Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Yay mövsümündə dünyanın müxtəlif ölkələrində daha çox yüngül, təravətləndirici, bol tərəvəzli və meyvəli yeməklərə üstünlük verilir. Dünya mətbəxinin yaya aid ən məşhur 10 yeməyi və onların qısa hazırlanma resepti təqdim olunur. Bələdçimiz dünya mətbəxinə aid minlərlə resepti ilə məşhur olan BBC  good food nəşridir.

Ərzaqlar:

• Yaşıl papaya
• Pomidor
• Lobya
• Fıstıq
• Laym
• Balıq sousu
• Acı bibər

Hazırlanması:
Papayanı sürtgəcdən keçirin, digər ərzaqlarla qarışdırın, sous əlavə edin.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(22.07.2026)

ŞAİR AKİF SƏMƏDLƏ BAĞLI BİR XATİRƏ

Coşqun Xəliloğlu,

 Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

2026-cı ilin iyul ayının altısında qocaman mətbu orqanlardan biri olan “Vışka” qəzetinin nəzdində fəaliyyət göstərən “Neftçi” Ədəbi Məclisi”nin yaranmasının 27-ci ildönümü tamam oldu. “Neftçi” Ədəbi Məclisi” “Vışka” qəzetinin baş redaktoru, Əməkdar jurnalist Mədinə Həsənovanın xeyir-duası və neftçi, şair-dramaturq Zaməddin Ziyadoğlunun, eləcə də digər neftçi-şairlərin təşəbbüsü ilə yaranmışdır. O vaxtlar mətbuata, ədəbiyyata daha çox sevgi və maraq var idi.  “Neftçi” Ədəbi Məclisi”nin yaradılmasında əsas məqsəd neft-qaz sənayesində çalışan və bədii yaradıcılıqla məşğul olan müxtəlif peşə sahiblərinin şeirlərinin çap edilməsinə kömək etmək, onları yaradıcılığa ruhlandlrmaq idi.

İlk toplantıda Mədinə xanım qeyd etdi ki, uzun illərdir ki, “Vışka” qəzetininin nəzdində rusdilli oxucuların bədii yaradıcılığına güzgü tutan “Rodnik” Ədəbi Birliyi uğurla fəaliyyət göstərir. Müstəqillik dövründə qəzetimizin səhifələrində həm Rus dilində və həm də doğma ana dilimizdə yazılara yer verildiyini nəzərə alaraq bədii yaradıcılğa meyl edən həvəskar şairlərin qələm təcrübələrini də dərc etməkdən məmnun olarıq.

Yarandığı ilk illərdə “Neftçi” Ədəbi Məclisi”nin fəaliyyəti çox məhsuldar oldu. Hər ayın sonuncu cümə günü məclis üzvləri qəzetin redaksiyasina toplaşar, yeni şeirlərini oxuyar, müzakirələr aparardılar. Neftçi-şairlər Mollalar Əşrəf, Pənah Nehdiyev, Vahid Hacıyev, Nazim Aslan Bozalqanlı, Oqtay Hüseynzadə, Əliheydər Babayev, Füzuli Canıyev məclisin ən fəal üzvləri idilər. Həvəskar şairlərlə yanaşı Zaməddin müəllimin dəvəti ilə tanınmış ədəbiyyat adamları da tez-tez bu görüşlərə gələrdilər. Nəriman Həsənzadə, Nizami Cəfərov, Oqtay Rza, Şəmşad Rza, Həmid Abbas, İlyas Tapdıq, Oqtay Salamzadə kimi  tanınmış söz adamları ilə ünsiyyət necə də xoş və maraqlı idi.

Neftçi  şairlərin növbəti yığıncaqların birində, səhv etmirəmsə, 2000-ci ildə tanınmış şair Akif Səməd və şair Mahmud Vəli ilə “Vışka” qəzetinin redaksiyasnda görüşdük. Görüşdə ənənəvi olaraq söz adamları şeir oxudular. Şux görkəmli, səliqəli geyimli Akif Səməd özünəməxsus bir üslubda səmimi fikirlərini bildirdi, çətin və şərəfli peşə sahiblərini dinlədikdən sonra onların şeir yazmalarını təqdirəlayiq hal hesab etdiyini bildirdi. Qeyd etdi ki, yaşadığımız diyar neft-qaz ölkəsidir, bununla belə, dünyaya göstərməliyik ki, biz müdrik xalqıq, dərin təfəkkür sahibiyik. Həmişə haqqın, ədalətin yanındayıq. Qərbin ikili siyasətinin səhv olduğunu onlara zəkamızla, siyasətimizlə, əməlimizlə başa salmalıyıq. Heç vaxt müqəddəs torpaqlarımızın yağıların tapdağında qalmasına dözə bilmərik və hər qarış torpağımızı düşməndən alacağıq. 

O, oxunan hər bir şeir haqqında da obyektiv  fikrini bildirdi.  Mənim üçün xoş idi ki, Akif Səməd yazdığım şeiri bəyəndi və xoş sözlərini dedi. Yaxşı yadımdadır,  şeirin bir yerində “Türmə” sözü işlətmişdim. Bəziləri bu sözə etiraz edəndə, gülərək, “Şairə söz qadağası qoyula bilməz.” dedi.
Bu gün biz Akif Səmədi sevgiylə xatırlayırıq. Maraqlıdır ki, iyul ayının 22-də, Milli Mətbuat və Jurnalistika Gününə təsadüf edən şanlı, tarixi bir gündə nəcib, həssas qəlbli bir insanın – həm görkəmli şair və həm də istedadlı, itiqələmli jurnalistin  67 yaşı tamam olur.
Xəyalən Akif Səmədə səslənirəm:

 –Həmişə qəlbinizi sızladan, işğalına dözə bilmədiyiniz, döğma yurda gedə bilmədiyinizə kədərləndiyiniz, yüksək poetik dillə qələmə aldığınız Şuşa yenə bizimdir. Bu şeirinizi  oğlunuz, gənc yazıçı Uluçay Akif ruhunuza böyük ehtiramla 2022-cildə Şuşada keçirilən Vaqif Poeziya Günlərində səsləndirdi. Şeirinizin sədaları Şuşaya yayıldı və Siz də ruhunuzla Şuşanı ziyarət etdiniz.

Bu halal yolnan, yoldaşnan
Şuşaya gedə bilmirəm.
Bir belə qohum-qardaşnan
Şuşaya gedə bilmirəm.

Qazağıq, özbəyik, türkük,
Tarixdə çoxuna görkük,
Həsrətdə, dözümdə bərkik
Şuşaya gedə bilmirəm.

Ulduzuq nədə bilirəm,
Bilirəm, dədə, bilirəm,
Evimə gedə bilirəm.
Şuşaya gedə bilmirəm.

Şuşasız evim evdimi?
Dözən mənəmmi, devdimi,
Kimə söyləyim dərdimi
Şuşaya gedə bilmirəm.

Şuşada güllər gülürmü?
Dağına duman gəlirmi?
Xudu müəllim bilirmi –
Şuşaya gedə bilmirəm.

Türk olmaq günahmı oldu?
Günahkar segahmı oldu?
Təbrizdən uzaqmı oldu?
Şuşaya gedə bilmirəm.

Şuşa, Xankəndi, Laçın, Qubadlı, Kəlbəcər… əbədiyyətə kimi bizimdir. Biz Şuşaya, doğma yurdumuza  sərbəst şəkildə, qürurla, fəxrlə gedə bilirik. Biz artıq hünərimizə dünyanın ən böyük dövlətlərinin, güc mərkəzlərinin heyran qaldığı qalib dövlətik. Siz isə fiziki cəhətdən bu dünyadan 22 il əvvəl köçsəniz də həmişə sevilən söz adamı kimi qəlblərdə yaşayırsınız. Gənclərimiz, milli ruhlu şeirlərinizi sevə-sevə oxuyur, saflaşırlar.

 Ya­şınız mübarək unudulmaz, sevimli şair Akif Səməd!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(22.07.2026)

İlhamə Məhəmmədqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi

Milli mətbuatımızın tarixindən söz düşəndə ilk yada düşən böyük maarifçi, görkəmli publisist və milli oyanış hərəkatının öncüllərindən biri olan Həsən bəy Zərdabidir. O, 1875-ci il iyulun 22-də nəşrinə başladığı "Əkinçi" qəzeti ilə təkcə Azərbaycan mətbuatının deyil, bütövlükdə milli ictimai fikrin yeni mərhələsinin əsasını qoydu. "Əkinçi" xalqın ana dilində danışan, onun dərdini, sevincini, ehtiyaclarını dilə gətirən ilk milli tribunaya çevrildi. Həsən bəy Zərdabi mətbuatı xalqı maarifləndirən, cəmiyyəti inkişaf etdirən, milli şüuru formalaşdıran ən qüdrətli vasitə hesab edirdi.

Onun əsas amalı xalqına xidmət etmək idi

Həsən bəy Zərdabinin Azərbaycan mətbuatına gətirdiyi ən böyük yeniliklərdən biri xalqla mətbuat arasında canlı və etibarlı münasibətin yaradılması idi. O, mətbuatı yalnız xəbər çatdıran bir vasitə kimi deyil, cəmiyyətin inkişafına xidmət edən maarifçilik məktəbi kimi görürdü. İnanırdı ki, sözün gücü insan düşüncəsini dəyişdirə, xalqı elmə, təhsilə, tərəqqiyə və milli həmrəyliyə istiqamətləndirə bilər. Bu baxış bu gün də müasir jurnalistikanın əsas prinsipləri sırasında dayanır.

Müasir Azərbaycan mətbuatı Həsən bəy Zərdabinin yaratdığı bu zəngin ənənələr üzərində inkişaf edir. Bu gün jurnalist qarşısında duran əsas vəzifələr - həqiqəti araşdırmaq, cəmiyyətin problemlərini işıqlandırmaq, insanların səsini çatdırmaq, milli-mənəvi dəyərləri qorumaq və ictimai düşüncənin formalaşmasına töhfə vermək XIX əsrin böyük maarifçisinin müəyyən etdiyi yolun davamıdır.

Texnologiyaların sürətlə dəyişdiyi, informasiya axınının saniyələr ərzində dünyaya yayıldığı müasir dövrdə jurnalistikanın qarşısında yeni imkanlarla yanaşı, yeni məsuliyyətlər də yaranır. Sosial şəbəkələr və rəqəmsal platformalar informasiya yayımını asanlaşdırsa da, peşəkar mətbuatın əsas üstünlüyü yenə də düzgünlük, obyektivlik, etibar və məsuliyyət prinsiplərində qalır. Həsən bəy Zərdabinin "xalq üçün yazmaq, xalqı maarifləndirmək" ideyası bu gün də öz aktuallığını qoruyur.

Müasir jurnalist tarixi gələcək nəsillərə çatdıran söz adamıdır

Bu baxımdan bölgə mətbuatının, xüsusilə uzun illər fəaliyyət göstərən qəzetlərin rolu əvəzsizdir. Onlar yaşadıqları şəhərin və rayonun inkişaf yolunu, insanların əməyini, mədəniyyətini və ictimai həyatını öz səhifələrində əks etdirərək zamanın salnaməsini yaradırlar. Aradan yüz əlli ildən artıq vaxt keçməsinə baxmayaraq, Zərdabinin müəyyənləşdirdiyi prinsiplər bu gün də öz aktuallığını qoruyub saxlayır. Həqiqətə sədaqət, vətəndaş məsuliyyəti, milli dəyərlərə bağlılıq, ana dilinin saflığının qorunması və cəmiyyət qarşısında mənəvi məsuliyyət müasir Azərbaycan jurnalistikasının da əsas istiqamətlərindən biri olmalıdır.

Bu gün informasiya texnologiyalarının sürətlə inkişaf etdiyi, sosial şəbəkələrin həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrildiyi bir dövrdə peşəkar mətbuatın üzərinə daha böyük məsuliyyət düşür. İnformasiyanın sürəti artdıqca onun doğruluğunun yoxlanılması, obyektivliyin qorunması və ictimai etimadın təmin edilməsi daha da vacib olur. Məhz buna görə də ənənəvi mətbuat öz missiyasını dəyişmir. Əksinə, cəmiyyət üçün etibarlı informasiya mənbəyi kimi əhəmiyyətini daha da artırır.

Azərbaycan mətbuatının keçdiyi şərəfli yolun ayrılmaz hissəsini bölgə mətbuatı təşkil edir

Bölgə qəzetləri yalnız xəbərlərin daşıyıcısı deyil, həm də yaşadıqları şəhərin, rayonun tarixini, mədəniyyətini, ictimai həyatını gələcək nəsillərə çatdıran canlı salnamələrdir. Bu baxımdan şəhərimizin ictimai-siyasi və mədəni həyatında mühüm rol oynayan "Sumqayıt" qəzeti xüsusi yer tutur. 1952-ci ildən nəşr olunan qəzet yarandığı ilk gündən şəhərin inkişaf yolunu, sənaye quruculuğunu, elm, təhsil, mədəniyyət, səhiyyə və idman sahələrində qazanılan uğurları ardıcıl şəkildə işıqlandırıb. Şəhərin sevincli və çətin günlərini, zəhmət adamlarının həyatını, ziyalıların fəaliyyətini, yaradıcı insanların uğurlarını öz səhifələrində əks etdirərək əsl salnamə missiyasını yerinə yetirib.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Sumqayıta 16 dəfə, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin isə 34 dəfə səfər etməsi şəhərə göstərilən yüksək dövlət diqqət və qayğısının bariz ifadəsidir. Bu səfərlər zamanı sənaye, sosial infrastruktur, təhsil, səhiyyə, idman və mədəniyyət sahələrində həyata keçirilən mühüm layihələr Sumqayıtın inkişaf tarixində yeni mərhələnin əsasını qoymuşdur. Bütün bu əlamətdar hadisələr, dövlət başçılarının şəhər sakinləri ilə görüşləri, açılış və təməlqoyma mərasimləri, qəbul edilən mühüm qərarlar "Sumqayıt" qəzetinin səhifələrində operativ, dolğun və peşəkar şəkildə işıqlandırılmış, qəzet şəhərin inkişaf salnaməsini öz səhifələrində yaşadaraq oxuculara etibarlı informasiya çatdırmışdır.

Bu gün Sumqayıt şəhərinin tarixini araşdıran hər bir tədqiqatçı üçün qəzetin arxivləri qiymətli mənbə hesab olunur. Çünki burada təkcə xəbərlər deyil, bütöv bir dövrün nəfəsi, insanların düşüncələri, şəhərin inkişaf mərhələləri və ictimai yaddaşı yaşayır. "Sumqayıt" qəzeti illər boyu şəhərin həyatını dəqiqliklə qeydə alaraq gələcək nəsillər üçün zəngin irs formalaşdırıb. Qəzetin ən böyük uğurlarından biri də onun ətrafında formalaşan yaradıcılıq mühitidir. Burada əsl jurnalistika məktəbi yaranıb. Müxtəlif illərdə qəzetə rəhbərlik edən redaktorlar, layiqli ziyalılarımız – Məmmədyar Ağayev, Əlisəfa Məmmədov, Hüseyn Mehrəliyev, Əyyub Məmmədov, Həsən Hüseynov, Zərifə Təhməzova, Fikrət Arixov, Kamran Hacıyev, Qüdrət Məlikov öz peşəkarlıqları, yüksək təşkilatçılıq bacarıqları və prinsipial mövqeləri ilə mətbuatın inkişafına dəyərli töhfələr veriblər. Qəzetin ağırlığını çiynində daşıyan əməkdaşları Seyfulla Cəfərov, Hafiz Baxış, Şakir Abdullayev, Zakir Axundov, Cəlil Rəfiyev, Çingiz Süleymanzadə, Tofiq Məmmədov, Xasay Cahangirov, Sevil Bayramova, İldırım Qasımlı, Feyzi Mustafayev, Mikayıl Məmmədov, Ramiz Tapdıqov, Oktay Cəfərov, Məqsəd Quliyev və başqaları isə məsuliyyətli, savadlı, zəhmətsevər və yaradıcı jurnalistlər kimi oxucuların rəğbətini qazanıblar. Onların qələmindən çıxan yazılar təkcə informasiya verməyib, həm də insanlarda Vətən sevgisi, milli təfəkkür, zəhmətə hörmət və mənəvi dəyərlərə bağlılıq hisslərini gücləndirib.

"Sumqayıt" qəzeti onilliklər ərzində neçə-neçə tanınmış jurnalistin, publisistin və qələm adamının püxtələşdiyi yaradıcılıq ocağına çevrilib. Burada formalaşan peşəkar mühit gənc jurnalistlərin yetişməsində mühüm rol oynayıb və milli mətbuatımıza yeni qələm sahibləri bəxş edib. Təsadüfi deyil ki, bu qəzetdən keçən yaradıcı insanlar sonradan ölkənin aparıcı mətbuat orqanlarında uğurla fəaliyyət göstərərək Azərbaycan jurnalistikasının inkişafına töhfələr veriblər.

Milli mətbuatın inkişafında dövlət qayğısı və Heydər Əliyev ənənəsi

Azərbaycan mətbuatının inkişaf tarixində dövlətçilik düşüncəsi ilə milli jurnalistika ənənələrinin vəhdəti mühüm yer tutur. Ulu Öndər Heydər Əliyev hər zaman mətbuatın cəmiyyət həyatındakı əhəmiyyətini yüksək qiymətləndirib, jurnalistikanı xalqla dövlət arasında mühüm əlaqə vasitəsi kimi dəyərləndirib.

Heydər Əliyevin mətbuata münasibətinin əsasını söz azadlığına, peşəkar jurnalistikaya, milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasına və cəmiyyətin maariflənməsinə verilən böyük önəm təşkil edirdi. O, jurnalist əməyini yüksək qiymətləndirərək bildirirdi ki, mətbuat xalqın səsinə çevrilməli, həqiqətləri obyektiv şəkildə əks etdirməli və dövlətçilik maraqlarına xidmət etməlidir.

Ulu Öndərin təşəbbüsü və diqqəti nəticəsində Azərbaycan mətbuatının inkişafı üçün mühüm addımlar atıldı, jurnalistlərin fəaliyyətinə geniş imkanlar yaradıldı. Mətbuatın hüquqi bazasının möhkəmləndirilməsi, jurnalist peşəsinə hörmətin artırılması və milli informasiya məkanının inkişafı bu siyasətin mühüm istiqamətlərindən oldu.

Bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən davam etdirilən dövlət siyasətində də mətbuatın inkişafı xüsusi yer tutur. Dövlət başçısı dəfələrlə vurğulayıb ki, azad, məsuliyyətli və peşəkar media demokratik cəmiyyətin mühüm institutlarından biridir. Onun mətbuata göstərdiyi diqqət və qayğı nəticəsində jurnalistlərin fəaliyyəti üçün daha əlverişli şərait yaradılıb, informasiya sahəsində yeni layihələr həyata keçirilib.

Prezident İlham Əliyev IV Şuşa Qlobal Media Forumunda medianın müasir dövrdə daşıdığı məsuliyyətə toxunaraq vurğulamışdır: "Media həqiqətin bərpasında, etimadın yenidən qurulmasında və sülhün təşviqində mühüm rol oynayır." Bu fikir informasiya məkanında peşəkarlıq, obyektivlik və məsuliyyət prinsiplərinin əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarır. Bu çağırış Azərbaycan mediasının cəmiyyətə doğru, operativ və etibarlı informasiya çatdırmaq missiyasının aktuallığını bir daha təsdiq edir.

Müasir dövrdə Azərbaycan mediasının qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri milli maraqları qorumaqla yanaşı, cəmiyyətə doğru, operativ və obyektiv informasiya təqdim etməkdir. Bu baxımdan Həsən bəy Zərdabinin yaratdığı maarifçilik ənənələri ilə Heydər Əliyevin formalaşdırdığı dövlətçilik yanaşması və Prezident İlham Əliyevin müasir media siyasəti bir-birini tamamlayan mühüm istiqamətlərdir.

“Əkinçi” əməyini özündə yaşadan "Sumqayıt" qəzeti də öz uzun illik fəaliyyəti ərzində məhz bu dəyərlərə əsaslanaraq şəhərin ictimai həyatını, insanların əmək və yaradıcılıq yolunu, ölkədə baş verən mühüm prosesləri işıqlandırıb. Qəzetin zəngin arxivi göstərir ki, yerli mətbuat yalnız informasiya vasitəsi deyil, həm də xalqın yaddaşını qoruyan, tarixini yaşadan mənəvi xəzinədir.

Müasir dövr mətbuat qarşısında yeni çağırışlar qoyur

Rəqəmsal media, süni intellekt, sosial platformalar informasiya mühitini kökündən dəyişsə də, peşəkar jurnalistikanın əsas prinsipləri dəyişməz qalır. Dəqiqlik, obyektivlik, operativlik və cəmiyyət qarşısında məsuliyyət Həsən bəy Zərdabinin bizə miras qoyduğu ən böyük dəyərlərdir. Məhz bu prinsiplər əsasında fəaliyyət göstərən mətbuat orqanları zamanın sınağından uğurla çıxır.

Əminliklə demək olar ki, 74 illik zəngin tarixə malik "Sumqayıt" qəzeti də bu müqəddəs ənənənin layiqli davamçılarından biridir. Şəhərin salnaməsini yazan, onun tarixini yaşadan, ziyalı sözünü ucaldan, ictimai fikrin formalaşmasına xidmət edən bu qəzet bundan sonra da öz şərəfli missiyasını uğurla davam etdirəcək. Çünki zaman dəyişsə də, həqiqətə söykənən sözün, vicdanlı jurnalistikanın və xalqına xidmət edən mətbuatın dəyəri heç vaxt dəyişmir.

Bayramımız mübarək, əziz həmkarlar!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(22.07.2026)

Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

Hər bir xalqın milli oyanışında, özünüdərk prosesində və dövlətçilik təfəkkürünün formasında mətbuatın rolu əvəzsizdir. Azərbaycan xalqının mədəni və siyasi tarixində 22 İyul tarixi sadəcə bir peşə bayramı deyil, böyük bir maarifçilik hərəkatının, milli azadlıq ideyalarının və intellektual dirçəlişin başladığı müqəddəs bir gündür. 1875-ci il iyulun 22-də böyük mutəfəkkir Həsən bəy Zərdabinin gərgin zəhməti və fədakarlığı sayəsində işıq üzü görən "Əkinçi" qəzeti ilə Azərbaycan milli mətbuatının təməli qoyuldu.

 Zərdabi cəsarəti və "Əkinçi" ənənəsi

XIX əsrin ikinci yarısında, çar Rusiyasının sərt senzurası və müstəmləkə rejiminin hökm sürdüyü bir dövrdə ana dilində qəzet nəşr etdirmək böyük cəsarət və fədakarlıq tələb edirdi. Həsən bəy Zərdabi "Əkinçi" ilə yalnız xəbər paylamırdı, o, xalqı cəhalətdən xilas etməyə, elmi, təhsili və müasirliyi təbliğ etməyə çalışırdı. Cəmi 56 nömrəsi çap olunsa da, "Əkinçi" özündən sonra böyük bir jurnalistika məktəbi qoydu.

Məhz bu məktəbin bəhrəsi olaraq sonralar "Ziya", "Kəşkül", "Şərqi-Rus", "İrşad", "Molla Nəsrəddin" və "Füyuzat" kimi mətbu orqanlar yaranaraq milli şüurun formalaşmasında, Xalq Cümhuriyyətinin qurulmasına gedən yolda misilsiz xidmətlər göstərdilər.

 Sözün məsuliyyəti və müasir jurnalistikanın çağırışları

Böyük tarixi ənənələrə söykənən Azərbaycan mətbuatı bu gün keyfiyyətcə yeni bir inkişaf mərhələsini yaşayır. İnformasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı, sosial şəbəkələrin və rəqəmsal media platformalarının ön plana çıxması jurnalistikanın sürətini artırmaqla yanaşı, onun üzərinə düşən məsuliyyəti də dəfələrlə çoxaltdı.

Ağır informasiya müharibələrinin gedən dövrdə operativliklə yanaşı, həqiqətə sadiqlik, qərəzsizlik və milli maraqların qorunması müasir jurnalistin ən birinci prinsipi olmalıdır. 44 günlük Vətən müharibəsində və ondan sonrakı dövrdə Azərbaycan mediasının göstərdiyi informasiya mübarizəsi, həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması "Əkinçi"dən gələn vətənpərvərlik ənənəsinin parlaq davamıdır.

 Keçmişə ehtiram, gələcəyə inam

Bu gün mətbuatımızın keçdiyi şərəfli yola nəzər salarkən, Həsən bəy Zərdabidən başlayaraq sözün, həqiqətin uğrunda canını və qələmini fəda etmiş bütün ziyalılarımızı, qələm sahiblərimizi dərin ehtiramla yad edirik. Müasir media fədailəri — cəbhə bölgələrindən xəbər hazırlayan müxbirlər, gecəsini gündüzünə qataraq informasiya məkanını təmin edən jurnalistlər bu böyük irsin layiqli davamçılarıdır.

Milli Mətbuat Günü münasibətilə sözün qüdrətinə inanan, obyektivliyi və milli mənafeyi hər şeydən üstün tutan bütün media mənsublarını, qələm adamlarını təbrik edir, yaratmaq və maarifləndirmək yollarında tükənməz enerjilər arzulayırıq.

Sözünüz kəsərli, qələminiz həmişə itkin olsun!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(22.07.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

“Aşıqlar” qrupu...

Musiqi tarixində qalmaq üçün bənzərsiz ifalar, hədsiz populyarlıq, qazanılan ad və mükafatlarla yanaşı, bu sahəyə bilavasitə xidmət göstərmə də əsas yer tutur. Məsələn, hansısa musiqi qrupu, ansambl yaratmaq kimi.

Haqqında bəhs edəcəyim və bu gün doğum günü olan şəxs bu qəbildəndir.

Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti Elxan Şıxəliyev 21 iyul 1951-ci ildə Bakıda anadan olub. Asəf Zeynallı adına Musiqi kollecində, Azərbaycan Milli Konservatoriyasında təhsil alıb.

İndi isə gələk söhbətimizin kulminasiyasına: 1973-cü ildə Elxan Şıxəliyev 10 nəfərdən ibarət "Aşıqlar qrupu” dövlət vokal instrumental ansamblını yaradıb. Qrup 1973-cü ildə Bakıda keçirilən festivalda Respublikadan 100-ə yaxın qrup arasında birinci yerə layiq görülüb.

Bu, “Aşıqlar qrupu”nun iştirak etdiyi ilk festival olub.

1979-1980-cı illərdə Elxan Şıxəliyev Rəşid Behbudov ilə bərabər Mahnı Teatrında çalışıb, 1989-cu ilədək bir çox konsert proqramlarında bərabər çıxış ediblər.

Qrup Azərbaycan musiqi dünyasında dördüncü peşəkar qrup olub. (Daha öncələr yaradılmış məşhur “Qaya” və “Sevil” qrupları yəqin yadınızdadır).

1989-cu ildə qrup dağılıb, 1997-ci ildə isə yenidən bərpa olunub. 2001 və 2002-ci illərdə Heydər Əliyev Sarayında konsert proqramı ilə çıxışları olub.

Elxan Şıxəliyev 16 sentyabr 2006-cı il tarixində "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adına layiq görülüb.

Bu gün o elə də fəallıq göstərmir. Amma musiqi tariximizdə yerini artıq qazanıbdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.07.2026)

Kənan Məmmədli,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Bu yazını hazırlauanda YouTube-dan “Belə qəmli dayanma” mahnısını tapıb izlədim.

Ötən əsrin 80-ci illərində ən populyar kişi müğənnisi o idi. Ən bahalı toylara pnu çağırırdılar. Televiziya və radionun ən arzuolunan ifaçısı idi. Qastrollar, xarici səfərlər də daim davam edirdi.

Xüsusən, onun bir mahnısı sadəcə mükəmməl idi:

Könlüm, bulud deyilsən,

Sınıq ümid deyilsən,

Sən ki sükut deyilsən,

Belə qəmli dayanma!

Azərbaycanın xalq artisti Məmmədbağır Bağırzadə 21 iyul 1950-ci ildə Bakının Nardaran kəndində dünyaya gəlib. Onun sənət yolu toylardan və el şənliklərindən başlayıb. O, adətən öz mahnılarını oxusa da, klassik, müasir bəstəkar və şairlərin yaradıcılığına müntəzəm müraciət edib. Xüsusilə də, şairə Zivər Ağayeva ilə qurduğu yaradıcılıq əlaqələri nəticəsində Azərbaycan milli musiqi sənətinə çox sayda gözəl mahnılar bəxş edib.

Bağırzadəni televiziyaya gətirən və onun yaradıcılığında xüsusi rol oynayan bəstəkar Ələkbər Tağıyev olub. Müğənninin repertuarına Oqtay Kazıminin, Nəriman Məmmədovun, Tahir Əkbərin və digərlərinin mahnıları da daxil idi.

Onu həqiqətən sevirdilər. Bakı kəndlilərində bu sevgi daha böyük idi.

Və bir də, əsli-kökü Xızıdan idi Məmmədbağır Bağırzadənin. Onun “Məni heyran etdi Xızı dağları” mahnısı lokal anlamda vətənin tərənnümü idisə də, “Azərbaycan oğluyam” mahnısı qlobal anlamda vətən sevgisinin tərənnümü idi.

Uzun müddət Məmmədbağırı “ara müğənnisi” adlandırıb efirlərə buraxmayanlar sonradan ovaxtkı Lenin adına Respublika sarayında (indiki Heydər Əliyev sarayı) istənilən dövlət tədbirində “Azərbaycan oğluyam” mahnısını eşidib də xəcalət təri tökürdülər...

Repertuarının ən yaxşıları:

1. Tello musiqi: Oqtay Kazımi, sözlər: Vahid Əziz

2. Bağban — musiqi: Ş. Fazil

3. Nəvə — musiqi: Zivər Ağayeva

4. Muğam

5. Dilkeş təsnifi

6. Naz-naz

7. Dözə bilmədim

8. Qudam

9. Can Azərbaycan

10. Səməni nazlı gəlin (Şəkərbura-paxlava) — söz və musiqi: Məmmədbağır Bağırzadə

Çox təəssüf ki, Məmmədbağır Bağırzadənin ömrü yarımçıq qırıldı. 30 oktyabr 2005-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etdi. Nardaran qəbristanlığında dəfn olundu.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.07.2026)

Aynur İsmayılova,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Yaradıcılıq şöbəsi

Hələ bilmədiyim çox şey var, deyəsən. Həyat belə bitir, demək.

Bilik və bilgisizlik arasında...

Bizi ayaqda tutan həyatın bizə verdiyi zaman deyil, zamana sığdıra bildiklərimiz, bilmədiklərimiz, inanclarımız, səhvlərimiz, doğrularımız, bəlkə də, heç biridir.

Dünya çoxdur. Hər insanın öz dünyası var. Dünya heç zaman tək olmadı. Hər yox olanın ardından yeni bir yaşam var oldu.

Var olmaq yalnız olduğun yerdə yaşamaq deyil, yaşamın içində özünü tapmağa çalışmaqdır. Hansı dünyaya aid olduğunu hiss etməkdir. İnsan hər dünyaya aid olmağa məcbur deyil. Aid olduğu yeri özünəxas yaratmağı bacarmalıdır.

Həyat hər zaman sirlidir. Bu, yaşamın ilk vaxtlarında da, indi də, gələcəkdə də belə olacaq. Nə insan həyatı tam öyrənə biləcək, nə də həyat insana sonsuz yaşam vəd edəcək.

Bəlkə ən xoşbəxt anımızda, bəlkə ən kədərli anımızda, bəlkə də heç gözləmədiyimiz anda həyat bizim üçün sona çatacaq.

Amma biz o günün nə vaxt gələcəyini bilmirik.

Həyat belə bitir, demək...

Hələ bilmədiyimiz çox şey var...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.07.2026)

Varis,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Baş redaktoru

Bir gün dar-dolanbac küçələrin birində əcaib-qəraib görkəmdə bir insanla rastlaşan hər kəs üz-gözünü turşudar, rastlaşdığının üfunətli nitqini dinlədikcə iyrənib oradan uzaqlaşmaq istəyər, “bu murdar məxluq kim imiş, İlahi” deyə şikayətlənər də. 

Və ağlına belə gətirməz ki, “murdar məxluq” dediyi elə onun özüymüş.

Necə?

Çox sadə.

Allah hərdən bizləri haradasa özümüzlə üzləşdirir, maskalı haldakı özümüzdən o qədər müştəbehik ki, maskasız özümüzü görəndə ağız büzürük. 

Tək-tük adam bu zaman özünü tanımaq iqtidarındadır. 

TRANSFORMASİYA - İNDİ BİZƏ ƏN VACİB OLAN NƏSNƏDİR.

Özünü tanımaqdan sonra isə özünəqayıdış mərhələsi gəlir. Pissənsə, yaxşılığa dəyişirsən, yaxşısansa, daha da yaxşılaşırsan.

Özünəqayıdışda əsas olan isə əslini, kökünü tanımaqdır, daha dərinə getsək, xalqının irsinə, mədəni-mental xüsusiyyətlərinə bələd olmaqdır, dəyərlərlə silahlanmaq, kamilləşmək, yarımçıqlıq, natamamlıq komplekslərindən qurtulmaq, bütövləşməkdir.

Bir sözlə, "İnsanın özünəqayıdışı" fəlsəfədə dərin və çoxşaxəli bir anlayışdır. Bu termin həm fərdi, həm də kollektiv səviyyədə insanın mənəvi, zehni və mədəni köklərinə, varlığının mahiyyətinə doğru dönüşünü ifadə edir.

Müxtəlif fəlsəfi məktəblər və düşünürlər bu anlayışı fərqli formalarda izah etmişlər.

1. Egzistensializm kontekstində

Egzistensialist filosoflar, xüsusilə Jean-Paul Sartre, Martin Heidegger və Søren Kierkegaard, insanın öz varlığı ilə üz-üzə qalmasını, "özünəqayıdış" kimi qiymətləndirirlər. Onlara görə, insan gündəlik həyatın "qeyri-özgə" axarında (Heidegger-in termini ilə "das Man", yəni "hamı kimi yaşamaq") itə bilər. Özünəqayıdış isə insanın "həqiqi varlığına" dönməsi, öz məsuliyyətini və azadlığını dərk etməsi ilə baş verir.

2. Sufizm və Şərq fəlsəfəsində

Şərq fəlsəfəsində, xüsusilə İslam fəlsəfəsi və sufizmdə, özünəqayıdış "özünüdərk", "nəfsin saflaşdırılması" və "Tanrıya doğru dönüş" ilə bağlıdır. Nəsimi, Əl-Qəzzali, İbn Ərəbi, Mövlana kimi dahilər insanın "zatına", yəni ilahi mənşəyinə dönməsini mənəvi bir yüksəliş kimi izah edirlər. Bu, dünyəvi ehtiraslardan uzaqlaşaraq "həqiqi mən"i tapmaqdır.

3. Carl Jung və psixoloji baxış

Jungun "individuasiya" anlayışı insanın öz şüuraltı ilə üzləşərək bütöv bir şəxsiyyətə çevrilməsini izah edir. Bu proses də "özünəqayıdış" sayılır. Yəni insan sosial rollardan və maskalardan sıyrılıb öz daxili "öz"ünə qayıdır.

4. Postmodernist yanaşma

Postmodernist düşüncədə "özünəqayıdış" bəzən tənqid olunur. Çünki "öz" anlayışı sabit və dəyişməz bir substansiya kimi qəbul edilmir. Burada daha çox "özünü yaratmaq" və ya "özünü yenidən qurmaq" ideyaları önə çıxır.

5. Azərbaycan konteksti – Şəxsiyyət və milli kimlik

Azərbaycan mütəfəkkirlərindən Heydər Hüseynov, Mirzə Fətəli Axundzadə, Cəlil Məmmədquluzadəkimi isimlərin düşüncəsində "özünəqayıdış" milli oyanış və maarifçilik kontekstində dəyərləndirilir. Bu, insanın milli-mədəni kimliyinə və mənəvi dəyərlərinə dönüşü kimi anlaşılır.

İnsanın özünəqayıdışıfəlsəfədə, ümumilikdə, onunöz varlığını, mənəviyyatını, azadlığınıvəmahiyyətini dərk etmək, yadlaşmadan qurtulmaq və "həqiqi mən"inə dönmək prosesi kimi izah olunur. Bu, həm fərdi, həm də ictimai-mədəni bir axtarışdır.

İnsan, sən özünü tanıyandan, özünə qayıdandan sonra heç vaxt dar-dolanbac küçələrin birində əcaib-qəraib görkəmdə bir insanla rastlaşmayacaqsan ki, üz-gözünü turşudasan.

Bu isə sənin qələbəndir. 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.07.2026)