Könül, ”Ədəbiyyat və incəsənət”

Məzarlıqda qara mərmərdən bir baş daşı boylanır gəlib- gedənlərə. Dörd ətrafda bəlkə də yeganə məzardır ki, üzərində doğum tarixi yazılıb, ölüm tarixisə yazılmayıb.

“İsa İlham oğlu Alməmmədli, 26 yanvar, 2004-cü il”.

Vəssalam.

İsa 2021-ci ilin aprelində 17 yaşında hamını müəmma içində qoyub sirli-sehirli bir özünəqıyma ilə dünyadan köçsə də, hələ də ailəsi bu ölümü qəbul edə bilmir, ailəsi üçün o hələ sağdır, yaşayır, bu səbəbdən də başdaşında ölüm tarixi qeyd edilməyibdir.

Bu ilin 26 yanvarında hamı üçün 17 yaşında qalmış İsanın 22-ci doğum tarixi oldu.

İsa qısa ömründə hamının yaddaşında xoş xatirə qoyub getdi, təhsildə, davranışda hamıya nümunə oldu.

Yaddaşımızda bir tarix qalıb, 2017-ci ilin martı. Nüfuzlu “Hədəf” liseyi ən yaxşı şagirdini - bilgəsini seçirdi. Və “Liseyin bilgəsi” 9-cu sinif şagirdi İsa Alməmmədli seçildi, bir günlük simvolik olaraq təhsil müəssisəsinin direktoru vəzifəsini icra etdi. Əlbəttə ki, təhsilə yiyələnmək üçün həqiqətən şagirdlər qarşısında ciddi tələblər qoymuş bir liseydə birinci olmaq böyük nailiyyət idi…

İndi hər il Hədəf Liseyi məzunu olan məktəb birincisi şagirdə bir dəfəlik olaraq “İsa Alməmmədli" adına təqaüd verilir.

Bu, İsanın uğurlarından sadəcə biridir.

Builki 26 yanvar günündə diqqətimizi iki sosial media statusu cəlb etdi. İsanın atası, tanınmış iş adamı, “Behrud İnşaat” şirkətinin rəhbəri İlham Alməmmədov yazmışdı:

“Salam Əziz və Dəyərli Oğlum.

Bu gün doğum günün. Təbriki burdan yazmağımın heç bir mənasının olmadığını bilirəm. Amma yazmamın səbəbi yaşayan insanlara ibrət olması üçündür. Bəlkə bir faydam olur düşüncəsindəyim. Bizim bu dünyaya gəlməmiz bizə sorulmadığı kimi bu dünyaya da kəndi başımıza vəda etmək kimi bir icazəmiz də yoxdur, Sən bu kuralı pozdun...

Sənin dünyaya gəlmən bizə çox şey verdi, sənin verdiklərinlə bu dünyada yaşamaq zorunluğu buraxdın bizə...

Mənim günahlarım böyükdür, sənə sahib çıxa bilmədim...

Hər şeyə rəğmən doğulmağın, 17 il bizimlə olmağın heç zaman unudulmayacaq.

Sənin fiziki olmamağın, ruhən olmamaq anlamına gəlmir, onu dəqiq bil, hər zaman hər yerdə bizimləsən...

Məni eşitdiyini bilirəm. Orda tək deyilsən, onu da bilirəm...

Biz də mütləq bir gün bərabər olacayıq, bizi gözlə...

Cənnətdəki doğum günün mübarək”.

Burada dərdli atanın nisgili, iztirabı, ölçülməz kədər yükü o qədərdir ki, oxuduqca sadəcə zalım dünyanın işlərinə təəssüflənməkdən savayı əlacın qalmır. İsanın əmisi, tanınmış istiqlal şairi, hamımızın sevimlisi Rüstəm Behrudi isə yazmışdı:

“Əzizim İsa! Bu gün sənin doğum günün!

Ancaq sən yoxsan! Və olmayacaqsan! Bəs onda:

Gecəyə çökən duman,

Görən kimin ruhudu?!

Kaş oyanam yuxudan,

Görəm hər şey yuxudu...

Ruhun şad olsun! Görüşənədək...”

Çox təəssüf ki, bəzən yuxu olduğuna özümüzü inandırmaq istədiyiniz həqiqətlər inad edirlər, yuxuya çevrilmirlər.

Allah sənə rəhmət eləsin, İsa!

Şəkildə: 2017-ci il. Həmin o birincilik titulunun qazanıldığı gün. Qarşıdakı məşum günə hələ 4 il var.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(31.01.2026)

İstanbulda Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Katibliyində Türk Əməkdaşlıq Təşkilatları Koordinasiya Komitəsinin 6-cı iclası keçirilib.

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti xanım Aktotı Raimkulova iclasda iştirak edib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Fonddan verilən məlumata görə, iclasın məqsədi Türk əməkdaşlıq təşkilatları arasında əlaqələndirməni gücləndirmək, görülən işlər barədə qarşılıqlı məlumat mübadiləsini təmin etmək və gələcək dövr üçün ortaq fəaliyyət istiqamətlərini müzakirə etmək olub.

Görüşün gündəliyinə əsasən 2025-ci il üzrə Fəaliyyət Planının nəticələri təhlil edilib, 2026-cı il üçün nəzərdə tutulan prioritet təşəbbüslər dəyərləndirilib. Eyni zamanda, Türk Dövlətləri Təşkilatının Qəbələdə keçirilmiş 12-ci Zirvə Görüşündə Dövlət Başçıları tərəfindən qəbul edilmiş qərarların və verilmiş tapşırıqların icra mexanizmləri, eləcə də sonrakı addımlar haqqında ətraflı müzakirə aparılıb

İclasda çıxış edən Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti xanım Aktotı Raimkulova Fondun 2025-ci ildə həyata keçirdiyi əsas layihələr haqqında məlumat verib. Eyni zamanda, Türk dünyasının zəngin mədəni irsinin qorunması və beynəlxalq səviyyədə tanıdılması məqsədilə tərəfdaş qurumlarla əməkdaşlığın davamlı şəkildə genişləndirildiyini qeyd edib.

Xanım Aktotı Raimkulova Fondun prioritetlərinin Türk dünyasının strateji sənədlərinə uyğun şəkildə formalaşdırıldığını, inteqrasiya, əməkdaşlıq və birlik prinsiplərinin bütün təşəbbüslərin əsasını təşkil etdiyini qeyd edib və bu platforma çərçivəsində əlaqələndirilmiş fəaliyyətin ümumi məqsədlərə xidmət etdiyini diqqətə çatdırıb.

İclasa TDT-nin Baş katibi və Koordinasiya Komitəsinin sədri, səfir Kubanıçbek Ömüraliyev sədrlik edib. Toplantıda Türk dünyasının aparıcı beynəlxalq qurumlarının rəhbərləri: TÜRKSOY-un Baş katibi Sultan Raev, Türk Akademiyasının prezidenti Şahin Mustafayev, TÜRKPA-nın Baş katibi Ramil Həsən, Türk İnvestisiya Fondunun iqtisadi məsələlər üzrə baş müşaviri Erhan Türbedar və Türk Ticarət və Sənaye Palataları Birliyinin Baş katibi Adem Kula iştirak ediblər.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(31.01.2026)

Fatimə Məmmədova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bu gün - 31 yanvar tarixində Azərbaycan Dövlət Akademik Musiqili Teatrında “Şərəf” və “Şöhrət” ordenli Xalq artisti Afaq Bəşirqızının iştirakı ilə “Zal qızı Zalxa” komediyasının premyerası təqdim olunacaq. Dünən də premyera idi.

Yazıçı-dramaturq Əli Əmirlinin “Yeddi məhbusə anası” pyesi əsasında ərsəyə gələn tamaşanın bəstəkarı Əməkdar incəsənət xadimi Cavanşir Quliyev, quruluşçu rejissoru Prezident mükafatçısı Samir Qulamovdur.

Tamaşanın süjeti polis məntəqəsinin müvəqqəti saxlama təcridxanasında baş verən tragikomik hadisələr üzərində qurulub.  Dəmir barmaqlıqlar arxasında saxlanılan yeddi  məhbus qadın və onları qorumağa çalışan ananın duzlu-məzəli əhvalatı tamaşaçılara gülüş dolu anlar bəxş edəcək. Komediyada ana fədakarlığı, qadın taleyi, ailə və cəmiyyət arasındakı bağların möhkəmliyi də ön plana çəkilir. Səhnə əsərinin quruluşçu dirijoru Əməkdar incəsənət xadimi Fəxrəddin Atayev, quruluşçu rəssamı Vüsal Rəhim, quruluşçu baletmeysteri Əməkdar artist Nigar Şahmuradova,  dirijoru Səməd Süleymanlı, xormeysteri Məlahət Qasımova, konsertmeysteri Fidan Məmmədova, rejissor assistenti Razimə İsmayılovadır.

Tamaşada Xalq artisti ilə yanaşı, Əməkdar artist Əzizağa Əzizov (Babək), Prezident mükafatçısı Ülviyyə Əliyeva (Nigar), aktyorlar Hüseyn Əlili (Polis Aslan), Gülcahan Salamova (Həcər), Türkel Tariqpeyma (Nüşabə) Ofeliya Məmmədova (Tomris), Gültac Əlili (Ərəbi), Gülnarə Əzizova (Qüdrət), Nərmin Əliyeva və Nigar Rüstəmova (Şöhrət), Cəbrayıl Cəbrayılov (arabadakı adam), həmçinin teatrın xor və balet artistləri iştirak edəcəklər.

Xatırladaq ki, aktrisa bu obrazı 2007-ci ildə Əməkdar incəsənət xadimi Oruc İzzətoğlunun quruluşunda da uğurla ifa edib.

Dünənki premyera öncəsi Xalq artisti Afaq Bəşirqızı jurnalistlərə müsahibə verib. Müsahibəsində Afaq xanım deyib:

"Mən çox istərdim ki, Cavanşir Quliyev öz doğma vətənində diqqət və qayğı ilə əhatə olunsun, dövlət başçımızın və müvafiq dövlət nümayəndələrinin diqqətində olsun və layiq olduğu yüksək dəyəri alsın. Dirijorumuz son dərəcə peşəkar, həddindən artıq diqqətli, xüsusi yanaşması olan və istedadlı sənətkardır. Bütün bu keyfiyyətlər Fəxrəddin bəyə çox yaraşır. Dirijorumuz məhz odur. Baletimiz öz gözəl rəqsləri və yüksək səviyyəli quruluşları ilə seçilir. Rəqs quruluşları Nigar xanıma məxsusdur. O, çox istedadlı baletmeysterimizdir. Əminəm ki, bu gün zalda heç kim darıxmayacaq. Əksinə, böyük bir bayram əhval-ruhiyyəsi hökm sürəcək. Bu gün hamımız sevinəcəyik. Arzu edirəm ki, gün o gün olsun — bütün teatr və incəsənət aləmi bugünkü gün qədər məsuliyyətli və sevincli olsun".

Qeyd edək ki, ARB televiziyasında yayımlanan və Fikrət Dəmirovun manyak obrazını canlandırdığı “8” serialı ilə bağlı bir məsələ gündəmə gəlmişdi. Serialın ilk bölümü qeyri-etik ifadələrə görə müəyyən səbəblərdən həm efirdə, həm də YouTube platformasında dayandırılmışdı. Xalq artisti bu barədə də fikrini bildirib:

"Bu, vəziyyətdən asılı olan məsələdir. Hikmət çox təbii, səmimi aktyordur, həm də olduqca istedadlı insandır. Mən onun “Alatava” layihəsinə də baxmışam, pərdəarxası qurduğu tamaşaları da izləyirəm. Ümumilikdə bu filmləri maraqla izləyirəm və onlara böyük rəğbət bəsləyirəm. Niyə? Çünki elə vəziyyətlər olur ki, insan emosiyalarını gizlədə bilmir. Bəzən istər-istəməz deyirsən: “Axı belə olmaz. Mən artıq boğaza yığılmışam. Mən də insanam, mən də qadınam. Ayıb olsun sənə! Utanmadın məni bu vəziyyətdə qoymağa?” Bu, aktyorun obrazdan irəli gələn reaksiyasıdır. Bəli, həmin səhnələrdə müəyyən ifadələr montaj edilə bilərdi. Amma bu gün tamaşaçıların əksəriyyəti “Eşref Rüya” serialına baxır. Orada Əşrəfin ən yaxın dostlarından biri qeyri-etik ifadə işlətdi və həmin hissə kəsilmədi. Niyə? Çünki real vəziyyət bunu tələb edirdi və həyatın içindən gəlirdi. Məhz buna görə mən bu mövqenin tərəfdarıyam. ARB-yə qarşı düzgün addım atılmadı. Ola bilər ki, montaj edən şəxs sənət adamı olduğu üçün həmin səhnəyə toxunmayıb. Xüsusilə qeyd etmək istəyirəm ki, rəssamımız Vüsalı teatrda tapdığımız üçün çox sevinirik. Qulamov onu təxminən 8 ay axtarmışdı. Vüsal son dərəcə məşğul sənətkardır. Qarabağ mövzusundan tutmuş, bir çox dəyərli əsərlərimizin səhnə quruluşlarını məhz o həyata keçirir".

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(31.01.2026)

Kübra Quliyeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bəzən bir insanın adı millətin taleyinə çevrilir. O ad çəkildikdə yalnız bir şəxs yox, bütöv bir ideya canlanır. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə — adı gələndə göz önünə yalnız bir insan yox, bir xalqın azadlıq mübarizəsi, istiqlal uğrunda döyüşü, müstəqillik düşüncəsi gəlir.

Bu gün azad Azərbaycan var. Lakin bu azadlığın bünövrəsi harada qoyuldu? Məhəmməd Əmin Rəsulzadə 1884-cü ilin 31 yanvarında Bakı quberniyasının Novxanı kəndində dünyaya göz açmışdır. Azərbaycanın ictimai-siyasi xadimi eyni zamanda cümhuriyyətin qurucularından biri, Azərbaycanın Rəyasət Heyətinin sədri olmuşdur. Vəfatı isə 1955-ci ilin 6 martına təsadüf edir.

Bir çoxları onu sadəcə Vikipediyanın ilk abzasında qeyd olunan məlumatlar qədər tanıyır. Halbuki…

1884-cü ilin 31 yanvarında Bakının Novxanı kəndində dünyaya gələn Məhəmməd Əmin, hələ gənc yaşlarında milli mübarizə yoluna qədəm qoydu. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə 71 illik ömürünün 40 ilini mühacirətdə, dəfələrlə həbsdə və sürgünlərdə keçirməsinə baxmayaraq daim azadlıq şüarları səsləyən, ilk dəfə milliyət və türkçülük anlayışını bir araya gətirmiş, basdığımız torpağı bizə Vətən deyə ərməğan etmiş və bu gün torpaq uğrunda can verən şəhidlərimizin daim mavi səmada dalğalandırdığı Azərbaycan bayrağını xanımı ilə birgə ilmək-ilmək işləmiş və müstəqilliyimizi əfəndilərə xitab edərək "Əfəndilər yarın cümhuriyyəti elan edirik" deyib elan etmişdir.

Hələ erkən yaşlarda təhsilini yarım qoyub siyasi fəaliyyətə keçmiş Rəsulzadə Fizuyat jurnalında, İrşad və Tərəqqi qəzetlərində siyasi azadlıqla bağlı məqalələr və elmi əsərlər nəşr etdirmişdir. Mövcud fəaliyyətindən dolayı dəfələrlə həbs edilən Rəsulzadə yaşadığı çətinliklərə baxmayaraq öz ideologiyasını irəli sürməkdən və yaymaqdan əsla boyun qaçırmamışdır. 1902-ci ildə o, “Müsəlman Gənclik Təşkilatı"nı yaratdı. O vaxt Azərbaycan hələ Çar Rusiyasının tərkibində idi və milli kimliyi açıq şəkildə müdafiə etmək təhlükəli idi. Amma o, susmadı. 1905-ci il inqilabından sonra Bakıda siyasi fəaliyyətini gücləndirdi və "Hümmət" təşkilatında sosialist ideyalarına yaxın dayansa da, tezliklə fərqli bir yol seçdi.

1911-ci ildə Osmanlıya gedərək İstanbulda "Müsavat" partiyasını qurdu. Bu partiya təkcə bir siyasi hərəkat deyildi. Bu, Azərbaycan xalqının ilk sistemli milli-azadlıq ideologiyasını formalaşdıran təşkilat idi. O vaxtadək Azərbaycan türkləri Çarın tabeliyində sadəcə bir etnik qrup kimi görülürdü. Lakin Rəsulzadənin ideyası bunu dəyişdirdi: Azərbaycanlılar yalnız bir xalq deyil, azad yaşamağa layiq olan bir millətdir.

1918: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və Bayraq

1918-ci il 27 may tarixində Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin rəhbərliyi və Fətəli xan Xoyskinin, Nəsib bəy Yusifbəylinin, Xəlil bəy Xasməmmədovun böyük təşəbbüsü ilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti elan edilmiş, tarixi müstəqilliyimiz yolunda ilk addım atılmışdır. 1918-ci ilin 28 mayında Rəsulzadənin ideaları gerçəyə çevrildi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) elan olundu.

Bu, təkcə Azərbaycanın deyil, bütün Şərqin ilk demokratik respublikası idi. O dövr üçün bu, inanılmaz bir hadisə idi: bir müsəlman ölkəsi demokratik əsaslarla idarə ediləcək, xalqın seçdiyi parlament fəaliyyət göstərəcək, kişilərlə yanaşı qadınlara da seçki hüququ veriləcəkdi. Avropa ölkələrindən belə əvvəl!

Azərbaycan Demokratik Respublikasının elan edilməsinin 35ci ilini qeyd edən zaman Rəsulzadənin çıxışından:

İstiqlal elanı üzərinə qurulan milli Azərbaycan Hökuməti, az zamanda məmləkətdə çox böyük işlər gördü. 100 ildən bəri əsgərlikdən mən edilən Azərbaycanda bir ordu yaratdı. Çarlıq zamanında dövlət idarəsinə yaxın buraxılmayan Azərbaycanlılardan zabit və əmniyyət qüvvələri vücuda gətirdi. Sosial sahədə əsaslı islahata girişdi. Kəndlilərə torpaq vermək üçün qanunlar hazırladı. Fəhlələrin haqlarını qorumaq üçün tədbirlər aldı.

Xalqı öz ana dilində oxutmağa başladı. Türkcəni dövlətin rəsmi dili elan etdi. Orta və ali məktəblər açdı. Qərbi Avropa demokrasiyaları tipində, xalq nümayəndələrinə cavabdeh bir hökumət üsuli-idarəsi yaratdı. 

Hakimiyyət milli məclisin əlində idi. Parlamentdən etimad almadıqca heç bir hökumət iş başında qala bilməzdi. Məmləkətdə tam bir azadlıq vardı. 

""Vətəndaşlar! Üç rəngli İstiqlal bayrağını döşlərində gəzdirən buradakı Vətən ayrısı bizlərdən, orada hər türlü (formada) qorxu və təhdid altında qəlbləri istiqlal eşqi ilə çırpınan azadlıq ayrısı sizlərə candan salamlar göndərir, 28 Mayıs istiqlal qurbanlarının əziz ruhları hüzurunda hörmətlə əyilir və hər iki tərəfi birləşdirən milli böyük həsrəti şairin deyişi ilə dilə gətirirəm:

Sən bizimsən, bizimsən durduqca bədəndə can, Yaşa, yaşa, çox yaşa, ey şanlı Azərbaycan!"

Bu sözləri ilə qəlbləri fəth edən ulu öndər fəailyyətini ilk olaraq təhsil sahəsinə yönəltmiş,ilk dəfə müstəqil əlifbadan istifadə edilməsinə icazə verilmişdir.

O gün Azərbaycan bayrağı ilk dəfə Bakıda dalğalandı. Üç rəngli bayraq — türklük, islamçılıq və çağdaşlıq ideyalarının birləşməsi idi.

Rəsulzadə o məşhur sözlərini məhz həmin günlərdə dedi:

"Bir kərə yüksələn bayraq, bir daha enməz!"

Rəsulzadə üçün bayraq təkcə bir rəmz deyildi. Bayraq bir xalqın öz varlığını tanıması, onun ideoloji gücünün ifadəsi idi. Üçrəngli bayrağın mənası dərin idi:

• Mavi rəng — Türklük

• Yaşıl rəng — İslam

• Qırmızı rəng — Müasirlik, inkişaf və azadlıq

O, öz gündəliyində bayraq haqqında  yazırdı ki, öz milliyyətini və dinini bilməyən xalq ayaqda qala bilməz, şəhidini unudanın torpağı Vətən olmaz. Tarix boyu hələ Göytürk dövlətindən bu yana mavi rəng türkçülüyü simvolizə etmişdir.Mavi rəngin ardından gələn qırmızı şəhid qanına işarə olmuş və ən sondakı yaşıl rəng islamı dayaq tutan ölkə olmağımızı simvolizə etmişdir.Hətta, o zaman yaxınlarından bir kəsin (adı qeyd olunmur) yaşıl rəngin ən sonda gəlməsinin səbəbini soruşmasına Rəsulzadə öz qeydlərində yazır ki:

"Qoy, bizim türkçülüyümüz və türk qanından olan şəhadətimiz islamı özünə dayaq bilsin.Lakin, biz dini yox dünyəvi dövlətik".

Rəsulzadə bilirdi ki, azadlıq yalnız qılıncla qazanılmır. Azad olmaq üçün, ilk növbədə, insanların içindəki köləlik hissi yox olmalıdır. Əgər insanlar özlərini əsir kimi hiss edirsə, onların başında kim olursa olsun, yenə də azad olmayacaqlar.

Ona görə də müstəqillik qazanmaq yetərli deyil. Müstəqilliyi yaşatmaq lazımdır.

Lakin tarix amansız idi.

AXC-nin Süqutu və Rəsulzadənin Mücadiləsi

1920-ci ilin aprelində Qızıl Ordu Bakıya daxil oldu. Azərbaycan Sovet İttifaqına qatıldı və müstəqillik arzusuna son qoyuldu. Rəsulzadə isə bu dövrdə də mübarizədən əl çəkmədi. O, həbs edildi, lakin Leninin göstərişi ilə azadlığa buraxıldı və Moskvaya aparıldı.

SSRİ bilirdi ki, Rəsulzadə güclü bir siyasi fiqurdur və ondan Sovet Azərbaycanı üçün istifadə edə bilər. Amma Rəsulzadə heç vaxt bolşevik rejiminə xidmət etmədi. 1922-ci ildə gizlicə Moskvadan qaçaraq Avropaya yollandı. Ömrünün qalan hissəsini mühacirətdə keçirdi, lakin Azərbaycan davasını bir an da unutmadı.

Türkiyədə, Almaniyada, Polşada, İranda, Fransada Azərbaycan mühacirət hökumətinin əsas siması oldu. 1949-cu ildə Ankarada Azərbaycan Kültür Dərnəyini təsis etdi və ömrünün sonuna qədər Azərbaycanın müstəqilliyi üçün çalışdı.

1955-ci ilin martında Rəsulzadə Ankarada vəfat etdi. Azərbaycan torpağına qayıda bilmədi. Lakin onun fikirləri 1991-ci ildə gerçək oldu – Azərbaycan yenidən müstəqilliyini elan etdi və üçrəngli bayraq yenidən yüksəldi.

Bu gün ondan bizə xatirə olaraq Novxanıda hal-hazırda baxça kimi fəaliyyət göstərən evi, heykəli, xatirələrini qeyd etdiyi gündəliyi və əsərləri qalmışdır.

Bu gün artıq Rəsulzadənin anadan olmasından 142 il ötür. Rəsulzadənin adını çəkmək bəziləri üçün çətin olsa da, tarix onu unutmadı. Çünki o, təkcə bir lider deyildi. O, bir millətin düşüncəsi, bir xalqın azadlıq ruhu idi.

Ey öndər, bizlərə ərmağan etdiyin Vətənə sahib çıxacağımıza və əmanətinə gözümüz kimi baxıb səni əsla peşman etməyəcəyimizə ümidlərim hələ də, yaşayır.Biz səni və sənin ruhunun əziz xatirələrini qanımızın hər damlasında, sonuncu nəfəsimizə qədər yaşadacağıq.

Nurlar içində yat!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(31.01.2026)

Elman Eldaroğlu, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Portret yazıları ədəbi-publisistik janrının bir qoludur. Bu yazılar hər hansı bir şəxsin xarici görünüşünü, xarakterini, daxili aləmini, fəaliyyət və həyat hekayəsini əks etdirir və insanın fərdi cizgilərini, davranışını, cəmiyyətdəki yerini təsvir edərək oxucuda canlı obraz yaratmağı hədəfləyir.

Bu janrın da özünəməxsus çətinlikləri olduğunu ustadlar yaxşı bilir. Saleh əməllər çoxdur, amma ümumilikdə onların adı xeyirxahlıq sayıldığı kimi, insanlar da ilk görünüşdən müxtəlif olsalar da, onların xarakterləri bir-birindən elə də fərqlənmir. Sadacə, bu müxtəlifliyin içində xoş əməllər sahibi olan yaxşı adamlar və bəd əməllərlə ad çıxaran pis adamlar var. Bəli, bütün yaxşı adamlar xarakter baxımından bir-birinə çox bənzəyir. Fərq onların etdiyi yaxşılıqlardadır.

Bu gün sizə sabah - fevralın 1-də 65 yaşını qeyd edəcək növbəti bir yaxşı adam barəsində söhbət açmaq istəyirəm. Həm onun könlü xoş olar və həm də onu bir az da yaxından tanıyarsınız...

O, 1961-ci ildə Füzuli rayonunun Aşağı Əbdürrəhmanlı kəndində anadan olub. 1968-1978-ci illərdə həmin kəndin məktəbində orta təhsilə yiyələnib. 1979-1981-ci ilərdə Sovet ordusu sıralarında hərbi xidmət keçib. 1982-ci ildə Moskvada Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunun poeziya şöbəsinə qəbul olunub və 1987-ci ildə oranı müvəffəqiyyətlə başa vurub. Əmək fəaliyyətinə 1982-ci ildə Sumqayıt Şəhər İstilik-Elektrik Mərkəzində başlayıb. 1988-ildə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının mətbu orqanı olan “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti ilə əməkdaşlıq edib. 1989-1993-cü illərdə həmin qəzetin “Elm, publisistika və məktublar” şöbəsinə rəhbərlik edib. 1992-ci ildən Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondunun (BAMF) qurucusu və sədridir. 1996-cı ildən BMT-nin MDB ölkələri üzrə həyata keçirdiyi QHT konfransının və “Marşal” Mərkəzinin Cənubi Qafqaz regionu üzrə tədqiqat qrupunun fəal üzvüdür. Prezident seçkiləri ilə əlaqədar “Seçki-2008” Qeyri-Hökumət Təşkilatları Koalisiyasının əsas təsisçilərindən biri kimi, BAMF seçkilərdə demokratik prinsiplərin bərqərar olmasında, müşahidəçilik missiyasının uğurla həyata keçirilməsində yaxından iştirak edib. Beynəlxalq Mətbuat İnstitutunun Azərbaycan Milli Komitəsinin rəhbəri, Azərbaycan Mətbuat Şurası sədrinin müavinidir. Elədir, söhbət Umud Rəhimoğludan, yəni Umud Rəhim oğlu Mirzəyevdən gedir…

Deyir ki:- “Ötən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində Azərbaycanda baş verən hadisələrlə maraqlanan əcnəbi dostlarımı o vaxt ölkəmizə dəvət edirdim. Onların çoxunu öz maşınınla qarşılayıb, özümün və qohum-əqrəbanın evində yerləşdirərdim. Eyni zamanda Qarabağ probleminə dair xeyli sayda materiallarla təmin edirdik. Həmin zaman bu tədbirlərlə əlaqədar gələn jurnalistlərdən biri də Tatyana Çaladze idi. Onunla biz Xocalı faciəsinə dair “Əsrin genosidi” adlı bir kitab hazırlamaq qərarına gəldik. Bu işlərə görə mən öz “Jiquli” markalı maşınımı onun istifadəsinə verdim. Onu da deyim ki, bu işləri hansısa xüsusi fond üzərindən etmirdim, elə ailə dolanışığından ayırıb görürdüm. Kitab üçün Bərdədə qalıb işləmək lazım gəldi. Xanım hər dəfə maşın üçün etibarnamənin vaxtı qurtaranda müraciət etməli olurdu. Mənim də başqa bir maşınım var idi. Ona görə də növbəti dəfə müraciət edəndə ona birdəfəlik etibarnamə verdim. Bunu da böyük qəhrəmanlıq saymıram. Azərbaycan üçün iş görmək niyyətində olan hər bir insana imkanım dərəcədə kömək etməyə indi də hazıram…”

...Demək olar ki, heç vaxt səhvə yol vermir. Bunun səbəbi çox ağıllı olmasındadır. Heç vaxt ölçüb-biçməmiş hərəkət etmir. Bütün işlərini sistemli şəkildə icra etməyi bacarır. Onun əsas xüsusiyyətlərindən biri fərqli düşüncəyə sahib olmağıdır. Müstəqilliyə çox önəm verir. Kiminsə iradəsi altında işləməyi xoşlamır. Nə qədər mülayim görünsə də, azadlıq onun üçün udduğu hava, içdiyi su kimidir. Sakit və təmkinli adamdır. Duyğularını, hisslərini hər adama bildirmir. Amma şən, gülərüz, mehriban birisi olduğu üçün ətrafdakılar tərəfindən hörmətlə qarşılanır…

“Mən özüm uzun illər jurnalistikada olmuşam. Hazırda da işinin əsas hissəsi media ilə bağlı olan bir təşkilata rəhbərlik edirəm. Mən özümü jurnalistlərin dostu yox, onların mövcud olduğu ailənin üzvü hesab edirəm. Dost ailədən kənar olur. Mediada olanlar bizim jurnalistika təcrübəmizdən az xəbərdardırlar. Öz dövrü üçün kifayət qədər populyar olub, yüksək tirajla çıxan “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzetinin şöbə müdiri idim. Jurnalistikada kifayət qədər aktiv olmuşam. Vaxtilə Azərbaycana 100-dən artıq əcnəbi jurnalistin səfərini təşkil etmişəm. Hətta onların səngərlərdə əsgərlə görüşünə də şərait yaratmışam. Eyni zamanda, Azərbaycanda təhsil alan əcnəbi tələbələri də müharibədən zərbə alan regionlara aparmışıq. Bizim layihədə əsasən yazmaq qabiliyyəti olan insanlar iştirak edirdilər. Onların gördükləri haqqında esse yazmaqları vacib idi. Onlar eyni zamanda məcburi köçkünlərin yaşayış şəraiti ilə də tanış oldular, Xocalı faciəsinin şahidlərini dinlədilər, qıçını qolunu itirmiş müharibə iştirakçıları ilə ünsiyyətdə oldular. Mən hesab edirəm ki, Azərbaycan jurnalistikasına bundan böyük xidmət ola bilməz.”- söyləyir…

...Nəcib və nəzakətlidir, xəsisliyi yoxdur. Bildiklərini başqalarına da öyrətməyə, insanlara düz yol göstərməkdə səxavətlidir. Məsuliyyətlə, məntiqlə hərəkət etdiyinə görə, iş həyatında çox vaxt uğur qazanır. Xaraktercə analitikdir, insanları diqqətlə nəzərdən keçirməyi xoşlayır. Necə deyərlər, adam sərrafıdır, qənaətində yanılmır…

Deyir ki:- “Uşaq vaxtından şeir yazıram. Orta məktəbi oxuduğum illərdə ilk şerlərim Füzuli rayonunun “Araz” qəzetində çap olunub. Dövri mətbuatda kifayət qədər şeir çap etdirmişəm. Müharibə, təşkilatdakı gərgin iş tempi yaradıcılığıma ciddi mane oldu. Amma hesab edirəm ki, bu yazılar nə vaxtsa üzə çıxacaq. Müxtəlif mövzulara baş vurmuşam, bunların arasında məhəbbət, vətənpərvərlik, fəlsəfi düşüncələr var. Poeziya təbdən asılıdır…”

Şair, tərcüməçi Elxan Zal onu belə xarakterizə edir: “Umud Rəhimoğlu öz zəfər yürüşünə şairliklə başlayıb, Moskvada Ədəbiyyat İnstitutunun poeziya şöbəsini  bitirib. Əmək fəaliyyətinə “Ədəbiyyat qəzeti”ndə başalyıb. Amma 1992-ci ildə qurduğu Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondu onun həyatının axarını ayrı istiqamətə apardı. İnanıram ki, o  ədəbiyyatda da böyük uğurlar qazana bilərdi, amma istedadın janrı yoxdur, istedadlı adam hansı işin qulpundan yapışsa onu bacarıqla başa çatdırır. Bəli, Umud Rəhimoğlu yaxşı insan, istedadlı şair, bacarıqlı təşkilatçıdır. O, Azərbaycanda mətbuatın inkişafı yolunda çalışan insanlardan biridir və bu yolda ölkədə böyük uğurlar qazanılıb. Mən şəxsən arzu edərdim ki, Umud öz bacarıqları ilə ədəbi qurumların inkişafı üçün də nə isə etsin. Bu gün Azərbaycan ədəbiyyatını yaradan çox istedadlı adamların umudu Umud Rəhimoğlu kimi adamlara qalıb...”

...Heç vaxt cansıxıcı və fəaliyyətsiz olmayıb. Konservativ adam olsa da, həyatını daimi yeniliklərə həsr edir. Risk etməyi bacarır. Həqiqətin üzə çıxması uğrunda mübahisə etməkdən çəkinmir. İnsanları sevir, amma sevgisini necə göstərəcəyini dəqiq bilmir. Onun emosiyalarını görmək elə də asan deyil, bunun üçün, necə deyərlər, hissiyatı güclü, arif adam olmaq lazımdır…

“Xarici ölkələrdə yaşayan kifayət qədər dostlarım var. Və onlar müxtəlif istiqamətlərdə çalışan adamlardı. Bu dostluğun əksəriyyəti təsadüflər üzərində qurulub. İnsan gərək həmişə ölümü unutmasın və çalışıb kimlərəsə əl tutsun. Mənim həyat prinsipim bu olub. Bəlkə də çevrəmdə həmişə böyük insanlar olub deyə, əsl həyat fəlsəfəsini düzgün mənimsəmişəm. Bir yox, bir neçə prezident dostlarım var, bunları danışmağı xoşlamıram. Orta məktəb, əsgərlik yoldaşlarım də mənim üçün çox qiymətlidir…”- söyləyir.

...Səviyyəsiz məclislərdə, məkirli söhbətlərdə heç vaxt iştirak etmir. Obrazlı desəm, Şeytan olan yerdə onu görmək mümkün deyil. Amma, iştirak etdiyi tədbirlərdə xoş söz söyləməkdən çəkinmir. Bu da onun ürəyiaçıq, mərd, paxıllıqdan uzaq olduğundan xəbər verir. İlqar Əlfioğlunun 70 illiyi ilə əlaqədar Mətbuat Şurasında təşkil edilən tədbirdə iştirak edərkən, bunun bir daha şahidi oldum. O qədər gözəl danışdı ki, yubiliyarın yaradıcılığını səxavətlə təhlil edə bildi. Xülasə, haqqında söhbət açdığım Umud Rəhimoğlu sözün əsl mənasında, dəyərli insandır…

Bəli, sabah Umud müəllimin 65 yaşı tamam olur. Bu münasibətlə onu səmimi qəlbdən təbrik edir, möhkəm can sağlığı arrzulayırıq...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(31.01.2026)

Rəqsanə Babayeva,

Beyləqandan. Xüsusi olaraq “Ədəbiyyat və incəsənət” üçün.

Bəli. Artıq bölgələrdə Gənclər Gününü qeyd etməyə başlayıblar. Beyləqan Rayon İcra Hakimiyyətinin təşkilatçılığı ilə 2 Fevral – Azərbaycan Gəncləri Günü münasibətilə ötən gün rayon icra hakimiyyətinin inzibati binasında tədbir keçirilib.

Tədbirdə Beyləqan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Əziz Əzizov, icra başçısının müavinləri, şöbə və sektor müdirləri, həmçinin rayonda fəaliyyət göstərən idarə, müəssisə və təşkilatlarda çalışan gənclər iştirak ediblər.

Tədbiri giriş nitqi ilə açan rayon icra hakimiyyətinin başçısı Əziz Əzizov ölkədə həyata keçirilən dövlət gənclər siyasətinin mahiyyəti və strateji əhəmiyyətindən danışıb. Bildirib ki, bu siyasətin təməli ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən qoyulub və hazırda Prezident İlham Əliyev tərəfindən müasir çağırışlara uyğun şəkildə davam etdirilir.

İcra başçısı gənclərin inkişafına yönələn layihə və proqramların icrasında Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın təşəbbüslərinin mühüm rol oynadığını qeyd edib. Vurğulanıb ki, dövlət dəstəyi nəticəsində gənclərin ictimai-siyasi və sosial həyatda fəallığı artıb, müxtəlif sahələrdə nailiyyətlər əldə olunub. Bu siyasətin nəticələrinin Vətən müharibəsində qazanılmış Zəfərdə gənclərin fəal iştirakı ilə bir daha təsdiqləndiyi diqqətə çatdırılıb.

Sonra rayonun ictimai həyatında fəallığı ilə seçilən bir qrup gəncə 2 Fevral – Gənclər Günü münasibətilə fəxri fərmanlar təqdim olunub.

Tədbirdə çıxış edən Beyləqan Rayon Ağsaqqallar Şurasının sədri Etibar İmanov və digər natiqlər gənclər siyasətinin əhəmiyyətindən söz açıb, gənclərə vətənpərvər, savadlı və məsuliyyətli vətəndaş kimi formalaşmağın vacibliyini tövsiyə ediblər.

Tədbirin sonunda Beyləqan Rayon İcra Hakimiyyəti başçısı aparatına yeni təyin olunan Vətən müharibəsi qazisi, Müharibə iştirakçıları və şəhid ailələri ilə işin təşkili sektorunun əməkdaşı Qiyas Məmmədli çıxış edərək göstərilən etimada görə minnətdarlığını bildirib, gənclərin dövlətçilik dəyərlərinə bağlılığının vacibliyini qeyd edib.

Sonda təltif olunan gənclərlə xatirə şəkli çəkdirilib.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(31.01.2026)

Heyran Zöhrabova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Ürək daş deyildir, bir parça ətdir

Bəs onu yaşadan hansı qüdrətdir?

Bir arzu, bir ümid, bir məhəbbətdir,

Mən o məhəbbətdən nişan gətirdim.

Bu gün siyasi, ictimai xadim, Güney Azərbaycan demokratik ədəbiyyatının yaradıcılarından, ilk ana dili dərsliyinin müəlliflərindən biri, İran tarixində ilk dəfə olaraq Milli Filarmoniya yaratmış, əməkdar incəsənət xadimi, əmək veteranı, mühacir Azərbaycan şairi Əli Tudənin doğum günüdür.

Əli Tudə 1924-cü il yanvarın 31-də Bakı şəhərində anadan olub. Əslən Ərdəbilin Çanaqbulaq kəndindən olan valideynləri XX əsrin əvvəllərində Bakıya köçüb. Atası neft mədənində fəhləlik edib və buruq ustası vəzifəsinə qədər yüksəlib. Kiçik yaşlarında hər iki valideynini itirən Əli nənəsinin himayəsində böyüyüb. 13 yaşında ikən Əlinin ilk şeirləri Heydər Rzazadə imzası ilə "Kommunist", "Yeni yol" qəzetlərində çap olunub, həmçinin radioda səsləndirilib. 

1938-ci il represiya dövründə 7-ci sinifdə oxuyarkən Güney Azərbaycan mənşəli olduğu üçün şair nənəsi ilə birlikdə İrana sürgün olunub və təhsili yarımçıq qalıb. O, İranda ata yurdu olan Savalan dağının ətəyindəki Çanaxbulaq kəndində təsərrüfat işləri ilə məşğul olub. Ərdəbildə fəhləlilik edib. Ağır həyat tərzi keçirib. lakin, bir gün belə olsun qələmini yerə qoymayıb, daim yazıb-yaradıb.  

Əli Tudə 1940-cı illərdə Güney Azərbaycanda başlanan milli azadlıq hərəkatının ən fəal üzvlərindən biri olub. 

1945-ci il dekabrın 12-də Güney Azərbaycanda milli hökumət qurulanda xalqını, millətini ürəkdən sevən Əli milli hökumətin Maarif Nazirliyində işləyib. “Ana dili” kitabının tərtibində və çap olunmasında xüsusi rol oynayıb. Bundan əlavə, Əli Tudə İran tarixində ilk dəfə olaraq Təbrizdə Milli Filarmoniya yaradıb.  

Milli hökumət onu ali mükafatla, “21 Azər” medalı ilə təltif edib. Təbrizin "Şairlər məclisi" ndə müdriklər tərəfindən Əliyə Tudə, yəni Xalq təxəllüsü verilib. 

Tudə təxəllüsünü

Xalq özü verdi mənə.

Mərd, fədai olmağı

Məsləhət gördü mənə.  

O zaman şairin hələ sadəcə 22 yaşı var idi və ilk şeirlər kitabı da çap mərhələsində idi.  

Lakin, min bir əzabla qanlar bahasına qurulan milli hökumət qısa zamanda İran dövləti tərəfindən devrildikdən sonra şairin kitabı mətbəədəcə yandırılıb və Şah tutulduğu anda məhkəməsiz flansız qətlə yetirilməsi haqqında fərman verib. Şair yenidən şimali Azərbaycana üz tutub və ömrünün sonuna qədər siyasi mühacir pasportu və vətən həsrəti ilə yaşayıb. 

O, heç vaxt Sovet pasportu daşımayıb və bir çox yüksək titul və mükafatlardan məhrum olub.

Bütün dünya görür ki, yarım əsrə yaxındır 

Mən xalqımın içində siyasi mühacirəm 

Mən sakin deyiləm hələ də müsafirəm. 

Bakıya mühacirət zamanı "Ədəbiyyat qəzeti" redaksiyasında ədəbi işçi vəzifəsində işləyib. Burada həmçinin şairə ali təhsil almaq imkanı yaranıb və o, Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakuktəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında redaktor, Ali Partiya Məktəbində müdavim, "Azərbaycan" qəzetində ədəbi-şöbə müdiri olub. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin İdarə Heyətinin üzvü seçilib. 

Əməkdə fərqləndiyinə görə medalı ilə mükafatlandırılıb və Azərbaycan Ali Soveti Rəyasət heyətinin fəxri fərmanı ilə təltif olunub. 

O, həmçinin "əmək veteranı", "əməkdar incəsənət xadimi" adlarına da layiq görülüb. 

Qardaş xəyalımı soraqlasan sən

Vətən çox genişdir sən hər yanda gəz

Ancaq ürəyimi tapmaq istəsən

Başqa yerə getmə Savalanda gəz. 

Yaradıcılığının başlıca motivlərini, nisgil, intizar, vətən həsrəti təşkil edən şair 50 poemanın, 40-a yaxın kitabın müəllifidir. Onun əsərləri özbək, qırğız, hind, ukrayna, rus, inglis və s dillərə tərcümə olunub. 

Ömrü boyu cənub intizarı çəkən Əli Tudə doğma kəndi Çanaqbulağa olan həsrətini belə ifadə edirdi: 

Yol üstdəki bulağıyla kəndimizi istəyirəm

Gəncliyimin dodağıyla kəndimizi istəyirəm

Mənə şair balam deyən, şeir sənət qalam deyən

Durnalardan salam deyən kəndimizi istəyirəm 

Gülqasımlı yarağanıyla, Gülburnulu bostanıyla

Günəşiylə, dumanıyla kəndimizi istəyirəm

Xəyal hicran dumanında, könül vüsal gümanında

Çanaqbulaq ünvanında kəndimizi istəyirəm 

O, 1996-cı ildə fevralın 26-da Bakıda vəfat edib və fəxri xiyabanda dəfn olunub.

Ruhu şad olsun!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(31.01.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

"Çox səmimi və tərbiyəli insan idi" – onun haqqında bu kəlmələri Xalq artisti İlham Namiq Kamal söyləyibdir. Onun - Azərbaycanın Xalq Artisti Elxan Əhədzadənin barəsində.

Dünənki cümə günü təqvim çox sıx idi deyə Elxan Əhgədzadə barədə söz aça bilmədim. Əvəzini bu gün çıxıram.

Elxan Əhədzadə 30 yanvar 1948-ci ildə Bakıda musiqiçi ailəsində anadan olub. İlk sənət təhsilini 1967-ci ildə açılan C. Cabbarlı adına Kinostudiyanın "kino aktyoru" kursunda Adil İskəndərovun sinfində alıb. 1969-cu ildə Rus Dram Teatrında aktyor kimi fəaliyyətə başlayıb və bir çox tamaşalarda çıxış edib.

 R. İbrahimbəyovun "Kto pridyot v polnoç" əsərində Makedon, "Solovyinnaya noç"da serjant Atayev və s. kimi rollar yaradıb. Ali təhsilini isə bir qədər gec, 24 yaşında başlayıb. 1972–1977-ci illərdə İncəsənət İnstitutunun "Musiqili Komediya aktyoru" fakültəsini bitirib. Bu dövrdə Rəşid Behbudovun tələbəsi olub.   

Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya teatrında aktyor kimi çalışıb. R. Hacıyevin "Mama, ya jenyus" "Kavkazskaya plemyanitsa" və "Çelovek iz Lamançi" əsərlərində baş rolları ifa edib. Sonralar bir müddət Rəşid Behbudovun "Mahnı Teatr"ında fəaliyyət göstərib. Həmçinin bu müddət ərzində o kinostudiyada "Çətrimiz buludlardır" və "Üzü küləyə" filmlərində baş rollara çəkilib.

 O, Opera Teatrının səhnəsində də bir çox yadda qalan obrazlar yaradıb. Ü. Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" əsərində Nofəl, C. Bizenin "Karmen" operasında Eskamin, R. Mustafayevin "Vaqif" operasında Şah Qacar, S. Ələsgərovun "Solğun çiçəklər"də Bəhram və s. kimi rollarda oynayıb.

Musiqili Komediya teatrında bir çox yaddaqalan obrazlar yaradıb. İ. Kalmanın "Nümunəvi qaraçı" operettasında Pali Rac, F. Leqarın "Şən dul qadın" operettasında Danil, S. Fərəcov, Ə. Əmirlinin "Səhnədə məhəbbət" operettasında Rüstəm, Q. Qarayevin "Çılğın Qaskoniyalı" əsərində Sirano və s. kimi rolları yüksək sənətkarlıqla ifa edib.

"Qorxma Mən Səninləyəm" filmin baş rolu üçün də namizəd olaraq göstərilsə də, bu rola Polad Bülbüloğlu seçilib.

Bir sözlə, müğənni-aktyor funksiyasını axıradək şərəflə daşıyıb.

O respublika əhəmiyyətli dövlət tədbirlərində yaxından iştirak edib. 2006-cı ildə Respublikanın Xalq Artisti fəxri adına layiq görülüb.

Filmoqrafiya

- Babək (film, 1979)

- Bəylik dərsi (film, 2007)

- Çətirimiz buludlardır (film, 1976)

- Dədə Qorqud (film, 1975)

- Həyat bizi sınayır (film, 1972)

- Ordan-burdan (film, 1987)

- Üzü küləyə (film, 1977)

- Bakıda küləklər əsir (film,1974)

Səhhəti ağırlaşdığından mədəsindən əməliyyat olunub və əməliyyat zamanı həkimlərin səhvi ucbatından hepatit C virusuna yoluxub. Virusun təsirindən səhhəti daha da pisləşsə də xəstəxanaya getməkdən imtina edib.

8 oktyabr 2010-cu il tarixində Bakı səhərində vəfat edib. Xalq artisti Xırdalan qəbiristanlığında dəfn edilib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(31.01.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Xalq rəssamlarımızı tanıyaq, onların qədrini bilək. Bu gün Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı Oqtay Şıxəliyev barədə danışacağıq. Onun anım günüdür bu gün.

Oqtay Şıxəliyev 3 sentyabr 1931-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1939-cu il Bakı 1 saylı orta məktəbə, 8-ci sinfi bitirdikdən sonra isə 1947-ci il Əzim Əzimzadə adına rəssamlıq məktəbinə daxil olub.

1952-ci ildə rəssamlıq məktəbini fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra Muxina adına Leninqrad Ali Rəssamlıq Məktəbinə daxil olub. Leninqrad şəhərində təhsil alarkən 1955-ci ildən kiçik yaradıcılıq işləri ilə sərgilərdə iştirak edib. 1958-ci ildə Ali Rəssamlıq Məktəbini bitirərək Bakıya qayıdıb, Respublika Gənclər festivalının qalibi olub.

Elə əsl yaradıcılıq fəaliyyətinə bu ildən başlayıb. Sərgilərdə nümayiş olunan ilk işlərində Şıxəliyev özünü istedadlı və ruhən milli sənətkar kimi təqdim edib. 1960-cı ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü olub. Bütün yaradıcılıq fəaliyyəti dövrü ərzində həm SSRİ məkanında, həm də Azərbaycanda bir çox rəssamlıq məktəblərinə, müəyyən ittifaqlara dəvət olunub.

1964-cü ildən M. Əliyev adına İncəsənət İnistutunda müəllimlik fəaliyyətinə başlayıb. Hal-hazırda Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında müəllim, professor kimi fəaliyyət göstərib. Şıxəliyevin yaradıçılığı, sənətsevərlər tərəfindən rəğbətlə qarşılanıb və o 1982-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı, 2002-ci ildə isə Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı fəxri adları verilib.

Bunlardan "Uşaq aləmi" univermağı, uşaq kafesi, "Ceyran" kafesi, "Turist" mehmanxanasının bədii tərtibatında, Dövlət sirkinin və digər binaların interyerlərini bəzəyən təsvirlər maraqlıdır. Həmin əsərlər kompazisiya müxtəlifliyi və bitkinliyi, işlənmə texnikası ilə diqqəti cəlb edib.

Mükafatları

1. Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı

2. Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı

Oqtay Şıxəliyev 31 yanvar 2012-ci ildə uzun sürən xəstəlikdən sonra Bakı şəhərində vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(31.01.2026)