Səbinə Yusif,

“Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyinin mətbuat katibi.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Elə insanlar var ki, bütün şüurlu ömürlərini övlətinə, xalqına xidmətdə keçirirlər. Onlardan biri də 70 illik yubileyini qeyd edən “Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyi İdarə Heyətinin sədr müavini, iş adamı, xeyriyyəçi Puşkin Əhmədovdur.

Həyatda elə yaşamaq lazımdır ki, geriyə baxanda yaşadığın ömrlə fəxr edəsən. Belə insanlar üçün bir amal var: Vətənə layiq övlad olmaq mənim ən müqəddəs borcumdur!

Puşkin Əhmədovhər zaman xeyriyyəçilik işləri ilə məşğul olub. Koronavirus pandemiyasının yayıldığı vaxtlarda “Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyinin İdarə Heyətinin sədri İlham Pirməmmədovun Prezident İlham Əliyevin çağırışından sonra iş adamlarına, imkanlı şəxslərə ünvanlı müraciətinə dəstək olaraq Qazax mahalında ehtiyacı olan onlarca ailənin köməyinə çatan Puşkin Əhmədov onlara maddi və mənəvi dəstək olub. Bundan əlavə Ağstafa rayonunda da bir neçə həssas təbəqədən olan aztəminatlı ailəyə zəruri yardımlar edib.

Bundan başqa 44 günlük Vətən müharibəsi dövründə Ali Baş Komandanın siyasətinə sədaqətini nümayiş etdirərək döyüşən orduya, yaralılara və Şəhid ailələrinə maddi, mənəvi dəstək olub.

“Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyinin fəaliyyətində yaxından iştirak etdiyinə görə Puşkin Əhmədov müxtəlif illərdə Birliyin İdarə Heyətinin qərarı ilə “General Əliağa Şıxlınski Dimpomu” və “Səməd Vurğun adına Diplom”la təltif edilib.

Tərcümeyi halına nəzər yetirsək, Əhmədov Puşkin Kəmaləddin oğlu 1956-cı ildə Ağstafa rayonunda ziyalı ailəsində anadan olub. 1963-cü ildə Ağstafa rayon 24 saylı dəmir yolu məktəbinə gedib və 1973-cü ildə həmin orta məktəbi bitirib.

1975-1977-ci illərdə sovet ordusu sıralarında qulluq edib. Əsgəri xidmətini başa vurduqdan sonra 1978-ci ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutuna daxil olub, müvəffəqiyyətlə təhsil alıb.

İnstitutu bitirdikdən sonra ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin SSRİ Nazilər Sovetinin I müavini işlədiyi dövrdə “Azərbaycan Tümen” inşaat briqadasında baş iş icraçısı kimi Rusiyanın Tümen vilayətinin Koqalım şəhərində bir neçə mikrorayonun salınmasında yaxından iştirak edib. Həmin briqadada həmkarlar ittifaqı təşkilatının sədri və partiya sədrinin müavini olub. 1990-cı ildə yüz minlərlə soydaşımızın erməni təcavüzündən yaxa qurtarıb Bakıya pənah gətirməsi, 20 Yanvar hadisələri ilə bağlı Azərbaycan Nazirlər Sovetinin qərarı ilə həmin briqada ləğv olunduqdan sonra Bakıya qayıdan P.Əhmədov “Bakı Baş Tikinti İdarəsi” sistemində şöbə müdiri vəzifəsində çalışıb.

1993-cü ildə kommersiya fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün “Anar” firmasını təsis edib, kommersiya fəaliyyəti ilə yanaşı daim xeyriyyəçilik işləri ilə də məşğul olub. 1993-cü ildə - 1-ci Qarabağ savaşı dövründə milli ordu və məcburi köçkünlərə “Qazax” Xeyriyyə Cəmiyyətinin xətti ilə iri məbləğdə pul vəsaiti, texnika üçün ehtiyyat hissələri və s. kimi yardımlar edib. Həmçinin Azərbaycan Təhsil işçiləri və tələbələri xeyriyyə fondunun sədr müavini kimi də çalışıb. İşlədiyi dövrdə maarifçiliyin inkişafında, Azərbaycanda fasiləsiz təhsil sisteminin həyata keçirilməsində əməyi olub. Bu fondun bəzi rayonlarda məskunlaşmış qaçqın uşaqlarına köməklik göstərib və onlarla tələbənin illik təhsil haqqını ödəyib.

2001-ci ildə “Səma-3” Mənzil Tikinti kooperativi təsis edərək Bakı və Gəncə şəhərlərində yüksək mərtəbəli binalar tikib.

Ölkəmizdən kənarda Özbəkistan Respublikasının paytaxtı Daşkənd şəhərində tikdiyi “Puşkin Evləri” (Пушкинские Дома) yaşayış kompleksi yerli sakinlər tərəfindən yüksək qiymətləndirilib.

Bundan əlavə “Iron İnşaat” MMC-ni təsis edib, hal- hazırda yüksək mərtəbəli yaşayış binaları tikir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

Ailəlidir, iki övladı, altı nəvəsi var.

“Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyi İdarə Heyətinin sədri, professor İlham Pirməmmədov, İctimai Birliyin bütün üzvləri, o cümlədən Qazax mahalının ziyalıları  Puşkin Əhmədovu anadan olmasının 70 illik yubileyi münasibətilə ürəkdən təbrik edir, ona uzun ömür, möhkəm can sağlığı arzulayır və bütün işlərində uğurlar diləyirlər.

Hörmətli Puşkin müəllim, biz sizinlə fəxr edirik!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.06.2026)

Güllü Eldar Tomarlı,

Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisinin sədri, Kəlağayı Ev Muzeyinin direktoru.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Minilliklərin aydan arı, sudan duru yaddaş boxçasında əriş-arğac olan, ilmə-ilmə toxunan, düyün-düyün bağlanan, nənələrimizin yaddaşında pöhrələnib çiçək açan gül ətirli, əlvan naxışlı xalça və xalçalarımızı ərsəyə gətirən, onu dünəndən bu günə, bu gündən sabaha daşıyan qızıl əllərin yaratdığı sənət inciləri çoxdan dünyanın heyrətinə səbəb olub.

Təbriz, Qarabağ, Qazax, Quba, Borçalı xalça məktəbləri öz zənginliyi, rəng ahəngi və bənzərsiz naxışları ilə xalqımızın estetik zövqünü, dünyagörüşünü və həyat fəlsəfəsini yaşadan mənəvi sərvətlərdir. Bu xalçalar sadəcə məişət əşyası deyil, xalqın yaddaşı, tarixi salnaməsi, sevinc və kədərinin rənglərə köçürülmüş ifadəsidir.

Bəs təkcə xalçalarmı?

Milli geyimlərimiz, zərif tikmələrimiz, naxışlı corablarımız, önlüklərimiz, qırçınlı və büzməli köynəklərimiz, qat-qat ətəklərimiz, qədim sənət nümunələrimiz də xalqımızın ruhunu yaşadan əvəzsiz irs nümunələridir. Bu sərvətlər arasında isə xüsusi bir yer var – Azərbaycan qadınının ləyaqət və gözəllik rəmzinə çevrilmiş ipək kəlağayının.

Kəlağayı əsrlər boyu Azərbaycan qadınının baş tacı olub. Barama sapından hazırlanan saf ipəyin üzərinə ustad sənətkarların həkk etdiyi naxışlar təkcə bəzək elementi deyil, həm də xalqımızın düşüncə tərzinin, estetik dünyasının ifadəsidir. Butalar, çiçək naxışları, həndəsi ornamentlər və rəng çalarları özündə dərin məna daşıyır, qədim dövrlərdən gələn mədəni kodları yaşadır.

Nənələrimiz kəlağayını sadəcə örtük kimi deyil, namus, ismət, ailə dəyərləri və qadın müdrikliyinin rəmzi kimi qoruyub saxlayıblar. El şənliklərində, toy-düyünlərdə, bayramlarda, gündəlik həyatda kəlağayı qadının gözəlliyini tamamlayan ən zərif aksessuar olmaqla yanaşı, milli mənsubiyyətimizin də göstəricisi olub.

Azərbaycanın qədim ipəkçilik ənənələrinin bəhrəsi olan kəlağayı sənəti zamanın sınaqlarından keçərək bu günümüzə gəlib çatıb. Xüsusilə Basqal və Şəki ustalarının yaratdığı kəlağayılar öz incəliyi və bənzərsizliyi ilə seçilib. Bu sənətin beynəlxalq səviyyədə tanınması da təsadüfi deyil. Azərbaycan kəlağayısı ölkəmizin Birinci vitse-prezidenti, UNESCO və ISESCO-nun xoşməramlı səfiri Mehriban Əliyevanın böyük səyləri nəticəsində 2014-cü ildə UNESCO-nun Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrs üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edildi. Bu hadisə milli mədəniyyətimizin dünya miqyasında tanınmasının mühüm göstəricilərindən biri oldu.

Bu gün kəlağayımızı yaşadan insanlar da xalqımıza xidmət edən əsl mədəniyyət daşıyıcılarıdır. Kəlağayı Muzeylərinin yaradılması, festivalların keçirilməsi, sərgilərin təşkili və gənc nəslin bu sənətə marağının artırılması milli irsimizin qorunmasına xidmət edir. Çünki keçmişini yaşatmayan xalq gələcəyini də tam qura bilməz.

Analar bu sənəti nənələrdən öyrənib, qız-gəlinlər analardan öyrənib və beləliklə, sənət abidələrimiz nəsildən-nəslə ötürülərək yaşadılıb. Təəssüf ki, zaman-zaman bəzi çeşidlər, bəzi nümunələr unudulub. Lakin xalqımız öz kökünə, tarixinə və milli dəyərlərinə bağlı qaldıqca bu sənət inciləri yenidən çiçəklənəcək, bar verəcək, yeni nəslin yaddaşında yaşayacaqdır.

Əl əməyi, göz nuru ilə ərsəyə gələn bu sənət nümunələrini yaradanlara, yaşadanlara və gələcəyə daşıyanlara minnətdar olmaq hər birimizin mənəvi borcudur. Boynumuza gül biçən, başımıza kəlağayı bağlayan, əynimizə nənələrimizin abır-həya mücəssəməsi olan milli geyimləri yaraşdıran əllər də, o əllərə yol göstərən zəkalar da var olsun!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.06.2026)

Ülviyyə Əbülfəzqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının media dəstəyi ilə Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun Bakı Şəhəri Üzrə Təhsil İdarəsi ilə birgə keçirdiyi “Bir direktor, bir şagird” adlı layihəsinin məqsədi nümunəvi məktəblərimizi, istedadlı şagirdlərimizi üzə çıxarmaq, onların ədəbiyyata olan marağına diqqət yönəltməkdir.

Hazırda təqdimatda 26 nömrəli tam orta məktəbdir.

DİREKTOR:

Yaqut Paşa qızı Məmmədova 04.02.1963-cü il tarixdə Qubadlı rayonunda anadan olmuşdur. 1981-1986-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Pedoqoji Universitetinin “Bədii qrafika” fakültəsini fərqlənmə ilə bitirmişdir. 1991-1992-ci ildə fizika fənni üzrə Müəllimlərin Təkmilləşdirmə İnstitutunda illik kurs bitirmişdir.

1988-ci ildə Xəzər rayonu 125 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbində müəllim fəaliyyətinə başlamışdır. Qısa zamanda həmin məktəbdə təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini vəzifəsində çalışmışdır.

1996-2006-cı illərdə Xəzər rayon Təhsil şöbəsində inspektor vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir.

2006-2019-cu illərdə Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsində dövlət qulluqçusu, Ümumi  təhsil sektorunda məsləhətçi vəzifəsində çalışmışdır.

BŞTİ-də çalışdığı müddətdə idarəetmə səriştəsi və bacarığı yüksək olduğuna görə  məktəblərdə idarəetmənin tənzimlənməsi məqsədilə 80, 65, 282, 279, 245, 126, 30,152, 150, 214, 136, 218,162, 219, 26 nömrəli tam orta məktəblərdə və 20№-li məktəb-liseydə direktor vəzifəsini icra etmişdir.

Yaqut Məmmədova 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikası təhsil nazirinin 15 mart tarixli əmri ilə “Azərbaycan Respublikası qabaqcıl təhsil işçisi” döş nişanına, 2015-ci ildə isə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 02 oktyabr tarixli sərəncamı ilə “Tərəqqi” medalına layiq görülmüşdür.

2018-ci ildə Azərbaycan müəllimlərinin XV Qurultayında, 2023-cü ildə isə XVI Qurultayına nümayəndə seçilmişdir.

Hazırda Bakı şəhəri İ.Tağıyev adına 26№-li tam orta məktəbdə direktor vəzifəsində çalışır.

​ŞAGİRD:

Əlizadə Nilufər, İftixar Tağıyev adına 26 nömrəli tam orta məktəbin VIII sinfində təhsil alır.

​Dərslərində yaxşı nəticələr göstərir, kiçik yaşlarından müxtəlif müsabiqə və layihələrdə iştirak edir. Riyaziyyat üzrə "Kenquru" Olimpiadasında, Lütfi Zadə adına Riyaziyyat və Məntiq Olimpiadasında, "Xəmsə Möcüzəsi" adlı onlayn beynəlxalq yaradıcılıq müsabiqəsində və bu kimi layihələrdə fəal iştirak etmişdir.

ESSE:

Azərbaycan – Dünyam Mənim

Azərbaycan mənim doğma Vətənim, qürur mənbəyim və dünyamdır. Mən bu torpaqda doğulmuşam, onun havasını udmuşam, suyunu içmişəm və onun tarixi ilə fəxr etmişəm. Azərbaycan mənim üçün sadəcə bir ölkə deyil, keçmişim, bu günüm və gələcəyimdir.

Azərbaycan qədim tarixə, zəngin mədəniyyətə və milli-mənəvi dəyərlərə malik bir ölkədir. Dünyanın müxtəlif xalqları ilə dostluq və əməkdaşlıq şəraitində yaşayan Azərbaycan xalqı qonaqpərvərliyi, mərdliyi və vətənpərvərliyi ilə seçilir. Ölkəmizdə müxtəlif millətlərin nümayəndələri sülh və qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşayırlar. Bu da Azərbaycanın multikultural dəyərlərinin göstəricisidir.

Vətənimizin təbiəti olduqca gözəldir. Uca dağları, gur meşələri, axar çayları, məhsuldar torpaqları və Xəzər dənizi Azərbaycanı daha da gözəlləşdirir. Şuşa, Qarabağ, Qəbələ, Şəki, Lənkəran və digər bölgələrimiz öz gözəlliyi və tarixi abidələri ilə seçilir.

Bu gün Azərbaycan sürətlə inkişaf edən müstəqil dövlətdir. Ölkəmiz elm, təhsil, idman, iqtisadiyyat və mədəniyyət sahələrində böyük uğurlar qazanır. Xalqımızın birliyi və dövlətimizin gücü sayəsində torpaqlarımız işğaldan azad edilmiş, ərazi bütövlüyümüz bərpa olunmuşdur. Bu qələbə hər bir azərbaycanlının qürur mənbəyidir.

Mən Azərbaycanın gənc vətəndaşı kimi ölkəmin gələcəyinə töhfə vermək istəyirəm. Yaxşı təhsil almaq, bilikli və faydalı insan olmaq mənim əsas məqsədlərimdəndir. İnanıram ki, hər bir gənc öz biliyi və əməyi ilə Azərbaycanın daha da inkişaf etməsinə xidmət edə bilər.

Mən Azərbaycanı sevirəm və onunla fəxr edirəm. Çünki Azərbaycan mənim Vətənim, qəlbim və dünyamdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.06.2026)

Qoşqar İsmayılzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Biri var işıqfor, biri də var piyada keçidi. İndi izah edirəm. İşıqforda yolu keçmək istəyən piyadalar üçün yaşıl, maşınlar üçün isə qırmızı işıq yanır. Bu məlumatı daltoniklərin bilib, bəzən yanlışlıq etməsindən savayı, demək olar ki, hər kəs yerli yerində bilir. İndi gələk əsas məsələyə...

İşıqforun qırmızı işığının yandığını görən bəzi sürücülər, uzaqdan elə yüksək sürətlə gəlirlər ki, sanki bu sürət qırmızını yaşıla dəyişəcək. Nəticədə gəlib qırmızı işıqda elə tormoz edirlər ki, təkərlər asfaltla sürüşmə sürtünmədən pulsuz konsert verib, caz ifa edirlər. İşıqforlu keçidlərdən yolu keçmək, işıqforsuz keçidlərdən keçməkdən böyük ehtimalla rahatdır.  

İşıqforsuz keçiddən keçməmişdən əvvəl, bolluca düşünməlisən. İçində bol tərəddüd yaranıb, get gəl edirsən. Elə bil böyük bir biznesə risk edərək yatırım edirsən. Biznes– sənin həyatındı, yatırımsa 4-5 metrlik yoldu. Öz həyatını 4-5 metr yol gedərək yenidən qazanmalısan. Gələn maşınları bir-bir izləyirsən. Beyin düşünür, bu da keçsin keçərəm, yox o da keçsin sonra keçərəm. Uzun fikirlərdən sonra "bismillah" deyib ayağını qoyursan piyada keçidinə. Bu səfər piyada keçidi gözlərində aşağısı lava püskürən siraat körpüsünə çevrilir. 4-5 metrlik yol, sənə kilometrlik yol təsəvvürü bəxş edir. 

Yola başlayanda uzaqdan da maşın elə sürətlənib gəlir ki, deyirsən bəs, elə indicə məni cizgi filmlərindəki kimi asfalta şəkil edəcək. Bir gözün yolda, bir gözün maşında....

Qorxudan ayaqlar tutulur, donub qalırsan ki, bu da son, elə indi maşın vuracaq, başlayım kəlmeyi-şəhadət gətirim. Mənşəyi məlum olmayan bir nəsnəyə 5 manat nəzir niyaz deyirsən. Bu halda maşın gəlir düz dayanır yanında, cismin yerində qalsa da, ruhun səninlə çoxdan halallaşıb aradan çıxıb. Budur, yolun sonuna gəldik, dərin bir nəfəs çəkib yola davam edirik. Bu sevgidə isə udan tərəf nəzir niyaz sahibi oldu. 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.06.2026)

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Çağırıldığı toyların onun yaradıcılığına heç bir maneçiliyi yoxdur. Əksinə, toylardan gələn gəlirlə dolanışığını təmin edir. Bu günün reallığıdır, musiqiçiləri toylar saxlayır...

“Doğrudur, mən də toya gedirəm. Ancaq mən toyu düşünüb, bu sənətə gəlməmişəm. Mənim sənətim olmasaydı, bu sənətə gəlməzdim. Əksəriyyətinin səsi yoxdur, ancaq özlərini biabır edirlər. Səsin yoxdursa, nə məcburdur, müğənni olasan? İndi gülməli oxuyanlar ağlamalı oxuyanların qarşısına keçib. Amma xalq bilir, kimə və nəyə qulaq asır. Əsil sənət daim var, olub, olacaq. Ümumiyyətlə, mənim ailədə aldığım tərbiyə, mədəniyyət yol verməz ki, kiminləsə qalmaqal yaradım. Haqqımda hər hansı bir müğənninin dediyi neqativ fikrə cavab vermirəm. Məni istəyənlər də sağ olsun, istəməyənlər də...”- söyləyir.

Mərd xarakteri var. Əliaçıqlığı ilə seçilir, ona həm də səxavətli xanımdır da demək olar. Zarafat deyil, öz hesabına doğulub boya-baş çatdığı doğma kəndinə su çəkdirib...

Deyir ki:- “Su çəkdirmək qədər savab bir iş yoxdur. Mən bunu eləmədim. Allah bunu mənə qismət elədi. Bu işi mən istəyə bilərdim, amma alınmaya da bilərdi. Yəqin ki, qazanılan ruzidə olan halallığı gördüyü üçün, bu savab işi görməyi mənə qismət elədi. Hər şeyi verən və yazan Allahdır. Mənim kəndim Qobustan rayonundadır. Əvvəla, öz el-obasının, xalqının qədrini bilməyən heç qıraq- bucağın da qədrini bilməz. Mən bu kənddə böyüyüb başa çatmışam. Biz ömür boyu sudan əziyyət çəkmişik. Heç mənim ağlıma gəlmirdi ki, mən böyüyəcəyəm, illərlə yığdığım pulları belə bir savab işə xərcləyəcəyəm. Mən bu işdən ötrü evlərimi və qızıllarımı satmışam. Mən onları Allah rizası üçün istifadə etməyə yığmışdım. Bunu da sevə-sevə elədim. Heç kimsə deyə bilməz ki, sən bunu elə. Çünki bu elə bir işdir ki, qəlbində Allah eşqi olmasa, bunu edə bilməzsən.”

Bəli, bu dəfə sizə xanəndə Elnarə Abdullayeva haqqında söhbət açmaq istəyirəm. O, 1972-ci ilin iyun ayının 17-də Şamaxının (Hazırda Qobustan rayonu) Çuxanlı kəndində dünyaya göz açıb. Daha sonra xlaq artisti Ağaxan Abdullayevin tələbəsi olaraq, ondan muğamın sirrlərini öyrənib. Onun 2006-cı ildən musiqiçi və prodüser Asif Kərimovla birgə fəaliyyətə başlamasıyla bütün yaradıcılıq tərzi dəyişib. 2000-ci illərdə “Gilan” albom şirkəti ilə müqavilə bağlayaraq "Elnarənin Musiqi Dünyası" adlı ilk albomunu çıxarıb. 2015-ci ildə Heydər Əliyev sarayında ilk solo konserti baş tutub. Daha sonra 2015-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti" adına layiq görülüb...

“Yaradıcılığımda yeniliklərim çoxdur. Bir vaxtlar ifa etdiyim “A bül-bül” adlı mahnım çox sevildi. Hara gedirəmsə, məndən bu mahnını istəyirlər. Daha sonra çox qədimi “Sozaloğlu” adlı bir aşıq mahnısı ifa etdim. İlk olaraq bu mahnıya müraciət edəndə çoxu dedi ki, bu mahnı sevilməyəcək, yəni necə deyərlər, baş tutmayacaq. Lakin daha sonra bu fikri söyləyənlər özləri yanıldıqlarını etiraf etdilər. Çünki mən bu mahnını yeni üslubda ifa etdim və hər kəsin ürəyinə yatdı. Daha sonra çoxdan ifa etdiyim “Heydər baba” adlı mahnımı yeni üslubda aranjeman etdirdim. Tənqid edənlər özləri də bilmədən məni böyük bir zirvəyə qaldırıblar. Onlar deyirlər ki, mən muğam oxumuram. Ağı deyirəm, dərvişsayağı oxuyuram. Mənim üçün bu cür tənqidlərdən yaxşı heç nə ola bilməz. Əvvəl narahat olurdum ki, niyə belə deyirlər? Amma sonra onların sözlərinə önəm vermədim. Çünki mənə dəyərli sənətkarlar və xalq qiymət verib. Mənim ifa tərzimi xalq qəbul edir. Müəyyən adamlar var ki, özlərini sənətkar adlandırmaq istəyirlər, qəbul etmək istəmirlər. Həm də məni tənqid edənlərin özləri gülməli oxuyan müğənnilər kateqoriyasına daxildirlər...”- söyləyir.

Çılğın, hövsələsiz olsa da, həyatında onu utandıran səhvləri olmayıb. Hər kəsin qarşısında başıuca, alnıaçıqdır. Ümumiyyətlə, o, xanım kimi doğulsa da, kişilərə xas olan xüsusiyyətləri çoxdur. Sözü üzə deməyi, haqqı müdafiə etməyi, cəsarət göstərməyi bacarır. Haqsızlığa, saymamazlığa, sözünün üstündə durmayan insanlara əsəbiləşir. Nə isə, zəhmətsevər, əzimkar, işgüzardır. Necə deyərlər, kişi kimi qadındır...

Deyir ki:- “Məktəb illərim, müəllimlərim üçün çox darıxıram. 9-cu sinifdə oxuyanda artıq tədbirlərdə, musiqi dərsində oxuyurdum. Kənd qızı idim, bostana da gedirdim, mal-qaraya da. Bəzən elə olurdu ki, bostandan çıxıb toya gedirdim. Bəziləri bunu deməyə utanır, amma mən keçmişimə görə heç vaxt utanmamışam. O günlər üçün çox darıxıram. Yəqin ki, xanəndə olmasaydım, yaxşı təsərrüfatçı olardım. Üzərimə götürdüyüm hər bir işi yarıdıram. Bu da olmasaydı, lap ticarətlə də məşğul ola bilərdim...”

Amma nə yaxşı ki, xanəndə olub. Və bu sənət onu zirvələrə qaldırıb, ölkədə tanıtdırıb. Bəli, ötən gün ad günü olan Elnarə xanım bu gündən etibarən yeni yaşın yoluna çıxıb. Bu münasibətlə onu təbrik edir, yeni-yeni uğurlar arzulayırıq…

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.06.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Rusiya Federasiyasının paytaxtında -  Moskva şəhərində Konstantin Raykinin Səhnə Sənətləri Ali Məktəbində dram teatrı rejissorluğu üzrə əlavə peşə təhsili almaqla Nicat Kazımov yeni bilik və peşəkar vərdişlər əldə etdi. Sonradan özü etiraf edir ki, məhz Raykin məktəbi onun püxtələşməsində və sənət uğurlarında həlledici rol oynadı...

Bu gün Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti Nicat Kazımovun doğum günüdür. Nicat Kazımov həqiqətən tanınır, bir sıra çox mühüm layihələrdə iştirak edib. Gəlin onun barəsində danışaq.

Nicat Kazımov 17 iyun 1972-ci ildə Şabran şəhərində anadan olub. 1979-cu ildən orta təhsilini Ceyranbatan qəsəbəsində yerləşən səkkizillik məktəbdə 3-cü sinifdən isə Sumqayıt şəhər H. Z. Tağıyev qəsəbəsində yerləşən 6 nömrəli orta məktəbdə alıb.

Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunda Əlabbas Qədirovun kursunu və Norveçin Psixologiya Universitetinin Bakı filialını bitirib. Film, serial, reklam və kliplərdə çəkilib, televiziya verilişlərində aparıcılıq edib. Əcnəbi filmlərin dublyajında iştirak edib. 1991-ci ildən Azərbaycan Dövlət Gənc tamaşaçılar teatrında aktyor, 1996-cı ildən isə həm də rejissor kimi fəaliyyət göstərir. 

Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində, Bakı Musiqi Akademiyasında və Bakı Xareoqrafiya Akademiyasında dərs deyir. 2023-cü ildə haqqında "Yaşanan yarım əsr" sənədli filmi çəkilib.

Quruluş verdiyi tamaşalar

1. Tık-tık və Tuk-tuk 

2. Cənnətin üç 

3. Qırmızı papaq 

4. Ələddinin sehrli çirağı

5. Nizami Gəncəvi. Xeyir və Şər

6. Samuil Marşak. Pişiyin evi

7. Blangi Marvin. Yatmış gözəl 

8. "Qoğal" nağıl tamaşa

9. "Çirkin ördək balası"

10. Məhəmməd Füzuli. "Leyli və Məcnun" 

11. "El bilir ki, sən mənimsən" (Heydər Əliyevin 100 illik yubileyinə həsr olunmuş tədbir)

Filmoqrafiya 

- Spasibo 

- Mən sənin dayınam 

- Cavanşir 

- Bir anın həqiqəti 

- Sonuncu şahid 

- Qızlar 

- Sirat körpüsü 

- Daş atan 

- Qağayı 

- Tahirənin intiqamı 

- "Əli və Nino" çoxseriyalı film 

- 100 kağız 

- QUL

“Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adına, Prezident Mükafatına layiq görülüb.

Böyük Britaniyada II Yelizavetanın şərəfinə təşkil olunmuş Vindzor Kral At Şousunun rejissoru kimi "Hərbi əməkdaşlıq sahəsində xidmətlərə görə" medalı, "Azərbaycan Respublikası Sərhəd Mühafizəsinin 100 illiyi" yubiley medalı, 2021-ci ildə bir daha "Hərbi əməkdaşlıq sahəsində xidmətlərə görə" medalı, 2022-ci ildə "Şücaətə görə" və "Nizami" medalları ilə təltif olunub.

Bir sözlə, bol medallı bir rejissordur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.06.2025)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı və “Ulduz” jurnalının birlikdə həyata keçirdikləri “Biri ikisində” layihəsində sizlərə Tural Turanın hekayəsi təqdim edilir.

Layihə ən yaxşı ədəbi nümunələrin təbliğinə hesablanıbdır.

Xoş mütaliələr.

NƏSR

Tural TURAN

ANAMIN VƏSİYYƏTİ 

Atam anamı at belində görüb bəyənmişdi. Dediyinə görə, elə həmin gün də gözündə çınqı oynamışdı:

– Anan at belində idi, mən də piyada, təzə doğulmuş quzunu evə göndərmək üçün örüşün qırağındakı yola çıxıb ayağı minəkli gözdəyirdim ki, gödəkcəmə bükdüyüm çaralı quzu soyuqdan donub ölməsin. Quzunu da ananızdan göndərmişdim. 

Ana babam qızı verməyincə, atam elə anamın atı onu qaçırmışdı:

– Gördüm əli-qolu çox oynayır, sırıxlını soyunub, ananqızı kürəyimə şəllədim, ta tərpənəmmədi. Özü də başqaları kimi kiminsə öyünə yox ha, öz komama gətirmişəm. Yalınçıxlar qaynatama qızı öz öyünə aparıf xavarını çatdıranda bir kəlmə deyif kin, qaçırılanın dalınnan getməzdər, rəhmətlih ağırrıx eləmişdi, üstümə adam salmamışdı...

Anam çox ötkəm bir xanım idi. Sözünün də, üzünün də zəhmi vardı. Qaşlarının düyününü təkcə atamın yanında açardı, bizə də düyün göstərərdi. Evdən bayıra çıxdımı qaşları çatıqlı, başı şallı, üzü yaşmaqlı olardı. Yaxşı at çapmağı vardı. Atam demiş, dava-dərmançılığı qurtarmışdı. Sizin dilinizdə desəm, farmokoloq idi. Atamla evlənə qədər bir müddət kənd aptekində işləmişdi. Sonra atamın yanında özünə yurd-yuva eləmişdi...

Biz atama qağa deyirik. Biz gözümüzü açandan qağamızı təhsilsiz, amma əli kitablı görmüşük. Bir kitablığı var idi. Hamısı hikmətli sözlər kitabları, aşıq ədəbiyyatı, folklorla dolu idi. Bizə də oxudurdu. Özü də pulla, əlli səhifəsinə bir manat verirdi. Manatı döş cibindən çıxarmamış oxuduğumuz yerə qədər sorğu-sual edər, sonra da əlləri əsə-əsə pulu bizə sarı uzadardı. Anamın da bir sözü vardı:

– Ay qoçu, bu zülyətdəri indidən pula öyrətmə, uşax nədi, pul tanıdı nədi?

Qağam həmişə anam belə deyəndə bığaltı gülümsünərdi:

– İşin yoxdu, a xanım, oxumamaları üçün vermirəm kin... 

Rəhmətlik anam zirək xanım idi, dədəmizdən də zirək; di gəl ki, ağlımız kəsəndən qağamızın üzünə ağ olduğunu görmədik. 

Atamı çox sevirdi. Zalım qızı yaman qısqanc idi. Qağam da telli-telmikli, ağbəniz bir adam idi. Kəndə-kəsəyə çıxmaqla arası yoxuydu. Toyda-mərəkədə bir-iki saat oturub gözə göründükdən sonra gəlib evdə anamın bişirdiyi yeməkdən yeyər, sonra xalxalın qarğı qapısını açıb, Basarın zəncirini əlinə keçirib, heyvanları örüşə aparardı. Basar qapımızın itinin adı idi. Qağam toyda mərəkədə yemək yeməzdi. Biz soruşanda da:

– Ananızın yeməhlərinin yerini vermir, bala. Dadı-duzu yerində döyül. Əmbə bu dedihlərimi gedif onun yanında demiyin ha, əyağı yer almasın. 

Kənddə toy-düyün olmayanda atam dan yeri örpəyini başından açanda qoyunlarımızı da götürüb qapıdan çıxar, bir də axşam, göy üzü mıs-mırığını sallayanda gələrdi. Axşam evə gələndə həmişə kefi kök olardı. Bir sözü vardı:

– Elə ki, açıldı qannı savaxlar, hehe-he, hoho-ho; elə ki, gəldi susqun axşamlar, yihayi-içhaiç...

Sonra da gülüb bizlərə göz vurardı. Bir ritualımız vardı. Atam gələndə hamımız həyətə çıxıb onu qarşılamalıydıq. Atam gələndə hamı evdə olmalıydı. İki nəfər darvazanın qapılarını taybatay açıb hərəsi bir tayından tutardı. Elə bil qapıdan içəri bəy oğlu bəy girir. Bayırda baytaqlaşanımız olanda da qoyun gələn çağı evdə olmalı idi. Anam bizi belə öyrətmişdi. Özü də kişinin ayağına su isidərdi, məhrabanı da kürəyinə salıb gəlib kişinin ayağını yuyar, sonra da qurulayardı. 

Bayaq dedim axı, anam qısqanc xanım idi. Biz hər Novruzda küllü-külfətli qəbir üstə ölülərimizi yoluxmağa gedərdik. Birini qoyub o birinə getmək kimi olmasın, bizim Qarayançaq elində qəbristanlığa “sonevlik” deyirlər, məzara da “sonev”... Nə başınızı ağrıdım, hər dəfə sonevliyə gedəndə nənə-babalarımızın qəbrini daşla döyüb gəldiyimizi xəbər elədikdən sonra atamın ilk məhəbbətinin də üstünə gülab səpərdi. Telli atamın ilk məhəbbəti olub. On beş yaşında soyuqdəymədən ölüb. Atamla üçüncü sinifdən istəşirlərmiş. Telli öləndən sonra atama qız bəyəndirə bilmirlərmiş. Axırda otuz yaşında anamı görüb bəyənib. Anam qəbir üstə gedəndə həmişə Tellinin sonevinin üstə birinci gedib gülabı tökər, qəbrdəki şəklin üz-gözünü yaylığı ilə silər, bizi də götürüb oradan bir az uzaqlaşardı. Sonra atam əlinə yerdən daş götürüb Tellinin sonevini dınqıldadardı. 

Şeytanın qulağı kar olsun, amma Telli anamdan yaraşıqlı olub ha, hələ də qəbirdəki şəklindən kişmişi gülüşlü bir suyu isinməmiş qız baxır...

Günlərin bir günü, yenə də Novruz ərəfəsi sonevlikdən geri qayıdanda dözməyib anamadan soruşdum ki, dədəm örüşə gedəndə saçlarına daraq vuranda qısqanırsan, amma Tellinin qəbrini daşla dınqıltmağına bir söz demirsən?! Qaşlarının düyünləri açılmasa da, dodağı xəfifcə qaçdı:

– Bilsəm kin, Telli büyün diriləjəh, munnan sooram sonevliyə nə özüm gedərəm, nə də qağanqımızı qoyaram. Əmbə ölüfdü, yeri işıxlı olsun, qısqanmeram ona örə kin, sonevindən qalxıf gələsi ha döyül.

Həmin gün anama heyrət eləmişdim. Qadın qısqanclığının son ümid təsəllisi məni yamanca silkələmişdi... 

...Günlərin bir günü qapımızın çoban iti Basarı canavar sürüsü boğmuşdu. Yaman qanlıpəncə it idi, sürüdən heyvan tutdurmazdı. Bircə atamla anama yaxınlıq verərdi. Bizi də iyimizdən tanıyırdı. Örüşdə iy alan kimi qoyunların dövrəsində dolanardı. Axırıncı gün anam atla atama yemək aparıb qayıdarkən yolda külək anamın şalını başından salır. Atam nə qədər arxadan səsləsə də, anam küləyin səsindən kişini eşidəsi olmur. Atam da şalı yerdən götürür, qoyunları da Basarın ümidinə qoyub evə gəlir. Anam qapıya çathaçatda yaylığının başından açıldığını duyur. Dilini dişləyir, elə bilir ki, örüşdə kişinin yanında unudub. Aradan yarım saat keçməmiş atam yaylığı atama çatdırır. Bu haqq-hesabı biz həmin gün axşam eşitmişdik. Evdə yox idik. Atam yaylığı anama verib geri qayıdanda görür ki, Basar can üstədir, boynu da qızıl qan. Bu günə qədər də onu kimin gədəsinin boğdurduğunu bilmədik. Axşam atam Basarı evə qucağında gətirdi. İt artıq keçinmişdi, çənəsi də düşmüşdü. Hamımız yerimizdə donub qalmışdıq. 

Atam çomağını mənə verdikdən sonra anamdan fənər istədi:

– Uşaqların hamısını çağır gəlsin, Basarı basdırajıyıx. Məhlənin ayağında morux kolluğunun yanına gəlinq... 

Sonra atam əl damından bel və kürək götürüb moruq kolluğuna sarı getdi. Qapımızın çoban itinin qəbrini özü qazdı. Özü də ağlaya-ağlaya:

– Dədəm öləndə ağlamadım. Nə illah elədim, gözümnən yaş çıxmadı. Əmbə Basar kimi bir etibarlı itin belə ölməyi mənim dizimi bühdü. Basar bu qapının əl-əyağıydı... Öldü, qapımı da itsiz qoydu. Qapının gözü-qulağı getdi, ay Sayalı... Bu iti bu günə qoyanı tafsam, əridif çıxdığı deşiyə tökəjəm.

Atam ilk dəfə anama adı ilə səslənirdi. Birinci dəfə də bizim yanımızda söyüş söyürdü. 

Basarın üstünü torpaqladıqdan sonra hamımız ağlaşa-ağlaşa evə getdik. Anam dil deyib ağlayırdı. Əlində böyütmüşdü onu. Hətta bir dəfə anam dedi ki, Basar sizin süd qardaşınızdır. Hamımızın gözləri bərəlmişdi, hətta atamın da... Sən demə, bizim xanım beş-on günlük Basara öz südündən veribmiş:

– Basar onda əl boyda küçüh idi. Gözdəri yenicə açılmışdı. Qağanqız bir həftə olardı kin, Qarabaldır tərəfdən Cülöyüz addı çovan yoldaşınnan alıf gətirmişdi. Ağtühlülərin də soğulan vədəsiydi. Qonum-qonşuya getdim, qatıq-süd tapılmadı. Onda Ötkəm təzə doğulmuşdu-sonbeşik qardaşımızı deyir,  bir döşümün südünü ona əmizdirdim. Bir döşümü də sağıb Basara içizdirdim. Savağı gün qağanqız gedif kəndin o başınnan bir balon süd tapıf gətirmişdi. 

Günlər, aylar ötdü. Atam Basarın yerinə qapıya başqa it gətirmədi. Anam nə qədər etsə də, atam demiş, qapımız “gözsüz-qulaqsız” qaldı. 

Basarın ölümünü biz bir də çox sonralar, anam ölən gün xatırladıq. Yazıq arvad can üstə idi. Xırıldayırdı. Sözlər ağzından qırıq-qırıq çıxırdı. Amma gücünü toplayıb söyləmək istəyirdisə, aydın deyirdi. Əvvəlcə qardaşım Ötkəmi çağırdı, sonra hamımızı başına topladı. Dediyini dedi, amanat sözlərini də hamımıza bircə-bircə çatdırdı: 

– Atanızı çağırın, özünüz də otaqdan çıxın. Bircə sən qal – məni əli ilə işarə etdi – bunların içində ağzıbütöv sənsən. 

Böyük qardaşım atamı gətirdi. Anam ağzını açmağa qoymadı: 

– Ay qoçu, vaxta kimi sənnən heşzad is... is... istəməmişəm (udqundu) 

Atam kövrək və xırıltılı səslə: 

– Özünqü əzyətə salmaynan, ay Sayalı. 

Anamın qaşları çatıldı:

– Sözümü kəsmə kişi, gör nə deyirəm. Bilirəm ki, mənim üstümə bu uşaqlara ciji gətirmiyəssən. Sənin etibarınqa bələdəm. Basar ölənnən sooram qapımıza da təzə it gətirmədinq. Elə onnan sooram an...an... anladım ki, sən sevginqə, hissinqə pütöy adamsanq. Bilirəm ki, mən də səninq baş qoyduğunq tək yaşmaxlı olujam. Əmbə məni Tellinin yanına basdırarsan, saa son vəsiyyətim budu. 

Atamın da qaşları çatıldı. Gözucu mənə baxdı, bir-iki addım geri çəkildim. Anam dilləndi: 

– Birdən Nooruzda-zadda yadınqnan çıxaram, mənim sonevimə gəlməzsən. Əmbə Tellini heş vaxt unutmadınq. Ona görə də onun üstünə gələndə, heç olmasa maa da dəyərsənq. Üstümə gülaf töhməsənq də olar, əyax səsinqnən tanıyajam ki, sənsən...  

Bu, anamın son sözləri oldu. Onu “cici mamamızın” yanında basdırdıq. Amma atam anamın bu son vəsiyyətindən yaman incimişdi. Büruzə verməməyə çalışırdı, amma mən hiss eləmişdim. 

Artıq beş ildir ki, atam qoyunları qəbristanlığın yanındakı örüşdə otarır. Yeməyini də özü ilə aparır. Bizi arxasınca isti yemək gətirməyə qoymur. Başqa yerə aparmır. Özgəsinə də imkan vermir ki, qoyunlarını həmin örüşə çıxarsın. Bir dəfə dözmədim, atama “– Niyə qoyun-quzunu burada ajınnan öldürürsən? Döyənəh eləmisən buraları, yoncalığa niyə aparmırsanq?” – dedim. Bir siqaret yandırdı, sonra bığlarına əli ilə sığal çəkib udqundu: 

– Ananqıza göz-qulax oloram, yeməyimi də ananqızın qəbrinin üstündə isidib yeyirəm. O göydəki kişiyə and olsun, ta Tellinin soneviynən də baxışmeram...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.06.2026)

Rauf Zeyni,

Bakı İctimai Əməkdaşlıq Mərkəzinin sədri.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Bir neçə il bundan öncə mediada bir aforizmə rast gəlmişdim: " Haqq tanrıdan ucadır". Bu aforizm yaddaşımda qaldı və uzun müddət bu haqda düşündüm. Qədim dövrlərə gedib çıxan aforizmdə əcdadlarımız nəyə görə haqqı tanrıdan uca sayıb? Bir müddətdən sonra bu aforizmi-deyimi təhlil etmək qərarına gəldim və sadə məntiqlə qədim dövrdən gələn bu fəlsəfəni dərk etməyə çalışdım.

Hələ XIV əsrdə böyük Nəsimi, - "Həqq mənəm, həqq məndədir, həqq söylərəm, bulmuşam həqqi, ənəlhəq söylərəm" - deyərkən, hansı düşüncədən, ilahi hikmətdən, bəşəri məntiqdən irəli gəlirdi?

Çox maraqlı və dərin məna daşıyan bir misradır.

"Həqq mənəm, həqq məndədir, həqq söylərəm,
Bulmuşam həqqi, ənəlhəq söylərəm".

Bu misranın məntiqi və fəlsəfi təhlili üçün əvvəlcə "Həqq" və "Ənəlhəq" anlayışlarını nəzərə almaq lazımdır.
"Həqq" nədir? "Həqq" ərəb sözü olub "həqiqət", "doğru", "ədalət" mənalarını ifadə edir. İslam təsəvvüfündə isə Həqq Allahın adlarından biridir. "Ənəlhəq" nə deməkdir? "Ənəlhəq" — "Mən Həqqəm" deməkdir. Bu ifadə ilk növbədə Mənsur Həllac ilə əlaqələndirilir. Həllac bunu özünü Allah elan etmək üçün deyil, Allah eşqində və mənəvi kamillikdə öz nəfsinin yox olduğunu, yalnız ilahi həqiqətin qaldığını ifadə etmək üçün söyləmişdi.

Misranın məntiqi təhlili

Burada zahiri və batini məna fərqlənir. Zahiri məna ilə baxdıqda:
"Həqq mənəm" — mən həqiqətin özüyəm.
"Həqq məndədir" — həqiqət mənim daxilimdədir.
"Bulmuşam həqqi" — həqiqəti dərk etmişəm, tapmışam.
"Ənəlhəq söylərəm" — buna görə "Mən Həqqəm" deyirəm.

Adi məntiq baxımından bu ifadələr iddialı görünə bilər. Çünki insanla Allah arasında eynilik, bərabərlik fikri, düşüncəsi kimi görünür.

Təsəvvüfi məntiq baxımından isə:  

Burada "mən" bioloji və ya fiziki insan deyil. Sufi düşüncəsinə görə nəfs yox olduqda insan öz varlığını ilahi həqiqətdə ərimiş hesab edir. O zaman danışan fərdi "mən" deyil, ilahi həqiqətin təcəllisidir. Yəni misranın dərin mənası belə anlaşılır: "Mən öz nəfsimi aşmışam, içimdəki ilahi həqiqəti dərk etmişəm. Buna görə də danışan artıq mən deyiləm, Həqqin nurudur."

Fəlsəfi baxımdan

Bu misra insanın özünü tanıması ideyasına əsaslanır. Təsəvvüfdə məşhur bir fikir var: "Özünü tanıyan Rəbbini tanıyar. "Şair demək istəyir ki, insan öz daxilinə enərək həqiqəti tapdıqda Allahın yaratdığı mənəvi mahiyyəti də dərk edir. Bu misrada məqsəd insanın özünü Allah elan etməsi deyil. Məqsəd insanın nəfsdən azad olub ilahi həqiqətə qovuşmasını ifadə etməkdir. Təsəvvüf məntiqində "Həqq mənəm" ifadəsi eqonun zirvəsi deyil, əksinə eqonun tamamilə yox olması və insanın özünü Həqq qarşısında ərimiş hesab etməsidir.

Bu fikirlərdən ilkin nəticə çıxarsaq, əcdadlarımız "haqq tanrıdan ucadır" deməklə əslində gerçəklik düşüncəsinin və ya fəlsəfəsinin əsasını qoyublar. Belə ki, bu deyim çox qədim dövrlərə gedib çıxır desək yanılmarıq. Yəni əcdadlarımız haqqı, yəni ədaləti hətta tanrıdan da uca sayıblar. Yəni sadə məntiqlə nəyi görüblər, dərk ediblər, qəbul ediblər- yəni bu mənada "haqq-ədaləti" - onu haqq adlandırıblar. Nəyi görməyiblər, dərk etməyiblər, yalnız duyublar onu Tanrı adlandırıblar. Və gördüklərinə, dərk etdiklərinə sığınaraq, idrak etdiklərini, yəni gerçəkliyi, ədaləti, görmədiklərindən, yəni idrak etmədiklərindən uca sayıblar. Elə ona görə də sadə məntiqlə bu deyim, aforizm yaranıb.

'Haqq Tanrıdan ucadır'".

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.06.2026)