Bakı daha bir beynəlxalq mədəniyyət hadisəsinə ev sahibliyi edir. 18–20 sentyabr 2026-cı il tarixlərində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu və Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin birgə təşkilatçılığı ilə I Türk Dünyası Bəstəkarları Qurultayı keçiriləcək.

​

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondundan verilən məlumata görə, tədbirin iştirakçısı, İstanbul Universiteti Dövlət Konservatoriyasının Musiqişünaslıq kafedrasının müdiri Prof. Dr. Abdullah Akat Qurultay münasibətilə salamlama videosu ilə çıxış edib.

O, öz müraciətində Qurultayın Türk dünyasının bəstəkar və musiqişünasları arasında elmi-yaradıcılıq əlaqələrinin daha da möhkəmlənməsinə xidmət etdiyini diqqətə çatdırıb. Azərbaycanın belə bir möhtəşəm platformaya ev sahibliyi etməsini yüksək qiymətləndirən musiqişünas, bu əməkdaşlığın gələcəkdə yeni birgə layihələrin həyata keçirilməsinə bünövrə yaratdığını qeyd edib.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.09.2026)

18–20 sentyabr 2026-cı il tarixlərində Bakıda Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin birgə təşkilatçılığı ilə I Türk Dünyası Bəstəkarları Qurultayı keçiriləcək.

 

​“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondundan verilən məlumata görə, mötəbər tədbirdə iştirak edən macarıstanlı musiqişünas-tədqiqatçı Sandor Szabo Qurultay ilə bağlı təəssüratlarını bölüşdüyü salamlama videosu yayımlayıb.

Tədqiqatçı öz çıxışında Türk dünyasının zəngin və köklü musiqi irsinin öyrənilməsi, qorunması və gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından bu tədbirin müstəsna əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulayıb.

 Bakıda keçirilən bu tarixi görüşdə iştirak etməkdən şad olduğunu bildirən Sandor Szabo təşkilatçılara öz dərin minnətdarlığını ifadə edib.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.09.2026)

 

Artyk Toksanbayev,

Qazaxıstan Bəstəkarlar Assosiasiyasının sədri.

"Ədəbiyyat və incəsənət"

 

Üzeyir Hacıbəylinin yaradıcılığına həsr olunmuş XVIII Beynəlxalq Musiqi Festivalı çərçivəsində Bakıda Türk ölkələri bəstəkarlarının Birinci Qurultayının keçirilməsi ayrı-ayrı yaradıcılıq əlaqələrindən daimi peşəkar əməkdaşlığa keçmək üçün imkan yaradır. Qarşıda duran əsas sual isə budur: gələcək birlik yaradıldıqdan sonra bəstəkarın həyatında real olaraq nə dəyişəcək?

 

Əgər nəticə yalnız illik görüşlərdən, konsertlərdən və mədəni birlik haqqında bəyanatlardan ibarət olacaqsa, bu, kifayət etməyəcək. Birlik əsərin müəllif əlyazmasından başlayaraq peşəkar nəşrə, ifaya, lisenziyalaşdırmaya və beynəlxalq səhnəyə çıxışa qədər bütün yolu keçməsinə kömək etməlidir. Onun fəaliyyətini məhz belə nəticələrlə qiymətləndirmək lazımdır.

Türk ölkələrinin müasir akademik musiqisi güclü milli məktəblərə və dünya səviyyəli bəstəkarlara malikdir. Lakin ayrı-ayrılıqda götürdükdə əksər dövlətlərimizin musiqi bazarı böyük deyil. Bəstəkar öz ölkəsində yaxşı tanınır, amma onun musiqisi qonşu ölkələrdə nadir hallarda səslənir, iri xarici orkestr və festivalların proqramlarına isə daha az düşür.

Səbəb yalnız bədii rəqabət deyil. Çox vaxt əsərin peşəkar nəşriyyat müşayiəti, hüquqi baxımdan rəsmiləşdirilmiş müəllif hüquqları, yüksək keyfiyyətlə hazırlanmış partiturası və sistemli beynəlxalq təbliği çatışmır.

 

MÜXTƏLİF ÖLKƏLƏRİN İMKANLARINI BİRLƏŞDİRMƏK

Türk dünyasının hər bir ölkəsinin ümumi iş üçün faydalı ola biləcək təcrübəsi var. Türkiyədə musiqi sənayesinin bazar mexanizmləri, peşəkar musiqi nəşriyyatı və müəllif hüquqları ilə iş sahəsində davamlı təcrübə daha əvvəl formalaşıb. Azərbaycan, Özbəkistan, Qırğızıstan, Qazaxıstan və digər dövlətlər isə öz bəstəkarlıq məktəblərinə, ifaçılıq ənənələrinə və mədəniyyət institutlarına əsaslanırlar.

Bu gün Qazaxıstanda musiqi yaradıcı sənayesində köklü islahat həyata keçirilir. Bu proses peşəkar birliklərin fəaliyyətini, müəllif hüquqlarını, rəqəmsallaşmanı və nəşriyyat infrastrukturunu əhatə edir. Bu təcrübə həmkarlarımız üçün faydalı ola bilər. Lakin heç bir milli model mexaniki şəkildə bütün türk dünyasına tətbiq edilməməlidir. Hər bir ölkənin qanunvericiliyinin, bazarının və mədəniyyət müəssisələri sisteminin özünəməxsus xüsusiyyətləri var.

Ümumi vəzifəmiz müxtəlif ölkələrin kompetensiyalarını birləşdirmək və uyğun iş qaydaları barədə razılığa gəlməkdir. Hüquqların necə rəsmiləşdiriləcəyi, əsərləri xaricdə kimin təmsil edəcəyi, partituraların və kataloqların hansı tələblərə cavab verməli olduğu, lisenziya müqavilələrinin necə bağlanacağı və müəllif qonorarlarının necə ödəniləcəyi müəyyənləşdirilməlidir.

 

BİRLİK BƏSTƏKAR ÜÇÜN İŞLƏMƏLİDİR

Yeni birliyin yalnız o halda mənası olacaq ki, bəstəkar onun vasitəsilə konkret peşəkar imkanlar əldə etsin. Müəllifə partituranın peşəkar nəşri, hüquqlarının qorunması və hüquqi müşayiət lazımdır. O, digər ölkələrdəki ifaçılara və sifarişçilərə çıxış əldə etməlidir. Musiqisinin harada və hansı əsaslarla istifadə olunduğunu bilməli və ona çatan qonorarını almalıdır.

Bu gün bir çox əsər premyeradan sonra, demək olar ki, mədəni dövriyyədən çıxır. Onlar müəllifin şəxsi arxivində qalır və ya bəstəkarın dirijorlara və ifaçılara özü göndərdiyi PDF faylı formasında mövcud olur. Belə model nə musiqinin geniş yayılmasını, nə davamlı gəliri, nə də əsərin gələcək ifalar üçün qorunmasını təmin edir.

Türk ölkələri bəstəkarlarının birliyi yalnız təmsilçilik təşkilatı deyil, həm də işlək peşəkar mexanizmə çevrilərsə, bu vəziyyəti dəyişə bilər. O, bəstəkarı nəşriyyat, ifaçı, festival, orkestr, agentlik və lisenziya alan tərəflə əlaqələndirməlidir.

Bununla yanaşı, yaradıcılıq qərarları müəllifin özündə qalmalı, təşkilati sistem isə bir insanın təkbaşına həyata keçirməsinin çətin olduğu funksiyaları öz üzərinə götürməlidir.

 

ÜMUMİ NƏŞRİYYAT VƏ RƏQƏMSAL İNFRASTRUKTUR

İlk praktiki vəzifələrdən biri ümumi nəşriyyat və rəqəmsal infrastrukturun yaradılması ola bilər. Onun forması birgə müəyyənləşdirilməlidir. Vahid beynəlxalq musiqi nəşriyyatı, milli nəşriyyatların birliyi və ya bir neçə təşkilatın ümumi kataloqu təqdim edəcəyi rəqəmsal platforma kimi müxtəlif variantlar mümkündür.

Əsas məsələ hüquqi forma deyil, işin keyfiyyətidir. Beynəlxalq tərəfdaşa təsadüfi fayllar toplusu deyil, peşəkar şəkildə hazırlanmış və hüquqi baxımdan şəffaf kataloq lazımdır. Kataloqda müəlliflər və hüquq sahibləri, ifa heyəti, əsərlərin müddəti, lisenziyalaşdırma şərtləri və mövcud materiallar dəqiq göstərilməlidir.

Partituralar və partiyalar orkestr kollektivlərinin praktiki istifadəsi üçün yararlı olmalıdır. Mümkün olduğu hallarda kataloq annotasiyalarla, yüksək keyfiyyətli audio və video yazılarla tamamlanmalıdır.

Belə resurs geniş musiqi ictimaiyyəti adından iri musiqi nəşriyyatları, orkestrlər, festivallar və peşəkar agentliklərlə danışıqlar aparmağa imkan verəcək. Əməkdaşlıq formaları müxtəlif ola bilər: birgə nəşr, subnəşriyyat, beynəlxalq təmsilçilik və ya ayrı-ayrı kataloqların lisenziyalaşdırılması.

Heç bir təşkilat inhisara iddia etməməlidir. Daha vacib olan türk dünyası bəstəkarları ilə dünya musiqi sənayesi arasında etibarlı və peşəkar körpü yaratmaqdır.

Bununla yanaşı, yalnız türk dünyasının daxili məkanı ilə məhdudlaşmaq olmaz. Ölkələrimiz arasında birgə konsertlər və mübadilələr zəruridir, lakin bunlar daha geniş beynəlxalq təmsilçilik üçün hazırlıq mərhələsinə çevrilməlidir.

Ümumi kataloq təkliflərin miqyasını genişləndirir və xaricdə ayrı-ayrı bəstəkarı yalnız bir partiturası ilə deyil, bir neçə ölkənin müasir musiqi mədəniyyətini bütöv şəkildə təqdim etməyə imkan verir.

 

NƏTİCƏ MÜƏLLİFLƏRİN İMKANLARI İLƏ ÖLÇÜLMƏLİDİR

Yeni Birliyin səmərəliliyi iclasların və imzalanmış sənədlərin sayı ilə ölçülməməlidir. Bir neçə ildən sonra konkret praktiki suallara cavabımız olmalıdır.

Neçə yeni əsər sifariş edilib? Neçə partitura peşəkar şəkildə nəşr olunub? Neçə əsər müəllifinin ölkəsindən kənarda səsləndirilib? Bəstəkarlar nə qədər müəllif qonorarları əldə ediblər? Neçə gənc müəllif beynəlxalq ifaçılar tapa bilib? İri orkestrlərin və festivalların proqramlarında hansı yeni adlar meydana çıxıb?

Məhz bu göstəricilər mədəni birliyin işlək peşəkar sistemə çevrilib-çevrilmədiyini anlamağa imkan verəcək. Bəstəkar üçün həmkarlarının hörməti və vətənində tanınmaq vacibdir, lakin əsərin sonrakı həyatı da olmalıdır. O, ifa edilməli, nəşr olunmalı, lisenziyalaşdırılmalı, müəllifinə gəlir gətirməli və yeni dinləyicilər qazanmalıdır.

Bakıda keçirilən ilk Qurultay bu böyük müştərək işin başlanğıc nöqtəsinə çevrilə bilər.

Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyinə və şəxsən mədəniyyət naziri Adil Kərimliyə, həmçinin Türk Mədəniyyəti və İrsi Fonduna və onun prezidenti Aktotı Raimkulovaya forumun təşkilinə, peşəkar dialoqun dəstəklənməsinə və türk ölkələrinin bəstəkarlarını və musiqi ictimaiyyəti nümayəndələrini bir araya gətirən təşəbbüsə görə səmimi təşəkkürümü bildirirəm.

Biz dünya musiqi bazarının qanunlarını dəyişə bilmərik, lakin orada iştirakımızın miqyasını dəyişə bilərik. Bunun üçün ümumi Birliyə aydın qaydalar, nəşriyyat və hüquq infrastrukturu, rəqəmsal kataloq və beynəlxalq tərəfdaşlarla davamlı əməkdaşlıq lazımdır.

O zaman türk dünyası bəstəkarlarının musiqisi özünün bədii səviyyəsinə uyğun mövqe tuta biləcək.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.09.2026)

İmran Verdiyev,

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Oğuz təmsilçisi

 

Şəhidlik – bir insanın vətən, torpaq, azadlıq və ali dəyərlər uğrunda öz şüurlu seçimi ilə canından keçməsi, mənəviyyatın və fədakarlığın çata biləcəyi ən uca zirvədir. Bu, sıradan bir ölüm deyil; cəmiyyətin yaddaşında, xalqın tarixində və mənəvi aləmində əbədiləşən müqəddəs bir məqamdır.

 

Şəhidlik konsepsiyasının kökündə fərdin maraqlarından üstün olan milli və bəşəri məna dayanır. İnsan ən şirin payı olan həyatını daha böyük bir amala – gələcək nəsillərin azadlığına və təhlükəsizliyinə bəxş edir. Onlar öz həyatlarını tərəddüdsüz qurban verirlər ki, Vətən və xalq müstəqil və məğrur yaşasın. Məhz bu səbəbdən şəhidlər təkcə bir ailənin deyil, bütöv bir millətin övladına çevrilirlər. Onların fədakarlığı cəmiyyətin birliyini möhkəmləndirir, milli kimliyi və vətənpərvərlik ruhunu diri tutur.

Azərbaycan xalqının tarixində şəhidlik anlayışı xüsusi mənəvi-psixoloji çəkiyə malikdir. Müasir tariximizdə 20 Yanvar hadisələri, Birinci və İkinci Qarabağ müharibələri xalqımızın azadlıq və ərazi bütövlüyü uğrunda verdiyi ağır, lakin şərəfli imtahanlardır. Qarabağ torpaqlarının azad edilməsi ilə nəticələnən Zəfər tarixi şəhidlərimizin qanı və qəhrəmanlığı bahasına yazılmışdır.

Bu baxımdan şəhidlik həm də tarixi ədalətin bərpa olunmasının və milli qürurun dirçəlişinin simvoludur. Azərbaycanın azad olmuş hər qarış torpağı bir şəhidin son nəfəsi, hər bir zəfər bayrağı bir qəhrəmanın al qanı ilə yoğrulmuşdur.

Ancaq şəhidliyi yalnız keçmişə aid bir qəhrəmanlıq aktı kimi qiymətləndirmək qətiyyən düz deyil. Şəhidlərin xatirəsini yaşatmaq, onların qoyub getdiyi irsə, ailələrinə və əmanət etdikləri vətənə sahib çıxmaq hər bir vətəndaşın mənəvi borcudur. Həqiqi ehtiram yalnız hüznlə deyil, həm də onların uğrunda can verdikləri dəyərləri qorumaq və dövləti daha da gücləndirməklə ifadə olunur. Məzar daşı deyil şəhidin yeri; elin yaddaşı, elin qəlbidir.

Şəhidlik fiziki ömrün bitməsi ilə bitməyən, əksinə, əbədi yaşamın başlanğıcı olan uca bir məqamdır. Şəhidlər öz fədakarlıqları ilə təməl daşlarını qoyduqları azad və suveren gələcəyin işıqlı yolçularıdır.

Şəhidlik – həyatın fani ipini qırıb, onu əbədiyyət yumağına sarımaq sənətidir. Şəhid olmaq yalnız cəbhədə vurulmaq deyildir. Şəhidlik – hələ döyüşə getməzdən əvvəl öz ruhunda fani dünyanı kiçiltmək, sevdiklərinin təbəssümünü Vətənin azadlığına qurban verməyə hazır olmaqdır. Bu, insanın öz mənliyindən imtina edib, daha böyük bir mənə – Vətənə çevrilməsidir. Torpaq o zaman "Vətən" adlanır ki, onun hər qarışında bir ürək döyünür, hər daşının altından bir Vətən sevdalısının ruhu pıçıldayır.

Gözlərinizi yumun və səhər şəfəqləri ilə birlikdə dağların zirvəsinə bürünən dumanı təsəvvür edin. O duman yalnız rütubət deyil; o, Vətən səmasını qoruyan ruhların pərdəsidir. Şəhid də fani bədənini torpağın ağuşuna verib, ruhunu millətin bayrağına bükən əbədi keşikçidir.

 Rənglər çoxdur bu dünyada. Amma bəzi rənglər var ki, onlar boyaq qablarından deyil, birbaşa ürəyin dərinliklərindən süzülür. Al qırmızı rəng... Biz onu tarlalarda açan lalələrdə görürük, günəşin batarkən üfüqə saçdığı şəfəqdə görürük. Lakin bayrağımızın üzərindəki o al qırmızılıq nə lalədən gəlir, nə də günəşdən. O rəng azadlıq naminə atılan son nəbzin, son çırpıntının rəngidir.

Döyüş meydanı bir səhnədir, amma burada heç kəs rol oynanmır. Burada soyuq dəmir sıcak bədənlərlə qarşılaşır. Güllə səsləri, mərmilərin nəriltisi altında bir gənc zabit və ya əsgər son addımını atır. O an nə soyuq hiss olunur, nə də ağrı. O an ruhun bədən qəfəsindən azad olduğu, ən uca məqama pərvaz etdiyi andır. Döyüşçünün torpağa düşən bədəni, əslində torpağı qucaqlayır. O, düşərkən belə diz çökmür, torpağı bağrına basır ki, onu heç kim tapdalaya bilməsin.

Şəhid qanı – tarixin mürəkkəbidir. Tarixi krallar, sərkərdələr yazır zənn edirlər; lakin tarixi yazanlar adını dərsliklərə sığışdıra bilmədiyimiz, adsız-soraqsız, amma ruhu dağlar qədər əzəmətli olan o şəhid qəhrəmanlardır. Onların tökdüyü hər damcı qan torpağın altında bir toxuma çevrilir. O toxumdan sabahın azadlığı, körpələrin maneəsiz qəhqəhəsi, anaların dinc yuxusu boy atır.

Bayraq yüksəlir... Onun küləkdə dalğalanması sadəcə hava axını deyil. Bayraq dalğalanarkən çıxardığı o xışıltı – şəhidlərin pıçıltısıdır. Onlar bizə deyir: "Biz buradayıq, bu qumaşın hər ililməsində, göyün hər qatındayıq. Bizim qanımızla boyanmış bu al rəngə kölgə düşməyə qoymayın."

 Hər bir şəhid bir ananın qucağından çıxıb Vətənin qoynuna gedir. Vətən sevgisi böyükdür, amma ananın övlad sevgisi bəşəriyyətin anladığı daha dərin sevgi ummanıdır. Bir ananın doqquz ay bətnində gəzdirdiyi, gecələr yuxusuz qalıb böyütdüyü, boyuna-buxununa baxıb qürurlandığı övladını al qanlı tabutda qarşılaması... Bu, sözlərin bitdiyi, dilin lal olduğu məqamdır.

Şəhid anasının göz yaşı adi göz yaşı deyil. O yaşın hər qətrəsində həm sonsuz bir kədər, həm də uca bir qürur çağlayır. O göz yaşı torpağa düşəndə torpaq utanır, səma ağlayır. Amma şəhid anası qəddini bükmür. O bilir ki, övladı fani bir ömür yaşayıb unudulmaqdansa, əbədi bir dastan yazaraq mənəviyyat zirvəsinə ucaldı. O, "Vətən sağ olsun!" deyəndə, yalnız iki kəlmə söz demir; o, öz ciyərparasını Vətənin varlığına fəda etdiyini təsdiqləyir.

Atanın sakit, içinə axan göz yaşları, bacının saçını yolub fəryad etməsi, qardaşın yumruğunu sıxıb intiqam andı içməsi... Bu kədər bir evi, bir kəndi, bir şəhəri bürüyür. Amma bu kədər sarsıdıcı, məhvedici kədər deyil. Bu kədər insanı saflaşdıran, onu öz kökünə, öz kimliyinə qaytaran müqəddəs bir kədərdir.

Şəhid evi hər zaman fərqlənir. O evin qapısında asılmış bayraq yalnız bir rəmz deyil, o evin artıq cənnətin bir guşəsi olduğunun göstəricisidir. O evdə sükut var, amma bu sükutda bir məğrurluq nidası gizlənib. O evdə hər xatirə, hər fotosürət canlı bir tarixə çevrilib. Övladın son zəngi, son cümləsi: "Ana, özündən muğayat ol, Vətən bizə əmanətdir..." sözləri bir ailənin deyil, bütün millətin yaddaşına həkk olunur.

 Bəşəriyyət var olandan bəri onun övladları unudulmaqdan qorxub. İnsanlar adlarını daşlara, abidələrə həkk edib ki, gələcək nəsillər onları xatırlasın. Amma əsl unudulmazlıq daş üzərində yazılan yazılarla deyil, insanların qəlbinə həkk olunan izlərlə qazanılır. Şəhidlər adlarını xalqın mənəvi yaddaşına elə bir silinməz xətlə yazırlar ki, zamanın heç bir tufanı o yazını silə bilmir.

Xiyabanlar... Şəhidlər xiyabanı bir qəbiristanlıq deyil. Orada ölümün soyuqluğu deyil, diri bir ruhun hərarəti duyulur. Yan-yana düzülmüş o qara mərmər daşlarının üzərindən bizə baxan gənc simalar... Onların gözlərində qorxu yoxdur, onların gözlərində gələcəyə, bizə olan inam var. Onlar sanki mərmər daşların arxasından pıçıldayırlar: "Biz borcumuzu ödədik, bəs siz bu əmanəti necə qoruyacaqsınız?"

Hər bir şəhid mərməri yarımçıq qalmış bir ömür dastanıdır. Biri toyuna hazırlaşırdı, birinin körpəsi təzəcə "ata" demişdi, biri tələbə idi, biri xəyalında böyük planlar qururdu... Onlar öz gələcəklərini bizim gələcəyimiz üçün qurban verdilər. Onlar yaşamalı olduqları baharları Vətənin payızına, qışına fəda etdilər ki, biz dinc baharlarda yaşaya bilək.

Buna görə də, şəhidlərin qarşısında baş əymək sadəcə bir ehtiram hərəkəti deyil. Bu, öz vicdanımızla baş-başa qalmaq, "Biz bu fədakarlığa layiq ola bilirikmi?" sualını özümüzə verməkdir. Onların azad etdiyi, qanları ilə yoğurduqları torpaqda addımlayarkən hər addımımızı düşünərək atmalıyıq. Çünki o torpağın hər zərrəsində bir qəhrəmanın son nəfəsi var.

 Şəhidlik fəlsəfəsi yalnız dünyəvi dəyərlərlə ölçülə bilməz. O, eyni zamanda ilahi, mənəvi bir zirvədir. Bütün müqəddəs inanc sistemlərində, xüsusən də bizim mənəvi dünyamızda şəhidlik ölümün bitdiyi, həqiqi həyatın başladığı məqamdır. "Onlara ölü deməyin, onlar diridirlər, lakin siz bunu hiss etmirsiniz." Bu ifadə şəhidlik məqamının mahiyyətini tam olaraq açır.

Ölüm bədənin torpağa qovuşması, funksiyasını bitirməsidir. Amma şəhidlikdə ölüm bir son deyil, ruhun təmizlənərək ən ali məqama ucalmasıdır. Şəhid fani dünyanın bataqlığından sıçrayıb, əbədi işığın köksünə qovuşan varlıqdır. O, fiziki olaraq aramızdan getsə də, mənəvi olaraq hər an yanımızdadır. O, bir əsgərin addımında, bir müəllimin dərsində, bir körpənin gülüşündə, bayrağın hər dalğalanmasında yaşayır.

Bu mənəvi zirvəyə ucalmaq hər kəsə nəsib olmur. Bu, seçilmişlərin yoludur. Bu yola qədəm qoymaq üçün insanda böyük bir sevgi, sarsılmaz bir inam və ali bir fədakarlıq hissi olmalıdır. Vətəni sevənlər çox ola bilər, amma Vətən üçün canından keçməyi bacaranlar tarixin axarını dəyişən qəhrəmanlardır.

Şəhidlik – ölümə meydan oxumaqdır. Qorxunun gözünün içinə dik baxaraq, "Mənim Vətənim var, mənim namusum var, mənim azadlığım var və bunlar mənim fani ömrümdən müqəddəsdir!" – deyə qışqırmaqdır. Məhz bu hayqırtı əsarət zəncirlərini qıran, millətləri dirildən və onları tarixin səhnəsində əbədi edən qüvvədir.

 Şəhidlər keçmişimiz deyil, onlar bizim gələcəyimizdir. Onlar bizə yalnız azad edilmiş torpaqlar, qalib bir ölkə qoyub getmədilər; onlar bizə böyük bir məsuliyyət əmanət etdilər. Bu əmanət  Vətəni sevmək, onu qorumaq, onu inkişaf etdirmək və şəhidlərin ruhuna layiq bir cəmiyyət qurmaq əmanətidir.

Şəhidlik – bir məşəldir. O məşəl qaranlıq gecələrdə yolumuzu işıqlandırır, bizə kim olduğumuzu, hardan gəldiyimizi və haraya getdiyimizi xatırladır. Biz o məşəlin işığında özümüzü tapırıq. O məşəl sönərsə, biz mənəviyyatımızı, kimliyimizi, azadlığımızı itirərik. Buna görə də o məşəli nəsildən-nəslə ötürmək, onun işığını sönməyə qoymamaq hər birimizin müqəddəs borcudur.

Gələcək nəsillər şəhidləri yalnız dərsliklərdən oxumamalıdırlar. Onlar şəhidliyin nə olduğunu küçələrimizin adında, məktəblərimizin güşələrində, ən əsası isə valideynlərinin, soydaşlarının gözlərindəki ehtiramda görməlidirlər. Bir uşaq şəhid büstünün önündən keçərkən ayaq saxlayıb baş əyirsə, deməli, o millət əbədi yaşayacaqdır.

Sonda gözlərimiz yenidən o ucsuz-bucaqsız göy üzünə dikilir. Orada, buludların üstündə, ulduzların arasında bir nur axını var. O nur Vətən uğrunda canından keçmiş, əbədiyyətə qovuşmuş ruhların işığıdır. O işıq heç vaxt sönməyəcək.

Şəhidlər ölümsüzlərdir, onlar Vətənin daşına, torpağına, bayrağına və millətin əbədi yaddaşına çevrilərək həmişə bizimlə qalacaqlar!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.09.2026)

 

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı Hekayə saatı rubrikasında Xalq yazıçısı Kamal Abdullanın yeni "Bulud xatun və Beyrək" adlıhekayəsini təqdim edir.

 

Gecənin bir vaxtı on altı ilin dustağı olan Beyrəyi qala divarlarından orqanla sallayıb Oğuz elinə qaçırandan sonra Bayburd bəyinin məhbub qızı bir xeyli həsrətlə onun arxasınca baxdı. Beyrək kölgə kimi divar dibinə sığına-sığına qala atlarının saxlandığı tövləyə tərəf gəldi. O bilirdi ki, qardaşı qədər sevdiyi Boz ayğır burda saxlanır. Uzun zamandır çıxarmadığı kişnərti səsini ciyərinin ən dərin yerindən çıxarıb hayqırmadımı, hayqırdı. Vaxtilə o bu cür Boz ayğırını çağırar, Boz ayğır da onun səsinə çaparaq gələrdi. İndi də elə oldu. Heç elə bil, aradan on altı il keçməmişdi. Boz at Beyrəyin səsinə ağız dolusu kişnəyib səs verdi və atların arasından sıyrılıb Beyrəyə tərəf götürüldü. Beyrək ona yalmanan atını bir tumarladı, bir tumarladı, Boz ayğırın gözləri ləzzətdən süzüldü. Bu ləzzətin içində köhnə, əziz günlərin sevgi dolu sevinci hər ikisinin canından bir anlıq da olsa ildırım sürətilə çaparaq keçib getdi.

Artıq ləngimək olmazdı. Ata minib yola düşmək zamanı idi. Beyrək durduğu yerdəncə elə bir sıçramaq sıçradı ki, Boz atın belinə qonmamış qala divarının üstündə heykəl kimi dayanıb donmuş Bayburd qızının bərabərinə uçub qalxdı və qızın məhzun, işıq saçan baxışları Beyrəyin üzünə meh kimi dəyib qəribə bir cazibə ilə onu havadaca öz qənşərində tutub saxladı. Qızın ona deyəcəyi vardı. Qız dedi:

- Əgərsağlıqlagedibelinə, obanaqovuşarsansa, geridönübmənihalallığaalarsanmı? Mən ki sənə könlümü verdim, bilirsən. Bunu unutma.

Beyrəyin şəfqət damarı qeynədi. Gözlərini yumdu, bu qızla keçirdiyi və dərdi-qəmi unutduğu, deyib-güldüyü, qızın ona danışdığı cürbəcür rəvayətləri, nağılları xatırladı. Bayburd qızının gözlərindən süzülən işıq Beyrəyi ahənrüba kimi hələ də havada tutub saxlayırdı. Bu sevimli kafir qızı intizarla ondan cavab adına bir söz gözləyirdi. Beyrək düşünüb-daşınmadan qətiyyətlə ona belə bir cavab verdi:

- Oxuma sancılayım! Qılıncıma doğranayım! Əgər gəlib səni halallığa almaz isəm. Oğuz yolu - əzab dolu. Burax məni, gedim... İşığını çevir məndən. İnan, mənə... İnan!

Beyrəyin bu sözlərindən sonra Bayburd qızının gözləri yaşla, qəlbi inamla doldu. Onun gözlərindən süzülən və Beyrəyi hələ də tutub saxlayan işıq son dəfə parladı və daha sonra işığın arası kəsildi. İşıq kəsilən kimi, Beyrək canını bu məşəqqətli işıqdan qurtaran kimi o, bir quş tükü olub, yavaş-yavaş havada yellənə-yellənə aşağıdaca durub qulaqlarını şəkləmiş Boz ayğırın belinə qondu. Boz ayğır daha gözləmədi. Balası yanına qaçırmış kimi dördnala Oğuza aparan yola düşdü. Kafir qızı hasar üstə qaldı tənha, tək...

Beyrək əvvəllər də şübhələnirdi ki, Bayburd qızının bəzi sehrbazlıq səriştəsi vardır. İndi də at belində yolun bağrını yardıqca şübhəsinin həqiqət olduğuna inandı və belə düşündü: "Əlbəttə, bu belədir. Əgər belə olmasa idi, o zaman necə ola bilərdi ki, bu on yeddi il boyu bir dəfə də olsun doğma yurdumu, el-obamı, atamı, anamı, hələ sevdiyim, könül verdiyim, beşikgərtmə nişanlım Banuçiçəyi xatırlamadım?! Dostlarımı, düşmənlərimi yada salmadım?! Bazirganlar qala divarlarının altında Dədəm Qorqud sazını çalıb doğma nəğmələri oxumasa idilər, bu huşsuzluq, bu ayrılıq nə zamana qədər sürəcəkdi?!"

Boz ayğır ağır-ağır nəfəs alıb on dörd günlük ayın ona göstərdiyi yolun bağrını yardıqca Beyrək xatırlayırdı. Onun yadına sevdiyi, könül verdiyi Banuçiçəyi də elə bəzirganlar salmadımı, bazirganlar saldı. Atasını, anasını, bacılarını yadına bazirganlar saldı. Oğuz ellərini -- çəmənləri, düzləri, qayaları, dağları, buz kimi soyuq bulaqları, ceyranları, cüyürləri, aslan yataqlarını bazirganlar onun yadına saldı. Beyrək sanki bütün bu illər ərzində ölmüş, böyücük bir uyquya getmiş, indi isə bazirganların doğma səslərini eşidəndən sonra bircə anın içində dirilmiş, bu uyqudan oyanmışdı. Bayburddakı Beyrək Beyrək deyildi, Oğuz yolunda isə o yenidən Beyrəyə döndü.

Bazirganlar onun atası Baybura bəyin bazirganları idi və Baybura bəy Banuçiçəyin düyünündən bir qədər əvvəl son ümidlə onları Beyrəyi axtarmağa göndərmişdi. Onlar da oba-oba, yurd-yurd gəzib on altı il səsi-sorağı gəlməyən Beyrəyi, nəhayət ki, Bayburd hasarında tapmışdılar. Oğuzda belə bir adət vardı: kimisə axtarırdınsa saz götürüb çala-çala, ondan da eyni şəkildə cavab ala-ala istəyinə çatırdın. Bu dəfə də əlləri hər yerdən üzülən bazirganların Qorqud sazının səsinə Bayburd hasarından Beyrək səs vermiş, onlar beləcə tapışmış və Beyrək Oğuzda onsuz baş verənləri bazirganlardan öyrənmişdi. Sevimli atası Baybura bəyin Beyrəyin həsrətilə ağlamaqdan kor olması, Basatın Təpəgözlə ölüm-dirim savaşı, Salur Qazanın əsir düşməsi və sonra əsirlikdən xilas edilməsi, Dəli Domrulun öz xatununu Əzrayılın əlindən alması, Dirsə xanın sadəlövhlüyündən istifadə edən qırx namərd arxadaşının onun başına gətirdikləri və Buğacın comərdliyi bazirganların ona saz ilə oxuduqları dəhşətli xəbərlər idi. Onun sevgilisi Banuçiçəyi Yalançı oğlu Yalançıya ərə verəcəkdilər. Yalançı oğlu onun ölüm xəbərini Oğuza gətirmişdi. Bunları eşidən Beyrəyin başı hərləndi, ürəyi dayandı. Sonra o guphagupla vuran ürək döyüntülərini qulağında apaydın eşitdi. Beyrək elə bu zaman bir anın içində bütün olub-keçənləri xatırladı və pərişan bir halda yerə çöküb ah-zar etməyə başladı. Bayburd hasarından qaçıb canını qurtarmaq və beşikgərtməsi Banuçiçəyə qovuşmaq üçün yollar aradı. Çıxış yolu Beyrəyin heç gözləmədiyi bir yöndən gəlmədimi, gəldi. Çıxış yolu nə qədər qəribə olsa da Bayburd qızından gəldi...

...Sabaha qədər Beyrək durmadan at çapdı. Günəşin ilk şüaları onun yolunu işıqlandıranda yol qırağında gözünə bir nəhəng ağac və bu ağacın altından fışqırıb axan bir bulaq göründü. Bu bulağın suları dəcəl-dəcəl bir-birilə boğuşur kimi axıb gedirdi. Bulağın başındakı qollu-budaqlı palıd ağacının budaqları isə göylərə baş vururdu. Bu budaqlar sanki çoxlu-çoxlu qollara dönüb torpağa üz tutaraq bulağı bağrına basmaq, qucaqlamaq istəyirdi. Budaqların, yarpaqların xışıltısı bulağa sanki ağac dilində nəsə deyir, bulaq da ona su dilində cavab verirdi. Beyrək onların dilini anlamadı. O ağacın altında Beyrək Boz ayğırın yalmanına əlilə tanış bir tumar çəkdi və Boz ayğır qəfildən yerə mıxlanıb dayandı, ayaqları ilə torpağı eşməyə başladı. Beyrək sıçrayaraq atdan endi. Boz ayğır suya getdi, Beyrək özünü qədd-qamətli ağacın altına verdi. Yerə uzandı, əllərini başına yastıq edib sakitcə qaldı. Yol yorğunu olmuşdu. Canından yorğunluq çıxmağa başlarkən yuxu onu yavaş-yavaş ahənrüba kimi çəkib hansısa başqa bir dünyaya apardı. Ol zamanlar Oğuz igidləri uzun bir yola çıxıb yorğunluq əlindən yatdığı zaman sanki bu dünyadan ayrılır, gözlərinə mələklər və şeytanlar, qəribə məxluqlar, cin-şəyatin dolu yuxular girirdi. Onlar özlərini bu yuxuların qəribə məxluqlarının arasında görür və onları bu şirin və maraqlı uyqudan oyandırmaq heç cür mümkün olmurdı. Bu halın adına küçücük ölüm derlərdi. Beyrək xatırlayırdı: Salur Qazan, Qanturalı da beləcə küçücük ölümə dalmışdılar. Onları ancaq yeddi gün, yeddi gecədən sonra oyandıra bildilər. İndi də küçücük ölüm onu gəlib tapmışdı.

Beyrək uyquya getməzdən bir an öncə yorğunluqdan süzülən gözlərilə səmaya nəzər saldı və uzaqlarda böyük bir bulud topası sezdi. Bu bulud topasının altı ilə böyük bir qoşun əhli əllərində qılınc qara-qara atların üstündə qışqıra-bağıra uçaraq keçib uzaqlarda əriyirdi. Qoşunun başında başı yox birisi kəsik kəlləsini əlində tutub sinəsinə sıxmış halda uçurdu. Bu kəsik kəllədə bir göz var idi. Təkgöz uçduqca hiddətli-hiddətli arxasınca gələnləri, bəlkə də arxada qoyub gəldiklərini təhdid edirdi. Bir xeyli bu qoşun Beyrəyin başı üstdən uçub getdi, uzaqlarda əriyib gözdən itdi. Beyrək baxışları ilə Təkgözün sonuncu əskərini də yola saldı. Göylə uçub gedən bu ordu kimin ordusu idi?! Təkgöz kim idi?! O niyə oğuz tərəfdən uçu-uça Oğuzda qalanları təhdid etmiş olsun?! Amma Beyrək bilmirdi ki, Oğuz elinə gəlib Oğuzu zəbun etmiş Təpəgöz elə bu Təkgöz idi. Onunla savaşan neçə igidi qanına qəltan bu etmişdi. Aruz Qocanın oğlu Basat Təkgözün başını kəsəndən sonra Təkgöz də, ordusu da göyün yeddi qatına qalxıb gözdən itmişdilər. İndi də hansı məkandan ki Oğuza gəlmişdilər, naəlac oraya uçub qayıdırdılar.

Beyrəyin gözləri yumuldu, o, ağır bir uyquya dalmağa başladı. Beyrək sanki dərin və qaranlıq bir quyuya yuvarlanırdı. Qocaman ağacın budaqları, budaqların yarpaqları xışıldaya-xışıldaya ona lay-lay deyirdilər.

Beyrək uyquya gedər-getməz mavi səmadan bir böyük ağ bulud topası ağacın altına qədər süzülüb gəldi və Beyrəyin başının üstünü aldı. Bulud topasının dərinində gözəl bir saray göründü. Bu saraydan Beyrəyin yatdığı yerədək bir ağappaq mərmərdən pilləkən açıldı. Bu saray da, bu pilləkən də, bu sarayın içindəki qul-xəlayiq də hamısı buluddan ibarət idilər. Hər tərəfində bəyaz çiçəklər açmış və qızıl şamdanlara sancılmış şamlar yanırdı. Onlar da eynən bulud idilər. Ətrafı əsrarəngiz işıq bürüyürdü. Şamlar elə şövqlə yanırdı ki, ətrafda işığın sahibi olan sabahın hər bucağını zülmətdəymiş kimi işıqlandırırdı. Sarayın qapısından açılan pilləkənlə Beyrək tərəfə böyük bir ehtiramla qəribə geyimli qul-xəlayiq enməyə başladı. Onlar yatmış Beyrəyə ehtiyatla yanaşdılar və onu əlləri üstünə aldılar. Sonra başları üstünə qaldırdıqları Beyrəklə bir yerdə haman pilləkənlə bulud topasının içinə doğru qalxmağa başladılar. Beyrək uyquya getdiyindən bunların heç birini duymadı.

Bu göylərə baş vuran sarayın, bu sarayın ətrafındakı buludlar aləminin sahibəsi Bulud xatun adlı gözəllər gözəli bir mələk idi. Saray da, qul-xəlayiq də, sarayın ətrafındakı qəribə və əcayib məxluqat da ona məxsus idilər.

Bulud xatun Beyrəyi özünün ağ mərmərdən ucaldılmış sarayının qapısında qarşıladı. Beyrəyi ehtiyatla onun qarşısındakı ağ sandalyaya oturtdular. Bulud xatun Beyrəyə diqqətlə və sınayıcı baxışla nəzər yetirib heç nə demədən əlilə yaxından üzüb keçən bir parça buludu havadaca tutdu. O bulud parçası onun gözəl əlində ağ şərbətlə dolu bir piyaləyə çevrildi. Bulud xatun Beyrəyin başı üstünə əyilib bu piyaləni Beyrəyin dodaqlarına tutdu. Bir damla ağ şərbətdən ona içirdi. Beyrək anındaca gözlərini açdı. Küçücük ölüm şeytani qiyafəsiylə Beyrəyin canından istəməyə-istəməyə ayrıldı, Bulud xatuna bir nifrətli baxış atdı və ətrafdakı buludların arasıyla uzaqlaşıb əridi. Beyrək gözlərini açandan sonra sonsuz bir maraqla ətrafını seyr eləməyə başladı.

Beyrək burada nə görürdüsə buluda oxşadırdı. Amma əli nəyə dəyirdisə hiss edirdi ki, canlı bir nəyəsə toxunur. Bulud xatun nəvazişlə ona baxmaqda idi. Beyrək onun gözəlliyindən əriyərək kəmali-ədəb ilə soruşdu:

- Sən kimsən, xatun? Mən burada nə edirəm?

Bulud xatun özü qədər incə səsilə ona cavab verdi:

- Bura artıq sənin yeni evindir, Beyrək. Sən ki mənim niyyət ağacımın altında oturdun, mən səni yardımsız qoya bilməzdim. Sən yardım istədin, mən də o yardımı sənə verəcəyəm. Mən qoymanam, sən getmək istədiyin yerə gedib namərd əlilə qətlə yetirilmiş olasan. Bax ətrafına. Burda nə varsa, gözünə nə görükürsə artıq sənindir. Sən isə mənimsən.

Beyrək bu gözəl xatunun sözlərindən heç nə anlamadı. Sualını təkrar etdi:

- Hələ bir de görüm, sən kimsən?

- Eləmi dersən? Amma bir düşün, mən dediyimi sən necə görəcəksən? Sən deyilənləri görə bilirmisən? Amma əgər sən dediklərini həm də görmək istərsənsə mən onu dəxi sənə göstərərəm. İstərmisən?!- Bulud xatun naz ilə gülümsəyərək onun sualına sual ilə cavab verdi.

Beyrək həqqən bu xatunun dediklərinə bilmədi ki, nə söyləsin. Bulud xatun camal yiyəsi olduğu qədər, həm də kamal yiyəsi idi. Bulud xatun onun çaşqınlığını görüb bu dəfə xeyli nazikcəsinə səsləndi:

- Mən Bulud xatunam, igidim. Bu gördüyün yaxındakı, uzaqdakı buludların sahibəsi mənəm. O buludlara mən həyat verə bilirəm və mən onları əridib yox edə bilirəm. Bax, o bulud topasına bax. Əslində, onlar bulud parçaları deyillər. Onlar mənim atlarımdır. Sənin Boz ayğırın da artıq onların içindədir. Amma onu hər necə çağırsan da, o səninlə bir yerdə yer üzünə qayıda bilməyəcək. Yüksəklikdən yerə dəyib param-parça olacaqsınız. Beynindən keçənləri unutsan yaxşıdır.

Bulud xatun Beyrəyin beynindən keçənləri o andaca duymuşdu və onu bu fikrindən daşındırmaq istədi.

Beyrək daha dinmədi. Anladı ki, gözəllər gözəli Bulud xatun onun nə düşündüyünü oxuya bilir. Onun üçün də heç bir şey barədə düşünməməyə qərar verdi. Bulud xatun işarə etdi və qullar yenə Beyrəyi əhatəyə aldılar. Onu oturduğu sandalyadan qaldırdılar və hər iki qolundan yapışaraq sarayın yuxarısına, onun üçün xüsusi hazırlanmış bəmbəyaz, geniş bir otağa apardılar. Bu otaq səliqəsi və düzəni ilə göz qamaşdırırdı. Beyrək otağa baxıb orada sağ küncdə bir böyük pəncərə gördü. Yaxınlaşıb pəncərədən baxdı. Bulud xatunun sarayı səmada sürətlə uçurdu. Hər tərəf ağappaq bulud idi. Alçaqdan, hündürdən uçan, gah aslana, gah ceyrana, gah dəvəyə, gah ata çevrilən bulud topaları hər tərəfi tutmuş idi. Aşağıda, çox-çox uzaqlarda evlər, saraylar, qəsrlər, şəhərlər, ölkələr var idi. Onlar bir-birini yavaş-yavaş əvəz edirdi. Beyrək onu bura gətirənlərə dedi:

- Dinlənmək istirəm.

Qullar bir an içində əriyib yox oldular. Beyrək çarpayıya uzandı. Aşağıda, böyük ağacın altında yatdığı yuxu o qədər şirin və o qədər rahat idi ki... Bir daha belə bir rahat yuxuya gedəcəyinə inanmırdı. Amma o düşünən kimi olmadı. Rahat və şirin bir yuxu yenə də onu öz ağuşuna aldı.

Beyrək yuxudan ayılanda gördü ki, Bulud xatun onun yanında uzanıb, gözlərini onun gözlərinə dikib və bir əli ilə onun saçlarını tumarlayır.

Bulud xatun dedi:

- Mən heç vədə sənin qədər yaraşıqlı igidə rast gəlmədim. Bilirsınmi, mənim yaşım dünyanın yaşı qədərdir. Bura da niyyət ağacımın altından çox igidləri alıb gətirdim. Heç biri sənin kimi deyildi.

Beyrəyin şəfqət damarı yenə də qeynəməyə başladı.

Bulud xatun sevgi dolu bir nəvazişlə ona baxırdı.

Beləcə zaman ötüb keçməyə başladı. Amma bulud içindəki və yer üzündəki zaman eyni zaman deyildilər. Yer üzündəki zaman ağır-ağır keçirdi, çünki üstündəki yük - insanlar, evlər, qəsrlər çox idilər. Bu, ağırlıq demək idi. Buludlar isə quş lələyi kimi yumşaq və çəkisiz... Onlardakı zamanın sürəti böyük idi. Bu zamanlar bir-birinə uyuşmur və bu uyuşmazlığa cavab olaraq buludlar tərəfindən aşağı uzun sürəli yağışlar, sellər axırdı. Onlar insanları, obaları yuyub aparmaq, yer üzünün sonundan o yandakı boşluğa atmaq dilərdilər. Onlar bu şəkildə yer üzünü əlavə yükdən xilas etmək istərdilər. Amma yer üzünün sürəti bundan artırdımı, artmırdı. Hərdən bu buludlar yer üzünə yağış əvəzinə dəvələr, şirlər göndərir, yer üzündəkilərin sayını bu şəkildə azaltmaq istirdilər. Bu da bir nəticə vermirdi. Çünki insanlar durmadan çoxalmaqda idilər.

Beyrək bir müddət Bulud xatunun himayəsində beləcə ömür sürüb durdu. Bulud xatun Beyrəyə isinişmişdi. Onların söhbəti tuturdu. Bulud xatun Beyrəyə yer üzündəki insanlardan, ellərdən, obalardan, yurdlardan, dağlardan, çaylardan, dənizlərdən danışır, bəzən sözlərinə sübut kimi uzaq-uzaq dənizlərdə üzən balıqlardan söz açır, hətta bu balıqları bulud halında Beyrəyin gözünə görükdürürdü. Bu zaman haman balıqlar Bəyaz sarayın qabağından dənizdə üzən kimi üzüb keçir, hətta başları ilə Beyrəyə salam belə verirdilər. Beyrəyin hər bir arzusu anındaca yerinə yetirdi. Bulud xatun bütün mehrini Beyrəyə salmışdı. Xatun Beyrəyi sevmişdi. Beyrək tam olaraq onun qəsd etdiyi bir cəngavər idi. Yaraşıqlı, sözünün düzənini bilən, elinə, obasına sədaqətli birisi idi. Bulud xatun Beyrəklə sonsuza qədər bu buluddan ucaldılmış sarayda yaşamaq istərdi. Amma gərək idi ki, bunu Beyrəyin özü də istəyə idi. Beyrək isə məhzun-məhzun buludların üstündə, içində gəzib-dolaşır, yuxarıdan aşağı yer üzünə baxdıqca baxır, sanki nəyisə xatırlamaq istəyir, amma xatırlaya bilmirdi. Beyrək nə isə itirmiş adama bənzəyirdi, amma nə itirdiyini özü də bilmirdi. Beyrəyin qəlbinin dərinlikləri nəyisə, kimisə xatırlamaq istirdi, amma özü də bilmirdi ki, bu nə isə, bu kim isə nədir və kimdir. Beyrəyin ürəyi sıxıldıqca sıxılırdı. Beyrək ətrafına baxdığı zaman hansısa qəribə və əcaib məxluqlar görürdü. Beyrək artıq bilirdi ki, bunlar buluddular. Bu bulud parçaları gah aslana dönür, gah buğaya, buğraya çevrilir, gah da şahə qalxmış atlar olurdular. Bulud xatun Beyrəyin belə əhvalından əndişələnərək onu şənləndirmək üçün hərdən bu qəribə məxluqları bir-birilə boğuşdururdu. Aslanlar aslanlarla, dəvələr dəvələrlə, köpəklər köpəklərlə boğuşur, sonra da əriyib yox olurdular. Beyrək bir müddət bu boğuşmaya diqqət edib həvəslə seyr edər, boğuşmadan sonra yenidən qəlbinə haman anlamadığı kədər və qüssə gəlib dolardı. Get-gedə Beyrək saralır, solur, gözlərinin dərinliyindəki qüssə baxışlarına qədər gəlib orada özünə məskən salırdı...

Nəhayət, Bulud xatun Beyrəyin bu halına dözə bilmədi. Bir gün o, Beyrəyə belə dedi:

- Sənin yaddaşını səndən alıblar. Bunu Bayburd bəyinin sehrbaz qızı edibdir. Mən dəxi yaddaşını sənə qaytarmağı diləmədim. İndi isə mən bir qərara gəldim. Sənə bir sualım vardır.

- Nədir sənin sualın? - Beyrək təəccüb içində sordu.

- Əgər mən sənin yaddaşını sənə qaytararamsa, gedib elində-obanda istədiklərinə qovuşarsansa, geri dönüb mənimlə burada əbədi olaraq yaşamağına söz verirsənmi? Bir şeyi də bilməni istərəm. Burada səni böyük bir azadlıq gözləyir. Üz bu səma dənizində haraya istərsən. Amma Oğuzda sənin ölümün səni arar. Orada qalsan bu ölümdən qaça bilməyəcəksən...

Beyrək bu sözlərdən diksindi. Amma yenə də heç nə anlamadı. Özündən asılı olmadan Bulud xatuna da eynən Bayburd qızına verdiyi sözlə belə dedi:

- Oxuma sancılayım. Qılıncıma doğranayım əgər gəlib burada səninlə sonsuza qədər ömür sürməz isəm...

Beyrək dediyi sözlərə özü də inanmırdı. O bilirdi ki, Bulud xatun onun üzünə baxan kimi qəlbindən keçənləri duyacaqdır. Onun üçün də üzünü qaçırıb pəncərədən aşağıları seyr etməyə başladı.

Bulud xatun əllərini uzadıb bir əlilə qara, o biri əli ilə ağ bulud parçasını tutdu. Bu bulud parçalarını bir piyaləyə sıxaraq suyunu çıxardı. Sonra piyaləni Beyrəyə uzatdı. Beyrək piyaləni Bulud xatundan alıb böyük bir heyranlıqla ona baxdı. Baxışı ilə onunla vidalaşdı. Sonra heç bir şey sormadan piyaləni tələsik başına çəkdi. Elə o andaca onun gözlərini qırmızı bir qaranlıq bürüdü. Bütün bədəninə isti tər yayıldı. Huşu uçub harasa getdi. Bir ayıldığında özünü yenə də haman uca niyyət ağacının altında uzanmış bir halda gördü. Başının üstündən böyük bir bulud topası süzüb keçirdi. Beyrək o bulud topasının içində öz möhtəşəm sarayının qapısında bütün əzəməti ilə durmuş və ona böyük bir sevgi ilə baxan Bulud xatunu gördü. Bulud xatunun sözləri qulaqlarında cingildədi:

- Unutma, Beyrək. Sən mənə söz verdin. Azadlığını unutma. İşlərini bitirəndən sonra niyyət ağacının altında gəlib durmanı istərəm. Unutma...

Beyrək daha dayanmadı, o uzandığı yerdən ayağa qalxıb ciyərlərinin dərinindən gələn haman səslə Boz ayğırını harayladı. Boz ayğır anındaca Beyrəyin səsinə səs verdi və haradansa uçaraq gəlib niyyət ağacının altında peyda oldu. Beyrək son dəfə göy üzünə baxıb Bulud xatunu, onun sarayını görmək dilədi. Amma saray da, Bulud xatun da, qul-xəlayiq də, sarayın ətrafındakı əcaib məxluqat da yavaş-yavaş uzaqlaşır, əriyib yox olurdu. Yağış yağmağa başladı.

Beyrək Boz ayğırına minib Oğuz yolu ilə getməyə çalışdı. Oğuz yoluna düşmək asan olmadı. Nəhayət, Boz ayğır yol kənarında bitən otları, kolları qoxlaya-qoxlaya Oğuz yolunu tapdı və bundan sonra dördnala bu əzablı və sirr dolu yolla var gücülə çapmağa başladı. Beyrək artıq xatırlayırdı. Ağlamaqdan gözləri tutulmuş atasını, onun həsrətilə iztirablar keçirən anasını, bacılarını və əlbəttə ki, sevdiyi, könül verdiyi beşikgərtmə nişanlısı Banuçiçəyi xatırlayırdı. Beyrək naibi olduğu Salur Qazanı, gənclik dostları Uruzu, Şirşəmsəddini, Qanturalını, Bəkili, alp Rüstəmi xatırlayırdı. Xatırladıqca Beyrək qəlbində qəribə bir rahatlıq hiss edirdi.

Oğuza dönüşün əzablı yolu beləliklə, sona çatdı. Yetdiklərində Boz ayğır birbaşa Baybura bəyin evinin qarşısına getdi. Beyrək baxıb gördü ki, beş-altı çoban yol kənarından daş yığıb yola tökürlər. Əvvəlcə Beyrək qəzəbləndi:

- Çobanlar! - deyə bağırdı. - Nə edirsiniz? Yolda daş görən o daşı alıb kənara atar. Siz niyə daşı yola tökürsünüz?

Çobanlar Beyrəyə belə cavab verdilər:

- Bizim bəyimizin bir oğlu vardı. Adına Beyrək derlərdi. On altı ildir qeyb olub. Ondan bir xəbər yox. Nişanlısının bu gün başqası ilə düyünüdür. Yola daş tökürük ki, bu yol ilə o düyünə gedən olmasın.

Beyrəyin qəzəbi göydəki bulud kimi əriyib getdi:

- Halal olsun sizə ağanızın çörəyi.

Elə bu sözləri deyərkən Beyrək bir də gördü ki, qarşı tərəfdən əlində Dədəm Qorqudun sazı bir ozan gəlir. Bu ozan düyünə gedirdi...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.09.2026)

Nigar Xanəliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi layihələr şöbəsi

 

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun “Ədəbiyyat və incəsənət” portal ilə birgə layihəsinin bugünkü mövzusu türk folklorunda su motivləri və müasir ekoloji fəlsəfədir.

 

Su, türk folklorunda həyatın, təbiətin və kosmik tarazlığın əsas simvolu kimi çıxış edir. Çaylar, bulaqlar, göllər və yağış folklorda təkcə təbii resurs kimi deyil, həm də mənəvi və mifoloji məna daşıyan elementlərdir. Su motivləri qədim türklərin dünyagörüşündə həyatın davamlılığını, bərəkəti və təmizliyi təmsil edirdi. Bu araşdırmada folklorda su motivlərinin mənası, funksiyası və onların müasir ekoloji fəlsəfə ilə əlaqələri incələnəcək.

Türk mifologiyasında su canlılığın əsas mənbəyi, Tanrının yaratdığı həyat qüvvəsi kimi təsvir olunur. Su pəriləri, bulaq ruhları və göl xanımları folklorda qoruyucu qüvvə simvolu kimi qəbul edilirdi. Bu motivlər insanın təbiətlə harmoniyada yaşamasının vacibliyini vurğulayırdı.

Türk xalqlarında su ilə bağlı ritual və mərasimlər geniş yayılmışdı. Bulaq başında edilən dualar, yağışın çağırılması və suya hörmət nümayiş etdirən mərasimlər həm kənd təsərrüfatında məhsuldarlığı təmin edir, həm də icmanın sosial-mədəni bağlılığını gücləndirirdi. Su motivləri eyni zamanda doğum, təmizlənmə və yenilənmə kimi rituallarda əks olunurdu.

“Kitabi-Dədə Qorqud” və Orta Asiya dastanlarında çay, bulaq və göl kimi su obyektləri qəhrəmanların sınaqdan keçməsi, həyat və ölüm məsələlərində simvolik funksiyaya malikdir. Su həm qoruyucu, həm də çətinlik yaradan element kimi təsvir olunaraq folklorun dramatik strukturunu zənginləşdirir.

Folklordakı su motivləri müasir ekoloji fəlsəfədə ətraf mühitin qorunması və təbiətlə harmonik yaşama prinsipinə paralel aparılır. Qədim türk inanclarında suya hörmət, bugünkü suyun qorunması və təmiz saxlanması ideyalarını əks etdirir.

Su motivləri həm də sosial məsuliyyət və kollektiv etik dəyərlərlə bağlıdır. Folklorda suya hörmətsizlik faciəli nəticələrlə bağlı olduğu kimi, müasir ekoloji fəlsəfədə təbii resursların qorunmaması ekoloji böhranla nəticələnir. Bu baxımdan folklor və müasir fəlsəfə arasında ideya bağlantısı mövcuddur.

Folklorda su motivləri yalnız danışıq dilində deyil, həm də rəssamlıq, musiqi və teatr performanslarında simvolik vasitə kimi istifadə olunur. Bu, müasir ekoloji sənətdə suyun metaforik istifadəsi ilə paralellik təşkil edir.

Türk folklorunda su motivləri həyat, bərəkət və təbiət ilə bağlı fundamental anlayışları təmsil edir. Bu motivlər həm mifik, həm rituallarda, həm də ədəbiyyat və mədəniyyət sahələrində öz əksini tapır. Müasir ekoloji fəlsəfə baxımından isə su motivləri qədim türklərin təbiətə hörmət və məsuliyyət ideyalarını bugünkü ekoloji şüurla birləşdirir. Beləliklə, folklor və müasir fəlsəfə arasında ideya paralelləri mövcuddur və bu, türk mədəniyyətinin ekoloji dəyərlərini anlamağa imkan verir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.09.2026)

 

                                                                                                 

 

Kənan Məmmədli,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

David Copperfield (David Kopperfild) – Sehrbaz və İllüziya Ustası. Tam adı David Seth Kotki'dir. 16 sentyabr 1956-cı ildə Metachendə, Nyu-Cersi ştatında, ABŞ-da doğulub. Bu gün onun doğum günüdür. Yubileyidir, 70 yaşı tamam olur.

 

David uşaq yaşlarından sehr və illüziya sənətinə maraq göstərib. Hələ 12 yaşında Amerika Sehrbazlar Cəmiyyətinin (Society of American Magicians) ən gənc üzvü olub. 16 yaşında isə Nyu-York Universitetində “Sehr sənəti” dərsi keçməyə başlayıb.

1970-ci illərin sonlarında televiziyada çıxış etməyə başlayıb və qısa zamanda bütün dünyada məşhurlaşıb. Onun illüziyaları sadəcə fokus yox, teatr, musiqi, rəqs və texnologiyanın birləşməsi ilə möhtəşəm şouya çevrilib

Dünya mətbuatının Devid Kopperfild haqqında ifadələrinə nəzər yetirək.

The Washington Post 1985-ci ildə onun çıxışını təhlil edərkən yazırdı ki, Kopperfild: “may be a great entertainer — but he's an even better illusionist and magician.” Yəni: “Böyük əyləncə ustası ola bilər, amma illüziyaçı və sehrbaz kimi daha da yaxşıdır.”

Qəzet həmçinin onun əsas gücünü tamaşaçıları sehrli anların iştirakçısına çevirməkdə görürdü: Kopperfildin çıxışında “skepticism is suspended and wonder abounds” — “şübhə bir kənara qoyulur, heyrət isə üstünlük qazanır”.

1991-ci ildə Los Angeles Times onu çox obrazlı şəkildə belə təqdim etmişdi: “David Copperfield ... is the Merlin of high-tech magic.” Tərcüməsi: “Devid Kopperfild yüksək texnologiyalı sehrin Merlini-dir.”

Məqalədə onun ənənəvi dovşan, göyərçin və silindr əvəzinə Harley-Davidson motosikletini səhnə rekvizitinə çevirdiyi vurğulanırdı. Qəzet onun illüziyalarını texnologiya ilə birləşdirsə də, əsas təsirin “the spell of open-faced wonder” — “səmimi heyrətin sehri” olduğunu yazırdı.

Los Angeles Times: “sehrbazlığı başqa səviyyəyə qaldırdı” deyibən 1994-cü ildə yazırdı: “Everyone, including his competitors, agree that Copperfield has moved magic to another level.” Tərcüməsi: “Rəqibləri də daxil olmaqla, hamı razıdır ki, Kopperfild sehrbazlığı başqa bir səviyyəyə qaldırıb.”

Bu, onun peşəkar həmkarları arasında nüfuzuna dair kifayət qədər güclü jurnalist qiymətləndirməsidir.

1995-ci ildə Los Angeles Times daha da böyük ifadə işlədirdi: “arguably the most famous and accomplished magician ever”. Tərcüməsi: “Mübahisəsiz olmasa da, bütün zamanların ən məşhur və ən mahir sehrbazı.”

Həmin məqalədə onun iki saatlıq proqramında 17 illüziya təqdim etdiyi, səhnə quruluşu, musiqi, işıq və teatr elementlərinin sehrbazlığı adi fəndlərdən böyük tamaşaya çevirdiyi qeyd olunurdu.

2003-cü ildə The Guardian yazırdı ki, Las-Veqasda: “David Copperfield and Lance Burton serve up a steady diet of disappearing tigers and levitating assistants...” Yəni: “Devid Kopperfild və Lans Burton tamaşaçılara davamlı olaraq yoxa çıxan pələnglər və havaya qalxan assistentlərdən ibarət möhtəşəm illüziyalar təqdim edirlər.”

Məqalə Kopperfildi ənənəvi böyük səhnə sehrbazlığı məktəbinin əsas simalarından biri kimi göstərirdi.

Maraqlı bir başqa ifadə — “Houdinin yüksək texnologiyalı varisi”! 1987-ci ildə Los Angeles Times Kopperfildin özünü necə təqdim etdiyini belə yazmışdı: “who fancies himself the high-tech heir of Houdini” Tərcüməsi: “özünü Houdinin yüksək texnologiyalı varisi hesab edən” Kopperfild.

Həmin yazıda onun səhnə tamaşalarının ölçüsü barədə “Bigger Than Big” — “Böyükdən də böyük” ifadəsi xüsusi vurğulanırdı.

Dünya mətbuatındakı bu qiymətləndirmələri ümumiləşdirsək, Kopperfild əsasən Houdinin davamçısı, yüksək texnologiyanı səhnə illüziyası ilə birləşdirən sehrbaz və klassik sehrbazlığı nəhəng teatr tamaşasına çevirən sənətçi kimi təqdim olunub. Bu, mənim reytinqim deyil, yuxarıdakı nəşrlərin müxtəlif illərdə verdiyi xarakteristikalardan çıxan təsviri ümumiləşdirmədir.

 

Ən məşhur illüziyaları:

1. Azadlıq Heykəlini “yox etmək”

2. Böyük Çin Səddindən keçmək

3. “Yox olmuş qatar” illüziyası

4. Niaqara şəlaləsi üstündə zəncirlənmiş vəziyyətdə qaçış

 

Səhnə üslubu:

Tamaşaçı ilə emosional əlaqə, ssenariyə uyğun qurulan hekayə, musiqi və dramatik effektlər.

 

Mükafatları

 

- 20-dən çox “Emmy” mükafatı

- Hollywood Walk of Fame ulduzu

- “Yaşayan Əfsanə (Living Legend)” titulu (ABŞ Konqres Kitabxanası tərəfindən).

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.09.2026)

 

 

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

1994–1996-cı illərdə "MİR" dövlətlərarası Teleradio şirkətinin direktoru olarkən Azərbaycan mədəniyyətini MDB məkanında yüksək səviyyədə təbliğ edən Azərbaycan SSR xalq artisti Vasif Babayevin bu gün doğum günüdür,özü də yubileyidir, ömrünün tam 86-cı baharına qədəm qoyur.

 

Beynəlxalq Televiziya və Radio Akademiyasının akademiki Vasif Babayev 16 sentyabr 1940-cı ildə anadan olub. 1965-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu bitirib. 1964-cü ildən Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio verilişləri komitəsində əvvəlcə rejissor köməkçisi, assistenti, rejissoru, 1969-cu ildən isə televiziyanın baş rejissoru olub. 1991-ci ildə Azərbaycan Dövlət Teleradio verilişləri komitəsinin bədii rəhbəri vəzifəsinə təyin edilib.

“Mir” teleşirkətinə rəhbərlik etməsi barədə artıq dedik. 1996–1999-cu illərdə "SARA" müstəqil Teleradio şirkətinin icraçı direktoru, 2001–2007-ci illərdə Moskvada Rusiyanın "İNTER-AZ" müstəqil Teleradio şirkətinin vitse-prezidenti olub.

Vasif Babayev müxtəlif janrlarda yüzlərlə veriliş və proqramlar hazırlayıb. 1969–1987-ci illərdə onlarla geniş formatlı "Yeni il Mavi İşıq" televiziya proqramları və bayram verilişlərinin quruluşçu rejissoru olub. Jurnalist Nadejda İsmayılova ilə birlikdə 1988-ci ilin əvvəllərində kino-televiziya tarixində ilk dəfə olaraq Sovet Azərbaycanı KQB-nin arxivində araşdırmalar apararaq: "Mikayıl Müşfiq", "Abbaz Mirzə Şərifzadə", "Ülvi Rəcəb", "Ruhulla Axundov", "Hüseyn Rəhmanov", "Salman Mümtaz" kimi "siyasi məhbuslar"ın şəxsi işləri əsasında bir sıra silsilə verilişlər hazırlayıb.

 

Filmoqrafiya

- Verilişlər və proqramlar

1. "Hər çinardan bir yarpaq", "Görüşlər, xatirələri", silsilə Aztv

2. "Arzular" musiqi poçtu, "Şənbədən Şənbəyə" silsilə Aztv

3. "Mahnı şəhəri gəzir", "Dostluq" konsert studiyası. silsilə Aztv

4. "Nəğməli bağ", "Asiman". silsilə Aztv

5. "Yaradıcılıq portretləri", "Ədəbi Üfuqlər". silsilə Aztv

6. "17-ci mərtəbə", "Şans bazarı".silsilə Sara tv

7. "Korifeylər", "Arzular, Təbriklər". silsilə Sara tv

8. "Axşam görüşləri", "Gecə kanalı" silsilə İnterAz Moskva

9. "Şurum Burum" "Rezonans" silsilə Sara tv, İnterAz Moskva

10. "24 saat", "HƏFTƏ" silsilə Aztv

11. "Dalğa" silsilə Aztv, "Yeddi gün" silsilə Aztv, Sara tv

12. "Kontakt", "Dedim-Dedi" silsilə Sara tv

13. "Sara-xəbər" silsilə Sara tv, "İnter-Diaspor" silsilə İnterAz Moskva

 

Filmlər

1. Azərbaycan iri addımlarla addımlayır

2. Bakı beş dəniz limanıdır

3. Əgər bir yerdəyiksə

4. Həqiqətin anı

5. Xuraman

6. İçəri şəhər-əbədi nağıl

7. Kərim Kərimov

8. Qızılı yamaclar

9. Nəbi Xəzri

10. Odlar torpağı

 

Vasif Babayev Azərbaycan Professional Kinorejissorlar Gildiyasının İdarə Heyətinin üzvü, Przidentin fərdi təqaüdçüsüdür. Və bu yaşında da fəaliyyətindən qalmır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.09.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Ulduz” jurnalı ilə birgə “Biri ikisində” layihəsində bu gün sizlərəİbrahim Yusifoğlunun uşaq şeirləri təqdim edilir. Mütləq onları balaca uşaqlar üçün oxuyun, arada uşaqları internetin cəhgindən qoparmaq da lazımdır.

Layihə ən dəyərli bədii nümunələri gündəmdə saxlamağa xidmət edir.

                   

 

İbrahim YUSİFOĞLU

 

CIR TUT

 

Budağa yapışıbdı,

Nə suyu var, nə dadı.

Xoşlamırlar uşaqlar,

Cır tutdur onun adı.

 

AĞ TUT

 

Yaxına gəl, çəkinmə,

Ağ tutdan ye birini.

Çox xoşuna gələcək,

Bal kimi şipşirindi.

 

XAR TUT

 

Köməyə çat, babacan,

Barmaqlarım oldu qan.

Dəcəllik etməmişəm,

Dərib yedim xar tutdan!

 

NAR

 

Babanın narı vardı,

Ortadan narı yardı.

Uşaqlar daddı nardan,

Çoxlu giləsi vardı.

 

 

DOVŞAN BƏRƏSİ

 

Şabranda örüşü

Çəpərə alıbdılar.

Dovşanlara çox geniş

Bir bərə salıbdılar.

 

Dovşanların rəngləri

Ağ, qaradı, boz, sarı.

Hər cürə yaşdadılar

Bərənin dovşanları.

 

Qaldıqları yuvalar

Dayaz deyil, dərindir.

Qış çağları istidir,

Yay günləri sərindir.

 

Bərədə cərgə-cərgə

Ot tayası qurublar.

Yorğun düşmüş dovşanlar

Burda mürgü vurublar.

 

Bəziləri dəcəldi,

Yerli-yersiz dalaşır.

Dinclik nədir bilməzlər,

Bərə boyu dolaşır.

 

Çox incə olsalar da

Dovşanların dişləri

Kələm, kök, ağac şiri,

Çeynəməkdir işləri.

 

Yolunuz düşsə əgər,

Ay uşaqlar, gələrsiz,

Bu dovşan bərəsini

Heyranlıqla süzərsiz.

 

ƏL ÇALIB ALQIŞLAYAR

 

Hamı yaxşı tanıyır

Bu bir yaşlı Məmini.

Yamancana tapıbdı

Dəcəlliyin çəmini.

 

Yuxudan oyananda

Boş görəndə otağı,

Bir-birinə qatır,

Çarpayıda yatağı.

 

Yastığı didişdirir,

Gücü çatmır, dirəşir.

Balıncı döyəcləyir,

Qucaqlayıb güləşir.

 

BULAQ

 

Dağların ətəyində

İnci sulu bulaq var.

Bulağın gözündə də

Bitib yabanı otlar.

 

Bir-bir yoldum otları,

Sandım, bulaq ağlayır.

Baxdım, fərəh-sevincdən

Bulaq coşub-çağlayır.

 

Bulağın buz suyundan

İçəmmədim, dayandım.

Ancaq ayna suyunda

Sığallandım, darandım.

 

BAKI ŞƏHƏRİ

 

Xəzərin sahilindən,

Baxır Bakı şəhərı.

“Gilavar”la, “Xəzri”ylə

Açılır hər səhəri.

 

Yaşı qədim, uludu,

“Qız qalası” qeyrəti.

Görənlərdə oyadır

Əfsanəni, heyrəti.

 

Tarıxləri yaşadır

“Şirvanşahlar sarayı”.

Burda görüb, duyursan

Yaşanan dərd-harayı.

 

İçərişəhər kimi

Memarlıq incisi var.

Novruz günləri burda

Tonqal çatıb, qalarlar.

 

Qobustan qayaları

Yaşadır çox sirləri.

Müqəddəsdi, uludu

Məbədləri, pirləri.

 

Qoynunu seyr edəndə

Mavi gözlü Xəzəri,

Qağayılar cəlb edir,

İlk baxışdan nəzəri.

 

Yağışı, küləyi bol,

Qırovu, qarı azdı.

Göyərçinə, qumruya

Qış günü burda yazdı.

 

Məşəl yanan zirvənin

Şəfəqlənir hər yanı.

Nur selində uyuyur,

“Şəhidlər Xiyabanı”.

 

Bakının qucağında

Xiyabanlar yer alır.

Sevilən dahilərə

Abidələr ucalır.

 

Gözəlliklər cəlb edir

Qoynuna gələnləri.

Həm qədimi binalar,

Həm də göydələnləri.

 

“Gilavar”la, “Xəzri”ylə,

Açılır hər səhəri.

Günü-gündən gəncləşir

Qədim Bakı şəhəri.

 

PÖHRƏLƏR

 

Yamancana sozalmışdı

Xan çinarın pöhrələri.

Su içəntək açıldılar

Pöhrələrin çöhrələri.

 

YAĞIR YAĞIŞ

 

Narın-narın

Yağır yağış.

Gölməçəyə

Salır naxış.

 

AYANDI

 

Rəqs eyləyən bir qıza:

“Dovşan”, – dedim, dayandı.

Maskasını soyundu,

Dedi: “Adım Ayandı”.

 

ƏRİMİR

 

Qar yağanda bağçadan

Hamı evə tələsir.

Saçımıza yağan qar

İsti duycaq, əriyir.

 

Deyirəm ki, görəsən,

Bu nə sirdir, bu nə sirr,

Babamın saçlarına

Yağan qarlar ərimir?

 

AYTƏNƏM

 

Boynubükük bitən gül,

Nə olubdu, qəmlisən?

Ağlamısan elə bil,

Ləçəkləri nəmlisən.

 

Səndən şeir bilirəm,

Mənə öyrədib nənəm.

Tanımadın sən məni?

Səni sevən Aytənəm!

 

ƏSGƏRNƏĞMƏSİ

 

Eldə, obada

Xoş titrəyiş var.

Bağçada, bağda

Oxuyur quşlar.

 

Çöllər bürünüb

Al laləsinə.

Şəbnəmlər qonub

Piyaləsinə.

 

Kövrək sədalar

Qaval, tarındı.

Uçan nəğmələr

Uşaqlarındı.

 

Göy üzü mavi,

Üfüqlər duru.

Ələnib yerə

Günəşin nuru.

 

Çaylar səs salar,

Coşar dərədə.

Ceyran-cüyürlər

Mələr bərədə.

 

Bir səs də var ki,

Ləldi kəlməsi.

Qəlb ovsunlayan

Əsgər nəğməsi.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.09.2026)