İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

“1927-ciildəHacıağa Abbasov Bakı TeatrTexnikumunarəhbərtəyinedilir. O, ilknövbədə, teatrı bacarıqlı rejissorvə aktyorlarlatəminetməkqayğısınaqalır. Buillərdə Azərbaycansəhnəsi üçünböyükbiraktyornəsliyetişir. Onların bir çoxu - Ələsgər Ələkbərov, Adil İsgəndərov, Barat Şəkinskaya, Rza Əfqanlı təkcə Azərbaycanda deyil, Sovet İttifaqı məkanında tanınan sənətkarlar olurlar. Bütün bu xidmətlərinə görə Hacağa Abbasov 1932-ci ildə Azərbaycanın Xalq artisti adına layiq görülür”.

             Savalan Fərəcov

Hacıağa Abbasov 16 iyun 1888-ci ildə Bakının Maştağa kəndində müəllim ailəsində doğulub. İbtidai təhsilini doğulduğu kəndindəki rus-tatar (rus-türk) məktəbində alıb və sonra Bakıda oxuyub. 1906–1909-cu illərdə Petrovsk-Portda (indiki Mahaçqala) pedaqoji təhsilə yiyələnib. Burada oxuyarkən azərbaycanlılardan ibarət teatr dəstəsi yaradıb və həmin truppa ilə Teymurxanşurada (sonra Bunyaksk adlandırıldı) teatr açıb.

Təhsilini başa vurduqdan sonra müəllim diplomu ilə Bakıya qayıdıb. Balaxanı kəndində Mirzə Ələkbər Sabirlə birlikdə uşaqlara dərs deyib. Eyni zamanda "Müsəlman artistləri cəmiyyəti"nin, "Nicat", "Həmiyyət" teatr truppalarının fəal üzvü olub. Sonralar "Səfa" cəmiyyətinin teatr truppasında, "Zülfüqar bəy və Üzeyir bəy Hacıbəyov qardaşlarının müdiriyyəti"ndə aktyorluq edib. 1920-ci ildə bugünkü Akademik Milli Dram Teatrına üzv olan Hacıağa Abbasov bir müddət burada çalışıb.

Həyat və sənət dostu Mirzağa Əliyevlə birgə 1921-ci il noyabrın 13-də Bakı Türk Azad Tənqid və Təbliğ Teatrını yaradıblar, özü direktor olub. Həmin sənət ocağı bu iki aktyorun adı ilə bağlı olduğuna görə tamaşaçılar arasında "Hacımirz" teatrı kimi tanınıb-sevilirdi. 1925-ci ildə Hacıağa Abbasov Akademik teatra direktor təyin olunub. Bakı Teatr Məktəbində direktor işləyib (1929–1937). Repressiya illərində təqib olunduğuna görə bir müddət Orta Asiya respublikalarında yaşayıb.

Əsas rolları: Şeyx Nəsrulla ("Ölülər", Cəlil Məmmədquluzadə), Mirzə Mehdi xan, Şamdan bəy ("Nadir şah" və "Şamdan bəy", Nəriman Nərimanov), Ağa Kərim xan, Hacı Qəmbər ("Ağa Kərim xan Ərdəbili" və "Hacı Qəmbər", Nəcəf bəy Vəzirov), Molla İbrahimxəlil ("Molla İbrahimxəlil kimyagər", Mirzə Fətəli Axundzadə), Qubad ("Dəmirçi Gavə", Şəmsəddin Sami), Osip ("Müfəttiş", Nikolay Qoqol), Moisey ("Yəhudilər", Yevgeni Çireov).

Aktyor Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Məşədi İbad", "Arşın mal alan", "Ər və arvad" operettalarında Məşədi İbad, Soltan bəy, Kəblə Qubad rollarını müxtəlif quruluşlarda dəfələrlə və uğurla oynayıb.

H.Abbasov rus dilini mükəmməl bilib. Bu səbəbdən rus ədəbiyyatına, xüsusilə də Lev Tolstoyun yaradıcılığına maraq göstərib, onun əsərlərini tərcümə edib və tamaşaya qoyub. Böyük rus ədibinin yaradıcılığına intəhasız maraq onu 1907-ci ildə Tolstoyun Yasnaya Polyanadakı mülkünə aparıb. O, ədiblə yaxından tanış olub. H.Abbasov bu barədə xatirələrində yazır:  "Mən böyük ədibə Azərbaycan oxucuları tərəfindən çox sevildiyini dedim. O, xeyli məmnun oldu. Biz ayrılarkən “Hərb və sülh" kitabına "Yadigar üçün L.N.Tolstoydan" sözlərini yazıb, mənə bağışladı”.

O, “Bakının fəthi”, “Ağa Məhəmməd şah Qacar və Molla Pənah Vaqif”, “Əsgər oğluma”, “Sabirin məhkəməsi”, “Rus macərası” kimi maraqlı pyeslərin müəllifidir. “Sabirin məhkəməsi” pyesində o, böyük satirikin kəşməkəşli həyatını təsvir edib. Əsər haqqında H.Abbasov yazır:

"1923-cü ildə mən Sabirlə işlədiyim günlərin xatirinə “Sabirin məhkəməsi" adlı kiçik pyes yazdım. Pyes o vaxt Tənqid-Təbliğ Teatrında, Bakı fəhlə klublarında bir müddət müvəffəqiyyətlə oynanıldı. Bu, mənim müəllim yoldaşım olan böyük şairə kiçik bir hədiyyəm idi".

 O, teatr kollektivi ilə tez-tez Bakı kəndlərində tamaşalar göstərirdi. Teatrın səhnəsində özünün ən çox sevdiyi Şeyx Nəsrullah (“Ölülər”, C.Məmmədquluzadə) rolunu əlli dəfədən çox oynayıb. 1975-ci ildə “Ulduz” jurnalının 5-ci sayında dərc etdirdiyi məqaləsində yazırdı: “Bu obraz mənim ifamda Mirzə Cəlilin çox xoşuna gəlirdi”.

H.Abbasov 1927-ci ildə indiki Dövlət Akademik Milli Dram Teatrının direktoru təyin olunub. İlk gündən özünü bacarıqlı mədəniyyət xadimi kimi göstərib. Mustafa Mərdanov, Möhsün Sənani, İsmayıl Osmanlı kimi istedadlı aktyorları Gürcüstandan Bakıya dəvət edib. Azərbaycan teatrında yeni aktyor nəslinin formalaşmasına xüsusi diqqət göstərib.

Sənətdə qazandığı nailiyyətlərə və teatr sənətinin inkişafında göstərdiyi xidmətlərə görə Hacıağa Abbasov 14 noyabr 1930-cu ildə "Azərbaycan SSR əməkdar artisti", 26 may 1932-ci ildə isə "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adlarına layiq görülüb. Hacıağa Abbasov 7 may 1975-ci ildə, 87 yaşında Bakıda vəfat edib və II Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.

Filmoqrafiya

- Hacı Qara (film, 1929) — Bayraməli Bəy (Sonanın atası)

- Səhnə veteranı (film, 1974)

Xatirəsi

2018-ci ildə aktyorun 130 illik yubileyi qeyd olunub.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

“Rəfiq Zəka əlinə qələm aldığı gündən gənclik ehtirası ilə şeir və gözəllik məftunu olduğunu sübut edib. Onun şeirlərində canlı xalq dilinə bağlılıq, axıcılıq və səlistlik nəzərə çarpır. Hafizəsinin kəskinliyini, zəngin Şərq ədəbiyyatını dərindən duyduğunu, sənət haqqında ehtiraslı düşüncələrə malik olduğunu görməmək mümkün deyil.”

             Xalq yazıçısı Mirzə İbrahimov

Bu gün Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü Rəfiq Zəka Xəndanın doğum günüdür.

O, 1939-cu il 16 iyunda Bakıda dünyaya gəlib. "Axırı yaxşı olar" (1968), "Mənim əziz vəhşiciyim" (1970) musiqili komediyalarının mətnini yazıb. Şair həmçinin "Füzuli" və "Söyüdlər ağlamaz" operalarının mətnlərinin müəllifi olub. Keçən əsrin 80–90-cı illərində Azərbaycan Türkiyə ədəbi əlaqələrinin inkişafında mühüm rol oynayıb. Şair demək olar ki, Azərbaycan Türkiyə ədəbi əlaqələrinin özülünü qoyanlardan olub. Həmin illərdə şair Türkiyə mətbuatı səhifələrində Azərbaycan ədəbiyyatını geniş işıqlandırıb.

O, "SIZE", "Tanıtım" kimi məşhur türk jurnallarında Azərbaycan şair və yazıçıları haqqında yazılar dərc edib. Rəfiq Zəka şairlik fəaliyyəti ilə yanaşı Azərbaycan İncəsənət Akademiyasının professoru olaraq müəllim heyəti içərisində yer almış, estetikadan mühazirələr oxuyub.

Onun adı türk dünyasında tanınıb və sevilib. Dəfələrlə Türkiyənin bir çox şəhərlərində keçirilən elmi konqreslərdə, beynəlxalq konfranslarda və simpoziumlarda iştirak edib. Ötən əsrin 80–90-cı illərində Azərbaycan-Türkiyə ədəbi əlaqələrinin inkişafında mühüm rol oynayıb. Türkiyə mətbuatı səhifələrində azərbaycanlı şair və yazıçıları haqqında maraqlı yazılar dərc etdirib. Türkiyədə kitabları çap olunub, haqqında monoqrafiyalar nəşr edilib, yaradıcılığından məhəbbətlə, böyük qürurla söz açılıb.

Həm də bir alim kimi diqqət mərkəzində olub. Klassik Şərq ədəbiyyatını, ərəb və fars dillərini, eləcə də Türkiyə türkcəsini dərindən bilirdi. Türk dünyasının görkəmli söz ustadları haqqında monoqrafiyalar nəşr etdirib. Gözəl dramaturq olub, dünya klassik ədəbiyyatı nümunələrini tərcümə edib.

Kitabları

1. Çağlayan (Kitabdakı şerlərin böyük qismi və "Səni düşünürəm" poeması çox sevdiyi şair Mikayıl Müşfiqə həsr olunmuşdur).

2. Şerlər

3. Səadət

4. Vətən kimlərindir

5. Meşədə

6. Altı gül

7. Nərmin

8. Vəsilə

9. Baharın heykəli

10. Könlümün yadigarı

11. Əbədi saniyə

12. Tanışlıq

13. Nur səhəri

Şair heca və əruz vəznlərində əsərlər yaratmışdır. Əsərlərinin əsas mövzuları türkçülük, vətən sevgisi, məhəbbət, qəhrəmanlıq, öyüd-nəsihət kimi mövzulardır.

Filmoqrafiya

1. Dəli Kür

2. Oxuyur Şövkət Ələkbərova

3. Axtaran tapar

21 mart 1989-cu ildə "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adına layiq görülüb. Şair həmçinin 1990-cı il üzrə Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı olub.

O, 7 yanvar 1999-cu ildə vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Qərinə Kərimova — Azərbaycanın tanınmış opera müğənnilərindən biri, soprano ifaçı və pedaqoqdur. O, Azərbaycan vokal sənətinin görkəmli nümayəndələrindən hesab olunur.

Həyatı və təhsili

Qərinə Kərimova 16 iyun 1964-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının vokal fakültəsini bitirib. 1986-cı ildən etibarən Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solisti kimi fəaliyyət göstərir.

Yaradıcılığı

Qərinə Kərimova həm milli, həm də dünya opera klassikasının bir çox aparıcı partiyalarını ifa edib. Onun repertuarında aşağıdakı obrazlar xüsusi yer tutur:

• Nigar — Üzeyir Hacıbəylinin Koroğlu operasında;
• Sevil — Fikrət Əmirovun Sevil operasında;
• Aida — Cüzeppe Verdinin Aida operasında;
• Toska — Cakomo Puççininin Toska operasında;
• Çio-Çio-San — Puççininin Madam Batterflay (Çio-Çio-San) operasında;
• Mikaella — Jorj Bizenin Karmen operasında.

2003-cü ildə o, Rusiyanın məşhur Böyük Teatr səhnəsində Puççininin Toska operasında baş rolu uğurla ifa edib.

Beynəlxalq fəaliyyəti

Qərinə Kərimova Türkiyə, Kipr, Fransa, Almaniya, Rusiya, Ukrayna, Avstriya və digər ölkələrdə keçirilən qastrol səfərlərində Azərbaycan vokal sənətini təmsil edib. O, bir sıra beynəlxalq vokal müsabiqələrinin laureatı və qalibidir.

Pedaqoji fəaliyyəti

Səhnə fəaliyyəti ilə yanaşı, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində vokal ixtisası üzrə müəllim kimi də çalışıb və gənc müğənnilərin yetişməsinə töhfə verib.

Mükafat və fəxri adları

• 1991-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti;
• 1998-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti fəxri adına layiq görülüb;
• Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının "Qızıl Dərviş" mükafatına layiq görülüb;
• Bir neçə dəfə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatını alıb.

Qərinə Kərimova müasir Azərbaycan opera məktəbinin ən tanınmış simalarından biri hesab olunur və uzun illərdir ki, ölkənin mühüm mədəni tədbirlərində çıxış edir

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Bu gün Azərbaycanın tanınmış teatr və kino aktyoru Fazil Salayevin anım günüdür. Mən onu ilk dəfə "Şərikli çörək" filmində canlandırdığı Qırçı Məhəmməd” obrazında görüb tanımışam, təbii oynadığı rol yaradıcılığını izləməyimə səbəb olub. Köhnə filmlərimizdə daim onu axtarmışam...

Fazil Salayev 1 sentyabr 1931-ci ildə Bakı şəhərində, İdris Salayevin ailəsində anadan olub. Onun əsli Abşeron rayonunun Fatmayı kəndinə dayanır. Erkən yaşlarından yazıya və təsviri sənətə maraq göstərib. Orta təhsilini yüksək göstəricilərlə başa vurduqdan sonra Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbinə qəbul olunmuş və təhsilini müvəffəqiyyətlə tamamlayıb.

Məzun olduqdan sonra bir müddət orta məktəbdə müəllim kimi fəaliyyət göstərmiş, Yasamal rayonundakı məktəblərdən birində xalq artisti Afaq Bəşirqızının da təhsil aldığı sinfə rəsm dərsi verib. Bununla yanaşı, "Azərbaycan" nəşriyyatında tərtibatçı-rəssam kimi çalışıb. Daha sonra Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutuna (indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) qəbul olunmuş və bu ali təhsil müəssisəsini bitirib.

Məzuniyyətdən sonra Akademik Milli Dram Teatrına aktyor kimi işə qəbul edilmiş, burada müxtəlif səhnə obrazları yaradıb. Lakin yaradıcılıq fəaliyyəti ilə bağlı gözləntilərinin tam qarşılanmadığını nəzərə alaraq, Musiqili Komediya Teatrında fəaliyyətini davam etdirib. İlk rolunu 32 yaşında ifa etsə də, geniş tamaşaçı auditoriyası onu məhz kinoaktyor kimi tanıyıb.

Rejissor Həsən Seyidbəyli onu "Möcüzələr adası" filmində epizodik rola dəvət edib. Bir il sonra rejissor Ağarza Quliyevin ekranlaşdırdığı "Ulduz" filmində müxbir obrazını canlandırıb. Daha sonra "Alma almaya bənzər" filmində Mehdi, "Bizim Cəbiş müəllim" filmində Mıqqı, "Bir cənub şəhərində" filmində Fazil, "Dərviş Parisi partladır" filmində isə Qulaməli obrazlarını yaradıb. Akademik Milli Dram Teatrından ayrıldığı dövrdə "Mozalan" satirik kinojurnalında müxtəlif xarakterik rollar ifa edib.

1969-cu ildə Şamil Mahmudbəyovun rejissorluğu ilə çəkilmiş "Şərikli çörək" filmində canlandırdığı Qırçı Məhəmməd obrazı aktyorun istedadının fərqli aspektlərini üzə çıxarıb. Bu psixoloji rol onun amplua məhdudiyyətinin olmadığını nümayiş etdirib, Azərbaycan kinosunda sükutla emosiyaların ifadəsi baxımından diqqətəlayiq nümunələrdən biri kimi qiymətləndirilib. Bundan əlavə, televiziya ekranlarında yayımlanan "Komediyalar aləminə səyahət" verilişində müxtəlif səhnəciklərdə çıxış edib.

Filmoqrafiya

- 777 №-li iş

- Axırıncı aşırım

- Alma almaya bənzər

- Araşdırın

- Arvadım mənim, uşaqlarım mənim

- Arzu

- Bir cənub şəhərində

- Bizim Cəbiş müəllim

- Dərviş Parisi partladır

- Günlərin bir günü...

- İyirmialtılar

- Möcüzələr adası

- Ögey ana

- Rəqiblər

- Sən niyə susursan?

-Şərikli çörək.

Fazil Salayev az yaşayıb, 16 iyun 1978-ci ildə ömrünün 46-cı baharında dünyaya gözlərini qapayıb.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.06.2026)

Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

Tarixin elə təsadüfləri olur ki, onlar sadəcə təqvimlərin eyni gününə düşmür, həm də bir millətin taleyini iki fərqli güzgüdə əks etdirir. 15 iyun Azərbaycan xalqı üçün həm vətəndaş müharibəsinin astanasından dönüb Milli Qurtuluş Gününə qovuşduğumuz tarixi andır, həm də ölkənin ən çətin günlərini çiyinlərində daşıyan fədakar jurnalist Çingiz Mustafayevin şəhadətə ucaldığı gündür. Biri dövlətin xilasının başlanğıcı, digəri isə o xilas üçün canını sipər edən mətbuat fədaisinin son günüdür.

 Xaosun içindəki tək həqiqət: Çingiz Mustafayevin müharibə gündəliyi

1992-ci ilin iyun ayı... Azərbaycan həm cəbhədə, həm də daxildə böyük bir xaosa doğru sürüklənirdi. Belə bir vaxtda xalqın gözü və qulağı cəbhə xəttindən gələn xəbərlərdə idi. Həmin xəbərləri isə insanlara quru rəsmi bəyanatlar deyil, gülləbaran altında əlində kamera ilə qaçan, əsgərlərlə çiyin-çiyinə səngərdə yatan sənədli film rejissoru və jurnalist Çingiz Mustafayev çatdırırdı.

O, təkcə xəbər hazırlamırdı, o, tarixin ən qanlı cinayətlərini lentə alaraq gələcək nəsillər üçün təkzibedilməz sübutlar yığırdı. Xocalı faciəsinin o dəhşətli kadrlarını — fevral və mart aylarında vertolyotla qarlı tarlalara enərək soydaşlarımızın cəsədlərini ağlaya-ağlaya, fəryad qoparaq lentə alan məhz Çingiz idi. Onun kamerası olmasaydı, dünya mətbuatı bu soyqırımı erməni təbliğatının yalanları arasında itirib-batıracaqdı.

 15 iyun 1992: Kamerası əlində can verən qəhrəman

Xocalıdan sonra Çingiz bir an belə dayanmadı. Şuşanın, Laçının işğalı zamanı hər kəsin geri çəkildiyi anlarda o, irəli qaçır, əsgərləri döyüşə səsləyir, geri çəkilənləri utandıraraq səngərə qaytarırdı.

15 iyun 1992-ci ildə Ağdamın Naxçıvanlı kəndində şiddətli döyüşlər gedirdi. Çingiz Mustafayev hücuma keçən əsgərlərimizi və düşmənin canlı qüvvəsini lentə almaq üçün ön xəttə addımladı. Elə bu zaman onun yaxınlığına düşən minaatan qəlpəsi cəsur jurnalisti ağır yaraladı. Hadisənin ən sarsıdan tərəfi odur ki, Çingiz ölüm ayağında belə kamerasını söndürmədi. Onun kamerası yerə yıxılarkən belə göy üzünü və kəndin kadrlarını çəkməyə davam edirdi.

O, 31 yaşında, əlində kamerası ilə şəhid oldu və ölümündən sonra Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görüldü.

 15 iyun 1993: Uçurumdan qurtuluşa keçən yol

Çingizin şəhadətindən tam bir il sonra — 1992-ci ilin iyunundan 1993-cü ilin iyununa qədər ölkədəki xaos özünün pik nöqtəsinə çatdı. Çingiz Mustafayevin kamerası ilə xəbərdarlıq etdiyi o daxili çəkişmələr, hakimiyyətsizlik fəsadı nəhayət ki, Gəncə hadisələrinə və vətəndaş müharibəsi astanasına gətirib çıxardı. Torpaqlar itirilir, ölkə parçalanırdı.

Məhz belə bir iyun günündə xalqın tələbi ilə Bakıya qayıdan Heydər Əliyev 15 iyun 1993-cü ildə Ali Sovetin sədri seçildi. Çingizin şəhid olduğu o eyni təqvim yarpağı, bir il sonra Azərbaycan dövlətinin ölüm-dirim savaşından qalib çıxdığı və Milli Qurtuluşunun əsasının qoyulduğu gün kimi tarixə düşdü. Dövlət sabitləşdi, ordu yenidən quruldu və müstəqillik qorundu.

 Şuşada ucalan bayrağın iki rəmzi

Bu gün 15 iyun tarixini vərəqləyərkən biz rəsmi bayram tədbirləri ilə yanaşı, Çingiz Mustafayevin o məşhur kadrlarını və gur səsini də xatırlayırıq. Çünki 2020-ci ildə Vətən müharibəsində qazanılan o şanlı zəfər, 1993-cü ilin 15 iyununda qoyulan dövlətçilik təməlinin və Çingiz kimi qəhrəmanların yarımçıq qalan çəkilişlərinin tamamlanması idi.

Azərbaycan əsgəri Şuşaya üçrəngli bayrağı sancarkən, həm Milli Qurtuluş gününün gətirdiyi qüdrətli dövlətin gücünü nümayiş etdirdi, həm də ruhu Qarabağda dolaşan Çingiz Mustafayevə: "Rahat uyu, kameranın yarımçıq qalan kadrı Şuşada zəfərlə tamamlandı!" mesajını verdi.

Bir təqvimə sığan bu iki böyük tarix hər bir azərbaycanlıya müstəqilliyin nə qədər çətin qazanıldığını və necə böyük fədakarlıqlarla qorunduğunu xatırladan ən böyük dərsdir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.06.2026)

Fatimə Məmmədova,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

ABŞ və İran arasında razılaşmalar son nöqtəyə çatsa da, yenə də müzakirələr davam edir. Ötən gün ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın yaydığı məlumatların və mediaya sızdırılan şərtlərin heç bir rəsmi razılaşma ilə əlaqəsi olmadığını bildirib. O, Tehranı “zəif və əsassız bəyanatlar” yaymaqda ittiham edərək, bu çərçivədə aparılan danışıqlara etimadın mümkün olmadığını vurğulayıb.

Eyni zamanda Tramp İranın Hörmüz boğazında gəmilərə qarşı hücumlarını kəskin şəkildə pisləyib və bunu qəbuledilməz adlandırıb. ABŞ administrasiyası baş verənləri beynəlxalq təhlükəsizlik baxımından ciddi siqnal kimi qiymətləndirir. Bu fonda tərəflər arasında söz atışması və qarşılıqlı ittihamlar diplomatik gərginliyi daha da artırır.

Politoloq Oktay Qasımov portalımıza  məsələ ilə bağlı açıqlama verib. O ABŞ və İran arasında atəşkəs müddətində aparılan danışıqların artıq müəyyən mərhələyə çatdığını bildirib:

“Tərəflər demək olar ki, prinsipial ilkin çərçivə razılaşmasına çox yaxındırlar və bir neçə gün ərzində bunun imzalanması mümkün idi. İran Xarici İşlər Nazirliyinin açıqlamaları da bunu təsdiqləyir. Lakin tərəflərin prosesi öz maraqlarına uyğun şəkildə təqdim etməyə çalışdığı görünür. Belə ki, İran danışıqların növbəti mərhələyə keçdiyini bildirir, lakin konkret zaman açıqlanmır. Bundan başqa, Hörmüz boğazında İranın suverenliyinin tam şəkildə qəbul olunması məsələsi də gündəmdədir. Hərçənd bu, kifayət qədər mübahisəli məsələdir. Eyni zamanda ABŞ Prezidenti Donald Trampın açıqladığı bir sıra məlumatların İran tərəfindən təkzib edilməsi müşahidə olunur. Bu da diqqət çəkən məqamdır. Ümumilikdə isə bu iddiaların reallığa daha yaxın olduğunu düşünürəm”.

Politoloq son 10 gündə tərəflərin bir-birinin hədəflərinə zərbələr endirdiyini də qeyd edib:

“Bu, həm ABŞ helikopterinin vurulması, həm də İranın Hörmüz boğazı istiqamətində və digər hədəflərinə, eləcə də Tehran istiqamətində həyata keçirilən zərbələrlə bağlıdır. Belə bir gərginlik müşahidə olunur. Lakin görünən odur ki, tərəflər genişmiqyaslı hərbi qarşıdurmada maraqlı deyillər və bir-birini sanki test edirlər. Trampın açıqlamasını da növbəti bəyanatlardan biri kimi qiymətləndirirəm və yaxın perspektivdə genişmiqyaslı hərbi əməliyyatların başlanmasını real hesab etmirəm. Çünki tərəflər buna maraqlı deyil və bunu istəmirlər. Bu baxımdan prosesdə daha çox diplomatik xəttin önə çıxacağı gözlənilir. Dünənki açıqlamalara əsasən, yaxın zamanda müəyyən çərçivə sənədi üzrə razılaşma da mümkün görünür”.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.06.2026)

Tənzilə Rüstəmxanlı: “Şuşa Bəyannaməsi XXI əsrdə Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən yol xəritəsinə çevrilib”

Fatimə Məmmədova,

 "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

2021-ci il iyunun 15-də Şuşada imzalanan Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan və Türkiyə münasibətlərində strateji əməkdaşlığın hüquqi-siyasi əsasını formalaşdıran ən mühüm sənədlərdən biri kimi tarixə düşdü. Bu sənəd iki ölkə arasında mövcud olan siyasi və hərbi yaxınlığı daha yüksək səviyyəyə qaldıraraq müttəfiqlik çərçivəsində yeni əməkdaşlıq modelini rəsmiləşdirdi.

Ötən beş il ərzində Bəyannamə təkcə ikitərəfli münasibətlərin dərinləşməsinə deyil, həm də Cənubi Qafqazda təhlükəsizlik arxitekturasının yenidən formalaşmasına ciddi təsir göstərdi. Sənədin müddəaları iqtisadi inteqrasiyadan tutmuş müdafiə sahəsində koordinasiyaya qədər geniş spektri əhatə edərək regionda yeni siyasi reallıqların konturlarını müəyyənləşdirdi.

Bu gün Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan–Türkiyə əməkdaşlığını yalnız dövlətlərarası münasibətlər çərçivəsində deyil, eyni zamanda daha geniş geosiyasi platformada  türk dünyasının inteqrasiyası kontekstində də strateji istinad nöqtəsinə çevirib.

Milli Məclisin Deputatı Tənzilə Rüstəmxanlı "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalına açıqlama verib. Deputat xatırladıb ki, 2021-ci il 15 iyun tarixində imzalanan Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan ilə Türkiyənin qardaşlığını bütün dünyaya bildirən bir mesajdır:

"Bəyannamə ilə iki ölkə arasında hərbi, siyasi və strateji müttəfiqlik münasibətləri daha sistemli xarakter aldı. Bu gün artıq beynəlxalq münasibətlər sistemində də belə əməkdaşlıq modellərinə maraq artır və bəzi hallarda Şuşa Bəyannaməsi dövlətlərarası strateji tərəfdaşlıq nümunələrindən biri kimi qeyd olunur. Tarixi baxımdan Şuşa Bəyannaməsinin Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərində xüsusi yeri var. Bu sənəd müəyyən mənada XX əsrdə münasibətlərin formalaşmasında mühüm rol oynamış Qars müqaviləsindən sonrakı ən önəmli siyasi-hüquqi sənədlərdən biri kimi qiymətləndirilə bilər. Əgər Qars müqaviləsi mürəkkəb tarixi şəraitdə münasibətlərin əsaslarını müəyyən etmişdisə, Şuşa Bəyannaməsi Vətən müharibəsindən sonra Azərbaycan–Türkiyə strateji tərəfdaşlığını yeni mərhələyə çıxaran hüquqi və siyasi çərçivəni formalaşdırdı".

T.Rüstəmxanlı əlavə edib ki, Şuşa Bəyannaməsi XXI əsrdə Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən yol xəritəsinə çevrilib:

"Artıq ənənə halını alan Şuşa konfransları da Bəyannamənin ideyalarının yaşadılmasına xidmət edir. Son illərdə Şuşada keçirilən beynəlxalq konfranslarda Türk dünyasının inteqrasiyası, yeni dünya nizamı, geosiyasi proseslər və regional əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunur ki, bu da Şuşa Bəyannaməsinin strateji əhəmiyyətinin hər il daha da artdığını göstərir".

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.06.2026)

Nemət Tahir,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Yaşlı, ahıl bir kişi hər il olduğu kimi bu il də kartof əkmək üçün bağındakı torpağı belləməli idi. Ancaq bu çox çətin bir iş idi. Yeganə oğlu neçə il idi ki,həbsdə idi. Onun günahsız olduğunu bilsə də,əlindən bir iş gəlmirdi. Nəhayət, qərara alır ki, oğluna məktub yazsın:

"Əziz oğlum! Bu il deyəsən kartof əkmək üçün torpağı belləyə bilməyəcəyəm. Çünkiözümü çox pis hiss edirəm. Qollarımda taqət yoxdur, daha əvvəlki gücüm də qalmayıb. Kömək umacağım bir adam yoxdur. Əgər yanımda olsaydın, bu qədər çətinlik çəkməzdim. Hörmətlə atan."

Kişi bir neçə gündən sonra oğlundan bir məktub alır:

"Salam ata! Allah xətrinə bu işdən vaz keç. Bağa yaxın getmə. Əgər polislər bağda nə gizlətdiyimdən xəbər tutsalar, məni də zibilə salarsan, özünü də bədbəxt edərsən."

Üstündən bir neçə gün keçmiş ahıl kişi yenə oğluna məktub yazası olur:

"Əziz oğlum! Sənin məktubundan sonra həyətimizə bir dəstə polis gəldi. Hər yeri qazıb tökdülər. Bağın altını-üstünü çevirdilər. Nəsə axtarırdılar. Deyəsən tapa bilmədilər. Axırda da söyə-söyə getdilər."

Bir həftə keçməmiş yaşlı ata oğlundan yenə bir məktub alır:

"Hə, əziz ata! Torpağı mən qazdırdım. İndi gedib rahatca kartof əkə bilərsən. Bağışla kisənə bundan artıq kömək edə bilmədim."

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.06.2026)

Nemət Tahir,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

15 İyun – Azərbaycan Milli Qurtuluş Günü münasibətilə təhsil işçiləri arasında keçirilən "Nə? Harada? Nə zaman?" intellektual yarışı böyük coşqu və yüksək rəqabət mühitində baş tutub.

Elm və Təhsil İşçiləri Azad Həmkarlar İttifaqı Ağdam Rayon Komitəsinin dəstəyi və "İmarət" İntellektual Klubunun təşkilatçılığı ilə Ağdam şəhərində- tarixi İmarət Kompleksində ilk dəfə reallaşan bu yarışda rayonun intellektual təhsil işçilərindən ibarət 10 komanda öz bilik və zəka gücünü sınayıb.

Gərgin və maraqlı keçən mübarizənin yekununda qalib gələn komandalar bunlar olub:

1-ci yer "Titikaka" komandası

2-ci yer "Şahbulaq" komandası

3-cü yer "Qurtuluş" komandası

Başda qaliblər olmaqla, yarışda yüksək dünyagörüşü və komanda ruhu nümayiş etdirən bütün təhsil işçilərini ürəkdən təbrik edir, onlara gələcək fəaliyyətlərində yeni-yeni uğurlar arzulayırıq!

Zəka gücümüz, bilik yolumuzdur!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.06.2026)

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

İnternetdə bu səhifədən o səhifəyə, o səhifədən bu səhifəyə keçə-keçə təsadüfən qarşıma XIX əsrdə Bərdədə yaşamış Hacı Şərif adlı bir mülkədar haqqında məlumat çıxdı. Araşdırıb gördüm ki, o vaxt Bərdə camaatı məscid tikdirmək istəyəndə Hacı Şərif öz torpaq sahəsindən məscid üçün yer ayırıb və məscidin tikilməsində maddi dəstəyini əsirgəməyib. Hacının digər xeyirxahlıqları haqqında məlumat toplayandan sonra isə, bu gün onun törəmələrindən kimlərin yaşadığını öyrənməyə başladım...

Və məlum oldu ki, Gövhər Baxşəliyeva Hacı Şərif kişinin nəticəsidir. Bilirsinizmi Gövhər Baxşəliyeva kimdir? Bir vaxtlar AMEA-nın vitse-prezidenti olmuş, filologiya elmləri doktoru, professor, akademik Ziya Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun direktoru, AMEA-nın həqiqi üzvü...

O, 1954-cü ilin noyabr ayının 26-da dünyaya gələndə həftənin şənbə günü olub. Elə buna görə də şənbə günü doğulan bütün insanlar kimi yüksək səbir, məsuliyyət və güclü iradəyə sahibdir. Kənardan zabitəli görünsə də, daxilən çox etibarlı, nizam-intizamlı xanımdır və ağıllı məsləhətçidir. Elə bir insandır ki, üzərinə götürdüyü məsuliyyəti sona qədər yerinə yetirməyə çalışır. Doğrudur, hər kəsə asanlıqla inanmır, amma güvəndiyi insanlara qarşı çox vəfalıdırlar. Nizam-intizamı çox sevsə də, ona qarşı edilən xəyanəti və haqsızlığı bağışlamır və münasibəti birdəfəlik kəsir...

Deyir ki:- “6 yaşıma qədər Bərdədə yaşamışam. Lakin atamın işilə əlaqədar Bakıya köçməli olduq. Buna baxmayaraq, o vaxtları çox yaxşı xatırlayıram. Xüsusilə may bayramlarında maraqlı gəzintilər təşkil olunurdu. Bəli, biz ata-babadan Bərdədə yaşamışıq. Nənəmlə məşhur İmamzadə məqbərəsini ziyarət etdiyim indi də yadımdadır. Atam mühafizəkar insan olub. Əsl müsəlman kişisi. Baxmayaraq ki, rus məktəbində oxumuşam, atam heç vaxt müsəlman qızı olduğumu unutdurmayıb. Məktəbdə axşamlar yığıncaq keçiriləndə qardaşlarıma oğlan olduqları üçün icazə versə də, atam heç vaxt mənim belə yığıncaqlarda iştirak etməyimə icazə verməyib. Amma təhsil almağıma böyük önəm verib. Birmənalı olaraq deyirdi ki, qız uşaqlarının təhsil alması oğlan uşaqlarının təhsil almasından da vacibdir. Oğlan lazım gələrsə gedib daş da daşıya bilər. Qız uşağı isə gərək yaxşı təhsil alsın ki, həyatda heç kimdən asılı olmasın. Mənə gözəl təhsil və tərbiyə verdiyinə görə atama çox minnətdaram...”

1977-ci ildә ADU-nun Şərqşünaslıq fakültəsini fәrqlәnmә diplomu ilә bitirәrәk Azәrbaycan Elmlәr Akademiyası Şәrqşünaslıq İnstitutunda işә başlayıb. Baş laborant, kiçik elmi işçi, elmi işçi, baş elmi işçi, «Şәrq filologiyası» şöbәsinin müdiri vәzifәlәrindә çalışıb. 1993-cü ildәn Şәrqşünaslıq İnstitutunun elmi işlәr üzrә direktor müavini, 2002-ci ildәn direktoru vәzifәsindә çalışır. 2004-cü ildə professor elmi adı alıb, 2014-cü ildə AMEA-nın müxbir üzvü, 2017-ci ildə isə AMEA-nın həqiqi üzvü seçilib...

...Qürurlu və qətiyyətli xanımdır. Əgər onunla ünsiyyət qura bilmisinizsə unutmayın ki, ondan heç nə gizlədə bilməyəcəksiniz. O, sizi şüuraltınızdakı ən dərin qatlara qədər oxuya bildiyi üçün, hər şeyin fərqindədir. Bir də, qarşısındakı insanı artıq dəyişdirə, düz yola istiqamətləndirə bilməyəcəyini başa düşdükdə onu tək buraxır. Çox gözəl dostdur. Onunla səfərə, səyahətə çıxmaq, ortaq iş görmək bir başqa aləmdir. Sizi heç vaxt yarı yolda qoymazyacaq. Əgər onunla dost ola bilmisinizsə, bu o deməkdir ki, siz özünüzə həmişə sadiq olan əbədi bir dost qazanmısınız...

1984-cü ildә “Müasir Suriya ədəbiyyatında vətənpərvərlik” mövzusunda namizədlik, 1996-cı ildә isə “Əbül-l-Fərəc əl-İsfəhaninin “Nəğmələr kitabı” və klassik Azərbaycan ədəbiyyatı” mövzusunda elmlər doktorluğu işini müdafiə edib. “Qızıl qәlәm” mükafatı laureatıdır. Klassik vә müasir әrәb әdәbiyyatı, әrәbdilli Azәrbaycan әdәbiyyatı, müqayisәli әdәbiyyatşünaslıq, әdәbi әlaqәlәr vә mәnbәşünaslıq üzrә mütәxәssisdir. Onun elmi әsәrlәri orijinallığı, zәnginliyi, dәrin nәzәriliyi vә konseptuallığı ilә seçilir. O, 4 fundamental monoqrafiyanın, 20-dən çox kitabın, 220-dәn yuxarı elmi mәqalә vә mәruzәlәrin müəllifidir...

“Orta məktəbdən uşaqları gələcək həyata öyrətmək lazımdır. Oğlan uşaqları bilməlidirlər ki, ailə qurduqdan sonra birbaşa öz qadınına cavabdehdir. İndiki oğlanların bəziləri evlənən kimi çətinliklə qarşılaşanda qorxub geri çəkilirlər...”- söyləyir.

O, ölkənin ictimai-siyasi hәyatında da fәal iştirak edib. II, III, IV və V çağırış Milli Mәclisin deputatı olub. 2001-ci ildən 2005-ci ilədәk Azәrbaycan Respublikası Milli Mәclisinin sәdr müavini vəzifəsində çalışıb...

...Adı kimi qiymətli xanımdır. Axı “Gövhər” sözü klassik mənşəli olub, əsasən qiymətli daş, cəvahir və ya mirvari mənasında işlədilir. Birbaşa mənası belə olsa da, məcazi mənası isə saflıq, dəyər, mənəvi zənginlik və ya istedad deməkdir. Hətta bu kəlmə klassik ədəbiyyatda parıldayan, işıq saçan mənalarında da işlədilir. Həyatına az adam buraxır və onların hər biri ilə dərin münasibət qurur. Qarşı tərəfin problemlərini ürəkdən dinləyir, problemlərin həlli yollarını tapmağa çalışır. Amma çox emosionaldır. Buna baxmayaraq duyğularını, daxili aləmini yaxşı gizlətməyi bacarır. Kənardan baxanda onun soyuq baxışları və narahatedici özünəarxayın rəftarı bu qadında emosiyadan heç bir əsər-əlamət olmadığı təəssüratı yaratsa da, bu, aysberqin yalnız görünən hissəsidir. O, hər şeydən əvvəl qadın olduğunu yaxşı bilir...

Xülasə, o, ulu babası mülkədar Hacı Şərif kişinin qazandığı savabların və eləcə də Allaha dualarının himayəsindədir. Allah sevdiyi bəndələrinin törəmələinə də zamindir...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.06.2026)