Super User
Cəmilə Məmmədlinin “Qonşu evin işıqları” kitabının təqdimat mərasimi keçirilib
Yazıçı Cəmilə Məmmədlinin “Qonşu evin işıqları” kitabının təqdimat mərasimi keçirilib. Ədəbiyyatsevərlərin, ziyalıların, oxucuların, ictimaiyyət və media nümayəndələrinin iştirak etdiyi tədbirdə kitabın məzmunu, ideya-bədii xüsusiyyətləri və müasir Azərbaycan nəsrində tutduğu yer ətrafında geniş fikir mübadiləsi aparılıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına “Parafraz Nəşrləri”ndən verilən məlumata görə, “Parafraz Nəşrləri”nin direktoru, kitabın naşiri Cavid Qədir tədbiri giriş sözü ilə açaraq müəllifin yaradıcılıq fəaliyyətindən danışıb, onun Azərbaycan ədəbiyyatına verdiyi töhfədən danışıb.
Qeyd olunub ki, Cəmilə Məmmədli sözügedən romanda insan talelərini, mənəvi-psixoloji prosesləri, ailə və cəmiyyət münasibətlərini yüksək bədii ustalıqla təsvir edib.
İctimai radionun əməkdaşı, aparıcı Zümrüd Rzayevanın aparıcısı olduğu tədbirdə çıxış edənlər “Qonşu evin işıqları” romanının müasir insanın daxili dünyasına işıq salan, həyatın müxtəlif qatlarını və insan münasibətlərinin mürəkkəbliyini əks etdirən dəyərli nəsr nümunəsi olduğunu bildiriblər. Vurğulanıb ki, kitabda qaldırılan mövzular oxucunu düşündürməklə yanaşı, cəmiyyət üçün aktual olan mənəvi məsələlərə diqqət yönəldir.
Təqdimat zamanı əsərin yaranma tarixçəsi və müəllifin yaradıcılıq axtarışları barədə məlumat verilib. İştirakçılar müəllifə suallar ünvanlayaraq kitabın ideya məzmunu, obrazlar sistemi və süjet xətti ilə bağlı fikirlərini bölüşüblər.
Sonda çıxış edən Cəmilə Məmmədli tədbir iştirakçılarına göstərilən diqqətə görə təşəkkür edib, yeni kitabının ərsəyə gəlməsi prosesindən danışıb və oxucularla görüşdən məmnunluğunu ifadə edib. Müəllif qeyd edib ki, əsərin əsas məqsədi insan həyatının görünməyən tərəflərini, qonşuluq münasibətlərinin, xatirələrin və mənəvi dəyərlərin insan taleyindəki rolunu bədii şəkildə təqdim etməkdir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(11.06.2026)
Azərbaycanın zəngin mədəni irsi “İpək Yolu – 2026” festivalında
ABŞ-nin Nyu York şəhərində yerləşən “Okeana” Teatrında “İpək Yolu – 2026” adlı beynəlxalq mədəniyyət festivalı keçirilib.
Festival Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin, komitənin tabeliyindəki Azərbaycan Diasporuna Dəstək Fondunun, Azərbaycan-Amerika Təşkilatları Alyansının dəstəyi, “My Way” Uşaq-Gənclər Yaradıcılığı İnkişaf Mərkəzinin rəhbəri Alyona Bədəlovanın təşkilatçılığı ilə baş tutub.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsindən verilən məlumata görə, festivalın əsas məqsədi müxtəlif icmalar arasında dostluq əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi, mədəni irsin qorunması və gənc nəsildə dünya mədəniyyətlərinin müxtəlifliyinə hörmət hissinin formalaşdırılması olub.
300-dən çox iştirakçının qatıldığı tədbirdə Azərbaycan, Çin, Monqolustan, Gürcüstan, İrlandiya, İspaniya, Özbəkistan, Tacikistan və digər ölkələrin mədəniyyətləri, milli adət-ənənələri, musiqi və rəqsləri nümayiş etdirilib.
“My Way” Uşaq-Gənclər Yaradıcılığı İnkişaf Mərkəzinin yetirmələrinin ifasında “Azərbaycan”, “Nəlbəki”, “Yallı” və Qafqaz rəqsləri böyük maraq, alqışlarla qarşılanıb. Gənc soydaşlarımızın parlaq çıxışları qonaqları ölkəmizin zəngin mədəniyyəti ilə daha yaxından tanış edib.
Filadelfiyadan Arifə Axundovanın rəhbərlik etdiyi “Qafqaz” ansamblının ifasında Azərbaycanın milli rəqsi “Cəngi” festivala xüsusi rəng qatıb.
Festivalda Nyu York şəhərinin baş maliyyə nəzarətçisi Mark Levin və Nyu York ştatının senatoru Stiv Çan bu tədbirin müxtəlif mədəniyyətləri və xalqları bir araya gətirən əhəmiyyətli bir platforma olduğunu vurğulayıblar.
Nyu York Ştat Assambleyasının üzvü Uilyam Kolton isə mədəniyyətlərarası əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi və müxtəlif mədəni təşəbbüslərin həyata keçirilməsinə göstərdikləri dəstəyə görə festivalın sponsor və tərəfdaşlarına təşəkkürnamələr təqdim edib.
İştirakçılar istedadlarına və öz xalqlarının mədəni irsinin qorunmasına verdikləri töhfəyə görə rəsmi sertifikatlarla təltif olunublar.
Festival Azərbaycan ilə ABŞ arasında mədəni əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə, Azərbaycan mədəniyyətinin tanıdılmasına və Azərbaycan diasporunun gənc nəsli arasında milli-mənəvi dəyərlərin qorunub saxlanılmasına töhfə verib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(11.06.2026)
“Seni bende yazarım” deyirdi Özdemir Asaf
İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Kendimi sileceksem, bilirim sende varım.
Senin ben yarısıyla seni ben tamamlarım.
Seni sende bütünler, sana sende inanır;
Seni sende siler, seni bende yazarım.
Qardaş Türkiyə ədəbiyyatı ölkəmizdə yetərincə təbliğ edilməlidir. Bizdə türk ədəbiyyatı deyəndə klassiklərdən yalnız Nazim Hikmət, Əziz Nesin, Rəşad Nuri Güntəkin, müasirlərdən də 3-5 yazar, İskəndər Pala, Əlif Şafak, Orxan Pamuk yada düşür. Amma türk ədəbiyyatı o qədər geniş, o qədər zəngindir ki, ona bələd olmaq sadəcə mənəvi həzz yaşadar.
Biz ən azı təqvim üzrə doğum və ğlüm tarixləri üzərindən tanınmış türk yazarları barədə sizlərə biblioqrafik məlumatlar verməyi özümüzə borc bilirik.
Türkiyə yazıçısı və şairi Özdemir Asaf 11 iyun 1923-cü ildə Ankara şəhərində doğulub, boya-başa çatıb. Əsl adı Xalid Özdəmir olub. O ilk və orta təhsilini Qalatasaray liseyində alıb. 1942-ci ildə Kabataş oğlanlar liseyindən məzun olub. İstanbul universitetində öncə Hüquq fakültəsində, sonra İqtisad fakültəsində təhsilini davam etdirib. Lakin bir sıra səbəblərin ucbatından təhsilini 1947-ci ildə yarımçıq qoyub.
O, "Zaman" qəzetində tərcüməçi işləməklə gücünü əmək fəaliyyətinə yönəldib. 1951-ci ildə öz məqalələri ilə mətbuat aləminə daxil olub və ardınca da şeirlərini dərc etdiribdir, tezliklə də özünün ilk şeir kitabını çap etdirib.
Əsərləri
1.Sən sən sən
2.Bir qapı önündə
3.Necəsən
4.Mən deyildim
5.Bugün və Bugün
6.Məndən sonra xosbəxtlik
Özdemir Asaf 28 yanvar 1981-ci il də İstanbul şəhərində vəfat edib. Amma kitablarına tələbat indi də var. Xüsusən, sevgi motivli şeirləri oxunur və sevilir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(11.06.2026)
Doktor Syuzun uşaq şeiri
“Ədəbiyyat və incəsənət” portal UŞAQ ƏDƏBİYYATINI TANIDAQ layihəsində Britaniya və Amerika uşaq şeirindən seçmələr təqdim edilir. Şeirləri ingilis dilindən tərcümə edən Şahin Xəlillidir.
Bu gün tanış olacağınız şeir Doktor Syuza aiddir. O, Amerika şairidir.
Doktor Syuz
(1904-1991)
ABŞ
Mənim gülüm
Ovcumdakı toxumu
Atdım o gün dibçəyə.
Qoydum günün altına,
Su da verdim içməyə.
Toxumda qaldı gözüm,
Başladı göyərməyə.
Bir də gördüm açıb gül,
Gəlib salam verməyə.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(11.06.2026)
Azərbaycan muğam və opera parçalarının mükəmməl ifaçısı
Könül Əliyeva,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Az öncə musiqimizin korifeylərindən biri – Teymur Mustafayevin anım günü yazısını hazırlayıb təhvil verdim. Necə deyərlər, qələmimin mürəkkəbi qurumamış daha bir görkəmli musiqiçimizin anım günündən bəhs etməli oluram – bu dəfə Qulu Əsgərovun.
Azərbaycan muğam və opera parçalarının mükəmməl ifaçısı - Qulu Əsgərovu bir cümlə ilə məhz bu cür təqdim edə bilərik.
Və mən bir əlavə də edim. Səhnəmizin ən yaddaşlara hopan Məcnunu da Qulu Əsgərov olubdur. Bu yazını yazanda mən dəfələrlə arxiv lent yazılarına tamaşa edib bu qənaətə gəlmişəm.
11 iyun bu görkəmli sənətkarın anım günüdür.
O, 18 dekabr 1928-ci ildə Salyan şəhərində anadan olub. Gənc yaşlarında rayon teatrında çıxış edib, Xalq Çalğı Alətləri ansamblına rəhbərlik edib. 1953-cü ildə Gənc istetadların respublika olimpiadasının qalibi olub.
Qulu Əsgərov 1953–1958-ci illərdə Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi Məktəbində təhsil alıb. Burada Azərbaycanın görkəmli xanəndələrinin (Seyid Şuşinski, Nəriman Əliyev) ifaçılıq ənənələrini mənimsəyib və muğamın sirlərinə dərindən yiyələnib.
Qulu Əsgərov bütün muğam dəstgahlarını yüksək peşəkarlıqla və ən incə cizgiləri ilə dinləyiciyə çatdıra bilib. Qulu Əsgərov yaradıcı xanəndə olub. O, xalq arasında dillər əzbəri olan bir sıra mahnı və təsniflərin müəllifidir.
Onun lent yazıları AzTV Fondunda qorunur, yeni gələn nəsil tərəfindən ilhamla ifa olunur. Xanəndə uzun illər boyu Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında solist kimi çalışmışdır. O, bu teatr səhnəsində muğam operalarında bir sıra yadda qalan obrazlar yaradıb: Məcnun, İbn-Salam, Kərəm (Üzeyir Hacıbəyov – "Leyli və Məcnun", "Əsli və Kərəm"), Aşıq Qərib (Z. Hacıbəyov- "Aşıq Qərib"), Şah İsmayıl (M. Maqomayev-Şah İsmayıl) obrazlarını böyük aktyorluq məharəti ilə hərtərəfli açmağa nail olub.
Qulu Əsgərov xanəndəlik sənəti üzrə böyük bir ifaçı nəsli yetişdirən gözəl müəllim olub. Onun davamçıları olan xanəndələr (Mələkxanım Əyyubova və b.) muğam sənətində nailiyyətlər əldə edərək, ustadın ənənələrini yaşadırlar.
Azərbaycanın görkəmli xanındəsi, bəstəkarı, pedaqoqu 1988-ci ildə 60 illik yubileyini gözləyirdi, amma əcəl aman vermədi. 11 iyun 1987-ci ildə o, 59 yaşında Bakıda vəfat etdi.
Özü yoxdur, ifası isə tarix boyu qalacaqdır.
Ruhu şad olsun!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(11.06.2026)
Onu hamı Teymur əmi deyə çağırırdı
Könül Əliyeva,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Onu hamı Teymur əmi deyə çağırırdı. Bütün gənc və orta yaş müğənnilərər dayaq, arxa, kömək, məsləhətşi ampluasında idi Teymur əmi.
Teymur Mustafayevin bu gün anım günüdür…
2020-ci il tarixə qəribə təzadlarla dolu il kimi düşdü. Öncə ondan başlayaq ki, bütün dünyada bu il qorxulu koronavirus pandemiyasının başlanğıc ili kimi qəbul edildi. Amma Azərbaycanda bu ilin xüsusi özəlliyi oldu. Məhz bu ilin payızında 30 ilə yaxın düşmən taptağı altında qalan torpaqlarımız azad edildi.
O tarixi günü görməyə əlbəttə ki, məğlubiyyət acısını içində çəkən Teymur Mustafayevin – görkəmli xanəndəmizin də haqqı var idi.
Amma əfsus ki, bu, ona qismət olmadı. Vətən müharibəsinə sayılı günlər qalandar o, dünyadan köçdü.
Gəlin onun ömür-gün kitabçasını vərəqləyək.
Azərbaycan müğənnisi və xanəndəsi Teymur Mustafayev 10 aprel 1939-cu ildə Astraxanbazar (indiki Cəlilabad) rayonunda anadan olub.
Sənət müəllimləri Seyid Şuşinski, Əhməd Bakıxanov olub. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində təhsilini davam etdirib. 1964-cü ildən Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının solisti olub.
1978-ci ildən Azərbaycan Dövlət Konsert Birliyində, 1998-ci ildən Muğam Teatrında fəaliyyət göstərib. Onun repertuarı muğam və təsniflərdən, xalq və bəstəkar mahnılarından ibarət olub.
Onun ifa etdiyi muğam və təsniflər AzTV Fondunda saxlanılır. Bir çox xarici ölkələrdə (Avropa ölkələrində, Ərəb ölkələrində, Rusiyada, Türkiyədə, İranda, Əfqanıstanda) qastrol səfərlərində olub.
Filmoqrafiya
Teymur Əmi
Muğanın Sarvanı
Bitməyən ömür
Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında xidmətlərinə görə Azərbaycan SSR Əməkdar artisti fəxri adına, Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti fəxri adına, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülüb.
Ustad sənətkar 11 iyun 2020-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.
Ruhu şad olsun!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(11.06.2026)
Biri ikisində - Naxçıvanlı xanımların yaradıcılığı
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı və “Ulduz” jurnalının birlikdə həyata keçirdikləri “Biri ikisində” layihəsində sizlərə 3 gün ardıcıl naxçıvanlı xanım yazarların əsərləri təqdim edilir.
Layihə ən yaxşı ədəbi nümunələrin təbliğinə hesablanıbdır.
Xoş mütaliələr.
NAXÇIVAN ƏDƏBİ MÜHİTDƏN ÜÇ XANIM
Azərbaycan ədəbi mühitinin tərkib hissələrindən biri də zəngin və rəngarəng yaradıcı imzaları ilə seçilən Naxçıvan bölgəsindəki ədəbi mühitdir. Xüsusilə XXI əsrin ilk illərindən üzübəri bu bölgədə yeni ədəbi imzalar özünü göstərməyə başladı. Onların yaradıcılığındakı istər mövzu, istər janr, istər fikir baxımından yeniliklər təkcə bölgənin ədəbi atmosferinə təsir etmədi, həmçinin geniş mənada ölkə ədəbiyyatının zənginləşməsinə öz töhfəsini vermiş oldu. Həmin ənənə bu gün də davam edir və gənc imzaların nəzm və nəsr sahəsindəki yaradıcılıq nümunələri muxtar respublika ədəbi camiəsi haqqında ümidlə danışmağa imkan verir.
Naxçıvanda yazıb-yaradan qələm sahibləri arasında qadın imzaların da ciddi çəkisi var. Ta Heyran xanımdan başlayaraq Qönçəbəyimin, Kəmalə Ağayevanın, Kəmalə Nəsrinin ədəbi uğurlarını davam etdirən zərif xanımlarımızdan iki şair və bir yazıçı olmaqla üçünün bədii nümunələrini “Ulduz”umuza təqdim etmək istəyirəm.
Bunlar filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, bədii nümunələrini ilk dəfə “İnsansız küçələr” adlı kitabıyla oxuculara təqdim edən Leyla Səfərova, dörd kitab müəllifi, ötən il “Ömrün yaşıl rəngi” və “Bir göz qırpımında” şeir kitabları ilə növbəti dəfə oxucularıyla görüşən Aytəkin Səfərliyeva, ayrı-ayrı mətbu orqanlarda, qəzet və saytlarda nəşr olunsa da hələ ki, kitab çıxarmağa tələsməyən Qəmər Sözaydır.
Qeyd etdiyim hər üç imzanın özlərinə məxsus yaradıcılıq üslubları var. Leyla xanım qısa, lakin geniş məna tutumuna malik hekayələri ilə fərqlənir. Aytəkin xanım ilk dəfə “Ulduz” jurnalı vasitəsilə mərkəzi mətbuatda dərc olunacaq. Buna baxmayaraq, onun hər şeirində digər qələm sahiblərini təkrarlamayan yeni obrazlı ifadələr maraq doğurur. Qəmər Sözay bədii ağırlıqlı, dərin düşüncələrə malik poeziyası ilə seçilir.
İnanıram ki, hər üç qələm sahibinin bədii nümunələri həm oxucuların, həm də geniş mənada bədii sözə, ədəbiyyata maraq göstərən Azərbacan vətəndaşlarının diqqətini cəlb edəcək.
Hörmətlə Elxan YURDOĞLU, “Ulduz” jurnalının redaksiya heyətinin üzvü AMEA Naxçıvan Bölməsi, İncəsənət, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent
Leyla SƏFƏROVA
İNSANSIZ KÜÇƏLƏR
İnsansız küçələr işə gedirəm, səhərdir...
Uşaqlıq məhəlləmizdir. Uşaqlıqda yaşadığım, böyüdüyüm, qaçıb-tullandığım, oynadığım, gülüb-ağladığım, sevinib-kədərləndiyim məhəlləyə köçmüşəm. Küçə bomboşdur. Səssizlikdən kar olub irəlilədiyim küçə. Qulağım batır səssizlikdən. Niyə heç kəs yoxdur? Axı eyni məhəllədir... Axı uşaq ikən bu yollar səhərin bu çağında işə, məktəbə, bağçaya tələsən insanlarla dolu olardı... Marşrut trolleybus idi. Gec gələrdi. Gözləməzdik heç. Həmişə gecikərdi deyə. Çubuqları naqildən çıxardı, yolda qalardı. Cərəyan kəsilərdi, yolda qalardı.
Küçə elə həmin küçədir. Lakin küçə bomboşdur. Oktyabrın payızın gələcəyindən xəbər verən xəfif küləyi əsdikcə öpüşən yarpaqların pıçıltılı söhbətindən və xısın-xısın gülüşündən başqa heç bir səs yoxdur bu bomboş küçədə. Hərdən harasa şütüyən maşınların asta səsi pozur bu səssizliyi. Amma tez də səssizlik çökür ətrafa yenə – maşın gözdən itən kimi. Ağlamaq tutur az qala məni, heçmi bir kəs yoxdur bu yekəlikdə küçədə? Ətrafa diqqətlə baxıram, bir neçə insan keçib gedir o yana-bu yana. Amma simalarındakı o donuq ifadə, soyuq rəftar bayaqdan onları hərəkət edən heykəl kimi göstərib mənə. Bir səmimiyyət, bir salamın belə əsirgəndiyi küçə, insanlı-insansız küçə bomboşdur.
Kaş yollar uşaqların qəhqəhələrilə dolaydı yenə. Kaş küçənin qulaqları yenə uşaqların şıltaq səslərindən tutulaydı. Kaş söhbət edərək gedib-gələn insanların qaynaşmasına şahid olaydı yenə bu küçə. Kaş insanlar eqoistləşib hərə öz evinə çəkilməzdi, hərə bir avtomobil alıb özünə, ailəsinə qapanmazdı. Kaş yenə həyətlərimizdə bağçalarımız olaydı, yenə qonşuluğumuz olaydı.
Sən demə, bu küçənin bəzəyindəki naxışlar elə insanlar imiş. Artıq yox olmuş naxışların konturları qalmışdır təkcə. Küçə bomboşdur...
ZAMANSIZLIQ
Araşdırmalardan məlum olub ki, dünyada insanların səbri səkkiz saniyəyə enib. Hardasa iyirmi il bundan əvvəl mahnıların giriş hissələri iyirmi saniyə idi, artıq beş-altı saniyəyə düşüb, çünki bir əlimiz sonrakı mahnıya keçmə düyməsindədir. Bizdən qabaqda gedən bir az yavaş yerisə, gedəcəyimiz yerə iki dəqiqə gec çatacağıq deyə, narahat oluruq. İctimai nəqliyyatdan camaatı itələyə-itələyə düşürük. Zamanla yarışırıq.
Biriylə telefonda danışarkən komputerdə bir şey yazırıq, film izləyərkən mesajlaşırıq, nəyisə qaçıra bilərik qorxusuyla hər şeyə tələsirik, çünki zaman yoxdur, həyatı davamlı əlimizdən qaçırdığımızı düşünürük. Dünyaya çatmağa çalışırıq, o qədər vaxtımız yoxdur ki, bir həyata ikinci bir həyat sığışdırmağa çalışırıq.
Köhnə insanlar bir yerdən başqa bir yerə çatmaq üçün aylarını illərini sərf edirdi, amma zamanları var idi, biz dünyanın bu başından o biri başına bir neçə saata gedirik, lakin yenə də vaxtımız yoxdur. Texnologiyalar bizə zaman qazandıracaqdı, qazandırdı da, təəssüf ki, biz o zamanın içində zamansızlıqdan boğuluruq.
Bu dünyadakı yerimizi qorumaq üçün qaçmaq məcburiyətindəyik, geridə qalmaqdan qorxuruq, iş yerindəki yoldaşlardan geridə qalmamaq üçün yarışırıq, nə ilə yarışdığımızı bilməsək də.
Böyük bir narahatlıqla yaşayırıq, heç nədən zövq almağa vaxtımız yoxdur, eşqdən, məhəbbətdən, sevgidən, gözəllikdən, sevdiklərimizdən… Qupquru həzz çuxuruna çevrilib həyatımız... Bir mənzərəyə uzun-uzadı baxmırıq, hər şeyi sürətli istifadə edib bir kənara atırıq, sonra da istifadə edəcəyimiz yeni bir şey axtarırıq. Bəzən sevgililərimizi, həyat yoldaşlarımızı da yeni ayaqqabı alıb köhnəni atmaq kimi asan dəyişirik. Ruhumuzun sürətinə ayaqlarımız çatmır. Bu zaman problem – zamansızlıq problemi, bizi daima narahat yaşamağa məcbur edir, nəticədə hər şeyi tükəndirib, tükənirik.
GÖZƏLLİK...
Şair yazdı, yazıçı yazdı... Gözəl dedi, yazdı…
Badamı gözlərin, nəlbəki gözlərin gözəlliyindən yazdı…
Kaman qaşlardan bəhs etdi...
İncə, gilənar dodaqlardan dedi…
Alma yanaqlardan deyib, vəsf etdi gözəli…
Allahın bəxş etdiyi təbii gözəllikdən, məlahətdən…
İncə bədən üzvlərindən, zərif əzalarından...
Saf, sağlam gözəllikdi o gözəlliklər…
Ədəbiyyat yazdı bu gözəlliyi – sözlərlə bir az naxış, bir az bəzək verərək… İncəliyi gözəllik sayıb yazdı...
İncəliyi…
Şairlər yazacaq, yazıçılar yazacaq… Gözəl deyib yazacaqlar…
Dartılmış gözlərdən, o gözlərdən ki, bıçaqla kəsilib 17 dartılaraq badamı olmuş, nimçə olmuş… Yumulmayan gözlərdən...
Tarıma çəkilmiş qaşlardan, o qaşlar ki, rənglə dartılıb oxa çevrilmiş...
Hamı gözəldir deyəcək...
Dodaqlardan yazacaqlar… Şappan, şişmiş, sanki arı vurmuş, əyilmiş dodaqlardan… Hamı cazibədardır deyəcək…
Dərmanlarla dolmuş yanaqlardan yazacaqlar bir gözəli təsvir edərkən.
Qabarıq, şişirdilmiş əzalara “gözəl” – deyib yazacaq şair, yazıçı...
Axı hər bir yaşın bəxş etdiyi bir gözəllik gizlənir o cizgilərdə, o qırışlarda, o kamilliyi göstərən üz ifadəsində...
Konteksti dəyişmiş gözəlliyə baxaraq əsl gözəlliyi olan üzləri itirəcək gözəli təsvir edən ədəbiyyat...
Ədəbiyyat çaşacaq... Gerçək gözəl kimdir, əcəba, deyə tərəddüddə qalacaq... Gerçək gözəl axtaracaq bu mutant gözəlliklər arasında, gözəlliyi qələmə almaq üçün...
YUXU
Hər yer payızdır... Yoruldum bu havalardan. Başqa havalar gətir mənə... İçində bir az yaz olsun. Bir az çiçəklər olsun. Bir az rənglər olsun.. Bir az antidepressant olsun. Bir az təklik olsun. Bir az sən. Bir az ikimiz. Bir az ucsuz-bucaqsız ada olsun, içində sən və mən... Sən saçlarımı oxşayan, yanaqlarımdan sakitcə öpən xəfif payız küləyi ol.
Bir az qaranlıq olsun. Qaranlığın insanı dəli edən bir ehtişamı var. O qaranlıqda ulduzlar aydınlıq saçan fikirlər kimi sazaqlı havada salxımlansın.
Bu gecə zirvələr kimi tənhayam. Gecənin barmaqlarından çiçəklər səpələnir... Sənə doğru uzanır əllərim... Gözlərində gözlərim... Qovuşuruq, deyəsən... Göz qapaqlarının yayları yığılır... Gözlərim açılır...
Ahh!.. Hardasan?!..
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(11.06.2026)
Bakının “Qaya”sı – Azərbaycan musiqisinin səsi
Xanım Aydın,
“Ədəbiyyat və incəsənət”
Bakının səsi, duyğusu, hissini musiqi dilində dilə gətirən “Qaya” ansamblının ifasında eşidilən hər melodiya insanları eyni duyğular ətrafında birləşdirir, şəhərlərin, küçələrin, xatirələrin və zamanın səsini özündə yaşadır. Azərbaycan musiqi tarixində “Qaya” vokal kvartetinin xüsusi yeri, çəkisi var. Bu gün “Qaya” adı çəkiləndə bir çoxlarının gözləri önündə köhnə Bakının işıqları, cazın zərif improvizasiyaları, estrada musiqisinin ən gözəl nümunələri və dörd gəncin harmonik səsləri canlanır. Onlar sadəcə mahnı oxumurdular; səsləri ilə musiqiyə yeni nəfəs, yeni rəng gətirirdilər.
Dörd səsdən doğulan bir əfsanə
Hekayə 1960-cı illərin əvvəllərində başlayır. Asəf Zeynallı adına musiqi məktəbində təhsil alan Arif Hacıyev, Rauf Babayev, Teymur Mirzəyev və Adil Nəzərov vokal kvartet yaratmaq qərarına gəlirlər. İlk çıxışlar kiçik auditoriyalarda, tələbə tədbirlərində baş tuturdu. Lakin heç kim təsəvvür etmirdi ki, həmin gənclər bir neçə ildən sonra SSRİ məkanında tanınan musiqi fenomeninə çevriləcəklər.
Adil Nəzərovun ayrılmasından sonra qrupa Lev Yelisavetski qoşuldu və klassik “Qaya” heyəti formalaşdı. Arif Hacıyevin yumşaq tembri, Rauf Babayevin güclü vokalı, Teymur Mirzəyevin musiqi duyumu və Lev Yelisavetskinin özünəməxsus ifa tərzi birlikdə nadir harmoniya yaradırdı.
Qrupun adı da maraqlı təsadüf nəticəsində yaranıb. Dağıstandan Bakıya qayıdan musiqiçilər qatarda yeni ad axtarırdılar. Müxtəlif təkliflər arasında “Qaya” sözü səsləndi və hamı bu adda qərarlaşdı. Sonralar bu ad Azərbaycan musiqisinin ayrılmaz simvollarından birinə çevrildi.
Qələbəyə aparan 25 gün
1966-cı ildə Moskvada keçirilən Ümumittifaq müsabiqəsi “Qaya”nın taleyində dönüş nöqtəsi oldu. Müsabiqəyə cəmi 25 gün qalmış dəvət alan kollektiv qısa müddətdə on mahnı hazırladı və qalib gəldi.
Bu uğurdan sonra “Qaya” artıq təkcə Bakı və ya Azərbaycan səhnələrinin deyil, bütün Sovet İttifaqının ən məşhur vokal kollektivlərindən biri kimi tanınmağa başladı. Onların çıxışları böyük konsert salonlarında anşlaqla keçirdi, mahnıları radiolarda səslənirdi.
Azərbaycan cazının zərif nəfəsi
“Qaya”nı fərqləndirən əsas cəhətlərdən biri caz elementlərini estrada musiqisi ilə ustalıqla birləşdirmələri idi. Onlar Azərbaycan xalq musiqisini müasir səslənmə ilə təqdim edir, eyni zamanda dünya musiqisinin nümunələrini öz üslublarında ifa edirdilər.
Qrup müxtəlif dövrlərdə Fikrət Əmirov, Rauf Hacıyev, Tofiq Quliyev, Vasif Adıgözəlov, Fərəc Qarayev kimi görkəmli bəstəkarlarla əməkdaşlıq edib. Bu əməkdaşlıq nəticəsində yaranan əsərlər Azərbaycan estrada musiqisinin qızıl fonduna daxil olub.
Dilləri aşan musiqi
“Qaya”nın repertuarı təkcə Azərbaycan mahnıları ilə məhdudlaşmırdı. Onlar ingilis, rus, ispan və polyak dillərində də mahnılar ifa edirdilər.
Məşhur “Guantanamera”, “Summertime”, “The Shadow of Your Smile”, “Vehicle” kimi dünya hitləri onların ifasında yeni çalar qazanırdı. Eyni zamanda kollektiv xalq mahnılarını da böyük ustalıqla səsləndirirdi. “Aman yar”, “Araxçının məndədir”, “Qara xal yar”, “Məcnun gəzər Leylini”, “Bulaq başında”, “Ey həyat, sən nə qəribəsən” kimi əsərlər bu gün də musiqisevərlərin yaddaşındadır.
Hamının dilində olan mahnılar
“Qaya”nın repertuarında onlarla sevilən mahnı olsa da, bəzi əsərlər xüsusi yer tutur.
“Bakı” və “Devuşki Baku” paytaxtın romantik ovqatını yaşadırdı. “Bakı qışı” şəhərin soyuq, lakin isti xatirələrlə dolu günlərini musiqiyə çevirirdi. “Neft daşları” Azərbaycanın əmək qəhrəmanlığını tərənnüm edən ən yaddaqalan mahnılardan idi.
“İllər, yollar”, “Sahil boyu gəzirəm”, “Mən səni araram”, “Sevgilim”, “Sən danışanda”, “Yollar” kimi lirik əsərlər isə sevgi və həsrət duyğularını zərif melodiyalarla ifadə edirdi.
“Bayatılar”, “Azərbaycan”, “Coş dənizim”, “Gəl ey səhər” kimi mahnılar milli ruhu, vətən sevgisini və Azərbaycan musiqisinin zənginliyini nümayiş etdirirdi. “Almanı atdım xarala” mahnısı isə xüsusən sevildi və bu gün də o əsərin adı gələndə ilk olaraq ağla “Qaya” qrupunun ifası gəlir.
Səhnədə bir inqilab
1972-ci ildə “Qaya”ya Dövlət Ansamblı statusu verildi. Bu, kollektiv üçün yeni mərhələnin başlanğıcı oldu.
Həmin dövrdə onlar SSRİ məkanında ilk iri musiqili şou proqramlarından birini hazırladılar. “Böyük şəhərin alovları” adlı proqram üç saat davam edir, musiqi, teatr, parodiya və səhnə həllərini bir araya gətirirdi.
Bu layihədə məşhur “İsa Məsih — Super Ulduz” rok-operasından parçalar da yer almışdı. Rauf Babayev İsanı, Lev Yelisavetski isə İudanı canlandırırdı. Bu cür yeniliklər həmin illər üçün olduqca cəsarətli addım hesab edilirdi.
Amerikada alqışlarla qırılan sükut
“Qaya” yalnız SSRİ-də deyil, xaricdə də uğur qazanmışdı. ABŞ-ın Hyuston şəhərindəki Caz Kollecində çıxış zamanı maraqlı hadisə baş verir. Mahnı bitdikdən sonra zalda dərin sükut hökm sürür. Musiqiçilər tamaşaçıların ifanı bəyənmədiyini düşünərək səhnəni tərk etmək istəyirlər.
Lakin bir neçə saniyə sonra salon gurultulu alqış səsləri ilə dolur. Tamaşaçılar eyni mahnını yenidən dinləmək istədiklərini bildirirlər. Həmin gün “Qaya” bəzi əsərləri bir neçə dəfə təkrar ifa etməli olur.
Bu hadisə kollektivin peşəkar səviyyəsinin beynəlxalq auditoriya tərəfindən də yüksək qiymətləndirildiyini göstərirdi.
Qayanın izi
1980-ci illərdə qrupun tərkibində dəyişikliklər baş versə də, “Qaya” adı Azərbaycan musiqisinin tarixində silinməz iz buraxdı. Onların yaratdığı vokal məktəbi sonrakı nəsil ifaçılar üçün örnəyə çevrildi.
Bu gün “Qaya”nın mahnıları səslənəndə təkcə melodiyalar deyil, bütöv bir dövr yenidən canlanır. O dövrün Bakısı, onun küçələri, insanları, arzuları və musiqi sevgisi həmin nəğmələrin içində yaşayır.
Çünki “Qaya” sadəcə vokal kvartet deyildi. O, Azərbaycan musiqisinin səsi, cazla estradanın qovuşduğu nöqtə, bir neçə nəslin yaddaşında yaşayan musiqi əfsanəsi idi.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(11.06.2026)
Adları yaddaşdan silmək eləmi asanmış?
Fatimə Məmmədova,
"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Telefonumun yaddaşı dolmuşdu. Elə bil içində təkcə fayllar yox, aylar yığılmışdı. Girdim, “bəlkə artıq lazım olmayan nömrələri silim” dedim. 818 nəfər… rəqəm kimi çox böyük idi. Öz-özümə düşündüm: bu qədər insanı tanımağa məni nə vadar etmişdi? Bəlkə də heç nə. Bəlkə də sadəcə zaman və iş. Barmağım ekranın üstündə dayanıb qalırdı. Adların yanından keçdikcə hər biri bir xatirəni oyadırdı...
Kimisi yarımçıq söhbət, kimisi tamamlanmamış bir tanışlıq, kimisi isə artıq çoxdan səssiz qalmış bir əlaqə idi. Bəziləri də vardı, sadəcə adlarını saxlamışdım. Nə məni tanıyırdı, nə onu tanıyırdım. O anda bir fikir beynimdə ağırlaşdı: bəlkə də mən onların həyatında düşündüyüm qədər yer tutmuram. Bəlkə də bəziləri məni sadəcə xatırlayır, amma tanımır...
Mən isə əksinə, hər bir müsahibədə, hər bir görüşdə adları yadda saxlamağa çalışmışam. Sanki bir insanı tanımaq onun adını yazmaqla tamamlanırmış kimi.
Amma indi başa düşürdüm ki, ad saxlamaqla insan saxlamaq eyni şey deyil. Silmək istədim. Bir-bir. Səssiz, düşünmədən. Və elə o anda siyahının sonlarına yaxın bir ada rast gəldim. Tanıdığım biri… məni çox yaxşı tanıyan biri. Amma qəribə idi -eyni zamanda sanki tanımayan biri kimi.
Cümlə özümdə belə dolaşıq səslənirdi: məni tanıyırdı, amma tanımırdı. Bəlkə də tanıdığı mən deyildim. Bəlkə də sadəcə bir obraz idi onun yaddaşında qalan. Ya da mən onun üçün artıq dəyişmişdim, o isə hələ keçmiş versiyamda ilişib qalmışdı.
Barmağım yenə dayandı. “Silmək lazımdır” dedim öz-özümə. Amma sonra başqa bir səslə dedim: necə yəni tanımır? Axı o mənim üçün əziz idi. Adını açdım. Siyahıda iki keçmişdən qalma qrup və qrupun içində sadəcə biz qalmışdıq. İkisinin də adı mənim çox işlətdiyim cümlələr idi. Ekrana baxdım və gözlərim doldu. Bu təsadüf deyildi. Bu, bir vaxtlar eyni söhbətləri paylaşmış insanların indi ayrı yerlərdə eyni sözləri yaşatması idi. Məni tanımayan bir insanın, bir vaxtlar mənim ən çox işlətdiyim cümlələrlə qrup açması… qəribə bir hiss idi. Sanki keçmişim başqa birində davam edirdi, amma mən olmadan.
O an qərar verə bilmədim.
Nömrəni silmədim. Amma onu olduğu kimi saxlamaq da mənə rahatlıq vermədi. Sanki həm saxlamaq istəyirdim, həm də artıq mənə aid olmayan bir nömrəni daşımaqdan yorulmuşdu telefonum. Ekranı bağladım.
Düşündüm: bəlkə bəzi insanlar silinmək üçün yox, sadəcə yaddaşda başqa formada qalmaq üçündür.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(11.06.2026)
Oğuzda “Aikido və Yapon Mədəniyyəti Günü”
İmran Verdiyev,
Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi. “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Oğuz təmsilçisi
Oğuz rayon Mədəniyyət Mərkəzində Şəki-Zaqatala Regional Gənclər və İdman İdarəsinin və Yapon Döyüş Növləri və Mədəniyyəti Assosiasiyasının birgə təşkilatçılığı, Oğuz Rayon İcra Hakimiyyəti və Şəki-Zaqatala Regional Mədəniyyət İdarəsinin tərəfdaşlığı ilə Oğuz rayonunda “Aikido və Yapon Mədəniyyəti Günü” adlı tədbir keçirilib.
Tədbirdə Oğuz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Cavid Əbdul-Qədirov, dövlət və ictimai qurumların nümayəndələri, idman ictimaiyyətinin üzvləri, məşqçilər, müəllimlər, valideynlər və gənclər iştirak ediblər.
Əvvəlcə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni səsləndirilib, ölkəmizin ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda canlarından keçmiş şəhidlərin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib. Daha sonra aikidonun Yaponiyada, Azərbaycanda və Oğuz rayonunda inkişaf tarixini əks etdirən videoçarx nümayiş olunub.
Tədbirin rəsmi hissəsində Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Cavid Əbdul-Qədirov çıxış edərək ölkəmizdə idmanın inkişafına göstərilən dövlət qayğısından, gənclərin sağlam həyat tərzinə istiqamətləndirilməsi və fiziki-mənəvi inkişafının dəstəklənməsi istiqamətində həyata keçirilən tədbirlərin əhəmiyyətindən bəhs edib. Bildirib ki, son illərdə regionlarda idmanın inkişafı, gənclərin müxtəlif idman növlərinə cəlb olunması və sağlam həyat tərzinin təşviqi istiqamətində mühüm nailiyyətlər əldə olunub.
Digər çıxış edənlər aikidonun yalnız döyüş sənəti deyil, həm də intizam, qarşılıqlı hörmət, özünənəzarət və daxili harmoniyanı təbliğ edən həyat fəlsəfəsi olduğu vurğulayıb. Qeyd edilib ki, bu idman növü gənclərin fiziki hazırlığı ilə yanaşı, onların mənəvi dəyərlər əsasında formalaşmasına da mühüm töhfə verir.
Tədbirin davamında aikido ustaları və idmançılar tərəfindən nümunəvi çıxışlar nümayiş etdirilib. İştirakçılar aikidonun texniki elementləri, müdafiə üsulları və əsas fəlsəfi prinsipləri ilə yaxından tanış olublar. Bununla yanaşı, Yapon mədəniyyətinin müxtəlif istiqamətlərini əks etdirən təqdimatlar təşkil olunub, iştirakçılara bu ölkənin zəngin mədəni irsi və ənənələri barədə ətraflı məlumat verilib.
Tədbirin keçirilməsində əsas məqsəd aikido döyüş sənətinin təbliği, Yapon mədəniyyətinin tanıdılması, gənclər arasında sağlam həyat tərzinin təşviqi, həmçinin dostluq və mədəni əməkdaşlıq əlaqələrinin daha da möhkəmləndirilməsi olub.
Sonda iştirakçılar tədbirin yüksək səviyyədə təşkil olunduğunu qeyd edərək təşkilatçılara təşəkkürlərini bildiriblər.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(11.06.2026)
