Rəqsanə Babayeva,

"Ədəbiyyatvə İncəsənət" portalının Beyləqan və İmişlitəmsilçisi

 

 

İnsan həyatı boyunca müxtəlif yorğunluqlar yaşayır. Bəzən uzun yol getməkdən yorulur, bəzən ağır işdən, bəzən də gecələr yuxusuz qalmaqdan. Bu yorğunluqların əksəriyyəti görünür. İnsan üzünə baxanda, gözlərinin altındakı kölgələrə diqqət edəndə və ya addımlarının ləngiməsini görəndə onun yorulduğunu anlamaq olur.

Amma elə yorğunluqlar da var ki, onlar nə gözlə görünür, nə də dillə ifadə olunur.

Bu yorğunluqlar insanın ruhunda yaşayır.

 

Onlar heç bir tibbi arayışda qeyd olunmur, heç bir rentgen şəklində görünmür, heç bir analizdə aşkarlanmır. Amma insanın bütün həyatına təsir edir.

Bəlkə də müasir dövrün ən böyük problemi məhz budur: insanlar əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha rahat yaşayırlar, lakin daha yorğundurlar.

Bu paradoks kimi görünə bilər.

Axı texnologiya inkişaf edib. Məişət işləri asanlaşıb. Məlumat əldə etmək üçün kitabxanalarda saatlarla vaxt keçirməyə ehtiyac qalmayıb. Dünyanın o biri başındakı insanla saniyələr içində əlaqə qurmaq mümkündür.

Bəs niyə insanlar özlərini bu qədər yorğun hiss edirlər?

Bu sualın cavabı insanın bədənində deyil, ruhunda gizlənir.

Keçmiş nəsillərin yorğunluğu ilə bugünkü nəslin yorğunluğu arasında böyük fərq var.

Bir zamanlar insanlar torpaqla mübarizə aparırdı. Quraqlıqla, soyuqla, aclıqla mübarizə aparırdı. Yorğunluqlarının səbəbi bəlli idi.

Bu gün isə insanların çoxu öz hissləri ilə mübarizə aparır.

Müqayisə ilə...

Gözləntilərlə...

Tənhalıqla...

Daim nəyəsə çatmağa çalışmağın yaratdığı daxili gərginliklə...

Ən qəribəsi isə odur ki, insan bu yorğunluğu ətrafındakılara izah edə bilmir.

Çünki heç nəyi yoxdur kimi görünür.

Sağlamdır.

İşləyir.

Gülür.

Danışır.

Gündəlik həyatına davam edir.

Amma daxilində görünməyən bir yük daşıyır.

Elə bir yük ki, onun ağırlığını yalnız özü hiss edir.

Müasir insanın ən böyük yorğunluqlarından biri daim güclü görünmək məcburiyyətidir.

Biz elə bir dövrdə yaşayırıq ki, insanlar hisslərini gizlətməyi öyrəniblər.

Kədərlidirlər, amma gülümsəyirlər.

Qırılıblar, amma susurlar.

Ürəkləri ağrıyır, amma "hər şey yaxşıdır" deyirlər.

Çünki zəif görünməkdən qorxurlar.

Halbuki insan olmaq zəiflik deyil.

İnsan olmaq hiss etməkdir.

Kədərlənməkdir.

Darılmaqdır.

Ümid etməkdir.

Yanılmaqdır.

Yenidən ayağa qalxmaqdır.

Ancaq sosial şəbəkələrin yaratdığı mükəmməllik illüziyası insanları öz həqiqətlərindən uzaqlaşdırıb.

Hamı xoşbəxt görünür.

Hamı uğurludur.

Hamı gülümsəyir.

Hamı həyatından razıdır.

Ən azından ekranlarda belə görünür.

İnsan isə başqalarının ən yaxşı anlarını öz həyatının ən çətin günləri ilə müqayisə edir.

Və yorulur.

Çox yorulur.

Bəzən bir gəncin yorğunluğu dərs yükündən qaynaqlanmır.

O, gələcəklə bağlı qeyri-müəyyənlikdən yorulur.

Sabahın necə olacağını bilməməkdən yorulur.

Özünü sübut etməyə çalışmaqdan yorulur.

Daim kiminsə gözləntilərini doğrultmaq istəyindən yorulur.

Valideynlərin gözləntiləri...

Cəmiyyətin gözləntiləri...

Müəllimlərin gözləntiləri...

Dostların gözləntiləri...

Və ən ağır olanı – insanın özündən gözləntiləri.

Bəzən insan özü özünə ən sərt hakim olur.

Öz səhvlərini bağışlamır.

Öz uğursuzluqlarını unutmur.

Özünü daim başqaları ilə müqayisə edir.

Sonra da yorulduğunu etiraf edə bilmir.

Çünki hamı ondan daha güclü görünür.

Əslində isə hər insanın görünməyən bir hekayəsi var.

Metroda yanımızda oturan adamın.

Marketdə kassada işləyən qadının.

Universitetə tələsən tələbənin.

Məktəbə gedən müəllimin.

Hamısının içində danışılmamış bir hekayə yaşayır.

Biz insanların üzünü görürük.

Ancaq daşıdıqları yükü görmürük.

Bəlkə də buna görə bir-birimizə qarşı daha anlayışlı olmalıyıq.

Çünki heç kim görünən qədər sadə deyil.

Heç kim görünən qədər problemsiz deyil.

Heç kim görünən qədər rahat yaşamır.

Bir vaxtlar Azərbaycan ailələrində insanlar daha çox söhbət edirdi.

Axşamlar bir süfrə ətrafında toplaşmaq adi hal idi.

Nənələr nağıl danışardı.

Babalar həyat təcrübələrindən bəhs edərdi.

Valideynlər uşaqlarının dərdini dinləyərdi.

Bu söhbətlər yalnız ünsiyyət deyildi.

Onlar həm də mənəvi dayaq idi.

İnsan danışdıqca yüngülləşirdi.

Dərd bölündükcə azalırdı.

Bu gün isə eyni evdə yaşayan insanlar bəzən bir-birindən uzaqdır.

Hamının əlində telefon var.

Amma hamının qəlbində bir səssizlik də var.

Texnologiya bizi bir-birimizə bağladı.

Lakin bəzən ruhlarımızı bir-birimizdən uzaqlaşdırdı.

Ən ağır yorğunluqlardan biri də anlaşılmamaq yorğunluğudur.

İnsan hər şeyi izah etməkdən yorulur.

Hisslərini anlatmaqdan yorulur.

Özünü sübut etməkdən yorulur.

Bir müddət sonra susmağa başlayır.

Çünki düşünür ki, onsuz da heç kim başa düşməyəcək.

Bu səssizlik isə zamanla insanın daxilində böyük bir boşluğa çevrilir.

Bəzən bir insanın ehtiyacı olan yeganə şey məsləhət deyil.

Pul deyil.

Hədiyyə deyil.

Sadəcə dinlənilməkdir.

Sadəcə kimsənin onu mühakimə etmədən dinləməsidir.

Mədəniyyət tariximizə baxanda görürük ki, Azərbaycan insanı həmişə mənəvi dəyərlərə böyük önəm verib.

Ailə münasibətləri, qonşuluq əlaqələri, dostluq və qonaqpərvərlik bizim milli kimliyimizin əsas hissələrindən biri olub.

Çətin günlərdə insanlar bir-birinə dayaq durub.

Sevincləri də, kədərləri də birlikdə yaşayıblar.

Bu birlik hissi insanın yorğunluğunu azaldan ən güclü amillərdən biridir.

Çünki insan tək olanda yorğunluq daha ağır görünür.

Paylaşılanda isə yüngülləşir.

Bəlkə də müasir dövrün ən böyük ehtiyacı yenidən bir-birimizi dinləməyi öyrənməkdir.

Soruşmağı öyrənməkdir:

"Necəsən?"

Və cavabı həqiqətən eşitmək istəməkdir.

Çünki çox vaxt insanlar bu sualı nəzakət naminə verirlər.

Cavabı isə gözləmirlər.

Halbuki bəzən bir insanın bütün həyatını dəyişmək üçün səmimi şəkildə verilmiş bir sual kifayət edir.

Hər birimizin daxilində heç kimə anlatmadığımız yorğunluqlar yaşayır.

Bəzilərimiz keçmişin yükünü daşıyırıq.

Bəzilərimiz gələcəyin qorxusunu.

Bəzilərimiz itirdiklərimizin həsrətini.

Bəzilərimiz isə heç nəyi itirmədiyimiz halda içimizdəki boşluğu.

Bu yorğunluqlar görünmür.

Ancaq var.

Onlar bizimlə birlikdə oyanır.

Bizimlə birlikdə işə gedir.

Bizimlə birlikdə küçələrdə gəzir.

Bizimlə birlikdə gecələr yatağa uzanır.

Və səhər yenidən bizimlə birlikdə oyanır.

Amma bütün bunlara baxmayaraq insan ruhunun gözəl bir xüsusiyyəti var.

O, sağalmağı bacarır.

Bir dost söhbəti ilə.

Bir kitabın səhifələri arasında.

Bir ana duasında.

Bir müəllim sözündə.

Bir uşağın təbəssümündə.

Bir mahnının səsində.

Bir bahar səhərində.

İnsan bəzən çox kiçik şeylərdən güc alır.

Çünki ruhu yaşadan böyük möcüzələr deyil.

Kiçik ümidlərdir.

Bu gün küçədə qarşılaşdığınız hər insanın görünməyən bir yorğunluq daşıdığını düşünün.

Bəlkə satıcı yorğundur.

Bəlkə müəllim yorğundur.

Bəlkə tələbə yorğundur.

Bəlkə sürücü yorğundur.

Bəlkə də ən çox gülümsəyən insan hamıdan çox yorğundur.

Biz bunu bilmirik.

Ona görə də insanlara qarşı daha mərhəmətli olmaq lazımdır.

Bir xoş söz demək lazımdır.

Bir təşəkkürü əsirgəməmək lazımdır.

Bir salamı unutmaq olmaz.

Çünki bəzən insanların ehtiyacı olan ən böyük dəstək məhz budur.

Heç kimə anlatmadığımız yorğunluqlar həyatın ayrılmaz hissəsidir.

Ancaq onları daşımaq məcburiyyətində olduğumuzu düşünmək yanlışdır.

İnsan paylaşdıqca yüngülləşir.

Danışdıqca sağalır.

Dinlənildikcə güclənir.

Sevildiyini hiss etdikcə yaşamağa daha çox bağlanır.

Bəlkə də bu səbəbdən dünyanın ən gözəl sözlərindən biri "yanındayam" cümləsidir.

Bu iki söz bəzən uzun çıxışlardan daha təsirlidir.

Çünki insanın ən böyük ehtiyacı mükəmməl olmaq deyil.

Tək olmadığını hiss etməkdir.

Və bəlkə də həyatın ən böyük həqiqəti budur:

Hamımız yoruluruq.

Hamımız bəzən qırılırıq.

Hamımız bəzən susuruq.

Amma bir-birimizə əl uzatdığımız müddətdə heç bir yorğunluq bizi məğlub edə bilməz.

Çünki insanı yaşadan yalnız nəfəs deyil.

Ümiddir.

Mərhəmətdir.

Sevgidir.

Və ən əsası, bir insanın başqa bir insana səmimi qəlbdən "səni anlayıram" deyə bilməsidir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(11.06.2026)

 

 

 

 

Habil Yaşar,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

 

Qardaş Türkiyədə “Sait Faik – Dəniz Hekayələri” adlı yeni nəşr edilən kitab haqqında sizlərə məlumat vermək istərdik.

Adil İzci’den bir tərtib;

“Sait Faik – Dəniz Hekayələri”

 

Sait Faik yaradıcılığına böyük sevgi bəsləyən yazar Adil İzci, Sait Faik Abasıyanıkın əsərlərindən seçdiyi dəniz və ada mövzulu hekayələri “Sait Faik – Dəniz Hekayələri” adı altında bir araya gətirib. Zuhal Arda’nın rəngli illüstrasiyaları ilə hazırlanmış və “Ve Yayınevi” tərəfindən çap olunan kitab 144 səhifədən ibarətdir və 27 hekayədən ibarətdir.

Yaddaşı ədəbi baxımdan təzələmək məqsədi ilə hazırlanan əsərin “Sait Faik: O böyük klassik yazıçımız!” başlıqlı bölümündə qısaca olaraq belə qeyd olunur:

“Qısası, yazıçı gündəlik həyatını bəzən bu dünya üzərində də qurur. Elə bir dünyadır ki, bu dünya biz oxuculara sanki əsas bir sığınacaq kimi görünür. Biz də o dünyada bir yerə tutunmağa can atır, hətta yenidən-yenidən tutunuruq. Bu tematik tərtibin, ‘Dəniz Hekayələri’nin əsas məqsədi də məhz budur: həmin kontekstdəki hekayələrlə oxuculara, yeni oxuculara birlikdə bir məkan təqdim etmək, oxu müddətində o məkanda hərəkət etmək, daha da irəli gedərək orada itmək imkanı yaratmaq… ‘Sait Faik mavisi’ni oxucuların gözləri önünə sərmək…”

Kitabın açıqlaması belədir:

“İnsansız heç bir şeyin gözəlliyi yoxdur. Hər şey onun sayəsində, onunla gözəldir.”

Müasir hekayəçiliyimizin qurucularından Sait Faikin hekayələrində dəniz, həyatın özü kimi gerçəkdir; ada və dəniz insanları, küləklər, qayıqlar, balıqlar və dəniz quşları öz təsirli atmosferi ilə insanın ən saf hallarına toxunur. Azadlığı ada həyatında tapan Sait Faik, həyatın və insanın özünəməxsus dalğalı hallarını dənizin və təbiətin möhtəşəm gözəlliyi ilə birləşdirərək sadə, təsirli və böyük hekayələrə çevirir.

Dəniz qoxusu ilə insan istiliyinin bir-birinə qarışdığı bu hekayələrdə hər birimiz özümüzdən bir şeylər tapırıq; öz dənizlərimizə üzür, gizli adalarımızı kəşf edirik. Öz həyat hekayəmizin qəhrəmanı olduğumuzu xatırlayır, yaşamın gözəlliyini dərk edirik.

Adil İzci tərəfindən Sait Faik külliyyatından diqqətlə seçilən hekayələrdən ibarət “Dəniz Hekayələri”, “hər şeyin insanla gözəl olduğu” tamamilə fərqli bir dünyanı izah edir. Hekayələrə rəssam Zuhal Arda’nın rəngli illüstrasiyaları müşayiət edir.

Sait Faik’in ada və dəniz atmosferini bir arada təqdim edən hekayələrini toplu şəkildə oxuma imkanı verən bu kitabları kitab satış saytlarından rahatlıqla əldə edilə bilər.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(11.06.2026)

Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

​

Azərbaycan kinosunda Bakı neft sənayesinin çiçəkləndiyi, milyonçuların və mesenatların fəaliyyət göstərdiyi XX əsrin əvvəlləri hər zaman maraq doğurub. Rejissor Rövşən Almuradlının 1995-ci ildə ekranlaşdırdığı "Yük" tammetrajlı bədii filmi isə bu mövzuya tamamilə fərqli, fəlsəfi və psixoloji prizmadan yanaşan unikal bir ekran əsəridir. Film, Bakı milyonçusu Ağa Musa Nağıyevin real həyat hekayəsi, onun daxili dünyası, xəsisliyi ilə səxavəti arasındakı ziddiyyətlər və çiyinlərində daşıdığı mənəvi "yük" haqqındadır.

 

​Anarın qələmi və tarixi həqiqətlərin bədii təhlili

​Filmin bu dərəcədə dərin, dolğun və intellektual alınmasının əsas səbəbi ssenari müəllifi, xalq yazıçısı Anarın bənzərsiz dəst-xəttidir. Anar ssenarini yazarkən sadəcə tarixi sənədlərə istinad etməyib, həm də dövrün ictimai-siyasi ab-havasını, bir insanın daxili tənhalığını və sovet rejiminin gəlişi ilə Bakı burjuaziyasının yaşadığı böyük sarsıntını dramatik şəkildə qura bilib.

​Filmin quruluşçu rejissoru Rövşən Almuradlı isə 1990-cı illərin ortalarının çətin iqtisadi şərtlərinə rəğmən, tarixi Bakını, milyonçuların malikanələrini və dövrün vizual estetikasını kadra köçürməyi bacarıb.

 

​Xarakterlərin toqquşması və aktyorların ustad oyunu

​"Yük" filminin aktyor heyəti Azərbaycan teatr və kino sənətinin ən parlaq simalarını bir araya gətirib:

​İlham Əsgərov (Ağa Musa Nağıyev): Filmin əsas yükü İlham Əsgərovun çiyinlərindədir. O, Musa Nağıyevin təzadlı xarakterini – oğlunu erkən yaşda itirən yaralı bir atanı, eyni zamanda pulun və var-dövlətin içində boğulan, daxilən tənha və qəmgin bir insanı dahi bir ustalıqla canlandırıb.

​Məbuda Məhərrəmov (Zeynalabdin Tağıyev): Filmdə digər bir tarixi şəxsiyyət, Hacı Zeynalabdin Tağıyev obrazı da yer alır. İki milyonçunun dialoqları, dünyaya və xeyriyyəçiliyə baxış bucaqları arasındakı fərqlər filmin ən maraqli xətlərindən biridir.

​Fəxrəddin Manafov, Yaşar Nuri və Larisa Xalafova: Bu ustad sənətkarlar da filmdəki digər tarixi və bədii personajlara can verərək, hekayənin dramatik yükünü tam dolğunluğu ilə tamaşaçıya ötürürlər.

 

​Filmin fəlsəfi mənası və mənəvi yük

​Filmdə "Yük" ifadəsi bir neçə mənada simvolizə olunur. Bu, həm Musa Nağıyevin sahib olduğu nəhəng sərvətin onun çiyinlərinə qoyduğu ağırlıq, həm gənc yaşda itirdiyi oğlu İsmayılın mənəvi kədəri, həm də dəyişən epoxanın, yaxınlaşan qırmızı terrorun cəmiyyət üzərinə gətirdiyi qorxulu gələcəkdir.

​Süjet, insanın dünya malına olan bağlılığı ilə mənəvi azadlığı arasındakı əbədi mübarizəni sorğulayır. Filmin sonunda sovet rəhbərliyinin Bakını işğal etməsi və milyonçuların mülklərinin müsadirə olunması, vizual olaraq bütün maddi sərvətlərin keçici, yalnız mənəvi dəyərlərin qalıcı olduğunu sübut edir.

 

​Zamanın sınağından keçən ekran incisi

​"Yük" filmi operator işi, işıq-kölgə həlli və Xəyyam Mirzəzadənin bəstələdiyi hüznlü, fəlsəfi musiqisi ilə bütöv bir sənət əsəridir. 1990-cı illərin çətin dövründə belə monumental bir tarixi dramın ərsəyə gəlməsi milli kinomuzun böyük uğurlarından biridir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(11.06.2026)

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Onun adı fars mənşəli olub, əsasən "özgür", "sərbəst", "müstəqil" və "heç kəsdən asılı olmayan" mənalarını ifadə edir. Eyni zamanda, heç bir əngələ və ya məhdudiyyətə sığmayan, əsarətdən qurtulan kimi yozulur. O, 1976-cı ildə iyun ayının ikinci həftəsinin çərşənbə günündə dünyaya gəlib. Həmin gün ayın 9-u olub...

 

Xarizmatik adamdır. Güclü intellektual marağı onu yeni təcrübələr qazandırır və ideyaları araşdırmağa sövq edir. Odur ki, həmişə öyrənməyə çalışır. Yaxşı nitq qabiliyyəti var. Səlist danışmağı bacarır və daim öyrənmək həvəsi onu çox vaxt uğurlu edir. Həm öyrənməkdə, həm də öyrətməkdə mahirdir. Səmimiyyəti və ünsiyyət qurmaq bacarığı ilə özünə qarşı insanlarda etibar yaradır, ona inanırlar. Məqsədi maarifləndirmək, məlumatlandırmaq və sərbəst düşüncəni təşviq etməkdir. Araşdırmağa, analitikaya meyillidir. Problemlərə məntiqi yanaşır və praktik həllər tapmaqda çətinlik çəkmir...

 

Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sərhəd Xidmətinin general-mayorudur. Sərhəd Qoşunları Komandanlığının qərargah rəisi vəzifəsini icra edir. Bəli, söhbət Azad Əyyub oğlu Abdullayevdən gedir. İyunun 9-u 50 yaşı tamam oldu. 50 illik yubiley qızıl yubiley sayılaraq insanın həyat təcrübəsinin zirvəsini, kamilliyini və keçmişdən nəticə çıxararaq yeni bir başlanğıc etməsini bildirir. Ümumiyyətlə, 50 rəqəmi mələklərin numerologiya sistemində və müxtəlif ənənələrdə azadlıq, şəxsi müstəqillik, hikmət, sağlamlıq və mənəvi yüksəliş kimi qəbul olunur. Bu rəqəm həmçinin həyatda yeni qapıların açılmasını və dəyişiklikləri simvolizə edir. 50 rəqəminə müxtəlif aspektlərdən yanaşsaq görürərik ki, Quranda 50-ci surə Qaf surəsidir. Bu surədə yazılır: “And olsun ki, Biz göyləri, yeri və onların arasında olanları altı gündə yaratdıq və Bizə heç bir yorğunluq da üz vermədi.” İncildə isə 50 rəqəmi sevinci, məhsuldarlığı və ilahi lütfü təmsil edir. Mendeleyev cədvəlində 50-ci element Qalaydır. Qalay heç vaxt korroziyaya uğramır, uğraması üçün uzun müddət ötməlidir. Bir də, 50 rəqəmi Sumqayıt şəhərinin poçt indeksi kimi qeydiyyata alınıb, həm də Sumqayıt avtomobillərinin dövlət qeydiyyat nişanıdır. Nəzərə alanda ki, insan ömrü illərlə ölçülür, deməli Qazax rayonunun Yenikənd kəndində dünyaya gələn cənab generalın ömründə “Sumqayıt dönəmi” başlayır. Onu qızıl yubileyi münasibətilə təbrik edirik!..

 

P.S. Yubiley sözü latın mənşəli “yubilaeus” kəlməsindən götürülüb, xüsusi mərasimlə qeyd olunan əlamətdar tarixi ifadə edir...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(11.06.2026)

 

Aysel Fikrət,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Onun yoxluğundan beş il ötdü. Mən ömrü dövrlərə ayırıram. Bu günə qədər – 50 illik ömrümdə – ilk on ilimdən tutmuş indiyədək, hər mərhələnin bir adı, bir ruhu olub. Amma son beş ildə çəkdiyim kədərin adını hələ də tapa bilməmişəm.
Halbuki əvvəlki illərdə də itkilərim olub. Görünür, o zamanlar həyatımda olan öhdəliklər və ya səhhətim məndə bir növ dözüm yaradıb. İndi isə lal həsrətin insanı hansı hala gətirə biləcəyinin canlı şahidiyəm.

 

Hərdən dərd o qədər ağır olur ki, onu daşımaq mümkünsüz görünür. Ya özündən nələrsə uydurursan, ya da özünü kənardan bir ruh kimi izləyirsən – sanki sən deyilsən, başqasının həyatına baxırsan.

Aqşin Babayev – fəxrlə adı çəkiləcək tək-tük Azərbaycan ziyalılarından biri idi. Bu dünyada yaşadı, getdi... Amma unudulmadı. Onu sevənlərin dilində, düşüncəsində, ürəyində yaşayır. Böyük ziyalı idi. Həlim, sakit, səssiz, eyni zamanda kövrək və mehriban.

Babam Əlisəttar Babayev 4 övladını da zərif, xeyirxah, sevgi və saflıq dolu dəyərlərlə böyütmüşdü. Nənəm bir az ötkəm idi. Amma bu ötkəmliyin içində də sevgi yatırdı – gizli, dərin bir sevgi.

Belə bir mühitdə böyüdüm. Əlbəttə, dayımın söhbətlərini hələ də eşitmək istəyirəm. Son zamanlar daha çox yaradıcılıq mövzusunda danışırdıq, tez-tez zəngləşirdik. Səsi hələ də qulağımdadır.

Dayım əsl pedaqoq idi. Onun tələbələrinin sevgisi bu gün də onu yaşadır.
Ömrünün sonuna qədər ADMİU-da (Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) çalışdı. Mən ilk dəfə universitetə gələndə uşaqlara deyirdim ki, burda dayım var – onlar zarafatla “day-day” deyə düşünürdülər. Mən isə deyirdim: “Yox, əsl dayım burda işləyir!” Yaxşı oxuyurdum deyə, özü deyirdi ki, bir dəfə də day-daylıq etmədim sənə. Dərs də demədi mənə, amma onun tələbələrlə münasibəti tamam başqa bir aləm idi.

Sevinirəm ki, sonda mənimlə fəxr etdi. Yazılarımı sevdi. Hansısa şeirimə münasibət bildirdi – bu məni çox sevindirdi.

Aqşin Babayev əsl Azərbaycan ziyalısı idi. İndi belə insanlar tək-tük qalıb, azalıb. Cəmiyyətə gərək idi, vacib idi.

Və getdi... O gedən günü yaxşı xatırlayıram. Çətin dövr idi, pis isti var idi, çox adam yox idi. Həyat yoldaşı onun bu dünyada tək sevgisi fəryad qoparırdı. Biz ailə üzvləri çox pis vəziyyətdəydik – pərişan. Amma sonra da itkilər artdı... və səs batdı.

Nə səs? Mənim üçün bir şən səs var idi. Görünür, həyata həmişə sevinc içindən baxırdım əvvəllər. O səs batdı, səssizləşdi. İtkilər mənim içimdəki gözəl duyğuları işğal etdi.

Tez-tez dayım yadıma düşür. Onun son səsi, demək olar ki, hər gün qulağımda səslənir.

Təsəlli kimi bir adam idi – Aqşin Babayev. Getdi... və bu dünyanın təsəllisi azaldı.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(11.06.2026)

 

 

Kənan Məmmədli,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Dahilər barədə deyimlər” rubrikasında haqqında deyimlər söylənilən növbəti təqdim edilən şəxs böyük mütəfəkkir Cəlil Məmmədquluzadədir.

Yubanmadan deyimlərə keçirik:

 

 

1. Heydər Əliyev (Azərbaycanın Ümummilli lideri):

 

Cəlil Məmmədquluzadə Azərbaycan xalqının milli oyanışında, maarifçiliyində, mübarizə ruhunun formalaşmasında əvəzsiz xidmətlər göstərmişdir.

 

 

2. Hüseyn Cavid (şair və dramaturq):

 

Cəlil müəllim təkcə yazıçı deyildi – o, bir dövr idi.

 

 

3. Məhəmməd Hüseyn Şəhriyar (Güneyli ustad şair) :

 

"Molla Nəsrəddin” məktəbi bir millətin ayılmasına səbəb oldu – onun başında duran Cəlil Məmmədquluzadə idi.

 

 

4. Əziz Şərif (ədəbiyyatşünas):

 

Cəlil Məmmədquluzadə öz dövrünün və gələcək dövrlərin vicdanı idi.

 

 

5. Firidun bəy Köçərli (Görkəmli ədəbiyyatşünas, pedaqoq):

 

Cəlil bəy qələmini bir qılınc kimi işlədirdi, amma bu qılınc heç kimi öldürmək üçün yox, oyatmaq üçün idi.

 

 

6. Mirzə İbrahimov (Xalq yazıçı, akademik):

 

Cəlil Məmmədquluzadə, xalqının dərdini öz dərdi bilən, cəmiyyətin bütün yaralarına qələmilə təzyiq göstərən bir nəhəng idi.

 

 

7. Elçin (Xalq yazıçı):

 

Əgər ədəbiyyat bir güzgüdürsə, Cəlil Məmmədquluzadənin güzgüsü təkcə cəmiyyətin üzünü yox, ruhunu da göstərirdi.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.06.2026)

 

 

 

Kübra Quliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Yaradıcılıq şöbəsi

  

Bəzən susuram. Bəzən də üsyankar, deyingən oluram. Amma bir şey var ki, dəyişmir: mən yaşamağı sevirəm. Həyatı duyaraq, içimdə hiss edərək yaşamağı...

 

Günəş gözümün içinə düşəndə, o işığın içimdə yaratdığı istini sevirəm. Kitab vərəqlərinin və torpağın qoxusunu, yağış yağanda saçlarımın islanmasını...

Sakit, uzun yürüyüşlərdə özümü tapıram. Həmişə deyil, amma bəzən bir limonlu çayın buxarında ruhumu isidirəm.

 

Mən çox dost axtarmıram. Az dost, tək-tük sirdaş bəs edir. Çünki bu həyatda mənim üçün səmimiyyət miqdardan önəmlidir. Pişiklərlə oynamaq, gülüşümü bir qız uşağına vermək, insanlara müsbət bir aura ötürmək mənə yaşadığımı xatırladır.

 

Təbiət mənzərələrində nəfəs alıram. Günəşin və dənizin şəklini çəkərkən, bir anı əbədiləşdirirəm. Anamın darçınlı keksləri uşaq qəlbimə yol tapır, mandarin qoxulu ətirlər isə xatirələrin qapısını aralayır.

 

Bəzən sadəcə bir KFC-də oturub tək başıma yemək yeyirəm. Bu, tək qalmaq deyil – özümü dinləməkdir. Yaşlılarla söhbətləşmək və onların sükutundakı təcrübəni anlamaq məni dəyişdirir. Hər oxuduğum kitabda, hər baxdığım filmdə içimdə bir obraz yaranır – onların psixologiyasını yaşayıram.

 

Və ən çox sevdiyim şeylərdən biri də – başıboş sətirlərimdir. Onlar bəlkə də başıboş deyil. İçimdən çıxan, amma hər kəsin ürəyinə yol tapa biləcək qədər səmimi və azad olan sətirlərdir...

Çünki mən insanam. Hiss edən, sevən, darıxan, gülən, düşünən bir varlığam. Bəlkə də həyat budur – bütün bu sadə anları böyük sevgi ilə yaşamaq.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.06.2026)