İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

-Ailə qurandadasənət, yadaailə seçimiqarşısındaqalmamısınız, deyəsən...

-Mənistənilənansənətiailəmə qurbanverməyə hazıram. Çünkiinsan üçün, xüsusəndə qadın üçünbirinciyerdə ailədir. İnstitutubitirəniliailə qurdum. Yoldaşımsənətkarailəsindənolduğu üçünsənətimlə bağlı heç birproblemlə üzləşmədim. Özü də yoldaşımlaailə həyatımızı qurmağasıfırdanbaşladıq. İkioğlumuboya-başa çatdırmaq üçündüzonilkaryeramdanaralanmalı oldum. 95-ciildə teatraqayıtdım…

Mətanət Atakişiyeva 16 may 1962-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1983-cü ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Dram və kino aktyorluğu fakültəsini bitirib. Həmin ildən də Akademik Milli Dram Teatrının artist heyətinə qəbul edilib. Bu teatrın səhnəsində çox sayda tamaşada rol alıb. Bundan başqa aktrisa bir neçə teletamaşada və filmdə çəkilib.

M. Atakişiyeva 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikanın Əməkdar artisti fəxri adına layiq görülüb. 2013-cü ilin mayında teatr sahəsindəki xidmətlərinə görə "Humay" milli mükafatını alıb.

6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə, 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018-ci ildə, 10 may 2022-ci ildə, 6 may 2023-cü ildə, 9 may 2024-cü ildə, 7 may 2026-cı ildə Prezident Mükafatına layiq görülüb.

Əsas rolları

- İblis (H. Cavid) — qaraçı

- Atabəylər (N. Həsənzadə) — kəniz

- Sehrli alma (Y. Lada) — dayə

- Nişanlı qız (S. Rəhman) — Qəmər

- Od gəlini (C. Cabbarlı) — 2-ci qız

- Ah, Paris… Paris!.. (Elçin) — Gülər xanım

- Vaqif (S. Vurğun) — Gülnar

- Torpağa sancılan qılınc (N. Xəzri) — Gönçəqız

Filmoqrafiya

- Gümüşgöl əfsanəsi — rol: Nərgiz

- Ordan-burdan — rol: Rənanın rəfiqəsi

- Dəvətnamə — rol: Firuzə

- Tənha durna uçuşu

- Cavid ömrü

- Absurdistan — rol: polisin arvadı

Samirə Behbudqızının aktrisa ilə müsahibəsinin bəzi məqamlarına diqqət edək.

-Sənətinizə həvəs nə vaxt yaranıb?

-Uşaqlıqdan bu sənətə həvəsim var idi. Məktəbdə keçirilən bütün tədbirlərdə iştirak edirdim, səhnəyə çıxmaq ürəyimcə idi. Mən Bakının Buzovna kəndindənəm. Bakı teatrlarının truppaları tez-tez oradakı Mədəniyyət Sarayının qonağı olurdular. Mən də bütün tamaşalara gedib baxırdım. Bütün bunlara baxmayaraq, ailəmizdə heç kimin ağlına gəlməzdi ki, mən bu sənəti seçəcəm - bizim ailədə hamı həkimdi, ona görə elə bilirdilər ki, mən də həkim olacam.

Məktəbi bitirən ili böyük bacımla şəhərə, sənədlərimizi verməyə gəldik. Və artıq həmin anda mən niyyətimi açıqlayıb bacıma dedim ki, sənədlərimi İncəsənət İnstitutuna vermək istəyirəm. Bacım gördü ki, fikrim qətidir, heç nə demədi. Evə gələndə də valideynlərimizə dedi ki, mən bilmirəm, özü o institutu seçdi. Əlbəttə, hamı mənim peşə seçimimə təəccübləndi, amma kəskin reaksiya olmadı. Atam dedi ki, qızım bu sənəti seçibsə, deməli, düzgün qərardır, peşman olmayacaq.

Daha bu xeyir-duadan sonra ürəyim tamam rahat oldu. Sonralar da ailəm həmişə mənim sənətimlə maraqlanıb, hər bir uğuruma sevinib. Üçüncü kursda oxuyanda məni Sumqayıt Teatrında Kleopatra rolunda çıxış etməyə dəvət elədilər. Amma mən belə mürəkkəb obrazı canlandırmağa özümü hazır görmədim, təklifi qəbul etməyə qorxdum. İnstitutu bitirəndə həm Sumqayıt Dövlət Musiqili Dram Teatrında çalışmaq perspektivim var idi, həm də Akademik Milli Dram Teatrında. Mən buranı seçdim.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.05.2026)

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Onun nə az, nə çox- yetmiş iki yaşı tamam olur. Əliağa Qafar oğlu Cəfərovu deyirəm. Çalışacağam ki, Əliağa müəllim haqqında təəssüratlarımı sizinlə də bölüşüm. Söhbətimə onun ömür xronikasından başlayıram.

O, 1954-cü ilin 16 mayında Bakı şəhərində anadan olub. Amma orta təhsilini Qubadlı rayon Əliqulu-uşağı kənd məktəbində alıb. Məktəbi bitirdikdən sonra Sumqayıt Politexnik Texnikumunun “Sənaye və mülki tikinti” fakültəsinə daxil olub və 1973-cü ildə oranı bitirib.1977-1982-ci illərdə indiki BDU-nun Kitabxanaçılıq fakültəsində ali təhsilə yiyələnib.

Əmək fəaliyyətinə “Azərkitab” kitab ticarəti birliyinin 69 saylı mağazasında direktor kimi başlayıb. Sonra Sumqayıt şöbəsinin direktoru və birliyin plan şöbəsinin rəisi işləyib. Hazırda AMEA-nın nəzdində olan "Akademkitab" MMC-nin direktorudur. Həm də 1997-ci ildə təsis etdiyi " Çıraq " nəşriyyatının rəhbəridir...

Şair, publisist Rauf İlyasoğlu onu belə təqdim edir: “Uzun illərdir ki “Akademkitab” mağazasının mudiri işləyən cəfakeş alim, tədqiqatçı yazıcı, əsl ziyalıdır. Bu fədəkar insan yorulmaq bilmədən oxuculara kitablari sevdirən naşirdir, kitabşünasdir. Əliaga müəllim boya-başa çatdıgı cəngavərlər yurdu olan Qubadlı rayonunun tarixi ilə bağlı arxiv sənədlərinə istinad edərək, zəngin məlumatlar toplayıb və ilk dəfə doğma Əliquluşağı kəndində 1915-ci ildə açılan Rus-Tatar məktəbi haqda ayrıca kitab yazıb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırıb. Məhz cəfakeş alimin kitabları orta məktəblərdə tədris olunur və tarixçilər, alimlər, doktorantlar, müəllim və tələbələr üçün mənbə kimi istifadə olunur. Kövrək qəlbli, nəsilli, köklu, qədirbilən, vətənsevən adamdır. Uzun illər yurd nisgiliylə alişıb yanıb, dogma yurdunu, kitablarında vəsf edib, neçə imkansız insanlara əl tutub, kömək edib. İsgüzarlıği, sadəliyi, təvazokarlığı, mehribancılıgı və insani keyfiyyətləri ilə secilən, vətənpərvər övladlar böyüdüb. Bu gün nəvələriylə fərəh duyan Əliaga Cəfərov kitabsevərlərin, yazıçı və şairlərin dostu olmaqla yanaşı, həm də ictimaiyyət arasında öz durustlüyü, mərdliyi , bütovlüyü ilə secilən ziyalılarımızdandır...”

O, 1988–1991-ci illərdə Moskva Dövlət Mətbuat Akademiyasının aspiranturasında qiyabi təhsil alaraq, 1992-ci ildə "Azərbaycanda kitab ticarətinin meydana gəlməsi və inkişafı" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib. 2015-ci ildə isə AMEA Folklor İnstitutunun "Klassik folklor" şöbəsində "Şifahi və yazılı ənənədə "Koroğlu" sujetləri"(eposun Azərbaycan versiyası əsasında) mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək Filologiya elmləri doktoru elmi dərəcəsinə yiyələnib...

Rauf İlyasoğlu daha sonra yazır: “1994 - cü ildən "Akademkitab" in taleyini ona tapşırmaqla heç də səhf etməyiblər. Bu kitabxana gercək bir universitetdir. Minlərlə kitabların qorunduğu və gələcək nəslə çatdirılmasında bir ziyalı kimi xidmətləri həqiqətən danılmazdır. Respublikamız müstəqillik əldə etdikdən sonra ilk dəfə muqəddəs kitabımız- "Qurani Kərim"i latın əlifbasında nəşr etdirən də məhz Əliağa Cəfərov olub.”

İndiyədək onun bir neçə kitabı işıq üzü görüb. Onların sırasında- “Xocalı faciəsi”, “Bəlalı dağlar”, “Puç olmuş arzular”, “Qırğın” romanlarını göstərmək olar. Bunlardan əlavə o, “Сасанитская держава в III-V вв.”, “O, insanlara yaxşılıq üçün gəlib”, “Arzular ümüdlər məktəbi”, “Koroğlu dastanı”, “Azarbaycanda “Koroğlu” dastançılıq ənənələri” əsərlərinin və bir sıra elmi məqalələrin, soraq-məlumat xarakterli kitabların və lüğətlərin müəllifidir. 5 cilddən ibarət “Azərbaycan nağılları” və “Azərbaycan dastanları”, “Azərbaycan folkloru antologiyası”, “Qaçaq Nəbi” dastanlarının yenidən işlənib nəşr olunması da onun elmi fəaliyyətinin əsas göstəricilərindən biridir...

İstiqanlığı və sakit rəftarı ilə diqqət çəkir. O, çalışmağı, səy göstərməyi sevir və başqalarına da kömək etməyi xoşlayır. Mərd və məğrur adamdır. Əsl kişilərə xas olan müsbət xüsusiyyətlərin hamısını onda tapmaq olar. Elə ona görə də kişiliyə, mərdliyə yüksək dəyər verir. Mərhəmətlidir, hamıya qarşı səmimi və isti olmağı ilə fərqlənir. Bir sözlə, haqqında söhbət açdığım filologiya elmləri doktoru Əliağa Cəfərov yaxşı insandır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.05.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Adamınsəsinin özündənməşhurolması... Səsiilə tanınması... Onundataleyiməhzbelə idi. Millikinomuzdaonlarlaobrazasəsiilə nəfəsverən, səsiilə möhürvurannəcibxanım... Millikinomuzun, azqala, qadınsəsyaddaşı, qadınnəfəsyaddaşı...

Nəcibə Hüseynova 16 may 1952-ci ildə Bakıda anadan olub. İncəsənət Universitetinin dram və kino aktyorluğu fakültəsində təhsil alıb (1969–1973). Lənkəran Dövlət Dram Teatrında (1973–1981), Tədris Teatrında (1981–1982), "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının kinoaktyor studiyasında (1982–1992), AzTV-də çalışıb. Vaxtilə ANS TV-də də çalışıb. Dublyaj sahəsində mütəxəssis aktrisadır.Lənkəranda 2 dəfə, Bakıda(Yasamal üzrə) isə 1 dəfə deputat seçilib

Mükafatları

- Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı

- Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafındakı xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti fəxri adına layiq görülüb.

Repertuarı

- Afroditanın qolları

- Ağabəyovlar

- Gedərgəlməz

- Gedərsən bizə

- Özgə ömür

- Park

- Sahilsiz gecə

- Gümüşgöl əfsanəsi

- Hədiyyə

- Xoca

- Araqarışdıran

- İmtahan

Nihat Pirə verdiyi müsahibəsinin bəzi məqamlarına diqqət edək:

– Sizin tərcümeyi-halınızda yazılıb ki, iki dəfə Lənkəran, bir dəfə isə Yasamal rayonu üzrə xalq deputatı olmusunuz. Mənim üçün çox maraqlı məlumatdır, ona görə elə buradan başlayaq.

– Bəli, bu, sovet hakimiyyəti dönəmində olub. O zaman mən Lənkəran Teatrında çalışırdım. Düzü, istəmirdim, ürəyimcə deyildi, amma oldum. Hətta o zaman mənim partiyaya üzv olmağımı da istəmişdilər. Axırı dedim ki, istəmirəm, mən yaradıcı adamam, yaradıcılığımla məşğul olmaq istəyirəm. Elə o vaxtlarda şəhər sovetinin deputatlılğına namizədliyim irəli sürüldü və seçildim.

– Bəs Bakıda?

– İki dəfə ardıcıl Lənkəranda seçiləndən sonra Bakıya köçəsi oldum.

– Niyə?

– Ailə məsələləri ilə əlaqədar idi. Evlənmə ərəfəsi idi, ona görə köçməli oldum. Gəldim, “Azərbaycanfilm” kinostudiyasında işləməyə başladım, elə o zaman Yasamal rayonundan namizədliyim irəli sürüldü və seçildim. Məndən əvvəl Həmidə Ömərova bir neçə dəfə seçilmişdi, fərqlilik olsun deyə, bu dəfə məni seçdilər.

– Bəs sonra?

– Sonra günün birində “Azərbaycanfilm” kinostudiyasının tərkibində Kinoaktyor studiyası yaratdılar. Bu cür studiyalar SSRİ-nin əksər şəhərlərində var idi. Aktyor, aktrisalar filmlərə çəkilmədiyi dönəmdə orada müxtəlif tamaşalarda oynayırdılar, bir növ, boş qalmırdılar. Bu çox yaxşı təşəbbüs idi, çünki aktyor daim işləməlidir. Mən də qoşuldum ora.

– Sizin az da olsa, kino karyeranız da olub.

– Bəli, olub. Düzü, kino mənim ağlımda yox idi. “Azərbaycanfilm” kinostudiyasında təsərrüfat hesablı işləyirdik. Buna görə də filmə çəkilməlisən ki, maaşı özün qazanasan. Onda belə bir neçə filmə çəkildim, epizodik, kütləvi rollarda və sair. Dublyaja da məhz o dönəmdə gəldim. Kino bir yana, dublyaj aktrisası olacağım yatsam belə yuxuma girməzdi. İlk dəfə böyük bir komandanı saldılar səsyazma studiyasına.

 Bizə başa saldılar ki, burada kütləvi səhnənin səsini yazmalıyıq. Siz öz aranızda danışın, bizə, sadəcə, qarışıq, qur-qur səs lazımdır. Elədik. Birdən köməkçi rejissor mənə yaxınlaşdı ki, orada balaca bir səhnə var, gənc bir qız salam verəcək, onu səsləndirə bilərsənmi? Dedim, yaxşı. Yaxınlaşdım, dedim, salam, vəssalam. Hər şey beləcə təsadüfən baş verdi. Bir müddət sonra həmin köməkçi rejissor məni yenidən çağırdı ki, gənc bir qızı səsləndirməlisiniz. Təsəvvür edin, Şahmar Ələkbərovla Əminə Yusifqızı baş rolları səsləndirəcək, mən isə epizodik bir rolu. Üç-dörd cümləlik mətn idi, bir həyəcan keçirirdim, bir həyəcan keçirirdim, ilahi...

Sağ olsunlar, ikisi də mənə dəstək oldular, Şahmar müəllim əlini çiynimə qoydu ki, qorxma, qorxulu heç nə yoxdur. Əminə xanım da dedi ki, ürəyini sıxma, buradayıq. O vaxt indiki kimi texniki vasitələr yox idi, nəsə səhv olsa, hər şey başdan yazılmalı idi. Həmin dublyajı bir cəhdə yazdıq.

 Köməkçi rejissor dedi ki, əla, çox əla, bir xeyli təriflədi. Mən isə həyəcandan özümü itirmişdim, az qala, heç nə eşitmirdim, o dərəcədə yəni... Beləliklə, bundan sonra mənə bir neçə ikinci dərəcəli obrazın dublyajı həvalə olundu. Sonra isə baş rollar verildi.

– Amma sizi daha çox populyar edən Təhminə obrazının səsi oldu.

– Elədir və çox qəribədir. Buna qədər, məsələn, “Ölsəm, bağışla” filmində Gülya obrazını da səsləndirmişdim. Amma daha çox məşhurluq Təhminə obrazı ilə oldu. Bilirsiniz, mənə elə gəlir, filmin özü çox məşhur oldu. Bu da ona görə idi ki, filmə qədər Xalq yazıçısı Anarın müəllifi olduğu roman artıq məşhurluq qazanmışdı, əldən-ələ gəzirdi. Başqa bir amil isə məncə, Meral Konratın özü ilə bağlıdır. İstənilən halda, xarici aktrisa idi, diqqət çəkirdi. Özü də Təhminəni səsləndirən zaman mən artıq kinostudiyada çalışmırdım, televiziyada idim. Rasim Ocaqov dəvət elədi, getdim, dedi, neçə vaxtdır, səni axtarıram. “Təhminə” filminin çəkilişləri başa çatıb, səsləndirmə isə sənlikdir. Çox təəccüb elədim, gözlənilməz idi. Dediyim kimi, kitabı çoxdan oxumuşdum, şöhrəti məlum idi. Beləcə səsləndirdim və film də roman kimi kifayət qədər məşhurluq qazandı.

-Nəcibə xanım, səsiniz özünüzdən məşhurdur. Bu sizi incitmir ki?

– Yox. O filmə qədər də özümdən daha çox səsim tanınırdı, amma o filmdən sonra səsim daha da məşhurlaşdı. Mən 1987-1993-ci ilə qədər AzTV-də “Yeni filmlər” verilişinin aparıcısı olmuşam. Siz məşhurluq deyirsiniz, mən məşhurluğumun zirvəsini məhz o dönəmdə yaşamışam. Həm səsimlə, həm də görünüşümlə, çünki efirdən də artıq tanıyırdılar məni. Mən televiziyada partlayışı da xatırlayıram. Verilişimizi yazdıq, çıxanda gördüm ki, ətrafda rus əsgərləri var.

Bunlar kimdir? Niyə gəliblər? Yəni bir növ hazırlıq gedirdi. Veriliş axşam efirə getməli idi. Televiziyanın çıxışında görürəm, silahlı, başlarında kaskalarla əsgərlər gəlir yenə. Bilirsiniz, adətən, orada bizim öz polislərimiz olurdu, döyüş paltarında əsgərləri görmək adamı, əlbəttə, qorxudurdu. Axşam oldu, veriliş başlayacaqdı, bir də gördüm, ekran getdi. Elə bildim, televizorumuza nəsə olub. Sən demə, stansiyanı partladıblarmış.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.05.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Komediya aktyorlarının həyatda adətən xoşbəxt olmamaları qənaətinə mən gəlməmişəm, bunu hansısa məşhur kino xadimi deyibdir. Və məncə, bu deyimə sübut elə Arif Quliyevin taleyi ola bilər. Komediya aktyoru tamaşaçını qəşş edincəyə qədər güldürürdü, amma öz gözlərində dərin kədər yuva salmışdı. Bunu hamı sezirdi...

Arif Əli oğlu Quliyev 16 may 1950-ci ildə dünyaya gəlib. Uşaq evində böyüyüb. Üç yaşı olanda anası onu gətirib Mərdəkanda yerləşən uşaq evinin qarşısına qoyub. Arifə isə deyib ki, gedim, sənə peçenye alıb gəlirəm. Axşam saat 8-ə qədər üç yaşlı Arif uşaq evinin qarşısında anasını gözləyib. Uşaq evinin müdiri işdən çıxıb evə gedəndə, qapının qarşısında üç yaşlı uşağı görüb və məsələdən hali olub, onu uşaq evinə aparıb.

Soyadı olmadığına görə onu pionerə keçirmirlər. Hər dəfə onun adı gələndə deyirmişlər ki, sən hələ gözlə. Arif bir kənara çəkilib yeni pionerlərə baxıb ağlayır. Onun Yəhya adlı müəllimi Arifə deyir ki, valideynin adı və familiyası olmadığı üçün onu pionerə keçirə bilmirlər. Arif daha çox ağlayanda, müəllim pis olur. Ona deyir, öz atamın adını və soyadını sənə verirəm. Atamın adı Əlidir, qoy, Əli sənin köməyin olsun. Bundan sonra onu pionerə keçirirlər.

Uşaq evinə başqa uşaqların yanına valideynləri, qohumları gələndə Arif pəncərədən həsrətlə onlara baxırmış. Belə günlərin birində sinif yoldaşından noğul istəyir. Oğlan vermir. Arif otağına gedib, çarpayısına uzanıb iki gün ağlayır. Bir neçə gündən sonra isə Xalq artisti Lütfiyar İmanova dördüncü sinif şagirdi kimi məktub yazıb ondan noğul istəyir.

Bir həftə sonra Lütfiyar İmanov Arifə poçt vasitəsi ilə bir bağlama noğul yollayır. Arif həmin noğulları uşaq evindəki bütün uşaqlara paylayır…

1965-ci ildə Bakı Mədəni-Maarif Texnikumunun "Dram və kino aktyorluğu" fakültəsinə daxil olub. 1968-ci ildə texnikumu bitirərək Mingəçevir Dövlət Dram Teatrına təyinatla göndərilib. 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Musiqili komediya aktyorluğu fakültəsinə daxil olub. 1975-ci ildə Musiqili Komediya Teatrına dəvət olunub. 1979-cu ildə isə İncəsənət İnstitutunu bitirib.

 İrəvan Dövlət Azərbaycan Dram Teatrında və daha sonra Özəl Satira Teatrında bədii rəhbər kimi fəaliyyət göstərib. Arif Quliyev müxtəlif səpgili və xarakterli rollarda çıxış edib. Azərbaycan Televiziyasında da geniş fəaliyyət göstərib. “Şans”, “Bığ əhvalatı”, “Qaynana”, “Lift əhvalatı”, “Yarımştat”, “Evləri köndələn yar” kimi teletamaşalarda oynayıb.

Şərbətəli – "Təzə gəlin" (S.Dağlı, C.Cahangirov), Salyanski – "Gözün aydın" (F.Əmirov, M.Əlizadə), Əli – "Qaynana" (M.Şamxalov, Z.Bağırov), Dursun – "Durna" (S.Rüstəmov), Mürsəl – "Gurultulu məhəbbət" (S.Ələsgərov, S.Qədirzadə), İbişov – "Özümüz bilərik" (Ş.Qurbanov, S.Ələsgərov), Dursunov – "Hicran" (S.Rəhman, E.Sabitoğlu), Tofiq – "Ev bizim, sirr bizim" (Ş.Axundova, N.Gəncəli), Hambal – "Məşədi İbad" (Ü.Hacıbəyov), Mirzəqulu – "Durnalar qayıdanda" (Hidayət), Səbzəli – "Məhəbbət, şeytan və ağ ölüm" (M.Haqverdiyev) teatr obrazları onun uğurlu komediya janrında çıxış etdiyi nümunələrdir.

Mükafatları

1. Respublika Gənclər mükafatı

2. Əməkdar artist fəxri adı

3. “Humay” mükafatı

4. Milli Dram Teatrına dəvət və Xalq artisti fəxri adı

5. “Qızıl Dərviş” mükafatı

6. “Zirvə” mükafatı

7. Sənətkar medalı

Mingəçevir Dövlət Dram Teatrında işləyən vaxt Mərkəzi Komitənin təbirində teatrın çıxışı nəzərdə tutulur. Aktyorlardan biri xəstələndiyi üçün Arif Quliyev səhnəyə tək çıxmalı olur. Gənc aktyorun çıxışı birinci katibin çox xoşuna gəlir. Bu çıxışdan sonra katibin göstərişi ilə Arifə mənzil verilir.

Günlərin birində Arif teatrla birgə Tibb Texnikumunda keçirilən konsertdə iştirak edir. Zalda çıxış edən zaman o, hamı gülsə də, zalda irəli sıralarda əyləşən bir xanımın gülmədiyini görür. Bir müddət əvvəl avtobusda tanış olub, sonradan itirdiyi xanımı tanıyır və onu tapdığına sevinir. Sonra onun haqqında maraqlanır. Və 1977-ci ildə Gülzar adlı həmin xanımla ailə həyatı qurur.

Toy ərəfəsində bir qadın onun yanına gəlib, anası olduğunu deyir. Arif onun dediyi nişanələrə əhəmiyyət vermədən, həmin qadını anası kimi qəbul edib, onunla ünsiyyət qurur, toyuna dəvət edir. Sonrakı illərdə isə özünü Arifin anası hesab edən on doqquz qadın ona müraciət edir. Arif onların hamısını ana kimi qəbul edir, heç birinin xətrinə dəymir.

Sevdiyi qıza elçiliyə getməyə Arifin heç kimi olmadığından işlədiyi Musiqili Komediya Teatrının aktyorları Nəsibə Zeynalova, Hacıbaba Bağırov, Eldəniz Zeynalov, Səyavuş Aslan onun elçiliyi üçün Gülzar xanımgilin evinə gedirlər. Evə girəndə Arif Quliyevin şəkli olan afişanı görürlər.

Onun toy etmək üçün pulu olmadığı üçün özünün yaratdığı Satira Teatrı ilə Qəbələ rayonuna gedir, orda otuz gün çıxış edir, konsertlərdən yığılan pulla özünə toy edir. Toyunun tamadası Eldəniz Rəsulov olur. Gülzar xanımla evlilikdən onların iki oğlu, bir qızı dünyaya gəlir.

Ailə həyatı da Arif Quliyevi xoşbəxt edə bilmir, onun xanımı ağır xəstəliyə - Hepatit C virusuna yoluxur. Uzun müddət xəstəxanada müalicə alan xəstəyə artıq 2-ci qrup əlillik dərəcəsi təyin edilib. Bu haqda açıqlama verən Arif Quliyev heç kimdən kömək istəmir, həyat yoldaşının müalicəsi üçün vəsaiti özü qazanacağını söyləyir.

Sonra oğlu həbs edilir, bu acılar da onu əzir, sonra isə özü ağır xəstəliyə düçar olur…

Arif Quliyev 7 may 2021-ci il tarixində koronavirus infeksiyası səbəbindən vəfat edib. Bakı şəhərindəki “Qurd qapısı” qəbiristanlığında dəfn olunub.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.05.2026)

Rəqsanə Babayeva,

”Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi

Beyləqan Rayon İcra Hakimiyyətinin və  Mil-Muğan Regional Mədəniyyət İdarəsinin Beyləqan rayon üzrə mədəniyyət müəssisələrinin birgə təşkilatçılığı ilə Beyləqan Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində 15 May – Beynəlxalq Ailə Günü münasibəti ilə tədbir keçirilib.

Beyləqan şəhər Niyazi adına Uşaq Musiqi Məktəbinin “Odlar Yurdu” xor kollektivinin ifasında Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başlayan tədbirdə Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin və Vətənimizin azadlığı uğrunda canlarından keçmiş qəhrəman şəhidlərimizin əziz xatirəsi ehtiramla yad edilib.

Tədbiri giriş nitqi ilə açan Beyləqan Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini Yeganə Məmmədova ailənin cəmiyyətin mənəvi dayağı, milli-mənəvi dəyərlərimizin qoruyucusu olduğunu vurğulayaraq bildirib ki, sağlam təməl üzərində qurulan ailə həm güclü dövlətin, həm də sağlam gələcəyin əsasını təşkil edir. O, Azərbaycan ailə modelinin əsrlər boyu milli dəyərlər, qarşılıqlı hörmət, sevgi və mənəvi bağlılıq üzərində formalaşdığını qeyd edib, dövlətimiz tərəfindən ailə institutunun möhkəmləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən məqsədyönlü siyasətdən bəhs edib.

Tədbirdə rayon Ağsaqqallar Şurasının sədri Etibar İmanov, Mil-Muğan Regional Mədəniyyət İdarəsinin Beyləqan rayon üzrə nümayəndəsi Məhəmməd Qələndərov, şəhid ailəsi nümayəndələrindən Teyyub  və Zeynəb Əsədova cütlüyü, ziyalı ailələrindən Əlixan və Xalisə Məmmədəliyev cütlüyü, Qaryağdı və Xatirə Təhməzova cütlüyü, Zaur Qədirov və Gülnarə Məmmədova cütlüyü, həmçinin “Uşaq Səfirlər Məclisi”nin Beyləqan rayon nümayəndələri çıxış edərək Azərbaycan ailəsinin milli-mənəvi dəyərlərimizin yaşadılmasındakı mühüm rolundan, ailədə böyüyə hörmət, kiçiyə qayğı, qarşılıqlı etimad və düzgün tərbiyənin cəmiyyətin inkişafına birbaşa təsirindən, uzun illərə söykənən ailə təcrübələrindən, ailədə qarşılıqlı anlayışın, sədaqətin və mənəvi bağlılığın vacibliyindən, uşaqlarda vətənpərvərlik ruhunun formalaşmasında ailənin rolundan, övlad tərbiyəsi və sağlam ailə mühitinin əhəmiyyətindən geniş bəhs ediblər. Bildirilib ki, cəmiyyətin mənəvi inkişafında ailə institutunun rolu əvəzsizdir və milli ailə dəyərlərinin qorunması hər bir vətəndaşın mənəvi borcududur.

Sonda Beyləqan şəhər Niyazi adına Uşaq Musiqi Məktəbinin “Odlar Yurdu” xor kollektivi tərəfindən “Biz mehriban ailəyik” mahnısı, məktəbin müəllim və şagirdləri tərəfindən bir-birindən maraqlı musiqi nömrələri təqdim olunub.

Səmimi və yüksək əhval-ruhiyyə şəraitində keçən tədbirdə müxtəlif nəsilləri təmsil edən ailələrin iştirakı, onların səsləndirdikləri fikirlər, həyat təcrübələri və dəyərli tövsiyələri iştirakçılar tərəfindən böyük maraqla qarşılanıb. Tədbir bir daha göstərib ki, sağlam ailə milli-mənəvi dəyərlərimizin yaşadılması və güclü cəmiyyətin formalaşması üçün ən mühüm amillərdən biridir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.05.2026)

15 May 2026-cı il tarixində Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevin evsahibliyi ilə Türk dünyasının mənəvi paytaxtı Türküstan şəhərində Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) “Süni İntellekt və Rəqəmsal İnkişaf” mövzusuna həsr olunmuş qeyri-rəsmi Sammiti keçirilib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalıTürk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun rəsmi sosial media hesabına istinadən xəbər verir ki, tədbirdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, Qırğız Respublikasının Prezidenti Sadır Japarov, Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Özbəkistan Respublikasının Prezidenti Şavkat Mirziyoyev, Şimali Kipr Türk Respublikasının Prezidenti Tufan Erhürman və Türk Dövlətləri Təşkilatının Baş katibi Kubanıçbek Ömürəliyev iştirak ediblər.

Sammit çərçivəsində eləcə də Türk əməkdaşlıq təşkilatlarının rəhbərləri, o cümlədən Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti, professor Aktotı Raimkulova iştirak edib.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.05.2026)

Habil Yaşar,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

İstəkli oxucular. Yenidən Təqdimat rubrikasındayıq. Bu cümə günü sizlərə dəyərli şairə xanım Nargilə Yusifqızından  iki şeirini təqdim etmək istəyirəm.

Tək elə bu bənd xəbər verir ki, bəyənəcəksiniz:

Sən – əlçatmaz üfüq, mən – yorğun bulud,

Yağsam, torpağına qarışa bilməm.

Bu eşqin əlindən hər şeyi unut,

Özümdən küsmüşəm, barışa bilməm.

NARGİLƏ YUSİFQIZI

TƏZAD

Sükutun rəngi yox, dadı var imiş,

Hər dadım sükutdan xatirə qalır

Mənim bu sevgimdə bir ah var imiş,

Gözümdən tökülən kəhkəşan olur.

Sən – əlçatmaz üfüq, mən – yorğun bulud,

Yağsam, torpağına qarışa bilməm.

Bu eşqin əlindən hər şeyi unut,

Özümdən küsmüşəm, barışa bilməm.

Aramızda zaman – kəsərli bıçaq,

Hər anı doğrayıb həsrət eləyir.

Könlüm bir mənzildir, hər yanı çıraq,

Tək sənin yoxluğun zülmət eləyir.

Nə eşqi bitirə bildik, nə yolu,

Mən səndə yox oldum, sən məndə qaldın.

Taleyim bir kəlmə "əlvida" dolu,

Mən səni itirdim, sən məni aldın.

BİTMƏYƏN HƏSRƏT

Yenə pəncərəmdə payız nəfəsi,

Otağım sükutun səsilə dolur.

Ruhumda sızlayır həsrət nəğməsi,

Sevgisiz ümidlər saralır, solur.

Aramızda yollar – soyuq və uzaq,

Mən burda qəribəm, sən orda tənha.

Könlüm bir uşaqdır, gəl onu ovut,

Daha dözümüm yox fərağa, aha

Səninlə keçdiyim hər saat, hər an

İndi bir xatirə, şirin bir röya.

Sən mənim dünyamsan, sən mənim bəxtim,

Sənsiz viranədir bu qoca dünya.

Gözlərim dikilib uzaq üfüqə,

Bəlkə bir xəbər var əsən yellərdən.

Sevgi bir dənizdir, mən isə yolçu,

Üzərək keçirəm xatirələrdən.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.05.2026)

Əkbər Qoşalı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının redaktoru

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının birgə layihəsində bu gün Türk xalqları ədəbiyyatı rubrikasında görüşürük.

Saxa (Yakutiya) Respublikasının Xalq şairi, Türk dünyasının duyğu atlasında özünəxas yeri olan Natalya Xarlampiyevanın poetik nəfəsi Azərbaycan oxucusuna yad deyil. Onun ulus ruhuyla yoğrulmuş şeirləri illər öncə Bakıdan boylanan bir kitabın səhifələrində Azərbaycan türkcəsində yeni bir ömür qazanmışdı. Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyinin xətti ilə işıq üzü görən həmin nəşr, əslində, bir kitabdan ötəydi – Quzeyin ağ səssizliyi ilə Güneyin yanar könlü arasında qurulan mənəvi körpü kimiydi.

Türklərin poeziyasında qəribə bir ortaq titrəyiş, tezlik var: çölün sonsuzluğu, qaçan at nalının səsi, ocaq başında düşünən insanın tənhalığı, sevgiylə savaşın bitməz kimi görünən qarşıdurması… Natalya Xarlampiyevanın “Qobi çölündə yuxu” şeiri də məhz bu ortaq yaddaşın poetik izidir. Burada Saxa ellərinin sərt təbiəti ilə qədim türk ruhunun kövrək qatları iç-içə keçir; bir qadın könlünün dalğınlığı, bir ulusun tarixi ağrıları və insanlığın dəyişməyən yığvalı eyni tonqalın közündə qovuşur.

Oxuduğunuz bu şeir yalnız sevgi haqqındadırmı?.. – Əsla, yox! – Bu mətn həm də yaddaş haqqında, unudulmayan savaşlar, çürüyən silahlar və bütün bunların fövqündə dayanan ruhi güc haqqındadır. Bəlkə də ona görə müəllif Qobi çölünü coğrafi məkan olmaqdan çıxararaq ruhun metaforu kimi tanıdır. Burada külək də danışır, at da yaddaşa çevrilir, ox da taleyin simvoluna dönür...

Moskvada yaşayıb-yaradan tanınmış azərbaycanlı şair Afaq Şıxlının poetik çevirməsi isə bu şeirə yeni nəfəs verib. Budur, Afaq xanım çevirmənin sözlərin dil dəyişmindən irəli – duyğunun başqa bir ürəkdə yenidən doğuluşu olduğunu göstərir. Afaq xanımın çevirməsində Saxa poeziyasının buz kimi saf nəfəsi Azərbaycan türkcəsinin isti ahəngi ilə qovuşaraq yeni poetik çalarlar qazanıb.

Şeirin içindəki ağ atlı igid bizə həm qədim dastanlarımızı xatırladır, həm də çağdaş insanın itirdiyi mənəvi bütövlüyü… – İlgincdir, elə deyilmi?  Sanki “Dədə Qorqud”un bozqır ruhu ilə Saxa miflərinin qar işığı eyni poetik göyüzü altında görüşür.

Silahlar torpaqda çürüyə bilər,

imperiyalar dağıla bilər,

intiqam unudula bilər –

amma insan ruhunda sevgiyə ayrılmış yer heç zaman boş qalmır. –

Bəngü qarlar ölkəsindən gələn həzin səs bizə bunu bir daha xatırladır…

Bir də, Natalya xanımın şeirindəki “Qobi” monqol səhrası olmaqdan daha çox, Türk-Turan yaddaşının metafizik çölü kimi gəldi mənə. Belə bir yerdə tonqalın yanması, ağ atlı igidin görünməsi, savaş və sevginin toqquşması təsadüfdirmi?.. Bax, bu ritorik sual və anlamda, Azərbaycan oxucusu üçün “Qobi” sözü bizdəki “Qobu” ilə səsləşir – həm səs olaraq, həm yaddaş olaraq.

“Qobu” sözü Azərbaycan türkcəsində əsasən yarğan, çuxur, quru dərə, aşınmış torpaq sahəsi, suyun oyduğu enişli relyef anlamlarında işlənir. Mənim doğulduğum Tovuzun Qoşa kəndində – Yeddibulaqla Qoşasu arasında Qobu adlanan müvafiq yer adı var.

Uzun sözün qısası, semantik nüvəsində – çatlamış, yarılmış, quru, sərt relyef anlayışı dayanır.

İndi baxaq “Qobi”yə…

Saxalı şair xanıməfəndinin poetik axın etdiyi Monqolustandakı ünlü Qobi səhrasının adı monqolca “Говь / Gobi” formasındadır və quraq çöl, daşlı-bozqır ərazi, bitkisiz geniş sahə anlamlarını verir.

Göründüyü üzərə, “Qobu” ilə “Qobi” arasında həm fonetik yaxınlıq, həm də semantik yaxınlıq çox güclüdür.

Türk dillərində Qobu - Qovi/Qobi kimi keçidlər doğaldır.

Üstəlik, qədim türk və monqol dilləri yüzillərlə eyni coğrafi-mədəni arealda qarşılıqlı təsirdə olub. Bir çox relyef və çöl terminləri ortaq Altay qatına aid sayılır.

Burada daha dərin bir kulturoloji məqam da vardır:

“Qobu/Qobi” coğrafi termin olmaqdan başqa, bozqır insanının yığval yeridir. Yəni sərtlik, yalqızlıq, köç, külək, at izi, susuzluq, sonsuz üfüq… – Bunlar, çöl estetikasının qaynaqları deyilmi?..

Qobi – Turanın böyük qobusu, yaddaşdakı izidir… – Poetik baxımdan belə də demək olar...

Dəyərli oxucular, beləliklə, Türk dünyasının uzaq Quzeyindən gələn bir duyğu nəğməsini diqqətinizə çatdırırıq.

Sayğılarla!

QOBİ ÇÖLÜNDƏ YUXU

Gecədir, tonqal yanır yayın qızğın çağında,

Közlərlə oynayıram...

İşıq salır üzümə, bir də isidir məni...

Nədənsə darıxıram.

Hələ çox gəncəm, hələ çox zərifdir ürəyim,

Həyəcanla döyünür...

"Sevgi" deyilən sözdən qəribə intizarla

işıqlara bürünür...

Zaman vardı, sevgidən danışmazdı adamlar,

Salmazdılar heç yada.

Mənim qara hörüklü, qara bəxtli xalqımı

Çox əzdilər dünyada.

Deyirlər çox səbəb var sonsuz intiqam üçün

Uzunboy düşmənlərə, —

Onlar hey nifrət ilə zəhərləyib oxları,

sarılmış nizələrə.

Mənsə itmiş atımı axtarırdım dün axşam

aylı gecəyə qədər...

Birdən uzaq sahildə, ağ atının belində

göründü bir cəngavər...

O gecə söyüdlükdə, altında köhlən atı,

o boyla, o biçimlə,

Dərin və nəvazişli baxışlarla bir igid

alov yaxdı içimdə.

Lakin sabah olunca, havanı yara-yara

oxlar yağdı səmadan.

Didərək ruhumuzu, ölüm qəhqəhə çəkdi –

həsrət keçdi aradan.

İgid, hanı ağ atın – indi haraya çapır,

cilovu dişləyərək?

Oxun haraya uçur, söyləyə bilmir mənə

sərgərdan gəzən külək...

Kim çəkəcək adını? Köhləninin üstündə

görəcəyəmmi səni?

Çöldə, ocaq başında oturub ağlayıram,

yuxu aparmış məni...

İndi torpaqda çürür bir vaxtlar ölüm saçan onca qorxunc silahlar.

Amma ki, bu dünyada savaşdan daha güclü

yenilməyən sevgi var!

Bəlkə də bu səbəbdən, yuxularda gəlmişəm

mən bu Qobi düzünə, —

Qoy, "eşq" deyilən bu söz, ürəyimdə yenidən

məskən salsın özünə…

*

Гобиистиэбэртуул

Туунну истиэп. Сай ортото

Симик кутаа умайар.

Олоробун о л уот аттыгар

Туохтан эрэ олус мунчааран.

Мин эдорбин. Тунуй сурэхпин

Yopyy сибикитэ долгутар,

Таптал диэн тыл абылана

Тулабын дьиктитик сырдатар.

О, таптал тубунан саныырга

Табыгана суох куннор ууммуттэр,

Хара ес илбиэ бар дьоммун

Харааччы булкуйбут, иирдибит.

Орус унуоргу кес дьонтон

Иэстээр сылтахтаах унубут,

Остенуу батана сытыыланар,

Оргес-кылаан сулубуннэнэр.

Оттон мин бэҕэнэ киһэ

Кулунчукпун кордуу сылдьан,

Корбутум анараа кытылга

Урун аттаах уоланы.

Кини миигин одууланан

Томторго балай да турбута,

Хараҕын уотун сылаана

Мин иэдэспин итиппитэ...

Бугун эмиэ сытыы охтор

Салгыны хайыта сутрулэр,

Олух хаан иччитэ саныгыраата,

Сиргэммит ат тыбыырда, кистээтэ.

Бэҕэээ корбут уоланым,

Ханна тиийда эн урун атын,

АрБааттан урэр таллар

Ааккын тобо ааттаабаттар?

Туунну харанаҕа мунатыйа

Симик кутаа аттыгар

Олоробун суппут уйэбэ

Гоби истиэбэр. Туулбэр.

Батас, унуу ултуруйбут,

Охтор сытыйбыттар буорга.

Арай таптал суду кууьун

Кыайбатах кыргыс уйэтэ.

Ол инин Гоби истиэбэр

ит тул миэхе кэллэҕэ,

Таптал диэн тыл абыланын

Сангалыы дуунабар куттаҕа.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.05.2026)