Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Öncə onun astroloji xəritəsinə nəzər yetirək. O, 1977-ci ilin aprel ayının 13-də, həftənin 3-cü günü dünyaya gəlib. Ulduzların dediyinə görə, aprel ayının 10-dan 20-sinədək doğulanlar yeniliklər axtaran, səxavətli, açıq fikirli, comərd və özünə inamlı insanlar olurlar. Əgər bu insanların dünyaya gəlişi həftənin 3-cü gününə düşürsə, üstəgəl həmin insanların mənəviyyatı zəngin, maraq və əyləncə əhatəsi isə geniş olur. Belə insanlar bütün ömürləri boyu öyrənməyə can atır, əzimkarlığı ilə seçilirlər. Sadə və mehriban olurlar, özlərini nümayiş etdirməyi xoşlamırlar. Onlar uşaqlıqdan arzular qurur, həyatını planlaşdırır, konkret peşə seçir və sonra da məqsədlərinə doğru inamla gedirlər...

...Orta təhsilini başa vurduqdan sonra Qərb Universitetinə qəbul olunub. 1998-ci ildə oranın Beynəlxalq menecment ixtisası üzrə bakalavr pilləsini bitirib. 2001-ci ildə isə həmin universitetdə Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər ixtisası üzrə magistr dərəcəsinə yiyələnib. 2004-cü ildən Heydər Əliyev Fondunun icraçı direktoru vəzifəsində çalışıb. 2012-ci ildən isə Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru təyin edilib. 2014-cü ildə Azərbaycan Avtomobil Federasiyasının prezidenti seçilib. 2017-ci ildə ölkəmizin I vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın köməkçisi təyin olunub. 2019-cu ildən Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin köməkçisidir. Xidmətləri bir sıra orden və medallarla yanaşı "Şöhrət" ordeninə layiq görülüb...

Müsahibələrinin birində deyir ki:- “Düşünürəm ki, hər bir insanda müəyyən vərdişlər, nəyəsə maraq və həvəs artıq uşaqlıqdan formalaşır. Məndə də avtomobillərə maraq hələ yeniyetməlik dövründən var idi. Düzdür, həmin dövrdə bu, sadəcə bir uşaqlıq, yeniyetməlik həvəsi idi. Amma illər keçdikcə bu maraq daha da artaraq professional bağlılığa çevrildi. Doğrudur, uşaqlıqda hərbçi olmaq, həmişə vətənə xidmət etmək istəyirdim. Hərbi xidmət keçərkən, ordu sıralarında qulluq edərkən bu arzuma qismən də olsa çatdım. Bu gün isə vətənə xidməti hazırkı fəaliyyətimlə davam etdirməyə çalışıram...”

Ümumiyyətlə cazibədar və cəlbedici insandır. Fəlsəfi təbiətinə görə yetkin və müdrikdir. Ona edilən yaxşılığı heç vaxt unutmur. Olduğu mühitdə etibar və hörmət qazanmağı bacarır. Gözəl təşkilatçı, nöqsansız icraçıdır. Sakit, təvazökar, diqqətli və idealistdir. Hadisələri və situasiyaları yaxşı qavradığı üçün düzgün istiqaməti tez seçir. Boş sözlərə, faydasız insanlara və cəfəng mövzulara nifrət edir. Maraqlı və məzmulu insanlarla ünsiyyətdə olmağı xoşlayır. Fərqli baxışlara açıq olduğundan özünə inamı böyükdür...

...Avtomobil idarə etməyi çox sevir. Sükan arxasında olanda demək olar ki, həm də istirahət edir. Bəlkə də bu səbəbdəndir ki, o, Azərbaycan Avtomobil Federasiyasına rəhbər seçilib. İdmana da marağı çox böyükdür, mütamadi məşğul olmağa çalışır...

“Hər zaman klassik avtomobillərə üstünlük vermişəm. Ümumiyyətlə, tarixi elementlərə, tarixi məna daşıyan əşyalara həmişə marağım olub. Fransanın Müluz şəhərinin Avtomobil Muzeyi, Almaniyanın “Classic Remise” muzeyinin və Azərbaycan Avtomobil Federasiyasının (AAF) dəstəyi ilə 2015-ci ilin fevral ayında Azərbaycanda ilk dəfə klassik avtomobillərin sərgisi baş tutdu. O vaxtdan ötən müddət ərzində çoxlu sayda ziyarətçilər, xarici qonaqlar, ölkəmizdə səfərdə olan dövlət başçıları və digər rəsmi nümayəndə heyətləri bu sərgiyə böyük maraq göstəriblər. Burada istehsal illəri üzrə avtomobil dizaynının təkamülünü görmək mümkündür. Onu da qeyd edim ki, bu günədək Heydər Əliyev Mərkəzində müxtəlif mövzularda sərgilər açılıb, amma məhz avtomobil sərgisini yaş və digər kateqoriyalardan asılı olmayaraq, bütün insanları birləşdirən sərgi hesab etmək olar...”- söyləyir.

...Güclü intuisiyası var. Qarşılaşdığı problemləri müxtəlif aspektlərdən qiymətləndirə bilir. Çox düşünür, amma az danışmağa üstünlük verir. Ümumiyyətlə, o, düşünmədən heç vaxt nəsə söyləmir. Məqsədə çatmaq üçün ağıl və təmkinlə hərəkət etməyi, daim diqqətli olmağı bacarır. Uğur qazanana qədər yorulmadan mübarizəsini davam edirməyi xoşlayır...

Deyir ki:- “Ölkəmizdə idmanın bütün sahələri üzrə cənab Prezidentin birbaşa dəstəyi və qayğısı mövcuddur. Çoxsaylı idman yarışları keçirilir, ölkəmiz müxtəlif beynəlxalq idman tədbirlərinə ev sahibliyi edir. Dövlət tərəfindən aparılan idman siyasəti nəticəsində idmançılarımız bu yarışlarda böyük nailiyyətlər qazanır. O cümlədən Azərbaycan Avtomobil Federasiyasının fəaliyyəti, ölkəmizdə avtomobil idmanının inkişafı birbaşa Azərbaycan Prezidentinin nəzarətindədir...”

...Yaraşıqlı görkəmi, nurlu çöhrəsi var. Ətrafa güc və müsbət enerji yaymağı bacarır. Onun ən mühüm xüsusiyyəti isə fitri intuisiyasıdır və intuisiyasında heç vaxt yanılmır. Qəribədir ki, gələcəkdə baş verəcək hər hansı bir hadisəni qabaqcadan görə bilmək kimi fövqəltəbii qabiliyyətə malikdir. Belə insan heç vaxt pis və ya orta səviyyədə ola bilməz. O, həmişə ən yüksək nəticələr əldə etmək uğrunda çalışır...

Ölkəmizin tanınan politoloqlarından biri onun haqqında söyləyir: “Onun fəaliyyəti barədə müxtəlif mənbələrdən məlumatlıyam. O, peşəkar idarəedicidir və bütün verilən tapşırıqları yüksək səviyyədə yerinə yetirir. Eyni zamanda özü də təşəbbüskardır. Müxtəlif təşəbbüslərlə çıxış edib, onları yüksək səviyyədə reallaşdırmağa çalışır. Mehriban xanım birinci vitse-prezident təyin edilən zaman da proqnozum belə idi ki, o, özünə yeni komanda yığacaq. Bu komandada isə bizim öyrəşdiyimiz insanlar olmayacaq. Bildirmişdim ki, komandanın üzvləri Nazirlər Kabinetindəki yaşlı insanlar deyil, ideyalı, xaricdə təhsil alan gənclər olacaqlar. Çünki islahatları, neqativ hallarla mübarizəni gücləndirmək lazım idi. Düşünürəm ki, onun da yeni komandada yer alması müsbət haldır...”

...Şəxsi həyatına münasibəti unikaldır. Qayda-qanuna, nizam-intizama riayət etməyi xoşlayır. Hətta emosional vəziyyətdə belə standartların üstündə olmağa çalışır. Və həmişə ətrafındakı insanları heyran etməyi bacarır. Münasibətlərində mümkün qədər diqqətli olmağa çalışır. Qarşısındakı insana ehtiram göstərdiyi qədər, qarşıdakı insandan da eyni diqqəti gözləyir. Nikbin adamdır, şən olmağı və musiqi dinləməyi sevir. Bir sözlə, o, kifayət qədər yüksək enerjisi olan, həyat eşqi ilə dolu insandır...

Bəli, söhbət Anar Sahib oğlu Ələkbərovdan gedir. Atası nazir müavini olsa da, bunun onun vəzifə yüksəlişinə heç bir aidiyyəti olmayıb. Anar Ələkbərov o məmur övladlarındandır ki, davranışı, ədəb ərkanı, savadı, bacarığı, işgüzarlığı və əzmkarlığı ilə hər zaman nümunə olub və qazandığı uğurları özü qazanıb. Anar Ələkbərovu yaxından tanıyan adamlar bildirir ki, o, idarəetməni dərindən bilən, kreativ təşəbbüslər irəli sürən və bütün verilən tapşırıqları yüksək səviyyədə peşəkarlıqla yerinə yetirməyi bacaran insandır. Dövlətə, dövlətçiliyə sədaqətinə isə söz ola bilməz...

...Bu gün - aprelin 13-ü Anar Ələkbərovun 49 yaşı tamam olur. Bu münasibətlə onu təbrik edir, möhkəm can sağlığı arzulayırıq...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.04.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

İctimai Radioda yayınlanan “Can Azərbaycan” proqramının növbəti qonağı Norveçdə yaşayan soydaşımız, Norveç Azərbaycanlıları Təşkilatının üzvü, Osloda fəaliyyət göstərən Nizami Gəncəvi adına həftəsonu Azərbaycan dili məktəbinin rəhbəri, bəstəkar və musiqiçi Arzu Rzayeva idi və onunla söhbət o qədər diqqətimi çəkdi ki... Eşidəndə Beynəlxalq Muğam Mərkəzində Arzu xanımın “Arzuların melodiyası” adlı konserti keçiriləcək, mütlqə orada iştirak edəcəyimi qət etdim. Və etdim də.

Beynəlxalq Muğam Mərkəzi tamaşaçılarla dolmuşdu. Konsert Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin, komitənin tabeliyindəki Azərbaycan Diasporuna Dəstək Fondunun və Oslo Azərbaycan Evinin dəstəyi ilə baş tutdu. Konsertdən əvvəl isə rəsmi hissə oldu.

Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədr müavini Vaqif Seyidbəyov gecəni açaraq milli-mədəni dəyərlərimizin və musiqimizin beynəlxalq səviyyədə tanıdılmasında Arzu Rzayeva kimi yaradıcı şəxslərin fəaliyyətinin xüsusi əhəmiyyət daşıdığını vurğuladı. Milli musiqimizin, dilimizin və mədəni irsimizin qorunmasında diaspor nümayəndələrinin rolunu yüksək qiymətləndirdi.

Daha sonra Əməkdar incəsənət xadimi, sevimli şairimiz Baba Vəziroğlu söz aldı, belə layihələrin Azərbaycan mədəniyyətinin təbliğində, gələcək nəsillərə ötürülməsində əvəzsiz olduğunu diqqətə çatdırdı.

Daha bir nüfuzlu qonaq - Xalq artisti Fəxrəddin Manafov tədbirin yüksək səviyyədə təşkil olunduğunu qeyd edərək, Arzu xanıma gələcək fəaliyyətində uğurlar arzuladı.

Növbəti çıxışçı - məşhur dirijor, Xalq artisti Ağaverdi Paşayev tələbəsi Arzu Rzayevanın uğuruna çox sevindiyini bildirib, bu cür konsertlərin davamlı təşkilinin vacibliyini söylədi.

Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin direktoru, tarzən, Əməkdar artist Sahib Paşazadə bu cür konsertlərin milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunmasına böyük töhfə verdiyini dilə gətirdi.

Konsertin aparıcısı, Əməkdar artist Dilarə Əliyeva isə Arzu Rzayevanın bəstələrində vətənə və torpağa sevginin xüsusi yer tutduğunu bildirdi.

Nəhayət, bəstəkar Arzu Rzayeva özü söz aldı, konsertin ərsəyə gəlməsinə göstərilən dəyərli dəstəyə görə minnətdarlığını ifadə etdi. Soyuq Norveçdə Bakı günəşi olmasa belə, Azərbaycan musiqisi ilə isinməyin mümkünlüyünü dilə gətirdi.

Nəhayət, tamaşaçıların səbirsizliklə gözlədikləri konsert başladı. Konsertdə Azərbaycan musiqi ənənələrinə əsaslanan bəstələr böyük maraqla dinlənildı və gur alqışlarla qarşılandı. Qeyd edim ki, ifaçılar tək azərbaycanlılar deyildi, norveçlilər də bu möhtəşəm gecəyə rəng qatmağa gəlmişdilər.

Foto dəstəyinə görə Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsində minnətdarlığımızı bildiririk.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.04.2026)

Kənan Məmmədli,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Uzun illər Sovetlər dönəmində Qərb musiqisi qadağan edilmişdi, guya əxlaqa zidd olması cidi-cəhdlə isbatlanırdı. Amma rok, xard rok və rok-n roll gizlincə yayılır, milyonlarla insanınn qəlbini fəth edirdi. Bugünkü gün - aprelin 13-ü Ümumdünya Rok-n-Roll günüdür.

Bu tarix özünü haradan götürür? Rejissor Bill Heylinin məşhur "Rock around the clock" mahnısı ilə çəkildiyi film ABŞ ekranlarına çıxdığı gün - 1954-cü il aprelin 13-ü rok-n-roll rəqsinin rəsmi yaranma günü hesab olunur.

1940-cı illərin sonu və 1950-ci illərin əvvəllərindəki bu musiqi istiqaməti ABŞ-ın cənubunda qaralar və ağlar arasında uzunmüddətli mədəni qarşılıqlı əlaqə nəticəsində yaranıb.

Ümumdünya Rok-n-Roll Günü dünyada bu musiqini öz həyat tərzinə və üslubuna çevirənlərin bayramı kimi qəbul olunur. “Rock around the clock” sinqlı cəmiyyətə və ənənələrə meydan oxuyaraq ABŞ-ın sərhədlərini aşıb, bütün ölkələrə və qitələrə yayılıb. Musiqidə bu istiqamətin yaradıcılarından biri də əfsanəvi Elvis Presli olub. Onun geyim üslubu, hərəkətləri və davranışları onu yeniyetmə və gənclərin kumirinə çevirib. 1960-cı illərin əvvəllərində rok-n-rollun yeni üslubu olan pop-rok meydana gəlib. Onun əsas nümayəndələri “Bitlz” qrupunun üzvləri, liverpullu dördlük olub. Ötən illərin geniş yayılan rok musiqisi daha çox texniki, sürətli, güclü səslə müşayiət olunur.

1964-cü ildə sürətli, güclü və texniki səslənməsi ilə “Rolling Stones” meydana gəlir. 1970-ci illərdə isə psixodepik rok yaranır, onun parlaq nümayəndələri “Pink Floyd”, “Deep Purple”, “Led Zeppelin”, “Black Sabbath” idi. Bu onilliyi rok mədəniyyətinin Qızıl dövrü hesab edirlər.

Ardınca xard-rok – yəni ağır rok qəlbləri fəth edib. Bunun bir qanadi da xevi-metal rok olub. Yeri gəlmişkən, Azərbaycanda xard-rok musiqisinin tarixi sumqayıtlı “Yuxu” qrupunun adı ilə bağlıdır, bu qrup 80-lərin sonu, 90-ların əvvəlində parlamışdır.

Yetmişinci illərin sonu pank-rokun (“zəhlətökən rok”) meydana gəlməsi ilə fərqlənib. Sadə musiqi sistemi vokalı və mətnləri ön plana çəkir. Burada tez-tez hökumətlərin, siyasətin və cəmiyyətin varlı təbəqələrinin tənqidinə rast gəlinir. Pank dalğasında “The Clash”, “Stooges”, İqti Pop qrupları məşhurlaşıb. 1980-ci illərdə qadın roku meydana gəlir, praktiki sayılan 90-cı illərdə isə ən parlaq rok-n-rollçu Kurt Kolbeyn və onun “Nirvana” qrupu fəaliyyətdə olub.

Bu gün rok musiqisi yüngül rəqs rok-n-rolundan başlamış brutal aqressiv qrayndkora qədər çoxsaylı istiqamətlərə malikdir. Mahnıların mətnləri dərin və fəlsəfi məzmundan ibarətdir.

Çox vaxt rok musiqisi ilə pop musiqisini qarşılaşdırırlar, bu iki anlayış arasında görülə bilən elə bir sərhəd yoxdur deyirlər. Halbuki, rok popdan yerlə göy qədər fərqlidir. Rokun döyüntü ritmi onu istənilən janrdan seçməyə kömək edir.

Klivlend şəhərində Rock-n-Roll Hall of Fame adlı bu istiqamət üzrə bir muzey var.

Bəli, biz ümumən rok barədə danışdıq, bu gün onun bir qolu olan rok-n-rolun günüdür.

Bütün roksevərlər, bayramınız mübarək!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.04.2026)

10 aprel 2026-cı il tarixində Daşkənd şəhərində Əmir Teymurun irsinə həsr olunmuş beynəlxalq elmi konfrans çərçivəsində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə Özbəkistan Respublikası Prezidentinin təşəbbüsü ilə yaradılmış İslam Sivilizasiyası Mərkəzi arasında Anlaşma Memorandumu imzalanıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Fonddan verilən məlumata görə, sənədi Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti professor Aktotı Raimkulova və İslam Sivilizasiyası Mərkəzinin direktoru Firdavs Abduxaliqov imzalayıblar.

Memorandum türk dünyasının mədəni irsinin və İslam ənənələrinin beynəlxalq səviyyədə təbliği və tanıdılması istiqamətində əməkdaşlığı gücləndirmək məqsədi daşıyır.

Tərəflər birgə mədəni-elmi tədbirlərin, sərgi və forumların təşkili, eləcə də təhsil proqramlarının və elmi tədqiqat təşəbbüslərinin inkişaf etdirilməsi barədə razılığa gəliblər.

Sənəddə, eyni zamanda, ortaq nəşrlərin hazırlanması, qarşılıqlı təcrübə və bilik mübadiləsinin genişləndirilməsi, həmçinin hər iki tərəf üçün maraqlı olan digər sahələrdə əməkdaşlığın reallaşdırılması nəzərdə tutulur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.04.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Redaksiyanın poçtundan rubrikasından növbəti təqdim edəcəyi məktub müəllifi Arifə Hümbətovadır.

Salam, hörmətli redaksiya. Mən Arifə Hümbətova Qarabağa qayıdış mövzusunda yazdığım " Doğma şəhərdə" hekayəmi diqqətinizə təqdim edirəm.

Otuz yeddi ildən sonra qonaq kimi gedirəm evimizə.

Mənə doğma olan yollarda şütüyən maşınımızın pəncərəsindən boylanıb, gördüyüm hər bir mənzərəni yaddaşıma həkk edib, havasını acgözlüklə içimə çəkirəm. Yanımda əyləşən qardaşımın çiyninə başımı qoyub, qolundan yapışıram. Qeyri- ixtiyari bərk-bərk sıxıram qolunu, əlimi yavaşca ürəyimin üstünə qoyuram. Elə bilirəm ürəyim dayanmayacaq bu görüşə.

    -O vaxtkı qoxu gəldi burnuma, sən də hiss etdin?

    -Həə, sovet qoxusu uşaqlığımızın qoxusu..

    -Mən elə bilirdim ki, bir də heç vaxt görməyəcəm buraları.

   -Mən də vallah! Ağlamaq istəyirəm.

  -Ağla də, kim deyib ki, kişilər ağlamaz? Gəl elə ikimiz də qoşulaq bir-birimizə ağlayaq.

   -Vallah hə, düz deyirsən. Karvalol ver də yenə.

Göz yaşlarımızı, söhbətimizi, dərman içməyimizi anamdan gizlətməyə çalışıram. Uşaq vaxtlarımızdakı kimi, oyun oynayırıq guya hər kəsdən xəlvət..

Evimizə çatırıq, illərin həsrəti, qovuşma anının həyəcanı ilə pilləkanın pillələrini bir uşaq çevikliyi ilə enirəm.

Darvaza da eynidi, pilləkan da. Necə var elə də qalıb-deyən, əmimin səsinə qoşulub, onun dediyi kimi, necə var elə də qalan evimizin otaqlarını gəzirəm. Xatirələrin çoxluğunda itirəm. Öncə atamın, o zamanlar gecə saat üçə qədər işlədiyi otağa üz tuturam. Qapının çərçivəsinə söykənərək, illər öncəki xoşbəxtliyimə boylanıb uşaqlaşıram:

  -Papa peraşki satan gəlib, pul ver də alım.

  -Gibimdən götür- bir anlıq işindən ayrılıb, üzümə baxan atamın səsini xatırlayıram. Nadir hallarda üzünün güldüyünü gördüyüm atamın, işlədiyi bu otağa elə nadir hallarda nəsə istəmək üçün gələrdim.

   -Papa, qonşu Anna xalanın qızı qəşəng plaş satır, qırx manata.Qırmızı da rəngi var, forması da elə qəşəngdi.

  -Gözlə maman gəlsin, məsləhət bilsə alarsız.

  -Papa, Marina da almaq istəyir o plaşı. Alvina xala tez gəlir işdən, o məndən öncə alacaq.

   -Get götür yaxşı, məsləhət olmasa qaytararıq.

Ciddi baxışlarından çəkindiyim atama sevincək, quruca bir sağol deyirəm. Nə özünü, nə də ailəsini heç vaxt kimsənin yanında sındırmamağa çalışan atamın bu xüsusiyyətini elə o andaca özümə bir ,,cehiz" kimi ötürdüyümü indi anlayıram. Mən erməni qızına  qalib gəlmişdim və həmin o qırmızı plaşı geyindiyimdə, onun həsəd dolu kinli baxışlarını bir anlıq yenə də üzərimdə hiss edib diksinirəm.

Başkı otaq dediyimiz, günorta vaxtı günəş şüalarının daha bol olduğu otağa üz tuturam. Həmişə elə günorta vaxtlarında çarpayıda uzanıb kitab oxuyardım. Səssizliyin daha çox hökm sürdüyü, evimizin arxasındakı ağacların yaşıl yarpaqlarının bir-birinin kölgəsinə sığınaraq pıçıldaşdığı belə vaxtlarda kitab oxumaqdan yorulub, evə düşən günəş şüalarının fonunda, havada uçuşan xırda toz dənəciklərini seyr edib xəyala dalardım. Günəş şüalarına qoşulub oynaşan o xırda toz dənəciklərinin yaratdığı mənzərəni, bir tül pərdə kimi aralayıb başqa bir aləmə keçmək istəyərdim. Hər yerin güllük-gülüstanlıq olduğu, sevginin ayıb olmadığı, xoşbəxtliyin hökm sürdüyü bir yer, arzuların daima həyata keçdiyi bir dünyaya. İllər sonra ilk dəfə əməliyyat olduğum zaman, yuxumda görmüşdüm bu mənzərəni, günəş şüalarına qoşulub oynaşan toz dənəciklərinin yaratdığı tül pərdəni keçib, həyata dönmüşdüm. Dönmüşdüm ki, bu yerlərə yenə gəlib, neçə illik həsrətimə qovuşa bilim.

Hər yeri  gəzirik, məhəlləmizi də hətta qonşuların evinə də baxırıq. Anamın bibimə, qızıma, atamın əmimə və oğluma danışdıqları xatirələrdən qaçıb, həyətimizə enirəm. Böyük tut ağacının altında durub, yaşıl və nəmli yarpaqların arasından yağışdan sonra aydınlaşıb tərtəmiz olan səmaya baxmağa çalışıram. Gözlərimi yumub, otuz yeddi il öncəsini xatırlayıram.

Ailəlikcə tut ağacının altında oturmuşuq. Axşamtərəfi, sərin meh əsdikcə bizə dinclik verir, içdiyimiz çayın ləzzətini birə-beş artırırdı. Atam çiyninə atdığı pencəyini düzəldib, tut ağacına baxaraq anama deyir:

-İkinci mərtəbədə, balaca bir eyvan düzəldirəcəm. Az qalıb, ona qədər də elə bu tut böyüyüb ona çatacaq.

 -İnşallah! -deyən anamın qayğılı səsinə atamın gur səsi üstün gəlir.

 -Hə arvad, tutu da əziyyət çəkmədən, rahat yeyəcəksən tay - deyə zarafat edir. Mən isə elə indiki kimi, gözlərimi yumub xəyala dalaraq, artıq o eyvandakı tut ağacına tərəf əlimi uzadıb tut yeyirəm..

 -Anam hardadı?- deyə anama sual verən qızımın səsinə diksinib, gözlərimi açıram,t utun qəhvəyi ləkələri olan yarpaqlarına baxıb yenidən gözlərimi yumuram. Bu dəfə Xankəndində yaşadığımız illərin son günlərini xatırlayıram.

Yenə ailəlikcə oturmuşuq tut ağacının altında.Bu səfər qonşumuz Mailə xala və uşaqları da burdadı. Yoldaşı başqa rayona işləməyə gedən Mailə xalagil bizə sığınıb. Gecəyədək xeyli söhbət edən böyüklər biz. yaxınlaşanda səslərini yavaşlayırlar. Arada qulağıma atamın bəzi sözləri dəyir:

   -Ağdama gedib silah istəyəcəm, belə olmaz. Bu qədər insanı burda qoruyan yoxdu, heç olmazsa özümüz özümüzü qoruyaq. Sən də danış yoldaşınla, denən gəlib başınızda dursun, belə bir vaxtda iş hayına düşməsin. Əsas ailədi! Bu qız-gəlinin başına bir iş gəlsə gərək onda biz özümüzü öldürək -deyə qonşu qadına üz tutan, əsəbdən səsini, istər-istəməz qaldıran atamın qayğılı görkəminə, dalğın baxışlarına baxıram. Amma bu dəfə gözlərimi yumub, evimizin İkinci mərtəbəsindəki eyvandan, ağaca sarı uzanıb tut yeyə bilmirəm. Uşaq ağlımla, hər nə qədər bizi böyüklərin söhbətindən kənar tutsalar da hiss edirəm ki, bu arzuma çata bilməyəcəm..

 -Ay nənə, anam hardadı axı? -deyə səbrsizcə səslənən qızımın səsinə diksinirəm. Tut ağacımızın gövdəsini qucaqlayaraq, on iki illik xatirələrimin ən əziz şahidinə sarılıram. Yağışdan islanmış göz yaşlarımın da qarışdığı yaş gövdəsinə üzümü söykəyib, ağacın nəmişlik qoxusunu, uşaqlığımızın, o xoşbəxtlik qoxusunu içimə çəkirəm..

 -Nənən qurban, qəfil yoxa çıxmaq onun uşaqlıqdan adətidir, balaca olanda qonşunun evində oynayıb,e lə ordaca yuxuya getmişdi. Neçə saat axtarmışdıq, qonşu erməni Anna arvad necə pis olmuşdusa ürəyi getmişdi -deyən anam bir az durxub, köklərinə nəhlət!-deyə düzəliş edir. Bu qədər olanlardan sonra, ermənilərlə bir vaxt mehriban yaşamağımızın peşmançılığını, xəcalətini çəkir sanki, hər kəsin əvəzinə.

 Qollu-budaqlı, şaxəli tut ağacının, ləkəli yarpaqlarına sığal çəkib, “bu neçə illərin ayrılığında bizim ürəyimizə xal düşüb, sənin də yarpaqlarına” -deyə pıçıldayarkən yenə qızımın səsinə diksinirəm

   -Ana, bayaqdan səni axtarıram, eşitmirsən məni?

  -Anan qurban, yaxın gəl, bu tut ağacının şəklini çək. Amma elə çək ki, bax o  şaxələnib çətir kimi görünən budaqların hamısı tam düşsün.

 Ağlamış üzümə, nəmli gözlərimə baxan qızımın üzündəki nigarançılığı qüssə əvəz etsə də mənim gülümsədiyimi görüb, eşitdin nənəmin dediklərini? -deyə əhval-ruhiyyəmizi dəyişməyə çalışır...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.04.2026)

Elnur Niftəliyev,

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Uzun müddətdən sonra məni bu qədər dərindən düşündürən və eyni zamanda qürurlandıran bir kitabı - 415 səhifəlik romanı qısa zaman ərzində böyük həvəslə oxudum.

Yazıçı Varisin qələmə aldığı bu non-fiction janrındakı roman (hadisələr uydurulmur, real tarixə, sənədlərə, araşdırmalara əsaslanır)  təkcə bir əsər deyil, həm də böyük zəhmətin, məsuliyyətin bariz nümunəsidir. Arxiv materiallarına istinad edilməsi, müxtəlif mənbələrdən gətirilən iqtibaslar əsərin nə qədər ciddi və sanballı tədqiqat üzərində qurulduğunu göstərir.

Roman Azərbaycan tarixinin ən həssas və ağrılı mərhələlərindən birini - XIX əsrin əvvəllərində İrəvan xanlığının süqutunu və Rusiya imperiyasının Güney Qafqazda həyata keçirdiyi işğal siyasətini tarixi faktlara söykənərək, lakin oxucunu yormayan, axıcı və təsirli bədii dillə təqdim edir. Bu isə əsəri həm maarifləndirici, həm də emosional baxımdan gücləndirir.

Bu kitabı bir oxucu kimi maraqla, bir vətəndaş kimi məsuliyyətlə və ən əsası, dədə-baba torpaqlarına qayıdış ümidini qəlbində yaşadan bir Qərbi azərbaycanlı kimi böyük qürur hissi ilə dəyərləndirirəm.

Xüsusilə sevindirici haldır ki, “İrəvanda xan qalmadı” romanı üç dildə elektron formatda hazırlanaraq beynəlxalq auditoriyaya təqdim olunub. Bu, tariximizin, həqiqətlərimizin dünya miqyasında tanıdılması baxımından son dərəcə əhəmiyyətli və təqdirəlayiq bir addımdır.

Bu cür əsərlər yaddaşı oyadır, kimliyimizi möhkəmləndirir və gələcəyə olan inamımızı daha da gücləndirir.

Cənab prezident, ali baş komandan İlhamƏliyev bu məsələdə əminliyimizi daha da artırır: “Etnik təmizləmə dalğasına məruz qalmış Qərbi azərbaycanlılar öz dədə-baba torpaqlarına qayıdacaqlar. Bunu deməyə əsas verən bir çox amillər var. Əlbəttə ki, Vətən sevgisi, o torpaqlar unudulmayıb və unudulmayacaq, o torpaqları görməyən Qərbi azərbaycanlıların sonrakı nəsilləri Vətən həsrəti ilə yaşayırlar”.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.04.2026)