Mayın 5-də Mədəniyyət Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə “Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” konsepsiyasının icrası çərçivəsində “İncəsənətin inkişafına dair dövlət proqramı layihəsinin hazırlanması” yarımbəndinin həyata keçirilməsi məqsədilə yaradılmış Komissiyanın ilk iclası, eləcə də proqram üzərində çalışan işçi qrupun növbəti toplantısı keçirilib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı AzərTAC-a istinadən xəbər verir ki, iclasda mədəniyyət naziri Adil Kərimli, kollegiyanın üzvləri, Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin sədri Polad Bülbüloğlu, müvafiq ali təhsil ocaqlarının, yaradıcılıq təşkilatlarının rəhbər və nümayəndələri, tanınmış mədəniyyət xadimləri, nazirliyin tabe qurumlarının rəhbərləri iştirak ediblər.

Mədəniyyət naziri Adil Kərimli çıxışında dövlət proqramının əhəmiyyətindən və qarşıda duran hədəflərdən danışıb. Nazir bildirib ki, iqtisadiyyat və təhsil sahələrinin qarşılıqlı əlaqəsi çərçivəsində təhsilin əsas istiqamətləri üzrə dövlət proqramlarının effektiv tətbiqi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Eyni zamanda, yaradıcılığın inkişafı, yaradıcı məhsulların təşviqi və bu sahədə mövcud problemlərin aradan qaldırılması əsas prioritetlərdəndir.

“Bununla yanaşı, infrastruktur məsələləri də diqqətdə saxlanılmalıdır. Nəzərdə tutulan layihələr çərçivəsində hər sahəyə uyğun xüsusi yanaşmalar tətbiq edilməli, əlavə infrastruktur obyektlərinin yaradılması zamanı bu amillər nəzərə alınmalıdır. Bütün bu istiqamətlər üzrə dövlət proqramlarının sistemli və məqsədyönlü şəkildə həyata keçirilməsi zəruridir”, - deyə nazir vurğulayıb.

İclasda çıxış edən “Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” konsepsiyasının icrası üzrə İşçi Qrupu rəhbərinin müavini Ayaz Müseyibov Konsepsiyanın əsas istiqamətləri barədə geniş məlumat verib.

O qeyd edib ki, ölkədə elmi-mədəni mühitin formalaşdırılması, milli-mədəni dəyərlərin qorunması və təbliği xüsusi önəm daşıyır. Xüsusilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə mədəni həyatın bərpası və bu bölgələrdə mədəniyyətin yenidən canlandırılması prioritet istiqamətlərdəndir. Bu sahədə dövlət qurumları tərəfindən ardıcıl və məqsədyönlü tədbirlər həyata keçirilir.

“Əsas çağırışlardan biri mədəniyyət və incəsənət sahəsində sistemli inkişafın təmin edilməsidir. Eyni zamanda, təhsil infrastrukturunun inkişafı, müasir təhsil metodlarının tətbiqi və incəsənət sahəsində nəticəyönümlü qiymətləndirmə mexanizmlərinin formalaşdırılması xüsusi diqqət tələb edir. Bu sahədə mövcud vəziyyət təhlil olunacaq və inkişaf strategiyaları müəyyən ediləcək”, - deyə Ayaz Müseyibov bildirib.

Mədəniyyət Nazirliyinin İncəsənət və qeyri-maddi mədəni irs şöbəsinin müdiri, İşçi Qrupun sədri İntiqam Babayev incəsənətin inkişafı ilə bağlı dövlət proqramının hazırlanması üzrə İşçi Qrupunun cari fəaliyyəti, görülən işlər və planlaşdırılan növbəti addımlar barədə məlumat verib.

O bildirib ki, hazırda proqram çərçivəsində sahə üzrə mövcud vəziyyətin təhlili aparılır, prioritet istiqamətlər müəyyənləşdirilir və aidiyyəti qurumlarla sıx əməkdaşlıq şəraitində təkliflər toplanır. Eyni zamanda, incəsənətin müxtəlif sahələri üzrə inkişaf modelinin formalaşdırılması, yaradıcı mühitin gücləndirilməsi və peşəkar kadr potensialının artırılması istiqamətində işlər davam etdirilir.

Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin sədri Polad Bülbüloğlu çıxışında vurğulayıb ki, bu istiqamətdə dövlət qurumlarının, müvafiq nazirliklərin, eləcə də sənət adamlarının fəal iştirakı vacibdir. Onun sözlərinə görə, qarşıda duran vəzifələr kifayət qədər genişdir və proqramların hazırlanması və icrası operativ, məqsədyönlü şəkildə həyata keçirilməlidir.

İclasda, həmçinin Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının rektoru, Xalq artisti Fərhad Bədəlbəyli, Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının sədri, Xalq artisti Hacı İsmayılov, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının sədri, Xalq rəssamı Fərhad Xəlilov, eləcə də Xalq artistləri Fəxrəddin Manafov, Şəfiqə Məmmədova və digər natiqlər çıxış edərək sənədin mədəniyyətin inkişafı baxımından strateji əhəmiyyətini vurğulayıblar.

Qeyd edilib ki, belə konsepsiyalar mədəniyyət sahəsində sistemli inkişafın təmin olunması, yaradıcı mühitin genişləndirilməsi və gənc istedadların üzə çıxarılması baxımından mühüm rol oynayır. Eyni zamanda, sənət adamlarının təklif və təşəbbüslərinin nəzərə alınması gələcək inkişaf üçün vacib platforma yaradır.

Kino sahəsi ilə bağlı çıxış edən sənət adamları qeyd ediblər ki, bu istiqamət mədəniyyətin ən mühüm və təsirli sahələrindən biridir. Onların fikrincə, Azərbaycan kinosunun inkişafı, yeni nəsil rejissor və aktyorların formalaşması, eləcə də müasir texnologiyaların kinoya inteqrasiyası xüsusi diqqət tələb edir.

Çıxış edən natiqlər bildiriblər ki, “Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” konsepsiyasının icrası mədəniyyət və incəsənət sahəsində sistemli inkişafın təmin olunmasına, yaradıcı mühitin genişləndirilməsinə və milli-mədəni dəyərlərin daha effektiv şəkildə qorunub təbliğ edilməsinə mühüm töhfə verəcək.

Vurğulanıb ki, bu prosesin uğurla həyata keçirilməsi üçün peşəkar kadr potensialının gücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mədəniyyət sahəsində ixtisaslı və təcrübəli kadrların hazırlanması, onların müasir bilik və bacarıqlarla təmin olunması gələcək inkişafın əsas şərtlərindən biri kimi qiymətləndirilib.

Eyni zamanda, dövlət qurumları, sənət adamları və yaradıcı ictimaiyyət arasında əməkdaşlığın daha da gücləndirilməsinin, təklif və təşəbbüslərin nəzərə alınmasının proqramın səmərəli icrasına xidmət edəcəyi bildirilib.

Daha sonra Mədəniyyət Nazirliyinin İncəsənət və qeyri-maddi mədəni irs şöbəsinin müdiri, İşçi Qrupun sədri İntiqam Babayev incəsənətin inkişafı ilə bağlı dövlət proqramının hazırlanması üzrə İşçi Qrupun cari fəaliyyəti, görülən işlər və planlaşdırılan növbəti addımlar barədə məlumat verib.

Çıxışlar müvafiq sahələr üzrə fəaliyyətin nəticələrini əks etdirən slayd-təqdimatla müşayiət olunub.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.05.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Redaksiyanın poçtundan” rubrikasında bu gün sizlərə təqdim edəcəyimiz məktub Türkiyədən, Kayseridən gəlibdir. Sabit İnce “Ters öğüt” adlı şeirini yollayıbdır.

Şair, yazar, qəzetəçi, araşdırmacı, bəstəkar olan Sabit İncə “Anadolu şair, yazar, ozan, bilim adamları Birliği” nin genel başkanıdır.

SABİT İNCE

“TERS ÖĞÜT”

Ahte vefa nedir yanından geçme

Doğru söyleyenin semtini seçme

Mazlum ağlıyorsa su olsa içme

Aşına da zehir katıver gitsin.

Geriden seyredip sen de gülerek

Yaşamaya devam insan olarak,

Gönlünü de sen kır hem de bilerek,

Arkasından gene atıver gitsin.

Üç maymunu oyna ne gör ne de duy

Baktın soyuyorlar durma sen de soy

Kazanmaya devam üstüne bin koy

Haklıyı haksıza çatıver gitsin.

Riyakârlık işin olsun unutma

Haksızdan ol hep haklıyı tutma

Kötülük etmeden aman ha yatma

Dostu yarı yolda satıver gitsin.

Menfaatin varsa koşarak yetiş

Bu uğurda serbest korkma her atış

Vicdanına bakma yolundur kaçış

İnce Beleş mezar yatıver gitsin.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.05.2026)

 Xanım Aydın, “Ədəbiyyat və incəsənət”

  Azərbaycanın yüngül sənaye tarixində xüsusi yer tutan Volodarski adına tikiş fabriki (sonradan Bakı Tikiş Evi) təsadüfi deyil ki, ölkənin ilk iri sənaye müəssisələrindən biri hesab olunur. Onun yaranması birbaşa 1920-ci illərin əvvəllərində yeni qurulan dövlətin ehtiyacları ilə bağlı idi – xüsusilə də Qırmızı Ordu üçün geyim təminatı məsələsi bu sahənin formalaşmasına təkan verdi.

İlk addımlar çox sadə şəraitdə atılmışdı. Bakıda yaradılan tikiş emalatxanalarına həm peşəkar dərzilər, həm də evdar qadınlar qoşulurdular. Maraqlıdır ki, onlar işə öz şəxsi tikiş maşınları, alətləri və hətta oturacaqları ilə gəlirdilər. Bu fakt həmin dövrün həm çətinliklərini, həm də insanların təşəbbüskarlığını aydın şəkildə göstərir.

1922-ci ildə artıq bu pərakəndə emalatxanalar birləşdirilərək “Azodejda” adlı fabrik yaradıldı. Bir qədər sonra isə müəssisə Volodarski adını aldı və sürətlə inkişaf etməyə başladı. Qeyd edək ki, V.Volodarski Sovet İmperiyasının inqilabi hərəkatının liderlərindən biri, marksist, siyasətçi olub. Onun adı keçmiş SSRİ-də şəhərlərə, rayonlara, küçələrə, fabrik və zavodlara, həmçinin körpülərə verilmişdi. Bakıda isə onun adına fabrik və küçə vardı.

İlk dövrlərdə fabrik daha çox atelyeni xatırladırdı – ay ərzində cəmi bir neçə pencək tikilirdi. Lakin 1923-cü ildən etibarən texniki yeniliklər tətbiq olundu: Podolskdan gətirilən avadanlıqlar, xüsusi tikiş maşınları və iş bölgüsü sistemi istehsalı yeni səviyyəyə qaldırdı.

Fabrikin həyatında maraqlı məqamlardan biri də “səsli intizam” idi. İşçilərin əksəriyyətində saat olmadığı üçün iş rejimini tənzimləmək məqsədilə xüsusi siqnal – fabrik fiti quraşdırılmışdı. Səhər saat 7-də səslənən bu fit şəhər sakinləri üçün də tanış səsə çevrilmişdi.

Müəssisə təkcə istehsalla kifayətlənmirdi. Burada savadsızlığın aradan qaldırılması kursları təşkil olunur, klub və mədəni tədbirlər keçirilirdi. Hətta fabrikdə yaradılan pioner dəstəsi Bakıda bu hərəkatın başlanğıcı hesab olunur.

1920–30-cu illərdə fabrik genişlənərək yeni sahələr açdı, digər şəhərlərdə — məsələn, Gəncədə yeni müəssisələrin yaradılmasına dəstək verdi. 1927-ci ildə isə Ümumittifaq müsabiqəsində yüksək nəticə göstərərək ikinci yerə layiq görüldü.

İkinci Dünya müharibəsi illərində fabrikin fəaliyyəti tamamilə cəbhənin ehtiyaclarına yönəldi. İşçilər ağır şəraitdə, uzun saatlar çalışaraq hərbi geyimlər istehsal edir, hətta texniki avadanlıqları bərpa edir və müdafiə işlərində iştirak edirdilər. Bu fədakar əməyə görə yüzlərlə işçi dövlət mükafatlarına layiq görüldü.

Volodarski fabriki zamanla Bakı Tikiş Evinə çevrildi və uzun illər ərzində Azərbaycanın yüngül sənayesinin aparıcı müəssisələrindən biri olaraq fəaliyyət göstərdi. Onun tarixi yalnız bir fabrikin deyil, həm də zəhmət, təşəbbüs və sənayeləşmənin hekayəsidir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.05.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Onun şeirlərində Vətən məfhumu qırmızı xətlə keçir. 79 yaşına kifayət qədər şeir baqajı ilə gəlibdir. Elmi fəaliyyətində isə kifayət qədər nailiyyəti vardır. Adı olsun ki, çoxunuza tanış deyil. Amma bizim missiyamız tanıtmaqdır. Beləliklə:

Bahar Məmmədova. Bahar Bərdəli təxəllüsü ilə yazır. 1957-ci il mayın 6-da Bərdə rayonunun Balaqəcər kəndində anadan olub. Şirvanlı kənd orta məktəbini (1964–1974), Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetini (1974–1979) bitirib. 1979–1991-ci illərdə Bərdədə, 1991–2008-ci illərə qədər isə Bakıda orta təhsil məktəblərində müəllim, direktor müavini və direktor işləyib.

2008-ci ildə AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatı şöbəsində elmi fəaliyyətə başlayıb. Hazırda isə Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun Müstəqillik dövrü Azərbaycan ədəbiyyatı şöbəsinin baş elmi işçisi, filologiya elmləri doktoru, dosentdir. İyirmiyə yaxın bədii-elmi kitabın müəllifidir. Yazıçı kimi prezident təqaüdçüsüdür.

O, 1998-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. Bahar Bərdəlinin ilk elmi yaradıcılığı Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatı ilə bağlıdır. O, XX əsrin 30–40-cı illər ədəbiyyatını, Balaş Azəroğlunun yaradıcılıq yolunu və Şimali Azərbaycana mühacirət edən cənublu şairlərin həyat və yaradıcılığını tədqiq edib.

2010-cu ildə "Balaş Azəroğlunun yaradıcılıq yolu" mövzusunda filologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün dissertasiyasını müdafiə edib. Bununla bağlı "Balaş Azəroğlunun yaradıcılıq yolu" və "Cənubi Azərbaycan mühacir poeziyası (1947–1990)" monoqrafiyalarını nəşr etdirib. Hər iki monoqrafiyada müəllif Bakıda yaşayan cənublu şairlərin həyat və yaradıcılıqlarını mövzular üzrə qurublaşdıraraq elm camiyəsinə təqdim edib.

Daha sonra Bahar Bərdəli "Müstəqillik dövrü Azərbaycan ədəbiyyatı" şöbəsində çalışıb, Müstəqillik dövrü Azərbaycan poeziyasını tədqiq etməyə başlayıb. Nəticədə "Müstəqillik dövrü Azərbaycan poeziyası" və "Elçin İsgəndərzadə: həyatı, yaradıcılığı" monoqrafiyalarını yazıb və çap etdirib. 2016-cı ildə Dosent elmi adını alıb.

2024-cü ilin yanvarın 15-də "Müstəqillik dövrü Azərbaycan şeirində gerçəkliyin əksi" mövzusunda Doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib və Filologiya elmləri doktoru diplomunu alıb. İndiyə kimi yüzə yaxın elmi, publisistik məqalənin, beş monoqrafiyanın, 10 bədii kitabın müəllifidir.

Bədii kitabları

- Qarabağın maralı. (Povest, hekayələr). Bakı, Gənclik, 1995

- Bənövşələr açanda. (Şeirlər). Bakı, Gənclik, 1996

- Ağ kəpənək. (Hekayələr). Bakı, Qorqud, 1998

- Çərşənbə tonqalı. (Şeirlər). Bakı, Şirvannəşr, 2000

- Duyğuların səması. (Povest, hekayələr). Bakı, Şirvannəşr, 2005

- Qayıtmısan. (Şeirlər). Bakı, Nurlan, 2011

- "Seçilmiş əsərləri" I cild (Şeirlər) 2017

- "Seçilmiş əsərləri" II cild (Povest, hekayələri). 2017

- İki əsrin hekayələri.(Hekayələr). Bakı, Nurlan, 2018

- Qarabağın dayağı Bərdə — Bərdənin qüruru şəhidlər. (Bərdə şəhidləri haqqında publistik qeydlər). Bakı, 2021

Monoqrafiyaları

- Balaş Azəroğlunun yaradıcılıq yolu

- Cənubi Azərbaycan mühacir poeziyası. (1947-1990)

- Müstəqillik dövrü Azərbaycan poeziyası

- Bahar Bərdəli. Seçilmiş əsərləri. 3 cilddə. III cild. (Elmi əsərlər)

- "Elçin İsgəənzadə: həyatı, yaradıcılığı"

Məqalələri

- "Qabil poeziyasında vətəndaş mövqeyi"

- "Qabil poeziyasında Qarabağ mövzusu"

- "Nurəngiz Günün poetik ağrısı"

- "Nurəngiz Günün məhəbbət lirikası"

- "Nurəngiz Gün poeziyasının fəlsəfi yükü"

- "Sabir Rüstəmxanlının poeziyasında vətənpərvərlik duyğuları"

- "Qabil poeziyasında milli müstəqillik uğrunda mübarizənin inikası"

- "Sabir Rüstəmxanlının şeirlərində bütöv vətənin obrazı"

- "Sabir Rüstəmxanlının poemalarında tarixi gerçəklik"

- "Nurəngiz Günün poemalarında müharibə və insan amili"

- "Sabir Rüstəmxanlının poeziyasında müharibə və sülh amili"

- "Sabir Rüstəmxanlının poeziyasında bədii idrakın beynəlmiləl xüsusiyyətləri"

- "Nurəngiz Günün poeziyasında təbiətin obrazı"

- "Nurəngiz Günün poeziyasında təbiətin tərənnümü"

- "Qabil poeziyasında təbiətin obrazı"

- "Qabilin şeirlərində həyat fəlsəfəsi"

Mükafatları

- 1995-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.

- 2019-cu ildən isə İLESAM -ın (Türkiye İlm ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birliyi) üzvüdür.

- 1998-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

- Yazıçı kimi 2009-cu ildə Prezident təqaüdü almış və 2022-ci ildə Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatına layiq görülüb

- 2017-ci ildə AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun, 2024-cü ildə isə AMEA Humanitar Elmlər Bölməsinin fəxri fərmanlarını alıb.

- 2023-cü ildən AMEA-nın əmək veteranıdır

Sonda bir neçə şeirini oxucularımıza təqdim edirik:

BU PAYIZ...

Bu payız bir başqadı

Vətənin yurddaşında!

Bu payız yaşayacaq

Tarixin yaddaşında!

Hə günü bir QƏLƏBƏ,

Hər günü qəlpə-qəlpə

Düşmənin ürəyində!

Açıb yara daşı da!

ŞUŞA gözləyir hələ,

LAÇIN özləyir hələ,

GÖYÇƏ sızlayır hələ,

Boğulub göz yaşında!

Cəbrayılım sevincək,

Fizulimdən əl çək!

Az qalıb ta....bitəcək,

Bilsin yad..., sirdaşım da!

İgidlərin “Yallı”sı,

Qönçələrin allısı,

Meyvələrin ballısı,

Gözlər Vətən- daşımda,

Bilsin dost, qardaşım da!!!

                          4 oktyabr 2020

ULU BƏRDƏM

Yenə havalanıb o qarı düşmən...

Al-qana boyanıb yenə də sinən...

Belə döyüşlərdən çox görmüsən sən...

Ulu Bərdəm!

Çox görmüsən belə azğın, namərdi,

Bu dünyanın ən qədimi, comərdi -

Yaşarısan... Adladarsan bu dərdi,

Ulu Bərdəm!

Qarabağa hər vaxt arxa, dayaqsan,

Yatmırsan ki... canım-gözüm, oyaqsan!

Bu düşməni yenə namərd qonaq san,

Ulu Bərdəm!

Əsrlərlə yağmalandın, yaşadın sən,

Əsrlərlə damğalandın, yaşadın sən,

Əbədisən, hər zirvəni aşan da sən,

Ulu Bərdəm!

Özü öz qanına axır bələndi,

Erməninin son çabası... necə diləndi...

Ürəkdən gülənlər sonda güləndi,

Uca Bərdəm! Ulu Bərdəm!!!

DARIXMA, ŞUŞAM

Darıxma, gələcək büsatın sənin,

O Cıdır düzündə el şənlənəcək!

Düşmənə od qoyan Ordumuz bizim,

Hicranı qovacaq son mənzilətək!

Küləklər dağlara sığal çəkəcək,

Çiçəklər düzlərə xalı düzəcək,

Hər çiçək üstündə bir al kəpənək,

Qayanın küksündə qartal süzəcək!

Göydən mələklər də yerə enəcək,

Salacaq boynuna incə qolunu!

Qarqarın, Tərtərin selə dönəcək,

Köçhaköç tutacaq ŞUŞA yolunu!

Natəvanın ruhu uçub göylərdə,

Vaqifin ruhuna qovuşacaqdır!

Günü pərən düşən o güneylərdə,

Ellər oba-oba salacaqdı yurd!

İSA bulağı da zümzüməsində,

Xarıbülbülümün gülər gözləri!

Gözəllər axışar… öz cərgəsində

Nənə-nəvələrin gülər üzləri!

İkidlər “CƏNGİ”yə açar qol-qanat,

“CƏNGİ”nin səsinə dünya oyanar!

Beləcə başlayar yenidən həyat,

GÜNƏŞİN rənginə VƏTƏN boyanar!!!

                                       Oktyabr 2020

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.05.2026)

Nigar Xanəliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Türk dünyası liderləri birgə layihəsindəyik. Bu dəfə Azərbaycan xalqının Ümumilli Lideri Heydər Əliyev barədə danışacağıq. Cəmi 4 gündən sonra onun anadan olmasının 103-cü ildönümüdür.

XX əsrin sonu türk dünyası üçün sadəcə siyasi xəritələrin dəyişməsi deyil, həm də parçalanmış kimliyin yenidən formalaşması dövrü idi. Məhz belə mürəkkəb bir mərhələdə Heydər Əliyev tarix səhnəsinə qayıdaraq yalnız Azərbaycana deyil, bütövlükdə türk dünyasına təsir edən proseslərin mərkəzində dayandı və liderə  çevrildi.

1993-cü ildə ölkədə baş verən siyasi böhran, vətəndaş qarşıdurması və dövlətin parçalanma təhlükəsi fonunda Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı dönüş nöqtəsi oldu. O, qısa müddətdə ölkədə sabitliyi təmin edərək vətəndaş müharibəsinin qarşısını aldı və dövlətçiliyin dağılmasına imkan vermədi. 

Bu sabitlik isə yalnız daxili siyasətlə məhdudlaşmadı, onun əsas məqsədi Azərbaycanı beynəlxalq və xüsusilə türk dünyası kontekstində aktiv aktora çevirmək idi.

1990-cı illərin əvvəllərindən etibarən keçirilən türk dövlət başçılarının zirvə görüşləri bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Bu görüşlərin əsası 1992-ci ildən qoyulmuşdu və hər il davam etdirilirdi. Heydər Əliyev bu platformanı türk xalqları arasında siyasi və mədəni yaxınlaşmanın real mexanizminə çevirməyə çalışırdı. 

Onun bu istiqamətdəki siyasəti sadəcə ideoloji çağırış deyildi, konkret nəticələrə gətirib çıxaran addımlarla müşayiət olunurdu.

Bu baxımdan ən mühüm hadisələrdən biri 1994-cü ildə Türkiyəyə etdiyi rəsmi səfər idi. Türkiyə parlamentində çıxışı zamanı o, Azərbaycan və Türkiyənin ortaq tarix və mədəniyyət üzərində qurulan münasibətlərinin gələcəkdə daha da inkişaf edəcəyini vurğuladı. Bu səfər iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın ideoloji əsaslarını gücləndirdi. 

1999-cu ildə keçirilən ATƏT-in İstanbul Sammiti isə Heydər Əliyevin beynəlxalq və regional siyasətdə rolunu daha da möhkəmləndirdi. Bu sammitdə yalnız siyasi sənədlər qəbul edilmədi, eyni zamanda Azərbaycan üçün strateji əhəmiyyət daşıyan Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri ilə bağlı müqavilə imzalandı. Bu layihə təkcə iqtisadi deyil, həm də türk dünyasını enerji xəritəsində birləşdirən mühüm addım idi. 

Bu dövrdə Heydər Əliyevin siyasətinin əsas xüsusiyyətlərindən biri balanslı xarici siyasət idi. O, bir tərəfdən NATO ilə əməkdaşlıq çərçivəsində 1994-cü ildə “Sülh naminə tərəfdaşlıq” proqramına qoşulmaqla Qərblə əlaqələri inkişaf etdirir, digər tərəfdən isə türk dövlətləri ilə münasibətləri paralel şəkildə gücləndirirdi. 

1998-ci ildə Bakıda keçirilən “Böyük İpək Yolunun bərpası” konfransı da onun regional inteqrasiya siyasətinin mühüm hissəsi idi. Bu layihə Asiya ilə Avropanı birləşdirən nəqliyyat və iqtisadi dəhlizin yaradılmasına xidmət edirdi və türk dünyasının geosiyasi əhəmiyyətini artırırdı. 

Bütün bu addımlar göstərirdi ki, Heydər Əliyev türk dünyasını yalnız tarixi və mədəni birlik kimi deyil, eyni zamanda siyasi və iqtisadi əməkdaşlıq sistemi kimi görürdü. Onun strategiyası emosional birlik çağırışından daha çox, real güc balansına əsaslanan praqmatik yanaşma idi.

Bu gün türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın institusional formaya düşməsi, ortaq təşkilatların yaranması və siyasi dialoqun dərinləşməsi təsadüfi deyil. Bu proseslərin ideoloji və siyasi təməli məhz 1990-cı illərdə atılmışdır.

Nəticə etibarilə, Heydər Əliyev təkcə Azərbaycanın xilaskarı kimi deyil, həm də türk dünyasının inteqrasiya prosesinə strateji istiqamət verən lider kimi tarixdə qalır. Onun fəaliyyəti sübut etdi ki, güclü liderlik yalnız bir dövlətin deyil, bütöv bir mədəni-siyasi məkanın gələcəyini formalaşdıra bilər.

Sonda Heydər Əliyevdən bəzi sitatlar gətirmək istəyirəm:

“Biz bir millət, iki dövlətik.”
(Bu fikir əsasən Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinə aid olsa da, daha geniş mənada türk birliyinin simvoluna çevrilib.)

“Bizim hamımızın kökü birdir, dilimiz birdir, dinimiz birdir, milli-mənəvi dəyərlərimiz birdir.”

“Türk dövlətləri arasında əməkdaşlıq nə qədər güclü olarsa, bizim xalqlarımız da bir o qədər güclü olar.”

“Türk dünyasının birliyi bizim üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir və biz bu birliyin möhkəmlənməsi üçün çalışmalıyıq.”

“Azərbaycan ilə Türkiyə arasında olan dostluq və qardaşlıq əbədidir, sarsılmazdır.”

Bu gün əgər Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev “Bizim bir ailəmiz var, o da türk ailəsidir” deyirsə, demək, Heydər Əliyevin qoyduğu möhkəm təməllər öz bəhrəsini vermiş, yerində böyük bir türk birliyi abidəsi ucaldılmışdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.05.2026)

İlk dəfə təşkil olunan Masallı Kitab Festivalı çərçivəsində tanınmış şair-publisist, türkoloq Əkbər Qoşalının seçilmiş əsərlərinin birinci cildinin təkrar nəşrinin təqdimatı və imza mərasimi keçirilib.

Festivalın qapanış gününə təsadüf edən tədbirdə Masallının ədəbi, ictimai-mədəni həyatında fəal rol oynayan aydınlar, yerli

dövlət orqanlarının, təhsil qurumlarının və vətəndaş cəmiyyəti institutlarının nümayəndələri, eləcə də festivalın təşkilatçı qurumlarının rəhbər şəxsləri iştirak edib.

Tədbirdə çıxış edənlər Əkbər Qoşalının çoxşaxəli yaradıcılığını, onun çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatında və publisistikasında tutduğu yeri, həmçinin türkologiya sahəsində fəaliyyətini yüksək qiymətləndiriblər. Bildirilib ki, müəllifin əsərləri milli-mənəvi dəyərlərin təbliği, ədəbi düşüncənin inkişafı və Türk dünyası mədəni bağlarının möhkəmləndirilməsi baxımından önəm daşıyır.

Təqdimat mərasimində millət vəkili Elçin Mirzəbəyli, filosof Rahid Ulusel, yazıçı-publisist Nurəddin Ədiloğlu, “Regional Hüquqi və İqtisadi Maarifləndirmə” İctimai Birliyinin sədri Arzu Bağırova,

Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyinin başqanı İntiqam Yaşar, Cəlilabaddan festivala qatılan şair Əlirza Həsrət və başqaları müəllifin yaradıcılığına dair fikirlərini bölüşüb.

Çıxışçılar həm festivalın önəmindən, həm də təqdim olunan kitabın ədəbi dəyərindən danışıb.

Əkbər Qoşalının seçilmiş əsərlərinin təkrar nəşrinin onun poetik

yaradıcılığının daha geniş oxucu auditoriyasına çatdırılması baxımından önəmli addım olduğu vurğulanıb.

“Regional Hüquqi və İqtisadi Maarifləndirmə” İctimai Birliyinin koordinatoru Nilufər Lətif şairin şeirlərini səsləndirib. 

Müəllif özü bir neçə şeirini oxuyub, oxucuların suallarına cavab verib.

Tədbirin sonunda müəllif oxucular üçün kitabını imzalayıb, festivalın təşkilatçılarına, o cümlədən kitabın təkrar nəşrini həyata keçirən “Regional Hüquqi və İqtisadi Maarifləndirmə” İctimai Birliyinə və bütün iştirakçılara təşəkkürünü bildirib.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.05.2026)

Nemət Tahir,

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

70-ci illərdə Yaponiya SSRİ ilə kütləvi şəkildə traktorların, buldozerlərin və digər ağır tonnajlı maşınların idxalı barədə razılığa gəlir. Bir müddət bu prosses davam edir və Sovet hökuməti bu məsələni böyük çapda reklam edərək aləmə car çəkir:

"Qüdrətli SSRİ o qədər inkişaf edib ki, Yaponiya kimi ölkə texnikanı bizdən alır."

Amma üstündən bir neçə il keçdikdən sonra məlum olur ki, sən demə Yaponiya bu ağır tonnajlı dəmir yığınını alıb əridir və yenidən əsl yapon keyfiyyətli maşınlar istehsal edir. Yəni Sovet maşınlarını bir növ xammal kimi alırmışlar.

Bu biabırçılıqdan sonra SSRİ Yaponiyaya maşın ixracını dayandırır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.05.2026)