Habil Yaşar,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

İstəkli oxucular. Yenidən Təqdimat rubrikasındayıq. Bu cümə günü sizlərə dəyərli şairə xanım Nargilə Yusifqızından  iki şeirini təqdim etmək istəyirəm.

Tək elə bu bənd xəbər verir ki, bəyənəcəksiniz:

Sən – əlçatmaz üfüq, mən – yorğun bulud,

Yağsam, torpağına qarışa bilməm.

Bu eşqin əlindən hər şeyi unut,

Özümdən küsmüşəm, barışa bilməm.

NARGİLƏ YUSİFQIZI

TƏZAD

Sükutun rəngi yox, dadı var imiş,

Hər dadım sükutdan xatirə qalır

Mənim bu sevgimdə bir ah var imiş,

Gözümdən tökülən kəhkəşan olur.

Sən – əlçatmaz üfüq, mən – yorğun bulud,

Yağsam, torpağına qarışa bilməm.

Bu eşqin əlindən hər şeyi unut,

Özümdən küsmüşəm, barışa bilməm.

Aramızda zaman – kəsərli bıçaq,

Hər anı doğrayıb həsrət eləyir.

Könlüm bir mənzildir, hər yanı çıraq,

Tək sənin yoxluğun zülmət eləyir.

Nə eşqi bitirə bildik, nə yolu,

Mən səndə yox oldum, sən məndə qaldın.

Taleyim bir kəlmə "əlvida" dolu,

Mən səni itirdim, sən məni aldın.

BİTMƏYƏN HƏSRƏT

Yenə pəncərəmdə payız nəfəsi,

Otağım sükutun səsilə dolur.

Ruhumda sızlayır həsrət nəğməsi,

Sevgisiz ümidlər saralır, solur.

Aramızda yollar – soyuq və uzaq,

Mən burda qəribəm, sən orda tənha.

Könlüm bir uşaqdır, gəl onu ovut,

Daha dözümüm yox fərağa, aha

Səninlə keçdiyim hər saat, hər an

İndi bir xatirə, şirin bir röya.

Sən mənim dünyamsan, sən mənim bəxtim,

Sənsiz viranədir bu qoca dünya.

Gözlərim dikilib uzaq üfüqə,

Bəlkə bir xəbər var əsən yellərdən.

Sevgi bir dənizdir, mən isə yolçu,

Üzərək keçirəm xatirələrdən.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.05.2026)

Əkbər Qoşalı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının redaktoru

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının birgə layihəsində bu gün Türk xalqları ədəbiyyatı rubrikasında görüşürük.

Saxa (Yakutiya) Respublikasının Xalq şairi, Türk dünyasının duyğu atlasında özünəxas yeri olan Natalya Xarlampiyevanın poetik nəfəsi Azərbaycan oxucusuna yad deyil. Onun ulus ruhuyla yoğrulmuş şeirləri illər öncə Bakıdan boylanan bir kitabın səhifələrində Azərbaycan türkcəsində yeni bir ömür qazanmışdı. Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyinin xətti ilə işıq üzü görən həmin nəşr, əslində, bir kitabdan ötəydi – Quzeyin ağ səssizliyi ilə Güneyin yanar könlü arasında qurulan mənəvi körpü kimiydi.

Türklərin poeziyasında qəribə bir ortaq titrəyiş, tezlik var: çölün sonsuzluğu, qaçan at nalının səsi, ocaq başında düşünən insanın tənhalığı, sevgiylə savaşın bitməz kimi görünən qarşıdurması… Natalya Xarlampiyevanın “Qobi çölündə yuxu” şeiri də məhz bu ortaq yaddaşın poetik izidir. Burada Saxa ellərinin sərt təbiəti ilə qədim türk ruhunun kövrək qatları iç-içə keçir; bir qadın könlünün dalğınlığı, bir ulusun tarixi ağrıları və insanlığın dəyişməyən yığvalı eyni tonqalın közündə qovuşur.

Oxuduğunuz bu şeir yalnız sevgi haqqındadırmı?.. – Əsla, yox! – Bu mətn həm də yaddaş haqqında, unudulmayan savaşlar, çürüyən silahlar və bütün bunların fövqündə dayanan ruhi güc haqqındadır. Bəlkə də ona görə müəllif Qobi çölünü coğrafi məkan olmaqdan çıxararaq ruhun metaforu kimi tanıdır. Burada külək də danışır, at da yaddaşa çevrilir, ox da taleyin simvoluna dönür...

Moskvada yaşayıb-yaradan tanınmış azərbaycanlı şair Afaq Şıxlının poetik çevirməsi isə bu şeirə yeni nəfəs verib. Budur, Afaq xanım çevirmənin sözlərin dil dəyişmindən irəli – duyğunun başqa bir ürəkdə yenidən doğuluşu olduğunu göstərir. Afaq xanımın çevirməsində Saxa poeziyasının buz kimi saf nəfəsi Azərbaycan türkcəsinin isti ahəngi ilə qovuşaraq yeni poetik çalarlar qazanıb.

Şeirin içindəki ağ atlı igid bizə həm qədim dastanlarımızı xatırladır, həm də çağdaş insanın itirdiyi mənəvi bütövlüyü… – İlgincdir, elə deyilmi?  Sanki “Dədə Qorqud”un bozqır ruhu ilə Saxa miflərinin qar işığı eyni poetik göyüzü altında görüşür.

Silahlar torpaqda çürüyə bilər,

imperiyalar dağıla bilər,

intiqam unudula bilər –

amma insan ruhunda sevgiyə ayrılmış yer heç zaman boş qalmır. –

Bəngü qarlar ölkəsindən gələn həzin səs bizə bunu bir daha xatırladır…

Bir də, Natalya xanımın şeirindəki “Qobi” monqol səhrası olmaqdan daha çox, Türk-Turan yaddaşının metafizik çölü kimi gəldi mənə. Belə bir yerdə tonqalın yanması, ağ atlı igidin görünməsi, savaş və sevginin toqquşması təsadüfdirmi?.. Bax, bu ritorik sual və anlamda, Azərbaycan oxucusu üçün “Qobi” sözü bizdəki “Qobu” ilə səsləşir – həm səs olaraq, həm yaddaş olaraq.

“Qobu” sözü Azərbaycan türkcəsində əsasən yarğan, çuxur, quru dərə, aşınmış torpaq sahəsi, suyun oyduğu enişli relyef anlamlarında işlənir. Mənim doğulduğum Tovuzun Qoşa kəndində – Yeddibulaqla Qoşasu arasında Qobu adlanan müvafiq yer adı var.

Uzun sözün qısası, semantik nüvəsində – çatlamış, yarılmış, quru, sərt relyef anlayışı dayanır.

İndi baxaq “Qobi”yə…

Saxalı şair xanıməfəndinin poetik axın etdiyi Monqolustandakı ünlü Qobi səhrasının adı monqolca “Говь / Gobi” formasındadır və quraq çöl, daşlı-bozqır ərazi, bitkisiz geniş sahə anlamlarını verir.

Göründüyü üzərə, “Qobu” ilə “Qobi” arasında həm fonetik yaxınlıq, həm də semantik yaxınlıq çox güclüdür.

Türk dillərində Qobu - Qovi/Qobi kimi keçidlər doğaldır.

Üstəlik, qədim türk və monqol dilləri yüzillərlə eyni coğrafi-mədəni arealda qarşılıqlı təsirdə olub. Bir çox relyef və çöl terminləri ortaq Altay qatına aid sayılır.

Burada daha dərin bir kulturoloji məqam da vardır:

“Qobu/Qobi” coğrafi termin olmaqdan başqa, bozqır insanının yığval yeridir. Yəni sərtlik, yalqızlıq, köç, külək, at izi, susuzluq, sonsuz üfüq… – Bunlar, çöl estetikasının qaynaqları deyilmi?..

Qobi – Turanın böyük qobusu, yaddaşdakı izidir… – Poetik baxımdan belə də demək olar...

Dəyərli oxucular, beləliklə, Türk dünyasının uzaq Quzeyindən gələn bir duyğu nəğməsini diqqətinizə çatdırırıq.

Sayğılarla!

QOBİ ÇÖLÜNDƏ YUXU

Gecədir, tonqal yanır yayın qızğın çağında,

Közlərlə oynayıram...

İşıq salır üzümə, bir də isidir məni...

Nədənsə darıxıram.

Hələ çox gəncəm, hələ çox zərifdir ürəyim,

Həyəcanla döyünür...

"Sevgi" deyilən sözdən qəribə intizarla

işıqlara bürünür...

Zaman vardı, sevgidən danışmazdı adamlar,

Salmazdılar heç yada.

Mənim qara hörüklü, qara bəxtli xalqımı

Çox əzdilər dünyada.

Deyirlər çox səbəb var sonsuz intiqam üçün

Uzunboy düşmənlərə, —

Onlar hey nifrət ilə zəhərləyib oxları,

sarılmış nizələrə.

Mənsə itmiş atımı axtarırdım dün axşam

aylı gecəyə qədər...

Birdən uzaq sahildə, ağ atının belində

göründü bir cəngavər...

O gecə söyüdlükdə, altında köhlən atı,

o boyla, o biçimlə,

Dərin və nəvazişli baxışlarla bir igid

alov yaxdı içimdə.

Lakin sabah olunca, havanı yara-yara

oxlar yağdı səmadan.

Didərək ruhumuzu, ölüm qəhqəhə çəkdi –

həsrət keçdi aradan.

İgid, hanı ağ atın – indi haraya çapır,

cilovu dişləyərək?

Oxun haraya uçur, söyləyə bilmir mənə

sərgərdan gəzən külək...

Kim çəkəcək adını? Köhləninin üstündə

görəcəyəmmi səni?

Çöldə, ocaq başında oturub ağlayıram,

yuxu aparmış məni...

İndi torpaqda çürür bir vaxtlar ölüm saçan onca qorxunc silahlar.

Amma ki, bu dünyada savaşdan daha güclü

yenilməyən sevgi var!

Bəlkə də bu səbəbdən, yuxularda gəlmişəm

mən bu Qobi düzünə, —

Qoy, "eşq" deyilən bu söz, ürəyimdə yenidən

məskən salsın özünə…

*

Гобиистиэбэртуул

Туунну истиэп. Сай ортото

Симик кутаа умайар.

Олоробун о л уот аттыгар

Туохтан эрэ олус мунчааран.

Мин эдорбин. Тунуй сурэхпин

Yopyy сибикитэ долгутар,

Таптал диэн тыл абылана

Тулабын дьиктитик сырдатар.

О, таптал тубунан саныырга

Табыгана суох куннор ууммуттэр,

Хара ес илбиэ бар дьоммун

Харааччы булкуйбут, иирдибит.

Орус унуоргу кес дьонтон

Иэстээр сылтахтаах унубут,

Остенуу батана сытыыланар,

Оргес-кылаан сулубуннэнэр.

Оттон мин бэҕэнэ киһэ

Кулунчукпун кордуу сылдьан,

Корбутум анараа кытылга

Урун аттаах уоланы.

Кини миигин одууланан

Томторго балай да турбута,

Хараҕын уотун сылаана

Мин иэдэспин итиппитэ...

Бугун эмиэ сытыы охтор

Салгыны хайыта сутрулэр,

Олух хаан иччитэ саныгыраата,

Сиргэммит ат тыбыырда, кистээтэ.

Бэҕэээ корбут уоланым,

Ханна тиийда эн урун атын,

АрБааттан урэр таллар

Ааккын тобо ааттаабаттар?

Туунну харанаҕа мунатыйа

Симик кутаа аттыгар

Олоробун суппут уйэбэ

Гоби истиэбэр. Туулбэр.

Батас, унуу ултуруйбут,

Охтор сытыйбыттар буорга.

Арай таптал суду кууьун

Кыайбатах кыргыс уйэтэ.

Ол инин Гоби истиэбэр

ит тул миэхе кэллэҕэ,

Таптал диэн тыл абыланын

Сангалыы дуунабар куттаҕа.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.05.2026)

Kənan Məmmədli,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Fotoqrafiya da bir sənətdir, rəssamlıq kimi. Amma biz çox vaxt bunu qəbul etmir, bu işi adi şəkilçəkmə hesab edirik. Telefonu ver kimə istəsən, o da düyməni basıb çəksin.

Uzatmayım, sizə 2026-ci ildə dünyanın ən yaxşı fotosu barədə danışacağam.

Amerikalı fotojurnalist, 70 yaşlı Kerol Quzi 2026-cı il Dünya Mətbuat Foto Müsabiqəsinin qalibi seçilib. Onun Miami Herald üçün çəkilmiş şəkli Nyu-Yorkda bir immiqrantın ICE agentləri tərəfindən saxlanıldığı emosional anı əks etdirir.

Əsas təfərrüatlar: İlin fotosu: "ICE agentləri onu saxladıqca pərişan qızlar öz atalarına, Luisə yapışırlar..." (Foto: Carol Guzy (Zuma Press, iWitness/Miami Herald)

 Kontekst: Əsər qaçqın böhranı da daxil olmaqla qlobal hadisələrin insana təsirini vurğulayır.

Finalçılar: Digər diqqətəlayiq yazılar arasında Saber206-nın Bluedin rəsmi siyahısı var. Seriyalar və tematik kateqoriyalar da daxil olmaqla qaliblər World Press Photo saytında mövcuddur. (Mənbə: The Guardian)

P.S. Həqiqətən fotoya baxırsan, bunu necə adi şəkilçəkmə adlandırmaq olar? İnsanın bütün ağrı, əzab və iztirablarını tutub kameraya gətirib lentə köçürürsən, bu ki böyük ustalıq tələb edir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.05.2026)

Aytən Ağasıyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Həyat müxtəsər vurma düsturu deyil ki, ayağımızı ayağımızın üstünə aşırıb cavabları əzbərləyək!

Ama həyat hər birimizin müdhiş müəllimidi. Bir də görürsən ki, “heç vaxt” dediyin nə varsa onları yaşayırsan...

Zaman-zaman baş verən hadisələrə, insanların elədiklərinə nə bir reaksiyam, nə də ki yorumum olur. Çiy süd içmiş insanları tanıdıqca nə təəccüblənə bilirəm, nə də həyəcanlana..

Çünki həyat hər kəs üçün bir cürdü. Müdhiş müəllimim mənə bunu öyrətdi.

Kimisi səni qəddar tanıyır, kimisi mərhəmətli bilir. Kimisi səni qorxaq, kimisi istədiyini həyatdan söküb alan bilir.

Birinin gözündə itirməkdən qorxan kimi görünürük, digərinin yaddaşında gözüqara olaraq qalırıq.

Niyə belə olduğu bizlər üçün məchul qalır. Mənə görə isə insan baxdığı insanda özündə olan tərəfi görür, ondan belə düşünür.

Necə deyib Mevlana?

“Baxdığın mənəm, gördüyün sən”.

Bu yaxınlarda oxuduğum romanın iki yüz əlli ikinci səhifəsində belə bir əhvalata rast gəldim:

“ Demək, 1911-ci ildə Bakıda Qafqazın ən qüdrətli, ən nüfuzlu şəxsi olan milyonçu Hacı Zeynalabdin Tağıyev xaricdə təhsilinə pul ayırıb oxutduğu Behbudov soyadlı gəncə özünün biznes imperiyasının əhəmiyyətli hissəsini, o cümlədən, zavod, vətəgə, dəyirman, fabrik və hətta şəxsi evlərinin idarəçiliyini də həvalə etmişdi, ona güvənirdi. Bir gün Tağıyev onu evinə dəvət edir, evində olan altı nəfər bu gənci vəhşicəsinə döyür. Səbəb oymuş ki, Tağıyev Behbudovu özündən çox cavan olan arvadı Sona xanımla yaxınlaşmaqda ittiham etmişdi. Behbudov bunu təkzib etsə belə, döyülmüş, sonra evdən çölə atılmış, işdən də qovulmuşdu.

Behbudov etibarlı vəkili ilə bir ay ərzində şərəfinin nə dərəcədə zədələndiyi, onun bərpası üçün ictimai cəhətdən hansı məqbul və müvafiq tədbirlərin görülə biləcəyi barədə müzakirə apardıqdan sonra məhkəməyə müraciət edir. Məhkəmədə Tağıyevin hüquqlarını onun vəkili – Rusiya Dövlət Dumasının üzvü, Çar Rusiyasının ən nüfuzlu vəkillərindən olan Vasili Maklakov böyük məbləğdə qonorar alaraq müdafiə eləyir. Xalqa açıq olan məhkəmə salonu dolub-daşır, bəzi qəzetlər hər gün məhkəməyə bir neçə səhifə həsr edirlər. Bütün Rusiya Imperiyasının gözü bu məhkəmədə olur, hər yerdə ondan danışılır. Əlbəttə, indi hamı düşünür ki, az qala Ваkının yiyəsi olan, imperatorun dostu, milyonları ilə məhkəməyə təsir gücünə malik, üstəlik, imperiyanın ən güclü vəkilinə sahib olan Tağıyev məhkəməni qazanıb. Amma yox. 74 yaşlı Tağıyev günahkar bilinir və iki il yarım müddətinə azadlıqdan məhrum edilir.”

Tağıyev də olsan insansan, yanıla bilərsən, nənəm həmişə deyər ki, almaz yonulmazsa, insan yanılmazsa mükəmməlləşə bilməz.

Dörd il öncəki mən ilim və irfan sahibi olmaq istəyirdi, ama səhv eləməkdən qorxurdu, çəkinirdi. İndi isə mən özümə deyir ki, “səhvin qədər varsan! Heç vaxt özün olmaqdan utanma!”

Yüz il sonrakı, hansı ki övladlarımızın nəfəsinə belə yad olacaq həyat biz torpağın altında olsaq da davam edəcək, bu gün mənimdir dediyimiz hər şey bir başqasının olacaq.

Şanslı olsaq bir neçə il anıla bilərik, sonra xatirə kimi belə olmayacağıq!

“Coco” filminə baxanlar bəlkə də olacaq, bu yazını oxuyanlar arasında... Biz də bir gün Miguelin nənəsinə öz atasını xatırlatdığı kimi “xatırlanması çətin” biriləri olacağıq..

Buna görə də indi, torpağın üstündə ikən həyata barmaqlıqlar arasından baxan insanlara bir isim,  bir sifət tapmaqda əlacsız qalıram..

Düzdü, mən də zamanla o barmaqlıqların arxasında olmuşam, həyatı elə görmüşəm.

Bir gün mənim daxilimdəki səs-küy yaşam gücüm, yaşam qaynağım olan halda bir başqa gün həmin səs-küy məni yaşamdan qopara bilib.

Ölüm barış doludu, yaşam mükəmməl, ziddiyət isə aradakı körpüdədir.

Körpü bizi dönüşdürəndi, çevirəndi!

Bilən bilər, məşhur müğənninin də dediyi kimi:

“Bəzi insanlar qəhvə kimidir, onlar acıdır qəhvə kimi, bəzi insanlar yumurta kimi tez qırılandır, bəzi insanlar kartof kimi sərtdir. Həyat bu insanları bişirir. Yumurta bişəndə qatılaşır, qırılmaz artıq. Kartof bişəndə yumuşalır. Qəhvə də acıdır axı bişəndə bir dada gəlir.

İnsanlar da elədi.. həyat  insanları, yumurta kimi tez qırılan insanları bişirib sərt eliyir, kartof kimi sərt insanları bişirib yumşaq eliyir, qəhvə kimi acı insanları bişirib bir dada gətirir. Həyat budu, hər kəs üçün bir cürdü..”

İnsan bunu fərqinə varanda və özünü olduğu kimi qəbul edəndə, özünə başqasının gözündən deyil də, özünə içindən boylananda, ruhunun cisminə qonaq olduğunu biləndə havalanmır daha. həyat onun üçün  daha yaşanılası olur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.05.2026)

Nemət Tahir,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

1992-də “Pepsi” kompaniyası Filippində  bir reklam kampaniyası keçirir. Sloqanı isə belə idi – Siz bu gün milyonçu ola bilərsiniz.

Kampaniya sadə idi – hər həftə xoşbəxt rəqəm elan olunurdu, bu rəqəmi qapağın içərisindən tapan milyon peso qazanırdı. Bu təxminən 40 min dollar idi. Kasıb ölkə vətəndaşı üçün bir sərvət idi.

25 mayda qəzetlər növbəti xoşbəxt rəqəmi elan edirlər — 349.

Amma texniki səhv baş verir. Belə ki 349 rəqəmli qapaqlardan 800 000 ədəd istehsal edilir. Bu isə 32 milyard demək idi. Təbii ki, “Pepsi” bu məbləği ödəməkdən imtina edir.

On minlərlə «qalib» küçə etirazlarına başlayır və “Pepsi müharibəsi” başlayır. Pepsinin 32 maşını yandırılır. Adamlar Pepsi ofislərinə hücum edirlər. İdarə heyətinə təzyiq dolu yazılar gəlir. Bütün şirkət işçiləri şəhəri tərk edir.

Maraqlıdır ki, Pepsiyə qarşı müharibə ilk dəfə idi ki, ordunu və kommunistləri birləşdirir. Pepsi məhkəmələrdən sonra hər bir qalibə cəmi 10-20 dollar pul ödəyir.

Pepsi bu kampaniyaya 2 milyon dollar ayırmışdı, sonda isə 20 milyona yaxın xərcləri çıxır. Xoş «niyyət» hərdən belə də nəticələnir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.05.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının və “Ulduz” jurnalının birlikdə həyata keçirdikləri “Biri ikisində” layihəsində bu gün sizlərə Günay Mirinin hekayəsi  təqdim edilir.

Layihə ən yaxşı ədəbi nümunələrin təbliğinə hesablanıbdır.

Xoş mütaliələr.

GUNAY MİRİ

“GÖY PENCƏK”

Havalar qəflətən soyudu; göy üzünü qara buludlar aldı, acı külək əsdi.

Məktəb çantamı yığıb pəncərədən həyətə boylandım. Üşüyürdüm. Ayağımın birini götürüb, o birini qoyurdum. Bu soyuqda məktəbə necə gedəcəyimi düşünürdüm. Hirsimdən qəhər məni boğurdu.

         Anam ayağına kündə bağlanmış məhbus kimi ağır addımlarla həyətdən evə tərəf gəlirdi. Əlində nəsə bir bükülü var idi. Qapı cırıldadı. Anam otağa girib qapını bağladı. Susub mənə xeyli baxdı, sonra bir neçə addım atıb əlindəki bükülünü çəkinə-çəkinə mənə uzatdı...  

         O gün ömrümdə birinci dəfə anama cavab qaytardım; hikkə ilə, səsimi qaldırmaqla, sifətimi bozartmaqla. “Mən qız jaketi istəyirəm!” deyib bağırdım, anamın mənə uzatdığı göy pencəyi üstünə tolazladım. Pencək anama dəyib döşəməyə düşdü. Anam Tibet kahinləri kimi sonsuz təmkinlə pencəyi yerdən qaldırdı,  mülayim səslə astadan dedi:

Qızım...

Nə qızım!? – onun sözünü ağzında qoyub kükrədim, –  mən oğlan pencəyi geyməyəcəyəm!

Yad oğlan pencəyi deyil, mənim balam, qardaşının pencəyidir. Vallah, heç bilinməyəcək. Təki canın isti olsun, –  anam pencəyi sığallayıb pilə kimi yumşaq səslə dedi. –  Neyləyim axı? Atan qayıtsaydı, alardı, –  anamın səsi kallaşdı.

Anamın təbəssümü çoxdan yadırğamış yaraşıqlı sifətinə hopmuş əlacsızlıq hissi kürümü yatırdı. Pencəyi alıb o üz-bu üzünə çevirdim. Hirsimi zorla boğub pencəyi əynimə keçirdim. 

         Məktəblə evimizin arası on beş dəqiqəlik yol idi. Dərsə hamıdan tez getmək qərarına gəldim. Çantamı belimə şəllədim. Pencəyin ətəklərini çantanın altına yığdım ki, görünməsin. Çox adam görməsin deyə, ara yola buruldum. Gedə-gedə hər addımıma bir cümlə deyib özümü sakitləşdirirdim: “Heç kim sənə fikir vermir. Belində çanta var. Çanta pencəyin ətəklərini yellənməyə qoymur.  Heç kim səni görmür. Çanta belini tutub. Pencək geydiyin bilinmir”.   

         Darvazadan girəndə də, məktəb binasının giriş qapısını açanda da mənə baxan olmadı. Sinfə keçib çantanı partamın üstünə atdım, pencəyi cəld soyunub astarına çevirdim, gedib asılqandan asdım.

         Sinif yoldaşlarım ikibir-üçbir sinfə doluşdular. Qızlar isti jaketlərini, oğlanlar gödəkcələrini soyunub sinif otağının arxa divarına bərkidilmiş asılqandan asdılar.

         Dərsin ortasında karandaşımı qəsdən yerə atdım ki, gözucu asılqana baxım. Baxdım. Qızlardan kiminsə yaşıl yun jaketi mənim göy pencəyimin üstündəki ilgəyə keçirilmişdi. Jaketin altından bir qarış sallanan astar qolları saymasaq, pencəyim görünmürdü! Dərindən nəfəs aldım.

         Son dərsdə bərk həyəcanlandım. Tanrıya yalvardım ki, zəng çalınan kimi müəllimə jurnalı götürüb getsin. Getsə, uşaqlar basabasla paltarlarını götürər, evə cumarlar, mən də rahatca pencəyimi çantamın altında gizlədib evə gedərəm... Amma yox, istədiyim kimi olmadı, ola bilsin, acı küləyin vıyıltısı ünümü Tanrıya çatmağa qoymadı; dərs bitdi, zəng çalındı, uşaqlar bir-bir asılqandan paltarlarını alıb geyindilər, jurnalda qeydlər aparan müəllim ilə sağollaşıb sakitcə sinifdən çıxdılar.

         Asılqanda astarı parıldayan pencəyim tək qaldı. Müəllim başını qaldırıb mənə baxdı, acıqla evə niyə getmədiyimi soruşdu. “Sabahkı dərsin tapşırığını edirəm, müəllim, küləkdir, qorxuram, evdə işıqlar sönə, sabah dərsə hazırlıqsız gələm” – səsim titrəyə-tirəyə cavab verdim. Müəllim dilinin altında nəsə dedi, dediklərini eşitməsəm də, anladım ki, bəhanəm tutub.

         Müəllim qəflətən başını qaldırıb asılqana baxdı. Ürəyim guppuldadı. Üzümü dəftərin vərəqi ilə cəld örtdüm. Müəllim sürətlə asılqana yaxınlaşdı, pencəyimi alıb baxdı, pencək əlində pəncərəyə tərf getdi, pəncərəni açıb məktəbin darvazasına tərəf gedən uşaqları çağırdı:

Hansı huşsuz pencəyini sinifdə unudub?!

Uşaqlar devikdilər. Oğlanlar bir-birinə baxdılar. Qızlar gülüşdülər. Müəllim “Heç nə başa düşmədim” mızıldanıb başını buladı, pəncərəni bağlaylb jurnalı yazmağa davam etdi. İşini bitirib zərblə jurnalı qapadı. Durub qapıya tərəf getdi. Cəld ayağa durub müəllim ilə sağollaşdım. O, “sağ ol”umu almadan qapını arxasınca bağladı. 

         Qapıya boylana-boylana ürkək addımlarla asılqana tərəf getdim. Bir əlimdə çanta, o biri əlimdə astar üzünə çevrilmiş göy pencək, dəhlizdən güllə kimi keçdim.

         Həyətdə heç kim yox idi. Pencəyi çevirib əynimə keçirdim, ətəklərini çantanın altına yığdım.

         Narın yağış başladı. Yenə əsas yoldan ara yola dönmək isatədim, amma bu yağışda ara yolun palçıq olacağını yadıma salıb fikrimdən daşındım. Bir neçə dəqiqə sonra narın yağış damcıları irilənib leysana çevrildi. Adamlar leysandan qorunmaq üçün daldalığa çəkildilər. Küçə boşaldı. Pencəyimin ətəklərini açıb yelləyə-yelləyə, ayaqlarımı gölməçələrə çırpa-çırpa evə tərəf getdim. Gedə-gedə hər addımıma bir heca salıb deyirdim: Ana, məni bağışla!

         Evimizin eyvanında anamla qarşılaşdım. O, saçımdan alnıma, alnımdan yanaqlarıma süzülən mirvari damcılara, xoşbəxtlik saçan çöhrəmə baxıb gülümsədi. O an anladım ki, anamın bir anlıq təbəssümü insanların min qınağından  üstündür!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.05.2026)