Türkiyədəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi qardaş ölkədə mədəniyyətimizin təbliği sahəsində müstəsna fəaliyyətlə məşğuldur. Budur, növbəti nəticə: Türkiyə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi Opera və Bale Baş Müdirliyi ilə əldə olunmuş razılaşmaya əsasən Azərbaycan bəstəkarlarının əsərləri Türkiyənin opera səhnələrində nümayiş etdirilməkdədir.

Bu əməkdaşlıq çərçivəsində martın 26-da Ankarada Azərbaycanın dahi bəstəkarı, Türk dünyası musiqisinin zirvəsi  Üzeyir Hacıbəylinin məşhur operettası “Arşın Mal Alan” əsəri səhnəyə qoyulub.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Türkiyədəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzindən verilən məlumata görə, əsərin premyerasında Ankara Opera və Bale Genel Müdiri Demet Gökalp, Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Samir Abbasov, mədəniyyət, incəsənət xadimləri, yerli azərbaycanlılar, media nümayəndələri, geniş ictimaiyyət iştirak edib.

Tamaşada baş rolları Əsgər-Şenol Talınlı, Gülçöhrə-Esin Talınlı, Asya-Olça Bora, Süleyman-Serkan Kocadere, Əsgərin xalası-Sibel Kızıltaş, Soltan bəy-Mehmet Yılmaz, Telli-Ayten Hanalioğlu və Vəli-İbrahim Halil Turgut ifa ediblər.

Yüksək səhnə tərtibatı, dekorasiya, artistlərin Azərbaycan və Türk dillərində ortaq istifadə etməklə oynadıqları rollar və musiqilər böyük maraqla qarşılanıb.

Anşlaqla keçən “Arşın mal alan” əsərinin tamaşası Ankara tamaşaçılarının alqışları ilə müşaiyət olunub.

Qeyd edək ki, sözügedən tamaşanın Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi və Ankara Dövlət Opera və Balet Teatrının birgə əməkdaşlığı ilə Türkiyənin müxtəlif bölgələrində də səhnələşdirilməsi nəzərdə tutulur.

Bu layihə Azərbaycan mədəniyyətinin Türkiyədə təbliği və iki qardaş ölkə arasında mədəni əlaqələrin daha da möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.03.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Qazi şairlər günümüzün ədəbi cameəsinin ayrılmaz parçasına çevriliblər. Onlardan biri də istedadını xüsusən qeyd etmək istədiyim 44 günlük Vətən müharibəsinin iştirakçısı Nadir Həsənoğludur. Onunla bağlı xəbərim var. Bakı Xətai Sənət Mərkəzində Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi İB-nin təşkilatçılığı ilə Nadir Həsənoğlunun  ''Sözlərdə yatan xəzinə'' adlı kitabının təqdimatı keçirildi.

Dövlət himnimiz səsləndirildi. Şəhidlərimizin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edildi.

Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisinin sədri, Kəlağayı Muzeyinin direktoru Güllü Eldar Tomarlı gənc şair Nadir Həsənoğlunun yaradıcılıq yolundan söhbət açdı. Qeyd etdi ki, Nadir Həsənoğlunun vətənpərvərlik mövzusunda yazdığı şeirlər gənclərə nümunədi.

Tədbirdə Xətai Rayon Ağsaqallar Şurasınn sədri, şəhid atası Mürvət Əsgərov, müavini Nizami Hüseynov, qazi Vidadi Şabanov, Kərbalayi Ramil Əzimov, şairlərdən  Zaməddin Ziyadoğlu, Şəlalə Niyazlı, Fərman Borçalı, Alim Aslanoğlu, Sumaya Yunusova, Yunis Qaraxanlı,  ''Nənə qızlar'' folklor ansamblı, Azərbaycan nəşriyyatınn diretoru Sənan Aslansoy,  Mirvarid Dilbazi Poeziya Dərnəyinin gənclər şöbəsinin rəhbəri Polad Ağa İbrahimov, 64 saylı məktəbin şagirdləri Zəhraxanım Əzimova  və Mədinə Hüseynli çıxış etdilər.

Qazi, şair Nadir Həsənoğlunun valideynləri təsirli çıxışları ilə yadda qaldı. Övladları ilə fəxr etdiklərini qeyd etdilər.

Sonda Güllü Eldar Tomarlı Bakı Xətai Sənət Mərkəzinin direktoru Zahid Əvəzova və tədbir iştirskçılarına təşəkkürünü bildirdi.

Onlar əldə silah Vətəni qorudular. İndisə əldə qələm ədəbiyyatımızın keşikçisinə çevrilməkdədirlər.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.03.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Nəğməkar şairlər... Onlar daha populyar olur. Çünki həm ədəbiyyatsevərlər, həm də musiqisevərlər arasında tanınırlar. Azərbaycanda həqiqətən də nəğməkar şairlər var. Günümüzdə bu, Vahid Əzizdir, Baba Vəziroğludur. İllər öncə isə Dəmir Gədəbəyli var idi, ən məşhur bəstəkarlar onun 300-ə qədər sözünə mahnı bəstələmişdilər və bu mahnılar tanınmış müğənnilərin ifasında səslənməkdəydi, elə indi də səslənir.

Bu gün Dəmir Gədəbəylinin doğum günü – anadan olmasının 88-ci ildönümüdür.

Dəmir Gədəbəyli (Qasımov) 1939-cu il mart ayının 27-də Gədəbəy rayonunun Ataxal kəndində müəllim ailəsində dünyaya göz açmışdır - şəxsiyyət vəsiqəsində doğum günü 27 mart olaraq qeyd edilib, ancaq deyilənə görə, martın 9-da doğulub.

Orta təhsilini Böyük Qaramurad məktəbində almış, sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. 1961-ci ildə ADU-ni bitirmiş, elə həmin ildən 1991-ci ilə qədər, 30 il Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio verlişləri komitəsində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır.

 "20 yanvar" qəzetinin baş redaktoru olmuşdur.

Müstəqillik dövründə müxtəlif Universitetlərdə dərs demişdir (ABU, "Odlar Yurdu" ,"Təfəkkür").

Ədəbi yaradıcılığına gəlincə, 60-cı illərdən şeirləri çap olunmağa başlayıb. 1972-ci ildən SSRİ Jurnalistlər İttifaqının, 1981-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının, 1988-ci ildən SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü olmuşdur.

1975-ci ildə görkəmli alim Mir Cəlal Paşayevin rəhbərliyi ilə "Azərbaycan poeziyasında qoşma" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib. 1989-cu ildə isə "Azərbaycan dastanlarının poetikası" adlı doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib.

Türkiyənin "Zaman" qəzetinin Bakı üzrə təmsilçisi olmuşdur.

50-dən çox kitabı çap olunub. Demək olar ki, çap olunmamış 60 kitablıq poema, dram və şeirləri var.

Onun şeirləri alman, ingilis, rus, yunan, rumın, çex, bolqar, macar və s. dillərə tərcümə edilmişdir.

Kitabları:

1. Sınaqlar. 1961

2. Baba ocağı

3. Daşlar, gözlər, məhəbbət.

4. Ayrılığın əlində

5. Abdaloğlu

6. Qeyrət qalası

7. Ellərin əziz qızı

8. Xatirələrdə yaşayan illər

9. Xalqın Heydər babası

10. XX əsrin Nyutonu

11. Tuğ harayı

12. Türk qızı

13. Atatürkün əsgəri

Dəmir Gədəbəyli 6 may 2019-cu ildə vəfat etmişdir.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.03.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Ulduz” jurnalı ilə birgə Biri ikisində layihəsində sizlərə filologiya elmləri doktoru Pərvanə Məmmədlinin Güney Azərbaycan ədəbiyyatı barədə yazıları təqdim edilir.

Pərvanə Məmmədli

Dövrün aparıcı ədəbi simaları - Məhəmmədhüseyn Şəhriyar (1906-1988) – görkəmli şair, mütəfəkkir

Bildiyimiz kimi, Azərbaycan yazarları öz ana dil və ədəbiyyatı ilə bərabər, fars dili və ədəbiyyatını da təbliğ etmiş, bir çox əsrlər boyu fars dilində dəyərli ədəbi əsərlər yaratmışlar. Nəticədə fars ədəbiyyatında “Azərbaycan səbgi" kimi bir ədəbi üslub da meydana gəlmişdi. Bu da bəllidir ki, İranda Azərbaycan şairləri uzun müddət başlıca olaraq farsca yazmaq məcburiyyətində qalmışlar. Bu dildə yazıb sənət zirvəsinə yetən şairlər çox olmuşdur. Bununla belə, öz doğma dilini unutmayanlar və ya uzun müddət yad dildə yaratdıqdan sonra yenidən öz kimliyinə qayıdıb milli-mənəvi irsini zənginləşdirən şairlər də az deyildi.  Onlardan biri də Azərbaycan xalqının ölməz şairiSeyid Məhəmmədhüseyn Behcəti Təbrizi Şəhriyar idi.

Vahid milli şeir ənənəmiz Cənubda yazılı ədəbiyyatın aparıcı istiqamətinə çevrilə bilmirdi. Şəhriyarın “Heydərbabaya salam”ı və doğma dildə yazdığı digər şeirlər Cənubda milli ədəbiyyatın, milli düşüncənin intibahına səbəb olmuşdur.

Əsrin ən böyük şairi ənənəvi fars şeirinin ustadı  sayılan  M.Şəhriyar doğma Azərbaycan türkcəsində “Heydərbabaya salam” kimi çox qiymətli bir əsər yaratdı.  “Elinin dərdini farsca söyləyən” ölməz Şəhriyar ötən əsrin 50-ci illərində ana dilində yazdığı əsərləri ilə uzun illər yasaqlanmış Azərbaycan türkcəsinə sanki yenidən can verib yaşatdı:

Bir qərn də qardaşdan uzaqlaşmaq olurmuş?

Qardaş deyə, bir ömr soraqlaşmaq olurmuş?

Birdən də bu qardaşla qucaqlaşmaq olurmuş?

Bunlar belə ki, ərz elədim, gəldi və oldu!

Mən hər nə məhal fərz elədim, gəldi və oldu!

Biz ayrılalı qərndi qardaşlarımızdan,

Leşlər kimi ayrı düşəli başlanmızdan,

Üzmüş əli qafqazlı qarındaşlarımızdan.

Gör mən nə hal ollam bu qızıl gülləri tapsam,

Rüstəm Əliyevtək gülü, bülbülləri tapsam.

Qardaş! Gözüm axtarmada, qoy bir səni tapsın,

Eşqim tilisim dağlan Fərhad kimı çapsın,

Düşmən var isə, əmcəyini təndirə yapsın,

Həsrət qalalı biz sizə bir qəm yarımdır,

Ağlar gözümün şahidi şerim, setarımdır.

Oğraş qaşalan Həlmə, gözü qaşdan ayırmış,

Cəllad qəməsiylə bədəni başdan ayırmış,

Candan ciyəri, qardaşı qardaşdan ayırmış,

Bir millətə dünya boyu bir faciə doğmuş,

Biz ellərin ol qəhrəman ehsasını boğmuş.

Yatsın yava gözlər, hələlik bəxti oyatdım,

El arxama çatdıqda bu gün arzuma çatdım.

Qardaş, səni tapdıqda qəmi, qüssəni atdım,

Sanki Bakını, Gəncəni verdin mənə, qardaş,

Tapdım elimi, arxamı, qurban sənə, qardaş...

Bir gün olu ki, fatihə biz sağ-sola verrik,

Dünya hamı bir millət olub, qol-qola verrik,

Düşmən də məhəbbət tapa, bizlər yola verrik.

Qardaş üzünə həsrət olub çəkməm o gün ah,

Xalqı oda yandırmağa bir tək qalı Allah.

Şəhriyarın “Heydərbabaya salam”ı və doğma dildə yazdığı digər şeirlər Cənubda milli ədəbiyyatın, milli düşüncənin intibahına səbəb oldu. Şəhriyar bu poeması, ümumiyyətlə, doğma dildə yazdığı əsərlərlə Azərbaycanda yeni ədəbi cərəyan, məktəb yaratdı. Bununla tək Azərbaycanda deyil, bir çox Şərq ölkələrində bu ruhda, bu səpkidə yeni-yeni əsərlərin yazılmasına səbəb oldu.

 “Heydərbabaya salam” poeması haqqında ilk elmi məqalə hesab edilən, 1955-ci ildə “Azərbaycan” dərgisində çap olunmuş “Ədəbi bir hadisə” adlı məqalənin müəllifi Məmməd Əmin Rəsulzadədir.

Bu da  diqqətçəkicidir ki, mütərcim Məhəmməd Nəqi Nasirülfüqəran (Azərpuya) bu  əsəri  Firdovsinin  “Şahnamə”si ilə müqayisə edib. Onun fikrincə, “Aralarında min illik bir məsafə olsa da, iki söz ustadı – Şəhriyar və Firdovsi arasında bir çox ümumi cəhətlər vardır. Firdovsi islamdan əvvəlki İran əsatir və dastanlarından, Şəhriyar da öz xalqının folklorundan bəhrələnib ilham almış və ölməz abidələr yaratmışlar. Firdovsi “Şahnamə”ni ərəb istilası nəticəsində fars dili və mədəniyyətinin tənəzzülə uğradığı bir zamanda yazıb onlara ikinci həyat bəxş etmişdir. Şəhriyar da Azərbaycan dili və mədəniyyəti ilə ağılsız şəkildə rəftar edildiyi bir zamanda “Heydərbabaya salam”ı qələmə almışdır. Həm Firdovsi, həm də Şəhriyar kənd mühitində böyümüş, kənddən pərvazlanıb söz sənətinin zirvəsinə ucalmışlar”.

Böyük şairin irsi daim tədqiqatçıların diqqət mərkəzində olub. Ə.Atəș, Q.Beqdeli, H.Billuri, Ə.Əbülfəzl, C.Əlizadə, H.Məmmədzadə, Ə.Kavianpur, K.Məşrutəçi Sönməz, İ.Həbbibəyli, T.Kərimli, T.Əhmədov, B.Nəbiyev, E.Quliyev, E.Fuad, M.Məhəmmədi,  G.Baxşəliyeva, İ.Qəribli, N.Əlizadə, S.Şıxıyeva, M.Məhəmmədhüseyn, Z.Mənuçöhr, H.Münzəvi, F.Nüsrətullah, N.Rizvan, S.Əmirov, Y.Şeyda, R.Məmmədova, H.Şahbazi, P. Məmmədli, N.Muradov, A. Əliqızı, L. Mirzəyeva, A.Həsənova və b. alimlər şairin həyat və yaradıcılığını araşdırmış, monoqrafiya, kitab və məqalələr yazmışlar.

Bakıda 1950-ci illərin ortalarından başlayaraq əvvəl dövri ədəbi mətbuatda, sonralar isə müxtəlif antologiyalarda və ayrıca kitablar kimi davamlı olaraq çap olunub: “Seçilmiş əsərləri” (1966), “Aman ayrılıq” (1981), “Divani-türki” (1993), “Şəhriyarın divanı” (2003), “Seçilmiş əsərləri” (2000), “Seçilmiş əsərləri” (2004), “Seçilmiş əsərləri” (2005).

“Heydərbabaya salam” yaradıcı gənclərdə yurda olan məhəbbəti və bu əsərin köməyi ilə onlarda türk dilində yazmaq meylini gücləndirirdi. Beləliklə, “Heydərbabaya salam” əsəri Azərbaycan türkcəsinin assimilyasiyaya müqavimətini güclü şəkildə nümayiş etdirdi və İranda türkdilli ədəbiyyatın daha da inkişafına təkan verdi.

Şəhriyarın Güney Azərbaycan poeziyasının inkişafındakı rolu müasirləri arasında heç kəslə müqayisə edilməyəcək dərəcədə güclü idi və inqilabdan sonra da Şəhriyar ədəbi mühitin ən nüfuzlu simalarından biri oldu.

Şəhriyarın poetik gücü ondadır ki, o həm sadə xalq dilində, həm də klassik ənənələrə bağlı şəkildə yazırdı. Beləcə, həm kəndli, həm ziyalı oxucu üçün eyni dərəcədə doğma idi. Onun poeziyası Cənubda milli duyğunu diri saxladı, Quzeydə isə bütövlük arzularını alovlandırdı.

Ustad Məhəmmədhüseyn Şəhriyar 18 sentyabr 1988-ci ildə Tehranın Mehr xəstəxanasında dünyasını dəyişib.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.03.2026)

Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

Bəzən bir yol hekayəsi təkcə fiziki məsafəni deyil, insanın daxili dəyişimini də təsvir edir. Kino tarixində belə filmlər az deyil. 1982-ci ildə çəkilmiş Gümüşü furqon filmi də məhz bu tip ekran əsərlərindəndir. Filmin rejissoru Oqtay Mirqasımov bu ekran işi vasitəsilə tamaşaçını sadə görünən, lakin dərin məna daşıyan hadisələrin içərisinə aparır.

Yol və məkan simvolikası

Filmin adındakı “gümüşü furqon” sadəcə nəqliyyat vasitəsi deyil, simvolik obrazdır. Furqon hadisələrin mərkəzində dayanır və personajları bir araya gətirən məkan rolunu oynayır. Bu məkan hərəkətdədir və bu hərəkət filmin ümumi ritmini müəyyən edir. Yol boyu baş verən hadisələr obrazların xarakterini açmağa xidmət edir.

Hadisələrin inkişafı

Film klassik dinamika ilə deyil, müşahidəçi yanaşma ilə qurulub. Hadisələr tədricən inkişaf edir və personajların münasibətləri bu prosesdə formalaşır. Yol boyunca qarşılaşılan situasiyalar insan xarakterinin müxtəlif cəhətlərini üzə çıxarır. Bu yanaşma ekran əsərinə psixoloji dərinlik verir.

İnsan münasibətləri

“Gümüşü furqon”un əsas xətti insan münasibətləridir. Müxtəlif xarakterli insanların eyni məkan daxilində toqquşması konflikt və dialoqlar yaradır. Bu dialoqlar vasitəsilə film cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrini və düşüncə tərzlərini əks etdirir.

Rejissor yanaşması

Oqtay Mirqasımov filmdə minimalizmə üstünlük verir. Kamera çox vaxt hadisələri kənardan izləyən mövqedədir. Bu, tamaşaçıya hadisələri daha real qəbul etməyə imkan yaradır. Rejissor dramatik effektlərdən çox, daxili gərginlik yaratmağa çalışır.

Atmosfer və üslub

Filmdə yol təsvirləri və açıq məkanlar mühüm yer tutur. Bu vizual həll həm azadlıq, həm də qeyri-müəyyənlik hissi yaradır. Furqonun hərəkəti ilə paralel olaraq, personajların daxili dünyasında da dəyişiklik baş verir. Bu paralellik filmin bədii strukturunu formalaşdırır.

Dövrün kino dili

1980-ci illərin əvvəllərində Azərbaycan kinosunda psixoloji və sosial mövzular geniş yer tuturdu. “Gümüşü furqon” bu tendensiyanın nümunələrindən biridir. Film hadisələrdən çox insan xarakterlərinin toqquşmasına diqqət yetirir.

Yekun söz

Bəzən insanın həyat yolu bir furqonun hərəkəti kimi davam edir — dayanacaqlar, görüşlər və ayrılıqlarla.

“Gümüşü furqon” filmi göstərir ki, yolun özü bəzən nəticədən daha önəmlidir.

Çünki insan bəzən getdiyi məsafə ilə deyil, o yol boyu dəyişdiyi qədər yaşayır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.03.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Rejissorluq, aktyorluq, müğənnilik və pedaqogika sahələrində 20 il ərzində böyük nailiyyətlər əldə edən Roza Allahverdiyeva hazırda yeni-yeni layihələr üzərində çalışır və aktrisa kimi müxtəlif seriallarda maraqlı xarakterlər, obrazlarla fəaliyyətini davam etdirir.

Bu gün onun doğum günüdür...

Roza Allahverdiyeva 27 mart 1979-cu ildə Rusiyanın Tümen vilayətinin Labıtnangi şəhərində hərbçi ailəsində anadan olub. Orta ixtisas musiqi məktəbində və Musiqi Texnikumunda akkordeon və fortepiano ixtisasları üzrə təhsilini uğurla başa çatdırandan sonra, 2001-2008-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin kütləvi tədbirlər rejissorluğu ixtisasında təhsil alıb, 2015-ci ildə isə magistr səviyyəsinin “Rejissor sənətinin tarixi və nəzəriyyəsi” ixtisasını fərqlənmə diplomu ilə bitirib

2000-ci ildən indiyə qədər 20 il ərzində Roza Allahverdiyeva öz ixtisası üzrə Mingəçevir Dövlət Dram Teatrında quruluşçu rejissor kimi fəaliyyət göstərib, “İki yetimin taleyi”, “Sərgüzəşti-vəziri-xani-Lənkəran” “Aydın”, “Solğun çiçəklər”, “Haray”, “Ölülər” və s. kimi tamaşaların baş quruluşçu rejissoru olub, həmin tamaşaların bir çoxunda aktrisa kimi müxtəlif obrazlarda çıxış edib. Bununla yanaşı, gözəl səsə, ifaçılıq məharətinə malik olduğundan o, estrada müğənnisi kimi fəaliyyət göstərib.

Bir çox beynəlxalq musiqi festivallarında münsif kimi Azərbaycanı təmsil edib, bu günə qədər Azərbaycandan namizədliyi irəli sürülən iştirakçılarının bir qismi laureat olub. (“Serta Avrazisi”, “Ural mono”, “Vostoçnıy bazar”, “Türk pop estrada etnik musiqi festivalı”, “Abakan” musiqi festivalı, “Meykin Aziya”, özü isə “Sarı Arka” jaz festivalının laureatı olub). Roza Zərgər qızı Allahverdiyeva rejissor kimi yaradıcılığını daima təkmilləşdirərək bir sıra sənədli filmlərə quruluş verib.

2002-ci ildə çəkdiyi “Qarabağnamə” filmi YUNESKO-nun dəstəyi ilə Fransada keçirilən festivalda I yerə layiq görülüb. 2005-ci ildə o, “Zülmətlər övladı”, “Talelər”, “Leyli və Məcnun”, “Atəş”, “İstanbul qızı”, “Eşqimin köləsi” və s. adlı müxtəlif süjetli kliplərin ssenari müəllifi və rejissoru olub. “Tı i ya” adlı kompozisiyanı isə Rusiyanın Xalq artistləri Yalla qrupu ilə bərabər duet şəklində ifa edib. Aktrisa kimi Roza Zərgər qızı Allahverdiyeva kino və televiziya rejissorlarının diqqət mərkəzində olub.

2000-ci illərin ortalarında etibarən bir çox seriallarda müxtəlif xarakterli Azərbaycan qadını obrazlarını ifa edib: “Susmuş vicdan” (rol –Zəhra), “Tək olanda qorxma” (rol-Zeynəb), “Qisas” (rol- Kəmalə), “100 kağız” (rol- opera müğənnisi), “Azərbaycansayağı boşanma” (rol- Sara xatun), İctimai TV-də “Oxşarabad” musiqili komediyası (rol- evdə qalmış qız), “Şou-biznesin sonu” (rol- dəli yazıçı), “Bizim restoran”(hal-hazırda İctimai televiziyada hər şənbə yayımlanır. –Gulya xanım).

Roza Allahverdiyeva dəfələrlə cəbhə bölgəsində olub, həm populyar aktrisa, həm də sevilən müğənni kimi əsgərlərimizin qarşısında maraqlı konsert nömrələri və səhnəciklərlə çıxış edib. Beləliklə, hərbi heyət qarşısında 20-yə qədər proqramla çıxış edib. 2015-ci ildə Avropa oyunları şərəfinə 18 bölgədə 18 medalçımızın şərəfinə tamaşa konsertlə çıxış edib. 20- yə qədər klip, 6 albom buraxan ifaçı-aktrisa 2014-cü ildən də müxtəlif telekanallarda (İctimai TV, Lider TV, ATV) yayımlanan “Bakı vaxtı ilə” verilişinin aparıcısı və müəllifidir.

Verilişin məzmunu Azərbaycan mədəniyyət xadimlərinin həyat və yaradıclıqlarını əhatə edir və bir çox televiziya layihələrinin müəllifidir. Yaradıcılığının daha bir şaxəsini nümayiş etdirən Roza Zərgər qızı Allahverdiyeva həm də bir neçə bioqrafik romanın müəllifidir. Onun “Sibir çiçəyi” adlı avtobioqrafik romanı 2018-ci ildə “Kaysın Kuliyev” adına ordenə layiq görülüb. Həmin gecədə Nəriman Həsənzadə, Fikrət Qoca, Sona Vəliyeva ilə bərabər mükafatlandırılıb.

2018-ci ilin fevral ayının 9-da Dhüseyn Kasiyenovun təşkil etdiyi Türksoyun Türkdilli xalqların mədəniyyət əlaqələrinin inkişafına görə Azərbaycanın görkəmli incəsənət xadimləri ilə Fərhad Bədirbəyli, Rauf Abdullayev, Çingiz Fərzəliyevlə birgə medalla təltif olunub. Bununla yanaşı, Lermontov adına Yazıçılar İttifaqının fəxri üzvüdür. Moskvada yerləşən Qafqaz Biznesinin Təhsili Elmi İctimai Akademiyasının akademiki adına layiq görülüb. Bu günə kimi tədbirlərdə təşkil və iştirakına görə 678 fəxri diplomlara layiq görülüb

O, həm də bacarıqlı pedaqoqdur. Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasında İncəsənət fakültəsində Azərbaycan teatr tarixi, Dünya teatr tarixi, Dram nəzəriyyəsi kimi fənləri tədris edir və 2016-cı ildən həmin akademiyanın doktorantıdır. Fəlsəfə doktoru proqramı üzrə “Müstəqillik dövrü Azərbaycan teatrında türkdilli xalqlar dramaturgiyasının səhnə təcəssümü “ adlı dissertasiya üzərində çalışır və müdafiə ərəfəsindədir.

Videoqrafiya

1. Talelər

2. Heç kim

3. Səninlə barışmaq

4. Mənimlə mənsiz

5. Səninlə

6. İstanbul qızı

7. Qəlbdən sevən

8. Atəş

9. Qəmli nağıl

10. Hər gün

11. Tək həqiqət

12. Zəfərə doğru

13. Mənə öyrət

Rejissoru olduğu tamaşalar

“İki yetimin taleyi”

“Sərgüzəşti-vəziri-xani-Lənkəran”

“Aydın”

“Solğun çiçəklər”

“Haray”

“Ölülər” və s.

Müəllifi olduğu kitablar

"Sibir çiçəyi"

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.03.2026)

Heyran Zöhrabova,

"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

"Mən Gültəkin idim! Mən özümü öz böyük eşqimə qurban verirdim. Mən cəfakeş bir eşqin ali səadəti ilə sevərək, gülümsəyərək ölürdüm. Mən, uğrunda həlak olduğum oğlanın xəyalını özümlə birlikdə əbədiyyətə aparırdım."

Əslində “Söyüdlü arx” haqqında çox danışmaq olar.

İmi ilə Cimi kimi insanın həyatda öz yerini tapmasından, Səadətdən, Nazxanımdan.

Amma mənim uzun-uzadı rəy bildirə bilməyəcəyim qədər təsirləndiyim əsərlərdən bir oldu.

Əsəri oxuyarkən elə ilk səhifələrdən Güney qışlağın şən, mehriban və bir o qədər də qayğıkeş mühiti, abu havası çox xoşuma gəlirdi. Boylanıb Söyüdlü arxı, Muradın iri qara gözlərini, Nuriyyəni, Hümməti öz gözlərimlə görmək istəyirdim.

Eynən Söyüdlü arxın Güney qışlağın başına dolanaraq axıb keçdiyi kimi sətirlər də mənim gözlərimin önündən axıb keçirdi.

Lakin Nuriyyənin ağlamamağı məni sıxırdı. Bəzən onun yerinə ağlamaq istəyirdim.

Amma sonra istehzayla öz-özümdən soruşurdum:

 "Məgər sən özün ağlaya bilirsən?"  Bir nöqtədən sonra nəhayət Nuriyyə özü ağlayıb bu məsələyə bir son qoydu.

Lakin əsərin sonu, Nuriyyənin son seçimləri məni olduqca mütəəssir etdi. Açığı mən belə bir sonluq gözləmirdim.

Sonda onu da deyim ki, üz qapağıyla əsəri heç cürə uyğunlaşdıra bilmədim. Kitabda çoxlu hərf səhvləri də var idi...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.03.2026)

Nemət Tahir,

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

1986-cı ildə avqustun 21-də gecə Kamerundakı Nyos gölü ətrafında yaşayan kəndin sakinləri həmişə olduğu kimi uzanıb yatırlar. Amma səhər onlardan heç kim oyanmayır...

Burada nə bir partlayış, nə bir zəlzələ, nə bir sunami baş vemişdi. İnsanlar sadəcə yatmaq üçün uzandıqları hər yerdə – çarpayıda, qapılarının ağzında, çığırlarda ölmüş vəziyyətdə olurlar. Həmin gecə insanlarla birlikdə mal-qara, quşlar, həşəratlar da sağ qalmayır. Daha sonra məlum olur ki, Nyos gölünün 25 kilometr radiusundakı bütün canlılar, o cümlədən təxminən 1746 yerli sakin və 155 turist və 3500-dən çox mal-qara həmin gecə səssizcə ölmüşdür.

Sonradan bunun səbəbi müəyyənləşir – səbəb Nyos gölündən karbon qazının püskürməsi olmuşdur. Həmin gecə sanki butulkanın ağzı "açılır" və gölün dərinliklərdən təxminən 1,6 milyon ton karbon qazı havaya püskürür. Havadan daha ağır, rəngsiz və qoxusuz karbon qazı buludu saatda 70 km-ə qədər sürətlə yamaclardan aşağı axaraq vadini 50 metrə qədər qalınlığında bir təbəqə ilə doldurur. İnsanlar nə baş verdiyini anlamadan, yuxuda ikən boğulurlar.

Mavi sulu Nyos gölü yaşıl təpələrlə əhatə olunmuş dinc, sakit, gözəl və mənzərəli bir yerdə yerləşir. Bu səbəbdən də insanlar onun yaxınlığında yaşayırdılar.  Bu sakitlik isə onlar üçün ölümcül olur.

Hal-hazırda gələcəkdə belə fəlakətin baş verməməsi üçün, borular vasitəsilə  göldən karbon qazını çıxarırlar.  Borular fasiləsiz olaraq karbon qazını gölün dibindən səthdə çıxardaraq, onu idarə olunan fəvvarələrə çevirirlər. Lakin, bununla belə, göldə qaz boruların onu çıxara biləcəyindən daha sürətli yığılmağa davam edir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.03.2026)

Fatimə Məmmədova,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Bəzən düşünürük ki, klassiklər yalnız keçmişə aiddir. Onların yazdıqları, tənqid etdikləri problemlər artıq tarixdə qalıb. Amma doğrudanmı belədir? Əgər onlar bu gün yaşasaydı, yazacaqları mövzular dəyişərdimi, yoxsa sadəcə platforma?

Zaman dəyişir, texnologiya inkişaf edir, insanlar fərqli həyat tərzi yaşayır. Amma cəmiyyətin içindəki problemlər çox da dəyişmir. Sadəcə forması yenilənir. Bir vaxtlar qəzet səhifələrində yazılan tənqidlər bu gün sosial şəbəkə paylaşımlarına çevrilib. Amma mahiyyət eynidir. Mahiyyət insandır, onun zəiflikləri və səhvləridir. Klassiklər bu gün yaşasaydı, bəlkə də daha çox oxunardı. Amma bir şərtlə- əgər biz onları sadəcə paylaşmaq üçün yox, anlamaq üçün oxusaydıq.

Məsələn, əgər görkəmli publisist Cəlil Məmmədquluzadə yaşasaydı, yəqin ki, “Molla Nəsrəddin” jurnalını kağızda deyil, sosial şəbəkələrdə yaradardı. Onun satirası bu dəfə Instagram paylaşımlarında, Facebook statuslarında, bəlkə də Twitterdə qısa, amma sərt cümlələrlə özünü göstərərdi. O, yenə də cəmiyyətin eyiblərini açıq şəkildə göstərər, ikiüzlülüyü, savadsızlığı və saxta dəyərləri tənqid edərdi.

Bəlkə də o, bu gün “trend” olan mövzulara ironik yanaşar, insanların sosial mediada qurduğu süni həyatları ifşa edərdi. Süni intellekti ifşa edərdi. Bir əsər də yazardı. Adını da "Süni intellektin avam qulları" qoyardı... “Like” üçün yaşayan insanları, görüntü xatirinə yaradılan saxta xoşbəxtlikləri yazardı.

Amma təkcə o deyil. Digər klassiklər də bu günün problemlərini yazardı.

Bəlkə də fərq yalnız ondadır ki, əvvəllər həqiqəti demək üçün qəzet və jurnallar var idi, indi isə bir telefon kifayətdir. Amma sual eynidir: biz o həqiqəti görmək istəyirikmi?

 Cəlil Məmmədquluzadənin  ilk deyəcəyi sözlərdən biri ana dilimizlə bağlı olardı. O, dilin sadəcə danışıq vasitəsi yox, bir millətin varlığı olduğunu xatırladardı. Bəlkə də ən sərt tənqidlərini öz dilində danışmaqdan çəkinənlərə yönəldərdi. O, ailə anlayışını da unutmayanlardan olardı. Sadəcə yazıları ilə yox, həyatı ilə də nümunə göstərərdi. Ailə bağlarına sadiqliyi ilə cəmiyyətə səssiz mesaj verərdi: dəyərlər kağızda yox, həyatda yaşanır. Amma onun qələmi yenə də ən çox cəhalətə qarşı işləyərdi. “Ölü cəhalət” bu gün də onun əsas hədəfi olardı. Sadəcə adlar dəyişərdi, amma mahiyyət eyni qalardı. O, yenə də insanların görmək istəmədiyi həqiqətləri üzlərinə vurardı-  çəkinmədən, açıq və kəskin şəkildə.

Bəlkə də bu gün biz jurnalistlər üçün o, ən çox müraciət olunan isimlərdən biri olardı. Hər hansı qalmaqallı və ya tənqidi mövzu gündəmə gələndə ilk ona üz tutardıq. Ondan müsahibə almaq üçün  yarışardıq. Cəlil Məmmədquluzadə bir telefon zəngi ilə müsahibə verərdi. Və əminliklə demək olar ki, onun dediyi bir cümlə belə başlığa çevrilər, sosial şəbəkələrdə sürətlə yayılardı.

Cəlil Məmmədquluzadə də məhz o cəmiyyətə güzgü tutan biri idi. Və bəlkə də bu gün yaşasaydı, biz o güzgüyə baxmağa yenə də cəsarət etməzdik. Utanardıq...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.03.2026)

Harun Soltanov,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Yaradıcılıq şöbəsi

Babazadə Abgülə ithafən..

Müəllim susur. Bu susqunluğun neçə il davam etdiyini dəqiq bilən yoxdur. O, heç vaxt özündən danışmayıb. Danışanda da yalnız tarixdən danışıb. Keçmişdən. Çoxdan olmuş şeylərdən. Özündən isə heç vaxt...

Babazadə Abgül. Qobustan şəhər 1 saylı tam orta məktəbində tarix müəllimidir.

 Adını eşidəndə gözünün qarşısında nə canlanır dostum? Heç nə. Qəzetlərdə yazılmayıb, televiziyalarda çıxış etməyib, təltifləri yoxdur bəlkə. Amma bir nəsil onun sinfindən keçib. Bir nəsil onun susqunluğunda böyüyüb. Bir nəsil onun səsinin tonunda tarixi sevib.

 O, dərs deyəndə səsi heç vaxt yüksəlməzdi. Alçalardı, bəzən elə bil pıçıltıya çevrilərdi. Tarixi danışanda qəhrəmanları ucaltmazdı, onları olduğu kimi göstərərdi, əti-qanı olan, sevən, sevilən, vuruşan, bəzən uduzan, bəzən qalib gələn insanlar kimi. Şagirdləri ona baxardı. Və onun susqunluğunda tarixin ən dərin sirlərini öyrənərdilər.

 Onun sinfində oturan şagirdlər indi böyüyüb. Kimi həkim olub, kimi müəllim, kimi əsgər, kimi sadəcə yaxşı insan. Onların içində bir küncdə Abgül müəllimin sözləri durur. O sözlər ki, heç vaxt unudulmur.

 Bir dəfə demişdi ki, "Tarix keçmiş deyil, uşaqlar. Tarix bu günün dərsidir. Sabah siz də tarix olacaqsınız. Yaxşı yazılmağa çalışın." Bunu deyəndə də səsi yüksəlməmişdi. Sadəcə, elə bil öz-özünə danışırdı. Amma o söz illər sonra da kimlərsə tərəfindən təkrar olunur.

 Müəllimlər iki cür olur. Danışanlar və susanlar.

 Danışanlar çox olur. Onların səsi sinifdən çölə çıxır, məktəbdən çölə, rayondan çölə. Qəzetlər yazır onlardan, təltiflər alırlar, yubileylər keçirilir.

 Susanlar isə... onlar qalırlar öz siniflərində. Pəncərənin qarşısında dayanıb uzaqlara baxarlar bəzən. Şagirdlər bilməz nə düşündüyünü. Amma hiss edərlər. O susqunluqda bir dərinlik olduğunu hiss edərlər. Babazadə Abgül susanlardandır.

 Onun susmağı tənbəllikdən deyil. O susur, çünki danışmağa dəyər görmür özü haqqında. O susur, çünki böyük işlər görənlər az danışar. O susur, çünki onun üçün ən böyük söz şagirdlərinin gözündəki işıqdır.

Abgül müəllim şagirdlərinə təkcə tarixdən danışmırdı. O, onlara azadlıqdan danışırdı, insanın ən böyük azadlığının öz nəfsinə hakim olmaq olduğunu deyirdi. Deyirdi ki, "Nə vaxt nəfsinə hakim olsan, o zaman həqiqi azadsan. Çünki ən böyük əsarət nəfsinin quluna çevrilməkdir."

 O, dözümlülükdən danışırdı. Deyirdi: "Hər kəs danışa bilər, amma susmağı bacaran azdır. Hər kəs səsini qaldıra bilər, amma səssizcə dözə bilən nadirdir. Səssiz qalıb öz yolunda getmək ən böyük cəsarətdir."

 O, tolerantlıqdan danışırdı. Deyirdi: "Başqasının səhvinə səssiz qalmaq, onun utancını artırmamaq, sözün ağırlığını yüngülləşdirmək.. Bax bu, insanlığın ən gözəl nümunəsidir."

 Və ən əsası, o, şagirdlərinə öyrədirdi ki, əsl güc səssizlikdədir. Əsl güc dözməkdir. Əsl güc susmaqdır. "Tarixi ucadan danışanlar yazmır, səssizcə iş görənlər yazır"

Tarix müəllimi olmaq ayrı bir şeydir məncə.. Coğrafiya müəllimi dağlardan danışar, çaylardan, dənizlərdən. Fizika müəllimi atomdan danışar, enerjidən, qanunlardan. Ədəbiyyat müəllimi sevgidən danışar, nifrətdən, insan ruhundan.

Tarix müəllimi isə ölümdən danışar. Ölənlərdən. Keçənlərdən. Bir daha geri qayıtmayanlardan. O, hər dərsdə bir az da ölümü öyrədər uşaqlara. Amma elə öyrədər ki, onlar həyatı daha çox sevərlər.

 Babazadə Abgül tarix müəllimidir. O, şagirdlərinə deyir: "Keçmişi bilmək keçmişdə yaşamaq deyil. Keçmişi bilmək gələcəyi qurmaqdır." O, dərs deyəndə sanki əsrlər danışır onun diliylə. Qəhrəmanlar canlanır, döyüşlər olur göz qarşısında, imperiyalar qurulur, dağılır. Və o bütün bunları elə sakit, elə sadə danışır ki, uşaqlar nəfəslərini tutub dinləyirlər. Bir qız şagirdi sonra deyəcək: "Abgül müəllimin dərsində tarix dərs deyil. O, bir nağıl danışır. Gerçək bir nağıl. Və biz o nağılın içində yaşayırıq."

 Hələ də yaşayırıq. Çünki müəllim hələ də var. Hələ də hər səhər eyni vaxtda məktəbə gəlir. Hələ də eyni təmkinlə sinfə girir. Hələ də eyni sevgiylə dərs deyir.

 Məktəbin direktoru dəyişib, müəllimlər dəyişib, dərs proqramı dəyişib, ölkə dəyişib. Abgül dəyişməyib. O, hələ də eyni yerində. Eyni sinif otağında. Eyni lövhənin qarşısında. Eyni təbaşirlə yazır eyni tarixləri. Amma hər dəfə başqa cür. Çünki hər dəfə qarşısında başqa uşaqlar oturur.

 Neçə nəsil keçib onun əlindən? Neçə uşaq böyüyüb, neçəsi ata-ana olub, neçəsi özü müəllim? O bilmir. O saymayıb. Onun üçün hər şagird yeni bir ümid. Hər sinif yeni bir başlanğıc.

 Bəziləri deyər: "Bu, təkrardır." O bilir: bu, sədaqətdir. Müəllimlər haqqında çox yazılıb. Qəhrəman müəllimlər, məşhur müəllimlər, mükafatlı müəllimlər. Amma ən böyük müəllimlər o susanlardır. O adı bilinməyən, üzü unudulan, amma sözləri heç vaxt silinməyənlər.

 Babazadə Abgül onlardan biridir.

 O, heç vaxt dərslik yazmayıb. Heç vaxt konfranslarda çıxış etməyib. Heç vaxt müsahibə verməyib. O, sadəcə dərs deyir. İllərdir. Eyni məktəbdə. Eyni sevgiylə.

 Bu gün də məktəbdədir. Pəncərənin qarşısında dayanıb uzaqlara baxır bəlkə. Və ya sinfə girib tarixdən danışır. Keçmişdən. Çoxdan olmuş şeylərdən. Özündən isə heç vaxt. Çünki o susur. Susmağıyla danışır. Varlığıyla öyrədir.

 O bilir ki, insanın ən böyük azadlığı nəfsinə hakim olmaqdır. O bunu həm yaşayır, həm də şagirdlərinə öyrədir. Onun üçün susmaq təkcə səssiz qalmaq deyil, susmaq nəfsi idarə etməkdir, tolerant olmaqdır, dözümlü olmaqdır. Və bu, onun şagirdlərinə verdiyi ən böyük həyat dərsidir.

Babazadə Abgül. Qobustan şəhər 1 saylı tam orta məktəbində tarix müəllimidir.

 Adını eşidəndə gözünün qarşısında nə canlanır? Heç nə. Amma bir nəsil onun sinfindən keçib. Bir nəsil onun susqunluğunda böyüyür. Bir nəsil onun sayəsində tarixi sevir, vətəni sevir, insan olmağı sevir. Və bu nəsil onun adını yaşadır. Hər dəfə tarix dərsi olanda, hər dəfə keçmişdən danışanda, hər dəfə gələcəyə baxanda, Abgül müəllim ordadır. Susur. Amma varlığıyla danışır.

 Susmaq lal olmaq deyil. Susmaq nəfsi idarə etməkdir. Susmaq tolerant olmaqdır, dözümlü olmaqdır. Susmaq insanın ən böyük azadlığıdır. Çünki danışan çoxdur, susan az. Danışmaq güc deyil, susmaq gücdür.

 Müəllim ölməz. Müəllim varsa, söz heç vaxt itməz. Çünki, yoxdan yaratmaq xislətini bizə İlahi veribsə, müəllim onu idarə etməyi öyrədir bizə.

 Və o var. Hələ də var. Hələ də susur. Hələ də öyrədir.

Bu yazı, Babazadə Abgülə, susan müəllimə ithaf olunur.

Söz bitən yerdə belə, müəllim bitmir...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.03.2026)