Super User
Aprel Döyüşləri: 10 İlin Yaddaşı və Gücü
Aprel döyüşlərindən 10 il ötür – bu, təkcə zaman göstəricisi deyil, həm də şanlı tariximizin yaddaşlarda daha da möhkəmlənməsi deməkdir. 2016-cı ilin aprelində baş verən döyüşlər Azərbaycan Ordusunun gücünü, xalqın iradəsini və dövlətin qətiyyətini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.
Bu döyüşlərdə qazanılan uğurlar sonrakı illərdə əldə ediləcək böyük Zəfərin – 44 günlük Vətən müharibəsindəki tarixi Qələbənin başlanğıcı oldu. Tarixə “Aprel döyüşləri” kimi düşən bu hadisələr xalqımızın qəhrəmanlıq salnaməsinin növbəti şanlı səhifəsinə çevrildi.
Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət” pprtalına açıqlamasında Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri Cəlil Xəlilov bildirib. O deyib ki, döyüşlər Azərbaycan Ordusunun qələbəsi ilə nəticələndi. Tərtər rayonunun Talış kəndi ətrafındakı strateji yüksəkliklər, Cəbrayıl rayonunda Lələtəpə yüksəkliyi, Cocuq Mərcanlı yaşayış məntəqəsi, həmçinin Goranboy rayonunun Gülüstan kəndi və Tərtər istiqamətində bir sıra mühüm mövqelər düşməndən azad edildi. Bununla da illərlə formalaşdırılmış “keçilməz erməni səngərləri” mifinin əsassız olduğu bütün dünyaya nümayiş etdirildi.
Aprel döyüşləri eyni zamanda ölkəmizdə uzun illər ərzində həyata keçirilən məqsədyönlü ordu quruculuğu siyasətinin real nəticəsi idi. Bu uğurlar İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə aparılan islahatların, müasir hərbi-texniki bazanın gücləndirilməsinin və peşəkar kadr hazırlığının bariz göstəricisi kimi tarixə düşdü. Dünya bir daha şahid oldu ki, Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmək əzmindədir və bu yolda qətiyyətlidir. Bu qətiyyət 2020-ci ildə baş vermiş 44 günlük Vətən müharibəsində öz kulminasiya nöqtəsinə çataraq möhtəşəm Qələbə ilə nəticələndi.Ən mühüm məqamlardan biri isə Aprel döyüşləri zamanı Xalq–Lider–Ordu birliyinin sarsılmaz vəhdətinin açıq şəkildə nümayiş olunması idi. Məhz bu birlik Azərbaycanın həm Aprel zəfərini, həm də Vətən müharibəsindəki tarixi Qələbəsini təmin edən əsas amillərdən biri kimi yadda qaldı.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
2 Aprel – Ümumdünya Autizm Maarifləndirmə Gününə həsr olunmuş teatr tamaşası təqdim edilib
Cari ilin 1 aprel tarixində ADNSU-nun nəzdində Sənaye və Texnologiya Kollecinin səhnəsində 2 Aprel – Ümumdünya Autizm Maarifləndirmə Günü münasibətilə “Məni dinləyin...” sürrealizm üslubunda hazırlanmış mono dramanın nümayişi həyata keçirilmişdir.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı xəbər verir ki, “Azərbaycan İncəsənət Məktəbi” MMC-nin təşəbbüsü və Sənaye və Texnologiya Kollecinin təşkilatçılığı ilə ərsəyə gələn tədbirdə millət vəkilləri, dövlət rəsmiləri, tanınmış incəsənət xadimləri və ictimaiyyət nümayəndələri iştirak etmişlər.
Tədbir başlamazdan əvvəl Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda canlarını fəda etmiş şəhidlərimizin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilmiş, ardınca Dövlət Himni səsləndirilmişdir.
Tədbirin rəsmi hissəsini giriş sözü ilə açan Sənaye və Texnologiya Kollecinin direktoru Nasim Abışovqonaqları salamlayaraq, autizm spektrli fərdlərin cəmiyyətə inteqrasiyasının əhəmiyyətindən bəhs etmişdir. N.Abışov çıxışında bu qəbil tədbirlərin mənəvi-psixoloji inklüzivliyin təmin olunmasında, fərdlərin sosial-adaptasiya proseslərinin sürətləndirilməsində və cəmiyyətdə humanist-strateji baxışın formalaşmasında müstəsna rolunu xüsusi vurğulamışdır.
Daha sonra çıxış edən “Azərbaycan İncəsənət Məktəbi”nin təsisçisi və layihə rəhbəri Fərid Bağırov layihənin genişmiqyaslı mahiyyətindən danışmışdır. O, bu təşəbbüsün uşaqların daxili potensialının üzə çıxarılması üçün multidissiplinar bir platforma olduğunu qeyd edərək, sənətin reabilitasiyaedici funksiyasını və gənc istedadların özünüreallaşdırma imkanlarının genişləndirilməsinin vacibliyini təşviq etmişdir.
Milli Məclisin Ailə, Qadın və Uşaq məsələləri komitəsinin sədri, millət vəkili Hicran Hüseynova çıxışında Ümummilli Lider Heydər Əliyevin vaxtilə bu sahəyə göstərdiyi xüsusi diqqəti xatırladaraq, hazırda bu ali diqqətin Möhtərəm Prezident cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirildiyini bildirmişdir.
Xalq şairi Baba Vəziroğlu öz çıxışına Ali Baş Komandana həsr etdiyi ruhanidə poetik nümunə ilə başlayaraq, layihənin estetik və mənəvi dəyərlərindən söz açmışdır.
Səhnə əsəri bir insanın daxili aləmindəki "dinlənilməmə" sədası ilə başlayır. Qəhrəman, cəmiyyət tərəfindən "fərqli" olaraq etiketlənməyin ağrılarını, uşaqlıqdakı tənhalığını və ulduzlara sığınan xəyallarını tamaşaçıya çatdırır. Tamaşanın emosional təsir gücünü artıran əsas məqamlardan biri isə Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti hörmətli Leyla xanım Əliyevanın “Dünya yuxutək əriyir” şeirlər toplusundan seçilmiş dərin mənalı nümunələrin səhnə əsərinə daxil edilməsi olmuşdur. Bu poetik parçalar tamaşanın estetik ruhunu daha da zənginləşdirmişdir.
Qeyd olunmalıdır ki, ölkəmizdə həssas qrupa daxil olan uşaqlara qayğı dövlət siyasətinin prioritetidir. Birinci vitse-prezident hörmətli Mehriban xanım Əliyevanın bu sahədəki humanitar təşəbbüsləri və Leyla xanım Əliyevanın uşaqların yaradıcılıq potensialının üzə çıxarılmasındakı fəal rolu hər bir layihə üçün əsas stimul mənbəyidir.
Tədbirin sonunda Kollecin direktoru Nəsim Abışov tərəfindən səhnədə çıxış edən istedadlı uşaqlar sertifikatlar və qiymətli hədiyyələrlə mükafatlandırılmışlar.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
“ASAN xidmət” “Təchizat Zəncirində Süni İntellekt” mövzusunda təlim reallaşdıracaq
25 aprel 2026-cı il tarixində ASAN İnnovativ İnkişaf Mərkəzi tərəfindən “Təchizat Zəncirində Süni İntellekt” mövzusunda interaktiv təlim proqramı təşkil olunacaq.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına ASAN-dan verilən məlumata görə, proqram müasir biznes mühitində süni intellekt texnologiyalarının təchizat zənciri proseslərinə inteqrasiyasını əhatə edir və bu sahədə fəaliyyət göstərən rəhbər şəxslər, menecerlər və mütəxəssislər üçün nəzərdə tutulub.
6 saatlıq intensiv proqram çərçivəsində iştirakçılara təchizat zəncirində ən kritik problemlər və onların süni intellekt əsaslı həll yolları təqdim olunacaq. Eyni zamanda tələb proqnozlaşdırması, inventar optimallaşdırması və logistika planlaması üzrə müasir yanaşmalar izah ediləcək.
Risklərin qabaqcadan aşkarlanması və operativ qərarvermə üzrə praktik yanaşmalar beynəlxalq real keyslər əsasında təqdim olunacaq. İştirakçılar bu yanaşmaları tətbiq edərək 90 günlük pilot layihə planlarının hazırlanması, “quick-win” strategiyalarının müəyyənləşdirilməsi, investisiya effektivliyinin (ROI) qiymətləndirilməsi və risk analizinin aparılması üzrə əsas bacarıqları interaktiv sessiyalar vasitəsilə mənimsəyəcəklər.
Təlim Türkiyədən dəvət olunmuş, təchizat zənciri və rəqəmsal transformasiya sahəsində geniş beynəlxalq təcrübəyə malik ekspert tərəfindən təqdim olunacaq.
Əsas məqsəd şirkətlərdə məlumat əsaslı qərarvermə mədəniyyətinin formalaşdırılması, süni intellekt texnologiyalarının effektiv tətbiq sahələrinin müəyyənləşdirilməsi və biznes proseslərində rəqəmsal transformasiyanın sürətləndirilməsidir.
Yer sayı məhdud olduğundan erkən müraciət edənlərə üstünlük verilir.
Qeydiyyat üçün keçid: https://forms.gle/Pf58TAGm9qjX7LcA8
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Apreldə Səyyar ASAN xidmətin fəaliyyət göstərəcəyi ünvanlar
1- 28 aprel tarixində Qazaxda, Qusarda, Ucarda, Qaxda və Xırdalanda, 1-13 aprel tarixində Saatlıda və Yardımlıda, 1-20 aprel tarixində Füzulidə, 16-28 aprel tarixində Neftçalada və Lerikdə, 23-28 aprel tarixində isə Cəbrayılda vətəndaşlara səyyar xidmət göstəriləcək.
Səyyar ASAN xidmətin həyata keçirilməsinin əsas məqsədi dövlət xidmətlərinin hər kəs üçün daha rahat, innovativ üsullarla və əlçatan şəkildə təqdim edilməsidir. Bu xidmət vətəndaş məmnunluğunu təmin etməklə yanaşı, dövlət xidmətlərinin daha geniş kütləyə sürətli və bərabər şəkildə çatdırılmasına imkan yaradır.
Səyyar ASAN xidmət avtobusları həftə içi 5 gün saat 10:00-dan 17:00-dək fəaliyyət göstərir. Saat 13:00 - 14:00 arası isə nahar fasiləsidir.
Yardımlıda Füzulidə, Lerikdə, Neftçalada və Cəbrayılda fəaliyyət göstərən Səyyar ASAN xidmət avtobusunda isə iş qrafiki saat 11:00- dan 17:00-dək nəzərdə tutulub.
Vətəndaşlar səyyar xidmətlər barədə ətraflı məlumat əldə etmək üçün 108 (daxili nömrə 3 yığaraq) Çağrı mərkəzinə müraciət edə bilərlər.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi İstanbulda kitab təqdim etdi
İstanbulda Azərbaycan və Türkiyənin tanınmış ictimai xadimi, mütəfəkkir, yazıçı, hüquqşünas və şərqşünas-alim Əhməd bəy Ağaoğluna həsr edilən “Doğu ile Batı arasında bir mütefekkir: Ahmet Ağaoğlu” (Şərq ilə Qərb aeasında bir mütəfəkkir: Əhməd Ağaoğlu) adlı kitabın təqdimatı keçirilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzindın verilən məlumata görə, Türkiyə türkcəsində hazırlanan nəşr Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi tərəfindən həyata keçirilən “Türkiyədə tanınmış azərbaycanlıların izi ilə” layihəsi çərçivəsində ərsəyə gəlib.
Azərbaycanlı tarixçi, araşdırmaçı Dilqəm Əhməd tərəfindən arxiv materialları əsasında hazırlanan kitabda Əhməd bəy Ağaoğlunun heç vaxt araşdırılmayan və çap olunmayan elmi-ədəbi məqalələri, xatirələri, memuarları, günlük yazıları, onun haqqında müsahibələr, tanınmış şəxsiyyətlərin fikirləri əks etdirilib. Kitabda Prezident İlham Əliyevin Əhməd bəy Ağaoğlunun 150 illik yubileyinin qeyd olunması haqqında Sərəncamında ədibin fəaliyyətinə dair fikirləri də yer alıb.
Türkiyənin ən qədim və nüfuzlu elm-təhsil müəssisələrindən olan İstanbul Universiretində keçirilən təqdimat mərasimində əvvəl Azərbaycan və Türkiyənin dövlət himnləri səsləndirilib, hər iki ölkənin şəhidlərinin xatirəsi yad edilib.
Tədbirdə Azərbaycan mədəniyyət nazirinin müavini Murad Hüseynov, İstanbul İniversitetinin rektoru, professor Osman Bülent, Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Samir Abbasov, İstanbuldakı baş konsulluğumuzun konsulu Sevinc Süleymanova, Türkiyədəki Səfirliyimizin müşaviri Füzuli Məcidli, universitetin müəllim heyəti, ictimaiyyət nümayəndələri, yerli azərbaycanlılar iştirak ediblər.
İlk öncə çıxış edən rektor Osman Bülent Azərbaycan - Türkiyə qardaşlığı haqqında danışaraq, ötən əsrin əvvəllərində çox sayda azərbaycanlı fikir adamının Türkiyəyə köç edərək ideoloji fəaliyyətlərini burada davam etdirdiyini bildirib. O, bu insanların gələcəyin strategiyasında böyük rol oynadıqlarını, ölkələrimizin bugünkü baxışına istiqamət verdiyini bildirib.
Nəşrin hazırlanmasını, Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin layihəsinj yüksək qiymətləndirərək bu istiqamətdə ortaq araşdırmaların davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Nazir müavini Murad Hüseynov Azərbaycan - Türkiyə qardaşlığı, Ulu Öndər Heydər Əliyevin “Biz bir millətin iki dövlətiyik” şüarını qeyd edərək, mədəni əlaqələrimizin güclənməsi, habelə Əhməd Ağaoğlu kimi düşüncə insanlarımızın araşdırılmasının ortaq irsimizin davam etdirilməsi üçün mühüm əhəmiyyət daşıdığını deyib.
Çıxış edən Türkiyədəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Samir Abbasov Azərbaycanın, Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı Şuşada doğulmuş Əhməd bəy Ağaoğlunun yaradıcılığının həm Azərbaycan, həm də Türkiyənin ortaq mənəvi sərvəti olaraq, onun marifçilik, mətbuat sahəsində fəaliyyəti,
dünyəvi təhsilin yayılması, milli oyanış ideyalarının formalaşmasında xidmətlərini qeyd edib.
Ağaoğlunun Şərq ənənələri ilə Qərb modernləşməsi arasında balansın tapılmasını vacib hesab etdiyini bildirən Abbasov, Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin dövlətimizin dəstəyi ilə gələcəkdə də bu kimi layihələr çərçivəsində iki ölkə arasında dostluq və qardaşlıq münasibətlərinə töhfə vermiş, Türkiyədə yaşamış tanınmış azərbaycanlıların zəngin irsinin araşdırılması və geniş şəkildə tanıdılması istiqamətində işlər həyata keçiriləcəyini bildirib.
Səfirliyimizin müşaviri Füzuli Məcildli Ağaoğlu mirasının bizim üçün düşüncə ideologiyası olduğunu qeyd edərək bu gün bu fəlsəfənin dövlətlərimiz arasındakı bağlarla ən bariz şəkildə nümayiş olunduğunu söyləyib.
Müəllif Dilqəm Əhməd çıxış edərək kitabın yaradılması, məzmunu və Əhməd Ağaoğlunun həyatı barədə iştirakçılara məlumat verib.
O, vurğulayır ki, Əhməd bəy Ağaoğlunun Şərq və Qərb mədəniyyətləri arasında apardığı müqayisələr onun həm ənənəvi dəyərlərə bağlılığını, həm də modern düşüncəyə açıq mövqeyini nümayiş etdirir.
İstanbul Üniversiteti Hüquq fakultəsi dekanı professor Fethi Gedikli və İstanbul Üniversiteti Ədəbbiyat fakültəsi, Tarix bölümünün professoru Halil Bal öz çıxışlarında Əhməd bəy Ağaoğlu və bu kimi mütəfəkkirlərin Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı tarixi bağların daha da möhkəmlənməsi istiqamətində xidmətləri haqqında danışıblar.
Qeyd edək ki, təqdimat çərçivəsində yeni nəşr olunmuş kitabın sərgisi təşkil olunub, müəllifin imza mərasimi keçirilib, kitabın 20 nüsxəsi İstanbul Universitetinin kitabxanasına hədiyyə edilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Kitablar səltənətinin inciləri: Məmməd Araz
Bakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsi Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin (MKS) M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxanasında Mədəniyyət Konsepsiyasının icrası ilə əlaqədar həyata keçirilən “Kitablar səltənətinin inciləri” adlı mütaliə silsiləsindən izləyicilərə Xalq şairi, tərcüməçi, publisist Məmməd Arazın “Üç oğul anası” poeması təqdim olundu.
Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına kitabxanadan məlumat verilib.
Məmməd Araz kimi tanıdığımız Azərbaycanın Xalq şairi Məmməd İnfil oğlu İbrahimov Naxçıvanın Şahbuz rayonunun Nursu kəndində anadan olmuşdur. Şeirlərinin qayəsi, mayası, əvvəli, axırı Azərbaycan, Azərbaycan və yenə də Azərbaycan olan şairin sözlərinə yazılmış və dillər əzbəri olan nəğmələri bu gün də radio-televiziya kanallarında, şənliklərdə və konsert salonlarında səsləndirilir.
Soruşdum birindən: – Şairəmmi mən?
Özüm ki, özümü öyə bilmərəm!
Cavabı asanca qopdu dilindən:
Hələ ölməmisən, deyə bilmərəm...
Poemaları, tərcümələri, şeirləri hər zaman oxunaqlı olan Məmməd Araz cismən aramızda olmasa da, yaradıcılığı və qoyub getdiyi irslə xalqın yaddaşında yaşayır. “Günahsız müqəssir”, “O yaşamır”, “Müharibə odası”, “Həzi burda doğulub”, “Müharibə olmasa”, “Köçəri quşlar” və saysız-hesabsız şeirlər, “Araz axır”, “Paslı qılınc”, “Mən də insan oldum”, “Əsgər qəbri”, “Atamın kitabı” və qısa bir hissəsini oxuculara təqdim edilən “Üç oğul anası” poemasında qələmindən süzülən bir çox fikir və yürütdüyü mülahizələr çox həzin və anlaşıqlı yazıldığından hər zaman kitabsevərlərin diqqətini özünə çəkmişdir.
“Vətən daşı olmayandan olmaz ölkə vətəndaşı” kimi aforizmə dönən çox sayda misralar M.Arazın poeziyada və ictimai mühitdə onun dövlətinə, xalqına, Vətəninə olan böyük vətəndaş mövqeyini ortaya çıxarır.
Məmməd Araz “Üç oğul anası” poemasında zamanından, məkanından asılı olmayaraq müharibələrin vurduğu yaraların, minlərlə evlər, ailələr dağıdan, anaların son nəfəsədək övlad gözləyən ümidlərini dahiyanə qələmə almışdır.
Yazıçı Şahzadə İldrımın səsləndirdiyi poemadan bir parça oxuculara təqdim olunur: https://www.youtube.com/watch?v=xSdxlHY7Zs8
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Bakı Dövlət Universiteti tələbələrinin təcrübə nəticələri qiymətləndirilib
Martın 31-də F.Köçərli adına Respublika Uşaq Kitabxanasında Bakı Dövlət Universitetinin (BDU) İnformasiya və sənət menecmenti fakültəsi tələbələrinin istehsalat təcrübəsinin yekun qiymətləndirmə mərhələsi keçirilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Kitabxanadan verilən məlumata görə, BDU-nun Kitabxanaçılıq və informasiya kafedrasının müdiri, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Elçin Əhmədovun da iştirak etdiyi tədbirdə tələbələrin praktik fəaliyyətlərinin nəticələri ümumiləşdirilib, müvafiq tövsiyələr verilib.
Tədbirdə həmçinin tələbələrin istehsalat təcrübəsi müddətində əldə etdikləri bilik və bacarıqlar qiymətləndirilib, onların peşə hazırlıq səviyyəsi müzakirə olunub.
Kitabxananın direktoru Əməkdar mədəniyyət işçisi Şəhla Qəmbərova tələbələrin fəaliyyəti ilə bağlı fikirlərini bölüşərək onların inkişaf perspektivlərini yüksək qiymətləndirib.
Tədbirin əsas məqsədi tələbələrin istehsalat təcrübəsi dövründə qazandıqları nəzəri və praktiki biliklərin qiymətləndirilməsi, onların peşəkar inkişafına dəstək göstərilməsi və gələcək fəaliyyətini istiqamətləndirməkdən ibarətdir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
İki qərinənin söz tablosu
Arif Fərzəli,
şair, AYB-nin üzvü.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
Nurəddin Ədiloğlunun “Qaçaq Mozu... Yezid İzzət” roman içində roman kitabını artıq dördüncü dəfədir oxuyuram. Ona görə yox ki, dili qəlizdir, süjet quruluşu mürəkkəbdir. Əksinə, rəvandır, asan başa düşüləndir. Üstəlik, işıqlandırılan zaman kəsiyinin xronologiyası dərsliklərdən bəlli, təsvir və təhlil edilmiş hadisələrin məkanı doğma, canlandırılmış obrazların prototipləri tanışdır.
Sadəcə, əsərin faydalı olmasına gənclərimizi inandıra bilim deyə, bu yazıya məsuliyyətlə yanaşmışam. İstəmişəm, masa üstündə qalanmış qeydlərimə tez-tez baxmayım. Seyrçilikdən yayınıb, birbaşa romanın içindəncə şərhimi diqqətinizə çatdırım. Təəssüf ki, hər dəfə səhhətim namərdlik eləyib. Qələmi yerə qoyub, haçansa onu yenidən götürəcəyimə ümid bəsləmişəm...
Budur, sizinləyəm! İnşaallah, beşinci oxuya ehtiyac qalmaz...
Qaçaq Nəbi, Qaçaq Kərəm, Qaçaq Alı, Qaçaq Süleyman... Həmişə belə demişik, belə yazmışıq. El qəhrəmanlarımızı bu şəkildə tarixiləşdirmişik. “Qaçaq” sözünün “aradan çıxmaq”, “uzaqlaşmaq” mənasını verən “qaçmaq” feilindən törəndiyinin fərqinə varmayıb, onu “qoçaq”, “igid” sözlərinə sinonimləşdirmişik. Bəs indi? Hər şeyin öz kökündən-əslindən aralandığı bir zəmanədə, təkcə həmin ifadə nədənsə sürətlə fiziki mahiyyətinə qayıdır. İdarəçilikdən narazı qalanlar, hansı yollarlasa çırpışdırdıqları milyonlar əllərindən çıxanlar qaçıb gedirlər. Təbii ki, sıldırımlı dağlara, qalın meşələrə yox, xarici ölkələrə. Soyuq, nəmişgən, qaranlıq mağaralara deyil, kimlərinsə alıb bağışladığı, yaxud kirayə pulunu ödədiyi rahat, işıqlı mənzillərə. Şirnikləşdirici vədlər, güclü maliyyə dəstəyi, efirə çıxmaq imkanı...
Beləcə, Çənlibeldən də möhkəm “qala” qurub, girişirlər ayrı-ayrı fərdləri, müxtəlif dövlət təşkilatlarını vurmağa. Əlbəttə, nə tapança ilə, nə avtomatla. Heç tankla-topla, ballistik raketlə də yox. Daha qorxunc, daha dağıdıcı silahla. Sözlə! Təhqir dolu, şantaj məqsədli ədəbsiz cümlələrlə... Ancaq gecə-gündüz haray-həşir salmaqlarına baxmayaraq, qəhrəmana çevrilə bilmirlər. Bilməzlər də! Çünki üslubları təkcə qisasçılığa söykənir. Təməlində xalqa sevgi, yurd təəssübü yoxdur. Bu isə adicə qaçmaqlıqdır! Qaçıb, qarabaqara ambisiyanın havasına yüyürüb, sonda uçuruma yuvarlanırlar. Daha dəhşətlisi odur ki, qıcıqlandırıcı, pafoslu təbliğatları ilə neçə-neçə sadəlövh insanı da ağıldan çıxarıb, məhvə sürükləyirlər.
Qaçaqlıq isə bir fəlsəfi anlayışdır. Məntiq əsasında şəxsi intiqam və insanlıq borcu arasında ortaq məxrəc tapmaqdır. Düşməndən əvəzini çıxıb, psixoloji cəhətcə rahatlanmaqla bərabər, məzlumların dərdinə çarə qılmaq, onların və onların əhatəsinin məhəbbətini qazanmaqdır. Beləliklə, el arasında xilaskar kimi qəbul edilmək, tədricən əfsanələşmək, hafizələrdə nəsilbənəsil yaşamaqdır.
Bax, elə Qaçaq Mozu kimi! Əsrə yaxındır, adı dillər əzbəridir, comərdliyindən, insani keyfiyyətlərindən ağızdolusu danışılır.
Yazıçı Nurəddin Ədiloğluya dərin təşəkkür düşür ki, bu dəyərli qəhrəmanın unudulmazlığını sığortalayıb, baqiliyini rəsmiləşdirib. Yəni topladığı ona aid xatirələri yazılı mənbələrdən üzə çıxardığı tarixi faktlarla cəmləyib bədii təxəyyülündən keçirib. 1930-1993-cü illər aralığında təxminən iki qərinəlik dövrün söznən tablosunu çəkib. Cavan nəslin mənəviyyatına zənginlik gətirə bilən, tədqiqatçılar üçün gərəkli üç yüz doqquz səhifəlik bir sanballı əsər ərsəyə gətirib...
Kitabı vərəqlədikcə, əxlaqi məsələlərə geniş yer verildiyini görürük. Və bizcə, bu təsadüfi deyil. Dünyanın tanıdığımız-tanımadığımız bütün xalq qəhrəmanlarının əqidəsindən halallıq, düzgünlük ana xətt kimi keçib. Mübarizələrinin əsas məzmununu cəmiyyətdə ədalətin bərqərarlığına cəhd təşkil edib. Qaçaq Nəbi türmə naçalnikinə necə göstəriş vermişdi? Demişdi: “Dustaqların hamısını burax, oğrulardan başqa”... Mozu da özgə malına göz dikənlərə, yalançılara, zinakarlara, rüşvətxorlara, haramzadələrə nifrət bəsləyirdi. Çünki taleyi oxşar düyündən keçmişdi. Haqsızlığın qurbanı olmuşdu. Nişanlısından zorla ayrı salındığına görə, küskünləşib, öz isti yuvasını tərk etmişdi.
Amma aqressiv deyildi. Bəzi qaçaqlar sayağı, hər xırda məsələdən ötrü tezkən əlini mauzerinə aparmırdı. Fəaliyyəti uzunu cəmi bir nəfəri öldürdü, görkəmli ziyalılarımızı, din xadimlərimizi sürgünə göndərtdirən, güllələtdirən, Şura hökuməti adından mənimsədiyi xalı-xalçamızı İrəvan bazarında satdıran NKVD rəisi Aşot Avanesovu... Yerdə qalan xeyirxah missiyasını isə təmkininə söykənərək yerinə yetirdi. Naxırçı Kərəm kimi yüzlərlə sadə insanı böhtandan, həbsdən qurtardı. Münaqişələr yatırtdı, müşküllər həll etdi. Başlıcası, Şeyx İbrahimin etimadını doğrultdu, çırağını sönməyə qoymadı. Oğlu İzzəti humanist ruhda böyütdü, hörmətli, nüfuzlu şəxsiyyət olaraq yetişdirdi...
Kitabda bir neçə orijinal gediş var və onlardan ən gözlənilməzi, ən qəribə görünəni, şəksiz, “içiçəlik” məsələsidir. Üz qabığını görüncə, istər-istəməz duruxursan. Nurəddin Ədiloğlunun yaradıcılıq kataloqunda roman kimi hansının beşinci, hansının altıncı olmasını müəyyənləşdirməkdə aciz qalırsan...
Güman ki, Qaçaq Mozu haqqında salnamə, İzzətdən bəhs edən səhnələrsiz də çəkisini itirməzdi. Həmçinin İzzətin həyat hekayəsi, Qaçaq Mozu ilə bağlı hissələr qatılmasaydı belə, bitkin görünərdi. Lakin yazıçı ziqzaqvari sınmalar hesabına süjet xəttində növbələşmə aparmağı lazım bilib.
Maraqlıdır ki, baş qəhrəman yalnız yetmiş dördüncü səhifədə, çolaq Aşotun kabinetinin döşəməsində işaran kağız parçasındakı yazı ilə əsərə daxil olur və ilk dəfə doxsan ikinci səhifədə hadisələrdə bilavasitə iştirak etməyə başlayır.
İki yüz onuncu səhifədə isə dənizin içərilərinə doğru Ovçu Rəşidin itələdiyi qayıqla ümumiyyətlə süjetdən çıxır... Lakin arxa plana keçmir – yenə əsas obrazlığında qalır. Bağışladığı müqəddəs Azərbaycan bayrağı və Quran imkan vermir, İzzətin yaddaşında ona aid xatirələr korşalsın...
Yazıçı tərəfindən yerində işlədilmiş çox uğurlu ədəbi fənddir ki, oxucu axırıncı nöqtəyə qədər hər sətirdə Qaçaq Mozunun adını arayır, onun təzədən olayların mərkəzinə qayıdacağına ümidini itirmir...
Əsərdə növbəti orijinal gediş Nurəddin Ədiloğlunun yazıçı kimi yüksək peşəkarlığını ortalığa qoyaraq, bacardıqca uydurma obrazlardan uzaq durmasıdır. Onların əvəzində, necə deyərlər, hazır materialdan yararlanıb. Bütün yaradıcılığı boyunca sanki səfərbərlik elan edib. İndiyə qədər qələmə aldığı romanlarda, povestlərdə, pyeslərdə, hekayələrdə, publisistik yazılarda xarakterlərini incələdiyi tarixi şəxsiyyətləri təzədən meydana çəkib. Böyükağa Talıblı, Məmmədağa Sultanov, Museyib Kərimov, Molla Mücrüm, Mircavad bəy Talışxanov, Şeyx Əsədulla, xanəndə Mirislam, Şeyx Bəşir, Əlövsət Baxışov, Sami Kəlbiyev... Bunlarla yanaşı, hətta kəndçiləri Kərəm, Qaraş, Züleyxa, babaları Həmid, Məşədi Babaş, Qəhrəman Nifti oğlu – uşaqlıq xatiratında yurd salmış, yaxşı tanıdığı insanlar... Birini geniş halda, birini epizodik şəkildə, eləsini lap tək cümlə ilə, təsvirini verdiyi, mahiyyətini açdığı hadisələrə qoşub. Bu cür obraz rəngarəngliyi isə, təbiidir ki, istənilən nəsr nümunəsinə dolğunluq, dinamiklik bəxş edər, onun təsir gücünü artırar, bölmələr, fəsillər, səhnələr arasında boşluğun qarşısını alar.
Müəllif eyni mövzuya uyarlı bayatılardan, atalar sözlərindən, zərb-məsəllərdən, xalq mahnısı mətnlərindən, məzəli əhvalatlardan da yeri gəldikcə faydalanıb.
Məsələn, proloqda belə bir qısa dialoq var: İzzətin dərzi köşkündə Bülbül radiodan onun şagirdinə söz atır ki,
Həsən gəl, ay Həsən, gəl,
Sevgi bağın kəsən, gəl.
Könlüm arzular səni,
Ya mən gəlim, ya sən gəl.
Usta zarafata zarafatla qarşılıq verərək, böyük xanəndəni çay içməyə dəvət edir...
Qələmə alınan hadisələr əsasən respublikamızın Cənub bölgəsi ilə bağlı olsa da, əsərin hədəfi məhəlli deyil, dünyaya, bəşəriyyətə düşündürücü, çox vacib mesajları var.
İzzətə yeniyetməlikdə deyilən “Yezid” ayaması eləcə gəlişigözəllik idimi? Yaxud onun qayğı göstərdiyi gənclərə təsadüfənmi mübarək Fatimə və Həsən adları qoyulub? Yəqin ki, yox! On dörd əsr əvvəl Peyğəmbər övladlarının məruz qaldığı təşnəliyə, taleyi məchul fələstinlilərin gerçək vətənsizliyinə, aclığına – susuzluğuna qarşı əsl yazıçı üsyanıdır bu...
Və mən də sadə oxucu kimi, istedadlı nasir Nurəddin Ədiloğlunun belə insanpərvər çağırışına dəstək verməyi özümə borc bildim. “Qaçaq Mozu ... Yezid İzzət” roman içində roman kitabı barədə bir neçə xoş söz demək istədim.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Ən lazımlı kitablar - Ceyms Allen, “Düşünən insan”
Kənan Məmmədli,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Düz 116 il öncə yazılan bir kitabın hələ də opular olması, hələ də insanlara bələdçilik etməsi, fayda gətirməsi əlbəttə ki, diqqətçəkən haldır. İnsan özünüinkişafı üzrə klassik iş hesab olunan bu kitabın əsas ideyası odur ki, insanı onun düşüncələri formalaşdırır. Yüksək, ali fikirlər insanı yüksəldir, necə deyərlər, axmaq fikirlər isə insanı alçaldır.
Həyatı faciələr içində keçən, cəmi 15 yaşında ikən atasının öldürülməsi səbəbindən təhsilini atıb ailəsini dolandırmaq üçün ağır işlərə qatlaşan Allendə kitaba sevgini Lev Tolstoyun yaradıcılığı oyadıb. Yüzlərlə kitab oxuyan bu dahi şəxsiyyət insanın imkanlarının dəyişilməsi üçün düşüncənin gücünü ən əsas faktor hesab edir.
Allenə görə insan özü barədə nə düşünürsə, mahiyyətcə elə düşündüyünə bərabər olur.
İlk dəfə motivasiya mövzusuna toxunan Allen şəxsiyyətn inkişafını, uğur qazanma sirlərini məhz düzgün düşünə bilməkdə görməklə insanlığı düşünməyə səsləyir.
Sadəcə, düşünün, əziz oxucularım! Hər şey sizin düşüncələrinizdən asılıdır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Eşq, məhəbbət qürurun ən uca, ən ilahi formasıdır, Bircəm!
Harun Soltanov, “Ədəbiyyat və incəsənət”
“Hər böyük sevginin kölgəsində bir qürur dayanır”, deyirlər. Hər qürurun içində isə eşqin inkar olunmuş forması gizlənir. İnsanlar uzun illərdir ki, bu iki qüvvəni bir-birinə zidd, bir-birini boğmağa çalışan düşmənlər kimi görürlər. Amma sevgi ilə qürurun müharibəsi yoxdur. Onlar arasındakı münasibət, əslində, ruhun içindəki ən mürəkkəb və ahəngdar rəqslərdən biridir.
Əgər məndən soruşsan, Bircəm, mən deyərdim ki, eşq, məhəbbət qürurun ən uca, ən ilahi formasıdır. Sevgi insanı kiçiltmir, o, əksinə, insanın mahiyyətini, varlığını ucaldır. Əgər sevgi səni zəiflədirsə, səni sındırırsa, deməli, bu, sevgi deyil, sadəcə asılılıqdır. Həqiqi eşq isə insanı zənginləşdirir, ruhunu genişləndirir, ona öz varlığını daha dərindən anlamağa imkan verir. O, insana içindəki ən dərin ziddiyyətləri, arzuları, qorxuları tanıtdırır. Həqiqi sevgi insanın qürurunu sarsıtmaz. Əksinə, ona yeni bir forma verər, buna biz eqonun qüruru yox, ruhun qüruru deyirik.
Bəziləri deyir ki, sevən insan qürurunu itirər, sevdiyi qarşısında diz çökər, özünü unudar. Bəziləri isə qüruruna sarılıb sevgidən qaçar, onun gətirdiyi həssaslıqdan qorxar, özünü dəmir divarlar arxasında gizlədər. Amma sevgi qürurun əksi deyil axı. İnsan sevəndə özünü müdafiəsiz hiss edir, çünki qəlbini açır, içindəkiləri çılpaq şəkildə ortaya qoyur. Bu, qorxulu bir şeydir. Çünki sən artıq öz gücünü itirirsən, onu sevdiyinin əllərinə təslim edirsən. Sevdiyin insan səni tərk edə bilər, səni anlamaya bilər, sənə lazım olan sevgini göstərməyə bilər. İnsanlar bu ehtimallardan qorxur və qürurunu silah kimi istifadə edir. Özünü sevgidən qorumaq üçün, hisslərinə sərhəd qoymaq üçün. Amma bu, qürur deyil axı, bu, sadəcə müdafiə mexanizmidir.
Əsl qürur isə sevdiyini etiraf edə bilməkdir. Özünü olduğu kimi təqdim edə bilmək, hisslərindən qaçmamaq, sevdiyini sevdiyinə söyləyə bilməkdir. İnsan sevdiyi üçün qürurundan keçməməlidir. Əksinə, o, sevdiyinə görə də, sevgisi ilə də qürur duymalıdır. İnsan sevdiyi üçün utanmamalıdır, əksinə, öz sevgisini daşımağı bacarmalıdır. Sevgini zəiflik, acizlik sayanlar onu heç vaxt həqiqi mənada yaşamayanlardır. Sevgi cəsarət tələb edir, fədakarlıq tələb edir. Sevmək yalnız güclü olanlara xasdır, çünki sevən özünü riskə atır, bütün müdafiəsini sökür, ruhunu ortaya qoyur.
Əgər bir insan qürurunun sevgisini məhv etdiyini düşünürsə, deməli, ya o sevməyi bilməyib, ya da qürurun əsl mahiyyətini anlamayıb. Çünki əsl qürur insanın öz insanlığını, ruhunu, şəxsiyyətini qorumasıdır. Əgər eşq insanın ruhunu zənginləşdirirsə, şəxsiyyətini daha üstün zirvələrə çatdırırsa, bu necə ola bilər ki, eşq insanı qürursuz etsin? İnsan eşqi alçaldıcı bir şey kimi görməməlidir. Əksinə, ona sahib çıxmalı, onu qorumağı bacarmalıdır.
Bəzən insanlar qürur ucbatından sevgidən imtina edirlər. Amma bu, məncə, ən böyük məğlubiyyətdir. Sevgidən imtina edən insan, əslində, öz ruhundan imtina edir. Qüruru üçün eşqini qurban verən insan bəlkə heç vaxt qüruru hiss etməmiş insandır. Ən gözəl sevgi, insanın həm öz dəyərini qoruduğu, həm də eşqini yaşada bildiyi sevgidir. O, nə insanı aciz bir vəziyyətə salır, nə də onu daş divarlar arasında gizlədir. Ən gözəl sevgi insanın sevərkən güclü qaldığı, eşqini rahatlıqla etiraf etdiyi, qürurunu bu sevginin bir parçası kimi daşıdığı sevgidir.
Sevgi insanı alçaltmamalıdır. Əgər bir sevgi qüruru yox edirsə, insanı sındırırsa, onu öz kimliyini tapmaqdan uzaqlaşdırırsa, bu sevgi deyil. Amma əgər bir sevgi səni gücləndirirsə, sənə həyat eşqi verirsə, sən öz ruhunun gücünü hiss edirsənsə, bax, o, əsl sevgidir.
Qürur sevgiyə maneə olmamalıdır, sevgi də qüruru görməzdən gəlməməlidir. Onlar bir-birini tamamlayan qüvvələrdir, Bircəm. Eynilə bizim kimi... Əgər bir eşq səni qürurlandırırsa, bu, əsl sevgidir. Əgər bir sevgi səni qürurundan məhrum edirsə, bu, sadəcə asılılıqdır. Eynilə mənim siqaretim kimi.
Və bəlkə də əsl həqiqət budur. Eşq qürurun ən gözəl formasıdır. Çünki sevgi insanı alçaltmaz, əksinə, insanı ucaldar. Əgər bir sevgi səni yüksəldirsə, ruhunu genişləndirirsə, sənə öz qürurunla yaşamağa imkan verirsə, deməli, o, səni sən edən sevgidir, həqiqi sevgidir.
Əgər eşq içində qürur varsa və qürur içində eşq varsa, onda insan bütövdür. Və bəlkə də insanın ən ali varlığı, ruhunun ən kamil halı budur, Bircəm... Eşq elə məhz qürurun özüdür. Sən isə eşqin özüsən."
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
