Hazırda dünyanın güclü informasiya-kommunikasiya texnologiyaları mütəxəssislərinin bir araya gəldiyi Silikon Vadisi barədə hər yerdə danışılır. Xəbəriniz varmı ki, orada nə qədər azərbaycanlı mütəxəssis çalışır?

Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin əməkdaşları ABŞ-nin Kaliforniya ştatının Silikon Vadisində fəaliyyət göstərən azərbaycanlı informasiya texnologiyaları mütəxəssisləri ilə görüşüblər. “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsindən verilən məlumata gprə, əsas məqsəd xaricdə yaşayan yüksək ixtisaslı soydaşlarımızla əlaqələrin gücləndirilməsi, informasiya texnologiyaları sahəsində əməkdaşlıq imkanlarının müzakirəsi və Azərbaycan diasporunun intellektual potensialının bir araya gətirilməsi olub.

Komitə əməkdaşları əvvəlcə “Google” şirkətində çalışan soydaşımız Aynur Ağayevanın müşayiəti ilə şirkətin fəaliyyət prinsipləri, innovativ iş metodları və texnoloji imkanları barədə geniş məlumat əldə ediblər. Ardınca tibbi robottexnologiyalar sahəsində dünyanın aparıcı şirkətlərindən biri olan “Intuitive Surgical”ın əməkdaşı Amy Khagan şirkətin tətbiq etdiyi innovativ cərrahi texnologiyalar və robot sistemləri ilə bağlı komitə əməkdaşlarını məlumatlandırıb.

Daha sonra azərbaycanlı informasiya texnologiyaları mütəxəssisləri ilə görüş keçirilib. Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədr müavini Elşad Əliyev bildirib ki, Silikon Vadisində fəaliyyət göstərən yüksək ixtisaslı soydaşlarımız Azərbaycanın inkişafı və innovasiya sahəsində irəliləyişləri üçün əvəzsiz resursdur. Onların bilik və təcrübəsi əsasında qurulacaq əməkdaşlıq yeni texnoloji layihələrin reallaşmasına və diasporumuzun birgə potensialının güclənməsinə zəmin yaradacaq.

Azərbaycanın Los Ancelesdəki baş konsulu Vüqar Qurbanov soydaşlarımızın peşəkar potensialından səmərəli istifadə olunmasının əhəmiyyətinə diqqət çəkib. Xaricdə yaşayan azərbaycanlıların birgə əməkdaşlıq və şəbəkələşmə imkanlarının vacibliyindən danışıb.

Şimali Kaliforniya Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin rəhbəri Nurlan Şükürlü isə Silikon Vadisində çalışan azərbaycanlı İT mütəxəssisləri ilə əlaqələrin qurulması və onların şəbəkələşməsi istiqamətində görülən işləri diqqətə çatdırıb.

Görüşdə, həmçinin ABŞ-də fəaliyyət göstərən azərbaycanlı informasiya texnologiyaları mütəxəssislərinin iştirakı ilə ABŞ-Azərbaycan İnformasiya Texnologiyaları Mütəxəssisləri Forumunun keçirilməsi məsələsi müzakirə olunub. Forumun fəaliyyət mexanizmləri, məqsədləri və gələcək əməkdaşlıq istiqamətləri ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb. Müzakirələrin yekununda forumun təşkili ilə bağlı ilkin işçi qrupunun yaradılması qərara alınıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.05.2026)

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Bir vaxtlar Gəncə şəhərində qayğısız uşaqlıq illərini keçirən balaca Hikmətin, nə vaxtsa böyüyüb, xarici səfərlərdə ölkə rəhbərinin yanında əyləşəcəyi ağlına belə gəlməzdi. Bəlkə də sizə adi görünür. Bu isə bəxtəvərliyin, xoşbəxtliyin, böyük uğurun əlamətidir.

Bəli, bu dəfə sizə Prezidentin köməkçisi Hikmət Hacıyevdən söhbət açmaq istəyirəm. Amma əvvəlcə gəlin onun adından başlayaq. Hikmət sözü ərəb mənşəli olub, dərin düşüncə, həyat təcrübəsi və haqqı batildən ayırmaq bacarığı mənasını verir.

O, 15 oktyabr 1979-cu ildə ölkənin paytaxtından xeyli uzaqda, Fərhad kişinin ailəsində dünyaya gəlib. Həmin gün həftənin bazar ertəsi gününə təsadüf edir. Bazar ertəsi günü dünyaya gələnlər güclü intuisiya, dərin emosionallıq və ailəyə bağlılıqları ilə seçilirlər. Onlar Ay enerjisinin təsirində olduqları üçün təbiətən qayğıkeş, anlayışlı və ətraflarındakılara rahatlıq verən şəxsiyyətlər kimi tanınırlar. Ənənəvi inanclara görə, bu gündə doğulanların əsas xüsusiyyətləri bunlardır: Hissiyyatları çox yüksəkdir, hadisələri əvvəlcədən təxmin etmək bacarığına, yəni altıncı hissə malikdirlər. Ailə dəyərləri onlar üçün hər şeydən üstündür. Yaxınlarının qayğısına qalmaq və onlarla güclü bağlılıq qurmaq əsas prioritetləridir. Təbii "emosional süngər" kimi ətrafdakıların enerjisini asanlıqla qəbul edə bilirlər. İnsanlara mənəvi dəstək olmaq və problemlərini həll etməyə kömək etmək onların ən güclü xüsusiyyətidir. Ayın dövrlərinə bənzər şəkildə, onların da əhval-ruhiyyəsi tez-tez dəyişə bilər. Bu səbəbdən bəzən emosional sərhədlərini qorumağa ehtiyac duyurlar. İstənilən mühitə və şəraitə asanlıqla uyğunlaşa bilirlər. Geniş təxəyyülə malikdirlər, xüsusilə yaradıcılıq və bəşəri məsələlərdə uğurlu olurlar...

Hikmət Hacıyev doğulduğu Gəncə şəhərində 24 saylı orta məktəbi bitirib. Sonra BDU-nun Beynəlxalq Münasibətlər və Beynəlxalq Hüquq fakültəsinin bakalavr və magistr pillələrində ali təhsilə yiyələnib. NATO-nun Müdafiə kolleci,Təhlükəsizlik məsələlərinin tədqiqi üzrə Corc Marşal mərkəzi və Belçikanın ULB universitetinin magistr pilləsinin məzunudur. 2000-ci ildən Xarici İşlər Nazirliyi sistemində çalışıb. Və müxtəlif illərdə Azərbaycanın NATO nümayəndəliyində, Azərbaycanın Küveytdəki səfirliyində işləyib. 2008-ci ildən Xarici İşlər Nazirliyində Təhlükəsizlik problemləri departamentinin 2-ci katibi vəzifəsində, 2011-ci ildən isə Azərbaycanın Misirdəki səfirliyində müşavir vəzifəsində çalışıb. 2013-cü ilin avqustunda Azərbaycan Respublikasının Misirdəki səfirliyinin müşaviri kimi uzunmüddətli xarici xidməti ezamiyyətini başa vuraraq Xarici İşlər Nazirliyinə qayıdıb. 2013-cü ilin sentyabrından Xarici İşlər Nazirliyində şöbə müdiri vəzifəsində işləyib. 2014-cü ildən 2018-ci ilə qədər Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri vəzifəsini icra edib. 2018-ci ildə Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsi müdirinin müavini olub, 2018-ci ildən bu şöbənin müdiri vəzifəsində çalışıb. 29 noyabr 2019-cu ildən isə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin köməkçisidir...

Onun haqqında sosial mediada yazılır:

“Hikmət Hacıyev Azərbaycanın müasir dövrdə tanınmış diplomatlarından biridir. O, Prezident Administrasiyasında xarici siyasət məsələləri üzrə məsul vəzifələrdə çalışaraq ölkənin beynəlxalq aləmdə mövqeyinin gücləndirilməsinə töhfə verən dövlət xadimidir. Milli maraqların qorunması, regional sabitlik, beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələrin genişləndirilməsi və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə hörmət onun fəaliyyətində prioritet istiqamətlərdir. O, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün müdafiəsi mövqeyini beynəlxalq aləmdə təbliğ edib, İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra sülh prosesinin irəliləməsinə və Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılmasına töhfə verib...”

...Cazibədar, ədalətli və diplomatik xarakteri ilə seçilir. Harmoniyanı sevir, münaqişələrdən qaçır və əla ünsiyyət bacarığına sahibdir. Həyatın hər sahəsində tarazlıq və estetik gözəllik axtarır. Sevdiyi insana dəyər verməyi və sürprizlər etməyi xoşlayır. Münasibətlərdə həm fiziki, həm də mənəvi tarazlığa önəm verir. Geniş sosial çevrəsi var. İnsanları dinləməyi bacarır, empatiya qabiliyyəti yüksəkdir. Gözəlliyə və incəsənətə böyük maraq göstərir. Hər şeyi ölçüb-biçdiyi üçün bəzən düzgün qərar verməkdə çətinlik çəkir. Mübahisələrə nifrət edir, gərgin mühitlərdə narahat olur. Həmişə ədaləti bərpa etməyə çalışır. Bir sözlə, o, ədalətin və harmoniyanın təcəssümüdür...

O, şəffaf diplomatiya prinsipinə sadiq qalaraq jurnalistlərlə və vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələri ilə açıq ünsiyyət qurmağı bacarır. İctimaiyyətin məlumatlandırılması üçün sosial mediadan fəal istifadə edir. Onun peşəkar fəaliyyəti, strateji düşüncəsi, milli maraqlara sadiqliyi və diplomatik çevikliyi gənc diplomatlar üçün nümunədir. O, Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin gücləndirilməsində, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığın genişləndirilməsində və ölkənin diplomatik imicinin möhkəmləndirilməsində əhəmiyyətli rol oynayır. Onun fəaliyyəti Azərbaycan diplomatiya tarixində mühüm səhifələrdən birini təşkil edir....

Bəzən onun haqqında mənfi adam obrazı yaratmağa çalışanları görəndə, yazığım gəlir. Axı, Allahın ucaltdığı adamı heç kim aşağılaya bilməz…

Bəli, Hikmət Hacıyev Allahın bəxtəvər bəndələrindən biridir. Bəxtəvərdir ki, ölkənin paytaxtından xeyli uzaqda dünyaya gəlsə də, taleyinə böyük insanlarla təmasda olmaq düşüb... Bir də bir ölkənin xidmətində ləyaqətlə dayanmaq!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.05.2026)

Fatimə Məmmədova,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Yaxın Şərqdə artan gərginlik, ABŞ-Çin münasibətlərində müşahidə olunan yeni mərhələ və Ukrayna müharibəsinin yaratdığı geosiyasi nəticələr beynəlxalq münasibətlər sistemində ciddi dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir. Dünyada formalaşan yeni siyasi düzən, böyük güclər arasındakı rəqabət və qlobal iqtisadi maraqlar hazırda ən çox müzakirə olunan məsələlər sırasındadır.

Politoloq Azad Məsiyev mövzu ilə bağlı “Ədəbiyyat və İncəsənət” portalına açıqlama verib. O qeyd edib ki, ABŞ-nin  bir strategiyası var:

“Kimin hakimiyyətdə olmasının fərqi olmayaraq, istər Respublikaçılar hakimiyyətdə olsun, istərsə də Demokratlar Partiyası hakimiyyətdə olsun, bu strategiyanı həyata keçirmək üçün taktiki gedişlər həyata keçirirlər. Strategiya nədən ibarətdir? ABŞ birqütblü dünya yaratmaq və həmin birqütblü dünyanı idarə etmək istəyir. Yəni ABŞ üçün təhlükə yaradacaq amillər aradan qalxmalıdır.

ABŞ-ın üç təhlükə mənbəyi var. Onlardan biri Rusiyadır -hərbi gücünü görə, ikincisi Çin - iqtisadi gücünə görə, üçüncüsü isə Avropanın pul vahidi olan avro- maliyyə gücünə görə. Bu strategiyanı qorumaq və ABŞ üçün təhlükə yaradan bu amilləri aradan qaldırmaq üçün hakimiyyətdə olan siyasi partiyalar taktiki gedişlərdə fərqli addımlar atırlar. İstər Ukrayna münaqişəsi, istərsə də İranda aparılan hərbi əməliyyatlar bu strategiyanın tərkib hissəsidir. ABŞ-nin  dərin dövlətinin ortaya qoyduğu strategiyanı həyata keçirmək üçün taktiki gedişlər həyata keçirilməkdədir. Əvvəlcə Ukrayna münaqişəsi yaradıldı. Ukrayna münaqişəsini yaratmaqla Rusiyanı Avropa ilə qarşıdurmaya gətirdilər. İndi isə növbə Çindədir. Bildiyiniz kimi, Çin iqtisadi gücünə görə ABŞ üçün təhlükədir. ABŞ prezidentinin Çinə səfəri taktiki xarakter daşıyır. Yəni İranda aparılan hərbi əməliyyatın fiaskoya uğraması Tramp administrasiyasına siyasi baxımdan ciddi ziyan vurur.

Artıq Trampın ABŞ-də imici, reytinqi 30 faizə düşüb. Qarşıdan Konqresə aralıq seçkiləri gəlir. Bu seçkilərdə demokratlar mütləq qələbə qazanarlarsa, onda Trampın impiçment məsələsi gündəmə gələ bilər. Çünki Tramp İran əməliyyatında həm ABŞ-ın siyasi imicinə böyük zərbə vurub, həm də ABŞ-də iqtisadi geriləmələr var. Hörmüz boğazı ilə əlaqədar dünyada iqtisadi xaos yaranır. Enerji qaynaqlarına görə dünyada xaos yaranır. Bu xaos da bu və ya digər formada ABŞ-yə ziyan vurur. Artıq ABŞ-də yanacağın qiyməti sürətlə qalxmaqdadır. Bu baxımdan ABŞ-də Trampın reytinqi sürətlə düşür, beynəlxalq aləmdə də ABŞ-nin  imicinə böyük zərbə dəyir. Çünki Trampın siyasətinin nəticəsində NATO blokunda ciddi parçalanmalar yaranır, Avropa ilə ABŞ arasında ciddi fikir ayrılığı yaranır. Bir-birlərini ittiham edirlər”.

Politoloqun sözlərinə görə, Trampın Çinə səfəri də İran əməliyyatında yeni şərait, yeni situasiya yaratmaq məqsədi daşıyır:

“Çünki ABŞ çalışır ki, İranı hansısa bir sənədə imza atdırsın və bunu da ABŞ-də qələbə kimi təqdim etsin. Çünki İranla Çin arasında strateji əməkdaşlıq var. İran öz enerjisinin, neftinin 80 faizini Çinə satır. Bu baxımdan Hörmüz boğazında baş verən hadisələr də ciddi narahatlıq yaradır. Çünki Çinin müdafiə naziri bəyan etmişdir ki, hərbi gəmilərini Hörmüz boğazına göndərəcək. Mülki gəmiləri müşahidə etmək üçün belə bir addım atılarsa, Hörmüz boğazında yeni bir gərgin ocaq yarana bilər. Ümumilikdə Tramp Çinə səfər etməklə taktiki baxımdan bir addım atır və bu, kəşfiyyat xarakterli səfərdir. Təbii ki, Rusiya Prezidentinin də Çinə səfəri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki Ukrayna münaqişəsi ilə əlaqədar Rusiyanın Avropa ilə əlaqələri kəsilir. Rusiya iqtisadi resurslarını, xüsusilə də neft-qaz sahəsində iqtisadi əlaqələrini Çinlə gücləndirməkdədir. Rusiya ilə Çin strateji baxımdan eyni mövqedən çıxış edirlər. Çünki ABŞ həm Çini, həm də Rusiyanı düşmən elan edir. Bu, rəsmi mövqedir. Hətta xatırlatmaq yerinə düşər ki, Tramp hakimiyyətə gələn ərəfədə bəyan etmişdi ki, Çin məhsullarına əlavə dəyər vergisi tətbiq ediləcək. Hətta Avropa dövlətlərinə, Avropa Birliyinə də müraciət etmişdi ki, Çinə qarşı bu cür aqressiv davranışlar etsinlər. Məqsəd odur ki, Rusiya ilə Çin ABŞ-yə qarşı müttəfiqdirlər və eyni mövqedən çıxış edirlər.

Ümumilikdə ABŞ-nin istəyindən asılı olmayaraq dünya yenidən qütbləşir, çoxqütblü sistemə keçir. ABŞ bunu qəbul etməsə də, belə olacaq. Çünki birqütblü dünya dünyada xaos yaradır, beynəlxalq hüququ ikinci plana keçirir və açıq şəkildə ABŞ öz jandarm rolunu oynayır. Hansı dövlət xoşuna gəlmirsə, ona sanksiya tətbiq edir. Hansı dövlət xoşuna gəlmirsə, oranı işğal edir”.

A.Məsiyev həmçinin qeyd edib ki, Venesuelaya günün-günorta çağı müdaxilə edildi, İraqda aparılan əməliyyatlar, “Ərəb baharı” adı altında ayrı-ayrı dövlətlər işğal edildi, Ukraynada demokratiya ideyası altında müdaxilə olundu:

“İranda uranın zənginləşdirilməsini bəhanə edərək hərbi əməliyyat həyata keçirildi. İndi də Tayvanla Çini qarşı-qarşıya gətirmək istəyirlər. Yəni Amerika öz məqsədlərinə çatmaq üçün dünyada xaos yaradır.

Bu xaosun fonunda da istəklərini diktə edir. Buna qarşı çıxmaq, dünyada bu cür ədalətsizliyin qarşısını almaq üçün mütləq şəkildə dünya yenidən  qütbləşməli, yeni güc mərkəzləri formalaşmalıdır. Çin və Rusiya bu proseslərdə fərqli rol oynayacaq. Çünki artıq istər Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatında, istərsə də BRICS təşkilatında ciddi əməkdaşlıq var. Ümumiyyətlə, Birləşmiş Ştatların aqressiv siyasətinin  qarşısını almaq üçün mütləq şəkildə iki məsələ həyata keçirilməlidir. Birinci, alternativ dünya valyutası buraxmaqdır. Yəni istər BRICS təşkilatı çərçivəsində, istər Şanxay Təşkilatı fonunda alternativ yeni dünya valyutası meydana gəlməlidir. Eyni zamanda həmin təşkilatların nəzarətində beynəlxalq maliyyə ödəniş sistemi yaratmaq lazımdır. Çünki Amerikanın gücü öz valyutası və eyni zamanda beynəlxalq ödəniş sistemi- SWIFT deyilən sistemdir. Ona nəzarət etməklə ayrı-ayrı dövlətlərə sanksiyalar tətbiq edir, ayrı-ayrı şirkətlərə sanksiyalar tətbiq edir, hətta ayrı-ayrı şəxslərə belə sanksiyalar tətbiq etmək gücünə malikdir.

Bu baxımdan Amerikanın həm dollarının təsirindən uzaqlaşmaq, həm də bu cür ödəniş sisteminin qarşısını almaq üçün mütləq şəkildə Rusiya və Çin yeni bir sistem yaratmalıdır. Yeni alternativ dünya valyutasını dövriyyəyə buraxmalıdırlar. Eyni zamanda beynəlxalq ödəniş sistemi qurulmalıdır. Əgər bu iki məsələni həyata keçirə bilsələr, onda Amerika imperatorluğu çökə bilər, Amerika imperatorluğuna qarşı güc nümayiş etdirilə bilər.

Bunu da ABŞ yaxşı anlayır. Ona görə də dollara rəqib olan dünya valyutasının qarşısını almaq üçün addımlar atır. Hətta Avropanın pul vahidi olan avro da Amerika imperatorluğu üçün təhlükədir. Bu baxımdan Avropanın pul vahidi olan avronu dünya valyutası kimi dövriyyədən çıxarmaq üçün mütləq şəkildə Avropa iqtisadiyyatı çökməlidir. Avropa iqtisadiyyatının çökməsi üçün isə mütləq şəkildə onu Rusiya ilə hərbi münaqişəyə cəlb etmək lazımdır ki, bu gün Ukrayna müstəvisində Avropa ilə Rusiya arasında savaş gedir. Bu savaş uzunmüddətli fazaya keçməlidir ki, Avropa iqtisadiyyatı çöksün. Avropa iqtisadiyyatı çökərsə, onun pul vahidi olan avro dünya valyutası kimi dəyərdən düşə bilər və dollara təhlükə yarada bilməz.

Çünki Amerikanın gücü tankda, topda, raketdə deyil. Amerikanın gücü onun pul vahidi olan dollardadır. Dollara alternativ valyuta dövriyyəyə girərsə, onda Amerika imperatorluğu zəifləyə və çökə bilər.

Bu baxımdan Rusiya və Çin strateji məqsədlərini, əməkdaşlıqlarını bunun üzərində quracaqlar. Yəni ortaq valyuta buraxmaq, ortaq ödəniş sistemi yaratmaq. Bunu da birlik təşkilatı çərçivəsində, hansısa yeni ittifaq, yeni güc mərkəzi formalaşdırmaqla həyata keçirmək olar”.

Müsahibimiz hesab edir ki, Rusiya və Çin yaxşı anlayır ki, Birləşmiş Ştatlar öz imperatorluğunu gücləndirmək üçün bu iki dövləti zəiflətmək istəyir.Bu baxımdan onların tarixi əməkdaşlığına tarixi zərurət yaranır. Ona görə də Rusiya Prezidentinin bu səfəri iki dövlət arasında iqtisadi, siyasi və hərbi münasibətlərin gücləndirilməsinə hesablanıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.05.2026)

Nadir arxiv sənədləri və artefaktlar ilk dəfə tək məkanda

19 May 2026-cı il tarixində, UNESCO-nun himayəsi altında Astanada "Qızıl Orda Çöl Sivilizasiyasının Modeli Kimi: Tarix, Arxeologiya, Mədəniyyət və Kimlik" Beynəlxalq Simpoziumunun açılış mərasimi keçirilib. Simpozium çərçivəsində. Qızıl Orda tarixinə aid nadir arxeoloji artefaktları, əlyazmaları və beynəlxalq arxiv sənədlərini ilk dəfə vahid məkanda toplayan sərgi açılıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondundan verilən məlumata görə, tədbirin rəsmi açılış mərasimində Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev salamlama nitqi ilə çıxış edib. Tədbir iştirakçılarını və beynəlxalq təşkilatların nümayəndələrini salamlayan Qazaxıstanın Dövlət Başçısı, Qızıl Ordanın Şərqlə Qərbi birləşdirən böyük bir siyasi quruluş və danılmaz tarixi fakt olduğunu vurğulayaraq, bu irsin dərindən öyrənilməsinin aktuallığını heç vaxt itirməyəcəyini qeyd edib. Prezident, həmçinin Qazaxıstanın təşəbbüslərini dəstəklədiyinə görə UNESCO rəhbərliyinə minnətdarlığını bildirib.

Qazaxıstan Prezidenti həmçinin əminliyini bildirib ki, hazırkı unikal simpoziumun keçirilməsi ümumdünya tarixi-mədəni irsinin sistemli şəkildə öyrənilməsinə yeni təkan verəcək. Bu ali məqsədə çatmaqda iştirak edən alim və ekspertlərin mühüm töhfəsini xüsusi vurğulayıb.

Fəxri spikerlər arasında – UNESCO-nun Dünya İrs Mərkəzinin direktoru Lazar Elundu Assomo; Qırğız Respublikasının Dövlət katibi Arslan Koyçiyev; Tatarıstan Respublikasının mədəniyyət naziri İrada Ayupova;  “La France s’engage” Fondunun prezidenti Odre Azule; Monqolustan Elmlər Akademiyasının prezidenti Demberel Sodnosambuu; Özbəkistan Respublikası Elmlər Akademiyasının prezidenti Şavkat Ayupov yer alıblar.

Simpozium çərçivəsində keçirilən “Qızıl Ordanın maddi-mənəvi mədəni irsi: artefaktlar, yazılı və şifahi mənbələr, İpək Yolu boyu qarşılıqlı əlaqələr” adlı ikinci hissəsində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti, professor Aktotı Raimkulova geniş məruzə ilə çıxış edib.

Professor Aktotı Raimkulova çıxışında Fondun Türk dünyasının zəngin mədəni irsinin qorunması, bərpası və beynəlxalq müstəvidə təbliği istiqamətində həyata keçirdiyi irimiqyaslı fəaliyyətlərə toxunub.

Xanım Aktotı Raimkulova son iki il ərzində Fond tərəfindən müasir rəqəmsallaşdırmadan tutmuş unikal elmi-tədqiqat layihələrinə, bərpa və sənədləşdirmə işlərindən akademik mübadilələrə qədər ümumilikdə 140-dan çox layihənin uğurla icra olunduğunu diqqətə çatdırıb.

Fondun prezidenti təşkilatın müasir dövrün çağırışlarına uyğun olaraq tarixi irsin qorunmasında qlobal trendləri, qabaqcıl texnoloji həlləri və rəqəmsal innovasiyaları tətbiq etdiyini, mədəni diplomatiyanın gücləndirilməsi istiqamətində fəaliyyətini tamamilə yeni müstəvidə davam etdirdiyini bəyan edib.

Simpozium və sərgi Qızıl Orda irsinin obyektiv və elmi metodologiyalarla yenidən qiymətləndirilməsi, həmçinin unikal arxiv materiallarının ilk dəfə qlobal arenaya çıxarılması baxımından mühüm platforma rolunu oynayıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.05.2026)

Nemət Tahir,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Bir gün padşah gəzintiyə çıxmaq və eyni zamanda dünyanın dörd bir yanından gətirtdiyi cins atlarını hamıya nümayiş etdirmək qərarına gəlir. Atlar faytona qoşulur və kənd-kənd gəzərək hər kəsin heyranlığına səbəb olurdu. Atlar o qədər gözəl və güclü idilər ki, hamı onlara dörd gözlə baxırdı.

​Fayton meşənin içərisindən keçən çaya çatdıqda, atlar gənc və güclü olmalarına baxmayaraq, faytonu çəkməkdə çətinlik çəkməyə başlayırlar.

Elə bu zaman uzaqdan sürətlə gələn, üzəri odunla dolu bir kəndli arabası görünür. Kəndlinin bir cüt arıq və çəlimsiz atı, arabalarını gəldikləri sürətlə də çaydan keçirib aparırlar.

​Çəlimsiz atların bu gücünə heyrətlə baxan padşah sərkərdələrinə tapşırır: "O kəndlini atları ilə birlikdə hüzuruma gətirin!".

Belə də olur. Kəndli öz arıq atları ilə birlikdə padşahın qarşısına çıxır. Padşah əvvəl öz əzəmətli atlarına, sonra kəndlinin çəlimsiz heyvanlarına baxıb sual verir:

​— Ey qoca, bəlkə sən bu sirrin mahiyyətini mənə açıqlayasan?

​Qoca cavab verir:

— Şah sağ olsun, o nə sirdir ki, mən bilim, amma siz bilməyəsiniz?

​Şah soruşur:

— Necə olur ki, mənim bir ətək pul xərclədiyim cins atlarımın bacarmadığını sənin bu biri özün kimi qoca, digəri gənc və arıq olan atların bacarır?

​Qoca təbəssümlə deyir:

— Şah sağ olsun, sizin atlarınızın hər biri bir-birindən gözəl, güclü və gəncdir. Görünür, onları tapıb gətirənə qədər xeyli xərciniz çıxıb. Amma mənim bu iki arıq atım, üzərlərində nə qədər ağır yük olsa da, sürətlərini azaltmır, hətta çayı keçəndə belə çətinlik çəkmirlər. Bunun tək bir səbəbi var, şahım: Doğmalıq. Bu çəlimsiz atlar ana-baladır. Ana at bütün gücü ilə çalışır ki, balasına yük düşməsin. Bala at da var gücü ilə cəhd edir ki, anası əziyyət çəkməsin. Hər iki at bütün məsuliyyəti öz üzərinə götürür ki, digəri yorulmasın. Sizin atlarınız nə qədər gözəl və güclü olsalar da, aralarında doğmalıq yoxdur. Ona görə də, digərinin nə qədər əziyyət çəkməyi heç birinin vecinə deyil...

Yadların ən güclü birliyi, doğmaların ən zəif fədakarlığına çata bilməz.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.05.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Şeir saatı rubrikasında sizləri Esmira Abdullayevanın şeirləri ilə başbaşa buraxırıq.

RƏSSAM

Rəssamı sənsən,

Üzümdəki naxışın.

Bir fırçanın sehridir,

Gözlərimdə baxışın.

Sonsuz rəngin içində,

Eşqin gizli izləri.

Sus! Nə olar, danışma.

Gəl, sirr saxla sözləri.

Bir rəsm çək, əzizim,

Min sayrışan ulduzlar.

Sənə olan sevgimdən,

Əriyər bütün buzlar.

Bu dünyanın rəngini,

Nə yer, nə göy, nə də ay,

Səndən başqa heç kimsə,

Verə bilməz, mənə pay.

ZƏRDAB

Qəhərim ilan olub,

Sarılıb vicdanıma.

Boynu bükük gümanlar,

Hopub mənim canıma.

Ürək asılı qalıb,

Yalançı, lal dilimdən.

Döyünməyə utanır,

Öz doğmaca evindən.

Bəzən gerçəyi bilib,

Lal edirsən özünü.

Bəzənsə kor olaraq,

Çeynəyirsən gözünü.

Nə edim kor eynəyi?

Daş yoxdur sındırmağa.

Məcburam səhnə olub,

Bu filmi oynamağa.

Ruhum tel tək incəlib

Xəyanətkar canımda.

Hansı zərdab təmizlər,

Nankorluğu qanımdan?!

DÜNYA BELƏ İMİŞ

Bir bəxtsiz quş kimi ağaca qondu,

Yaralı qanadı əsdi yenə də.

Üzündə gülüşü gizlətdi hər gün,

Qəlbi dərd içində susdu yenə də.

Gecələr yorğunluq çökəndə ona,

Divarlar eşidər qəlbin səsini.

Gündüzlər xoşbəxt tək görünən insan,

Tək qalanda yaşar öz kədərini.

Bir isti kəlməyə həsrət qaldığı,

Günləri gizlətdi saxta gülüşdə.

Heç kim duymadı ki, o sakit adam,

Hər gecə səssizcə sönər içində.

Üzündə təbəssüm, gözündə kədər,

Hamı onu gülən insan sanardı.

Bir qəlbin içində qopan fırtına,

Səssiz baxışında gizli qalardı.

Bir gün yorulanda bu ağır yükdən,

Yenə də dinməyib susacaq bəlkə.

Çünki bəzi insanlar ağlamağı da,

Öyrənə bilmirlər özgə önündə.

Dünya belə imiş, öyrəndi sonra,

Gülən hər üzün qəlbi gülməzmiş.

Bəzən şən görünən insanın belə,

İçində bir ömür qəm gizlənərmiş.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.05.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Dahi rəssam Tahir Salahovun anım gününü bəzi mənbələr 20 may, bəziləri 21 may kimi göstərir. Bunun səbəbi rəssamın ayın 20-dən 21-nə keçən gecədə dünyasını dəyişməsidir. Əlbət ki biz dünənki buraxılışımızda Tahir Salahovun vəfatına toxunmuşduq. Bu günsə mövzuya yenidən qayıdırıq. Çünki rəsmən dahi rəssamın anım günü 21 may tarixi sayılır.

Tahir Salahov 1928-ci il noyabr ayının 29-da Bakı şəhərində anadan olub. O, 1945-ci ildə Bakı şəhərində orta məktəbi, 1950-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbini bitirib, daha sonra V. İ. Muxina adına Leninqrad Ali Rəssamlıq Sənaye Məktəbinə, 1951-ci ildə V.İ.Surikov adına Moskva İncəsənət İnstitutuna daxil olub. 1957-ci ildə V. İ. Surikov adına Moskva Dövlət Rəssamlıq İnstitutunu rəssam-nəqqaş peşəsi üzrə bitirəndə artıq o, kifayət qədər tanınan rəssam olub.

1955-ci ildə "Dalğa" və "Estakada" adlı ilk əsərlərini çəkmiş, ümumittifaq, xarici və respublika sərgilərində, diplom işi olan "Növbədən qayıdanlar" əsəri ilə Oktyabr inqilabının 40 illiyinə həsr olunmuş Ümumittifaq sərgisində iştirak edib. Həmin ildə Tahir Salahov SSRİ Rəssamlıq İttifaqına üzvlüyə qəbul edilib və gənclərin və tələbələrin VI Ümumdünya festivalı çərçivəsində Moskvada keçirilən gənc rəssamların əsərlərinin Beynəlxalq sərgisində iştirak edib.

“Səhər eşelonu”, “Rezervuar parkı”, “Neftçi”, “Təmirçilər”,  “Xəzər üzərində”, “Dananın portreti”,  “Xəzərdə səhər”, “Növbədən qayıdanlar”, Bəstəkar Qara Qarayevin portreti”, “Sənə, bəşəriyyət!”, “Abşeron qadınları”, “Roma. Kafe Qreko", “Aqava”, “Monakoda görüş” kimi məşhur əsərlərinin müəllifidir Tahir Salahov.

 SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının gümüş medalını "Bəstəkar Qara Qarayevin portreti" əsərinə görə, Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan SSR -in mükafatını M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında qoyulan Şekspirin "Antoni və Kleopatra" tamaşasının tərtibatına görə, SSRİ Dövlət mükafatını "Təmirçilər", "Bəstəkar Qara Qarayevin portreti", "Xəzərdə" əsərlərinə görə, Azərbaycan SSR Dövlət mükafatını "Yeni dəniz" əsərinə görə qazanıb.

O, həmçinin SSRİ dönəmlərində M. B. Qrekov adına qızıl medala, Sofiya Triennalesində I mükafata, Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının qızıl medalına, Rusiya Beynəlxalq humanitar fondunun "MDB ulduz bürcləri" mükafatına, UNESCO-nun Pikasso medalına, Azərbaycan "Qızıl çinar" beynəlxalq mükafatına, Müstəqil Dövlətlər Birliyinin "Birlik Ulduzları" dövlətlərarası mükafatına, Türk mədəniyyətinin təbliğində xidmətlərinə görə "Vətən övladı" qızıl ordeninə, Rusiya Rusiya Federasiyasının Dövlət mükafatına, A. A. Plastov adına Beynəlxalq mükafata və daha neçə-neçə irili-xırdalı mükafatlara layiq görülüb.

Tahir Salahovun əsərlərinin bir qismi xalça üzərinə köçürülüb və 2018-ci ildə Bakıda keçirilən "Ənənələrin izi ilə" adlı sərgidə nümayiş olunub. Bu işlər xalçaçı rəssam Tariyel Bəşirov tərəfindən 10 il müddətinə hazırlanıb. 2018-ci ildə "BBC Four" televiziya kanalında yayımlanan "Sənətsevər bələdçi" (ing. An Art Lovers' Guide) verilişinin aparıcısı Alister Suuk (ing. Alastair Sooke) Tahir Salahovu "Azərbaycanın ən dahi yaşayan rəssamı" adlandırıb.

2019-cu ildə İngiltərə modelyeri Lu Dalton (ing. Lou Dalton) Tahir Salahovun əsərlərindən ilhamlanaraq, FW19 kişi geyim kolleksiyasını yaradıb. 2021-ci ildə Rusiya Rəssamlıq Akademiyasında "Tahir Salahov medalı" təsis edilib.

Mükafatları:

- "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı

- SSRİ Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi

- SSRİ Azərbaycan SSR xalq rəssamı

- SSRİ "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni

- SSRİ SSRİ xalq rəssamı

- SSRİ "Oktyabr inqilabı" ordeni

- Bolqarıstan I dərəcəli Kirill və Mefodi ordeni

- SSRİ Xalqlar Dostluğu ordeni

- SSRİ Lenin ordeni

- SSRİ "Oraq və Çəkic" medalı

- SSRİ Sosialist Əməyi Qəhrəmanı

- Rusiya III dərəcəli "Vətən qarşısında xidmətlərinə görə" ordeni

- Azərbaycan "İstiqlal" ordeni

- Rusiya II dərəcəli "Vətən qarşısında xidmətlərinə görə" ordeni

- Gürcüstan "Şərəf" ordeni

- Azərbaycan "Heydər Əliyev" ordeni

- Fransa Ədəbiyyat və İncəsənət ordeni (Fransa)

- Rus Pravoslav Kilsəsinin Şöhrət və Şərəf ordeni

- Azərbaycan III dərəcəli "Şöhrət" ordeni (Azərbaycan)

- Fransa Fəxri Legion ordeni

- Fransa İncəsənət və Ədəbiyyat ordeni

- Rusiya "Dostluq" ordeni (Rusiya)

- Azərbaycan 1-ci dərəcəli "Əmək" ordeni

Boyakarlıq sənətinin ecazkar dili ilə ciddi ictimai mətləbləri yüksək səviyyədə ifadə etməyi bacarmaq Tahir Salahov sənətinin özünəməxsusluğunu müəyyən edir. Tahir Salahov təsviri sənətdə rəsm əsərləri vasitəsi ilə fikir, düşüncə, ideya, mövqe bildirmək missiyasını həyata keçirmənin qüdrətli yaradıcısıdır. Onun hər rəsm əsərinin sadəcə olaraq yaxşı, cəlbedici mövzusu və ya görüntüsü yox, bununla bərabər, daha çox öz mənası, fəlsəfəsi vardır.

Bu mənada Tahir Salahov mütəfəkkir rəssamdır. O, mütəfəkkir sənətkar olduğunu yalnız sənət haqqındakı elmi-nəzəri görüşləri ilə deyil, təsviri sənətin özü vasitəsilə, rənglərin dili ilə mənalandırdığı sərt və müdrik mesajlarla nümayiş etdirir. Sərt cizgilər, tünd rənglər Tahir Salahovun rəsm əsərlərinin əsas bədii ifadə vasitəsidir. Seçilmiş mövzuların və obyektin ciddiliyi ilə rənglərin sərtliyi Tahir Salahovun sənətində bir-birini üzvi surətdə tamamlayır.

Tahir Salahov dalğanı, qasırğanı, tufanı, vulkanı, təlatümü öz rəngində, bütün təbiiliyi ilə çəkməyi bacarmışdır. Adam onun bir-birindən fərqli mövzularda çəkilmiş əsərlərinə baxanda özünü sanki həmin əsərlərdə təsvir olunan mühitdə və ya aurada hiss edir. Ona görə də Tahir Salahovun çəkdiyi rəsm əsərləri kağızdan, kətandan qəlbə, düşüncəyə yol tapa, tamaşaçı mühitinə fəal təsir göstərə bilir.

Xalq rəssamı Tahir Salahovun  sənəti əslində onun  yaradıcılığında aparıcı olan aşağıdakı üç rəngin harmoniyası üzərində qurulmuşdur: qara, qırmızı və ağ. Doğrudur, Tahir Salahov digər rənglərdən yerli-yerində istifadə etməkdə də məharət göstərmişdir.

Lakin əsərlərindəki digər rəng effektləri onun sənəti üçün xarakterik olan qara, qırmızı və ağ rənglərin kölgəsində qalmış və bu əsas rənglərin “əlavəsi”, çaları kimi köməkçi rənglər funksiyasını daşımış, ayrı-ayrı əsərlərdə aparıcı rənglərin ifadə etdikləri mənaların daha aydın və cəlbedici şəkildə çatdırılmasına yardımçı olmuşlar.

Tahir Salahov sənətində  qırmızı rəngin də özünəməxsus yeri və mənası vardır. Doğrudur, Tahir Salahovun əsərlərində digər rənglərlə, xüsusən ağ və qara rənglərlə müqayisədə qırmızı rəng nisbətən az istifadə edilmişdir. Halbuki tünd qırmızı rəng Tahir Salahovun sərt realizmi - tənqidi realizmi üçün daha münasib rəng hesab oluna bilərdi.

Ancaq Tahir Salahov rəsm əsərlərini tünd qırmızı rənglə boyamaqdansa, fikirlərini yerli-yerində, dozada, kiçik miqyasda işlətdiyi qırmızı rənglə ifadə etməyə üstünlük verir. Məsələn, onun “Neftçi” adlı rəsm əsərində (1959) bütün cizgiləri mazut rəngində olan Bakı neftçisinin yalnız müştüyünün qırmızı rəngdə olması əslində məcazi mənada sovet dövründə Azərbaycan neftinin sümürülüb aparılması mətləbini çox dolğun şəkildə ifadə edir. Lakin sovet incəsənətində isə neftçinin qırmızı müştüyü neft sənayesində çalışan qırmızı bolşevizmin əsas daşıyıcısı olmuş fəhlə sinfinin zəhmətinin nikbin bədii ifadəsi kimi başa düşülmüşdür

Dahi rəssam Tahir Salahov 21 may 2021-ci ildə 92 yaşında Almaniyanın Berlin şəhərində müalicə olunduğu ağciyər iltihabından vəfat edib. Bakıda Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.05.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

“Romen” qaraçı teatrı barədə eşitmisiniz? Dünyada yeganə olan qaraçı teatrıdır. Rəsmən belə adlanır - "Romen" Moskva Musiqili-Dram Teatrı. Onun Bakı ilə nə əlaqəsi? Onun ən şöhrətli aktrisası bakılı Tamilla Ağamirova olubdur bir zamanlar.

Bu gün aktrisanın anadan olmasının 98-ci ildönümüdür.

1952-ci ildən "Romen" Moskva Musiqili-Dram Teatrının qabaqcıl aktrisasıdır. Dünyada yeganə olan qaraçı teatrının səhnəsində bir çox parlaq obrazlar canlandırıb.

Tamilla Ağamirova 1928-ci il mayın 21-də Bakıda anadan olub. Bakı Teatr Məktəbi və MXAT məktəb-studiyasını bitirib. "Romen" dövrü 1952-ci ildən başlayıb. Aktrisa aktiv ictimai fəaliyyətlə də məşğul olub. O, Təhlükəsizlik, Müdafiə və Hüquq Qaydası Akademiyasının professoru, "Maski" Fondunun vitse-prezidenti, Beynəlxalq Akademiya Teatrının fəxri magistri olub.

1957-ci ildə Qriqor Kozintsovun "Don Kixot" filminin televiziya ekranlarına çıxması ilə Bakıdan olan gənc aktrisa Tamilla Ağamirova üçün uğur zirvəsinə gedən yol açılıb. Filmdə gözəl qrafinya Altisidora rolunu canlandıran aktrisa tezliklə geniş tamaşaçı auditoriyası qazanıb və bir sıra filmlərdə baş rola dəvət edilib.

Bunların sırasına "Onun böyük ürəyi" (1958, rejissor Əjdər İbrahimov) filmində Səmayə, "Əsl dost" (1959, Tofiq Tağızadə) filmində Bilqeyis, "Koroğlu" (1960, Hüseyn Seyidzadə) filmində Alagöz, "Matteo Falkone" (1960, Tofiq Tağızadə) filmində Cüzeppa, "Zəncirlənmiş adam" (1964, Kamil Rüstəmbəyov) filmində Fatma, "Yenilməz batalyon" (1965, Hüseyn Seyidzadə) filmində musiqi müəllimi obrazlarını aid etmək olar.

Tamilla Ağamirova 26 avqust 1960-cı ildə "Azərbaycan SSR əməkdar artisti", 1982-ci ildə "RSFSR əməkdar artisti", 1988-ci ildə isə "RSFSR xalq artisti" fəxri adlarına layiq görülüb. Bir sıra orden və mükafatlarla təltif olunub.

Tamilla Ağamirovanın həyat yoldaşı Nikolay Sliçenko olub. O, SSRİ xalq artisti, "Romen" teatrının bədii rəhbəri, qaraçı mahnı və romansların dünyaca məşhur ifaçısıdır.

Filmoqrafiya

- Don Kixot (film, 1957)

- Onun böyük ürəyi (film, 1958)

- Əsl dost (film, 1959)

- Matteo Falkone (film, 1960)

- Koroğlu (film, 1960)

- Zəncirlənmiş adam (film, 1964)

- Yenilməz batalyon (film, 1965)

Aktrisa 31 Avqust 2021 -ci ildə həyat yoldaşı Nikolay Sliçenkonun ölümündən iki ay sonra 94 yaşında vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.05.2026)