Yanvar ayının 16-da Yeni Azərbaycan Partiyası (YAP) Gəncə şəhər təşkilatının və Azərbaycan Dövlər Aqrar Universitetinin (ADAU) birgə təşkilatçılığı ilə Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Ədəbiyyat Fondunun Azərbaycan Respublikası Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin maliyyə yardımı ilə həyata keçirdiyi "İrəvanda xal qalmadı" - kitab və 3 dildə elektron kitabla daxili və xarici platformalarda təbliğat” layihəsi çərçivəsində yazıçı Varisin müəllifi olduğu "İrəvanda xal qalmadı" kitabının növbəti təqdimat mərasimi keçirilib.

 

"Ədəbiyyat və incəsənət" portalı xəbər verir ki, ADAU-nun akt zalında – 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin elan edildiyi tarixi məkanda baş tutan   tədbirdə əvvəlcə Ulu Öndər Heydər Əliyevin, ölkəmizin ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda canlarını qurban vermiş şəhidlərin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib. Sonra Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni səsləndirilib.

Təqdimatmərasiminini açan ADAU-nun rektoru, Qərbi Azərbaycan İcmasının Gəncə şəhər üzrə nümayəndəsi Zəfər Qurbanov Azərbaycan xalqının qismətinə düşən qaçqınlıq və köçkünlük tarixindən bəhs etmiş, qərbi azərbaycanlıların başlarına gətirilən məşəqqətlərə toxunub, o torpaqlara qayıdışın Azərbaycan xalqının haqq işi olmasını dilə gətirib, Qərbi Azərbaycan kökənli insanların öz dədə-baba yuvalarına qayıtmalarıni necə ürəkdən, şiddətlə arzuladıqlarına diqqət yönəldib.

Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının müavini  Adil Tağıyev bir vaxtlar dağlıq və Aran Qarabağın düşmən əsarətində olduğu vaxtları yada salaraq, 44 günlük zəfər nəticəsində çoxuna röya kimi görünən bir işin Ali Baş Komandan İlham Əliyevin və müzəffər ordumuz tərəfindən gerçəkləşdiyini söyləyib, əmin olduğunu bildirib ki, indi röya kimi görünən bu məsələ də gerçəkləşəcək, gün gələcək, hər bir qərbi azərbaycanlı öz şəxsi avtomobili ilə öz dədə-baba torpaqlarına gedə biləcək.

YAP Gəncə şəhər təşkilatının sədri Bayram Aslanov bildirib ki, bu cür ədəbi layihələr milli yaddaşın qorunması, tarixi həqiqətlərin cəmiyyətə çatdırılması və ideoloji mövqenin möhkəmləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. O vurğulayıb ki, Qərbi Azərbaycan mövzusu bu gün aparılan dövlət siyasətinin və milli ideologiyanın mühüm istiqamətlərindən biridir və “İrəvanda xal qalmadı” sənədli romanı bu baxımdan aktual və dəyərli mənbədir.

Çıxışlarda qeyd edilib ki, bu sayaq kitablar yalnız ədəbi əsər kimi deyil, eyni zamanda tarixi yaddaşın qorunmasına xidmət edən ictimai-siyasi məzmunlu nəşr kimi böyük əhəmiyyət daşıyır. Qərbi Azərbaycandan deportasiya olunmuş soydaşlarımızın taleyinin ədəbiyyat vasitəsilə gündəmdə saxlanılması gələcək nəsillərin milli kimlik şüurunun formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Qeyd olunub ki, Varis əsərdə bir xalqın doğma yurd yerlərindən zorla didərgin salınmasının mənəvi və tarixi ağrılarını dolğun şəkildə əks etdirib. Bildirilib ki, kitabın üç dildə elektron formatda hazırlanması onun beynəlxalq auditoriyaya çıxış imkanlarını genişləndirir, Azərbaycan həqiqətlərinin xarici platformalarda yayılmasına və obyektiv beynəlxalq ictimai rəyin formalaşmasına xidmət edir. Bu da müasir informasiya müharibəsi şəraitində mədəniyyət və ədəbiyyatın strateji rolunu bir daha nümayiş etdirir.

Tədbirdə kitabın müəllifi, yazıçı Varis də çıxış edərək "İrəvanda xal qalmadı" əsərinin ərsəyə gəlmə səbəbləri, ideya qaynaqları və əsas məqsədi barədə ətraflı məlumat verib. O bildirib ki, kitab İrəvan xanlığının Rus imperiyası tərəfindən işğalı mövzusunu əsas götürərək Qərbi Azərbaycandan deportasiya olunmuş azərbaycanlıların taleyinə, itirilmiş yurd yerlərinə və tarixi yaddaşın bərpası zərurətinə həsr olunub. Yazıçı vurğulayıb ki, əsərin yazılmasında əsas niyyət tarixi faktları bədii-publisistik üslubda təqdim etməklə milli yaddaşı diri saxlamaq və bu həqiqətləri gələcək nəsillərə ötürməkdir. Varis qeyd edib ki, "İrəvanda xal qalmadı" təkcə keçmişin təsviri deyil, eyni zamanda Azərbaycan xalqının haqlı tarixi mövqeyinin ədəbi ifadəsidir. Müəllif layihəyə meydan açan Azərbaycan Respublikası Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinə təşəkkürünü bildirib.

Qeyd edək ki, sənədli romanın məsləhətçisi AMEA Tarix və Etnoqrafiya İnstitutunun "Qərbi Azərbaycan tarixi" şöbəsinin müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Cəbi Bəhramov, redaktorları Əkbər Qoşalı və İntiqam Yaşardır.

Tədbirin yekununda kitabın müəllifi tərəfindən iştirakçılara "İrəvanda xal qalmadı" kitabının imzalanmış nüsxələri təqdim olunub və xatirə şəkilləri çəkdirilib.

 

"Ədəbiyyat və incəsənət"

(17.01.2026)

Könül, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Poeziyası başdan-başa intizar notları ilə pərçimlənmiş, ömrü boyu bir gün bu intizarının bitəcəyi ümidi ilə yaşamış şair Mədinə Gülgün. O, 17 yanvar 1926-cı ildə Bakıda əslən Cənubi Azərbaycandan olan dəmiryol işçisinin ailəsində dünyaya gəlib. Bu gün şairin 100 illiyidir.

 

Həsrət ağrısını, vüsal qəmini 

Ayrılıq oduna yananlar bilər. 

Dənizdə qərq olan tənha gəminin 

Tənha fəryadını ümmanlar bilər. 

 

Mənə söyləməyin, az alışıb-yan, 

İnanın daşı da ağladar hicran. 

Dağların ahıdır o çən, o duman, 

Dağların dərdini dumanlar bilər. 

 

Məni sorğulara tutma sən əbəs, 

Arzumu qəlbimdə, baxışımda gəz. 

Könlümü hər naşı oxuya bilməz, 

Onu dünyagörmüş insanlar bilər.

 

Respublika Gənclər Kitabxanasında Əməkdar incəsənət xadimi Mədinə Gülgünün 100 illiyi münasibətilə elektron məlumat bazası hazırlanıb.

Bazada Mədinə Gülgünün həyat və fəaliyyətinin əsas məqamları, bir sıra görkəmli şəxslərin onun haqqında söylədikləri dəyərli fikirlər, layiq görüldüyü mükafatlar barədə məlumatlar verilir. Həmçinin məlumat bazasında şairə xanımın müəllifi olduğu, tərcümə və redaktə kitablar, Mədinə Gülgün haqqında qələmə alınan nəşrlər və dövrü mətbuat nümunələri yer alır. Kitabxana əməkdaşları tərəfindən hazırlanan bazada  “Xəzan tanımayan həyat”, “Milli poeziyamızın Mədinə Gülgün zirvəsi”, “Vətənə bənd Mədinə Gülgün”, “Balaşın Mədinəsi” kimi məqalələrin tam mətni təqdim edilir.

Məlumat bazasında “İzomateriallar”, “Notlar”, “Şeirlərinə yazılmış mahnılar” “Foto və videoqalereya” kimi bölmələr də nümayiş olunur.

Elektron məlumat bazası kitabxananın rəsmi saytında yerləşdirilib.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.01.2026)

 

Fransanın Tuluz şəhərində fəaliyyət göstərən Azərbaycan Evində soydaşlarımızla görüş keçirilib. Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin məsul əməkdaşının qatıldığı görüşdə Tuluz Azərbaycan Evinin rəhbəri Məhəmməd Eyvazov, icma üzvləri, eləcə də həftəsonu məktəbinin ana dili müəllimi Aygün Mövsümova və Əfruz Seyidova, əl işləri müəllimi Şəlalə Tahirova, şahmat müəllimi İlkiz İsgəndərli iştirak ediblər.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsindən verilən məlumata görə, görüş zamanı Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin əsas fəaliyyət istiqamətləri, həyata keçirilən layihələr, xaricdə yaşayan azərbaycanlıların təşkilatlanması və diaspor potensialının gücləndirilməsi məqsədilə görülən işlər diqqətə çatdırılıb. Komitə əməkdaşı diaspor təşkilatlarına göstərilən dəstək mexanizmləri, eləcə də perspektiv planlar haqqında ətraflı məlumat verib.

İcmanın fəaliyyəti, yerli cəmiyyətə inteqrasiya, mövcud dərnəklərin işinin təkmilləşdirilməsi, gələcək layihə və təşəbbüslər barədə geniş fikir mübadiləsi aparılıb. Xaricdə yaşayan azərbaycanlı uşaqlar üçün təşkil olunan ana dili dərsləri, şahmat turnirləri və müxtəlif yaradıcılıq dərnəklərindən bəhs edilib. İcma üzvlərinin təklif və təşəbbüsləri diqqətlə dinlənilib, onların reallaşdırılması imkanlarına dair müzakirələr aparılıb.

İştirakçılar Azərbaycan Evində fəaliyyət göstərən həftəsonu məktəbinin tədris prosesi ilə yaxından tanış olublar. Vətəndən uzaqda yaşayan azərbaycanlı uşaqlara və gənclərə məktəbin tədris proqramı, Azərbaycan dili, tarixi və mədəniyyətinin aşılanması istiqamətində görülən işlərdən danışılıb.

Tədbir Azərbaycan Evinin fəaliyyətinin daha da inkişaf etdirilməsi, icma birliyinin möhkəmləndirilməsi və diaspor təşkilatları arasında əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.01.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

İnandırım sizi, şəxsən mən jurnalist ola-ola rəqqas adı çəkmək tələb olunsa, Əminə Dilbazidən başqa digər ad deyə bilmərəm. Halbuki, o qədər tanınmış rəqqalarımız var ki. Sadəcə, bu incəsənət sahəsində adlar həmişə arxa planda qalır...

 

Tanınmış rəqqas Mirməmməd Məmmədov (Böyükağa Məmmədov) 1927-ci il yanvarın 23-də Bakıda anadan olub. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra 5 nömrəli peşə məktəbində oxumaqla yanaşı, həm də məktəbin rəqs kollektivində fəaliyyət göstərib. Burada rəqsin sirlərini yaşıdlarına öyrədib. Müharibənin ağrı-acısını yaşayan kiçik Mirməmmədin atası, qardaşı və bacısı müharibəyə aparılıb.

Ehtiyat əmək qüvvələri məktəbinin ansamblına yazılması onun gələcək fəaliyyətində mühüm rol oynayıb. Həyatın ritmlərini xalq rəqsində tapan rəqqasın zəngin yaradıcılıq yolu vardır. 1955-ci ildə Bakı Xoreoqrafiya Məktəbini bitirib, 1946-1966-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyası Mahnı və Rəqs Ansamblının solisti olub.

1965-ci ildə respublikanın Xalq artisti adına layiq görülüb. 1966-cı ildə Texniki və bədii yaradıcılıq evi, Y.Qaqarin adına Pionerlər sarayı rəqs kollektivlərinin bədii rəhbəri təyin edilib. 1971-ci ildə Bakı Xoreoqrafiya Məktəbində pedaqoji fəaliyyətə başlayıb. 1951-ci ildə tələbə və gənclərin Berlin, 1953-cü ildə Varşava və 1957-ci ildə Moskvada keçirilən dünya festivallarının laureatı olub

O, 1960-cı ildən “Cücələrim” rəqs ansamblına rəhbərlik edib. Azərbaycan rəqslərini Fransa, İsveçrə, İran, Əfqanıstan, Polşa, Almaniya, Macarıstan, ümumilikdə 123 ölkədə ləyaqətlə təmsil edən Böyükağa Məmmədov ömrünün 70 ilə yaxın böyük bir dövrünü bu sənətin inkişafına həsr edib. Bu illər ərzində sənətinin onlarla davamçısını yetişdirib, nəsillər arasında sənət varisliyinin möhkəmlənməsinə töhfələr verib.

Azərbaycan mədəniyyətinə verdiyi töhfələrə görə müxtəlif orden və medallara layiq görülüb, Prezident təqaüdçüsüdür. Ustad rəqqas sənətini sevərək gələcək nəsillərə ərməğan edib. Bu gün ölkədə fəaliyyət göstərən rəqs kollektivlərində onun tələbələri çalışır. Uzun illər Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblında çalışan sənətkarın qurduğu rəqslər bu gün də səhnədədir, yenə də tamaşaçılar tərəfindən maraqla qarşılanır.

Məxsusi onun üçün qurulmuş “Çoban” rəqsi bu gün arxivdə qorunur. Özünün öyrətdiyi rəqslər isə mövzu və süjet baxımından fərqli olub. O, bir sıra məşhur filmlərimizdə də rəqslərə quruluş verib. 1965-ci ildə lentə alınan “Arşın mal alan” filmində qadınların rəqsinə Əminə Dilbazi, kişilərin rəqsinə isə Böyükağa müəllim quruluş verib.

 Bundan əlavə, “Mən rəqs edəcəyəm” filmində Mahmud Esenbayevin ifa etdiyi məşhur “Naz eləmə” rəqsinin quruluşu da ona məxsus olub. Ümumilikdə, sənətkar ömrünün 61 ilini Azərbaycan rəqs sənətinə həsr edib. Bu illər ərzində 16 əməkdar artist, 2 SSRİ xalq artisti, eyni zamanda 2 xalq artisti yetişdirib.

Dünyanın 121 ölkəsində Azərbaycan incəsənətini layiqincə təmsil edib. O, Azərbaycan SSRİ xalq artisti və əməkdar müəllim fəxri adlarına da layiq görülüb. Azərbaycan milli rəqs sənətinin fədailərindən biri olan Böyükağa Məmmədov 17 yanvar 2018-ci ildə 90 yaşında Bakı şəhərində vəfat edib

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.01.2026)

Nemət Tahir, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

 

Rəhmətlik Akademik Nizami Süleymanov bir gün dostu ilə cənub rayonlarının birində qonaq olur. Qonaq qaldıqları ev kənd mollasının evi imiş. Qonaqlarla söhbət vaxtı birdən mollanın telefonuna zəng gəlir, danışıb sağollaşdıqdan sonra molla cibindən açılıb-bağlanan cib bıçağını çıxarır, ağzına yaxınlaşdırıb bir xeyli nəsə pıçıldayır, sonra bıçağı bağlayıb qoyur cibinə. Bütün bunları diqqətlə izləyən Nizami Süleymanov molladan açıqlama istəyir. Molla deyir:

- Zəng edən çoban idi, qoyunlarını yaylağa aparır, xahiş etdi ki, dua oxuyum, canavarların "ağzını qıfıllayım", sürüyə hücum etməsinlər. Mən də duanı bu bıçağa oxuyub canavarları bir günlük tilsimlədim, sabah yenidən dua oxuyub bıçağı açacam ki, canavarlar ac qalmasın.

Maraqla qulaq asan Nizami bəy sual verir:

- Bəs çobanın itləri yoxdu, sürünü qorumaq üçün?

Molla təsdiqləyir:

- Var, əlbəttə var, düz səkkiz dənə iti var.

Belədə Nizami bəy özünəməxsus şəkildə deyir:

- O çobanın ağlı yoxdu, səkkiz it saxlayınca, bir dənə molla tutub saxlasın, bir canavar da sürüyə yaxın durmasın, qoyunların da canı rahat olsun, çobanın özünün də, üstəlik, ay molla, sənin də.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.01.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Şənbə mütaliəsi” rubrikasında bu gün Şeir vaxtıdır, sizlərə Anar Seyidağanın şeirləri təqdim edilir.

Nə misallar gördüm, mənə nə tərci?

Yorma özünü də, gəl tutaq mərci.

Ay zalım, sevirəm, nə il, nə bürcü –

Ha əkizlər nədi, ha xərçəng nədi?

Çoox gözəldir, fərqlidir, özünəməxsusdur, deyilmi?

Xoş mütaliələr!

 

 

İSTƏYİRƏM

 

Sənə oruc olmaq nədi,

doya bilmək istəyirəm.

Alnımı alnına qoyub

namaz qılmaq istəyirəm.

 

Gəl deyirəm, gəlirsən ki,

Nə düşündün deyirsən ki.

Yasaq meyvəm deyilsən ki,

bir diş almaq istəyirəm.

 

Sevgi hanı, inam hanı?

De, inanım, atam canı.

Qırım töküm, "papatyanı"? –

əmin olmaq istəyirəm.

 

Səninləmi qoşa düşdüm?

Başdan etmə, başa düşdüm.

Düşünürsən, işə düşdüm –

İşə salmaq istəyirəm.

 

 

ADAM

 

Bir salam söylə də açılsın dilim,

Yoluna yalandan çıxdığım adam.

Səni necə xoşbəxt edəm, nə bilim,

Yüz kərə qaldırıb yıxdığım adam.

 

Körpə sevgimizi tutub bələdim,

Əlimdən nə gəldi, onu elədim.

Sən buz parçasısan, demə, belədi,

Qarşına keçincə axdığım adam.

 

Çox qırdın, çox yordun istəmədən sən,

Başladıq yenidən, bitdi yenidən.

Elə bilmə sənsiz sıxılmıram mən,

Uzaq durmağımla sıxdığım adam.

 

Yol deyil, bilirəm, mənim seçdiyim,

Canından keçərsən candan keçdiyim. –

Dirisini boğmaq fikirləşdiyim,

Ölməsindən amma qorxduğum adam.

 

 

İZ

 

Tənhalıq yanında

kiminsə olmaması deyil,

Tənhalıq yanında heç kimi

hiss edə bilməməyindi.

Ümidsiz sevməkdi əzab verən.

Səhra yağışıdı gülüşlərin.

Qeyri-səlis məntiqdi qovuşmağımız.

5-10 adamın içini

yandırmaq fəlsəfəsidi şeirlər.

Unutmaq deyilən bir şey varsa, xəstəlikdi.

Nağıllardı ağlımızda

doğruluğun kimsəyə

lazım olmayan izləri.

Və

cəhənnəm qorxusudu

cənnəti doya-doya yaşamamaq.

 

           

CƏZA

 

Bu qədər məlum içindən

Nədən sən məchulu seçdin?

Həsrətin yüz cür həlli var,

Ən çətin üsulu seçdin.

 

Deməzdim, deməzdim amma

Tənə etməsəydi çoxu.

Xaraba qoyduğun qəlbin

Bayquşu özünsən axı.

 

Səni itirmək yoxdursa,

Qorxu nəyimə gərəkdir?

Yatıb səni görmərəmsə,

Yuxu nəyimə gərəkdir?

 

Yanımda ol, səni sevmək

Qoy yazılmasın qəzama.

Tanrım, mən razı deyiləm

Ömürlük sevmək cəzama.

 

 

MƏNDƏN NƏ YAZIB ALLAH?

 

Gözlərimə bax bəzən –

güzgünü neyləyirsən?

Qoy ölüm həsrətindən –

özgəni neyləyirsən?

 

Misra-misra oxunma,

qoşum, dastan eyləyim.

Məhəbbətə himn yazım,

səni bəstəm eyləyim.

 

Əllərim fırça olsun,

sinən rəsm varağım.

Yanağından oxunsun

mənim möhur dodağım.

 

Saçını uçuran yel

dəli nəfəsim olsun.

Qollarının arası –

Olsun – qəfəsim olsun.

 

...Hey səni arzuladım,

Yalvardım – susub, Allah.

Görən, alın yazında

məndən nə yazıb Allah?

 

 

XOŞBƏXT OL

 

Mənə bir toy havası çal

Qaval daşı ilə –

Tarixin yaddaşına oynayım.

Dindirin xarıbülbülü –

Vətən yazdım son kərə –

Şahiddi.

O gəlinin xınası havalıdı –

        sevgilisi şəhiddi...

Bitməz bu müharibə

Son şəhid

               qızına

Divardakı şəklindən –

Xoşbəxt ol!

        deyənədək.

 

    

QLADİATOR

 

Zəfərinə tamaşatək

Baxılan qladiator kimiyəm.

Bu sevgilərdən ayrılantək

Düşüncələrimin əsiri

    olduğumu anlayıram.

İndi mənə əl çalanlar

Zuy da tutar, bilirəm.

Ölmək üçün bir az tezdi –

yavaş-yavaş ölürəm.

İlahi, İlahi!

Eşidirsən məni?

Baxırsan,

Eyni adamlardı,

Eyni dualar,

Eyni arzularla

Yoruruq səni?

İlahi!

Bir şey istədiyim yox,

Sadəcə, səni görmək istədim.

   

 

ÇIXIR

 

Niyə əyilməyən ruhum

qabağına dustaq çıxır.

Səndən sonra ürəyimə

kim gəlirsə, qonaq çıxır.

 

Gedəməm,nə qədər vursan,

Nə olar, yanımda dursan.

Allah haqqı! İnanmırsan?

Sənsiz hər şey yamaq çıxır.

 

Ölümmü mərd olum sənə?

İtimmi dərd olum sənə?

Deyirəm sərt olum sənə –

İçimdən bir uşaq çıxır.

 

Sevmə, oxuma nəzmimi,

Qıra bilməzsən əzmimi.

Özün çək sevgi rəsmini

Mən çəkirəm, çılpaq çıxır.

 

 

İÇİNDƏ

 

Başqa aləmdəyik – nə kürə, nə yer,

Odla oynayırıq təndir içində.

Hərə bir tənliyin məchulundadır –

Necə tam çıxasan kəsir içində?!

 

Hansı yana gedək, vardı bir tuzaq,

Hər iki tərəfdə it hürür ancaq.

Div bilir, kim yatar, kim qalar oyaq,

Kimə su aparsın xəlbir içində.

 

Bu dar ağacıdı, baxma ucuna,

Sən yellən, küləklər dönsün saçına.

Ürək nə düşünür, kimin vecinə,

Boğaz xoşbəxtdirsə kəndir içində.

 

Günahdı, yasaqdı əyləncə, tar, saz,

Nə gözəllik gördük, dedilər, olmaz!..

Sən də, qəbirqazan, bir az enli qaz,

Adam sıxılmasın qəbir içində.

 

 

NƏDİ?

 

Məni öldürməyə bir cümlə bəsdi,

Bu atəş, bu vulkan, top-tüfəng nədi?

Gözündən süzülən tək damla bəsdi –

Üzümə dəyişən yeddi rəng nədi?

 

Bilməyib qırmaq var, bilib qırmaq var,

Sevməyib xoş tutmaq, sevib yormaq var.

Öpüb oxşamaq var, gəlib görmək var,

Qısa mesaj nədi, soyuq zəng nədi?

 

Mən meydən qaçıram, içir ruhumu,

Dünya dərd yeridi, qaçır ruhumu.

Çox uzaq tutursan, uçur ruhumu –

İpin doladığın çərpələng nədi?

 

Nə misallar gördüm, mənə nə tərci?

Yorma özünü də, gəl tutaq mərci.

Ay zalım, sevirəm, nə il, nə bürcü –

Ha əkizlər nədi, ha xərçəng nədi?

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.01.2025)

 

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Dedin, durnalarla gələrəm mən də,

Durnalar qayıtdı sən gəlməz oldun.

Saraldı yarpaqlar çöldə, çəməndə,

Payız fəsli çatdı sən gəlməz oldun.

 

Deyirdin qapına qonaram quş tək,

Quşlar cəh-cəh vurdu, sən gəlməz oldun,

Yaşamaq eşqiylə vəcdə gələrək

Quşlar yuva qurdu sən gəlməz oldun.

 

Bu gün məhrumiyyətlərə, çətinliklərə, sıxıntılara baxmayaraq, ömrü boyu şair qəlbini, səmimiyyətini, insanlara sevgisini qoruyub saxlaya bilən Azərbaycan şairəsi, əməkdar incəsənət xadimi Mədinə Gülgünün doğum günüdür.

Mədinə Gülgün deyəndə dərhal yadımıza Güney Azərbaycan düşür.

O, 1926-cı il yanvarın 17-də Bakıda anadan olub. Əslən Ərdəbildəndir.  İbtidai təhsilini Bakıda alıb. 1938-ci ildə ailəsi ilə birlikdə SSRİ vətəndaşı olmadıqları üçün deportasiya olunublar və Ərdəbil şəhərinə köçüblər. Bir müddət Ərdəbil şəhərində yaşadıqdan sonra Təbriz şəhərinə köçüblər. Atası həbs olunduqdan sonra Mədinə Ələkbərzadə toxuculuq karxanasında fəaliyyət göstərib.

1941-ci ildə "Ziddi-faşist" təşkilatına üzv olub. 1944-cü ildən ədəbi fəaliyyətə başlayıb. "Biz kimik?" şeiri 1944-cü ildə "Xavəre-nou" qəzetində çap olunub. Daha sonra şeirlərini əsasən "Ələkbərzadə" soyadı ilə "Vətən yolunda" qəzetində çap etdirib. Cəfər Xəndanın məsləhəti ilə özünə Cəfər Cabbarlının "Od gəlini" pyesindəki "Gülgün" personajından "Gülgün" təxəllüsü götürüb. 1945-ci ilin yanvar ayında Təbrizdə yaradılan "Şairlər məclisi"nin üzvü olub.

 

"21 Azər" hərəkatında iştirak edib. 1945-ci ildə Azərbaycan Demokrat Firqəsinin və partiyanın Qadınlar Təşkilatının üzvü olub. Şeirləri Təbrizdə çap olunan "Vətən Yolunda", "Azərbaycan" kimi qəzetlərdə yayımlanıb. 1945-ci il noyabrın 20-də Təbrizdə Ərk teatrında Azərbaycan Xalq Konqresi fəaliyyətə başlayıb. Mədinə Gülgün də bu konqresdə müxbir kimi iştirak edib. 1945-ci il dekabrın 12-də Azərbaycan Milli Hökuməti qurulub.

Azərbaycan Milli Hökuməti dövründə "Azərbaycan" qəzetinin redaksiyasında xüsusi müxbir vəzifəsində və Təbriz Dram Teatrında aktrisa kimi fəaliyyət göstərib. Yazdığı "Sənə gülmək yaraşır", "Açıldı səhər", "Təbriz", "Sədadət bayrağı" şeirləri Azərbaycan Milli Hökumətinin qərarı ilə nəşr olunan VI sinif məktəb dərsliyinə salınıb. 1946-cı ilin mart ayında milli-demokratik hərəkatda iştirak etdiyi üçün "21 Azər" medalı ilə təltif olunub.

Azərbaycan Milli Hökuməti dağıldıqdan sonra Mədinə Gülgün Azərbaycan SSR-yə mühacirət edib. Əvvəlcə Culfa şəhərində yaşayıb. Orda olduğu müddətdə demokratlar tərəfindən bərpa olunan Təbriz radiosunda fəaliyyət göstərib. Azərbaycan türkcəsində və farsca fəaliyyət göstərən radionun hədəf kütləsi Cənubi Azərbaycan əhalisi olub. Bir neçə müddətdən sonra Mədinə Gülgün Bakıya köçürülüb.

Azərbaycan Milli Hökuməti dövründə Təbrizdə fəaliyyət göstərən "Şairlər və yazıçılar cəmiyyəti" 1947-ci ildən etibarən Bakıda, "Azərbaycan Yazıçılar Cəmiyyəti" adı ilə fəaliyyət göstərməyə başlayıb. Mədinə Gülgün də bu cəmiyyətin üzvü olub. 1948–1952-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda Dil və ədəbiyyat fakültəsində təhsil alıb.

Təbrizin baharı" adlı ilk şeir kitabı 1950-ci ildə Bakıda işıq üzü görüb. Bu kitabda 1945–1949-cu illər ərzində yazdığı şeirlər toplanıb. Azərbaycan Milli Hökumətinin baş prokuroru olan və hökumət dağıldıqdan sonra dar ağacından asılan Firudin İbrahimi haqqında yazdığı poema 1963-cü ildə Azərnəşr tərəfindən nəşr olunub.

Ümumilikdə Bakıda və Moskvada "Təbrizin baharı" (1950), "Savalanın ətəklərində" (1950), "Sülhün səsi" (1951), "Yadigar üzük" (1953), "Təbriz qızı" (1956), "Firudin" (poema) (1963), "Çinar olaydı" (1968), "Dünyamızın sabahı" (1974), "Arzu da bir ömürdür" (1976), "Yora bilməz yollar məni" (1978), "Durnalar qayıdanda" (1983), "Könlümü ümidlər yaşadır" (1984) "Dünya şirin dünyadır" (1989) və onlarla digər şeir kitabları nərşr olunub. 1958-ci ildə SSRİ Yazıçılar İttifaqına üzv olub.

Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanları (1960, 1974, 1986), "Vladimir İliç Leninin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə" yubiley medalı (1970), "Şərəf nişanı" ordeni (1980), "Əmək veteranı" medalı və başqa medallarla təltif olunub. Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülüb.

Mədinə Gülgün Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı İdarə Heyətinin, "Azərbaycan" jurnalı redaksiya heyətinin və Yazıçılar İttifaqına qəbul komissiyasının üzvü olub. Sonrakı illərdə isə SSRİ-də yaşayan iranlı siyasi mühacirlər cəmiyyəti Azərbaycan şöbəsinin plenum üzvü və Asiya və Afrika ölkələri həmrəyliyi Azərbaycan Respublika Komitəsinin üzvü olub.

Bir çox lirik şeirlərinə Azərbaycanda mahnılar bəstələnib. "Sən gəlməz oldun" şeirinə Ələkbər Tağıyev, "Məhəbbət olmayanda", "Apar məni", şeirlərinə Cavanşir Quliyev mahnı bəstələyib. 1949-cu ildə Cahangir Cahangirovun bəstələdiyi "Arazın o tayında" vokal-simfonik poeması Əli Tudə və Mədinə Gülgünün sözlərinə yazılıb.

Mədinə Gülgün 17 fevral 1991-ci ildə Bakıda vəfat edib və İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn olunub. 2012-ci ildə Mədinə Gülgünün və Balaş Azəroğlunun şəxsi əşyaları Azərbaycan İstiqlal Muzeyinə təhvil verilib.

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.01.2026)

 

 

Əkbər Qoşalı, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının redaktoru

 

(Aşıq Aydın Çobanoğlunun 75 illik yubiley günü sabahdır – yanvarın 18-i.

O, bu həyata gözlərini əbədi yumanda cəmi 42 yaşı vardı…)

 

Aşıq Aydın Çobanoğlunun poeziyası xalq ruhunun səsi olmaqla yanaşı, aşıq sənətində klassik poetik strukturun qorunması və çağdaşlaş(dırıl)ması baxımından da fərqlənir. Onun qoşmaları, gəraylıları, təcnisləri sözün semantik dərinliyini sazın musiqi ritmi ilə birləşdirir:

 

“Gözü, könlü tox imişəm,

Çox yad gözə ox imişəm.

Elə bil ki, yox imişəm,

Yalanmışam, Allah, Allah!

 

Çobanoğlu, təklənmişəm,

El qəminə yüklənmişəm.

“Dilqəmi”nə köklənmişəm,

Çalınmışam, Allah, Allah”!..

 

Bu misralarda həm daxili intizam, həm də düşüncə poetikası hiss olunur. Burada şairin öz kimliyini qorumaq istəyi ilə ruhsal dirənişi paralel şəkildə təqdim olunur.

Aydın Çobanoğlunun yaradıcılığında vəfa anlayışı insani münasibətlərdəki sədaqəti ifadə etməklə birgə, həm də yaşamın özü ilə bağlı bir tənqid, bir fəlsəfi ritorikadır:

 

“Bəxtinə yazılıb cəfa, dedilər,

Cobanoğlu sürməz səfa, dedilər.

Ömrün etməyəcək vəfa, dedilər,

Onu həyat özü bilər, dedim mən”…

 

Bu bənddə poetik kəramət qədər, özünüidrak və insan taleyinin qanunauyğunluğuna qarşı fəlsəfi sual qoyuluşu var. Onun “Ərzi-hal” şeirindəki səmimi etirafları (hətta mənzil-məişət ortamıyla bağlı şeir bağlaması) da bu qəbildəndir və oxucunu düşünməyə vadar edir. Yəni yüksək materiyaya talib olanlar, sənətkarlar da insandır və an olur ki, duyğu-düşüncə belə bir Vaqifanə şəkil alır:

 

“İndi gileydən, güzardan

Baş alıb qaçmaq vaxtıdır.

Qapıları döyülməmiş

Taybatay açmaq vaxtıdır...

 

İndi hər səsdən, hər küydən

Sükuta dönmək vaxtıdır.

Millət, dövlət zirvəsindən

İnsana enmək vaxtıdır”...

 

Yazımızın bu yerində, gəlin Çobanoğlu yaradıcılığında  ricət və yaddaşın mədəni rekonstruksiyasına toxunaq.

Onun şeirlərində tez-tez keçmişə qayıdış, elin və ailənin öncəki halına boylanma müşahidə olunur. Bu, sadəcə nostalji deyil, necə deyərlər, ortaq yaddaşın dirçəldilməsi və qorunması aktıdır:

 

“Bar üçün payıza, qar üçün qışa,

Gül üçün ətirli yaza borcluyam”…

 

Burada onun poeziyasının “ricət” xarakteri də görsənir – itirilən mədəni və mənəvi dəyərlərə, vəfadarlığa və qədirbilənliyə qayıdış ehtiyacı ilə birgə…

 

Aydın Çobanoğlu həm də bir ulusal salnaməçiydi - yalnız şair və aşıq deyildi yəni. O, şeirlərində müharibə, şəhidlik, qazilik - ümumən Qarabağ mövzusu və tarixiliklə bağlı epizodları aşıq şeiri fakturasıyla bəlgələşdirən bir aydınıydı.

Aydın Çobanoğlunun bu mövzudakı şeirləri sanki “epik salnamə” örnəyidir. Sazda danışılan tarix burada poetik bəlgəyə çevrilir və ulusun öz dilindən gələcək nəsillərə ötürülür.

Gələcək nəslə ünvanlanan həyati ismarıclara alqış! - lakin biz folklor və aşıq irsi ilə üzvi bağlılıq məqamını vurğulamasaq günah olar.

Kitabda Aşıq Nəcəf və Əkbər Cəfərov kimi sənətkarlarla bağlı yazılar, müəllifin özü haqqında qeydlər folklorun elmi əsaslarla işlənməsinə verdiyi töhfəni göstərir. Bu, Aydın Çobanoğlunu həm də sənətşünas və aşıq ədəbiyyatı metodoloqu səviyyəsinə yüksəldir.

Sənətkarın “Elm və Təhsil”də gün üzü görmüş “Ömrün etməyəcək vəfa dedilər” adlı kitabı fəsil-fəsil zaman və gələcəyə qanad açır.

Zaman və onun poetik yükü Aydın Çobanoğlunun poeziyasında tez-tez rastlanan motivdir. Bu motiv əbədiyyətə boylanma, ömür və zamanın keçiciliyi, sözün qalıcı olması ilə birləşir. - Ömürdən yazanda söz kövrəlirdi… - Belə qənaətlər, müəyyənliklər Aydın Çobanoğlunun bədii-fəlsəfi düşüncəsinin özəti kimi də oxuna bilər. Onun sözləri ömürdən irəliyə – gələcək nəsillərə səslənən çağırış sayılmağı haqq etmirmi?

Aydın Çobanoğlunun poetik irsi – bir aşığa məxsus olmaqla birgə, ulusun mədəni, fəlsəfi və tarixi ricətidir. Onun şeirləri həm bir elin ruhani salnaməsi, həm də zamanın sazla yazılmış fəlsəfi yorumudur. Bu şeirlər bir vaxtlar arzulanmış “mübarək gələcək günlərə” həm boylanır, həm də o gələcəyi yaratmaq üçün ruh verir…

Sənətkarın ruhuna “Ruhani” üstə alqış gəlsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.01.2026)

Əlibala Məhərrəmzadə, Milli Məclisin deputatı, MM Mədəniyyət Komitəsinin üzvü

 

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə təsdiqlənmiş “Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Konsepsiyası ölkənin uzunmüddətli mədəni inkişaf strategiyasını müəyyən edən mühüm sənəddir. Bu Konsepsiyanın əhəmiyyəti bir neçə əsas istiqamətdə ifadə olunur. Mən bu yazımda qısaca olaraq həmin istiqamətlərə toxunmaq istəyirəm.

 

Öncə milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və davamlılığı məsələsinə toxunaq. Konsepsiya Azərbaycan xalqının tarixi-mədəni irsinin, milli kimliyinin və mənəvi dəyərlərinin qorunmasını dövlət siyasətinin prioriteti kimi təsbit edir. Qloballaşma şəraitində milli mədəniyyətin assimilyasiyadan qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından bu sənəd strateji əhəmiyyət daşıyır.

 Mədəniyyətin dövlət inkişafında aparıcı rolunun tanınması toxunmaq istədiyim ikinci istiqamətdir. “Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” mədəniyyəti yalnız estetik və yaradıcı sahə kimi deyil, ictimai-siyasi, sosial və iqtisadi inkişafın vacib tərkib hissəsi kimi təqdim edir. Bu yanaşma mədəniyyətin milli təhlükəsizlik, vətəndaş həmrəyliyi və sosial sabitliklə birbaşa bağlı olduğunu göstərir.

Mədəniyyətin müasir çağırışlara uyğunlaşdırılması “Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Konsepsiyasının digər diqqətçəkən cəhətidir. Konsepsiya rəqəmsallaşma, innovasiya və yeni texnologiyaların mədəniyyət sahəsinə inteqrasiyasını nəzərdə tutur.
Bu isə həm mədəni irsin rəqəmsal qorunması, həm müasir mədəni məhsulların yaradılması, həm gənclərin mədəni proseslərə daha fəal cəlb olunması kimi vacib hədəfləri reallaşdırmağa imkan verir.

Sənədin mühüm əhəmiyyətlərindən biri də Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda mədəni irsin bərpası və yenidən canlandırılmasıdır. Bu, təkcə dağıdılmış abidələrin bərpası deyil, həm də həmin ərazilərin yenidən Azərbaycanın mədəni həyatına inteqrasiyası deməkdir.

Beynəlxalq mədəni inteqrasiya və “yumşaq güc” siyasətini özündə ehtiva etməsi isə səhədin növbəti diqqətşəkən tərəfidir. Konsepsiya Azərbaycanın dünya mədəniyyət məkanında mövqeyinin möhkəmləndirilməsini, mədəni diplomatiyanın gücləndirilməsini və ölkənin beynəlxalq imicinin formalaşmasında mədəniyyətin rolunu artırmağı hədəfləyir. Bu, Azərbaycanın multikultural və tolerant ölkə kimi tanıdılmasına xidmət edir.

Heç şübhəsiz ki, mədəniyyət deyəndə, sovet ideologiyasının ənənəvi yanaşmasının təzadları hələ də özünü göstərməkdədir. Bu sahə sırf dövlət himayəsində olan qeyri rentabelli sahə kimi qələmə verilir. Halbuki dünyada mədəniyyətin bir çox sahələri, xüsusən kino, musiqi və ədəbiyyat böyük gəlir gətirən sahələr kimi fərqlənirlər. Məhz bu neqativ yanaşmanı, qeyri adekvat düşüncə tərzini nəzərə alsaq, konsepsiyanın yaradıcılıq industriyalarının inkişafına yönəli direktivləri, əlbəttə ki, olduqca əhəmiyyətlidir.

“Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” yaradıcılıq industriyalarını (kino, musiqi, dizayn, nəşriyyat, mədəni turizm və s.) iqtisadi dəyər yaradan sahələr kimi ön plana çıxarır. Bu isə mədəniyyətin iqtisadi potensialının reallaşdırılmasına və yeni iş yerlərinin yaradılmasına şərait yaradır.

Fikirlərimizi yekunlaşdırsaq, ümumilikdə, “Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” konsepsiyasımilli kimliyin qorunması,mədəniyyətin müasir inkişaf modeli,postmünaqişə dövründə mədəni dirçəliş,beynəlxalq nüfuzun artırılması
baxımından strateji yol xəritəsi rolunu oynayır.

Bu sənəd Azərbaycanın mədəni inkişafının gələcək onilliklər üçün sistemli, məqsədyönlü və davamlı şəkildə qurulmasına xidmət edir. Və bu da mədəniyyətlə bağlı hər bir insana sevinc gətirir, onda gələcəklə bağlı pozitiv fikirlər formalaşdırır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.01.2026)

 

 

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

İndi bizim üçün Cənubi Azərbaycan – Vətənimizin güneyi ilə bağlı hər bir mövzu çox maraqlıdır, diqqətçəkəndir.

 

XX əsr Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatının tanınan nümayəndələrindən biri şair, tərcüməçi, naşir, folklorşünas alim Məhəmmədəli Fərzanənin bu gün doğum günü – anadan olmasının 103-cü ildönümüdür. O, Şimali Azərbaycanda gedən ədəbi-mədəni prosesləri yaxından izləyib, müxtəlif nəşr layihələri həyata keçirib.

Fərzanə çox bilikli, məlumatlı insan deməkdir. 1923-cü ilin 17 yanvar günündə  Təbrizin Çayqırağı məhəlləsində, çoxuşaqlı əməkçi ailəsində dünyaya gəlib… O, ilk təhsilini fars dilində alıb. Mədrəsədə oxuduğu illərdə ana dilində oxumağa və yazmağa da həvəs göstərib. Xüsusən, XVII yüzillikdə yaşamış Əlican Qövsi Təbrizinin yaradıcılığına böyük maraq göstərib.

Gənclik illərində hətta “Qövsi” təxəllüsü ilə şeirlər də yazmağa başlayıb. Təbriz Universitetindəki pedaqoji kurslarda təhsilini fars dilində davam etdirib. Mədrəsəni bitirdikdən sonra burada qalıb müəllim edib və 1942-ci ildə Təbrizdə kitabxanada işləməyə başlayıb. Burada işləyərkən latın və kiril əlifbalarını öyrənib.

Çobanilər nəslindən olan sinədəftər anasının layla və oxşamaları, əfsanə, nağıl və dastanları onun ilk məktəbi, yaradıcılığının ilham qaynağı olub. Özünün söylədiyinə görə, anası elm və təhsildən, məktəb və kitablardan uzaq bir kənd qızı olduğu halda, sinəsi sanki zəngin xəzinə olub.

Xalq dastanlarını, əfsanə və nağılları, xalq mahnılarını, lətifə və tapmacaları ürəyəyatan, tutumlu səslə, avazla övladlarına söyləyən bu cəfakeş insan heç özü də bilmədən onların dünyagörüşünü formalaşdırıb, ana dili, folklor və şifahi xalq inciləri ruhunda kökləyib...

Mənəvi dünyasının zənginliyinə və bu zənginliyin açdığı cığırla gedərək həyatda, ədəbi aləmdə önəmli mövqe tutmasına görə anasına son nəfəsinədək minnətdar olan Məhəmmədəli Fərzanə bu fədakar insanı şükranlıq duyğusu ilə xatırlayıb. Senet.az saytı qeyd edir ki, xatirədə yazılıb ki:

 

Anam ağır yaşayışımızdan, çətin gün-güzərandan bəzən bezikərdi. Bu üzüntüləri oxuduğu bayatı, ağı, xalq mahnılarına da çökərdi… Biz onun kədərli səslə oxuduğu belə nəğmə və bayatıları kənddə yaşayan qohum-əqrəbasından, ailə üzvlərindən gözlənilməz, qəfil xəbərlər alanda da eşidərdik. Bəzən ondan soruşardım ki, bu qədər sözü-söhbəti sən haradan, kimdən öyrənmisən? Mənalı-mənalı baxar və deyərdi:

Açdım, açdım gül oldum,

Boy atdım sünbül oldum.

Bir dilbilməz quş idim,

Oxudum bülbül oldum.

Bəli, bütün təhsilimi fars dilində aldığım halda, anamdan öyrəndiyim folklor inciləri məndə lap kiçik yaşlarımdan ana dilimizə dərin sevgi və maraq oyadıb.

 

Bu sevgi sonrakı illərdə Fərzanənin təhsil aldığı pedaqoji mədrəsədə, camaat arasında, əmək müəssisələrində, karxanalarda öyrəndiyi yeni-yeni atmaca, tampaca, lətifə və xalq mahnıları ilə daha da dərinləşib, bütün ruhunu çulğayıb.

 

Kitabxanada işləyərkən üstündə "məhv ediləcək kitablar" yazılan bağlama tapıb. Bu bağlamada alim Məhəmmədəli Tərbiyətin kitabxanaya bağışladığı Kitabi-Dədə Qorqud dastanı və "Divanü Lüğat-it-Türk" kimi kitablar olub.

Və əlbəttə ki, kitablar xilas edilib.

Azərbaycan Milli Hökuməti dövründə Təbrizdə nəşr olunan "Azərbaycan" və "Vətən yolunda" qəzetlərində "M. Ə. Qövsi" təxəllüsü ilə çıxış edib.

İlk əsərləri olan "Füzuli lirikasına bir baxış" və "Divani-lüğət-it-türk" əsərində atalar sözü və məsəllər" məqalələri "Vətən yolunda" qəzetində çap olunub. Bu qəzetin redaksiyasında yaradılmış "Şairlər məclisi"-nin üzvü olub. Azərbaycan Milli Hökuməti dövründə bir il ərzində ana dilində 40-a yaxın elmi-publisistik məqalə çap etdirib və folklor nümunələri eləcə də ədəbiyyat tariximizə dair materiallar toplayıb.

1964-cü ildə "Bayatılar" və iki cildlik "Azərbaycan dilinin qrammatikası" kitabları nəşr edilib. 1977-ci ildə qardaşı Yusiflə birlikdə "Fərzanə" nəşriyyat evi yaradıb. Burada 50-dən artıq dərslik, ədəbiyyat və tarix kitabları, o cümlədən milli hökumət dövründə özünün yazdığı "Ədəbi qiraət" adlı dərsliyi, M. Ə. Sabirin "Hophopnamə"si, üçcildlik "Klassik şeirlərdən seçmələr", "Səməd Vurğun", Ə. Babayevanın "Haradasan, dost, harada?" bu nəşriyyatda çap olunub.

 

1979-cu ildən nəşr olunan Varlıq jurnalının heyətinin ilk üzvlərindən olub və daim bu jurnal üçün məqalələr yazıb. İsveç Krallıq Akademiyasının, İsveç Yazıçılar Birliyinin üzvü və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin fəxri üzvü olub.

 

Nəşr olunmuş kitabları

- Məqalələr

- Bayatılar

- Dədəmin kitabı

- Təmsillər və məsəllər

- Azərbaycan el sözlərı

- Azərbaycan el mahnıları

- Azərbaycan uşaq folkloru

- Molla Nəsrəddin lətifələri

- Azərbaycan aşıqları antologiyası

- Mirzə Baqir Hacizadədən çap olunmuş xatirələr

- Ana dilimiz və milli varlığımız haqqında xatirələr

 

Fars dilinə tərcümələri

- Rəsul Rzanın şerlərinin farsca tərcüməsi

- Gozidehayi əz Təranehaye (tərcümə) (farsca)

- Azərbaycan dilinin qirameri (qrammatikası)

- Şəhriyar və Heydər Baba (farsca)

- Torkane Parsiquy (farsca şeir yazmış türk şairlərinin antologiyası) (farsca)

 

Gərgin fəaliyyətdən səhhətində problemlər yaranan M.Fərzanə müalicə üçün bir müddət Almaniyada, sonra İsveçdə yaşamalı olub. 7 yanvar 2006-cı ildə vəfat edib, vəsiyyətinə əsasən, Təbrizdə dəfn olunub.

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.01.2026)