Fatimə Məmmədova,

"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Rəqs... Elə bir sənətdir ki, sözə ehtiyacı yoxdur. Bəzən bir baxışdan, bir incə əl hərəkətindən, yüngülcə süzülən addımlardan ibarət səssiz şeirdir. Xüsusilə də Azərbaycan xanımının rəqsi.  O rəqsdə qılınc şaqqıltısı eşidilməz, at kişnərtisi duyulmaz, döyüş meydanının sərliyi hiss olunmaz. O rəqsdə bir ləçəyin səhər mehində titrəməsi var. Bir ceyranın bulaq başında ürkək-ürkək su içməsi var. Bir gəlinin həya ilə yerə baxması, bir ananın layla deyərkən beşik yelləməsi var.

Bizim xanım rəqslərimiz əsrlərin süzgəcindən keçib. "Uzundərə"də sevgiliyə həsrətin uzun yolu, "Tərəkəmə"də köçəri həyatın vüqarı, "Naz eləmə"də isə Azərbaycan qadınına xas o müqəddəs ismət, o şirin naz gizlənib. Bu rəqslərdə qadın özünü ortaya atmır. Əksinə, özünü qoruyur. Baxışı ilə sərhəd çəkir, əlinin süzülməsi ilə məsafə qoyur, incə addımları ilə "mən zərifəm, amma əlçatmazam" deyir.

Elə bu zəriflikdir bizim rəqslərimizi dünya xalqlarının rəqslərindən ayıran. Flamenkonun odlu-alovlu ehtirası deyil bizdəki. Hind rəqslərinin açıq-saçıq fiqurları deyil. Bizim rəqsimiz pərdə arxasından danışan rəqsdir.  Bəs biz bu əmanəti qoruya bilirikmi?  Səhnələrdə “müasirləşirəm” adı ilə milli rəqsin canına “yad bədən” köçürəndə, qızlarımız oğlan hoppanmaları edəndə, “Sarı Gəlin”in həzinliyini diskoteka ritminə qurban verəndə, əslində nəyi itiririk?

Rəqs qadınının ədəbini, kişininin vüqarını, xalqın dünyaya baxışını göstərən aynadır. Ayna qırılsa, sifət əyri görünər.

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalı olaraq mövzu ilə bağlı “Cəngi” estrada folklor ansamblının rəqs müəlliməsi, illərini milli rəqsin sirlərinə həsr etmiş Çinarə Ələkbərovaya üz tutduq:

"Milli rəqslərimizi və mədəniyyətimizi yeni gələn nəsilə düzgün çatdırmaqla, öyrətməklə qoruya bilərik. Düşünürəm ki, beynəlxalq müsabiqələrdə korifey baletmeysterların qurduğu rəqslərlə təmsil olunmaqla həm rəqslərimizi, həm də mədəniyyətimizi qorumaq mümkündür. Hərəkətləri düzgün öyrətməklə, rəqsin milli elementlərini təhrif etmədən (yəni onu pis vəziyyətə salmadan) düzgün təqdim etmək lazımdır. Bəzən görürəm ki, xanımlar oğlan elementlərindən istifadə edirlər, bu isə məncə düzgün deyil. Bizim gözəl rəqslərimiz var: Uzundərə, Tərəkəmə, Naz eləmə, Sarı Gəlin və s. Gələcək nəsilə bu gözəl rəqsləri öyrətməliyik ki, unudulmasın. Hər xalqın özünəməxsus rəqsi var, lakin bizim milli rəqslərimiz, xüsusilə xanım rəqsləri, xanımlığa, zərifliyə və incəliyə əsaslanır və bu xüsusiyyətləri ilə digər xalqların rəqslərindən fərqlənir".

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.04.2026)

Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı, general-mayor Ələkbər Cahangirov Qazax rayonunun Fərəhli kəndində əfsanəvi kəşfiyyatçı, Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin Kəşfiyyat Tabor Komandiri, Şəhid kapitan Mühüd Orucovun məzarını və ailəsini ziyarət edib.

Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına "Qazax Xeyriyyə” İctimai Birliyinin mətbuat xidmətindən məlumat verilib.

Ziyarət zamanı general-mayor Ələkbər Cahangirov Mühüd Orucovun əvəzolunmaz, qorxmaz zabit olaraq şəxsi heyət qarşısında böyük hörmət və nüfuza malik olmasını qürur hissi ilə yad edib:

"Mühüd Orucov həm şəxsiyyət kimi, həm zabit kimi vətənə, dövlətə sadiq insan idi. Şəxsi heyət arasında böyük hörmət və nüfuza malik idi. Mən Mühüdü şəxsən tanıyırdım. Onun döyüş yoluna, keçirdiyi əməliyyatlara dərindən bələdəm. Xüsusi döyüş taktikası vardı. Mühüd qeyri-adi gücə malik idi. Baxmayaraq ki, o gənc idi. Tabeçiliyində ondan dörd, beş, hətta on yaş böyük xidmət edən gizirlər var idi. Mühüd yaş fərqinin olmasına baxmayaraq xüsusi idarəçiliyə sahib idi. 2013-2104-2015-ci il və nəhayət 2016-cı il Aprel döyüşləri də daxil olmaqla bütün əməliyyatlarda Mühüd ön cərgədə olurdu. Baxmayaraq ki, onun vəzifəsi imkan verirdi ki, o yalnız idarəçiliklə məşöul olsun, şəxsi heyəti idarə etsin. Ancaq o daim bütün əməliyyatlarda özü şəxsən iştirak edirdi. Mühüd öndə gedən Komandir idi. Həmin dövrlər vaxtaşırı olaraq düşmən təxribatının qarşısını almaq məqsədilə əməliyyatlar keçirilirdi. Hər əməliyyatda o özü şəxsən iştirakını bu cür əsaslandırırdı: "Mən şəxsi heyətimi tək buraxa bilmərəm. Mən onlarla bir yerdə olmalıyam". Getdiyi bütün əməliyyatlar uğurlu əməliyyat olurdu. Hər əməliyyatdan sonra çox böyük fəxarət hissi yaşayırdı. Mühüdün böyük təcrübəsi vardı. Çox təəssüf olsun ki, Mühüd bu gün sıralarımızda yoxdur. Ancaq nə qədər Azərbaycan xalqı var, Müstəqil Azərbaycan Respublikası var, Mühüd Orucov daim yaşayacaqdır.

Biz yaxşı bilirik ki, övlad itkisi, qardaş itkisi, ata itkisi ağırdır. Allah Atasına can sağlığı versin. Anasına Allah rəhmət eləsin. Övladlarına can sağlığı arzulayırıq.

Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı Cənab İlham Əliyevin müdrik və uzaqgörən siyasəti nəticəsində Qarabağ işğaldan azad olundu. Allah bütün Şəhidlərimizə rəhmət eləsin. Cənab Prezidenthər zaman Şəhid ailələrinə diqqət və qayğı göstərir. Biz də Şəhid ailələrini heç vaxt tək qoymayacağıq. Nə qədər ki, canımızda can var, biz həmişə Şəhid ailələrinin yanındayıq. Mühüdün övladları, nəvələri, gələcək nəsillər hər zaman onunla fəxr edəcəklər. Mühüdün övladları, doğmaları, biz hər zaman sizinləyik".

General-mayor Ələkbər Cahangirov Mühüd Orucovun anası Sima xanımın məzarını ziyarət edib. Daha sonra onun doğulub boya-başa çatdığı ata evini ziyarət edib. Ailə üzvləri ilə səmimi söhbət edib.

Cənab general-mayor Ələkbər Cahangirova Mühüd Orucovun hərbi xidmətinə verdiyi dəyərə, ailəsinə göstərdiyi diqqət və qayğıya görə "Qazax Xeyriyyə” İctimai Birliyi İdarə heyətinin sədri, riyaziyyat elmləri doktoru, professor İlham Pirməmmədov, Qazax mahalının ziyalılarıvə bütün qazaxlılar təşəkkür edirlər.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.04.2026)

28 aprel 2026-cı il tarixində Türkiyənin Qaziantep şəhərində keçirilən "Türk Mədəni İrsinə aid Strateji Əməkdaşlıq Konfransı: Mədəni Mülkiyyətin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizə" öz işini geniş tərkibli sessiyalarla davam etdirib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondundan verilən məlumata görə, tədbirin ikinci günü olan Texniki Seminar çərçivəsində əsas diqqət beynəlxalq və milli əməkdaşlıq modelləri vasitəsilə mədəni dəyərlərin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizəyə yönəlib. 

Günün ilk sessiyasında Türkiyə Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin nümayəndəsi Yasemin Name Genç nazirliyin bu sahədəki fəaliyyətindən danışıb.

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu tərəfindən isə layihə rəhbəri Nuri Aksu və Türk Bərpa və Konservasiya Laboratoriyaları Şəbəkəsinin koordinatoru (“Ostrov Krım” Laboratiyası) Elina Altınbekova Fondun mədəni irsin qorunması istiqamətində gördüyü işləri təqdim ediblər.

Sessiyanın davamında Macarıstanın təcrübəsi Macarıstan Tikinti və Nəqliyyat Nazirliyinin Mədəni Sərvətlər Departamentinin nümayəndəsi Virag Judit Kata, Milli Vergi və Gömrük Administrasiyasında Gömrük Leytenantı Péter Tóth və Milli Vergi və Gömrük Administrasiyası, Beynəlxalq Əlaqələr Departamentində Baş məmur  Bence Ábel Szöts, həmçinin Macarıstan Polisinin Türkiyədəki rabitə məmuru András Papp tərəfindən geniş şəkildə şərh olunub. 

İkinci sessiyada dövlətlərin milli strategiyaları üzrə təqdimatlar davam etdirilib.

Azərbaycan Respublikasının bu sahədəki fəaliyyəti Daxili İşlər Nazirliyinin şöbə rəisi, polis polkovniki Hüseyn Mənsimli, Dövlət Gömrük Komitəsinin Analitika və Kəşfiyyat şöbəsinin rəisi Zübeydə Rüstəmli və Mədəniyyət Nazirliyinin Beynəlxalq Əməkdaşlıq şöbəsinin nümayəndəsi Orduxan Qəhrəmanzadə tərəfindən diqqətə çatdırılıb.

Qazaxıstan Respublikasını təmsil edən nümayəndə heyətinin üzvləri – Qazaxıstan Respublikasının Mədəniyyət və İnformasiya Nazirliyinin məsul şəxsi Diana  Jolmuxanova, Ədliyyə Nazirliyinin İntellektual Mülkiyyət Hüquqları Komitəsinin sədri Şolpan Abdreyeva, İntellektual Mülkiyyət Hüquqları Komitəsinin Müəllif Hüquqları və Əlaqəli Hüquqlar İdarəsinin eksperti (Ədliyyə Nazirliyi) Zarina Kuanışbayeva, Qazaxıstan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Gömrük Nəzarəti Komitəsinin şöbə müdiri Ayan Kolbay öz ölkələrində intellektual mülkiyyət və gömrük nəzarəti mexanizmləri barədə məlumat veriblər.

Qırğızıstan nümayəndələri Dövlət Gömrük Xidmətində Baş əməliyyatçı Bekbolot Bektemirov, Mədəniyyət, İnformasiya və Gənclər Siyasəti Nazirliyinin Baş mütəxəssisi Nurzat Ybıkeva, Mədəniyyət, İnformasiya və Gənclər Siyasəti Nazirliyinin redaksiya rəisi Nurlan Qaparov öz növbələrində milli təcrübələrini iştirakçılarla bölüşüblər.

Günün ikinci yarısı Türkiyədəki əməkdaşlıq modellərinin müzakirəsinə həsr olunub: Konfransın "Türkiyədə Əməkdaşlıq Modelləri" adlı üçüncü sessiyasında Türkiyə Respublikası Ticarət Nazirliyinin (Gömrük Baş İdarəsi) ticarət eksperti Emel Özcan "Mədəni İrsin Qeyri-qanuni Dövriyyəsinin Qarşısının Alınmasında Gömrüyün Rolu" mövzusunda, Türkiyə Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin (KOM) komissarı Mehmet Ali Korkut isə "Mədəni Sərvətlərin Qanunsuz Dövriyyəsi ilə Mübarizədə Qaçaqmalçılıq və Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə Departamentinin (KOM) Rolu" mövzusu ilə çıxış ediblər.

 Bu sessiyada Türkiyə Ticarət Nazirliyindən Emel Özcan gömrük nəzarətinin rolundan, Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşları Mehmet Ali Korkut (KOM) və Jandarma polkovniki Murat Ekenel isə qaçaqmalçılıqla mübarizədə hüquq-mühafizə orqanlarının fəaliyyətindən bəhs ediblər. Həmçinin Türkiyə Ədliyyə Nazirliyinin hakim-referenti Engin Sağlam mədəni irsin qorunmasının hüquqi tərəflərini izah edib

Həmin sessiyanın davamında Türkiyə Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Jandarma Baş Komandanlığının jandarma polkovniki Murat Ekenel "Mədəni Dəyərlərin Qanunsuz Dövriyyəsi ilə Mübarizədə Jandarma Baş Komandanlığının Rolu" mövzusunda, Türkiyə Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin hakim-referenti Engin Sağlam isə "Mədəni Dəyərlərin Qanunsuz Dövriyyəsi ilə Mübarizədə Ədliyyə Nazirliyinin Rolu" mövzusu ilə məruzə ediblər.

Məruzələrdən sonra keçirilən sual-cavab sessiyasında iştirakçıları maraqlandıran məqamlara aydınlıq gətirilib və mövzular ətrafında geniş fikir mübadiləsi aparılıb.

Günün proqramı iştirakçıların dünyanın ən mühüm mozaika mərkəzlərindən biri hesab olunan Zevqma Arxeologiya Muzeyinə təşkil edilən ekskursiyası ilə yekunlaşıb.

Qeyd etmək lazımdır ki, bu nüfuzlu tədbir Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu, Türkiyə Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, Türkiyənin Arxeologiya və Mədəni İrs İnstitutu, TİKA və Qaziantep Böyükşəhər Bələdiyyəsinin birgə təşkilatçılığı ilə reallaşdırılır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.04.2026)

Nigar Xanəliyeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bu dəfə sadəcə təqvimi vərəqləyəcəyik. Bu gün 30 aprel. Həmin gün türk xalqlarının təqvimində nə ilə yadda qalıb?

 1. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin son günləri – 30 Aprel 1920:

• Fakt:
  30 aprel 1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Bakıda sonuncu dəfə fəaliyyət göstərdi.
• Ətraflı:
  1918-ci ildə qurulan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) müsəlman şərqində ilk demokratik respublika idi.
  Lakin 1920-ci ilin aprelində, Sovet Rusiyası Azərbaycanı işğal etmək üçün hücuma keçdi.
• 27-28 aprel 1920 tarixində Azərbaycan hökumətinə ultimatum verildi.
• 28 aprel 1920-ci ildə Sovet qoşunları Bakıya girdi.
• 30 aprel tarixi isə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin faktiki olaraq idarəetmədə son günü sayılır.
  AXC liderləri, parlament üzvləri və dövlət adamları təqib olundu, bəziləri sürgün edildi, bəziləri isə edam olundu.
• Tarixi əhəmiyyəti:
  Bu gün Azərbaycanın müstəqilliyinin ilk mərhələsi başa çatdı və ölkə 70 illik sovet əsarətinə məruz qaldı.

 2. Türkiyədə təhsil islahatları və qız liseylərinin açılması – 30 Aprel 1913:

• Fakt:
  30 aprel 1913-cü ildə Osmanlı İmperatorluğunda ilk dəfə olaraq rəsmi dövlət qız liseyləri açıldı.
• Ətraflı:
• Əhməd Cavad Paşa dövründə qızların təhsilə cəlb olunması üçün qanunvericilik tədbirləri görüldü.
• İlk dövlət liseyləri İstanbulda açıldı, sonrakı illərdə Anadolu şəhərlərinə yayıldı.
• Bu, Türk qadınının cəmiyyət həyatına daha fəal qatılmasının əsas başlanğıcı sayılır.
• Tarixi əhəmiyyəti:
  Türkiyədə qadın təhsilinin və bərabər hüquqların inkişafı üçün ilk ciddi dövlət təşəbbüsü idi.

 3. Kütül-Əmara zəfərinin qələbə günü – 30 Aprel 1916:

• Fakt:
  Kütül-Əmara zəfərinin rəsmi qələbə elan olunduğu tarix 30 aprel 1916-dır.
• Ətraflı:
• İngilislərin 29 aprel 1916-cı ildə təslim olmasından sonra 30 aprel günü Osmanlı Ordusu rəsmi olaraq zəfəri qeyd etdi.
• Halil Paşa ordusuna "Kut Qəhrəmanları" adı verildi.
• İstanbul və başqa şəhərlərdə bu münasibətlə dualar oxundu, bayram keçirildi.
• Tarixi əhəmiyyəti:
  Bu hadisə uzun illər Osmanlı döyüş ruhunu yüksəldən əsas amillərdən biri oldu.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.04.2026)

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Sadıqov soyadlı mahir ifaçılar çox olub: - pianoçu Çingiz Sadıqov, opera sənətçisi Rəsmiyyə Sadıqova, qarmonçalan Abutalıb Sadıqov, milli nəfəs və simli alətlər ifaçıları Həsənağa Sadıqov, Çoşqun Sadıqov, tarzən Elman Sadıqov, cazmen Vaqif Sadıqov və s..

Bu gün sizə onlardan biri- virtuoz qarmon ifaçısı Ənvər Sadıqov haqqında söhbət açmaq istəyirəm...

Deyir ki:- “Valideynlərimin söylədiyinə görə uşaqlıqda musiqiyə çox diqqətli olmuşam. Baxmayaraq ki, indiyədək rəqs edə bilmirəm, amma ritmi tutmağı bacarırdım. Böyük bacılarım musiqi məktəbinə gedirdilər, onlar məşğul olanda mən harada səhv etdiklərini hiss edirdim, pianoya yaxınlaşıb lazımi notu basırdım. Bir qədər böyüdükdən sonra mağazada qarmon gördüm və özümü saxlaya bilməyib valideynlərimdən tələb etdim ki, mənə qarmon alsınlar, vəssəlam! Valideynlərim bunun qəti əleyhinə idilər, gəl bir olmasınlar- hər ikisi riyaziyyatçıdır, atam MDU-da oxuyub, təbii ki, öz yeganə oğlunun da taleyini başqa cür görmək istəyərdi. Ümumiyyətlə məni ciddi nizam-intizamla böyüdürdülər, indi belə tərbiyənin bütün müsbət cəhətlərini aydın görürəm, yeri gəlmişkən, öz övladlarıma da tətbiq edirəm, əlbəttə ki, başqa nəsil olduğuna görə bir qədər fərqli...”

Məktəbdə pis oxumayıb. Yaddaşı yaxşı olduğundan dərslərə elə tənəffüslərdə hazırlaşıb girirdi. Amma musiqiyə olan həvəsi onu rahat buraxmırdı. Bir tərəfdən valideynlərinin verdiyi tərbiyə, digər tərəfdən musiqiyə aludə olmağı onu küçənin mənfi təsirindən mümkün qədər təcrid edirdi. Baxmayaraq ki, uşaqlarla futbol da, bilyard da oynayıb, lakin ziyanlı şeylərdən uzaq olub. Onu yalnız musiqi maraqlandırırdı...

Ənvər Sadıqov 30 aprel 1966-cı ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. 1978-ci ildə o, "Bakı Fəhləsi" mədəniyyət evində "Azərbaycan qarmonu" sinfinə daxil olur, orada müəllimi Tağı Tağıyevdən qarmonun sirrlərini mənimsəyib. 1979-cu ildən başlayaraq, bir çox özfəaliyyət musiqi kollektivlərində qarmon ifaçısı kimi fəaliyyət göstərib. 1983-cü ildə 254 nömrəli orta məktəbi bitirdikdən sonra Hacı Zeynalabdin Tağıyev adına klubda "Azərbaycan qarmonu" dərnəyinin rəhbəri kimi fəaliyyətə başlayıb. 1984-1986 cı illəri hərbi xidmətdə keçirib. Qayıtdıqdan sonra yenə də həmin klubda müəllim kimi çalışıb və musiqiyə 2 il fasilə verdiyinə baxmayaraq yenə də musiqiçi və aranjimançı kimi öz fəaliyyətini davam etdirib...

“Həmyaşıdlarım məndən fərqli olaraq çox dəcəl idilər və mən özümü məhlə uşaqlarının yanında rahat hiss etmirdim. Tədricən onlardan uzaqlaşıb həyat baxışlarımız oxşar olan insanlarla dostluq etməyə başladım. Yeri gəlmişkən, onların da çoxuna yolunu azmağa imkan vermədim. Məsələn, yaşıdlarımın saatlarla blokun qarşısında çöməlib oturduğunu görürdüm, yaxınlaşıb klubda mənimlə birgə məşq etməyi təklif edirdim. Beləliklə, tədricən öz əhatə dairəm yaranırdı və musiqini onlara aşılaya bildim. Musiqi narkotik kimidir, amma xeyirli narkotik. Aludə oldunsa geriyə yol yoxdur.”- söyləyir...

O, professional səhnədəki fəaliyyətini 1990-cı ildən Rəşid Behbudov adına Dövlət Mahnı Teatrında başlayıb. 1994-cü ildən 2006-cı ilə qədər xalq artisti Brilliant Dadaşovanın ansamlında musiqiçi və aranjimançı kimi fəaliyyət göstərib. 2000-ci ildən özünün rəhbərlik etdiyi "Qaytağı" instumental ansamblını yaradıb. Həmin ansambl 2012-ci ildən Azərbaycan Dövlət Televiziyası və Radiosunun nəzdində bugünədək fəaliyyət göstərir. Bütün bu illər ərzində Ənvər Sadıqov bir sıra xarici ölkələrdə musiqi proqramları ilə çıxış edib.

Xalq musiqisi ifaçı sənətinin əsasıdır, onu mənimsəmədən uğurlu musiqiçi olmaq mümkün deyil. Prinsipcə, incəsənətdə qəbul olunmuş standartlar var, qalan hər şey törəmədir. Buna görə də, ifaçıdan ilk növbədə xalq musiqisinə əsaslanan xətti və orijinallığı qoruyub saxlamaq tələb olunur...

Deyir ki:- “Ümumiyyətlə, bir vaxtlar "Eagles", "ABBA", "Imagination", "Shakatak", Vaqif Mustafazadənin musiqilərini çox dinləyirdim. Sonuncu məni valeh edirdi, həmişə düşünürdüm ki, onun erkən ölümü təbiidir, çünki o, mümkün olan hər şeyi edib. İmprovizasiya- ayrıca bir incəsənətdir, uzaqlara aparan, düşünməyə vadar edən bir incəsənət.

Baxmayaraq ki, “qarmon” “harmoniya” sözündən əmələ gəlib, mənə elə gəlir ki, harmoniyanı bu alətdə ilk olaraq məhz mən tətbiq etmişəm, nə qədər təvazökarlıqdan uzaq olsa da. Harmoniya mənim nail ola bildiyim bir şeydir, musiqiyə mənim öz yanaşmamdır. Gündüz başqa musiqini dinləyirdim, axşam toylarda çalırdım, hər dəfə hiss edirdim ki, mənim çalğım ümumi fonda fərqlənir. Mənə qulaq asmağa başladılar…

Valeri Koftunu dinləyirdim və ciddi-cəhdlə akkordeon ifasını qarmona keçirməyi bacarırdım, bu isə kifayət qədər çətindir. Nəticədə o, təsadüfən mənim ifamı dinlədi və 2001-ci ildə “Exo Moskvı” radiosunda bir saatlıq verilişi mənim yaradıcılığıma həsr etdi...”

Ənvər Sadıqov 2001-cı ildə Azərbaycan Demokratik Tələbə Gənclər Təşkilatının "Zirvə Mükafatı"na, 2006-cı ildə "Bakılı" Beynəxalq Mədəniyyət Cəmiyyətinin "HUMAY" mükafatına layiq görülüb. Təhsilinin davamı olaraq o, 2006-cı ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Musiqi fakültəsinə daxil olub, oranı bitirdikdən sonra 2015-2017-ci illərdə Azərbaycan Milli Konservatoriyasının xalq çalğı alətləri fakültəsində təhsilini davam etdirərək magistr dərəcəsinə yiyələnib. 2017-ci ildən konservatoriyada müəllim vəzifəsində çalışır, 2019-cu ildən isə konservatoriyanın “İnstrumental-muğam" kafedrasında Azərbaycan qarmonu aləti üzrə ixtisas-muğam fənnindən baş müəllim kimi dərs deyir...

Bu yerdə yadıma ABŞ-da yaşadığım illər düşdü. Və mən Ənvərlə bağlı o hadisəni belə xatırlayıram...

Bəli, do, re, mi, fa, sol, lya, si- ilk baxışdan adi görünən bu sıralama səsə çevriləndə ilahi möcüzə yaradır. Yeməkxanada əyləşib nahar etməyə hazırlaşırdım. Telefonumu əlimə götürüb, "YouTube"də Ənvər Sadıqovun "Təəssürat" adlı konsertinin videosunu seçdim. Düyməni basıb videonu hərəkətə gətirdim. Qulaqcıqdan istifadə etməyi xoşlamadığımdan ecazkar musiqi sədası altında qarşımda olan təamlardan dadmağa başladım. Yaxınlıqdakı masada 7-8 gənc amerikalı əyləşmişdi. Gənclər deyib gülə-gülə nahar edirdilər. Birdən həmin masaya qəribə bir sükut çökdü. Hiss etdim ki, onlar musiqiyə diqqət kəsiliblər. Bir qədər sonra gənclərdən biri mənə yaxınlaşıb xahiş etdi ki, telefonun səsini ucaldım. Səsin zəif olduğunu görüb, başqa birisi bel çantasından çox da böyük olmayan səsgücləndiricini çıxarıb, telefonu "Bluetooth" vasitəsi ilə ona qoşmağı xahiş etdi. Və musiqi sədaları yeməkxananın salonuna yayıldı. Hamı Ənvərin barmaqlarının yaratdığı səsin sehrinə düşmüşdü. Arada məndən soruşdular ki, bu hansı ölkənin musiqisidir, ifaçı kimdir?

Birtəhər anlatdım ki, Azərbaycan adlı keçmiş sovet ölkələrindən birinin musiqisidir, ifaçı da Ənvər Sadıqovdur. Sən demə, həmin gənclər Miçiqan Dövlət Universitetinin musiqi fakultəsinin tələbələri imiş. İfa olunan musiqiləri böyük həvəslə dinləyib, sonda hamısı, yəni yeməkxananın həmin hissəsində olan 20-30 adam ayağa qalxaraq, ölkəmizin adını yarıdüz, yarısəhv- "Long live Azerbaijan!"- deyə, alqışlamağa başladılar. Kaş o mənzərəni siz də görəydiz, qürur hissi qəhərə dönüb necə boğazımda ilişib qalmışdı. Sevincdən gözlərim yaşarmışdı. Amerkalıların Azərbaycan musiqisinə verdikləri bu dəyər və yaşadığım bu hadisə iki gün idi ki, məni rahat buraxmırdı. Ənvərə təşəkkürümü bildirmək, ona- var ol, qardaş, barmaqların var olsun!- deməyə tələsirdim. Nə yaxşı ki, belə sənətkarlarımız var, onlar öz ifaları ilə möcüzə yaradıb Azərbaycan musiqisinin nə qədər gözəl olduğunu dünyaya çatdıra bilirlər. Musiqisi gözəl olan xalqın mənəviyyatı da gözəldir. Bəli, yaşasın, var olsun, Azərbaycan!..

Aprelin 30-u Azərbaycan Respublikasının xalq artisti, "Qaytağı" instrumental ansamblının bədii rəhbəri, ustad musiqiçi Ənvər Sadıqovun ad günüdür, 60 yaşını qeyd edəcək. Onu bu münasibətlə təbrik edir, möhkəm can sağlığı arzulayırıq.

…Ay can, ay can, Ənvər 60-a çatdı!..

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.04.2026)

Elman Eldaroğlu, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Onun öz aləmi var. Hər təfəkkürün dərk edə bilməyəcəyi, hər ağılın anlamayacağı, sirlərlə dolu bir aləm. O, hər adam üçün danışmır, onu yalnız ariflər anlaya bilir. Ətrafında xeyli adam olsa da, milyonların arasında təkdir, tənhadır. Bəli, başqa bir bəşərdir Həmid Herisçi. Öz missiyası olan və bunu özü də yaxşı bilən bəşər. Onun miqyasını daha sonra yaxşı başa düşəcəklər...

Deyir ki:- “Mən, heç vaxt məşhurluğu sevməmişəm. Mənim poetik və fəlsəfi təfəkkürüm gizlində qalmağı sevən təfəkkürdür. Çox sevinirəm ki, haqqımda mətbuatda çox bəsit məlumat var. Həyatımı heç kim də bilmir. Bir söz deyə bilərəm ki, mən çox ciddi siyasi xadim ailəsində doğulmuşam. Bu çox şeyi həll edib. Mən ciddi inqilabçıların arasında böyümüşəm, onların sevimlisi olmuşam. İran Kommunist Partiyasının rəhbəri rəhmətlik İrəc İskəndəri bizim ailəvi dostumuz olub. O, mənim təfəkkürümü qiymətləndirib. Mən Allah yolunda olmuşam. Sevinirəm ki, məni yaxşı tanımırlar. Çünki məni tanısalar təhrif oluna bilərəm. Ümumiyyətlə, mənə elə gəlir ki, ciddi adamlar çox tanınmaq istəməzlər…”

Sərrast atıcı kimidir. İnsanların qəlblərini üzlərindən oxuya bilir, necə deyərlər, kimin hansı yuvanın quşu olduğunu bəsirət gözlərilə görməyi bacarır. Hadisələrə baxan kimi düzgün rəy verməyə qadirdir. Qarşılaşdığı bütün məsələlərdə ortaq nöqtəni tapmaqda çətinlik çəkmir. Bütün bunları ona fədailiyi öyrədir, fədaidir. Sadəliyə, azadlığa çox üstünlük verir. Bununla da o, öz xüsusi təfəkkürünü qoruyub saxlaya bilir. Bir sözlə, o, təkcə Azərbaycanın yox, dünya vətandaşıdır...

“Mən sirləri tapmaq tərəfdarıyam. Bütün yaradıcılığımda da çalışmışam ki, kimisənin bilmədiyi, çox həlledici məsələləri tapıb göstərə bilim. “Damğa”, “Dəli Kür” romanlarımda, çoxlu sayda yazdığm esselərimdə, şeirlərimdə həmişə ona doğru can atmışam. Xülasə, sirlər xəzinəsini axtarıram. Bəzən insanlar Stepan Razinin Pirallahı adasında gizlətdiyi xəzinəni, bəziləri Cavad xanın xəzinəsini axtarır. Mən də Nizaminin dediyi “Sirlər xəzinəsi”ni tapmaq üçün çalışıram. Mənim istər publisistikam, istərsə də şeirlərim həmişə diqqət mərkəzində olub. Hətta “Facebook”-da da ətrafımda diqqətçəkici adamlar çoxdur. Hesab edirəm ki, “Facebook” yeni bir inqilabdır. Mən modernizmi sevirəm. Postmodern daha acı bir məsələ idi. Konsperologiyanı Azərbaycan təfəkkürünə mən gətirmişəm. Bunu çox adam bilir. Azərbaycanda aparıcı ədəbi-fəlsəfi cərəyanları həmişə təqdim eləməyə çalışmışam.”- söyləyir.

1960-cı il, aprelin 30-da Bakı şəhərində anadan olub. Əslən Təbriz yaxınlığındakı Heris bölgəsindəndir. Böyrəkləri xəstə olduğu üçün yeddi yaşından Moskvada- SSRİ Elmlər Akademiyasının Pediatriya İnstitutuna yerləşdirilib və orta təhsilini həmin institutun nəzdində fəaliyyət göstərən məktəbdə alıb. Sonra Bakıya dönərək  Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirib. "Nekroloq", "Əli və Nino", “Solaxay” adlı postmodern üslubda yazılmış irihəcmli romanların və “SSRİ”, “Konspiroloq”, “Portretlər”, “Sekond hənd-ikinci həyat”, “Hekayələr”, “İki səmanın qartalı” şeir və hekayə kitablarının müəllifidir...

Deyir ki:- “Başqalarının fikrinə həmişə hörmət eləmişəm. Amma mənim üçün bu fikirlər həlledici olmayıb. Qərarı özüm vermişəm. Heç vaxt başqa fikirləri özümün alın yazım hesab etməmişəm. Mənim nəsrim öz nəsrimdir, mənim şeirim öz şeirimdir. Bu mənim öz publisistikamdır. Televiziya layihələrim də özümə məxsusdur. Nə var özümünküdür. Mənim nəsrim, şeirim orijinaldır. Bununla da mən seçilirəm. Mən həmişə yeni söz demişəm. Son layihəm mətbuatda portret yazılarımdır.”

Xeyli kitab mütaliə edib, çox müəllifin əsərlərindən məlumatlıdır. Xoşuna gəldiyi Azərbaycan ədibləri isə Sabir Əhmədli və İsa Hüseynovdur. Onların əsərlərini həmişə sevə-sevə oxuyub. Onun üçün “Beşmərtəbəli binanın altıncı mərtəbəsi”ndən Sabir Əhmədlinin “Yasaq edilmiş oyun” romanı daha maraqlıdır. Qəribə yazıçıdır, yazdıqlarını ənənəvi qəliblərə salmağı xoşlamır. Bu da qəhrəmanlarını, qələmə aldığı hadisələri daha yaxşı təsvir etməyə imkan verir. İmanına, inancına isə söz ola bilməz. Allaha məhəbbəti sonsuzdur. Özünü əsl müsəlman hesab edir…

“Mən Şah İsmayıl xəttinin müsəlmanıyam. Özümü Şah İsmayıl misteriyasının nəvəsi sayıram. Mən ona meyilli adam olmuşam. Həm də o, uşaqlıqdan padşah olub. Onun uşaq təfəkkürü mənə çox maraqlı olub. Mən uşaq təfəkkürünü yaşlı təfəkküründən mənalı bilirəm. Mənim üçün bunun ilk modeli İsmayılın 13 yaşında taxt-taca sahib olmasıdır. Azərbaycanda uşaq təfəkkürü XVI əsrdə hakimiyyətə gəlib. Uşağın müdrikliyində şüuraltı olaraq o biri dünyanın təcrübəsi var, ixtiyar adamların müdrikliyində yalnız bu dünyanın təcrübəsi olur. Emprik təfəkkür. Mən intuiktiv təfəkkürü seçirəm.”- söyləyir.

Bəli, onun öz aləmi var. Mistik, sirli, çoxuna pünhan olan aləm. Orada baş verənləri anlamaq üçün, gərək özün də bir aləm olasan…

…İlk baharda dünyaya gəlib. Bu gün ömrünün 66-cı baharına qədəm qoydu…

Çox yaşasın!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.04.2026)