Super User
Koroğlunun düzgün anlaşılmayan sözləri - ARAŞDIRMA
İmran Verdiyev, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Oğuz təmsilçisi
Bu günlərdə istəmədən bir neçə gəncin söhbətinə qulaq şahidi oldum. Söhbətin mövzusu mərdlik və qəhrəmanlıq idi. Çox ağıllı fikirlər söyləyirdilər. Söhbət əsnasında onlardan biri ayrılıb gedərkən zarafatla dedi: “Atalar deyib ki, igidlik ondur – doqquzu qaçmaq, biri isə heç gözə görünməməkdir”. Nədənsə bu ifadə diqqətimi daha çox cəlb etdi. Görəsən, xalq qəhrəmanımız bu sözləri hansı mənada deyib?
Kiçicik bir araşdırma apardım. Öz mülahizələrimə və tədqiqatçılarımızın fikirlərinə istinadən “İgidlik ondur-doqquzu qaçmaqdır, biri heç gözə görünməmək" ifadəsi barədə doğru hesab etdiklərimi sizlərin də nəzərinə çatdırmaq istərdim.
Əvvələn, bu ifadə, gəncin dediyi kimi, atalar sözü tək işlənsə də, saf atalar sözü deyil, ən azından konkret müəllifi vardır. Məlum dastanın baş qəhrəmanı olan Koroğlunun düşünülmüş şəkildə dediyi sözlərdir. Bəziləri qəhrəmanın həmin ifadəni zarafatla, istehza ilə dediyini söyləyirlər. Unutmayaq ki, sözün düzünü elə zarafatla deyərlər.
Eposun məzmunundan məlum olur ki, can qurtarmaq üçün meydandan qaçmağı qəbul etmir Koroğlu. Belə düşünənlərə və hərəkət edənlərə istehza edir. Məsələn, dastanın “Qars səfəri” qolunda dəlilər minarənin qapısını açırlar, Koroğlu bayıra çıxır. Qars paşasını nə qədər axtarırsa tapa bilmir. Deyir ki, “Eybi yoxdu. Bu da bir cür igidlikdir. Bu cür adamların igidliyi ondur, doqquzu qaçmaqdı, biri heç gözə görünməmək”. Həmin epizoda istinadən tədqiqatçı İ.Sadiq “Azərbaycan “Koroğlu” eposu (I kitab)” əsərində göstərir ki, bu ifadədə əslində “paşaların qorxaqlığı, cəsarətsizliyi, ürəksizliyi öz ifadəsini tapmışdır, yəni bu atalar sözü ilkin variantda onların qorxaqlığını ifadə etmək üçün işlədilmiş, sonralar atalar sözünə çevrilmişdir. Axı Koroğlu paşanın qaçmağını da igidlik sayır”. Amma burdakı sözlər həqiqi mənada yox, ironiya ilə deyilib. Çünki Koroğlunun öz qoşmasında dediyi kimi, “Mərd dayanar, namərd qaçar”. Bir də unutmayaq ki, belə paremiyalarda bədii niyyətin çevik qavrayışına xidmət edən məcazilik olur, onlar işlənmə məqamı və şəraitə uyğun olaraq fərqli məna kəsb edə bilirlər. Bu vahidlərə formal məntiq prinsipləri ilə yanaşmaq düzgün deyil. Ona görə ki, onların sırasında ironiya, hətta sarkazm…məzmunlu nümunələrə də rast gəlmək mümkündür.
Öz qoşmasında “Bizim elin dəliləri, Girər meydana mərd olu, Ölüncə meydandan qaçmaz, Girəndə meydangərd olu”, - deyən Koroğlu kimi bir qəhrəmanın meydandan qaçmağı hünər sayması və hətta bunu təbliğ etməsi qətiyyən inandırıcı deyil. “Həmzənin Qıratı qaçırması” qolunda isə Koroğlu özü haqqında qətiyyətlə belə deyir: “Koroğluyam, qoç oğluyam, qoçam mən, Çətindi ki, mərd meydandan qaçam mən, Havada dövr edən tərlan quşam mən, Sarlar şikarımı ala qoymaram”. Saz havasında bunları oxuyan bir qəhrəman necə “İgidlik ondur-doqquzu qaçmaqdır, biri heç gözə görünməmək" ifadəsini həqiqi mənada söyləyər?!
Bizcə, bu ifadədə hərbi-siyasi çalar var, yəni hərbi taktikanın, döyüş fəndinin obrazlı ifadəsidir. Unutmaq lazım deyil ki, belə ifadələr hər şeydən əvvəl bədii düşüncə məhsuludur və məcazi obrazlar, rəmzi deyimlər hesabına formalaşır.
İfadədəki qaçmaq” bizim başa düşdüyümüz kimi, düşmən qarşısından qaçmaq yox, döyüşdə sürətli hərəkət etmək mənasındadır. “Gözəgörünməmək” isə görünməyən yerdə mövqe tutmaq və oradan hücum etmək mənasındadır. Dastanda işlənmiş “Çıxın qarınca tək dolun hər yandan” misrası da buna işarədir. Beləliklə, ifadədə Koroğlunun igidlik fəlsəfəsinin əsas müddəası öz əksini tapmış - modelləşdirilmişdir.
Tədqiqatçıların yekdil fikrincə, bu, bir fənd, feil, hiylə, siyasətdir, başqa sözlə, hərbi manevdir (aldadıcı hərəkətdir). Bu mənada Koroğlu müəyyən məqamda hərdən qaçmağı məqbul sayır. Bunu onun Dəmirçioğlunu Ərzuruma yola salarkən verdiyi məsləhət də sübut edir. Amma bu qaçmaq aradan çıxıb sadəcə can qurtarmaq kimi yox, düşmənlə vuruşmağın bir fəndi, yenidən geri dönməyə işarə kimi başa düşülməlidir. Koroğlu qoşmalarının birində işlənmiş “Mərd meydandan qaçmaz, qaçsa, aldadı” misrasındakı fikir də bunu sübut edir. “Qaçıb aldatmaq, düşməni çaşdırmaq” bir döyüş taktikasıdır. Həm hərbi güc, həm də düzgün fənd – hərbi strategiya və taktika (doqquzu fənd, biri zor”) Koroğlu qələbələrinin rəhnidir.
Dastanın V.Xuluflu nəşrində Koroğlu belə səciyyələndirilir: “Koroğlu igid, qoçaq... olmaqla bərabər, həm də çox ağıllı və fəndgir bir adam imiş”. Ona görə də “həmişə qalib gələrmiş”. Təsadüfi deyil ki, yaxın dostu Aşıq Cünun da Koroğlunu Məhbub xanıma belə nişan verir: “Bilmək olmaz onun min-min felini”. Cəfər paşaya isə aşıq öz qəhrəman dostunu belə tanıdır: ”Mərd meydandan qaçmayıbdı yaşında…”.
M.Kazımoğlu özünün “Xalq gülüşünün poetikası” əsərində yazır: “Koroğlu bu fikirdədir ki, mərdin meydandan qaçması məhz düşməni aldatmaq üçündür. Bunu nəzərə alan K.Vəliyev yazır: “İgidlik ondur, doqquzu qaçmaq, biri heç gözə görünməmək, – deyimini Koroğlunun məhz trikster funksiyası və dönərgəlik qabiliyyəti ilə bağlamaq daha düzgündür”. M.Qıpçaqla birgə “Türk savaş sənəti” adlı kitab yazıb çap etdirmiş Ə.Əsgər isə Koroğlunun meydandan qaçmağını türk savaş sənətinin hücum və geriyə çəkilmə taktikasının (aypara taktikası və ya Turan türk taktikasını yada salın-İ.V.) tərkib hissəsi adlandırır. Meydandan qaçmağın bir fənd-fel olduğunu igidliklə bağlı məşhur Koroğlu deyiminin başqa variantları da təsdiq edir. Paris nüsxəsində həmin deyim bu variantdadır: “İgidlik altıdı, beşi hiylədi, biri isə zor”. (Bir başqa mənbədə isə oxuyuruq: “İgidlik ondur: biri zordur, doqquzu fənd”-İ.V.) Deyimin Koroğlu dilindən, onun öz fikri kimi verilən bu variantı bir daha göstərir ki, meydandan qaçmaq Koroğludan ötrü hiylə (fənd) işlətməyin bir üsuludur”. Və düşünülmüş hərbi taktikadır. Yüksək sərkərdəlik qabiliyyətinin ifadəsidir. Qələbəni təmin edən üsullardan biridir.
Unutmayaq ki, bu cür ifadələrdə uluların bizə çatdırmaq istədikləri mənanı tapmaq o qədər də asan olmur. Bunun üçün “mənanı daha dərindən başa düşmək bacarığına sahib olmaq” əsas şərtdir. İfadələrin “məğzində, mayasında hifz edilən dərin mənanı, müdrik fikri tam anlamaq, dərk etmək üçün insana, doğrudan da, müəyyən bir düşüncə potensialı, mütaliə səriştəsi tələb olunur”. Araşdırmaçılar Honek və Templin fərziyyələrinə görə, belə ifadələrin qavranılması müxtəlif mərhələlərdə baş verir. İlk öncə, eşidilən ifadənin ilkin mənası, daha sonra isə onun ifadə etdiyi əsas məna başa düşülür.
Gəlin, əvvəlcə tələsmədən belə ifadələrin ilkin yox, əsas mənalarını başa düşməyə çalışaq, sonra onların “defektli” olub-olmaması barədə fikir söyləyək. Yoxsa, ifadənin ilkin mənası fikrimizi çaşdırıb, bizi yanlış səmtə yönəldə bilər.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.01.2026)
Ən çox kim olmağı sevirik? – Ekspress-sorğu
Heyran Zöhrabova, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Növbəti ekspress-sorğudayıq. Sualımız belədir: “Ən çox kim olmağı sevirik?”
Həyatımız boyu müxtəlif kimliklərə bürünürük. Kimi üçün valideyn – ata və ya ana, kimi üçün bacı və qardaş, kimi üçün həyat yoldaşı, kimi üçün övlad, kimi üçün dost, kimi üçün isə tanış oluruq. Bir çox kimliyimiz olur: yazıçı, müəllim (peşə kimliyi), oxucu, rəhbər, işçi, tələbə. Amma bəs özümüz ən çox kim olmağı sevirik?
İLHAMƏ MƏHƏMMƏDQIZI
Ən çox kim olmağı sevirik?” sualına mənim cavabım belədir: əsl insan olmağı sevirəm.
Çünki əsl insan başqalarının gözləntilərinə görə deyil, öz dəyərlərinə görə yaşamaq deməkdir. Bu, səmimi olmaq, dürüst davranmaq, səhvlərini qəbul edə bilmək və vicdanla hərəkət etməkdir. Əsl insan başqasını təqlid etmir, olduğu kimi görünür və olduğu kimi qəbul olunmaqdan qorxmur. Bəli, insanı dəyərli edən və fərqləndirən məhz onun səmimiyyəti, mərhəməti və insani keyfiyyətləridir. Buna görə də ən doğru seçim başqası olmaq yox, özün olmaqdır. Yəni, əsl insan olmaqdır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.01.2026)
Vyanada TDT-yə üzv ölkələrin diaspor qurumlarının nümayəndələri bir araya gəlib
Avstriyanın paytaxtı Vyanada Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) üzv ölkələrin diaspor məsələlərinə məsul dövlət qurumları nümayəndələrinin görüşü baş tutub. Tədbir Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin təşkilatçılığı, Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) dəstəyi, Azərbaycanın Avstriyadakı Səfirliyinin və Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin tərəfdaşlığı ilə keçirilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsindən verilən məlumata görə,Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzində baş tutan görüşdə Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) baş katibi Kubanıçbek Ömüralıyev, Azərbaycanın Avstriyadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Rövşən Sadıqbəyli, Türkiyənin Avstriyadakı səfiri Gürsel Dönmez, Türkiyənin Birləşmiş Millətlər Təşkilatındakı (BMT) daimi nümayəndəsi Levent Eler, Qırğızıstanın Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (Vyana) yanında daimi nümayəndəsi Nurjan Şaildabekova, Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin nümayəndələri və TDT-yə üzv ölkələrin diaspor məsələlərinə məsul dövlət qurumlarının təmsilçiləri iştirak edib.
TDT-nin baş katibi Kubanıçbek Ömüralıyev çıxış edərək Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin diaspor qurumları arasında əlaqələrin dərinləşdirilməsinin və fəaliyyətin daha koordinasiyalı şəkildə qurulmasının xüsusi əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb. Tədbir çərçivəsində keçirilən Diaspor Potensialının Artırılması üzrə təlim proqramlarının bilik və təcrübə mübadiləsi baxımından mühüm platforma olduğunu qeyd edib.
Səfir Rövşən Sadıqbəyli bu cür təşəbbüslərin türk diasporunun beynəlxalq müstəvidə daha güclü və vahid mövqe ortaya qoymasına xidmət etdiyini bildirib.
Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin məsul əməkdaşları Leyla Həmzəyeva və Şəfəq Binnətova komitənin həyata keçirdiyi genişmiqyaslı layihələr, qarşıya qoyulan hədəflərlə bağlı geniş məlumat veriblər. Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) üzv ölkələrlə əməkdaşlıq çərçivəsində görülən işlərdən danışıblar.
Digər çıxışçılar xaricdə yaşayan türk icmalarının təşkilatlanması, gənclərin diaspor proseslərinə cəlb olunması məsələlərinə toxunub, TDT-yə üzv ölkələrin diaspor qurumları arasında institusional əməkdaşlığın gücləndirilməsinin labüdlüyünü dilə gətiriblər.
Görüş qarşılıqlı fikir mübadiləsinin aparılması, diaspor sahəsində qazanılan təcrübələrin paylaşılması və gələcək əməkdaşlıq imkanlarının müzakirəsi ilə davam edib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.01.2026)
Azərbaycan rəqəmsal incəsənət sərgisində təmsil olunub
Fransanın Mejev şəhərində “6-cı Digital Art EXPO Megève” rəqəmsal incəsənət sərgisi keçirilib. Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin dəstəyi, İsveçrədə fəaliyyət göstərən “Global Oracle Association for Leaders” (GOAL) təşkilatının təsisçisi və rəhbəri Leyla Bağırzadənin və “Digital Art Expo”nun əməkdaşlığı ilə ölkəmiz bu sərgidə təmsil olunub.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsindən verilən məlumata görə,tədbirdə Azərbaycan Respublikasının Fransa Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Leyla Abdullayeva, Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin nümayəndəsi və səfirliyin əməkdaşları da iştirak ediblər.
Mejev İdman və Konsert Sarayının auditoriyasında keçirilən sərgidə rəqəmsal incəsənət əsərləri nümayiş olunub, yaradıcı icmalar arasında peşəkar mübadilə və dialoq aparılıb. Təmsilçilərimiz Ramil Məmmədlinin, Emin Mathersin və Nargiz Ramizqızının əsərləri rəğbətlə qarşılanıb. Ramil Məmmədlinin “Signal Fragment” adlı əsəri insan şüurunun elm və texnologiya ilə qarşılıqlı əlaqəsini əks etdirən orijinal yanaşması ilə diqqət çəkib. Emin Mathersin sərgidə nümayiş etdirilən işləri müasir vizual üslubu və texnoloji estetikası ilə böyük marağa səbəb olub. Nargiz Ramizqızının əsərləri isə zərif vizual dili və rəqəmsal texnikaların ahəngdar istifadəsi ilə seçilib.
Layihənin icrasında peşəkar koordinasiya və mentor dəstəyi də təmin edilib. Agnessa Tariverdiyeva layihənin koordinatoru (art-menecer), Səbinə Şıxlinskaya isə “Atesh Hub”-ın mentoru qismində çıxış edib.
Sərgidə, həmçinin Thierry André Krief, Marta Zaremba, Richard Vigniel (RVig), Olivier Tops və Loïc Morell (Lokigraf) kimi beynəlxalq sənətçilərin əsərləri də təqdim olunub.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.01.2026)
Dünya turizm bazarında rəqabət aparmaq üçün sistemli və ardıcıl addımlar atılmalıdır
“Prezident İlham Əliyevin turizmin inkişafı ilə bağlı son açıqlamalarında vurğuladığı təhlükəsizlik, infrastruktur, xidmət keyfiyyəti və regional potensial məsələləri turizm sektorunda uzun illərdir gözlənilən strateji yanaşmanı əks etdirir. Dövlət başçısının “turist sayını iki dəfə artırmaq, onu 5-6 milyona çatdırmaq tamamilə real görünür” fikri yalnız rəqəmsal hədəf deyil, eyni zamanda özəl sektor üçün aydın çağırışdır.”
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı xəbər verir ki, bu fikirləri AzərTAC-a açıqlamasında “Avola Travel” şirkətinin direktoru, Skal International beynəlxalq turizm təşkilatının üzvü İbrahim Qəfərov bildirib.
Onun sözlərinə görə, Prezidentin müsahibəsində diqqət çəkən bir neçə əsas istiqamət var ki, bunlar beynəlxalq turizm təcrübəsi ilə tam uzlaşır. O qeyd edib ki, hədəflərin reallaşması üçün bir sıra praktik məsələlərin həlli də vacibdir.
“Turizm və hotelçilik sahəsində kadr hazırlığının daha da gücləndirilməsinə ehtiyac var. Otellər və turizm şirkətlərində daxili təlim proqramları tətbiq edilsə də, sahə üzrə vahid standartların formalaşdırılması vacibdir. Beynəlxalq sertifikatlaşdırma sistemlərinin təşviqi, turizm kollecləri ilə özəl sektor arasında daha sıx əməkdaşlıq bu istiqamətdə faydalı ola bilər”, - deyə o bildirib.
Bakı və əsas turizm mərkəzlərində (Qəbələ, Şəki, Lənkəran) inkişaf dinamikasının nəzərə çarpdığını söyləyən İbrahim Qəfərov diqqətə çatdırıb ki, bununla belə, yeni turizm istiqamətlərinin genişlənməsi üçün infrastruktur və xidmət obyektlərinin paralel şəkildə inkişafı önəmlidir: “Prezidentin qeyd etdiyi Zəngilan, Kəlbəcər, İstisu kimi ərazilərdə yol, elektrik, su kimi baza infrastrukturu ilə yanaşı, mehmanxana, restoran və nəqliyyat xidmətlərinin mərhələli şəkildə formalaşdırılması tələb olunur. Bu istiqamətdə özəl sektorun marağı var, dövlət dəstəyi və aydın tənzimləmə mexanizmləri isə prosesi sürətləndirə bilər”.
İ.Qəfərov əlavə edib ki, onlayn rezervasiya sistemləri, rəqəmsal ödəniş imkanları, eləcə də sosial media marketinqi hələ də arzuolunan səviyyədə deyil: “Dünya turizm bazarında rəqabət aparmaq üçün bu istiqamətlərdə daha sistemli və ardıcıl addımlar atılmalıdır”.
O qeyd edib ki, Skal Internationalın beynəlxalq şəbəkəsindən istifadə etməklə Azərbaycan turizm mütəxəssislərinin qlobal platformalarla əlaqələndirilməsi, beynəlxalq standartlarla tanış olması istiqamətində aktiv işlər görür: “Son bir ildə keçirilən görüşlərdə 30-dan çox sahə nümayəndəsi iştirak edib və bu formatın davam etdirilməsini istəyirlər”.
İ.Qəfərov əlavə edib ki, turizm şirkətlərinin rəhbərləri ilə birgə regionlara kəşfiyyat xarakterli səfərlər də təşkil olunur. Məqsəd yeni turizm marşrutlarını müəyyənləşdirmək və infrastruktur ehtiyaclarını yerində öyrənməkdir. Son olaraq isə Şuşa, Laçın və Kəlbəcər istiqamətində belə səfər reallaşdırılıb.
Müsahibin sözlərinə görə, Prezidentin 5-6 milyon turist hədəfi sistemli işin nəticəsi kimi dəyərləndirilməlidir və özəl sektorun bu prosesdə məsuliyyəti böyükdür. O, prioritetləri belə sıralayıb: xidmət keyfiyyətinin yüksəldilməsi, regional turizmin inkişafı, beynəlxalq standartlara uyğunlaşma (sertifikatlaşdırma, təlim, innovasiya), həmçinin Azərbaycanın turizm gücləndirilməsi.
“Dövlətin siyasi iradəsi və Prezidentin aydın strategiyası ölkəmizə turizmdə tarixi imkan yaradır. Mən şəxsi təcrübəm və beynəlxalq şəbəkəmlə bu strategiyanın həyata keçirilməsinə töhfə verməyə hazıram. Düzgün koordinasiya və məsuliyyətli yanaşma ilə Azərbaycan yaxın illərdə regionun aparıcı turizm mərkəzlərindən birinə çevrilə bilər”, – deyə İbrahim Qəfərov vurğulayıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.01.2026)
"Bizi Birləşdirən Mədəniyyət" İctimai Birliyi "Sərhədsiz sənət" layihəsini təqdim edib
"Bizi Birləşdirən Mədəniyyət" İctimai Birliyi ölkənin mədəni həyatında mühüm hadisə olacaq yeni — "Sərhədsiz sənət" layihəsinə start verib. Layihənin məqsədi Azərbaycan mədəniyyətinin sərhəd tanımayan gücünü nümayiş etdirmək və peşəkar sənətkarlarla gənc nəsil arasında birbaşa dialoq platforması yaratmaqdır.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına İctimai Birlikdən verilən məlumata görə,
layihə çərçivəsində keçirilən tədbirin ilk qonağı tanınmış dirijor, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti Əyyub Quliyev olub.
Yanvarın 14-də Şəhriyar adına mədəniyyət mərkəzində "Maestro ilə dialoq" adı altında keçirilən bu ilk görüşdə musiqinin universal dili vasitəsilə sərhədlərin necə aşılması, klassik sənətin müasir dünyadakı rolu və uğura gedən sənətkar yolunun pərdəarxası məqamları müzakirə olunub. Tədbir iştirakçıları maestronun zəngin yaradıcılıq təcrübəsi ilə tanış olaraq, onları maraqlandıran suallara cavab tapmaq imkanı qazanıblar.
"Bizi Birləşdirən Mədəniyyət" İctimai Birliyindən bildirir ki, "Sərhədsiz sənət" layihəsi müxtəlif sənət sahələrini əhatə edərək, cəmiyyətdə mədəni maarifləndirmə missiyasını davam etdirəcək.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.01.2026)
ADPU ilə Hədəf Şirkətlər Qrupu arasında əməkdaşlıq memorandumu imzalanıb
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti (ADPU) ilə Hədəf Şirkətlər Qrupu arasında əməkdaşlıq haqqında memorandum imzalanıb. Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Hədəf-dən məlumat verilib.
İmzalanma mərasimində çıxış edən Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin rektoru, professor Cəfər Cəfərov qarşılıqlı birgə fəaliyyətin əhəmiyyətinə toxunaraq bildirib ki, bu istiqamətdə həyata keçirilən işlər ölkəmizdə pedaqoji təhsil siyasətinin müasir dövrün tələblərinə uyğun şəkildə icrasına, innovativ düşüncəyə malik, bilikli kadrların hazırlanmasına mühüm töhfə verir. Rektor Hədəf Şirkətlər Qrupunun bu sahədəki fəaliyyəti və təşəbbüslərini yüksək qiymətləndirib.
Hədəf Şirkətlər Qrupunun qurucu direktoru, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Şəmil Sadiq göstərilən diqqət və hörmətə görə təşəkkür edib, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti ilə bir neçə ildir davam edən əməkdaşlıq əlaqələrinin bu memorandumla rəsmi səviyyəyə yüksəlməsinin önəmini vurğulayıb. O bildirib ki, 26–27 yanvar tarixlərində keçiriləcək “Hədəfdə STEAM 8” beynəlxalq təlim-treninqi də ADPU ilə birgə təşkil olunacaq. Qeyd edilib ki, bu beynəlxalq platforma növbəti dəfə təhsil sahəsində çalışan ekspertləri, müəllimləri və tədqiqatçıları bir araya gətirəcək, yeni elmi yanaşmaların müzakirəsi üçün imkan yaradacaq, eyni zamanda bir sıra xarici ölkələrdən olan təlimçi və ekspertlər tədbirdə iştirak edəcəklər.
Şəmil Sadiq vurğulayıb ki, imzalanan sənəd hər iki qurumun beynəlxalq təhsil müstəvisində birgə fəaliyyətinə hüquqi əsas yaratmaqla yanaşı, dövlət-özəl tərəfdaşlığının uğurlu nümunələrindən biridir.
Daha sonra Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin rektoru, professor Cəfər Cəfərov və Hədəf Şirkətlər Qrupunun qurucu direktoru, dosent Şəmil Sadiq əməkdaşlıq memorandumunu imzalayıblar.
Memorandum təhsil, elmi-tədqiqat, təcrübə, kadr hazırlığı və STEAM istiqamətləri üzrə əməkdaşlığın hüquqi çərçivəsini müəyyən etməklə yanaşı, pedaqoji ixtisaslar üzrə təhsil alan tələbələrin praktik bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi, onların əmək bazarının tələblərinə uyğun kadrlar kimi yetişdirilməsi, STEAM əsaslı təhsil modelinin inkişafı, müasir təcrübə və metodikaların birgə tətbiqi, eləcə də universitetlə Hədəf Şirkətlər Qrupu arasında elmi-metodik, praktiki və innovativ layihələrin həyata keçirilməsinə xidmət edəcək.
Sonda tərəflər arasında qarşılıqlı hədiyyələr təqdim olunub və xatirə fotosu çəkdirilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.01.2026)
“Maraqlı söhbətlər”də Abbasəli Həsənov Məsud Pezeşkian barədə
Nemət Tahir, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi
Bu dəfə “Maraqlı söhbətlər”də Azərbaycanın İrandakı keçmiş səfiri (1998-2009-cu illər) Abbasəli Həsənovun hazırkı İran prezidenti Məsud Pezeşkian barədə xatırlamalarını təqdim edirəm. Çox diqqətçəkən məqamlar var, maraqla oxuyacaqsınız.
“ Məsud Pezeşkianın əqidəcə milliliyini isbatlayacaq bircə misal gətirəcəm: Pezeşkian 2002-ci ildə səhiyyə naziri təyin olunanda paytaxt Tehranda onunla rəsmi görüşə getdim. Məqsədim səfir olaraq Azərbaycandan gələn xəstələrin güzəştli müalicə və dərmanlarla təminatı məsələsini qaldırmaq idi. Öncədən bu haqda xəbərdar etdiyimdən görüşümüzdə nazirliyin müvafiq idarələrinin rəisləri də iştirak edirdilər. Səhv etmirəmsə, 5 vəzifəli məmur iştirak edirdi. Onlardan 3-ü türk dilində bilmirdi. Qeyri-rəsmi hissədə Məsud bəylə türk dilində danışaraq bir-birimiz, dost-tanış haqda hal-əhval tutduq. Ancaq rəsmi hissədə mən fars dilində danışmağa başladım, çünki İranın dövlət dili fars dilidir. Çıxışıma başlayanda Pezeşkian məni saxlayıb soruşdu ki, dayan, qardaş, öz dilimizdə niyə danışmırsan? Cavab verdim ki, axı sizin əməkdaşların çoxu türk dilini başa düşmür, dediklərimi anlamayacaqlar, söhbəti yazıya almalıdırlar. Pezeşkian isə qətiyyətli şəkildə bildirdi ki, onlar türk dilini bilmirsə, bu, onların müşkülüdür, zəhmət çəkib türk dilini öyrənsinlər. Dedi ki, siz və mən fars dilini öyrənmişik, onlar da türk dilini öyrənsinlər. Həmin olaydan sonra Pezeşkianla bütün rəsmi görüşlərimizdə də Azərbaycan türkcəsində danışırdım...”
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.01.2026)
“40 manatla 520 manat” vədi: sosial şəbəkələrdə yeni saxtakarlıq- Hüquqşünas açıqladı
Fatimə Məmmədova, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Yəqin ki, hər birimizin sosial media platformalarında qarşısına çıxıb o “məlum hesablar”, o inanılmaz vədlər: asan yollarla pul qazanmaq. Kartına 40 manat yatırırsan, bir qədər sonra, yarım saat ərzində sənə 520 manat vəd edirlər. Daha doğrusu, elə bil ki, pul öz-özünə çoxalır.
Amma düşünün: bu pul onlarda həqiqətən varmı, yoxsa bu, cəmiyyətimizin təbəqəsini hədəf alan yeni dələduzluq sxemidir?
Beləliklə, biz jurnalist eksperimenti çərçivəsində həmin hesablardan birinə yazdıq, “müştəri” rolunda daxil olduq və fırıldağın necə işlədiyi barədə ətraflı məlumat öyrəndik. Nəticələr isə olduqca açıq idi: istifadəçilərdən aşağıdakı məbləğlərdə pul yatırmaları tələb olunur, qarşılığında isə “möcüzəvi qazanc” vəd edilir:
40 AZN - 520 AZN
50 AZN - 660 AZN
60 AZN - 800 AZN
80 AZN - 950 AZN
90 AZN - 1030 AZN
120 AZN - 1550 AZN
150 AZN - 2225 AZN
Həmçinin, qeyd etdilər ki, pulu onlara atdıqdan yarım saat sonra istədiyim məbləğı verəcəklər.Yazışmalardan görünür ki, insanları tələsdirərək, “1 saat ərzində qazancın hazır olacağı” və “yalnız ayda bir dəfə iştirak şansı” kimi ifadələrlə psixoloji təzyiq yaradılır. Rəsmi müqavilə yoxdur, hüquqi məsuliyyət nəzərdə tutulmayıb və bütün bu “investisiya” vədləri tamamilə saxtadır.
Belə sxemlər göstərir ki, sosial mediada tez və asan qazanc vədi ilə təqdim olunan hər mesaj diqqətlə yoxlanmalıdır. Yalnız diqqətli istifadəçilər bu cür dələduzluqlardan qoruna bilər.
Bu barədə “Ədəbiyyat və İncəsənət”portalına açıqlama verən vəkil Cavanşir Qasımov bildirib ki, sosial şəbəkələrdə "müəyyən məbləğ göndər, bir neçə qatını geri al" vədləri ilə insanların əmlakını ələ keçirmək cəhdləri qanunvericiliklə Dələduzluq cinayəti hesab olunur:
"Bu beynəlxalq sferada da geniş yayılmış dələduzluq üsuludur.
Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178-ci maddəsinə (Dələduzluq) əsasən, bu əməl etibardan sui-istifadə etmə və ya aldatma yolu ilə özgənin əmlakını ələ keçirmə kimi xarakterizə olunur. Bu cinayətin hüquqi fəsadları olduqca ciddidir hansı ki ələ keçirilən məbləğdən asılı olaraq 14 ilədək azadlıqdan məhrum etmə cəzası nəzərdə tutulur.
Vətəndaşlar bilməlidirlər ki, pulun 'könüllü' olaraq köçürülməsi faktı cinayət məsuliyyətini istisna etmir. Çünki qanunvericilik bu halda iradənin aldatma yolu ilə manipulyasiya olunmasını əsas götürür. Bank köçürmələri, tətbiq üzərindən aparılan əməliyyatlar və yazışmalar sübutlar hesab olunur.
Bu növ kiber-dələduzluqla qarşılaşan şəxslər vaxt itirmədən Daxili İşlər Nazirliyinin '102' xidmətinə zəng etməli və ya polis orqanlarına rəsmi müraciət ünvanlamalıdırlar. Eyni zamanda, vətəndaşlara tövsiyə olunur ki, sürətli və qeyri-real qazanc vədlərinə şübhə ilə yanaşsınlar, çünki heç bir hüquqi maliyyə mexanizmi bir neçə saat ərzində vəsaitin 5-10 qat artırılmasını təmin etmir".
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.01.2026)
“Mənim üçün teatr böyük ağac kimidir” – ALBİNA İMAŞOVA
Joldubek Kackynbaev, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qırğızıstan təmsilçisi
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun “Ədəbiyyat və İncəsənət” portalı ilə birgə “Türk dünyasının mədəniyyət xadimlərini Azərbaycanda tanıdaq” layihəsi təqdim edilir.
Bu dəfə Teatr və kino ulduzu, bir çox beynəlxalq mükafatlara layiq görülmüş aktrisa, Qırğızıstan Respublikasının Əməkdar artisti Albina İmaşovailə müsahibəmiz olacaq.
- Aktyorluq bacarığınızın olduğunu harada və nə vaxt kəşf etdiniz?
- Məktəbdə oxuyanda riyaziyyat və fizika dərslərinə yaxın idim. Aktrisa olmaq fikri heç ağlımdan da keçməyib. Bir dəfə Aktan Arım Kubat Ton rayonunda yaşadığım Karl Marks kəndinə gəldi və 7-8-ci sinif şagirdləri üçün kastinq etdi. “Beş qarıqadın” filmində Aynurə adlı qız rolu üçün namizəd axtarırdılar. Sinifimizdə ən ucaboy mən idim. Oğlanlar və qızlar sıraya düzüləndə başım çıxırdı.Boyumdan utanıb, əyilib dedim ki, mən niyə balaca doğulmamışam? Amma məhz məni seçdilər. Kamera qarşısında çox utancaq idim. O vaxt mərkəzdəki kinoteatrda filmlər nümayiş etdirilirdi və mən filmdə necə təsvir olunduğumu görməmişdim.Bir də Bubusara Beyşenaliyeva adına Qırğızıstan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinə daxil olanda müəllimlərim “Beş qarı qadın” filmində rol alan qız deyilmi?” deyə soruşdular, “xalq məni görüb” deyə sevindim.
-Ailəniz işinizə təsir edirmi?
-Bəli, mən İssık-Kul rayonunun Bokonbayev kəndində anadan olmuşam. Anam orada kitabxanaçı, atam müəllim işləyirdi. Yaradıcılıq toxumu uşaqlıqdan səpilir, valideyinlərimin hər ikisi çox kitab oxuyurdu. Valideynlər nümunə göstərirlər, biz də ailədə kitabsevər böyümüşük. Evdə dolanarkən açıq kitabımın səhifəsini bağlamadan, oxuyaraq ev işlərini görürdüm. Atam ağır xasiyyətli, ciddi nizam-intizamlı adam idi, heç nə deməyə cəsarət edə bilmirdik. Əvvəlki nəsillərə xas adam idi, atamla çay içərkən milçək uçduğunu belə eşidirdin. “Pıçıldaşmayın, əllərinizi çox uzatmayın, bir-birinizi itələməyin!!!” Daim xəbərdarlıqlar edərdi. Anamın gözəl səsi var, toylarda, məclislərdə atam hər şeyi saxlayıb anamı oxutdururdu, müğənniyə “dur, indi də Şaygül oxusun” deyirdi.
- Teatrda da, kinoda da varsınız. Hansı daha çox xoşunuza gəlir?
- Teatr mənim əsas işimdir. Və mən kinoda artıq aktrisa kimi karyerama başladım. İkisi arasındakı fərq ikidir. Teatrda tamaşaçı ilə personajlar arasında canlı əlaqə var. Biz alqışlardan enerji alırıq. Filmdə isə iki söz danışacaqsansa, 2 və ya 10 dubl edəcəksən. Həm də bütövlükdə filmin hansı istiqaməti tutacağını bilmirsən.Nəticəni ancaq film hazır olanda və ekranlara çıxanda görürsən. Burada qüsurlarını görməyə başlayırsan. Amma onu dəyişdirmək üçün qətiyyən bir yolun yoxdur. Tarixdə o cür də qalacaq. Teatrda isə bu gün səhv etmişəmsə, sabah onu təkrarlamamağa çalışırsan. Teatr mənim üçün böyük ağacdırsa, filmlər də, kliplər də, toylarda Umayın anası kimi görünməyim də budaqlardır.
-Hansı janrda rol almaq istərdiniz?
- Filmlərdə komediya rolunu oynayıramsa, teatrda tez-tez faciəvi obrazlar yaradıram. Həyatımda çoxlu komediya istəyirəm, evdə həmişə gülürəm. Bizim ailədə kiminsə göz qapaqları sallanırsa, “sənə nə olub?” deyə qışqırmağa başlayırıq. Bunu eşidən gözünü qaldırır.
-Xəyal etdiyiniz filmlər haqqında bizə məlumat verin.
-Arzum tarixi bir əsərdə oynamaqdır. Dramatik və psixoloji janrlı obrazlar da bəyənilir. Bu janrda filmlərim də var. Deyə bilərəm ki, mən müxtəlif janrlarda rollar yarada bilən aktrisayam. Teatrda “Tölgö” tamaşasında Kanıkey anamızın obrazını yaradıram. Dram janrındadır. Əgər siz məni kinoda qışqıran xala kimi görürsünüzsə, teatrda başqa obrazlarda da görə bilərsiniz.
-İctimaiyyətin diqqətində olan insanlara çoxlu tənqidlər verilir. Tənqidi necə qəbul edirsiniz?
-Mən tənqidi qəbul edirəm. Səhvlər olur, baxmayaraq ki, onu mükəmməl şəkildə bağlamaq mümkün deyil. Kino sahəsindəki qüsurlar o sahənin adamlarına məlumdur. Daha sonra təhlil edəcəyik və səhvlərimizi bir daha təkrarlamamağa çalışacağıq. İstər müsbət, istər mənfi, hər bir fikir insanı stimullaşdırır.
-Həyat yoldaşınızın da aktyor olduğunu bilirik. Sizi bir araya gətirən nədir?
-Deyəsən, ikimizin də xoşladığı, bir-birimizi bəyəndiyimiz mövzu tapdıq. Bizim ailə qurmağımız da maraqlı idi. Arnis mənimimlə eyni məktəbdə 2 sinif aşağıda oxuyurdu. Bir dəfə mikroavtobusla Tüp rayonunun Dolon kəndinə gedirdik. Nə qədər erkən getsək də, yanvar olduğu üçün qaranlığa düşdük.Dolon kəndi magistral yoldan 13 kilometr aralıda olduğundan, mikroavtobusdan düşəndən sonra başqa maşın tutmalı idik. Gecə saat 1-2 idi, Arnis sürücüyə dedi ki, dayı, kəndə evlənməyə gedirdik, bizi evimizə apara bilərsən, biz burada yolada qala bilmərik. Sürücü sərnişinlərdən soruşanda ki, kəndı dönməyə icazə verirsinizmi, hamısı razılaşdı. Həmin sərnişinlərə minnətdarıq.
- Heç peşəniz üçün fədakarlıq etmisinizmi?
-İlkimin - qızımın indi 8 yaşı var. Dünən Böyük Britaniyadan olan rejissor Sara Berger Şekspirin “Makbet” əsərini səhnələşdirdi. Baş qəhrəman Makbetin həyat yoldaşı rolunu oynadım. Bundan əvvəl Suyun Otkeev Megatoy filminin ikinci hissəsini çəkmək qərarına gəlmişdi. Bildiyiniz kimi, mən o filmdə xala rolunu oynamışam. Amma ikincisi gecələr çəkilir. Gündüz tamaşada işləyirəmsə, gecələr filmə çəkilirəmsə, demək ki, sağlamlığımı qurban verirəm. İçim yansa da ondan imtina etməli oldum, çünki hər şeyin daha yaxşısını etmək istəyirdim.
-Maraqlı müsahibə üçün çox sağ olun. Var olun!
-Təşəkkür edirəm!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.01.2026)
