16 may saat 17:00-da Bakı Dövlət Universitetində Türk dünyasının musiqi brendi, Türk mədəniyyəti və irsinin səfiri olan dünyaşöhrətli “TURAN” ansamblının musiqili mühazirəsi baş tutacaq.

 

Konsert Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu tərəfindən təşkil olunur və Azərbaycan Respublikasının Müstəqillik Gününə həsr edilib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı xəbər verir ki, ansamblın unikal müəllif formatında təqdim olunan çıxışları türk xalqlarının folklor sənətinin, mədəniyyətinin, musiqisinin və ənənəvi musiqi alətlərinin təbliğinə yönəlib. “TURAN”ın musiqili mühazirələri melodiyaların dərin maarifləndirici məzmunla harmoniya təşkil etdiyi xüsusi yaradıcılıq məkanıdır.

Proqram çərçivəsində ansambl üzvləri yalnız musiqi əsərlərini ifa etməklə kifayətlənməyəcək, eyni zamanda qrupun yaranma tarixi, milli geyimlərin xüsusiyyətləri, ənənəvi musiqi alətlərinin mənşəyi, onlarla bağlı rəvayətlər və hazırlanma incəlikləri barədə ətraflı məlumat verəcəklər. Hər bir əsər onun bədii və mənəvi məzmununu açıqlayan dolğun izahlarla müşayiət olunur.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.05.2026)

İmran Verdiyev,

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi. “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Oğuz təmsilçisi

 

Şəki-Zaqatala Regional Mədəniyyət İdarəsinin və Şəki Regional Turizm İdarəsinin dəstəyi, Mirzə Fətəli Axundzadə adına Mədəniyyət Mərkəzinin tabeliyində fəaliyyət göstərən “Narınqala” Folklor evinin, “Şəkifest” komandasının təşkilatçılığı ilə “Bahar festivalı” adlı sərgi keçirilib.

 

“Narınqala” Folklor evində təşkil olunan sərgidə Şəki-Zaqatala Regional Mədəniyyət İdarəsinin rəhbərliyi və əməkdaşları, Şəki Regional Turizm İdarəsinin və KOB-un rəhbərliyi, mədəniyyət işçiləri, şəhər ictimaiyyəti və şəhərə təşrif buyurmuş turistlər iştirak edib.

Sərgidə toxuma, tikmə, rəsm, bəzək əşyaları və müxtəlif milli suvenirlər nümayiş etdirilib. Qonaqlar hər bir əl işinin yaranma tarixi və hazırlanma texnikası ilə maraqlanıb, sənətkar xanımlarla həmsöhbət olublar.

Tədbirdə çıxış edən Şəki-Zaqatala Regional Mədəniyyət İdarəsinin və Şəki Regional Turizm İdarəsinin rəhbərləri bu cür festivalların bölgənin turizm cəlbediciliyinin artırılmasında mühüm rol oynadığını vurğulayıblar.

Bildirilib ki, xanımların əl işləri yerli və xarici turistlər üçün böyük maraq doğurur və bu kimi təşəbbüslər dövlət tərəfindən daim yüksək qiymətləndirilir və dəstəklənir.

Sərginin təşkilində əsas məqsəd evdar və yaradıcı xanımların əl işlərini nümayiş etdirərək onlara iqtisadi və mənəvi dəstək olmaq, unudulmaqda olan sənətkarlıq növlərini gənc nəslə tanıtmaq, eləcə də Şəki və ətraf bölgələrin zəngin sənətkarlıq ənənələrini turistik dəyər kimi ön plana çıxarmaqdır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.05.2026)

 

                                                                  

 

Nemət Tahir,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

 

Ermənistanda iyunun 7-nə təyin edilmiş parlament seçkiləri yaxınlaşdıqca, siyasi arenada gərginlik pik həddə çatır. Bu mübarizə artıq sadəcə ideologiyaların deyil, həm də ağır təhqirlərin, «agent» damğalarının və ən maraqlısı, illərdir müzakirə edilən «mənşə» iddialarının savaşına çevrilib.

 

Bu gərgin atmosferin mərkəzində dayanan Robert Köçəryan və Nikol Paşinyan qarşıdurması fonunda gündəmi zəbt edən əsas məqamları təqdim edirik:

2026-cı ilin iyun seçkiləri Nikol Paşinyan üçün hakimiyyəti qorumaq, Köçəryan rəhbərliyindəki müxalifət üçün isə revanş götürmək şansıdır. Paşinyan seçiciləri "sülh və müharibə" arasında seçim etməyə çağırsa da, müxalifət onu "milli maraqları satmaqda" ittiham edir.

 

 Şayiə, yoxsa Gizli Həqiqət?

Ermənistan daxilindəki siyasi çəkişmələrdə ən çox istifadə edilən "silahlardan" biri Robert Köçəryanın mənşəyi ilə bağlıdır. Bu iddialar hətta Ermənistan parlamentinin tribunasından belə səsləndirilib.

  İddialara görə, Robert Köçəryan 1954-cü ildə Azərbaycanın Daşkəsən rayonunda doğulub. Onun anası Emma Ohanyanın həmin vaxt Daşkəsəndə müəllimə işlədiyi bildirilir.

 Şayiələrdə Köçəryanın bioloji atasının Daşkəsəndə rəhbər vəzifədə çalışmış bir azərbaycanlı (adlar arasında Məmməd Məcidov və ya yerli partiya komitəsinin rəsmiləri çəkilir) olduğu iddia edilir.

  Rəsmi bioqrafiyada atası kimi göstərilən Sedrak Köçəryanın isə Robert doğulduqdan sonra Emma ilə evləndiyi və ona öz soyadını verdiyi deyilir.

 Bu iddia Ermənistan cəmiyyətində ona görə bu qədər populyardır ki, Köçəryanın azərbaycanlılara qarşı nümayiş etdirdiyi hədsiz nifrətin və Xocalı soyqırımındakı rolunun kökündə məhz bu "travma"nın (mənşəyini gizlətmək və özünü "əsl erməni" kimi sübut etmək cəhdi) dayandığı vurğulanır.

 

Təhqirlər "Dueli": Hambal, agent və dərman məsələsi

Seçki marafonunda Robert Köçəryan Paşinyana qarşı leksikonunu xeyli sərtləşdirib:

 Köçəryan Paşinyanı Türkiyə və Azərbaycanın maraqlarına xidmət etməkdə günahlandırır.

  Paşinyanın emosional çıxışlarına cavab olaraq Köçəryan jurnalistlərə müsahibəsində onun psixi durumuna işarə edərək, "yəqin dərmanlarını içməyi unudub" deyə kinayə edir.

 Köçəryan Paşinyanın idarəçilik üslubunu və keçmişini aşağılamaq üçün onu tez-tez küçə siyasətçisi və aşağı təbəqənin təmsilçisi kimi qələmə verir.

Ermənistanda seçki yolu ideoloji müzakirələrdən daha çox şəxsi qərəzliklərdən keçir. Köçəryanın azərbaycanlı atası ilə bağlı iddiaların yenidən gündəmə gəlməsi, əslində ölkədəki siyasi elitanın nə qədər çıxılmaz vəziyyətdə olduğunun göstəricisidir. İyunun 7-də erməni seçicisi ya "hambal" dedikləri Paşinyanı, ya da mənşəyi şübhə altına alınan "general" Köçəryanı seçməli olacaq.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.05.2026)

 Ülviyyə Əbülfəzqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

 

Bəzi insanlar var ki, onlar öz gələcəyini, öz xoşbəxtliyini, öz arzularını Vətənin xoşbəxtliyinə, Vətənin azadlığı naminə fəda edirlər.

Belə insanlar öz canlarını, qanlarını belə bu yolda fəda etməkdən çəkinmirlər.

Bilirlər ki, bu yolda ölüm var, amma yenə bu yolda qorxmadan addımlayırlar.

Azərbaycanın belə igid oğulları tarix boyu var olmuşdur və var olacaqdır da.

 

Abbas Səhhətin unudulmaz misraları deyəcəklərim üçün gözəl poetik bəzəkdir:

 

Vətən – əcdadımızın mədfənidir,

Vətən – övladımızın məskənidir.

Vətənin sevməyən insan olmaz,

Olsa, ol şəxsdə vicdan olmaz.

 

Vətən yolunda Şəhid olan qəhrəman oğullarımız həmişəyaşarlar siyahısında yer alanlardır.

Onlar öz qanları və canları ilə bu qəhrəmanlıq dastanlarını yazanlardır.

Şəhidlik anlayışının kökü qədim tarixə malikdir. Şəhidlik anlayışı bizim kimliyimizin əsasıdır.

44 günlük müharibədə də biz "Dəmir yumruğa" çevrilib Vətənin azadlığı uğrunda əsl şücaət göstərdik. Dünyaya Azərbaycanın qədim tarixi və müqəddəs torpaqlarının yalnız ona məxsus olduğunu bəyan etdik.

Bu Ali Baş Komandanın və müzəffər ordumuzun "Şər" üzərində möhtəşəm və unudulmaz qələbəsi idi.

 

Qəhrəmanlıq, igidlik bizə valideynlərimizdən miras ötürülür və canımıza, qanımıza hopur.

 Azərbaycanın qəhrəman, unudulmaz, əbədiyaşar igid oğullardan biri də öz canını, qanını Vətən üçün qurban verən Şahlar Əvəz oğlu Şükürovdur.

Şahlar Əvəz oğlu Şükürov 1952-ci ilin may ayının 17-də Kəlbəcər rayonunun Zülfüqarlı kəndində doğulmuşdur. Məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutuna (indiki İqtisad Universiteti) daxil olmuşdur.

1972-ci ildə Ş.Şükürov Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmətə çağırılmışdır. Ordu sırala­rından tərxis olunduqdan sonra Bakıdakı islah-əmək müəssisələrinin birində işləmişdir. Sonra fəaliyyətini Ucar rayon Daxili İşlər Şöbəsində davam etdirmişdir.

1986-cı ildə Ş.Şükürov Rostov Ali Polis Akademiyasını bitirmişdir. 1987-ci ildə Zərdab rayon DİŞ-də əməliyyat işləri üzrə rəis müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir. Polis mayoru rütbəsi almışdır.

Ş.Şükürov tez-tez qaynar nöqtələrdə olur, erməni yaraqlılarına qarşı aparılan əməliyyatlarda fəal iştirak edirdi. 1990-cı il iyul ayının 11-də hərbi qulluqçuların müşayiəti ilə Tərtər-Kəlbəcər yolu ilə hərəkət edən maşın karvanı Ağdərə ərazisindən keçərkən, düşmənin qəfil hücumu ilə rastlaşdı. Ş.Şükürov bu qeyri-bərabər döyüşdə onlarla erməni faşistini məhv etdi və özü də qəhrəmancasına şəhid oldu.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 8 oktyabr 1992-ci il tarixli 264 saylı Fərmanı ilə polis mayoru Şükürov Şahlar Əvəz oğluna (ölümündən sonra) "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı verilmişdir.

Ailəli idi. İki övladı yadigar qalıb.

Ş.Şükürov Kəlbəcər rayonunun Zülfüqarlı kəndində dəfn edilmişdir.

Zərdab rayonunda Ş.Şükürov adına küçə var. Rayondakı məktəblərin birinə Qəhrəmanın adı verilmişdir.

Bəli, yaşasaydı mayın 17-si öz ailəsi ilə doğum gününü qeyd edəcəkdi, amma Vətən sevdası onun ömrünü aldı.

Bu sevgi, bu igidlik onun ömrünü qısaltdı.

Şəhidin ömür-gün yoldaşı Elmira xanım Şahlar Şükürovla bağlı xatirələrində söyləyir ki: Şəhidin anası oğluna söyləyib ki, oğul, təhlükəsiz yollardan keç, amma atası da anında bildirib ki, sonra desinlər Şahlar qorxaqdı, Murov yollarından keçmir.

Şahlar Şükürov, əlbəttə, qorxunu çoxdan dəfn etmişdir, elə yollarda da Şəhid oldu".

Şəhidin atası el ağsaqqalı Əvəz Şükürov müsahibələrin birində sarsılmadan söyləyib ki: " Mən düşmən qarşısında heç əyilməmişəm və əyilməyəcəyəm.

Mənim övladlarım, nəvələrim, nəslim torpağın yolunda canından keçməyə həmişə hazırdır".

Şəhidin bacısı Tahirə Şükürova Milli Qəhrəman Rafiq Nəsrəddinovun adını daşıyan 39 nömrəli tam orta məktəbdə illərdir direktor vəzifəsini icra edir. Azərbaycan Dövlət Himni oxunarkən gözlərində həmişə  qürur doğulur və  bu baxış Vətən sevgisinin qandan gəldiyinin isbatıdır.

Şəhidlərimiz Vətən var olduqca var olacaq.

Şəhidlər ölməz, Vətən bölünməz!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.05.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Gün gələcək görəcəksən, qiyamətdə, qiyamətdir.

Namaz qılmaq, səcdə etmək, Allaha bir itaətdir.

Tanrı bizi xəlq eyləyib, təbib nədir, loğman nədir.

Dərdimizə çarə varsa, İlahidən şəhadətdir.

Etibar Vəliyev (“Sev Allahı”)

 

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü Etibar Vəliyevin doğum günüdür.

Bu ad sizə tanış gəlmədisə tanışlıq verək.

Etibar Vəliyev 1963-cü il mayın 16-da Lənkəran rayonunun Ləj kəndində anadan olub. 1978-ci ildə Lənkəran rayonunun Ləj kənd məktəbini bitirib. 1978–1981-ci illərdə Bakı Plan-Uçot Texnikumunda "kənd təsərrufatı istehsalatında mühasibat uçotu" ixtisası üzrə təhsil alıb. 1981–1983-cü illərdə hərbi xidmətdə olub. 1986–1992-ci illərdə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Akademiyasında "Kənd təsərrufatının iqtisadiyyatı və təşkili" ixtisası üzrə təhsil alıb, iqtisadçı ixtisasına yiyələnib.

1986–1988-ci illərdə Lənkəran rayonunun "Puşkin", "Oktyabrın 60 illiyi" sovxozlarında iqtisadçı və 1988–1998-ci illərdə Lənkəran "5 №-li çay fabriki"ndə baş mühasib işləyib. 1998–2001-ci illərdə Lənkəran Dövlət Universitetində "İqtisadiyyatın əsasları" fənnini tədris edib. 1998–2019-cu illərdə Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin 9 saylı region üzrə Dövlət Əmək Müfəttişliyində baş məsləhətçi — baş əmək müfəttişi vəzifəsində çalışıb.

2019-cu ildə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi naziri Sahil Babayevin əmri ilə Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin Lənkəran-Astara regional şöbəsinin (Astara, Cəlilabad, Lerik, Lənkəran, Masallı və Yardımlı) rəisi vəzifəsinə təyin olunub. 2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncama əsasən, dövlət qulluğunda səmərəli fəaliyyətinə görə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif olunub.

Məktəb illərindən bədii yaradıcılıqla məşğul olub. Yüzlərlə müxtəlif şeirlərin müəllifidir. İlk şeiri indiki "Lənkəran" qəzetində çap olunub. 2006-cı ildən "Məşəl" ədəbi-bədii, elmi-publisistik jurnalında məsul katib, 2018-ci ildən isə baş redaktor müavini kimi fəaliyyət göstərib.

2007-ci ildə "Məşəl" ədəbi-bədii, elmi-publisistik jurnalının nəşrə başlamasının 5 illiyi munasibəti ilə "Həsən bəy Zərdabi" mükafatı ilə təltif edilib. 2007-ci ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin, 2008-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.

2017-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin "Azərbaycan Yazıçılar Birliyi üzvlərinin yaradıcılıq şəraitinin yaxşılaşdırılması tədbirləri haqqında" 2007-ci il 12 mart tarixli 2023 nömrəli sərəncamına əsasən 1 illik xüsusi təqaüdə, 2018-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Fəxri Fərmanına, 2019-cu ildə isə ədəbi fəaliyyətinə görə Rəsul Rza adına beynəlxalq mükafata layiq görülüb.

 

Kitabları

1. "Görüşə Gəl" (şeirlər)

2. "Baxmağa Dəyər" (şeirlər)

3. "Mənim Duyğum" (şeirlər)

4. "Ürəyimdə döyünən vətən" (şeirlər)

5. "Analı dünyam" (şeirlər)

6. "Azərbaycanda multikulturalizm və onun Lənkəran qaynaqları" (həmmüəlliflə)

 

Mükafatları

- Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin "Həsən bəy Zərdabi" mükafatı

- Azərbaycan Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Fəxri fərmanı

- Azərbaycan Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatı

- Azərbaycan "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı

 

Allah xeyirli ömür nəsib etsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.05.2026)

Pnar Yusifli,

Naxçıvan televiziyasının əməkdaşı.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Bəşər sivilizasiyasının ilkin mədəniyyət ocaqlarından hesab olunan Naxçıvan torpağı hər daşı, qayası ilə xalqımızın zəngin tarixi, elmi və mədəni irsini formalaşdıran ulu diyardır. “Şərqin incisi” adlanan bu yurda dünya şöhrəti qazandıran bir sıra amillər var ki, bunlar sırasında qədim, tarixi əsrlərə dayanan abidələr xüsusilə seçilir. Belə abidələrdən biri “Əshabi-Kəhf Ziyarətgahı” Dini-Mədəni Abidə Kompleksidir.

 

Naxçıvan şəhərindən təqribən 12 kilometr məsafədə yerləşən dini ziyarətgah yaxınlıqdakı Haçadağ və Nəhəcir dağlarının arasında hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 1665 metr yüksəsklikdə yerləşir.  Qədim tarixinə və quruluşuna görə bu müqəddəs yer dini ziyarətgah hesab olunur. Əshabi-Kəhf ziyarətgahı demək olar ki, artıq dünyada tanınan bir məkana çevrilib. Hər il bu ziyarətgaha minlərlə  qonaq gəlir.

Əshabi-Kəhf adının mənası “yeddi yatan adam”, ərəb dilində isə “mağara adamları” mənasına gəlir. Qurani-Kərimin “əl-Kəhf” surəsində - Allaha iman etmiş bir qrup gəncin düşmənlərdən qorunmaq üçün 300 ildən çox bir müddətdə sığındıqları bir mağaradan bəhs edilir.

Rəvayətə görə, Roma imperatorluğu dövründə bir-birini tanımayan bir qrup gənc gizli şəkildə təkallahlılığa inanır və ibadət edirmiş. Onlar insanların məruz qaldığı zülm və haqsızlıqlara susmur, inanclarını çəkinmədən yaymağa çalışırdılar.

Günlərin birində Roma imperatoru Dağ Yunus xalqın qarşısına çıxdığı zaman bu gənclər də həqiqəti insanlar arasında yaymaqla məşğul idilər. İmperator dərhal göstəriş verir ki, bu gənclər üç gün müddətində yollarından dönüb bütlərə sitayiş etməsələr edam olunacaqlar. Çünki imperator dərhal edam hökmünün verilməsinin xalq arasında böyük səs-küy yaradacağından ehtiyat edirdi.

Gənclər bu zülmə boyun əyməyərək şəhərdən qaçır və yaxınlıqdakı bir mağaraya sığınırlar. Rəvayətlərdə onların yeddi nəfər olduğu, yanlarında isə bir çoban itinin də olduğu söylənilir. İt onları addım-addım izləyir. Nə qədər qovmağa çalışsalar da, it geri çəkilmir. Deyilənə görə, Allahın izni ilə it dilə gələrək belə deyir:

— Mən də şahın zülmündən qaçıram.

Beləcə, gənclər itlə birlikdə mağaraya sığınaraq biraz yataraq dincəlmək və daha sonra təhlükəsiz bir yerə getmək qərarına gəlirlər. Lakin onların qısa hesab etdiyi bu yuxu düz üç yüz il davam edir. Oyandıqları zaman isə həyatın tamamilə dəyişdiyini görürlər. Ciblərindəki pullar artıq çox qədim dövrə aid idi. Yemək almaq üçün şəhərə gedən Vəzir Təmirxan çörək almaq istəyərkən insanlar onun puluna təəccüblə baxırlar. Ondan bu pulları haradan tapdığını soruşurlar. O isə pulların özünə aid olduğunu deyir. Şəhər əhli isə bildirir ki, bu sikkələr üç yüz il əvvəl hökm sürmüş Dağ Yunusun dövrünə aiddir.

Baş verənlərin adi hadisə olmadığını anlayan Vəzir Təmirxan gördüklərini insanlara danışır. Xəbər qısa zamanda şəhərə yayılır və maraq içində olan insanlar mağaraya doğru üz tuturlar. Vəzir yoldaşlarını xəbərdar etmək üçün hamıdan əvvəl mağaraya doğru qaçır.

Rəvayətə görə, mağaradakı gənclər baş verən möcüzənin insanlar tərəfindən öyrənildiyini anlayanda Allaha dua edib qeybə çəkilməyi diləyirlər. Allah da onların duasını qəbul edir və hamısı olduğu yerdəcə qeyb olur.

Bu hadisədən təsirlənən insanlar burada ilahi bir möcüzənin baş verdiyinə inanır və həmin vaxtdan etibarən mağaranı müqəddəs bir ibadət yeri kimi ziyarət etməyə başlayırlar.

Bəs görəsən “əl-Kəhf” surəsində adı zikr olunan mağaranın həqiqi yeri haradadır?

Bəziləri həmin mağaranın  Türkiyədəki Tarsus şəhərində, İordaniyadakı “Amman” yaxınlığında, Yunanıstan ərazisində, Romadakı “Katakomb” sərdabəsində,  İraqın “Nineva” şəhərində,  Azərbaycanın “Naxçıvan” ərazisində və sair kimi yerlərdə olduğunu iddia ediblər. Hətta, bu mağaranın  Qüdsdə olduğunu da iddia edənlər var.

Bir çox elmi mənbələr iki əsas yerin adını çəkir. Bunlardan biri Türkiyənin “Tarsus” şəhərində qədim adı  ilə desək “Efsus” adlanır. Bu barədə “Məsəlikul-Əbsar və Məmlikul-Əmsar” adlı kitabın 2-ci cildində Türkiyədəki “Efsus” mağarasına işarət edilib. İkinci məşhur yer isə  İordaniya ərazisində “Amman” yaxınlığında yerləşən “Raqim” mağarasıdır. Bu mağara daha qədim mağaradır. Adı da məhz Qurani-Kərimdəki “Əshabur-Raqim” sözündən götürülüb. Şərqşünas Klarmon Cano da mağaranın həqiqi yerinin burada olduğunu düşünür.  Hazırda həmin yerlərə də turist axını var və ziyarətgah kimi ziyarət edirlər.

Bəs Naxçıvan?

“Qurani-Kərim”də adı çəkilən Əshabi - Kəhf həqiqətənmi Naxçıvandadır?  Dünyanın ən qədim, ən müqəddəs  ziyarətgahlarından biri olan, Allaha, tək allahlığa inancın sığındığı yerlə, Əshabi-Kəhflə tanış olaq.

Müqaisə elədikdə mağaranın 2 dağın arasında yerləşməsi, quruluşu və təbii coğrafi şəraiti buranın ilkin yaşayış məskənlərindən biri olmasını söyləməyə əsas verir. Mağaranın divarlarındakı izləri açıq-aydın gözlə görmək mümkündür. Bu, sanki divara söykənmiş insan izləridir ki, onlara da “Yeddi kimsənə” deyilir. Mağaranın daxili yüksələn formada olmaqla, yuxarı tərəfdə, məscidə və “Cənnət bağına” çıxan yolun solundakı qayada deşik var. Bu deşikdən Türkiyə şəhərindəki “Tarsus”da da eynisi var. Eyni zamanda məscidin  ətrafında “Qara daş”ın və “Damcıxana”nın da olmasını qeyd edirik. Mağaradakı təbii sığınaqlar ayrı-ayrı otaqları xatırladır. Buranın təbii girişi çox çətin keçilə bilən, sürüşkən qayadan ibarətdir ki, bu da mağaradakıları düşmənlərin və vəhşilərin hücumundan qoruyurmuş. Mağarada bir neçə kitabə də var.

Həqiqətən də bu tipli və eyni adlı mağaraların sayı kifayət qədər çoxdur və bəziləri bir neçə əsr öncədən mövcuddur. Araşdırmaçı doktor Məhəmməd Hişam ən-Nəsan qeyd etmişdir ki, 40-a yaxın ölkədə “Əshabı-Kəhf” adlı mağara mövcuddur.

Bizə isə indi yalnız inanmaq, ziyarət etmək və bu inancı saf şəkildə qoruyub saxlamaq qalır. Naxçıvanda yerləşən bu müqəddəs mağaranı hər il minlərlə turist və yerli sakin ziyarət edir. Kimisi burada dua edir, kimisi də Allaha içindəkiləri pıçıldayır. 

Mağaranın içində dolaşdıqca insanın ağlında saysız suallar yaranır. Görəsən, doğrudanmı burada yüzillərlə davam edən ilahi bir möcüzə baş verib? Yoxsa əsrlər boyu insanların inancı bu məkanı müqəddəsləşdirib? Bəlkə də bu sualların dəqiq cavabı heç vaxt bilinməyəcək. Amma bir həqiqət var ki, Əshabi-Kəhf mağarasına gələn hər kəs buradan eyni hisslə ayrılmır. Kimisi daha çox inanaraq geri dönür, kimisi isə içində yeni suallarla. Buna hər kəs özü qərar verir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.05.2026)

 

Qulu Ağsəsin "Saat 6-nı gözləyirəm" kitabı çapdan çıxıb

 

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Milli İrsi Mədəni Tarixi Araşdırmalar (MİMTA) Fondunun nəzdində fəaliyyət göstərən "MİMTA Yayımları"nda tanınmış şair Qulu Ağsəsin "Saat 6-nı gözləyirəm" adlı esselər toplusu işıq üzü görüb.

 

Kitabda müəllifin daxili dünyasını, səmimi etiraflarını və qeyri-adi müşahidələrini əks etdirən müxtəlif mövzulu esselər toplanıb. Müəllif Qarabağ mövzusu, milli kimlik, sevgi və tənhalıq kimi məsələləri bəzən ironik, bəzən isə dərin fəlsəfi baxışla sorğulayır.

"Hər söz bir xatirədir. Hər xatirə bir yara... Və bəzən insan bütün ömrünü o yaraları sözlə sağaltmağa sərf edir..."

 

Qulu Ağsəs bu kitabda oxucunu öz yaddaşının dərinliklərinə aparır – uşaqlıqdan başlayan yol, şeirə çevrilən talelər, itirilmiş torpaqların ağrısı və susmayan daxili səs bu yazıların ana xəttini təşkil edir. Müəllifin qələmindən çıxan bu əsər sadəcə esselər toplusu deyil – düşüncəsini sözə çevirməyi bacaran bir insanın mənəvi gündəliyidir. Kitaba adını verən “Saat 6-nı gözləyirəm...” ifadəsi isə hər kəsin içində səssizcə gözlədiyi o xüsusi anın rəmzidir.

Həm poetik dilin incəliyini, həm də həyatın mahiyyətini axtaran oxucular üçün nəzərdə tutulan bu toplu müasir ədəbiyyatımızın dəyərli nəşr nümunələrindən biri kimi qiymətləndirilir.

Kitabı "Litera" kitab evi və şəhərin digər kitab mağazalarından əldə etmək olar.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.05.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Ədəbiyyat qəzeti” ilə birgə “Şənbə qiraəti” layihəsində bu gün sizlərə Faiq Hüseynbəylinin şeirləri təqdim edilir.

 

 

Gözüm yoxdur özgələrin işində,

Öz işimlə məşğul olan adamam.

Sevdalanıb Məhəmmədin yaşında,

İçdən-içə işğal olan adamam.

 

Çıxmayacaq yaxşılıqlar yadımdan,

Dirilmişəm yollar kimi addımdan.

Öz sözümdən, öz səsimdən, adımdan

Adam kimi məsul olan adamam.

 

Naxışım bu, çalarım bu, boyam bu,

Çəmənim bu, düzənim bu, qayam bu...

Beş aşağı, üç yuxarı buyam, bu,

Qəbullanıb məqbul olan adamam.

 

Yol çəkəcək şairlərin gözləri,

Addım-addım göyərəcək izləri.

Ovuclayıb şeir-şeir sözləri,

Bir ümidlə qəbullanan adamam.

 

Boy atmışam, boylanmışam yurd ilə,

Soylanmışam sevinc ilə, dərd ilə.

Qiyamətə qalmamışam qurd ilə,

Sərgilənib məhşər olan adamam.

 

Libas kimi gah geniş, gah dar olub,

Yaranışdan ruh bədənə yar olub.

Səcdə edən mələklərə var olub,

"Ol" sözüylə məşhur olan adamam.

 

 

***

 

Gəldim ah ilə dünyanı,

Yandırıb-yaxdığım günə.

Yağıştək yağdığım günə,

Şimşəktək çaxdığım günə.

Öyrəndim, tək də olurmuş,

Sevgi, istək də olurmuş...

Sözsüz, gəlmək də olurmuş

Sənsiz darıxdığım günə.

 

Oldu gecə gündüz kimi,

Ürəklər dondu buz kimi,

Qanadlandım bir söz kimi,

İçimdən çıxdığım günə.

 

Gələn mənəm, yaratdığın,

Durultduğun, arıtdığın -

Bir gün özümü tapdığım,

Bir gün karıxdığım günə.

 

Dustaqdır fikrim, xəyalım,

Fəsillə dəyişir halım...

Qara daş düşəydi, zalım,

Qarşına çıxdığım günə.

 

 

***

 

Azı azdan bilmişəm,

Çoxunu çox görmüşəm.

Gözləri ac canavar,

Toxunu çox görmüşəm.

 

Həmdəm olar kim təkə,

Mən çəkəni kim çəkər?!

Gözlərində səksəkə,

Qorxunu çox görmüşəm.

 

Söz ürəkdə xal kimi,

Keçib getdim yol kimi.

Şirin-şirin, bal kimi

Yuxunu çox görmüşəm.

 

Buza tutdum sazağı,

Söylədim bir az ağı...

Qırx yaşımda uzağı,

Yaxını çox görmüşəm.

 

Hərdən yad et, ay adam,

Keç bu tənha adadan.

İçimdəki odada,

Qırğını çox görmüşəm.

 

Hər nə var ürəyimdə,

Qərarımda, rəyimdə...

Dostların kürəyimdə

Oxunu çox görmüşəm.

 

 

***

Məni çox da belə ciddiyə alma,

Mən sevgi şeiri yazan Faiqəm.

İynəylə gor eşən, ümid səfili,

Özü öz qəbrini qazan Faiqəm.

 

Mən xəyal düşkünü, azru xəstəsi,

Yazdığım şeirlər qəm şikəstəsi...

Özümə aiddir sözü, bəstəsi,

Mən aşiq Faiqəm, ozan Faiqəm.

 

Tanrıdan süzülən nur, işıq olan,

Umduğu yerlərdə barışıq olan,

Həyatı, taleyi qarışıq olan,

Alın yazısını pozan Faiqəm.

 

Bir şirin, xoş sözə meylini salan,

Şeir gülüstanı viranə, talan...

Özünü axtaran, qərarsız qalan,

Misralar içində azan Faiqəm.

 

Gün gələr, yollardan yığışar izim,

Qırxıma boylanar yetmişim, yüzüm.

Məni ram etməyə nə var, əzizim?!

Mən çətin insanam, asan Faiqəm.

 

Çox çaba göstərdim unutmaq üçün,

Arzunu, ümidi yarıtmaq üçün.

Gözümün yaşını qurutmaq üçün,

Qara kirpiyimdən asan Faiqəm.

 

 Xoş sözə dodağın büzənlər bilir,

İşıqda kölgətək gəzənlər bilir,

Yaxşını yamana yozanlar bilir,

Yamanı yaxşıya yozan Faiqəm.

 

Məni çox da belə ciddiyə alma,

Mən özüm özümdən bezən Faiqəm.

 

 

***

 

Bəlkə də bir qışı heç çıxammadım,

Bəlkə də görmədim bir yazı, getdim.

Götürüb özümlə əməllərimi,

Dinləyib İlahi avazı, getdim.

 

Həqiqət öyrədib ta ki, bətindən,

Tanrı agah etdi söz sənətindən.

Şikayət eylədim ədalətindən,

Getdim bu dünyadan, narazı getdim.

 

Hardandır bu sevda, bu istək, nəşə?!

Hər səhər əl açdım nura, günəşə.

Tapşırıb havaya, suya, atəşə -

Sözə iki oğlu, bir qızı, getdim.

 

Bir insan ömrüdür hər kəsin payı,

Söz ilə ucalar sevgi sarayı.

Verdim insanlara günəşi, ayı,

Apardım bir axan ulduzu, getdim.

 

Mürəkkəb eləyib axan qanımı,

Gizlədə bilmədim həyəcanımı.

Mən Tanrı sanmışam öz vicdanımı,

Getdim həqiqətə, diz-dizi getdim.

 

Könül gözəlliyə, eşqə təşnədir,

Eşq bəzən susdurur, bəzən kişnədir.

Anladım o dünya, bu dünya nədir,

Adladım gecəni-gündüzü, getdim.

 

 

***

 

Bu təlaşla nə xəbərdir,

Bilirəm, bəli, tapılıb...

Ağlı başında deyildi,

Havalı, dəli tapılıb.

 

Təzələyib yaddaşını,

Atıb özgə, yad daşını.

Adam itirib başını,

Ayağı, əli tapılıb...

 

İşıq tutub öz oduna,

Könül verib köz oduna.

Min il yanıb söz oduna,

Bir ovuc külü tapılıb.

 

Nə məqsəddi, nə qayədi,

Gələcəyə sərmayədi.

Şeir duadı, ayədi,

Şeirin dili tapılıb.

 

Ruhu küsüb bu şəhərdən,

Boğulub qüssə-qəhərdən.

Söz sarsılıb bir xəbərdən:

"O şair ölü tapılıb".

 

 

***

 

Mərhəba, ey Badi-Kubə,

Açıldı pərdən, oynadın.

Küçələr verdi əl-ələ,

Qədim şəhərdə, oynadı.

 

Bu dili bilməz hər adam,

Göstər də bir nəfər, adam...

Oynadı bəxtəvər adam,

Çəkdiyi dərdə oynadı.

 

Gedənlər hallı getdilər,

Qayda, üsullu getdilər.

Qayalar yallı getdilər,

Daşlar yerindən oynadı.

 

Göylərə yoldu əllərim,

Tanrıya quldu əllərim.

Havada qaldı əllərim,

Saçlarım dən-dən oynadı.

 

Könülləri iman aldı,

Küsən küsdü, uman aldı.

Dağ başını duman aldı,

Dərələrdə çən oynadı.

 

Nədir kafi, nədir əla,

Xoşdur haqdan gələn bəla.

Biri yüzünə mübtəla,

Yüzü birindən oynadı.

 

 "Qızınmadıq istimizə,

Kor olmuşuq tüstümüzə."

Göylər uçdu üstümüzə,

Yer də yerindən oynadı.

 

Adımı unutdu həyat,

Bədrdi, Uhuddu həyat...

Və hərdən toy tutdu həyat,

Və lakin hərdən oynadı.

 

 

***

 

Bu ahıl yaşımda, ağıl yaşımda,

Yeddi sənin olsun, beş mənim olsun.

Qılıncım söz olsun haqq savaşında,

Qoy bütün dostlarım düşmənim olsun.

 

Yenidən tanısan sevməzsən məni,

Yenidən doğulsam ölmərəm, zalım.

Uzağı beş-altı şeirə dönüb,

Sözə çevriləcək arzum-xəyalım.

 

Göylər od tutanda, yer alışanda,

Qiyama qalxanda ruh bədəndə, get.

Getmək çox asandır, getməyə nə var,

Hamı üz çevirib gedir, sən də get.

 

Yeddi sənin olsun, beş mənim olsun,

Yeddisin birində axtaran tapar.

Qoyma bu həsrətlə baş-başa məni,

Gedəndə özünlə məni də apar.

 

 

***

 

Mən sənin gecə kimi,

Saçlarını sevirəm...

Kişi yıxılar ancaq,

Qadın dayaqlarından.

"Kişi qoldan güclüdür,

Qadın ayaqlarından".

Əl çəkdim məhəbbətin

Leyli sayaqlarından.

Səndən "beş" istəmirəm,

"Üç"lərini sevirəm.

Dəyanətli qadınsan,

"Güc"lərini sevirəm.

 

 İnsan bir təbiətdi,

İnsan yağışdı, qardı.

Fəsillərlə dəyişən

Yaydı, qışdı, bahardı.

Bir payızın küncünə,

Daşıdıq hər nə vardı...

Puç olan arzulardı,

"Puç"larını sevirəm.

"Hər şey"lər aləmində

"Heç"lərini sevirəm.

 

Hər şey öz zamanında,

Hər şey anında gözəl.

Həyat sənlə üz-üzə,

Sənin yanında gözəl.

Sevgi öz yuvasında,

Öz ünvanında gözəl.

İnadını, əzmini,

"Öc"lərini sevirəm.

Sevgi günahlarını,

Suçlarını sevirəm.

 

Həyat fəlsəfəsində

Baxışların kəc olsun.

Yolun sərt döngəsində

Bir qəfil əyləc olsun.

Kim deyib gec yaxşıdı? -

Ya gec olsun, güc olsun...

Amma gücüm yetməsə,

"Gec"lərini sevirəm.

Mən sənin tellərinin

Uclarını sevirəm.

 

Sonun da bir əvvəli,

Əvvəlin də sonu var.

Sevənlərin əynində

Məhəbbətin donu var.

Sevməyin də təhəri,

Yöndəmi var, yönü var.

Mənə gələn ruhunu,

"Köç"lərini sevirəm.

Mən sənin gecə kimi,

Saçlarını sevirəm...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.05.2026)

Xəbər verdiyimiz kimi, Bakıda fəaliyyətə başlayan V Uşaq Kitab Festivalı çərçivəsində Hans Xristian Andersen Mükafatının Münsiflər Heyətinin prezidenti, naşir və nəşriyyat işi üzrə fəlsəfə doktoru Şirin Kreydeh festivalın fəxri qonağı qismində Azərbaycanda səfərdə olub. Səfər çərçivəsində qonaq F.Köçərli adına Respublika Uşaq Kitabxanasını ziyarət edib.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Kitabxanadan verilən məlumata görə, görüş zamanı kitabxananın fəaliyyəti, həyata keçirilən layihələr, eləcə də Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının inkişafı istiqamətində görülən işlər barədə ətraflı məlumat verilib.

 

Qonaq kitabxana ilə tanışlıq zamanı Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının inkişaf perspektivləri və bu sahədə həyata keçirilən layihələrlə bağlı maraqlı suallar ünvanlayıb. Təqdim olunan məlumatlardan məmnun qalan Şirin Kreydeh kitabxananın fəaliyyəti və xüsusilə inklüziv layihələrin həyata keçirilməsini yüksək qiymətləndirib. O, uşaqların layihələrə fəal şəkildə cəlb olunmasını da müsbət hal kimi qeyd edib.

Bununla yanaşı, Uşaq Kitabları üzrə Beynəlxalq Şura  Azərbaycan Milli Bölməsinin fəaliyyəti ilə maraqlanan qonağa qurumun beynəlxalq əməkdaşlıq istiqamətində gördüyü işlər barədə məlumat təqdim olunub.

Görüşün sonunda Şirin Kreydeh F.Köçərli adına Respublika Uşaq Kitabxanasının və Uşaq Kitabları üzrə Beynəlxalq Şuranın Azərbaycan Milli Bölməsinin gələcək fəaliyyətinə uğurlar arzulayıb.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.05.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

-Ailə qurandadasənət, yadaailə seçimiqarşısındaqalmamısınız, deyəsən...

-Mənistənilənansənətiailəmə qurbanverməyə hazıram. Çünkiinsan üçün, xüsusəndə qadın üçünbirinciyerdə ailədir. İnstitutubitirəniliailə qurdum. Yoldaşımsənətkarailəsindənolduğu üçünsənətimlə bağlı heç birproblemlə üzləşmədim. Özü də yoldaşımlaailə həyatımızı qurmağasıfırdanbaşladıq. İkioğlumuboya-başa çatdırmaq üçündüzonilkaryeramdanaralanmalı oldum. 95-ciildə teatraqayıtdım…

 

Mətanət Atakişiyeva 16 may 1962-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1983-cü ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Dram və kino aktyorluğu fakültəsini bitirib. Həmin ildən də Akademik Milli Dram Teatrının artist heyətinə qəbul edilib. Bu teatrın səhnəsində çox sayda tamaşada rol alıb. Bundan başqa aktrisa bir neçə teletamaşada və filmdə çəkilib.

M. Atakişiyeva 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikanın Əməkdar artisti fəxri adına layiq görülüb. 2013-cü ilin mayında teatr sahəsindəki xidmətlərinə görə "Humay" milli mükafatını alıb.

6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə, 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018-ci ildə, 10 may 2022-ci ildə, 6 may 2023-cü ildə, 9 may 2024-cü ildə, 7 may 2026-cı ildə Prezident Mükafatına layiq görülüb.

 

Əsas rolları

- İblis (H. Cavid) — qaraçı

- Atabəylər (N. Həsənzadə) — kəniz

- Sehrli alma (Y. Lada) — dayə

- Nişanlı qız (S. Rəhman) — Qəmər

- Od gəlini (C. Cabbarlı) — 2-ci qız

- Ah, Paris… Paris!.. (Elçin) — Gülər xanım

- Vaqif (S. Vurğun) — Gülnar

- Torpağa sancılan qılınc (N. Xəzri) — Gönçəqız

 

Filmoqrafiya

- Gümüşgöl əfsanəsi — rol: Nərgiz

- Ordan-burdan — rol: Rənanın rəfiqəsi

- Dəvətnamə — rol: Firuzə

- Tənha durna uçuşu

- Cavid ömrü

- Absurdistan — rol: polisin arvadı

 

Samirə Behbudqızının aktrisa ilə müsahibəsinin bəzi məqamlarına diqqət edək.

-Sənətinizə həvəs nə vaxt yaranıb?

-Uşaqlıqdan bu sənətə həvəsim var idi. Məktəbdə keçirilən bütün tədbirlərdə iştirak edirdim, səhnəyə çıxmaq ürəyimcə idi. Mən Bakının Buzovna kəndindənəm. Bakı teatrlarının truppaları tez-tez oradakı Mədəniyyət Sarayının qonağı olurdular. Mən də bütün tamaşalara gedib baxırdım. Bütün bunlara baxmayaraq, ailəmizdə heç kimin ağlına gəlməzdi ki, mən bu sənəti seçəcəm - bizim ailədə hamı həkimdi, ona görə elə bilirdilər ki, mən də həkim olacam.

Məktəbi bitirən ili böyük bacımla şəhərə, sənədlərimizi verməyə gəldik. Və artıq həmin anda mən niyyətimi açıqlayıb bacıma dedim ki, sənədlərimi İncəsənət İnstitutuna vermək istəyirəm. Bacım gördü ki, fikrim qətidir, heç nə demədi. Evə gələndə də valideynlərimizə dedi ki, mən bilmirəm, özü o institutu seçdi. Əlbəttə, hamı mənim peşə seçimimə təəccübləndi, amma kəskin reaksiya olmadı. Atam dedi ki, qızım bu sənəti seçibsə, deməli, düzgün qərardır, peşman olmayacaq.

Daha bu xeyir-duadan sonra ürəyim tamam rahat oldu. Sonralar da ailəm həmişə mənim sənətimlə maraqlanıb, hər bir uğuruma sevinib. Üçüncü kursda oxuyanda məni Sumqayıt Teatrında Kleopatra rolunda çıxış etməyə dəvət elədilər. Amma mən belə mürəkkəb obrazı canlandırmağa özümü hazır görmədim, təklifi qəbul etməyə qorxdum. İnstitutu bitirəndə həm Sumqayıt Dövlət Musiqili Dram Teatrında çalışmaq perspektivim var idi, həm də Akademik Milli Dram Teatrında. Mən buranı seçdim.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.05.2026)