Super User
“ASAN xidmət” modeli Nyu-Yorkda diqqət mərkəzində
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin Beynəlxalq əlaqələr şöbəsinin müdiri Məhəmmədəli Xudaverdiyev Nyu-Yorkda “Dövlət qurumlarının transformasiyası: innovasiya, hesabatlılıq, iştirak və inklüzivliyin təşviqi” mövzusunda keçirilən tədbirdə çıxış edib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Dövlət Agentliyindən verilən məlumata görə, agentliyin nümayəndəsi Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin təşəbbüsü ilə yaradılmış "ASAN xidmət" mərkəzlərində tətbiq olunan innovativ həllər və ölkəmizin müvafiq təcrübəsinin ixracı sahəsində həyata keçirilən layihələr barədə məlumat verib. Tədbirdə üzv dövlətlərin BMT yanında daimi nümayəndələri və dövlət qurumlarının rəsmiləri, beynəlxalq ekspertlər və akademik dairələrin nümayəndələri iştirak ediblər.
Həmçinin BMT-nin Dövlət İdarəçiliyi Şəbəkəsinin 25 illiyinə həsr olunmuş xüsusi tədbirdə 11 noyabr 2024-cü il tarixində BMT ilə Azərbaycan Respublikası Hökuməti arasında imzalanmış Töhfə Sazişinin icrası çərçivəsində həyata keçirilmiş fəaliyyətlər və planlaşdırılan layihələr diqqətə çatdırılıb.
Səfər zamanı BMT-nin Cənub-Cənub Əməkdaşlığı Ofisinin direktoru, BMT-nin Qərbi Asiya üzrə İqtisadi və Sosial Komissiyasının bölmə rəhbəri, eləcə də İordaniyanın və Mərakeşin müvafiq sahə üzrə fəaliyyət göstərən dövlət qurumlarının yüksək vəzifəli rəsmiləri ilə görüşlər də keçirilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(17.04.2026)11
“Sumqayıt uşağı”nın 60-ı
Elman Eldaroğlu,
“Ədəbiyyat və İncəsənət”
Biz onunla Sumqayıt şəhərində, eyni məktəbdə orta təhsil almışıq. Sadəcə, ayrı-ayrı siniflərdə... Bir sözlə, 8-ci mikrorayonun ceyillərindən biri də, o idi. O, 8-ci mikrorayonun ki, rəhmətlik meyxana ustası Mamed oranı belə vəsf edirdi:
“Keçməmisən bu 8-in tinindən,
Yeməmisən sillə və təpiyindən.
Sumqayıtda adı çıxıb 8-in,
Adı və fəryadı çıxıb 8-in...”
Bəli, bizim mikrorayonda qorxmaz, sözübütöv, cəsarətli uşaqlar çox olub. Maraqlısı o idi ki, bütün bunlarla yanaşı, dərsimizi də yaxşı oxuyurduq. Belə uşaqlardan biri də Telman Aslanov olub...
O vaxtlar mikrorayonlar arası davalar düşəndə, hamımız bir yerdə olur, qonşu mikrorayonun ceyilləri ilə mübarizə aparırdıq. Telman həmişə öndə olanlardan idi. Nə isə, illər ötdü, zaman keçdi biz böyüdük. Mənim tez-tez Yardımlıya getməyimdən, imkansız ailələrə ərzaq yardımı etməyimizdən, atasız uşaqlara pal-paltar, ayaqqabı aparmağımdan xəbəri vardı. Bir gün zəng edib dedi ki, növbəti dəfə onu da Yardımlıya aparım. Görüşüb, onun maşınında Yardımlıya üz tutduq. Maşınında da yeniyetmələr üçün 50 cütə yaxın təptəzə ayaqqabılar. Axşamı Perimbeldə, Mir Əkbər gilin evində qalsaq da, səhər açılan kimi rayon mərkəzinə getdik. Və həmin ayaqqabıları(krasovkaları) atasız uşaqlara çatdırılması üçün, Telman o vaxt rəhbərlik etdiyim Yardımlı Xeyriyyə Cəmiyyətinin anbarına bağışladı...
O, 1966-cı ilin aprel ayının 17-də dünyaya gəlib, əslən Qarabağ bölgəsindəndir. Həmin il, aprelin 17-si bazar gününə düşdüyü üçün, onun psixoloji portretini cızmağa çalışacağam. Bazar günü doğulan adamlar uşaqlıqdan ərköyün və aşıb-daşan enerji ilə dolu olurlar. Uğurlu adamlardır, hər yerdə, həmişə bəxtləri gətirir. Bu insanlar uşaqlıqdan qeyri-adi istedad, daxili güc, gözəllik və xeyirxahlıqları ilə seçilirlər. Bir şəxsiyyət kimi formalaşmaq, təbiətdən gələn fitri istedadlarını itirməmək üçün onlar daim öz üzərlərində işləyirlər. Və başqaları tərəfindən enerjili, optimist, xeyirxah, eləcə də şən şəxsiyyət kimi xarakterizə olunurlar. Onlar adətən diqqət mərkəzində olmağı sevən, zövqlü, intuisiya qabiliyyəti yüksək, empatiyalı və müdrik insanlar olurlar. Bu xüsusiyyətlərinə görə də cəmiyyətdə seçilən və həyatlarında uğur qazanan şəxslər hesab edilirlər...
Telmanın bir şakəri də var- özünü tanıyan, tanınmış istedadlı adamlarla dostluq etməyi, qulluq göstərməyi xoşlayır. Məsələn, onların arasında yazıçı Varisin, xalq artisti Əlixan Məlikovun adlarını çəkə bilərəm...
Xülasə, aprelin 17-si uşaqlıq dostum Telman Aslanovun 60 yaşı tamam olur. Onu bu münasibətlə təbrik edir, möhkəm can sağlığı arzulayırıq.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(17.04.2026)
Ələsgər Mirzəzadə: 70 illiyin zirvəsində
İlqar İsmayılzadə,
fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, "Həməşəra" mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, AJB, AYB və TYB-nin üzvü, teoloq, araşdırmaçı, tərcüməçi, yazıçı-publisist.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
Bu günlərdə Odlar Yurdu Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan Muğan ellərinin dəyərli və fədakar eloğlu, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Cəlilabad filialının baş müəllimi, Muğan Tarixçilər Birliyinin həmsədri, arxeoloq və tarixçi-tədqiqatçı alim Ələsgər Mirzəzadənin doğum günü, eyni halda 70 illik yubleyi qeyd edilir. Bununla bağlı dəyərli Ələsgər müəllimin haqqında onu tanımayanlara tanıtım məqsədi ilə bu yazını qələmə almağa qərar verdim...
Qısa bioqrafik məlumat:
Ələsgər Ağahəsən oğlu Mirzəzadə: 1956-cı il aprelin 1-də Cəlilabad rayonunun Kövüzbulaq kəndində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə VIII sinfi əla qiymətlərlə bitirərək, imtahansız Lənkəran Dövlət Pedaqoji Texnikumuna daxil olmuş və 1975-ci ildə, ixtisasina uyğun olaraq (sinif müəllimi) əmək fəaliyyətinə başlamışdır.
1976-1978-ci illər ərzində Rusiyanın Primorye vilayətində (Ussuriysk, Vladivostok) hərbi xidmət keçmiş, 1975-ci ildə ixtisasına uyğun olaraq əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 1980-ci ildə N.Tusi adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnistitutunun tarix fakültəsinə daxil olmuş və 1985-ci ildə həmin ali məktəbi bitirmişdir.
Ə.Mirzəzadə hal-hazırda Lənkəran Dövlət Universitetinin doktorantıdır. "Azərbaycanın cənub-şərq bölgəsinin təsərrüfat həyatı və məişəti (antik və ilk orta əsrlər dövrü)" adlı elmi iş üzərində çalışır. O, eyni halda ADPU Cəlilabad filialının baş müəllimidir. Tədris sahəsində nümunəvi fəaliyyəti və uğurlarına görə 2018-ci ildə Azərbaycan Təhsil İşçilərinin XV qurultayına nümayəndə seçilmişdir.
Yarım əsr boyu tədris sahəsində əməyi olan Ələsgər Mirzəzadə təhsil, elm və ictimai işlərdə bir ziyalı olaraq qazandığı uğurlara görə, indiyədək çoxsaylı fəxri fərman, təşəkkürnamə və fəxri diplomlarla təltif olunmuş, arxeologiya və Muğan ellərinin tarixinə təqdim etdiyi töhfələrə görə isə 01.04.2026 tarixində "Həməşəra" Fəxri Diplomuna layiq görülmüşdür.
Ələsgər müəllim pedaqoji fəaliyyəti ilə yanaşı, peşəkar arxeoloq və tarixçi-tədqiqatçı alim olaraq Odlar Yurdu Azərbaycanın Muğan ellərinin tarixini elmi şəkildə araşdırır və qədim tariximizlə bağlı maraqlı və qiymətli kolleksiyalar toplayır. Şəxsi evində təşkil etdiyi muzeydən əlavə, Azərbaycan tarixinin keçmişini əks etdirən bir çox nadir tapıntları (yüzlərlə eksponatı) Cəlilabad Rayon Tarix Diyarşünaslıq Muzeyinə təqdim etmişdir. Məlumat üçün qeyd etmək lazımdır ki, Ələsgər müəllim Muğanin tarixi silsiləsinə daxil olan “Cəlilabad abidələr diyarı”, “Muğan: Maddi-mədəniyyət abidələri”, “Tarix və zaman”, “Vətən bizi unutmaz”, “Muğanın irsi Həməşəra xalçaları” və “Azərbaycanın cənub bölgəsinin tarixindən” adlı elmi-tədqiqat əsərlərinin, həmçinin, bir çox elmi-pedaqoji, publisist məqalələrin müəllifidir. Onun həm də gözəl şeir yazmaq bacarığı olduğundan asudə vaxtlarında müxtəlif mövzularda bir-birindən gözəl və mənalı şeirlər qələmə alır. Evlidir, dörd övladı (3 qızı, 1 oğlu) və 11 nəvəsi var...
Xüsusiyyətləri:
Mən Ələsgər müəllimi təxminən 10 ildir ki, tanıyıram. Onu hər zaman doğma elinə, milli kimliyi, xalqı, milli-mənəvi dəyərləri, vətəni və dövlətçiliyə sadiq olan bir ziyalı olaraq tanımış və görmüşəm. Bu sözlər 2-3 sətirdə təqdim edilsə də əslində bir ləyaqətli vətəndaşın və yaxşı insanın malik ola biləcəyi bütün dəyərləri özündə ehtiva edir.
O, tədris sahəsində yarım əsrlik əməyə malik olan bir vətənpərvər, ziyalı pedaqoq, eyni halda qədim tarixi və mədəniyyətinin vurğunu olan bacarıqlı arxeoloq, tarixçi-tədqiqatçı alimdir.
Ələsgər müəllim şagirdləri və tələbələrinə qədim və sirli tariximizi sevdirməyi bacaran bir müəllim, peşəkar ustaddır. Onun tədris metodunu yaxından izlədikdə, sanki ilk əzəldən tarix sahəsi üçün yaradıldığını təsbit etmək olar.
Ələsgər müəllimin Azərbaycan tarixinin ayrılmaz hissəsi olan Muğan ellərinin tarixinə təqdim etdiyi töhfələr də möhtəşəm və qiymətlidir. Bununla bağlı indiyədək tarixi araşdırmalar əsasında yazıb ərsəyə gətirdiyi əsərlər (kitab və məqalələr), həmçinin, hazırladığı xəritələr xüsusilə qeyd edilməlidir...
Dəyərli ustadimız arxeologiya və tarix sahəsindəki xidmətləri ilə əslində xalqımızın milli kimliyinin qorunub-saxlanılmasına ləyaqətli və təməlli şəkildə xidmət göstərir. Çünki tarix hər bir millətin milli kimliyinin əsas sahələrindən biri, eyni halda "Şəxsiyyət vəsiqəsi" sayılır...
Arzu və diləklər...
Son olaraq bu günlərdə bərəkətli ömrünün 70 illiyini qeyd edən dəyərlimiz Ələsgər müəllim Mirzəzadəyə Ulu Tanrıdan uzun, sağlam və mənalı-məsud ömür, ailə xoşbəxtliyi və yeni-yeni elmi nailiyyətlər arzulayırıq!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(17.04.2026)
Görkəmli ustad aşıq Hüseyn Saraçlının 110 illik yubileyinə
16 aprel 2026-cı il tarixində Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi İctimai Birliyinin təşkilatçılığı ilə Gəncliyə Yardım Fondunda görkəmli ustad aşıq Hüseyn Saraçlının 110 illik yubileyinə və vəfatının 39-cu ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçirildi.
Tədbiri giriş sözü ilə Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi İB-nin sədri Güllü Eldar Tomarlı açdı, qonaqları salamladı, tədbir haqqında məlumat verdi.
Dövlət himnimiz səsləndirildi. Şəhidlərimizin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edildi.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına İB-dən verilən məlumata görə, söz ilk olaraq Hüseyn Saraçlının tədqiqatçısı Rəşad Saraçlıya verildi. O, qeyd etdi ki, Hüseyn Saraçlı yaradıcılığı geniş təbliğ olunmalıdı. Onun zəngin arxivi var. Hələ işıq üzü görməyən dastanları, şeirləri, ona ünvanlanan saysız məktubları Hüseyn Saraçlısevərləri gözləyir.
Tədbirdə ustad aşıq Cahangir Quliyev, Fikrət Borçalı ustadın sözlərini saz havası üstə ifa etdilər. Fərman Bədəlov, Fərizxan Cəfərov, Zəlimxan Borçalı, Yaşar Kamaloğlu, Azad Ədbülrəhmənov Hüseyn Saraçlı haqqında xatirələrini danışdılar, şeirlərini səsləndirdilər.
Aşıq Hüseyn Saraçlının 110 illik yubileyinə və vəfatının 39- cu ildönümünə həsr olunmuş tədbir aşıq Cahangir Quliyevin ifasında müxəmməs saz havası ilə sona çatdı.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(17.04.2026)
Qafqazın ətəyində bir inci
Könül Əliyeva,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Bu dəfə yolumuz Böyük Qafqaz sıra dağlarının ətəyində yerləşən Oğuz rayonunadır. Bura Azərbaycanın zəngin turizm potensialına malik bölgələrindəndir. Son illər rayonda müasir turizm infrastrukturunun yaradılması istiqamətində davamlı tədbirlər həyata keçirilir. Ancaq yetərincə deyil bu tədbirlər.
Əsrarəngiz təbiəti olan Oğuz rayonu qədim tarixi abidələri ilə də turistlərin diqqətini çəkir. Hazırda rayonda dövlət qeydiyyatına götürülmüş 39 tarix və mədəniyyət abidəsi mövcuddur. Alban məbədləri, sineqoqlar, kurqanlar, Muxas qülləsi, Surxayxan qalası, qədim məscidlər tarixilik baxımından turistlər üçün böyük maraq kəsb edir.
Turistlərin abidələrə səyahətini təşkil etmək üçün xüsusi marşrutlar müəyyənləşdirilib. Rayonda kənd yaşıl turizm növü də getdikcə daha geniş yayılmaqdadır.
Oğuz ölkəmizin ən qədim yaşayış yerləri arasında 12-ci yeri tutur. Burada arxeoloji qazıntılar zamanı Neolit dövrünə aid əşyalar tapılmışdır. Oğuz yerli turistlərin mütəmadi ziyarət etdiyi bir yer olduğundan çox sayda otel və istirahət mərkəzi var. Amma onların səviyyəsini yüksəltmək actual olaraq qalır.
- Oğuzun ən məşhur kəndlərdən biri Xalxaldır. Hal - Hal şəlaləsi yerli turistlərin ən çox görmək istədiyi yerlər arasındadır.
- Filli kəndin adı türk mənşəlidir. Və “Ağrılı” deməkdir. Əks halda acı bibərin tez-tez böyüdüyü yer deməkdir. Kəndin içindən Gur çayı axır. Hər yer yaşıl rəngdədir. Yayda da bu kəndin havası sərin olur.
- Baştaşağıl - Göy Bayır Yaylası kimi tanınan bu kənd hər tərəfdən yaşıl dağlarla əhatə olunmuşdur. Yayda hər yerdə yaşıl olan bu yayla mühacirət qruplarının yeridir.
Əlbəttə, siyahını uzatdıqca uzatmaq olar. Ancaq bugünlük bu qədər bəs edər. Növbəti təqdimatlaradək.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(17.04.2026)
Valideynin insan həyatındakı rolu – müsbət və mənfi tərəflər, düzgün ailə necə qurulmalıdır?
Kübra Quliyeva,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Yaradıcılıq şöbəsi
İnsan dünyaya gəldiyi ilk gündən etibarən bir təməlin üzərində formalaşmağa başlayır – bu təməl ailədir. Hər bir fərdin şəxsiyyətinin, duyğusal sabitliyinin və dünyaya baxışının kökü məhz burada atılır. Ailə, uşağın ilk güzgüsüdür. O bu güzgüdə özünü görür, dəyərini hiss edir və insan olmağı öyrənir.
Valideynlərin davranışı, sadəcə gündəlik qayğılardan ibarət deyil. Hər baxış, hər toxunuş, hər sükut uşağın iç dünyasında bir iz buraxır. Sevgi dolu, anlayışlı bir münasibət uşağın içində təhlükəsizlik və dəyər hissi yaradır. Bu hiss uşağın gələcək münasibətlərində, özünü ifadəsində və seçimlərində əsas rol oynayır.
Lakin hər uşaq bu sevgi və anlayışla böyümür. Tərk edilmişlik, laqeydlik, psixoloji və ya fiziki zorakılıq kimi faktorlar uşağın içində "Mən sevilməyə layiq deyiləm" düşüncəsini formalaşdıra bilər. Belə uşaqlar böyüyərkən özünü ifadə etməkdə çətinlik çəkə, sevgi münasibətlərindən qaça, ya da sevgi üçün həddindən artıq əyilə bilərlər. Onların davranışlarında qeyri-sabitlik, güvənsizlik və ya özünü sübut etmə ehtiyacı ön plana çıxar.
Bəzi valideynlər övladlarına sevgini yalnız uğur qarşılığında verir. “Dərslərini yaxşı oxusan, səni sevirik”, “Bizi utandırma, başqalarının uşağına bax” kimi mesajlar uşağın sevgini qazanmaq üçün mübarizə aparmalı olduğunu düşündürür. Halbuki sevgi bir mükafat deyil, varlıq haqqıdır. Uşaq sevginin şərtsiz olduğunu bildikcə, özünü olduğu kimi qəbul edər və həyatla daha sağlam bağlar qura bilər.
Ailə yalnız bioloji bağlardan ibarət deyil. O, duyğusal bağlar üzərində inşa olunmalıdır. Uşaqla ünsiyyət qurmaq, onu dinləmək, duyğularına dəyər vermək – bu davranışlar uşaq üçün “görünmək” deməkdir. Görünən uşaq dəyərli hiss edər, dəyərli hiss edən uşaq isə dünyaya açılar, paylaşar, sevər.
Düzgün ailə modeli nizam, sərhəd və azadlıq balansını qorumağı bacaran bir mühitdir. Valideyn nə çox sərt, nə də həddindən artıq azad buraxan olmalıdır. Uşağın ehtiyaclarını duymaq, amma onun yerinə qərar verməkdən çəkinmək, onu qorumaq, amma boğmamaq, müstəqil fərd olmasına imkan tanımaq əsasdır.
Bir ailənin içində qarşılıqlı hörmət, emosional sabitlik və sevgi varsa, orada böyüyən uşaq gələcəkdə sağlam münasibətlər qurmağa daha meylli olar. Belə insanlar daha çox empati qurur, güvənə bilir və özlərinə hörmət edirlər. Əksinə, zədələyici ailə mühiti uşağın gələcək həyatında özünə və başqalarına qarşı neqativ münasibətin toxumlarını səpir.
Unutmaq olmaz: valideynlik bir sənətdir. Və bu sənətin əsası sevgi, anlayış və fərdin sərhədlərinə hörmətdən ibarətdir. Özümüz valideyn olmasaq belə, gələcəyin cəmiyyətini formalaşdıracaq fərdlərlə davranışımızda bu həssaslığı qorumaq vacibdir. Çünki hər bir insanın içində uşaq var – sevilmək istəyən, dəyər görmək istəyən və sadəcə görünmək istəyən bir uşaq.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(17.04.2025)
Rəsul Rza, Xəlil Rza, Oqtay Rza vardı, bir də Xəyal Rza var
Elman Eldaroğlu, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Mehriban, sadə, təkəbbürdən uzaq adamdır. İnsanlara sevgiylə yanaşmağı, diqqət göstərməyi bacarır. Axırıncı dəfə onunla Şuşada görüşmüşdük. Yüz ilin dostları kimi bir-birimizdən hal-əhval tutub ayrıldıq. Amma çoxdandır ki, yollarımız kəsişmir...
“Mən mətbuat xidmətinə rəhbər təyin olunanda bəziləri deyib ki, biz onu tanımırıq. Bəli, bu mümkündür. Çünki nə mənim onları tanımaq, nə də onların məni tanımaq kimi borcumuz yoxdur. Təklif etmişəm ki, gəlin oturaq, tanış olaq. Çalışıram ki, hər kəslə münasibətlərimi yüksək səviyyədə qurum. Məndən əvvəl bu vəzifədə çalışan adam hər kəslə dost olan adam idi. O, bu dünyadan düşmən qazanmayıb getdi. Mən də çalışıram işimi dostluq konteksti üzərində qurum. Hazırda narazı insanlarla hansı layihələr üzərindən çalışmalı olmağın yollarını axtarıram. İstəyirəm birgə əməkdaşlıq edərək, dostluq münasibəti yaradım. Yəni barışdırıcı mövqe tutmaq istəyirəm...”- söyləyir.
O, 17 aprel 1980-ci ildə anadan olub. 1997-ci ildən mətbuatdadır. Müxtəlif qəzetlərdə müxtəlif vəzifələrdə işləyib. Qəzetdə şöbə müdiri də olub, redaktor, baş redaktor vəzifələrində də çalışıb. Şair və jurnalistdir. 2001-ci ildə işıq üzü görən ilk kitabı "O dünyaya məktublar" adlanır. Ümumilikdə beşdən çox kitabın, eləcə də beşə yaxın şeirlər audio kitabının müəllifidir. "Aşk olsun" adlı türkcə şeirlər kitabı 2017-ci ildə Türkiyədə, "The World Smells Love" şeirlər kitabı isə 2021-ci ildə ingilis dilində nəşr olunub. 2010-cu ildən hər il 5 iyun tarixində keçirilən Şairlər Günü layihəsinin ideya müəllifi və təşkilatçısıdır. Hazırda Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin mətbuat xidmətinə rəhbərlik edir...
Deyir ki:- “Ağdam deyəndə mənim yarımçıq qalmış arzularım, orada qoyub gəldiyim uşaqlığım yadıma düşür. Ən çox xatırladığım, məzəli də olsa, uşaqlıq sevgim, bir də başıma yağan qəlpələr, gözümün önündə alışıb-yanan evlərdir. Birinci sinfə gedəndə yüzə qədər sayıb beş almağım, müəllimimin alnımdan öpməyi, sevdiyim iki qızın arasında qalmağım- hamısı yadımdadır. İki qızı bəyənmişdim, bilmirdim ki, hansını sevim. Sonra gözümün qabağında alışıb-yanan Ağdam passajını xatırlayıram. İndi hansısa ticarət mərkəzinin təmtəraqlı açılış mərasimini görəndə mənə gülməli gəlir. Çünki Ağdamda olan ticarət mərkəzi heç bir yerdə yox idi. Ağdam çox imkanlı bir bölgə idi...”
Sovet hökuməti dağılandan sonra ölkəmizdə fəaliyyət göstərən kitab mağazalarının hamısının təyinatını dəyişdirib müxtəlif obyektlərə çevirdilər. Kitab oxuyanların sayı kəskin azaldı. Nə ictimai nəqliyyatda, nə parklarda, demək olar ki, heç yerdə əlində kitab tutub oxuyanlara rast gəlmirdik. Yarıcırılmış kitabları ancaq zibil qutularında, ağacdibində və s. yerlərdə görmək olardı. Doğrudur, tələbələr texniki kitabları mütaliə edirdilər, amma kitabxanalarda bədii kitabları isə toz basırdı. Bir sözlə, kitab urvatdan düşmüşdü. Sevindirici haldır ki, bir sıra soydaşlarımızın hesabına kitab oxumaq ənənəsi yenidən bərpa olmağa başlayıb. Həmin soydaşlarımızdan biri də haqqında söhbət açdığım Xəyal Rzadır. Bəli, onun təşkil etdiyi Türk Dünyası Ədəbiyyat və Kitab Festivalı məhz bu nəcib işə xidmət göstərir. Doğrudur, həftəboyu davam edən bu tədbirlərdə Bakı əhalisinin az bir hissəsi iştirak edir, amma necə deyərlər, başlanğıc olduğu üçün buna da şükür etmək lazımdır. İnanın ki, ötən otuz ildə Azərbaycanda kitaba bu qədər dəyər verilməyib...
Ümumiyyətlə, Xəyal Rzanın fəaliyyəti çox rəngarəngdir. Onun haqqında çox danışmaq olar. Bir şair kimi qələmə aldığı onlarla gözəl poeziya nümunələri var. Bir jurnalist kimi isə karyerası uğurlu olub. Bir vaxtlar 8 səhifə həcmində, həftədə 4 dəfə, 20 min tirajla çap olunan “Sensasiya” qəzeti onun əsas meydanına çevrilib. O, bu qəzetdə “O dünyaya məktublar” başlığı altında dərc olunan yazıları vasitəsilə məşhurlaşıb. Və sözügedən qəzetdə müxbir vəzifəsindən başlayaraq, baş redaktora qədər yüksələ bilib...
Üstəlik, o indi bir rejissor kimi, prodüsser kimi filmlər də çəkir.
...Bəli, Xəyal Rza xəyalları gerçəkləşdirən adamlardandır...
Bu gün - aprelin 17-si Xəyal bəyin 46 yaşı tamam olur. Onu bu münasibətlə təbrik edir, yaradıcılıq uğurları arzulayırıq...
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(17.04.2026)
Mahmud Kaşğarinin “Divanü Lüğat-it-Türk” əsərindəki coğrafi təsvirlər
Nigar Xanəliyeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının birgə Türk dünyasından izlər layihəsindəyik. Bu gün Mahmud Kaşğaridən və onun “Divanü Lüğat-it-Türk” əsərindən danışacağıq.
Mahmud Kaşğari XI əsrdə yaşamış böyük türkoloq və leksikoqrafdır. Onun “Divanü Lüğat-it-Türk” əsəri, türk dillərinin zənginliyini və müxtəlifliyini əks etdirən ilk ensiklopedik lüğətdir. Əsərdə yalnız dilçilik deyil, həm də coğrafiya, etnoqrafiya və mədəniyyət sahələrində dəyərli məlumatlar yer alır. Bu məqalədə, Kaşğarinin əsərindəki coğrafi təsvirlərin və xəritənin müasir coğrafiya və etnoqrafiya ilə müqayisəli təhlili aparılacaq.
“Divanü Lüğat-it-Türk”də coğrafi təsvirlər və xəritə
Kaşğari əsərində türklərin yaşadığı əraziləri və bu ərazilərdəki tayfaları ətraflı şəkildə təsvir etmişdir. Əsərdə yer alan xəritə, türklərin yaşadığı bölgələri göstərən ilk türk mənşəli coğrafi xəritədir. Bu xəritədə Balasaqun şəhəri mərkəz olaraq göstərilmiş və ətrafında müxtəlif türk tayfalarının yerləşdiyi ərazilər təsvir olunmuşdur.
Müasir coğrafiya ilə müqayisə
Kaşğarinin xəritəsində və təsvirlərində yer alan bölgələr, müasir coğrafiya ilə müqayisə edildikdə, bəzi fərqliliklər müşahidə olunur. Məsələn, Kaşğari, türklərin yaşadığı əraziləri Rum sərhədindən Xəzər dənizinə qədər olan torpaqlar kimi təsvir etmişdir. Bu, müasir dövrdə Türkiyə, Azərbaycan, Qazaxıstan, Türkmənistan və digər Orta Asiya ölkələrini əhatə edir. Bu təsvir, türklərin geniş coğrafi ərazilərdə yaşadığını və bu ərazilərin mədəniyyət və dil baxımından zənginliyini göstərir.
Etnoqrafik məlumatların müasir etnoqrafiya ilə müqayisəsi
Kaşğari əsərində müxtəlif türk tayfalarının adlarını, yaşayış yerlərini, adət-ənənələrini və dillərini qeyd etmişdir. Bu məlumatlar, müasir etnoqrafiya ilə müqayisə edildikdə, bəzi tayfaların hələ də mövcud olduğunu və onların mədəniyyətlərinin qorunduğunu göstərir. Məsələn, Oğuz, Qıpçaq, Uygur kimi tayfaların adları və mədəniyyətləri bu gün də müxtəlif türk xalqları arasında yaşamaqdadır.
Nəticə
Mahmud Kaşğarinin “Divanü Lüğat-it-Türk” əsərindəki coğrafi təsvirlər və xəritə, yalnız dilçilik deyil, həm də coğrafiya və etnoqrafiya sahələrində dəyərli məlumatlar təqdim edir. Bu məlumatların müasir coğrafiya və etnoqrafiya ilə müqayisəli təhlili, türk xalqlarının tarixini və mədəniyyətini daha dərindən anlamağa kömək edir. Kaşğarinin əsəri, bu sahələrdə aparılacaq gələcək tədqiqatlar üçün zəngin bir mənbədir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(17.04.2026)
Özünütəqdim - Röyal Nemət 2 şeiri ilə
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Özünütəqdim” rubrikasında bu gün Röyal Nemətdir. Özü haqda qısa məlumatı və 2 şeirini oxucularımıza təqdim edir.
MƏN – RÖYAL NEMƏT
Mən - Məmmədov Röyal Nemət oğlu 14 iyul 1992-ci ildə Goranboy rayonunda anadan olmuşam. 1999-cu ildən 2010-cu ilədək Gəncə şəhəri M.C.Paşayev adına 39 sayli orta məktəndə oxumuşam. 2010 -2014-cü illərdə Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunun Qazax filalının Azərbaycan dili və ədəbiyyat fakültəsini bitirmişəm. 2017-ci – 2020-ci illlərdə Goranboy rayon Borsunlu kəndində Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi işləmişəm.
Heca vəznində şeirlər yazmağa üstünlük verərək şeirlər yazıram. "Nemət" təxəllüsü götürmüşəm.
NİYƏ GƏLDİM
Gözümdə həsrətin odu qalandı,
Bu yalan dünyaya mən niyə gəldim
Yaşamaq min əzab, ölmək bir əzab
Bu yalan dünyaya mən niyə gəldim.
Ömrümün üstünü aldı sazaq, qar
Qəlbimdə qəm dolu bir intizar var
Kimsə soruşmadı məndən hal-əhval
Bu yalan dünyaya mən niyə gəldim.
Hər kəs öz xeyrini güdür dünyada
Möhtac olmayasan qohuma, yada
Ömür verilirsə, namərdə bada
Bu yalan dünyaya mən niyə gəldim.
Ədalət axtarıb tapa bilmirik
Doğruya çox zaman dəyər vermirik
Suallar içində sual kimiyik
Bu yalan dünyaya mən niyə gəldim?
İmtahan olunub ölməyə gəldim?
MƏN SƏNİNƏM, SƏN DƏ MƏNİM
Bir ömürlük əhdimiz var
Mən səninəm, sən də mənim
Ayırmasın Tanrı bizi
Mən səninəm, sən də mənim.
Ağlı başdan alan gözəl
Məni eşqə salan gözəl
Yanımdaca qalan gözəl
Mən səninəm, sən də mənim.
Gəzək küçə, gəzək şəhər
Heç olmasın üzdə qəhər.
Gözün açsın bizlə səhər
Mən səninəm, sən də mənim.
Qoy başına mən dolanım
Sahilimdə tək limanım.
Sonsuz ümid bağlayanım
Mən səninəm, sən də mənim
Bir baharsan çiçək açan
Günəş kimi şəfəq saçan.
Ömür sona çatanacan
Mən səninəm, sən də mənim.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(17.04.2026)
Daşkənddə “Uşaq ədəbiyyatı – mədəni dialoqun təməli” adlı tədbir keçirilib
13-14 aprel tarixlərində Özbəkistanın Daşkənd şəhərində “Uşaq ədəbiyyatı – mədəni dialoqun təməli” adlı kitabın təqdimat mərasimi keçirilib. Tədbir Azərbaycan Respublikasının Özbəkistandakı Səfirliyi nəzdində fəaliyyət göstərən Heydər Əliyev adına Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi (AMM)ilə F.Köçərli adına Respublika Uşaq Kitabxanası arasında uğurlu əməkdaşlığın nəticəsi kimi reallaşdırılıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı xəbər verir ki, təqdimatdan öncə ölkəmizin nümayəndə heyəti Özbəkistan Milli Kitabxanasında olub. Qonaqlara kitabxananın tarixi və fondları haqqında ətraflı məlumat verilib. Görüş çərçivəsində Özbəkistanın Respublika Uşaq Kitabxanasına və Milli Kitabxanaya Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı ilə bağlı 400-dən artıq nəşr hədiyyə olunub. Həmin nəşrlər arasında iki qardaş xalqın nağıllarının tərcümələri də var.
Qeyd edək ki, layihənin əsas məqamlarından biri Azərbaycan və özbək xalq nağıllarının qarşılıqlı tərcüməsi və nəşridir. Bu təşəbbüs çərçivəsində Azərbaycan nağılları özbək dilinə, özbək nağılları isə Azərbaycan dilinə çevrilərək oxuculara təqdim olunub. Kitabda yer alan nağıllar 3 nömrəli Uşaq-Gənclər İnkişaf Mərkəzində fəaliyyət göstərən rəsm dərnəyinin üzvləri və özbək məktəbliləri tərəfindən çəkilmiş rəsmlərlə daha da zənginləşdirilib.
Təqdimat mərasimində Azərbaycanın Özbəkistandakı səfiri Hüseyn Quliyev çıxış edərək bildirib ki, iki ölkə arasında münasibətlərin dərin tarixi köklərə bağlı olduğunu bildirib, əlaqələrin bu gün dinamik şəkildə inkişaf etdiyini diqqətə çatdırıb. Diplomat qeyd edib ki, bu qəbildən layihələr iki xalq arasında mədəni körpü rolunu oynayır.
AMM-in direktoru Akif Marifli vurğulayıb ki, bu cür nəşrlər uşaq ədəbiyyatının inkişafı və gənc nəslin milli-mənəvi dəyərlər əsasında formalaşması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bildirilib ki, layihə iki ölkə arasında mövcud olan mədəni-humanitar əməkdaşlıq siyasətinə uyğun olaraq reallaşdırılır. F.Köçərli adına Respublika Uşaq Kitabxanasının direktoru Əməkdar mədəniyyət işçisi Şəhla Qəmbərova çıxışında bu nəşrlərin uşaqlarda oxu vərdişlərinin formalaşması və dünyagörüşünün genişlənməsi üçün böyük əhəmiyyət daşıdığını qeyd edib. Vurğulanıb ki, layihənin həyata keçirilməsində əsas məqsəd Azərbaycan və özbək xalqları arasında mədəni dialoqu inkişaf etdirmək, milli nağıl irsini qoruyaraq gənc nəslə ötürmək, eləcə də tərcümə vasitəsilə Azərbaycan dilinin beynəlxalq müstəvidə təbliğinə töhfə verməkdir. Bakıda fəaliyyət göstərən “Təhsil” nəşriyyatının rəhbəri Tural Axundov kitabların yüksək poliqrafik keyfiyyətlə hazırlanmasının vacibliyini diqqətə çatdırıb. Tədbirdə həmçinin Lalə Qəti və rəssam Nərmin Abdullayeva uşaqların yaradıcılıq potensialının inkişafında bu kimi layihələrin rolunu xüsusi vurğulayıblar.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(17.04.2026)
