“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Güney Azərbaycan Poeziyası Antologiyası layihəsində Təbriz təmsilçimiz Əli Çağlanın növbəti təqdim etdiyi şair Muğanda yaşayan İsmayıl Pilpayədir.

Hazırda İranda vəziyyət kritikdir. Üsyan dalğası ölkəni bürüyüb. Allah Güney Azərbaycanımızı hifz eləsin. Bəlkə də elə, bu, qovuşuğumuza aparan bir başlanğıcdır?

İsmayıl Pilpayə

Muğan

 DİŞLƏRİM TELEQRAF VURUR

Təklik basılır bağrıma

Göyün gözünün yaşlarında

Təklik kabinəsində;

Dişlərim teleqraf vurur...

Hey...

İstəyin bağrına qonmaq

Dənizim

Bağrında ada olmaq.

Hey...

İslanır gözlərim

Darıxdıqca sayaqlayır addımlarım

Dodaqlarım oxuyur yoxsul küçələri

Qulaq as

Hər addımda sənsizlik bağlı qapı-bacadan haray çəkir

Beynimdən nələr keçir, nələr...

Ah...

Yırtıq ciblərimdə əllərim döyünür

Qonaqsız küçələrdə

İnanıram ki, yorulmuşam

Addımlarım sayaqlayır

Damcı-damcı

Və yavaş-yavaş düşünürəm ki,

Heç bir kəs məni qurtarmayacaq!..

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.01.2026)

Rəqsanə Babayeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Mədəniyyət cəmiyyətin yaddaşı, dünyagörüşü və dəyərlər sistemidir. O, yalnız incəsənət, ədəbiyyat və adət-ənənələrdən ibarət deyil, eyni zamanda insan davranışlarını, sosial rolları və kimlikləri formalaşdıran mürəkkəb bir mexanizmdir. Bu mexanizmin ən həssas və eyni zamanda ən təsirli komponentlərindən biri gender anlayışıdır.

Gender yalnız bioloji fərqləri deyil, qadın və kişinin, eləcə də digər gender kimliklərinin cəmiyyətdə necə qəbul edildiyini, hansı rolları icra etdiyini və bu rolların mədəni kodlar vasitəsilə necə legitimləşdirildiyini ifadə edir.

Müasir humanitar elmlərdə mədəniyyətin gender aspektləri mövzusu antropologiya, sosiologiya, fəlsəfə, mədəniyyətşünaslıq və gender tədqiqatlarının kəsişməsində dayanır. Bu məqalənin məqsədi mədəniyyətin gender münasibətlərini necə formalaşdırdığını, gender stereotiplərinin mədəni mətnlərdə və praktikada necə təkrar istehsal olunduğunu, eləcə də bu proseslərin müasir dövrdə hansı dəyişikliklərə məruz qaldığını akademik yanaşma ilə təhlil etməkdir.

Gender anlayışının nəzəri əsasları

Gender anlayışı XX əsrin ikinci yarısından etibarən elmi diskursda geniş yayılmağa başlamışdır. Bioloji cins (sex) insanın fizioloji xüsusiyyətlərini ifadə etdiyi halda, gender sosial və mədəni konstruksiya kimi başa düşülür. Gender rolları cəmiyyət tərəfindən müəyyən olunur və mədəniyyət vasitəsilə nəsildən-nəslə ötürülür.

Simone de Beauvoir-in məşhur tezisi – “Qadın doğulmur, qadın olunur” – genderin sosial xarakterini vurğulayan əsas fikirlərdən biridir. Bu yanaşmaya görə, qadınlıq və kişilik anlayışları mədəniyyətin yaratdığı normativ çərçivələr daxilində formalaşır. Mədəniyyət isə bu çərçivələri dil, mifologiya, din, incəsənət və gündəlik praktikalar vasitəsilə möhkəmləndirir.

Mədəniyyət və gender rollarının formalaşması

Mədəniyyət gender rollarının əsas istehsalçısıdır. Uşaq doğulduğu andan etibarən mədəni simvollarla əhatə olunur: rənglər, oyuncaqlar, nağıllar, mahnılar və davranış modelləri. Bu elementlər uşağın gender kimliyini formalaşdırır və onun cəmiyyətdə öz yerini necə görəcəyinə təsir edir.

Ənənəvi cəmiyyətlərdə gender rolları daha sərt və dəyişməz xarakter daşıyır. Kişi güc, rasional düşüncə və ictimai fəaliyyətlə, qadın isə qayğıkeşlik, emosionallıq və ailə daxilindəki rollarla assosiasiya olunur. Bu bölgü mədəniyyətin normativ sistemi kimi təqdim edilir və çox vaxt “təbii” kimi qəbul olunur.

Dil və gender

Dil mədəniyyətin əsas daşıyıcısıdır və gender münasibətlərinin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Dil vasitəsilə gender stereotipləri möhkəmlənir, normallaşdırılır və gündəlik ünsiyyətdə təkrar istehsal olunur. Məsələn, bir çox dillərdə kişi cinsi ümumiləşdirici norma kimi istifadə edilir, qadın isə ikincil və əlavə mövqe tutur.

Atalar sözləri, deyimlər və frazeoloji birləşmələr mədəni yaddaşın daşıyıcıları kimi gender baxımından diqqətəlayiq material təqdim edir. Bu mətnlərdə qadın və kişi obrazlarının necə təqdim edilməsi cəmiyyətin dərin strukturlarını açıq şəkildə göstərir.

Ədəbiyyat və incəsənətdə gender təmsili

Ədəbiyyat və incəsənət mədəniyyətin güzgüsü olmaqla yanaşı, gender ideologiyalarının formalaşdığı və yayıldığı əsas sahələrdəndir. Klassik ədəbiyyatda qadın obrazı çox vaxt idealizə edilmiş ana, fədakar həyat yoldaşı və ya faciəvi sevgi obyekti kimi təqdim olunur. Kişi obrazları isə qəhrəmanlıq, liderlik və fəaliyyətlə əlaqələndirilir.

Müasir ədəbiyyat və kino isə bu stereotipləri sorğulamağa və yenidən düşünməyə çalışır. Gender rollarının dekonstruksiyası, qadın subyektivliyinin ön plana çıxarılması və alternativ kişi modellərinin təqdimatı mədəni transformasiyanın göstəriciləridir.

Din, ənənə və gender

Din və ənənə mədəniyyətin ən təsirli komponentlərindən biridir və gender münasibətlərinə birbaşa təsir göstərir. Dini mətnlərin şərhi və ənənəvi praktikalar çox vaxt patriarxal strukturları gücləndirir. Bununla belə, gender tədqiqatları göstərir ki, problemin kökü dinin özündən çox, onun mədəni kontekstdə şərh edilməsindədir.

Ənənə anlayışı da dəyişməz deyil; o, tarixi və sosial şərtlərə uyğun olaraq transformasiya olunur. Müasir dövrdə bir çox cəmiyyətlərdə ənənə və gender bərabərliyi arasında yeni balans axtarışı müşahidə olunur.

Müasir dövrdə gender və mədəni dəyişikliklər

Qloballaşma, texnologiyanın inkişafı və informasiya axınının sürətlənməsi mədəniyyətin gender aspektlərini də dəyişdirmişdir. Sosial media və kütləvi kommunikasiya vasitələri gender rollarının daha çevik və müxtəlif şəkildə təqdim olunmasına imkan yaradır.

Feminist hərəkatlar, queer nəzəriyyə və gender studies sahəsində aparılan tədqiqatlar mədəniyyətin normativ strukturlarını tənqid edir və alternativ identikliklərin tanınmasını təşviq edir. Bu proseslər bəzən mədəni müqavimətlə qarşılaşsa da, uzunmüddətli perspektivdə sosial transformasiyanın mühüm elementinə çevrilir.

Post-sovet və regional kontekstlərdə gender və mədəniyyət

Post-sovet məkanında gender münasibətləri həm sovet ideologiyasının mirası, həm də yerli ənənələrin təsiri altında formalaşmışdır. Rəsmi diskursda gender bərabərliyi ideyası mövcud olsa da, gündəlik mədəni praktikada patriarxal dəyərlər güclü şəkildə qalmaqdadır.

Bu kontekstdə mədəniyyət həm dəyişimin, həm də müqavimətin aləti kimi çıxış edir. Teatr, kino, ədəbiyyat və media vasitəsilə gender məsələləri daha açıq müzakirə olunmağa başlanmışdır.

Gender mədəniyyətinin gələcəyi

Mədəniyyətin gender aspektləri statik deyil; onlar daim dəyişən sosial reallıqlarla qarşılıqlı təsirdə formalaşır. Gələcəkdə gender bərabərliyinin mədəni normaya çevrilməsi üçün təkcə hüquqi və institusional islahatlar deyil, həm də mədəni şüurun transformasiyası vacibdir.

Təhsil, incəsənət və media bu prosesdə həlledici rol oynayır. Genderə həssas mədəniyyətin formalaşması cəmiyyətin daha inklüziv, ədalətli və davamlı inkişafına zəmin yaradır.

Mədəniyyətin gender aspektləri cəmiyyətin dərin strukturlarını anlamaq üçün açar mövzulardan biridir. Gender münasibətləri mədəniyyət vasitəsilə formalaşır, qorunur və dəyişdirilir. Bu məqalədə göstərildiyi kimi, gender yalnız sosial rol deyil, mədəni mənalar sistemi daxilində qurulan kompleks bir fenomendir.

Mədəniyyət və gender arasındakı qarşılıqlı əlaqənin elmi təhlili cəmiyyətin mövcud problemlərini anlamağa və daha ədalətli sosial modellər qurmağa imkan verir. Bu baxımdan mədəniyyətşünaslıq və gender tədqiqatlarının inteqrasiyası müasir humanitar elmlərin ən aktual istiqamətlərindən biri olaraq qalır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.01.2026)

Murad Vəlixanov, “Ədəbiyyat və İncəsənət”

Klassik Azərbaycan Kinosu: “Dədə Qorqud” (1975)

Rejissor: Tofiq Tağızadə

Ssenari müəllifləri: Anar, Rüstəm İbrahimbəyov

Ədəbi əsas: “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanı

Çəkilmə ili: 1975

Janr: Tarixi-epik dram

İstehsal: “Azərbaycanfilm” kinostudiyası

Dil: Azərbaycan dili

Format: Rəngli

Filmin ümumi mənzərəsi

“Dədə Qorqud” filmi Azərbaycan kinosunda milli yaddaşın, türk ruhunun və epik düşüncə tərzinin ən möhtəşəm ekran təcəssümlərindən biridir. Bu film sadəcə tarixi süjet deyil — xalqın yaddaşından gələn səsin kinodakı formasıdır.

Ekran əsəri bizi Oğuz dünyasına aparır: mərdlik, sədaqət, sözə hörmət, torpaq və namus anlayışlarının hələ dəyər olduğu bir zamana. Film keçmişi ideallaşdırmaq üçün deyil, kim olduğumuzu xatırlatmaq üçün çəkilib.

Süjet və əsas ideya

Filmin süjeti “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanının motivləri üzərində qurulub. Hadisələr Oğuz elində baş verən mübarizələr, daxili çəkişmələr və düşmənlə qarşıdurmalar fonunda inkişaf edir.

Bu mübarizələrin mərkəzində isə bir fikir dayanır: elin birliyi, sözün qüdrəti, insanın öz kökünə sədaqəti.

Dədə Qorqud obrazı süjetin hərəkətverici qüvvəsi deyil, mənəvi oxudur. O, hadisələri idarə etmir — yön göstərir. Film tamaşaçıya sual verir:

güc hardadır — qılıncdamı, yoxsa sözdə?

xalqı yaşadan nədir — torpaq, yoxsa yaddaş?

Dədə Qorqud obrazı – mənəvi simvol

Dədə Qorqud bu filmdə bir insan yox, zamanlarüstü simvoldur:  xalq müdrikliyi, yaddaşın qoruyucusu, sözün müqəddəsliyidir.

Onun dediyi hər kəlmə nəsihət deyil, hökm deyil — yol göstəricidir. Dədə Qorqud danışanda zaman dayanır, çünki o, keçmişlə gələcək arasında körpüdür. Bu obraz filmin fəlsəfi dərinliyini müəyyənləşdirir.

Aktyor oyunu və obrazlar qalereyası

Filmdə aktyor ansamblı epik janrın tələblərinə uyğun qurulub. Obrazlar pafoslu deyil, ağırdır; şişirdilmiş emosiyalar yox, daxili güc ön plandadır.

Qəhrəmanlar az danışır, amma hərəkətləri ilə danışır. Bu, dastan ruhuna sadiqliyin göstəricisidir. Xüsusilə kollektiv səhnələrdə aktyor oyunu bir nəfərin yox, elin obrazını yaradır.

Rejissor işi və kino dili

Tofiq Tağızadə bu filmdə: geniş planlar, təbiət mənzərələri, kütləvi səhnələr və monumental mizansenlər vasitəsilə epik kino dili qurur. Kamera qəhrəmanları ucaldır, amma ideallaşdırmır. Təbiət fon deyil — mənanın bir hissəsidir. Musiqi və vizual ritm bir-birini tamamlayaraq dastan atmosferini gücləndirir.

Fəlsəfi və milli məna

“Dədə Qorqud” filmi milli kimlik haqqında açıq mesaj verir: Xalq silinmir — unutdurulanda yox olur.

Söz yaşadıqca el yaşayır.

Bu film: tarixi yaddaş, milli özünüdərk, mənəvi varislik haqqında ciddi və məsuliyyətli ekran əsəridir. Burada qəhrəmanlıq təkcə döyüş deyil — dəyərə sadiqlikdir.

Azərbaycan kino tarixində yeri

“Dədə Qorqud”: Azərbaycan kinosunun ən böyük tarixi-epik layihələrindən biridir. Milli dastanın kinoda sanballı və hörmətli təqdimatıdır. Azərbaycan kino dilində epik janrın zirvələrindəndir.

Bu film milli kinomuzun ideoloji yox, mənəvi manifestidir.

Bu ekran əsəri əyləndirmək üçün yox, xatırlatmaq üçün çəkilib. Kimliyini, kökünü və sözün dəyərini anlamaq istəyən hər kəs üçün mütləq baxılmalı klassikdir.

O ki qaldı filmin tənqidinə, guya ssenari müəllifi Anar Dədəd Qorqudu cılızlaşdırıb, Qazan xanı, Bamsı Beyrəyi rüsvayçı hala salıb, bu fikiri səsləndirənlər, kimə çamur atmırlar ki?

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.01.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bu çalğı aləti bizlərdə populyar deyil. Çox adam onun adını belə bilmir. Amma simfonik və kamera orkestrlərində bu çalğı aləti öz səs tembri ilə vacib yer tutur. Söhbət kontrabasdan gedir. Bu gün görkəmli kontrabas ifaçısı İlyas Hüseynovun anım günüdür

İlyas Hüseynov 1924-cü il sentyabrın 22-də Bakı şəhərində anadan olub. Yeddi yaşından fortepianoda, 10 yaşından piano ilə məşğul olmağa başlayıb. Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı olan musiqiçi müharibədən döndükdən sonra musiqi fəaliyyətini davam etdirib.

 Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında (indiki Bakı Musiqi Akademiyası) M. M. Çudnovskinin sinfində təhsil alan İ. Hüseynov öz müəlliminin ənənələrini davam etdirərək pedaqoqun vəfatından sonra kontrabas sinfinə rəhbərlik edib.

Sonralar konservatoriyanın professoru olub. İstedadı və bacarıqlı ilə seçilən sənətkarın yetişdirdiyi tələbələr həm ifaçı, həm də pedaqoq kimi nəinki Azərbaycanda, eləcə də ölkəmizin hüdudlarından kənarda böyük şöhrət qazanıb.

İ. Hüseynov pedaqoji fəaliyyətlə yanaşı,Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının Simfonik orkestrində kontrabasçılar qrupunun konsertmeysteri olub, kamera orkestrində fəaliyyət göstərib.

 O, kontrabas aləti üçün dərslik, metodiki tövsiyələrin müəllifi olmaqla yanaşı, milli musiqi nümunələrinin kontrabas aləti üçün işləmələrini də həyata keçirib.

Bunların sırasında "Elegiya — İsrafimzadə", Qara Qarayevin "Yeddi gözəl" baletindən solo, Üzeyir Hacıbəylinin "Gülşən" baletindən rəqs və Azərbaycan bəstəkarlarının simfonik əsərlərindən parçaları qeyd etmək olar. Daha sonra ailəsi ilə birgə Almaniyanın paytaxtı Berlin şəhərinə köçüb və yaradıcılığını orda davam etdirib.

Mükafatları

1. "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı

2. "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı

İfaçı 2017-ci il 12 yanvarda Berlin şəhərində vəfat edib. Berlin şəhərində dəfn olunub.

Allah rəhmət eləsin!

P.S. Başlığa çıxardığım “Mən, tək, kontrabasda?” sözləri isə məşhur filmdən götürülmüşdür. Hansı filmdən? Özünüz tapın.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.01.2026)

Kübra Quliyeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bu günlər səmaya baxınca Ayın hədsiz dərəcədə böyük, gözoxşayan olması diqqət çəkir. Tam Ay həmişə gözəldir.

          Ulduzlar da bu axşam səndən danışdı,

          Ay da pəncərəmizdə yandı, alışdı…

                              Məşhur bir mahnıdan 

Səma hər gecə yeni bir sirr danışır. Gecələrin şahzadəsi Ay bəzən ulduzların arasında gizlənir, bəzən də öz əzəməti ilə onların işığını kölgədə qoyur. Ayın hər forması fərqli bir duyğunu, düşüncəni və mərhələni əks etdirir. Bu hekayələr səssiz, amma güclüdür. Ayın sükut dolu dilini anlamaq üçün gəlin onun səkkiz fazasını birlikdə oxuyaq.

1. Yeni Ay: 

Başlanğıcın qaranlıq nidası.

Hər şey qaranlıqdır, sanki səma öz nəfəsini tutmuş, bir möcüzənin doğulmasını gözləyir. Yeni Ay, səmanın gizli bir andırcasıdır. Onun görünməzliyi boşluq deyil, bir başlanğıcın təməlidir. Bu mərhələ həyatımıza yeni niyyətlər, təmiz səhifələr gətirir.

2. Hilal: 

Ümidin nazik xətti

Bir gün qaranlığı yaran incə bir işıq xətti peyda olur. Hilal ümidin simvoludur. Səmanın bu nazik gülü həyatın öz mahiyyətini xatırladır: həmişə bir çıxış yolu var. Hər yenilik balaca bir addımla başlayır.

3. Birinci Dördlük: 

Döyüşə hazırlıq

Ayın yarısı işıqlıdır, digər yarısı qaranlıq. Bu faza mübarizənin başlanğıcını göstərir. Həyatda irəliləmək üçün qarşımıza çıxan maneələri aşmalıyıq. Ayın bu forması bizə cəsarətli olmağı, iradəmizi sınamağı öyrədir.

4. Dolun Ayın Artması: 

Zirvəyə doğru

Ay demək olar ki, bütövdür, lakin hələ bir qədər işıq çatışmır. Bu faza zirvəyə yaxınlaşan yolu təmsil edir. Səy göstərənlər üçün bu, mükafatın qapısını aralayan bir çağırışdır. Yolun sonuna az qalıb, dayanmaq olmaz.

5. Tam Ay: 

Səmanın qəlbi

Tam Ay doğulanda gecə işığa bürünür. Onun dairəvi əzəməti bütövlük və tamamlanmanı simvolizə edir. Bu mərhələ arzuladığımız hədəflərə çatmaq, sevincimizi doyunca yaşamaq üçün bir fürsətdir. Bu, Ayın ən saf hekayəsidir – aydınlıq və harmoniya.

6. Dolun Ayın Azalması: 

Təcrübə kölgələri

Tamlıqdan sonra işıq tədricən solmağa başlayır. Dolun Ayın Azalması bizə hər qalibiyyətin arxasında öyrənilməsi lazım olan dərslərin olduğunu xatırladır. Bu mərhələ düşünmək, təcrübələrimizi dəyərləndirmək üçün bir yoldur.

7. Sonuncu Dördlük: 

Vidalaşma melodiyası

Ayın sol yarısı işıqlıdır, sağ yarısı qaranlıq. Sanki səma köhnə xatirələrlə vidalaşır. Bu mərhələ həyatdan lazım olmayanları təmizləmək üçün bir çağırışdır. Keçmişin yükünü buraxıb irəliləmək üçün qapını bağlamağın vaxtıdır.

8. Hilalın Azalması: 

Sükutun son nəğməsi

Nazik bir qövs yenidən görünür, amma bu dəfə sol tərəfdə. Bu mərhələ səmanın yorğun sükutudur. Yeni bir dövrün astanasında, istirahət və daxili sakitlik çağırışıdır.

Ayın Bitməyən Söhbəti!

Ayın hər bir forması sükutunda bir çox söz gizləyir. O, bəzən başlanğıcı, bəzən sonu, bəzən isə yolun özünü təmsil edir. Həyatımız da eynən Ay kimi – bəzən tam, bəzən natamamdır. Amma hər zaman irəliləyir, dəyişir və yeni dövrlər başlayır.

Ayın bu sükut dolu dili bizi dinləməyə, düşünməyə və dəyişməyə dəvət edir. 

Sən də bax, bəlkə Ayın bu gecə sənə özəl bir hekayəsi var?

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.01.2026)

Xalq yazıçısı, akademik Kamal Abdullanın əsərlərindən seçilmiş bir sıra qranula – cövhər sayıla biləcək məqamları “Ədəbiyyat və incəsənət” oxucularına təqdim edir.

Kamal Abdulla özü seçilmiş bu cövhərlər barədə yazır: “İllərdən bəri yazdığım müxtəlif şeirlərin, esselərin, pyeslərin, hekayə və romanların, publisistik məqalələrin və elmi əsərlərin, verdiyim intervülərin hər birinin içində yer almış və bu gün də öz məzmunu, tutumu, forması ilə diqqətimi çəkən misralar, cümlələr günlərin bir günü sanki dil açıb mənə dedilər ki, bizim bir-birimizdən zaman və məkanca ayrılığımıza son qoy və bizi bir-birimizin yanında yerləşdir. Sən görəcəksən ki, bu zaman biz tamamilə yeni bir cazibədə zühur etmişik. Onlar qeyri-səlis məntiq dili ilə desək, içində olduqları mətnin qranulaları (ilkin vacib hissəcikləri) idi. Qranula, başqa cür ifadə etsək, cümlədən (mətndən) bütün artıq hissələri siləndən sonra yerdə qalan cövhərdir.”

Beləliklə, hər gün Kamal Abdulladan 7 qranula:

1.

Ümumiyyətlə danışmaq hələ Azərbaycan dilində danışmaq demək deyil. Azərbaycanca danışmaq isə Azərbaycan dilinin mütəxəssisi olmaq demək deyil.

2.

“ Sən büllur qab idin – soyuq, bəzəkli,

 Sənə nə oldu ki, canlandın belə?!

İçi susuz qabdın – süni çiçəkli

Səni kim aldatdı, inandın belə?!”

3.

Devin canı göyərçində olan kimi nəsrimizin də canı onun ritmində və aritmiyasındadır. Azərbaycan nəsrinin ritmi – aritmiyası oxucuya ünvanlanan ən ciddi mesajdır.

4.

Müəllifin pyes mətnində gizlətdiyi bir sıra iddialar ola bilər ki, tamaşa onların üstündən ağır texnikalı tank kimi keçib gedər.

5.

Tək əldən sükutun səsi çıxar. Tək əsərlə, yaxud tək yazıçı ilə “əlləşmək” sükutun səsini çıxarmaq deməkdir. Ədəbi prosesdən sükutun səsi gəlir.

6.

Sən əgər əlinə qələm alıb yazmağa başlayırsansa, artıq tənhasan. Misran tənhadır, cümlən tənhadır.

7.

“ İşıq dediyin bir ilğım imiş,

Qaranlıq mənim var-yoxum imiş,

 Qaranlıq mənim varlığım imiş,

Əsl işıq da onun içində...”

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.01.2026)

Elman Eldaroğlu, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Yardımlıdan incəsənət adamları çox çıxsa da, nədənsə aktyorlar az çıxıb. Təsəvvür edin ki, dünyaya səpələnən yarım milyona yaxın Yardımlı əsilli insanların arasında cəmi iki nəfər tanınmış aktyor var. Onlardan biri- “XXI əsrin Fuad Poladovu” adlandırdığım, əməkdar artist İlqar Cahangir, digəri isə aktyor Elçin İmanovdur. Bu gün sizə Elçin İmanovdan söhbət açmaq istəyirəm. Axı, dünənki bazar Elçinin 55 yaşı tamam oldu...

Etiraf edir ki, “Hicran” tamaşası həyatında böyük dönüş yaradıb. Aktyorluğu seçib. Buna görə ona evdə “mütrüf” deyiblər. Riyaziyyatı sevsə də, aktyorluğa olan həvəsi riyazi biliyini də üstələyib. Teatrı kinodan üstün tutsa da, çoxları onu “Həkimlər” serialındakı Sabir obrazı ilə tanıyıb...

Deyir ki:- “Özüm özümü hələ də tanımıram, tanısaydım xoşbəxt adam olardım. Amma bunu deyə bilərəm ki, 1971-ci ildə Yardımlıda anadan olmuşam. Məndə aktyor olmaq istəyi Hicran tamaşasına baxandan sonra yarandı. “Hicran” tamaşası həyatımda dönüş oldu. Baxmayarq ki, riyaziyyatı yaxşı bilirdim. Hətta böyük siniflərin də məsələlərini həll edirdim. Ancaq aktyorluğa olan həvəsim riyaziyyat biliyimi üstələyə bildi. Ailədə 9 uşağıq ən dəcəlləri və ən ərköyünləri də mənəm. Mənə evdə “mütrüf” deyirdilər. Universitetə imtahan verəndə məndən imtahanı Həsənağa Turabov və Şəfiqə Məmmədova götürdü. Beləcə, teatr kollektivinin rejissorluq fakültəsinə daxil oldum. Turabov mənə dedi ki, bu fakültədə oxu səni 3-cü kursdan aktyorluğa keçirərik. Ancaq elə qəbul olunduğum fakültədən də məzun oldum."

Elçin İmanov 1971-ci il yanvar ayının 11-də Yardımlı rayonunun Tilə kəndində anadan olub. 1978-ci ildə Yardımlı rayonunun Tilə kənd ibtidai məktəbinin birinci sinfinə qəbul olunub. 1988-ci ildə Masallı rayonunun Cəfər Cabbarlı adına Ərkivan kənd orta məktəbini bitirib və həmin ildə Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutuna daxil olub. İnstitutda oxuyarkən, 1990-cı ildə Səməd Vurğun adına Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında işə başlayıb. 1993-cü ildə institutu bitirib və həmin ildən teatrda baş səhnə maşinisti kimi fəaliyyətini davam etdirib. Bundan başqa teatrda həm də aktyor kimi fəaliyyət göstərir. 1996-cı ildən Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında artist vokalist kimi çalışır. Həmçinin İctimai televiziyada rejissor kimi bir neçə verlişin müəllifi olub. 2005-ci ildə "Tənbəlin toyu" filmi ilə özünü rejissor kimi də sınayıb. Bununla yanaşı şoumenlik və aparıcılıq da edir. Hazırda teatr və televiziya işi ilə yanaşı Bakı Dövlət Sirkində aparıcı kimi fəaliyyət göstərir...

“Mən ampulaya sığan aktyor deyiləm. Hansı rol təklif edilirsə, onu məmnuniyyətlə ifa etməyə hazıram. Rejissora etiraz etməyə haqqın yoxdur. Təklifi qəbul edirsənsə, oynamalısan. Bu sözümə görə mən qınaq obyekti ola bilərəm, ancaq rol təklif ediləndə hansının daha çox qonorar verəcəyini düşünürəm.”- söyləyir.

Yaradıcılğında elə bir dönəm olub ki, dalbadal eyni rolları ifa etmək qismətinə düşüb. Məsələn, 2004-2006-cı illərdə ancaq polis rollarını oynayıb. Sonra ilk olaraq “Həkimlər”, daha sonra “Pərvanələrin rəqsi serialında həkim roluna dəvət alıb. “Pərvanələrin rəqsi”nə onu ssenarı müəllifi Arzu Soltan dəvət edib. Əslində bu rolu həqiqi həkim canladırmalı idi. Sadəcə olaraq, həkimin həyəcanı rejissoru aktyor dəvət etməyə vadar edib. Ən çox pərəstiş etdiyi aktyorlar isə Nəsibə Zeynalova, Siyavuş Aslan, Ramiz Novruz, Nurəddin Mehdixanlıdır...

Deyir ki:- “Aktyorluq işi insana mənəvi qidadır. Amma bunu da danmaq olmaz ki, madiyyat ikinci plana keçırsə mənəviyyat üçüncü olur. Əgər aktyorun maddı vəziyyəti yaxşı deyilsə, səhnəyə fikirli çıxırsa onun hansı mənəvi qida verməyindən danışıla bilər? Məcbur olub ailən üçün daha çox qonorar verilən təklifi qəbul edəsən...”

Əgər məndən soruşsalar ki, aktyor Elçin İmanovu bir cümləylə necə ifadə edərsən, deyərəm: “Elçin əsl intelegent və canlara dəyən oğlandır”...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.01.2026)