Aygül Bağırova,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Ömrünü elmə, Vətənə və Türk dünyasına həsr edən dəyərli bir ziyalının şərəfli həyat yoluna ehtiramla...

Torpağın yetişdirdiyi hər toxum o torpağın bərəkətinin, ruhunun, mənəvi gücünün nişanəsi olduğu kimi, bir xalqın yetirdiyi hər bir istedadlı, zəhmətkeş, əqidəli şəxsiyyət də həmin millətin dəyər ölçüsünü müəyyənləşdirən milli-mənəvi sərvətə çevrilir. Elə insanlar var ki, onların adı bir ömrün sərhədini aşaraq bir məktəbə, bir örnəyə, bir mənəvi dayaq nöqtəsinə çevrilir. Belə şəxsiyyətlər haqqında yazmaq artıq qəlbin ehtiyacına dönür. Çünki burada bir insanın həyatı ilə yanaşı, bir xalqın mənəvi gücü, tarixi yaddaşı, milli qüruru və gələcəyə uzanan ümidləri də görünür.

Bu gün bu torpaq üçün, bu millət üçün, bu məmləkət üçün gənc yaşlarından yorulmaz əməyi ilə dəyərli işlər görən, ölkəmizin siyasi, elmi, mədəni və ictimai həyatında mühüm qatqıları ilə seçilən, adını, soyadını, imzasını artıq Türk dünyasında bir dəyərə, bir nüfuza, bir brendə çevirən çox hörmətli professor Aygün Attar haqqında bu sətirləri yazmağı ürəyim mənə bir vəfa borcu kimi diqtə edir.

Ülkücülüyü yoluna, ədəbi düşüncəsi elminə zinət olan, müəllim pedaqogikasını, türk zehniyyətli nəsil yetişdirmək çabasını, zəhmətsevərliyini və annəliyini ayrıca bir sənət, ayrıca bir yaradıcılıq nümunəsi kimi dəyərləndirdiyim Aygün xanım kimi Azərbaycan qadınının varlığı Türk dünyasının əl birliyinə, dil birliyinə, düşüncə birliyinə güc verir. Onun timsalında Turan düşüncəsi, Turan birliyi və Türk dünyasının mənəvi bütövlüyü daha da işıqlanır, daha da mənalanır. Onun zəngin fəaliyyəti həm Azərbaycanda, həm də onun hüdudlarından kənarda böyük rəğbətlə qarşılanır. Çünki o, Azərbaycanın adını sevgi ilə daşıyan, Vətən yanğısını qürurla yaşadan, milli kimliyini uca tutan, mənsub olduğu xalqın mənəvi obrazını ləyaqətlə təmsil edən parlaq bir ziyalı xanımdır.

Qadın tarixin bütün dövrlərində mənsub olduğu nəslin, ailənin, elin, obanın yükünü çiyinlərində daşıyıb. Əməlləri, davranışları, mərdliyi, qayğıkeşliyi, ləyaqəti ilə həmişə ucalıqda dayanmağa çalışıb. Aygün xanım da bu uca qadınlıq missiyasını öz şəxsiyyətində böyük şərəflə yaşadan dəyərli Azərbaycan xanımıdır. Onun dilindən səslənən “Vətən namusdur, Vətən şərəfdir, Vətən qorunacaq tək hədəfdir” düşüncəsi bir ömür amalının ifadəsi kimi insanın yaddaşında yaşayır.

Aygün xanımın həyat yoluna nəzər salanda insan ilk növbədə onun köklərinin gücünü duyur. Ailəsinin bir tərəfi Zəngəzurdan, bir tərəfi Qarabağdan, Şuşadandır. Zadəgan Ağamirovlar nəslindən olan Aygün xanım Birinci Qarabağ müharibəsinin cəsur komandirlərindən biri, rəhmətlik Adil bəyin və döyüşçü Aqil bəyin bacısıdır. Bu ailənin taleyində mübarizlik, cəsarət, əqidə, ləyaqət və Vətən sevgisi bir soy yaddaşı kimi yaşayır. Elə buna görə də Aygün xanımın həyatına baxanda, onun şəxsiyyətində həmin soykökün nəcibliyini, iradəsini və milli ruhunu aydın görmək olur.

Onun böyük bacısı Sona xanım Həşimovanın adı da Azərbaycanın mübarizə tarixində xüsusi ehtiramla çəkilir. 20 Yanvar faciəsindən sonra Moskvada Qorbaçovun uzatdığı əli “bu əldə millətimin qanı var” deyərək tutmaqdan imtina etməsi qadın cəsarətinin, milli ləyaqətin və mənəvi bütövlüyün nadir təzahürü kimi xalqımızın yaddaşına həkk olunub. Qubadlı rayon partiya komitəsinin katibi olan Sona xanımın həmin cəsarətli davranışı Azərbaycanda böyük rəğbət doğurub, dillərdə dolaşıb, xalqın qəlbində dərin iz buraxıb. Belə bir ailənin mənəvi iqlimində böyüyən Aygün xanımın sonrakı həyat yolunda da eyni əqidənin, eyni mətinliyin, eyni milli duruşun yaşadığını görmək olur.

Aygün Attar Azərbaycanda anadan olub, lakin qardaş Türkiyədə seçki yolu ilə dövlət universitetinə rektor seçilən ilk azərbaycanlı kimi tarixə adını yazdırıb. Bu fakt özlüyündə böyük bir uğur olmaqla yanaşı, Azərbaycan qadınının zəkasına, idarəçilik qabiliyyətinə, elmə bağlılığına və yüksək təşkilatçılıq istedadına verilən böyük dəyərin ifadəsidir. O, qardaş ölkədə müxtəlif elm ocaqlarında dekan, prorektor və rektor vəzifələrində çalışıb, Türkiyə Respublikası Baş nazirinin müşaviri kimi mühüm dövlət məsuliyyəti daşıyıb. 2021-ci ildən etibarən Türkiyə Prezidenti cənab Rəcəb Tayyib Ərdoğanın rəhbərlik etdiyi Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Şurasının üzvü kimi də bu mühüm missiyanı böyük nailiyyətlə yerinə yetirib. Bu, etimadın, zəhmətin, intellektin və milli mövqeyin ali ifadəsidir.

Bütün ömrü və yaradıcılığı boyunca Azərbaycan başda olmaqla Türk dünyasına töhfələr verən Aygün Attarın dünyanın müxtəlif ölkələrindən aldığı çoxsaylı mükafat və təltiflər onun fəaliyyətinin miqyasını və mənəvi sanbalını dolğun şəkildə göstərir. İlham Əliyev tərəfindən “Vətənə xidmətə görə” ordeni və “Dostluq” ordeni ilə təltif olunması, müxtəlif ölkələrdən aldığı beynəlxalq mükafatlar onun fəaliyyətinə verilən yüksək qiymətin göstəricisidir. Oksfordda “Sokrat” mükafatı, “İlin rektoru” adı, Türk dünyasına xidmət medalları – bunların hər biri bir ömrün zəhmət salnaməsidir. Bununla yanaşı, Qaradəniz Ölkələri Universitetlər Birliyi tərəfindən təqdim olunan “Üstün Başarı Mükafatı”, Kosova tərəfindən verilən “Xidmət Nişanı”, TÜRKSAV-ın “Türk Dünyasına Xidmət” medalı, Qazaxıstan dövləti tərəfindən təqdim olunan “Dövlət Medalı”, həmçinin diaspor fəaliyyətinə görə verilən yüksək nişanlar onun xidmətlərinin geniş coğrafiyada necə böyük rəğbətlə qarşılandığını bir daha təsdiqləyir.

Aygün xanımın bioqrafiyasına hər dəfə diqqətlə baxanda onun həyatının qəribə keçidləri, taleyinin güclü dönüşləri, elmi düşüncə ilə siyasi baxışın, milli mövqe ilə mənəvi bütövlüyün necə ahəng içində birləşdiyi insanı dərindən düşündürür. Səməd Vurğunun gözəl bir fikri var: “Cəsarət böyük yaradıcılıq məsələsidir”. Bu fikir Aygün xanımın şəxsiyyətinə xüsusi yaraşır. Çünki şəxsiyyətində bütövlük, tamlıq, əqidə saflığı olan insan öz yolunu inamla keçir, öz sözünü ləyaqətlə deyir, öz imzasını şərəflə daşıyır. Mən Aygün xanımın bütün yaradıcılığı boyunca onun cəsarətini, milli mövqeyinin sabitliyini, düşüncəsinin aydınlığını, duruşunun mətinliyini xüsusi vurğulayıram. Uzun illərdir onun mövqeyində titrəmə görünmür, səndələmə hiss olunmur, yön dəyişmə yaşanmır. Harada çalışmasından, hansı vəzifədə olmasından asılı olmayaraq, o, həm yaşadığı ölkənin, həm də doğma Vətəninin başını uca edən ziyalı Azərbaycan qadını obrazını ləyaqətlə yaşadıb.

Bəzən elə şəxsiyyətlər olur ki, onlara təşəkkür etmək üçün də, təbrik ünvanlamaq üçün də, ehtiramı ifadə etmək üçün də söz seçmək çətinləşir. Aygün xanım mənim üçün məhz belə şəxsiyyətlərdəndir. Etik və mənəvi dəyərləri həyat amalına çevirən, zəhmətkeşliyi, iradəsi, doğru bildiyi yolun arxasınca dönmədən getməsi, əqidəsinə sədaqəti, yorulmaz əməyi və ortaya qoyduğu bütün işlərdə peşəkarlığı ilə gəncliyə örnək olan bu dəyərli Azərbaycan xanımını mən uzun illərdir böyük diqqət və rəğbətlə izləyirəm. Onun fəaliyyətində elm adamının dəqiqliyi ilə yanaşı, böyük müəllim qəlbinin istiliyi, bir ana ruhunun həssaslığı, bir Vətən sevdalısının yanğısı duyulur.

Mənim Aygün xanımla tanışlığım 2021-ci ildə beynəlxalq jurnalistlərlə birlikdə Azərbaycana gəlişi zamanı olub. ADA Universitetində keçirilən beynəlxalq tədbirdə onun Azərbaycanı, onun tarixini, milli həqiqətlərimizi, Qarabağ gerçəyini beynəlxalq jurnalistlərə böyük sevgi ilə, inamla, qürurla anlatması məni dərin şəkildə təsirləndirib. Həmin gündən etibarən bu xanıma qarşı qəlbimdə böyük ehtiram yaşayıb. Azərbaycan adına danışan, Azərbaycan həqiqətlərini dünyaya ağıl, bilik, dərinlik və mədəniyyətlə çatdıran belə bir qadının varlığı insanda böyük qürur oyadır.

Çox böyük qürur hissi ilə bildirirəm ki, bu gözəl xanım eyni zamanda mənim müəllifi olduğum “Qalib Sərkərdənin böyük qayıdışı” adlı üçüncü kitabımın rəyçisidir. Bu mənim üçün həm ədəbi taleyimdə, həm də şəxsi həyatımda unudulmaz və əlamətdar hadisədir. Ötən ilin dekabr ayında kitabımın Ankarada keçirilən təqdimatında Aygün xanım ailə üzvləri ilə birlikdə iştirak etdi və tribunadan çıxışında kitaba, Zəfər ruhuna, Azərbaycanın haqq savaşına və milli yaddaşımıza verdiyi yüksək dəyəri böyük səmimiyyətlə ifadə etdi. Həmin anlar mənim yaddaşıma qürur dolu, minnətdarlıq dolu, unudulmaz bir səhifə kimi yazılıb.

Zəfərin 5 illiyinə həsr etdiyim kitabım üçün Aygün xanımdan rəyçi olmasını xahiş edəndə, o, kitabı diqqətlə oxuyub, dəyər verib və bu xahişimi qəbul etdi.Bununla da kitabıma böyük şərəf qatdı. Daha sonra təqdimatın yüksək səviyyədə təşkil olunması üçün həmin gündən etibarən Azərbaycanın Türkiyədəki səfirliyi ilə birlikdə bu tədbirin ən yüksək səviyyədə ərsəyə gəlməsi üçün xüsusi hazırlıq apardı. Bu münasibət, bu həssaslıq, bu vəfa, bu dəstək qəlbimdə ona qarşı dərin minnətdarlıq duyğusunu o qədər böyüdüb ki... Vətən sevdalısı olan belə bir xanımın bir kitaba, bir müəllifə, bir milli ideyaya bu qədər ürəklə sahib çıxması onun nə qədər yüksək mənəvi keyfiyyətə sahib olduğunu bir daha aydın göstərdi.

Bu faktların, bu örnəklərin sayını daha da uzatmaq mümkündür. Onu tanıyan hər bir həmyerlimizin, tələbəsindən tutmuş, ona dərs verən müəllimlərinə, onunla çalışan həmkarlarına, fikirlərindən güc alan insanlara qədər çoxlarının bu sətirlərlə həmfikir olacağı qənaətindəyəm. Belə sevgi qazanmaq bir ömrün ən böyük mənəvi mükafatıdır. Gəncliyində kamilləşmək isə Ulu Yaradanın seçilmiş insanlara bəxş etdiyi ali mərtəbələrdən biridir.

Hörmətli Aygün xanım, Siz uğurlu elm insanı, güclü bir ziyalı, nüfuzlu bir idarəçi kimi qəlblərdə yer tutmaqla yanaşı, eyni zamanda Azərbaycanın səsini, Türk dünyasının ortaq vicdanını, millət sevgisini, tarix şüurunu və milli yaddaşını daşıyan çox dəyərli bir şəxsiyyətsiniz. Sizin əməyiniz, duruşunuz, sədaqətiniz, nəzakətiniz və yüksək xarakteriniz hər zaman təqdirlə anılır, adınızın varlığı həm Türkiyə, həm də Azərbaycan üçün böyük qürur mənbəyinə çevrilir.Ürəyimdə Sizə qarşı o qədər böyük minnətdarlıq var ki, bunu bir neçə cümləyə sığdırmaqda çətinlik çəkirəm. Mən Sizi tanıdığıma, Sizin kimi böyük ürək sahibi, dərin düşüncəli, vətənpərvər, ziyalı bir xanımın diqqətini və dəstəyini gördüyümə görə özümü xoşbəxt sayıram. Sizin Azərbaycanın adına etdiyiniz xidmətlər mənim qəlbimdə hər zaman ən ülvi duyğularla yaşayacaq.

Hörmətli Aygün xanım, ad gününüz münasibətilə Sizə qəlbimin ən səmimi duyğuları ilə təbriklərimi çatdırıram. Sizə möhkəm can sağlığı, uzun ömür, ailə səadəti, yeni-yeni uğurlar, elmi və ictimai fəaliyyətinizdə tükənməz enerji arzulayıram. Uca Tanrı Sizi qorusun, yolunuzu daim açıq etsin, qəlbinizə rahatlıq, ömrünüzə bərəkət versin.İmzanız daim ucalarda görünsün, sözünüz daim eşidilsin, xidmətləriniz hər zaman ehtiramla anılsın. Siz Azərbaycan qadınının zəkasını, ləyaqətini, mübarizliyini və mənəvi ucalığını öz şəxsiyyətinizdə yaşadan nadir simalardansınız.

Var olun, Aygün xanım, var olun ki, Azərbaycanın adı Sizin kimi dəyərli xanımların timsalında daha da ucalır, Türk dünyasının mənəvi birliyi Sizin kimi ziyalıların varlığı ilə daha da möhkəmlənir. Var olun ki, Vətən sevgisinin necə yaşandığını, əqidəyə sədaqətin necə qorunduğunu, ləyaqətin necə ucaldığını Sizin ömür yolunuzdan şahidlik edək. Var olun ki, Azərbaycan qadınının gücü, zəkası və Vətənə bağlılığı Sizin simanızda bir örnək, bir qürur, bir məktəb kimi yaşasın və gələcək nəsillərə yol göstərsin...

Sözlərin yetmədiyi bir dəyərin qarşısında...
Dərin hörmət və ehtiramla! 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.04.2026)

14 aprel 2026-cı il tarixində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti professor Aktotı Raimkulovanın Qazaxıstana rəsmi səfəri çərçivəsində Almatı İdarəetmə Universitetinin (AlmaU) rektoru Timur Buldıbayev ilə görüşü keçirilib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Fonddan verilən məlumata görə, keçirilən görüş tərəflər arasındakı dialoqun ardıcıl xarakter aldığını nümayiş etdirib və gələcək əməkdaşlıq üçün ilkin zəminin formalaşdırılmasına xidmət edib. Söhbət zamanı təhsil, elm və mədəniyyət istiqamətlərində potensial tərəfdaşlıq imkanları nəzərdən keçirilib, xüsusilə türk dünyasının ortaq irsinin araşdırılması və tanıdılması sahəsində ali təhsil müəssisələri ilə mümkün birgə təşəbbüslər müzakirə olunub.

Danışıqlar zamanı professor Aktotı Raimkulova müasir təhsil yanaşmaları ilə mədəni irsin vəhdətinin əhəmiyyətini vurğulayıb. O qeyd edib ki, akademik mühit gənclərin türk dünyasının zəngin irsinə bağlılığının formalaşmasında mühüm rol oynayır və AlmaU kimi innovativ ali təhsil müəssisələri ilə əməkdaşlıq isə bu irsin dəyərləndirilməsinə yeni imkanlar yaradacaqdır.

Rektor Timur Buldıbayev isə çıxışında Fondun fəaliyyətini yüksək qiymətləndirərək, onun türk dövlətləri arasında mənəvi bağların möhkəmləndirilməsində oynadığı rolu xüsusi vurğulayıb. Universitet olaraq bu irsin elmi şəkildə araşdırılması və beynəlxalq səviyyədə tanıdılması istiqamətində əməkdaşlığa hazır olduqları bildirilib.

Qeyd olunub ki, bu cür görüşlər gələcəkdə birgə təşəbbüslərin həyata keçirilməsi və davamlı tərəfdaşlığın qurulması baxımından etibarlı zəmin yaradır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.04.2026)

Varis,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Baş redaktoru

Dünən aldığımız bir ağır xəbər hamımızı sarsıtdı. Özbək gənci Cahangir Nomozov dünyasını dəyişib. O, Azərbaycan sevdalı şair, jurnalist və tərcüməçi idi. Onun ölüm xəbəri burada onu tanıyanlar üçün çox gözlənilməz oldu. Bizlərə Cahangir bir köynək daha yaxın idi, portalımızın Özbəkistan təmsilçisiydi...

Təsəvvür edin, şənbə günü mənə yazmışdı ki, Özbəkistanda yaradıcı gənclər üçün verilən mükafata namizədliyi irəli sürülüb, onun üçün xasiyyətnamə lazımdır. Mən xasiyyətnaməni yazıb dünən ona yolladım. Gördüm xətdə deyil. Az sonra da bu acı xəbəri eşitdik. Beləcə, məktub ona yetişmədi.

“ “Ədəbiyyat və İncəsənət” portalı adından böyük məmnuniyyətlə bildiririk ki, Cahangir Nomozov Furqat oğlu portalımızın Özbəkistan təmsilçisi kimi fəaliyyət göstərməklə yanaşı, çağdaş türk dünyası ədəbi əlaqələrinin inkişafında rol oynayan istedadlı şair, publisist, ədəbi təhlilçi və beynəlxalq ədəbi dialoq qurucularından biridir.

C. Nomozovun fəaliyyəti yalnız jurnalistik müşahidə və xəbərçiliklə məhdudlaşmır. O, Azərbaycan–Özbəkistan ədəbi münasibətlərinin daha da dərinləşdirilməsi, ortaq mənəvi dəyərlərin təbliği və türk xalqları arasında mədəni körpülərin möhkəmləndirilməsi istiqamətində ardıcıl, yüksək peşəkarlıqla və böyük məsuliyyət hissi ilə xidmət göstərir.

Portalımızda onun müəllifi olduğu ədəbi-bədii müsahibələr, elmi-analitik məqalələr, poeziya təhlilləri, esse və publisistik yazılar mütəmadi olaraq geniş oxucu auditoriyasının diqqətinə təqdim olunur. Bu yazılar yalnız bədii dəyəri ilə deyil, həm də dərin fəlsəfi məzmunu, ədəbi düşüncə zənginliyi və mədəniyyətlərarası dialoqa xidmət edən ideya yükü ilə seçilir.

Xüsusilə onun dünya miqyasında tanınmış şair və yazıçılarla keçirdiyi ədəbi-bədii və elmi söhbətləri təqdirəlayiqdir.

Əminliklə qeyd edirik ki, Cahangir Nomozovun fəaliyyəti bundan sonra da türk dünyası ədəbi-mədəni inteqrasiyasına, Azərbaycan–Özbəkistan ədəbi əlaqələrinin daha da genişlənməsinə və beynəlxalq ədəbi dialoqun dərinləşməsinə mühüm töhfələr verəcəkdir...”

Belə bir Xasiyyətnamə idi, ünvanına çata bilmədi...

Həyatım boyu çox ölümlər görmüşəm. Ancaq onların cəmi iki bölgüsü var. Gözlənilənlər və qəfil olanlar. Ahıl insanların, ağır xəstəlik keçirənlərin ölüm xəbərləri səni təəccübləndirmir, buna hazırlıqlı olursan. Amma gənc, sağlam insanın ölüm xəbərini alanda donub qalırsan, “bu necə ola bilər” sualını verirsən. Sualın da iki cavabı olur, ya bədbəxt hadisə, ya intihar.

Bu qədər həyat eşqi ilə dolu, bol enerjili, yaradıcılıq fədaisi olan bir gənc bu gün səninlə sabahkı planlarından, böyük-böyük işlərdən danışır, amma sabah canına qıyır. Niyə, nə səbəbə, nəyə görə?! Həyat, niyə bunca acımasızsan? Niyə gəncləri bu cür yarı yolda qoyursan?

Qeyd etdim, Cahangir Azərbaycan sevdalısı idi. Ən böyük arzusu gəlib Bakını görmək idi. Fəqət, arzusu ürəyində qaldı. Baxdım, onun dərc növbəsini gözləyən bir şeirini gördüm, “Azərbaycana” adlanır, martın 30-da yazıb, dilimizə Aysel xanım Xanlarqızı uyğunlaşdırıb.

Qoy elə bu şeirin səslənməsi də bizim Cahangirlə vida mərasimimiz olsun.

Bu qədər ürəkdən sevmək olarmı,

Üzünü görmədən bir başqa yeri.

Adı çəkiləndə ruhum sevinir,

Odur ürəyimin xoşbəxtlik sirri.

Xəyalım dolaşır küçələrində,

Qayalar dil açır Qobustandakı…

Alov qüllələri boylanır, baxır,

Salam söyləyirəm, eşidir Bakı!

Dənizin nəfəsi, küləyin səsi

Hicran yanğısıtək toxtamaz bir an…

Laylası məst edər gözəlliyilə

Qoynuna çağırar əziz Abşeron.

Sən məğrur, əbədi, qədim tarixsən,

Müdrik gələcəkdən xəbərdar, agah…

Qədim qalaların, gözəl bağların,

Köksündə cəmlənib Gəncə və Qazax.

O çay kollarının ətrin duyuram,

Yaşıl yarpaqlayır duyğular hər an.

Astara səsləyir: gəl, qardaş, deyə,

Limonlu çay süzür mənə Lənkəran.

Mingəçevir- səntək hey işıq saçır,

Çoşur ilhamım da səndən başlayır.

Mənə çox doğmasan, elə əzizsən,

Çünki gül qoynunda dostum yaşayır!

Dünya dərdlərindən yorulur könül,

Rahatlıq və hüzur axtarır bu can.

“Şükr elə” deyərək səccadə sərib,

Əlimə bir təsbeh verir Naxçıvan.

Qırmızı almalar, yaşıl almalar,

Quba tərəflərdə gözüm qalıbdır.

Xaçmazın o geniş, xoş yaylaqları

Ürəyimə vətən eşqi salıbdır.

Şoran olsa belə, bərəkəti bol,

Nə qədər təmizdir, xoşdur həyatı.

Döyünən qəlbidir hər sətirimin

Şirvan və Salyanın şərəfli adı.

Sarsıtdı, çox yordu nisgil, iztirab,

Şəkillərdən sənə həsrət baxıram.

Səni hiss edərək qucaqlayıram,

Səninlə göylərə uçuram, Aran.

Azərbaycan, böyük sevgimsən mənim,

Kədərim, sevincim — sənə bağlıdır.

Özüm özbək oğlu, türk oğlu türkəm,

Amma duyğularım qarabağlıdır.

Ey mənim görmədən sevdiyim diyar,

İstəyim də sənsən, arzum da sənsən.

Hüsnünə dastanlar söyləsəm yetməz,

Sözüm aciz qalır, can Azərbaycan!

Elə bizim də sözlərimiz bu qəfil yoxluğun qarşısında acizdir, Cahangir.

Allah sənə rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.04.2026)

Zəhra Allahverdiyeva,

“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Allahverdiyev Nəriman Məhərrəm oğlu (1967-ci il Şidli - 1994-cü il Füzuli)

Məhərrəm müəllimə muştuluq verdilər ki, oğlun dünyaya gəlib. Məhərrəm müəllimin neçə vaxt ürəyində gəzdirdiyi arzusu bu gün çin olmuşdu.

O, Azərbaycanın böyük oğlu Nəriman Nərimanovu çox istəyirdi. Bir dəfə Şidli kənd kolxozunun yığıncağında kolxozun adının Nəriman Nərimanov qoyulmasını təklif edir. Məcid müəllimin uzun sürən təkidli tələbi ilə Şidli kənd kolxozuna Nəriman Nərimanovun adı verilir. O, bir an belə fikirləşmədən uşağın da adını Nəriman qoyur.

Nəriman Məhərrəm oğlu Allahverdiyev 1967-ci ildə Vedibasar mahalının Şidli kəndində anadan olur. O, Şidli kənd orta məktəbini bitirir. Hərbi xidmət yaşı çatan bütün Şidli gəncləri tərəddüd etmədən hərbi xidmətə gedirdilər. Nəriman hərbi xidmətini uzaq Sibirdə başa vurur. Hərbi xidmətdən qayıdan Nəriman Şidli kəndində işə düzəlir. Ermənilərin çirkin siyasətinin nəticəsi olaraq onların da ailəsi Bakı şəhərində məskunlaşmalı olur.

20 Yanvar hadisəsi Nərimana ağır zərbə olur. Azadlıq təşnəsi onun içini yandırırdı. Əksər gənclər Şəhidlər Xiyabanını ziyarət edib könüllü döyüş bölgəsinə gedirdi. İki uşaq atası olmağına baxmayaraq Nəriman Fəxri Xiyabanda Şəhidləri ziyarət edib Hərbi komissarlığa yollanır.

 Qarabağ bölgəsində erməni hərbi birləşmələri fəallığı xeyli artırdığına görə “Könüllü” batalyonlar yaradılırdı. Nəriman yeni yaradılan könüllü batalyonun tərkibində döyüş bölgəsinə yollanır. Onun rus və erməni dilini yaxşı bilməsi kəşfiyyat bölüyündə kəşfiyyatçı kimi fəaliyyət göstərməsinə zəmin yaradır. 1991-ci ildən başlayan döyüş yolu Nərimanın Qarabağımızın bütün döyüş bölgələrində vuruşmağına səbəb olur. Nərimanın səsi gah Turşsudan, gah Nəbilər kəndindən, gah da Ağdərədən gəlirdi. Ağdərə döyüşləri zamanı ayağından yaralanan Nəriman müalicəsini Bakı şəhərində alır. Sağalan kimi yenidən döyüş bölgəsinə yollanır. Cəsur və qorxmaz tabur komandiri kapitan Nəriman Məhərrəm oğlu 1994-cü ilə kimi şərəfli bir döyüş yolu keçmişdir.

Ailəli və iki uşaq atası olan Nərimanı bir neçə dəfə ordudan tərxis etmək istəsələr də o buna razılıq verməmişdir. Bir aylıq məzuniyyətə yollanan Nəriman Bakıda 20 gün qalır. Babasının adını daşıyan böyük oğlu Təvəkkül sərbəst danışırdı. İkinci oğlu olanda o, oğlunun adını Atatürk qoyur. Elə bu adın özü onun nə qədər millətini, yurd-yuvasını sevdiyinə əyani sübutdur.

1994-cü ildə Füzuli bölgəsində vəziyyət həddindən artıq ağır idi. Onun taburunu Füzuli bölgəsinə yollayırlar. Cəsur kəşfiyyatçının son döyüşü Füzuli bölgəsinin Seyidəhmədli kəndində olur. 14 aprel 1994-cü il. Bu gün düz 27 il əvvəl, 1967-ci ildə Vedibasar mahalının Şidli kəndində, müəllim ailəsində bir oğlan uşağı doğulur. Atası Məhərrəm müəllim onun adını Nəriman Nərimanovun şərəfinə Nəriman qoyur. Komandirlər və döyüş dostları onu təbrik edirlər və bu döyüşə getməməyi ondan xahiş edirlər. Kapitan Nəriman Allahverdiyev bu təkliflərdən qəti imtina edir. "Gəlin Seyidəhmədli kəndini düşməndən azad edəyin, bu siz tərəfdən mənim Ad Günümə hədiyyəniz olsun, dostlarım. Bundan böyük hədiyyə ola bilməz" - Nəriman deyir.

Bir neçə saatlıq döyüşdən sonra erməniləri vurub Seyidəhmədli kəndindən çıxardan döyüşçülərimizin sevincinin həddi-hüdudu yox idi. Qarşıya qoyulan məqsədə çatmışdılar.

Ağaclar çiçəkləmişdi. Hər tərəf gül-çiçək içində idi. Nəriman böyük bir ağacın altında oturub kürəyini ağacın gövdəsinə dayamışdı. Bir neçə əsgəri də döyüşdən sonra onun ətrafında uzanıb siqaret çəkirdilər. Nəriman da bir siqaret yandırıb bir-iki "qullab" çəkib, "Dostlar, əgər mən bu döyüşdə sizin yanınızda olmasaydım indi sizin üzünüzə necə baxardım..." deyir, gerisini gətirmək istəyəndə bu vaxt düşmən snayperindən açılan atəş Nərimanın düz alnının ortasından dəyir. Onun əlində siqareti, ağzında sözü yarımçıq qalır. Bu da ermənilərin Nərimana Ad Günü hədiyyəsi oldu. Ad gününü qeyd eləmək Nərimana qismət olmasa da, Fəxri Xiyabanda dəfn olunmaq, Şəhidlik Zirvəsinə ucalmaq kimi fəxri ad ona qismət olur. Onun iki oğlundan biri öz oğluna Şəhid atasının adını qoyur. Həqiqətən də belədir, Şəhidlər ölməzdir...

Azərbaycan qəhrəmanlar yurdudur. General Polad Həşimovun anası demişkən - “Qarabağın istənilən yerinə bir stəkan saf su töksən, iki stəkan Şəhid qanı axar”. Nəriman Qərbi Azərbaycan oğludur, şəhadət yeri isə Füzulidir. Bu gün Füzuli azaddır, İnşallah Qərbi Azərbaycanı da azad edəcəyik! 

Bu gün Şəhid kapitan Nəriman Məhərrəm oğlu Allahverdiyevin həm doğum günü, həm də şəhidlik zirvəsinə ucaldığı gündür!  Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin!

Ad günündə Şəhid oldu Nəriman

Dünya bir ağacdır, insanlar yarpaq,

Bu fani dünyaya gəlirik qonaq,

Səni axtaranda verdilər soraq,

Ad günündə Şəhid oldu, Nəriman!

Köç etdi ömrünün bahar yaşında.

Yudu al-qanını yaz yağışında,

Vətən savaşında, el savaşında,

Ad günündə Şəhid oldu, Nəriman!

Heç zaman bilmədi qorxu, həyacan.

Vətənçün verəndə canını qurban,

Dedi Hürr yaşasın qoy Azərbaycan!

Ad günündə Şəhid oldu, Nəriman!

Nəriman bir anlıq xəyala daldı,

Yolunu Şidliyə, Vediyə saldı,

Uşaqlıq çağıyla baş-başa qaldı,

Ad günündə Şəhid oldu, Nəriman!

Solurdu getdikcə o gülən üzü,

Qıyıldı baxışı, süzüldü gözü,

Qisası alarsız oldu son sözü,

Ad günündə Şəhid oldu, Nəriman!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.04.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Onun adı dillər əzbəridir. Frans Kafka – dünyaşöhrətli bu yazıçı Azərbaycanda da kifayət qədər sevilir. Amma həyatı barədə çoxumuz məlumatsızıq. Halbuki, acılarla dolu bir həyat yaşayıb, sağlığında yazdıqlarına əhəmiyyət belə verməyiblər. Bu həyatda bir sınma nöqtəsi də olub – atası.

O, atasını əsla sevmirdi, çünki onunla münasibətləri çox gərgin və çətin idi. Kafka bu münasibətləri ən açıq şəkildə "Atama Məktub" ("Brief an den Vater") adlı əsərində təsvir etmişdi. Burada Kafka atasını avtoritar, tələbkar və emosional baxımdan soyuq bir insan kimi təqdim edir.

Bunun əsas səbəbləri bunlar idi:

1.     Qorxu və təzyiq:

Kafka uşaqlıqdan atasından çox qorxurdu. Atası onun üzərində psixoloji təzyiq göstərirdi və onu daim tənqid edirdi, bu da Kafkanın özünəinamını zəiflətdi.

2.     Anlaşılmazlıq:

Ata ilə oğul arasında böyük bir düşüncə və dəyər fərqi var idi. Kafka incə ruhlu, həssas və yazıçı təbiətli biri idi, atası isə daha sərt, praktik və dünyəvi insan idi.

3.     Tənqid və etinasızlıq:

Atası onun yazıçı olmaq istəyini dəstəkləmirdi, onu zəif xarakterli hesab edir və daim uğursuzluqları ilə üzünə vururdu.

4.     Sevgi çatışmazlığı:

Kafka atasından nə istədiyi sevgini, nə də dəstəyi ala bilmədi. Bu sevgi boşluğu onun həm şəxsi həyatına, həm də yaradıcılığına dərin təsir göstərdi.

Kafka üçün atası bir növ avtoritet və qəddar sistemin simvoluna çevrilmişdi. Onun bir çox əsərində — məsələn, "Məhkəmə", "Qəsr", "Metamorfoz" — bu avtoritar fiqurun metaforik təzahürlərini görmək mümkündür.

Nəticə 

İnsan sevgi ve qayğını ilk öncə ailəsində hiss etməlidir. Atasının Kafkaya olan soyuq münasibəti, onun yazıçı olmaq düşüncəsinə və hisslərinə laqeyd olması, atasından istədiyi dəstəyi və sevgini görə bilməməsi də yaradacılığına təsir etmişdi. Kafka atasını sevmirdi, ona sadəcə nifrət edirdi.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.04.2026)

Harun Soltanov, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Külək, hər şeydən əvvəl gəlir bu şəhərə. İnsanlar doğulmamışdan, yollar çəkilməmişdən, binalar ucalmamışdan öncə də vardı. Və indi, bütün bunların içində hələ də təkcə küləkdir şəhərimə sadiq qalan. O gün də 20 Yanvar dairəsinin üstündən əsirdi. Üşütmək üçün yox, sanki yaddaşı təmizləmək üçün. Asfaltın üstündəki ayaq izlərini, divarlardakı baxışları, havada qalan fəryadları silmək üçün əsirdi…

Orada, yolun kənarında dayanmışdım. Finansal şəkildə sıfırda idim və gözləyirdim. Dostumu? Bəlkə özümü. Bəlkə də məni evə aparacaq adamı. Amma əslində heç bir yerdə deyildim. İnsan bəzən bir dairənin ortasında dayanıb, hərəkətdə olan hər şeyə baxarkən, özünü dayanmış bir zamanın parçası kimi hiss edir. Məni belə donmuş bir anın içində tapdı o. "Mənə bir manat kömək edərsən?" deyə..

Görünüşcə insan idi. Amma ona baxanda düşünürsən ki, bədən bir qəbirdir, ruhu hələ də orada ilişib qalıb. Üzündə zamanın əl izləri vardı, sanki həyat onu əlində çox sıxıb, sonra bir kənara atmışdı. Gözləri... Yox, o gözlər bir hekayə danışmırdı, çünki danışmağa halı qalmamışdı. Sadəcə baxırdı. Bir məzar daşına çevrilmiş baxışla.

- Mən elə-belə düşməmişəm bu hala… - dedi.

Səsi içkidən titrəyirdi, amma təkcə alkaqol deyildi onu qıran. İnsanın içini içdən yeyən bir şey vardı orada. Hər sözündə, hər nəfəsində. O danışmırdı. Sanki vicdan danışırdı, peşmanlıq fısıldayırdı. Çünki bu adam artıq cəmiyyətin gözdən saldığı bir "alkoqolik" deyildi. O, öz varlığının məzarlığında səssizcə yaşayan bir məxluqa çevrilmişdi.

Bax, qaranlıq bir paradoks burada başlayır, məhz elə bu nöqtədə. Harada ki, insan öz günahının fərqində olur, amma ondan qurtulmaq üçün artıq gec olur. O, öz içindəki Tanrını çoxdan itirmişdi, amma yenə də Allahsız yaşamaqdan qorxurdu. Sanki hər içki qurtumu ilə onu unutmağa çalışır, amma yaddaşı daha da ayılırdı.

 - Mən bomj deyiləm, qardaş… Mən məhv olmuş bir niyyətin canlı sübutuyam. Həyat... O, bir dəfə səni udanda, səni necə gəldi geri qaytarır... Amma artıq tanınmaz bir halda...

Ən çox bu cümlə dondurdu içimi. Sanki Dostoyevskinin “Cinayət və Cəza”sında Razumixinin dilindən çıxmalı idi bu sözlər. İnsan bir dəfə yerə yıxılanda, ona əl uzadılmır. Əksinə, o uzanan əllərin içində daş olur bəzən və sən bilmirsən, səni xilas edirlər, yoxsa batırırlar.

O adam əyildi, ayaqqabısının bağını yoxladı. Sanki bir ömrün qırıq hissələrini toplamağa çalışırdı. Mənə baxdı, gözlərimdə nə axtardığını bilmirdim, amma görünür, tapmadı.

- Sən qal burada. Mən... 10 dəqiqə fırlanım, sənə pul gətirərəm.

Və getdi. Əlində heç nə yox idi, cibləri boş idi, bədəni titrəyirdi. Amma nədənsə, sanki məndən daha zəngin görünürdü. Çünki onun hər şeyi yox idi və bu “yoxluq”, mənim daşıdığım yalanlarla dolu varlıqdan daha dürüst idi.

O getdi, külək isə susmadı. Yalnız insanlar susur bu şəhərdə. Külək heç vaxt unutmur.

Bəzən insanın dediyi ən sadə cümlə, əslində içində bir ömrün qaranlığını daşıyır. “Mən elə-belə düşməmişəm bu hala”. Bu sözlər, dilə asan gəlir, amma ruhun ən dərin qatından, vicdanın illərlə gizlətdiyi bir zindandan gəlir. Bu cümlədə nə bəraət istəyi var, nə də ağlamaq. Sadəcə fakt var. Çılpaq, soyuq və geri dönməz bir fakt.

O adam danışanda, səsi sanki onun dodaqlarından deyil, içində illərlə danışmaq istəyən, amma susmağa məcbur edilmiş bir uşaqdan gəlirdi. O uşaq, bəlkə on yaşında, bəlkə otuz... İlin, ayın, yaşın əhəmiyyəti yoxdur. Hər insanın içində bir zaman donub qalır və həyat boyu sən o donmuş zamanın əsirisən. O adamın zamana münasibəti pozulmuşdu. O, saatlarla yox, keçmişlə ölçürdü ömrünü.

-Mən də bir zamanlar geyinirdim - dedi. - Təmiz geyim. Qoxusu belə başqa idi. İnsanlar mənim yanımda rahat otururdular. Qızlar üzümə baxırdı... Elə baxırdılar ki, insan olduğumu xatırlayırdım.

Bu sözləri deyərkən gülümsədi. Amma bu gülüş həyatın yumşaqlığından yox, ömrün sərtliyindən doğan bir gülüş idi. O, həyatına gülmürdü. Öz halına da yox. Sadəcə susmağa çalışırdı. Səsi ilə deyil, sifəti ilə.

-Hər şey bir səhvlə başladı. Bilirsən, insanlar səhvlərin böyüklüyünü nəticədən anlayır. Amma məncə, ən böyük səhvlər heç vaxt görünmür. Sakitcə gəlirlər, sən hiss etmirsən. Hətta xoşbəxtlik kimi görünür bəziləri əvvəlcə... Sonra səni içindən yeyir.

Bu adamın dedikləri, bir müdrikdən çox, bir məhkumun sözlərinə bənzəyirdi. Amma o, cəmiyyətin deyil, özünün məhbusuydu. Öz seçimlərinin, öz qorxularının, öz unutqanlığının zindanında idi.

 - İçməyə başlayanda, heç kim "məni xilas edin" demir. Hətta bir az xoşbəxt hiss edirsən. İlk dəfə içəndə bir qız məni tərk etmişdi... Mən ağlamadım. İçki məni sakitləşdirdi. Sonra işdən çıxarıldım. İçki məni güldürdü. Anam öldü. İçki məni unutdurdu... Mən sandım ki, bu mənim dostumdur. Amma içki dost kimi gəlir, qəbir kimi gedir.

Ətrafımızdan maşınlar keçirdi. İnsanlar, biri gedir, biri gəlir. Onlar üçün bu adam bir parazitdir. Bir rahatsızlıq. “Cəmiyyətin zibilliyi” deyərdilər bəlkə. Amma heç biri onun içindəki cəhənnəmi görə bilməzdi. Çünki cəmiyyət, aludəliklə yox, görüntü ilə mühakimə edir.

 - Bəlkə də mən hələ də insanam, amma insanlar məni çoxdan silib. Bilirsən, bir insanı öldürmək üçün onun bədənini deyil, varlığını yox saymaq yetərlidir...

 Sözləri havada qalırdı. Sanki Tanrı belə susmuşdu ona qarşı. Mən isə heç bir cavab verə bilmirdim. Çünki o məni sorğu-suala çəkmirdi. Sadəcə danışırdı. Və bəlkə də, ilk dəfə danışmağa layiq bir qulaq tapmışdı.

  - Mənə nə narkotik lazımdır, nə iynə, nə də alkoqol artıq. Sadəcə... bir nəfər desin ki, "sən bu dünyada varsan". Bu kifayətdir. Amma o sözü illərdir eşitmirəm.

 Mən baxırdım. Qəribədir, adamın üstü toz içində idi, əynindəki paltar cırıq, amma sanki mənə həyatın əsl üzünü göstərirdi. Biz hamımız ömrümüz boyu pərdələrin arxasında yaşamağa öyrəşmişik. Gözəl sözlər, gözəl geyimlər, gözəl planlar... Amma onun üzündə həyat çılpaq idi və bəlkə də, ilk dəfə qorxurdum bu qədər dürüst bir aynaya baxmaqdan.

Bəzən bir insanın "indi qayıdıram" deməsi, əbədi bir gedişin anonsudur. O kişi mənə baxdı və dedi:

 -Gözlə, 10 dəqiqə fırlanım, sənə pul gətirərəm.

  Bu cümlə, yerdəki bir siqaret kötüyündən daha qısadır əslində. Amma onda qəribə bir təmkin, bir inam vardı. Sanki əslində özü də bilirdi ki, heç yerə getmir və heç vaxt qayıtmayacaq. Amma yenə də dedi. Nə üçün? Mənə ümid vermək üçünmü? Özünə son bir oyun oynamaq üçünmü? Yoxsa bu, sadəcə həyatın içindəki bir mikro-trajediyanın sadə bir replikasımıydı?

Mən gözlədim. Dəqiqələr ağır keçirdi. Ətrafdan keçən adamların heç biri mənə və ya onun yoxluğuna baxmırdı. Heç kim üçün heç nə olmamışdı. Halbuki mən, bu kiçik anın içində  böyük bir varlıq-yoxluq məsələsini yaşayıb dururdum. O adam orada idi, indi isə yox idi. Və mən nə bir iz, nə bir sübut, nə də bir cavab ilə tək qalmışdım. İnsan, yoxluqla üz-üzə qalanda dəyişir. Hətta bu yoxluq, bir evsizin, bir alkaqolikin yoxluğu olsa belə. Bəzən insanın yoxluğu, onun varlığından daha çox iz buraxır. Sanki həyatda bəzi adamlar yalnız getmək üçün doğulub. Onlar bizə gəlib ilişirlər, qısa müddət bir şey öyrədirlər və sonra yox olurlar. Tanrının gizli məktubları kimi, ünvanı oxunmayan, amma məğzi içimizdə partlayan məktublar kimi...

  "Gözlə..." - bu, həm də Tanrının bəşərə dediyi bir söz ola bilərdi. “Gözlə, bəlkə bir gün qurtulacaqsan. Gözlə, bəlkə bir gün anlayacaqsan. Gözlə, bəlkə o gələcək.” Biz hamımız kimisə və ya nəyisə gözləyirik, bəraətimizi, izahımızı, xilasımızı... Hətta gecikmiş bir peşmanlığı belə.

Mən o adamı gözlədim. Hər keçən dəqiqə, onun qayıtmayacağına bir az daha əmin oldum. Amma yenə də gözlədim. Çünki bəzən insan birini yoxluğuna baxmayaraq gözləyir. Çünki içində hələ də onun üçün bir yer var. Yoxluğun yerləşdiyi yeganə otaq, insan qəlbidir.

10 dəqiqəlik yoxluq deyib keçmək olar. Amma mənim üçün bu, həyatın bütün haqsızlıqlarını içində daşıyan bir sükut idi. Sanki cəmiyyətin kənarına atılmış bu adam, son dəfə bir insanla təmas qurmuşdu və sonra yenidən cəmiyyətin yaddaşsızlıq quyusuna gömülmüşdü. Heç kim onun adını bilmirdi, haradan gəldiyini, nə üçün orada olduğunu... Və bir gün, o tamam yox olacaq. Sanki heç yaşamamış kimi. Və biz, bir daha onun kimi biri ilə qarşılaşmayacaqmışıq kimi yolumuza davam edəcəyik.

Amma mən, unutmayacağam...

Bəzi insanlar var ki, dünyaya iz buraxmaq üçün gəlmir. Onlar bu həyatın səssiz fonudur – musiqi deyil, ancaq musiqini tamamlayan sakitlik kimi. Onlar günəşin altında kölgə kimi dolaşır, lakin heç kim onların adını, haradan gəldiyini və nə üçün bu qədər tənha olduqlarını soruşmur. Sanki cəmiyyət, onların varlığını qəbul etmir, amma onların yoxluğu ilə də narahat olmur.

O adam içkiyə sığınmış, amma əslində çoxdan qırılmış bir ruhun daşıyıcısı idi. Onun içkili olmağı bir seçim deyildi. O, cəmiyyətin qaranlıq dəhlizlərində itirdiyi mənliyini unutmaq üçün içirdi. İçmək bəlkə də susmaq üçün bir yol idi. Bəlkə də hər qurtumla öz keçmişini boğmaq istəyirdi. Kim bilə bilər ki? Axı onun üçün heç kim maraqlanmırdı. O, artıq "heç kim" olmuşdu.

Dostoyevski demişkən, "Ən böyük əzab, insanın artıq faydasız olduğunu hiss etməsidir." O adam da belə bir əzabın içində çürüyürdü. Onun üçün heç nə qalmamışdı. Nə ailə, nə ev, nə də sabah. Sadəcə bu gün vardı və o da yaşamaq yox, sadəcə nəfəs almaqdan ibarət idi. Və belələrinin çoxu, cəmiyyətin bir növ “unutmağa məhkum etdiyi” insanlardır.

 Biz onlara baxıb keçirik. Onlar isə, bəzən bizə baxır, bəlkə bir az ümid, bir az şəfqət gözləyirlər. Amma biz onlara yox, onların üstünə baxırıq. Sanki bir zibil qutusuna baxırmışıq kimi. Halbuki onların içində, bəlkə də bizim ən gizli qorxularımız yaşayır: tərk edilmək, unudulmaq, heç kimə lazım olmamaq...

 İnsan, insanın aynasıdır. O evsiz, mənim aynama çevrildi o gün. Onun gözlərində özümə baxdım. Özümə demədiyim sualları verdim. "Bəs sən, bu qədər rahat yaşamağa necə layiq oldun? Səni ondan fərqli edən nədir? Sadəcə şans? Yoxsa sən də, o olmadığın üçün Tanrıya minnətdar olmalısan?"

 Bəzən bir insanın varlığı, milyonların vicdanını silkələməlidir. Amma olmur. Çünki artıq hər kəs susmağa, laqeyd qalmağa öyrəşib. Ən faciəli olan isə budur: unutmaq öyrənilir. Biz unuduruq. Onları, dərdlərini, simalarını. Onlar tədricən yaddaşdan silinir və bir gün, heç yaşamadıqları bir dünya tərəfindən “ölü” elan olunurlar.

 Mən o adamı unutmayacağam. Çünki onun yoxluğu, mənim içimdə var olan bir boşluğu işarələdi. O mənə göstərdi ki, bəzən bir insanın sadəcə danışmağa ehtiyacı olur. Və bəzən, sadəcə 10 dəqiqəlik bir söhbət, bütün bir varlığın sübutuna çevrilir.

 İndi gecədir. Şəhər yuxudadır. Metro qapıları çoxdan bağlanıb. Səssizlik, sanki hər şeyin üstünü örtən bir yorğan kimi çöküb küçələrə. Amma mənim içimdə hələ də o adamın səsi gəzir: “Gözlə, 10 dəqiqə fırlanım...”

 O 10 dəqiqə keçdi. Saatlar da keçdi. Aylar da keçəcək. Amma mən o baxışı, o təbəssümü, o səmimi yalanı unutmayacağam. Çünki bəzi yalanlar var ki, həqiqətin özündən daha doğrudur. O adam, bəlkə də heç kim üçün heç kim deyildi. Amma o anda, mənim üçün varlığın özü idi. Mənə həyatın kənarında yaşayanların da bir adının, bir səbəbinin, bir ruhunun olduğunu xatırlatdı.

Və bəlkə də bütün məsələ budur. Hər kəsin bir hekayəsi var. Amma çox az adam dinləyir. Və bu şəhər, bu dünya, daha çox danışanlardan deyil, dinləyənlərdən qorxur.

 Mən o gün bir evsizlə yox, unudulmuş bir insanın xatirəsi ilə tanış oldum. Onun yoxluğu, içimdə bir iz buraxdı. Bəlkə də bu yazı, onun üçün bir qəbirdaşı olacaq. Sözlərdən hörülmüş, səssiz bir məzar daşı.

 Əgər bir gün, əziz oxucum,  metro çıxışında bir adama rast gəlsən, sadəcə keçib getmə. Bəlkə də o adam, sənə şükür etməli bir varlığının olduğunu xatırlatmağa yox, vicdanını geri verməyə, xatırlatmağa gəlmiş biridir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.04.2026)

Fransanın paytaxtı Parisdə tanınmış azərbaycanlı pianoçu Eldəniz Ələkbərzadənin konserti keçirilib. Konsertdə Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin əməkdaşları, Fransada yaşayan soydaşlarımız və yerli ictimaiyyətin çoxsaylı üzvləri iştirak edib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsindən verilən məlumata görə, səhnədə gənc pianoçu Eldəniz Ələkbərzadəni saksofonçu Dmitry Uvarov müşaiyət edib. Onlar Amerika bəstəkarları – Corc Gerşvin (George Gershwin), Leonard Börnstayn (Leonard Bernstein) və Con Vilyamsın (John Williams) əsərlərindən parçalar səsləndiriblər. İfaçıların yüksək peşəkarlığı, texniki ustalığı və incə musiqi zövqü böyük maraqla qarşılanıb, tədbir iştirakçılarına unudulmaz anlar yaşadıb.

Konsertdə soydaşlarımızla yanaşı, fransızların da çoxluq təşkil etməsi, musiqili proqramı zövqlə izləmələri Fransada yaşayan azərbaycanlıların yerli cəmiyyətə uğurla inteqrasiya olunduğunun daha bir göstəricisidir. Tamaşaçılar səsləndirilən əsərlərin zəngin melodiyası, emosional təsiri və milli çalarlarını xüsusi vurğulayaraq, bu cür tədbirlərin mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafında xüsusi rol oynadığını bildiriblər.

Məlumat üçün bildirək ki, Eldəniz Ələkbərzadə 2016-cı ildə Azərbaycan Milli Konservatoriyası (AMK) nəzdində Musiqi Kollecini, 2020-ci ildə isə Bakı Musiqi Akademiyasını fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 2022-ci ildən etibarən Parisdə yerləşən “École Normale Alfred Cortot” məktəbində təhsilini davam etdirir. O, həmçinin Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin dəstəyi ilə Parisdə Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin nəzdində fəaliyyət göstərən “Natəvan” həftəsonu Azərbaycan məktəbinin musiqi müəllimidir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.04.2026)