Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

İçimdə itirdiklərimi

Çöllərdə aradım.

Səhralar qumdan ibarət,

Mən səndən ibarət

Məcnun deyiləm, amma ki

Çöllərə düşdüm.

Baxdım, gördüm, sən yoxsan,

Mən tozdan ibarət.

Sevmək üçün gecikdim,

Amma ölmək üçün də çox tez.

Səni içimdə öldürmədən,

Yola davam etdim, bu yol səndən ibarət.

Musiqisi Xanım İsmayılqızına məxsus olan “Səndən ibarət” mahnısını Zabitə Alıyeva həqiqətən də çox gözəl oxuyur. Bəstəkar elə bir musiqi bəstələyib ki, bütün sevib ayrılanlar bu mahnını özününküləşdirib kədərlənirlər, dərdlənirlər. Musiqinin gücü elə bu deyilmi?

Bakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsi Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin (MKS) M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxanası Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi ilə birgə muzeyin “Səttar Bəhlulzadə” zalında tanınmış şair və bəstəkar Xanım İsmayılqızının 70 illiyinə həsr olunmuş yubiley gecəsi keçirdilər. Sizə bu barədə danışmaq istəyirəm.

Yubiley gecəsinin aparıcısı tarix üzrə fəlsəfə doktoru, Fəxri mədəniyyət işçisi, Yasamal rayon MKS-inin direktoru Lətifə Məmmədova qonaqları salamladı və istedadlı şair, bəstəkar Xanım İsmayılqızının yubileyinin həqiqətən poeziya və musiqi bayramına çevrildiyini dedi. O qeyd etdi ki, Xanım İsmayılqızı vətənpərvər, filosof, həyat, gözəllik şairidir. Xanım İsmayılqızı sözü yaşadan, musiqini sevdirən sənətkardır. Onun özü də, yaradıcılığı da parlaqdır. Şairin çox müdrik, dildən-dilə gəzən sözləri var.

Tədbirin aparıcı Lətifə Məmmədova sevilən şair, bəstəkar Xanım İsmayılqızına Yasamal rayon MKS-inin M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxanasının Fəxri oxucu diplomunu və Bakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsinin Fəxri fərmanını təqdim etdi.

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi adından Xanım İsmayılqızına yubileyi münasibəti muzeyin Fəxri fərmanı təqdim olundu.

 Yubiley gecəsinin aparıcısı qeyd etdi ki, M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxanasının “Azərbaycan Yazıçı Qadınlar Cəmiyyəti” İctimai Birliyi ilə birgə tərtib etdiyi “60 çiçək – bir çələng” adlı Zəfər almanaxına Xanım İsmayılqızının da şeiri daxil edilib və kitabı yubilyara təqdim etdi.

M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxananın Fəxri oxucusu Zeynəb Cəmaləddin Xanım İsmayılqızının yubileyinə həsr etdiyi şeiri söylədi.

225 №-li tam orta məktəbin direktor müavini, “Kiçik Akademiya”nın rəhbəri, Türk Dünyası Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının Fəxri professoru Zenfira Nusalova yubilyarı təbrik edərək, ona yaradıcılıq uğurları arzuladı. Sonra Z.Nusalova şeir söylədi. 225 №-li tam orta məktəbin nəzdindəki “Kiçik Akademiya”nın şagirdləri Xanım İsmayılqızının şeirlərini söylədilər.

Rusiya Federasiyasının Azəbaycan Respublikasındakı Səfirliyinin nümayəndəsi Mariya Zolotareva Xanım İsmayılqızını yubileyi münasibəti ilə təbrik etdi və dəvətə görə tədbir təşkilatçılarına öz təşəkkürünü bildirdi.

Sonra Tacikistan Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı Səfirliyinin nümayəndəsi Mukaddas Temurzoda yubilyarı təbrik etdi və ona yaradıcılığında uğurlar arzuladı.

Belarus Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı Səfirliyinin nümayəndəsi İvan Sergeyviç yubilyarın yaradıcılığı ilə tanış olduğunu və onun bəstələrinin Azərbaycan mədəniyyətində xüsusi yeri olduğunu qeyd etdi.

Bakıdakı Tatar İcmasının sədri Renat İlyazov yazdığı şeirlə X.İsmayılqızını təbrik etdi.

Filologiya elmləri doktoru, ədəbiyyatşünas-alim, M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxananın Fəxri oxucusu Esmira Fuad yubilyarla uzun müddət birlikdə çalışdıqlarını, xatirələrini bölüşdü və ona yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzuladı.

AMEA-nın elmi katibi, biologiya elmləri doktoru Tubuxanım Qasımzadə İ.Brodskinin şeirini söylədi və yubilyara səmimi arzularını bildirdi.

Müəllim, bəstəkar Esmiralda Hüseynova söz və musiqisi özünə məxsus olan “Döz görək” mahnısı ilə yubilyarı təbrik etdi.

Respublika və Beynəlxalq müsabiqələr laureatı, M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxananın Fəxri oxucusu, xanəndə Maya Cəbrayılova yubilyarı mahnılarla təbrik etdi. İstedadlı müğənni, müəllim İslam Əlizadə musiqisi Xanım İsmayılqızının olan “Unudursan”, İ.Əbilov adına Mədəniyyət Mərkəzinin “Şəlalə” xalq çalğı alətləri ansamblının solistləri Ceyran Abbaslı və Fərid Əzizli “Qonşular”, L. və M.Rostropoviçlər adına 21 №-li onbirillik Musiqi Məktəbinin 4-cü sinif şagirdi Raul Həmidov 33 №-li musiqi məktəbinin konsertmeysteri Şahin Yahyəzadənin müşayiəti ilə “O sole mio”, “Zibeydə” mahnılarını yubilyara hədiyyə etdilər.

Bədii hissədə populyar gənc müğənnilər Zabitə Alıyeva yazımın əvvəlində haqqında danışdığım “Səndən ibarət”, eləcə də “Allah görübdü, yeri”, Ağabala Sadıqzadə, Məzahir Fikrətoğlu, Rəvan Qaçayev və Pərvaz İbrahimli söz və musiqisi yubilyara aid olan “Məktub yazmışam”, “Eşq bir aləmdir”, “Gecələr”, “Ünvanımı bilən yox” adlı mahnıları ifa etdilər.

Tədbirin sonunda yubilyar Səbinə Kərimovanın, Şahzadə İldırımın, Leyla Əliyevanın, Rəna Naibovanın, Səfurə Nəcəfovanın, Sevda İsayevanın, Mədinə Əliyevanın, Arzu Xudayarovanın və b. qonaqların suallarına cavab verdi və tədbirin təşkilatçılarına dərin minnətdarlığını bildirdi. Xanım İsmayılqızı tədbir iştirakçıları üçün “Salam, qadın” şeirini söylədi.

Yubilyar  tədbir iştirakçılarına və ölkəmizin kitabxanalarına kitablarını hədiyyə etdi.

Tədbir iştirakçıları M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxananın hazırladığı Xanım İsmayılqızının həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş videoçarxları da izlədilər. Tədbirdə şair və bəstəkarın kitablarından ibarət sərgi nümayiş olundu.

Yubiley gecəsində diplomatik korpusun nümayəndələri, şəhid ailələri, qazi və veteranlar, şair və yazıçılar, ziyalılar,sənət adamları, mədəniyyət işçiləri,M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxananın fəal və Fəxri oxucuları, şagird və müəllimlər, geniş ictimaiyyət və KİV nümayəndələri iştirak edirdilər.

Tədbirin qonaqları Milli İncəsənət Muzeyində təqdim olunan Binafşa Nodirin kuratorluğu ilə keçirilən “Süzəninin yaranışı. Bir tikmə ustasının hekayəsi” adlı ekspozisiyaya baxış da keçirdilər.

Videoçarxlar kitabxananın YouTube kanalında aşağıdakı keçiddə yerləşdirilib:

https://www.youtube.com/watch?v=hQCkw3259co&t=115s

https://www.youtube.com/watch?v=-jauui67iAg&t=103s

İçimdə itirdiklərimi,

Göylərdə aradım.

Bulud yağışdan ibarət,

Mən səndən ibarət.

Yandırdım adına da bir şam,

Adın dildə duam,

Baxdım, gördüm, sən yoxsan,

Mən səndən ibarət.

Sevmək üçün gecikdim,

Amma ölmək üçün də çox tez.

Səni içimdə öldürmədən

Yola davam etdim, bu yol səndən ibarət.

Və sonda sevimlimiz Xanım İsmayılqızına cansağlığı, dərdlərə məlhəm şeirlər və mahnılar, oxuculara isə hicran yox, vüsal arzulayıram.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.04.2026)

Fariz Əhmədov,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Naxçıvan təmsilçisi

Bəzən sakit bir ömür, pıçıltı sözlər və nümayişsiz addımlar zamanın axarını dəyişdirir. Bəzən elə qadınlar olur ki, səs salmadan, göz önündə görünmədən gələcəyi rənglərə bürüyürlər. Azərbaycanın mənəvi yaddaşında belə bir qadın var - Zərifə xanım Əliyeva.

Səssizliyində qüdrət gizlədən bu qadının ömrü sadəcə təqvim deyildi, qadın zəkasının, ana təmkininin, insan əxlaqının canlı heykəli idi. Zəriflik, mərhəmət və elm… Bu üç söz sanki bir ömürlük yolun tərcümeyi-halı kimi Zərifə xanım Əliyevanın adına yazılıb. O, 28 aprel 1923-cü ildə Naxçıvanın Şərur rayonunun Şahtaxtı kəndində, elmə və mədəniyyətə könül vermiş bir ailədə dünyaya göz açdı. Tanrı ona həm yüksək zəkalı ata – Azərbaycan elminin gözəl həkimi Əziz Əliyev, həm də həyat yolunda silinməz iz buraxacaq bir ömür yoldaşı – Ümummilli Lider Heydər Əliyevi qismət etdi. Zərifə xanım həm də xalqımızın bu gün iftixar etdiyi Prezident İlham Əliyevin fədakar anasıdır.

Zərifə xanım ömrünü insanlara işıq bəxş edən oftalmologiyaya elminə həsr etdi. O, yalnız Azərbaycanın deyil, bütöv Sovet məkanının da ilk alimlərindən biri oldu ki, peşə xəstəliklərinin qarşısının alınması və müalicəsi sahəsində dərin elmi araşdırmalar apardı. Onun qələminin məhsulu olan əsərlər bu gün də elm fədailəri üçün etibarlı bələdçidir. Zərifə xanım, uzun illər Azərbaycan Tibb Universitetində minlərlə gənc həkimin yetişməsi üçün bir irs qoydu. Onun öyrətdiyi dərs təkcə biliklə yox, insanlığa, fədakarlığa çağırışla dolu əhatələnirdi.

Bu gün Zərifə xanımın adı Azərbaycan tibb tarixinin qızıl səhifələrində yaşayır. Onun adını daşıyan məktəblər, poliklinikalar, küçələr, parklar hamısı bir xalqın öz şəfqətli qızına bəslədiyi dərin sevginin, sonsuz ehtiramın simvoludur. Şahtaxtı kənd orta məktəbi, həmin məktəbdəki müzey, Naxçıvanda onun adını daşıyan küçə və poliklinika görkəmli alimə olan hörmətin təcəssümüdür.

1950-ci illərdə xalqımızın gözünü qamaşdıran traxoma bəlasına qarşı amansız mübarizədə yorulmadan çalışdı. Ulu öndər Heydər Əliyev onun bu misilsiz xidmətlərini belə səciyyələndirirdi:“Zərifə xanımın tibb elmi sahəsində xidmətlərindən biri də göz müalicəsi tədqiqatı idi. Mənə belə gəlir ki, onun iki dəyərli irsi vardır. Birincisi, Azərbaycanda ilk dəfə deontologiyanı bir elm kimi meydana atmışdır. İkincisi isə Zərifə xanım çalışıb ki, bizim gələcək nəsilləri irsi xəstəliklərdən xilas etsin, sağlamlaşdırsın.”

O, yalnız böyük bir alim deyil, həm də böyük bir insanlıq məktəbi idi. Onun işıqlı xatirəsi zamanın axarında daha da ucalır, gələcək nəsillərə insan sevgisinin, elmə sədaqətin, vətənə məhəbbətin ən gözəl örnəyi kimi yaşamağa davam edir.

O, təkcə gözləri müalicə etmədi, könülləri sağaltdı, ruhlara şəfa verdi və elmin soyuq sətirlərinə insan nəfəsi qatdı. Onun apardığı tədqiqatlar, yazdığı əsərlər  akademik nailiyyət deyildi. Vicdanın, sevginin və insan həyatına göstərilən ehtiramın elmi dillə yazılmış dastanı idi. Zərifə xanımın böyüklüyü titullarla, mükafatlarla ölçülmədi. Onun böyüklüyü bir evin nəfəsində, bir ailənin səssiz sükutunda, bir övladın qəlbində, bir xalqın ruhunda yaşadı. O, yalnız böyük dövlət xadimi Heydər Əliyevin həyat yoldaşı deyildi. Həmçinin onun gücünün görünməyən dayağı, sədaqətin meyarı, kölgədə parlayan dəstəyin canlı simvolu idi.

Ümummilli Lider Zərifə xanıma bir ömürlük təşəkkürünü belə ifadə edirdi: “Həyatımın bütün dövrlərində işlə məşğul olduğuma görə ailə məsələlərinə fikir verməyə vaxtım olmayıb. Bunların hamısı Zərifə xanımın üzərinə düşüb və o da bu vəzifəni şərəflə, sədaqətlə, çox böyük məharətlə yerinə yetirib.” Əslində bu sadə cümlələrin ardında bir ömrün minnətdarlığı, bir xalqın qadına verdiyi dəyərin aydın etirafı gizlənirdi.

Zərifə xanım təkcə ailə qurmaqla kifayətlənmədi, O, bir dövlətin ruhunda səssiz bir mayak yandırdı. Onun tərbiyə etdiyi övlad bu gün bütöv bir xalqın qürurudur. Biz, Prezident İlham Əliyevin anası haqqında dediyi fikirlərdə təkcə şəxsi ağrı yox, dövlət təfəkkürünün ana qaynağından doğduğunun şahidi oluruq: “Bizimlə keçirdiyi son günlərdə Zərifə xanım bilirdi ki, ömrü sona çatır, özü də, bütün həkimlər də tam açıq danışırdılar, üstüörtülü danışıqlardan uzaq idilər. Onun ürəyi elə işıqlı olaraq qalırdı. Ölüm fikri onu qorxutmurdu. Onu narahat edən, onsuz qalacaq adamlar idi. Gücdən, qüvvədən düşmüşdü. Bütün ömrü boyu olduğu kimi, səssiz bir məğrurluqla əriyirdi. Ölümü də ona həyatı kimi dərin hörmət gətirdi. O, çox gözəl başa düşürdü ki, əbədiyyət qarşısında hər şey kiçikdir, müvəqqətidir, qalan ancaq yaxşılıqdır. Onu sakitləşdirən də məhz bu idi.”

Bəzən insanın yoxluğu, varlığından daha çox səs gətirir. Bəlkə də bu səbəbdəndir ki, susaraq yazılan hekayə, bütün bir xalqın ürəyində əbədi yaşayır. Onun adı çəkiləndə bir səs yox, səssizlik boylanır. Dərin, anlamlı və müqəddəs. O, danışmadan düşündürdü, öyrətmədən tərbiyə etdi, göstərmədən örnək oldu.

Zərifə xanım Əliyeva ömrü ilə dövlətin ruhunu bəsləyərək səssizliyi ilə xalqı oyatdı. Onun adı Azərbaycan qadınının qürur mənbəyidir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.04.2026)

Fatimə Məmmədova,

 "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev Azərbaycanda səfərdə olan Pekin Kimya Texnologiya Universitetinin (PKTU) rektoru Tan Tianvei ilə görüş keçirib. Görüşdə iki ölkə arasında təhsil sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi məsələləri müzakirə olunub. Tərəflər ali təhsil müəssisələri arasında əlaqələrin inkişafı və birgə layihələrin həyata keçirilməsi imkanlarını da dəyərləndiriblər.

Azərbaycan Gənc Alim, Doktorant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri İlqar Orucov  münasibətlər fonunda "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalına açıqlama verib. Belə ki, o, Azərbaycan və Çin universitetləri arasında ikili diplom proqramlarının genişlənməsini iqtisadi və geosiyasi fayda olaraq qiymətləndirib:

"Çin hazırda bərpa olunan enerji və mikroelektronika sahəsində dünyada liderdir və kifayət qədər böyük iqtisadiyyata malikdir. Müasir texnoloji biliklərin verilməsi baxımından Çin universitetləri bu sahədə mühüm rol oynayır və sənayenin inkişafını izləyir. Bu baxımdan ikili diplom proqramları bu texnologiyaların birbaşa Azərbaycan təhsilinə transferi deməkdir. Eyni zamanda “Bir kəmər, bir yol” layihəsinin mərkəzində dayanan Azərbaycan üçün Çin dilini, mədəniyyətini, texniki standartlarını mənimsəyən kadrların olması və bu kadrların gələcəkdə logistika mərkəzlərinin idarə edilməsində rol alması böyük önəm daşıyır.Tələbələr üçün kifayət qədər strateji üstünlüklər baxımından bu dəyərləndirilməlidir. Tələbə həm qərb standartlı ingilis dilli təhsil alır, həm də şərqin texnoloji intizamını mənimsəyir və bu onun həm yerli, həm də beynəlxalq əmək bazarında rəqabət qabiliyyətli və daha geniş imkanlara malik olmasını təmin edir".

İ.Orucovun fikrincə, tələbə Çində təhsilin bir hissəsini yerli dövlət proqramları və ya Çin hökumətinin qrantları hesabına alır:

"Beləliklə, ölkəmizlə Çin arasında hökumətlərarası tələbə mübadiləsi proqramı var və bu, tam xarici təhsil üçün lazım olan böyük büdcəyə qənaət edərək keyfiyyətli diplom əldə etmək deməkdir. Eyni zamanda Çin universitetləri böyük araşdırma və innovasiya imkanlarına malikdirlər. Çin universitetlərinin nəhəng laboratoriya resurslarına giriş imkanı tələbələrə bakalavr dövründə olarkən real elmi tədqiqatlara qoşulmaq şansı verir.  Çin dünyanın nəhəng sənaye mərkəzidir və onun sənayesi yeni texnoloji inkişafla universitetlərin inkişafını birbaşa şərtləndirir.  Son illərdə Çin universitetlərinin dünya reytinqlərində sürətli irəliləyişi müşahidə edilir və hesab edirəm ki, bizim tələbələr sənaye, təhsil və əməkdaşlıq baxımından da xeyli yenilikləri əks etdirəcəklər. Bu proqramlar məzunların işə düzəlmə təminat zəncirini qısaldır. Eyni zamanda Çin şirkətləri Azərbaycanda fəaliyyətini genişləndirdikcə bu proqramın məzunları hər iki tərəf üçün əlaqələri daha da inkişaf etdirən, bu bağları yaradan mütəxəssis funksiyasını yerinə yetirəcəklər".

MütəxəssisÇin və Azərbaycan universitetləri arasında ikili diplom proqramını həm təhsil əməkdaşlığı, həm də Azərbaycanın təhsil ixracatçısına çevrilməsi, iqtisadiyyatın neftdən asılılığının azaldılması üçün zəruri olan yüksək ixtisaslı mühəndis ordusunun yetişdirilməsinə xidmət edən vasitə kimi gördüyünü bildirib:

"Bu əməkdaşlıq kifayət qədər faydalıdır. Bakı Mühəndislik Universiteti və Bakı Dövlət Universiteti vasitəsilə yaxşı əməkdaşlıq mövcuddur. Eyni zamanda tələbələr təhsillərinin üçüncü və dördüncü kurslarını Çində keçirəcəklər və burada ortalama müvəffəqiyyət göstəricisi 80-dən yuxarı olduqda bəzən təhsil haqqından azad olunurlar. Bu mənada bu təkcə təhsil mübadiləsi deyil, həm də Çin dili və mədəniyyəti mübadiləsidir. Eyni zamanda gələcəkdə Çin şirkətlərinin Azərbaycanda fəaliyyəti zamanı işləyəcək yüksək ixtisaslı kadrlar bazasının yaradılmasıdır.  Təhsil əlaqələri digər əlaqələrin daha sıx bağlı olması üçün ən gözəl vasitələrdən biridir. Bu universitetlər bizi inkişaf etdirəcək, məzunlarımızın daha erkən əmək bazarında özlərini reallaşdırmasına imkan verəcək, iki ölkə arasında iqtisadi münasibətlərin daha da güclənməsinə xidmət edəcək, mədəni əlaqələrin inkişafına töhfə verəcək və beləliklə, universitetlərimizin Çin universitetləri ilə əlaqələrinin genişlənməsi və davamlılığı böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu, həmçinin universitetlərimizin simasının və tədris olunan proqramların məzmununun yenilənməsi baxımından çox böyük önəm daşıyır. Akademik heyət, müəllim-professor heyəti arasında, eyni zamanda universitetlərarası elmi tədqiqatların genişlənməsi baxımından da böyük əhəmiyyət daşıyacaq".

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.04.2026)

Habil Yaşar,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

26 aprel tarixində Misra Book Cafe-də Gənc Yazarlar İttifaqının 20 üzvünün qələmə aldığı “Hər qələmdən bir həyat” adlı antologiyanın təqdimat mərasimi keçirilib.

Tədbir Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başlayıb. Ardınca aparıcı, jurnalist və yazar Nuray Rəşid tədbiri açıq elan edib.

Rəsmi hissədə ilk söz Gənc Yazarlar İttifaqının sədri, yazar Səbinə Dənizə verilib. O, çıxışında ittifaqın fəaliyyəti barədə ətraflı məlumat verərək, təşkilat daxilində yaradılmış ədəbi klublardan bəhs edib. Səbinə Dəniz bildirib ki, təqdim olunan antologiya GYİ-nin ilk ədəbi layihəsidir və bu təşəbbüs gələcəkdə yeni layihələrin əsasını qoyacaq.

Daha sonra söz GYİ ilə əməkdaşlıq edən “Portuqa” nəşriyyatının naşiri, yazar Akşin Xəyala verilib. O, antologiyanın çap prosesi haqqında məlumat verərək, Gənc Yazarlar İttifaqı ilə əməkdaşlığın gələcəkdə daha geniş və əhəmiyyətli layihələrlə davam etdiriləcəyini vurğulayıb.

Çıxışlardan sonra tədbirin bədii hissəsi başlayıb. Bir çox müsabiqələrin qalibi olan qiraətçi və şair Qorxmaz Mahmudov özünün, eləcə də Eltun Səfərlinin, Bəsti Alıyevanın (Kölgə) və Rəşid Nəsirzadənin şeirlərini səsləndirib.

Bədii hissənin sonunda tədbirə rəng qatmaq məqsədilə Gənc Yazarlar İttifaqının şeir və nəsr yazan üzvləri arasında 10 dəqiqəlik müsabiqə təşkil olunub. Qonaqların münsif heyəti kimi iştirak etdiyi yarışmada səsvermənin nəticələrinə əsasən Qorxmaz Mahmudov qalib elan edilib.

Tədbirin yekununda GYİ üzvü Ədilə Əliyeva ittifaq adından çıxış edərək sədr Səbinə Dənizə hədiyyələr təqdim edib. Səbinə Dəniz də öz növbəsində üzvlərə xatirə hədiyyələri verib.

Tədbirdə bookbloggerlər də iştirak edib, həmçinin GYİ üzvlərinin müəllifi olduğu kitablardan ibarət satış stendi qurulub.

Sonda xatirə şəkilləri çəkilərək tədbir başa çatıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.04.2026)

Nail Zeyniyev,

“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

"Peşmanlıq Nəğmələri"ndən öncə yazdığım, hər misrası qəlbimin sancısı ilə yoğrulan göz ağrım — "Mən Qəribə Adamam" kitabımdakı həmin şeirlə yenidən qarşınızdayam.

Biz çox vaxt elə bilirik ki, yetimlik yalnız valideyn itkisidir. Amma mən bu şeiri yazanda anlamışam ki, insanı dünyaya bağlayan, ona keçmişin və gələcəyin qoxusunu eyni anda verən o ulu çinar gedəndə, ruhumuzun bir tərəfi əbədi kimsəsizliyə məhkum olurmuş. Ətrafındakı bütün doğmaların canyananlığı belə, o bir nəfərin yoxluğunu ört-basdır edə bilmir. "Səndən yetim qalmışam" demək, əslində bir uşaqlığın, bir saflığın və bir arxa dayağın rəsmən bitməsinin elanıdır.

Bu gün əlimizdəki o "ağıllı" telefonlarla hər kəsə çata bilərik, amma heç bir mesaj bizi artıq o əlçatılmaz diyara — babamızın dizinin dibinə aparmır. Yazıb-yazıb sildiyimiz hər cümlə, əslində cavabsız qalacağını bildiyimiz bir duadır. Sınmış tarın simi kimi sızıldayan bu duyğular, səmimiyyəti sözdə yox, sükutda axtaranlar üçündür.

Gözüm hələ də yoldadır... Çünki mən o "qəribə adamam" ki, hələ də ən böyük təsəllini o gün gələndə məni qapıda qarşılayacaq olan ruhun ümidində tapıram.

Yenə gözüm yol çəkir,

Ömrün bahar çağında.

Asılıb xatirələr

Qəlbimin otağında.

Əlimdə telefonum,

Sənə mesaj yazıram.

"Gələrsənmi?" soruşub,

Yazıb-yazıb pozuram.

Dindirən yoxdur daha

Sınmış tarın simini.

"Darıxmışam," deyirəm;

Səmimiyəm, səmimi.

Anam da var, atam da,

Səndən yetim qalmışam.

Yuxu haram gözümə,

Xəyallara dalmışam.

Sən mənimçün əvəzsiz,

Əlçatılmaz diyarsan.

Get, gələcəm yanına,

Məni qarşılayarsan...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Qılman İlkinin ulu babası XVII əsrdə Dağıstandan - Teymurxanşuradan gəlib. Ulu babası kəndirbazlar dəstəsində meydan qızışdıran olub. Mərdəkana gəliblərmiş, bir dəfə kəndirbazı əvəz eləyəndə qıçı sınıb, qərara alıb ki, daha Dağıstana qayıtmasın, qalsın Mərdəkanda.

Babası İsabala xarrat olub. Ailə altı qardaş, iki bacıdan ibarət imiş. Qılman İlkinin böyük qardaşı Qurban Musayev də yazıçı olub, pyesləri səhnədə oynanılıb...

Musayev Qılman İsabala oğlu (Qılman İlkin) 28 aprel 1914-cü ildə Bakı qəzasının Mərdəkan kəndində anadan olub. O, ibtidai təhsilini Zeynalabdin Tağıyevin Mərdəkanda açdığı Bağbançılıq məktəbində alıb. Bu məktəbdə ona Feyzulla Qasımzadə və Cəfər Rəmzi dərs deyiblər.

Qılman İlkin Tağıyevin məktəbini bitirəndən sonra vaxtilə "Rüşdiyyə" məktəbi adlandırılan 18 nömrəli orta məktəbdə təhsilini davam etdirib. Mərdəkan-Bakı yolu, arada xeyli məsafə olduğundan hər gün Mərdəkandan piyada Suraxanıya, oradan elektrik qatarına minib məktəbə gəlirmiş. Düz beş il beləcə piyada yol gəlib. Sonralar piyada yol getməyi çox sevib.

1929-cu ildə, orta məktəbi qurtarmağına bir il qalmış 15 yaşında ikən Xaçmaz rayonunun Əhmədoba kəndinə müəllim göndəriblər.

1926–1929-cu illərdə şəhər pedaqoji texnikumunda və 1932–1936-cı illərdə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun dil-ədəbiyyat fakültəsində oxuyub. Qılman İlkin əmək fəaliyyətinə Xaçmaz rayonunun Əhmədoba kəndində məktəb müəllimi olaraq başlayıb.

1931–1932-ci illərdə "Gənc işçi" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi olmuş, burada əsərləri çap olunub, 1938-ci ildən "Uşaqgəncnəşr"də məsləhətçi, baş redaktor və direktor vəzifələrində çalışıb. Azərbaycan Dövlət Universitetində müəllim işləyən yazıçı Böyük Vətən müharibəsində iştirak edib, müharibə illərində Sovet Ordusu tərkibində Qafqaz cəbhəsində və İranda hərbi qəzetlərdə müxbir işləyib, Təbrizdə nəşr olunan "Vətən yolunda" adlı əsgər qəzetinin redaksiyasında çalışıb.

Müharibədən qayıtdıqdan sonra Qılman İlkin Nizami Gəncəvi yubileyi komitəsində elmi katib və Azərbaycan Dövlət Universitetində baş müəllim vəzifələrini tutub, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinə üzv qəbul olunub. Qılman İlkin ədəbi yaradıcılığa 1943-cü ildə "Yaralı şahin" adlı hekayəsi ilə başlayıb.

İnstitutdaIII-IVkurslaradərsdeyəndə gecə-gündüzoxuyurmuş ki, tələbələrinyanındapərtolmasın. İsmayıl Şıxlı, Böyükağa Qasımzadə, Tələt Əyyubov, Əziz Mirəhmədov, Zeynal Cabbarzadə Qılman İlkinin tələbələri olub.

Azərbaycanda ədəbi prosesin təşkilatçısı, jurnal redaktoru, nəşriyyat rəhbəri kimi çoxtərəfli fəaliyyət yazıçı 1960–1963-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatının baş redaktoru, 1963–1967-ci illərdə "Azərbaycan" jurnalının baş redaktoru, 1967–1971-ci illərdə isə yenidən Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında direktor vəzifələrində işləyib 1974-cü ildən fərdi təqaüdə çıxıb.

Onun Nəcəf bəy Vəzirovun uşaqlıq illərinə həsr etdiyi "Həyat yollarında" adlı povesti 1947-ci ildə çapdan çıxıb. Bundan əlavə, onun yaradıcılığında "Qalada üsyan" (1959), "Şimal küləyi" (1962), "Hədiyyə" (1969), "Dağlı məhəlləsi" (1978), "Dəniz qapısı" (1984), "Madam Qədri" (1988), "Bakı və bakılılar" (1998) əsərləri də yer alır. 1994–2000-ci illərdə "Sən Bakını tanıyırsanmı?", "Tovuz lələyi" kitabları kütləvi tirajla nəşr olunub.

Onun "Qalada üsyan" romanı əsasında "Azərbaycanfilm"də "Yenilməz batalyon" filmi çəkilmişdir. O, eyni zamanda "Kölgələr sürünür" filminin ssenarisini də yazıb. Yazıçı "Cərrahlar", "Tayqa nağılı", "Əsgər müharibədən qayıdırdı", "Geriyə yol yoxdur", "Çətin döngələr", "Baba və nəvə", "Həyat sınaqları", "Qarışqa şıllaq atdı" pyeslərinin, "Şimal küləyi" (1962) povestinin, silsilə hekayələrin müəllifidir.

Bu əsərlərin əksəriyyəti uzun müddət televiziyada nümayiş olunub, "Təzə şagird" pyesi isə tamaşaya qoyulub. Yaradıcılığı boyu 50-dən çox kitabı çap olunan müəllifin bu nəşrlərdə dörd romanı yer alır. Digər kitabları isə, əsasən, povest və hekayələrdən ibarətdir.

Mükafatları

1. "Azərbaycan Respublikasının xalq yazıçısı" fəxri adı

2. "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı

3. Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı

4. "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

5. 2-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni

6. "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı

7. "21 Azər" medalı

8. "Humay" milli mükafatı

9. Qafqaz Xalqları Ali Dini Şurasının

10. Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı

11. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü

12. "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı

Onun ən çox bəyəndiyi, sevdiyi şair Mikayıl Müşfiq olub. Müşfiq tez-tez onun işlədiyi "Gənc işçi" redaksiyasına gəlirmiş. Qılman İlkin Müşfiq haqqında danışanda hər zaman kövərələrmiş. Müşfiqlə bağlı xatirələrinin birində deyir:

“Müşfiq üç barmağını büküb şeir oxuyurdu. Heç kim Müşfiq kimi şeir oxuya bilməzdi. Səsinin cazibəsi hamını heyran edirdi. Onu alqışlara qərq edirdilər. Süleyman Rüstəm də çox tanınırdı, çünki proletar şairiydi, əsasən ictimai-siyasi məzmunlu şeirlər oxuyurdu. Amma Müşfiq məhəbbətdən, gözəllikdən şeir oxuyurdu, uşaq kimi xasiyyəti vardı, gözlərinə baxanda ürəyini görərdin.

Müşfiq "Gənc işçi" qəzetinə ona görə tez-tez gəlirdi ki, sevdiyi qız - Dilbər hər gün Darülmüəllimatdan çıxıb üzüaşağı gəlirdi. Müşfiq onun gəldiyini görüb EA-nın önündə onu qarşılayırdı. Dilbər doğrudan da çox gözəl idi. Elə gözəl idi ki, dönüb arxasınca bir də baxırdın. Müşfiq onu çox sevirdi, həm də qısqanırdı. Müşfiqin çılğınlığı, emosionallığı barədə çox yazıblar.

Nöqsanları görən gözü yox idi. Bir dəfə, APİ-də oxuyanda bizi onun dərs dediyi məktəbə-praktikaya aparmışdılar. Dərs zamanı küləyin təsirilə pəncərə açıldı. Müşfiq şagirdlərinin birinə dedi ki: "Get, bağla pəncərəni, Sovet hökumətinin düzəltdiyi pəncərə bundan artıq olmaz ki".

Qılman İlkinuzunbir ömüryaşayıb, 6 noyabr 2009-cuildə Bakı şəhərində ürək çatışmazlığındanvəfatedibvə IIFəxrixiyabandadəfnolunub.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Xalqın içərisindən çıxan bu sənətkar özünün bütün mənalı həyatını klassik Azərbaycan musiqisinin inkişafına həsr edib. Ömrünün 60 ilini xalqdan öyrəndiyi və topladığı 500-dən artıq mahnını işləyib Azərbaycanın xanəndəlik sənətini yaratmağa həsr edən müğənni Zaqafqaziyada ən yaxşı xalq ifaçısı şöhrətini qazanıb.

Söhbətimiz XIX əsrin II yarısında yetişən və musiqi tariximizdə ən görkəmli rol oynayan sənətkarlardan biri - Azərbaycan SSR xalq artisti Cabbar Qaryağdıoğlu barədədir.

Ötən ayın 31-i onun doğum günü barədə yazı paylaşmışdım. Bu günsə artıq anım günüdür...

Cabbar Qaryağdıoğlu 31 mart 1861-ci ildə Şuşada "Seyidli" məhəlləsində anadan olub. Atası Məşədi İsmayıl kişi boyaqçı olub. Bu sənəti Cabbara da öyrətmək istəyib. Lakin oğlunun gözəl səsi, anadangəlmə istedadı Cabbarı başqa bir sahəyə istiqamətləndirib. Cabbargilin evi şəhərin ən səfalı yeri olan Cıdır düzünə yaxın idi. Uşaqlıqdan məhəllə uşaqları ilə "Qayabaşında", "Qırxpilləkəndə", "Ağzıyastı kahada" quzu otaran Cabbar saatlarla "Dəlikdaşın" üstündə oturaraq zümzümə edərdi.

Sonralar bu zümzümələr XIX əsrin ən böyük xanəndəsinin yetişməsinə səbəb olub. Cabbar Qaryağdıoğlunu Azərbaycan xalq musiqisinin canlı tarixi, ensiklopediyası adlandırıblar. Onun oxuduğu muğam və xalq mahnıları indi də Azərbaycanın musiqi xəzinəsinin ən qiymətli inciləridir. Şərqin vokal sənəti tarixində, geniş xalq kütlələri arasında Cabbar Qaryağdıoğlu ilə müqayisə edilə biləcək ikinci bir müğənni yoxdur. Onun adı dünya vokal sənətinin bir sıra görkəmli sənətkarlarının adları ilə yanaşı çəkilir.

Cabbar Qaryağdıoğlunun səsi güclü dramatik-tenor tipli səs olub. O, bu güclü və əzəmətli səsi ilə son dərəcə lirik-minor ruhlu muğam sayılan "Segah"ı olduqca həzin və yumşaq, eyni zamanda, yanıqlı səsləndirməklə adamda elə təsəvvür yaradıb ki, muğamı dramatik tenor yox, lirik tenor oxuyub. Onun köhnə qrammafon vallarını səsləndirdikdə adam o dəqiqə hiss edib ki, belə bir qüdrətli səs, temperamentli üsullar, müxtəlif formalı çətin zəngulələr vuran yalnız Cabbar Qaryağdıoğlu ola bilər.

O, major muğamları oxumaqda da mahir olub. Vokal ustalığı ilə nəinki dinləyicini heyran qoyub, eyni zamanda təsiredici ifaçılıq məharəti ilə dinləyicini fikrindən ayırır, kədərini, qəmini unutdurub. Cabbar ilk musiqi təhsilini Şuşada Xarrat Qulunun məktəbində alıb. O, on yaşında ikən şəhərdəki məktəbə daxil olur, üəllimi Mirzəli Zeynalabdin oğlundan musiqi elmini və fars dilini öyrənib.

16 yaşında ilk dəfə müəllimi ilə getdiyi toyda tarzən Cavadbəyin müşayiəti ilə "Kürdü-Şahnaz" oxuyub, zil və təravətli səsi ilə təkcə dinləyiciləri deyil, musiqiçiləri də məftun edib. Qoca xanəndə Hacı Hüsü onun alnından öpüb, "Gələcəkdə bizim yerimizi bu cavan xanəndə tutacaqdır" deyib. Bu hadisədən sonra məşhur tarzən Sadıq Əsəd oğlu (Sadıqcan) Cabbarı rəhbərlik etdiyi sazəndələr dəstəsinə qəbul edib.

Şuşadakı ilk Şərq konsertindən sonra Azərbaycanın digər şəhərlərində, xüsusilə də Bakıda XX əsrin ilk illərindən başlayaraq Şərq konsertləri verilib. 1902-ci ilin yanvarında "Kaspi" qəzeti belə bir məlumat verib: "Yanvarın 11-də, cümə günü Hacı Zeynalabdin Tağıyevin teatrında məşhur Qarabağ aşığı Nəcəfqulunun və xanəndələrdən Qaryağdıoğlu Cabbarın, Bakılı Seyidin, Şəkili Ələsgərin və Keçəçi Məhəmmədin iştirakı ilə Bakıda birinci Şərq konserti olacaqdır".

Konsertin birinci şöbəsində artıq bütün Qafqazda bir xanəndə kimi məşhur olan Cabbar Qaryağdıoğlu "Mahur" oxuyub. "Kaspi" qəzeti yazır: "Cabbar "Mahur"u çox gözəl oxudu, tamaşaçılar onu uzun müddət mahir bir xanəndə kimi alqışladılar". Mütəxəssislərin fikrincə, sonralar da "Mahur"u Cabbar Qaryağdıoğlu kimi misilsiz məharətlə oxuyan ikinci bir xanəndə olmayıb. Qocaman xanəndəmiz Xan Şuşinski deyib:

"Mahur Cabbar ilə getdi". 1902-ci il yanvarın 23-də tamaşaçıların xahişi ilə yenə də Tağıyev teatrının binasında ikinci Şərq konserti olub. Cabbar Qaryağdıoğlu "Heyratı" oxumaqla dinləyicilərə dərin təsir bağışlayıb. 1903-cü il yanvarın 27-də həmin teatrın binasında üçüncü Şərq konserti təşkil edilib. Bu konsertə hazırlıq daha yaxşı olub. Küçələrə afişalar vurulmuş, konsertə gələnlər üçün proqramlar nəşr olunub. Konsert əvvəlkilərə nisbətən daha geniş, rəngarəng və maraqlı olub

Cabbar Qaryağdıoğlu tarzən Mirzə Fərəc Rzayevin və kamançaçı Məşədi Qulunun müşayiəti ilə "Bayatı-Qacar" muğamını məharətlə ifa edib. Konsertdə olmuş bir rus jurnalisti yazıb: "Əgər mən antreprenyor olsaydım, heç fikirləşmədən dünənki ifaçıları Peterburqa aparardım. Onlar orada müvəffəqiyyətlər qazanardılar. Onları dinləməyə gələr, dinlər və ağlardılar…". Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Cabbar Qaryağdıoğlunun həmin konsertlərdə istifadə etdiyi qaval hazırda Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyindədir.

Qoz ağacı və balıq dərisindən hazırlanan bu qavalı tarzən Qurban Pirimovun qızı Tamara xanım 1967-ci ildə Muzeyə hədiyyə edib. Cabbar Qaryağdıoğlu 1905-ci ildə Gəncə şəhərində məşhur xanəndə İslam Abdullayevin vasitəsilə tanış olduğu tarzən Qurban Pirimov və kamançaçı Saşa Oqanezaşvilidən ibarət ikinci bir musiqi üçlüyü yaradıb. Xanəndə "Heyratı"nı qrammafon valına 1906-cı ildə yazdırıb. Eyni zamanda onun ifasında olan "Ovşarı" muğamı da yüksək ifaçılıq məharətindən və onun səsinin qeyri-adi gücündən xəbər verib.

Təsadüfü deyildir ki, Cabbar Qaryağdıoğludan sonra bu günə qədər bu muğamı hələ heç kəs oxumağa cürət etməyib. Doğrudur, Cabbar Qaryağdıoğludan əvvəl bizim musiqi tariximizdə Şahqulu, Mirzəhüseyn, Hacı Hüsü, Məşədi İsi, Səttar, Mirzə Məmmədhəsən, Əbdülbaqi, Bülbülcan kimi klassik xanəndələrimiz olub. Lakin onların heç biri xalq musiqisini Cabbar Qaryağdıoğlu qədər dərindən bilməyiblər

Azərbaycanda opera sənətinin meydana gəlməsində də onun rolu böyükdür. Opera səhnəmizin ilk aktyoru məhz Qaryağdıoğlu olub. Cabbar Qaryağdıoğlu dəfələrlə İran şahlarının, Türkiyə sultanlarının məclislərinə dəvət olunub, öz gözəl ifası ilə onları məftun edib. O, yaradıcı sənətkar olub. Bir muğamı 2–3 saat, bəzən isə böyük məclislərdə 4 saat belə oxuyub. O, həm böyük sənətkar, həm də qayğıkeş müəllim olub. O, şagirdlərinin qayğısına qalar, onlara səslərini qorumağı tövsiyə edib:

 "Səs və gözəllik Allah vergisidir. Gərək onların qədrini biləsən. Birinci növbədə səsini qorumalısan. Yeməyinə, yatmağına fikir verməlisən. Xanəndə çox yeməməlidir. Qarınqululuq oxumağın düşmənidir. Gündə ən azı 10 saat yatmalıdır". Klassik ədəbiyyatı gözəl bilirdi və deyirdi ki, əruzu bilməyəndən xanəndə olmaz.

Cabbar Qaryağdıoğlunun tələbələrindən Xan Şuşinski həmişə fərəhlə qeyd edərdi ki, xanəndə olmağım üçün unudulmaz müəllimim Cabbar Qaryağdıoğluna minnətdaram. Seyid Şuşinski, Bülbül, Davud Səfiyarov, Zülfü Adıgözəlov, Xan Şuşinski, Cahan Talışinskaya, Yavər Kələntərli, Mütəllim Mütəllimov kimi görkəmli muğam ustaları məhz Cabbar Qaryağdıoğlunun tələbələri olublar.

Cabbar Qaryağdıoğlunun böyük sənəti və zəngin səsi dünyanın bir çox bəstəkarlarının, musiqişünas və mədəniyyət xadimlərinin diqqət mərkəzində olub. Akademik Boris Astafyev, professor Yevgeni Braudo, bəstəkarlardan M. İppolitov, Vladimir Kor Georgixubov, Reynqold Qlier və başqaları Cabbar Qaryağdıoğlu sənətinin vokal ustalığını yüksək qiymətləndiriblər.

Bu gün Azərbaycanın musiqi tarixində Cabbar Qaryağdıoğlunun adı böyük məhəbbətlə çəkilir. Onun sənətinin sirləri gənc xanəndələrə öyrədilir. Onun "Şahnaz"ı, "Qatar"ı, "Heyratı"sı musiqi xəzinəmizin ən qiymətli inciləridir. Cabbar Qaryağdıoğlu Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının ilk təşkilatçılarından biri olub.

Şuşada 1906-cı ildə "Leyli və Məcnun" tamaşasını səhnəyə qoyublar. Məcnun rolunu Cabbar Qaryağdıoğlu oynayıb. Deyirdilər o, başına quş yuvası qoyub. Yuvanın içində bülbül olub. Cabbar Qaryağdıoğlu Leylinin qəbri üstündə hönkürəndə bülbül uçub gedib.

1934-cü il mayın 30-da Tiflisdə Cənubi Qafqaz xalqlarının incəsənət olimpiadasında 74 yaşlı Cabbar Qaryağdıoğlu qeyri-adi sənətkarlıq və saflığı ilə fərqlənən ən yaxşı çıxışına görə birinci yerə layiq görülüb və Zaqafqaziya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin birinci dərəcəli Fəxri fərmanı ilə təltif edilib.

1936-cı il martın 31-də M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Dram Teatrının binasında Cabbar Qaryağdıoğlunun anadan olmasının 75 illiyi təntənəli surətdə qeyd edilib. Ona Azərbaycan SSR xalq artisti adı verilməsi haqqında Azərbaycan Xalq Komissarları Şurasının qərarı oxunub, yubilyara 1500 manat pul mükafatı, piano, patefon, qızıl saat və s. qiymətli hədiyyələr verilmiş və şəxsi təqaüd təyin edilib.

1938-ci ildə isə Cabbar Qaryağdıoğlu uzun illər səmərəli yaradıcılıq fəaliyyətinə və musiqi mədəniyyətimizin inkişafındakı ölməz xidmətlərinə görə "Şərəf nişanı ordeni" ilə təltif edilib.

Cabbar Qaryağdıoğlunun fonovalikə köçürülən 50 xalq mahnısı 1938-ci ildə Azərbaycan musiqisini öyrənən elmi tədqiqat kabineti tərəfindən "Azərbaycan xalq nəğmələri" başlığı altında ayrıca kitab şəklində çap edilib.

1965-ci ildə Moskvada nəşr olunmuş "Pesnya i muzıka Azerbaydjana" kitabında deyilir ki, Cabbar Qaryağdıoğlu 1906-cı ildə Varşavada konsert verib. Bu konsertdən toplanan pul vəsaiti Zaqafqaziya müsəlman tələbələrinə paylanıb. Bu müdrik xanəndə xeyriyyəçi kimi də tanınıb.

Cabbar Qaryağdıoğlunun şairliyi də vardı. Bəstəkar kimi mahnılar da qoşurdu. O, bir dəfə Irəvanda bir toy məclisində oxuyub. Məclisin qızğın vaxtında toy sahibi, daha doğrusu, qız atası xanəndədən xahiş edib ki, gəlini tərifləyən bir mahnı oxusun. Cabbar əmi də o dəqiqə elə oradaca "İrəvanda xal qalmadı" adlı mahnı bəstələyib oxuyub. Toy sahibi çox razı qalıb. Məclis xanəndəni alqışlayıb…

XX yüzilin əvvəllərinədək Azərbaycan xanəndələri farsdilli şeirlərlə muğam melodiyalarını ifa etmək ənənəsinə riayət ediblər. Bu ənənəyə görkəmli Azərbaycan xanəndəsi Cabbar Qaryağdıoğlu son qoyub. Onunla başlayaraq, muğamların Azərbaycan dilində ifası Azərbaycanda, eləcə də Azərbaycan muğamlarının çox geniş populyarlığa malik olduğu bütün Güney Qafqazda ənənəyə çevrilib.

Filmoqrafiya

- Neft və milyonlar səltənətində - Xanəndə

- Məhəmməd Füzuli

- Məclisi üns

- Muğamat var olan yerdə...

Xanəndə 28 aprel 1944-cü ildə Bakıda vəfat edib. Çəmbərəkənd qəbiristanlığında dəfn olunub. SSRİ Nazirlər Soveti tərəfindən 1948-ci ildə Cabbar Qaryağdıoğlu və digər vəfat edən mədəniyyət xadimlərinin məzarları fəxri xiyabana köçürülməsi barədə qərar qəbul olunub. Siyahıda olan şəxsiyyətlərdən təkcə Cabbar Qaryağdıoğlunun məzarı Fəxri xiyabana köçürülməyib. Hazırda məzarı Yasamal qəbirstanlığında yerləşir.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.04.2026)