Xaçmazda fəaliyyət göstərən Murad Qudyalçaylı adına “Ulduzlar” Ədəbi Məclisi növbəti dəfə bir araya gəlib. Bu dəfə səhər naharında. 

Azərbaycan Yazıçılar Birliyi (AYB) Quba bölməsinin rəhbəri, bayraqdar şair Ramiz Qusarçaylı, həmçinin Orta Asiya və Güney Qafqaz Söz Azadlığı Şəbəkəsinin (CASCFEN) sədri, Əməkdar jurnalist Nadir Azərinin və Bayraqdar Media-nın baş redaktoru Azər Həsrətin də qatıldığı Məclis yenə də özünün təmtərağı, ruh yüksəkliyi ilə diqqət çəkib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Ədəbi Məclisdən verilən məlumata görə, Məclisin baş katibi, AYB və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, şair Aqşin Dadaşoğlu açılış nitqində ötən müddət ərzində görülən işlər haqqında qısa məlumat verib. O, özəlliklə də “Ulduzlar”ın üzvlərinin media fəallığını qeyd edib.

Süfrə arxasında söhbətlərdə Ramiz Qusarçaylı, Nadir Azəri və digərləri “Ulduzlar”ın son dövrlərdə sürətlə irəli çıxmasını xüsusi vurğulayıblar. Bildirilib ki, Xaçmaz kimi ucqar bir rayonda ədəbiyyat sahəsində bu qədər fəallıq nəinki Bakıda, ümumiyyətlə Azərbaycanın hər yerində, hətta ölkədən kənarda da diqqət çəkməyə başlayıb.

Eyni zamanda Ramiz Qusarçaylı keçirilməsi nəzərdə tutulan ədəbi yarışmayla bağlı ilkin məlumatları paylaşıb. O, qeyd edib ki, bölgə yazarlarının fəallığını daha da artırmaq, həmçinin yeni yazarları motivə etmək üçün belə yarışmalar vacibdir.

Nadir Azəri isə bildirib ki, rəhbərlik etdiyi qurum “Ulduzlar”ın bəzi üzvlərini öz sıralarına qəbul edib. O, deyib ki, CASCFEN hər zamankı kimi fəaliyyətini daha geniş təşkil etməkdə qərarlıdır. Bu baxımdan Aqşin Dadaşoğlunun quruma üzv qəbul edilməklə bərabər Quba-Xaçmaz bölgəsi üzrə təmsilçi təyin edilməsi də qərara alınıb.

Nadir Azəri daha sonra Aqşin Dadaşoğlu başda olmaqla CASCFEN-in yeni üzvlərinə vəsiqələrini təqdim edib.

Məclisin gedişində Ramiz Qusarçaylı AYB sədri, Xalq yazıçısı Anarla telefon əlaqəsi yaradıb, o da məsafədən Məclisə qoşulub. Anar “Ulduzlar”, eləcə də Şimal bölgəsində ədəbiyyat sahəsində görülən işlərlə bağlı xoş sözlər deyib, Məclis iştirakçılarına xoş diləklərini çatdırıb.

Məclisdə tarda canlı ifalar dinlənilib, şairlər öz şeirlərini səsləndiriblər. Eyni zamanda rəssam, şair Firudin Həvəskarın yeni çapdan çıxmış iki kitabı da təqdim edilib. Qərara alınıb ki, kitabların ayrıca təqdimatı keçirilsin.

Məclisdə şairlər Məmməd Qədir, Sabir Nemət, Cümşüd Aydəmir, Mövlan Şahid, İbrahim Ağçaylı, Səxavət Ənvəroğlu, Firudin Həvəskar, Gözəl Azay, Rübabə Mustafa, Səməd Asifoğlu, Kənan Rahi öz şeirlərini səsləndirib, fikir mübadiləsi aparıblar.

Ustad şair Ramiz Qusarçaylı və Aqşin Dadaşoğlunun da şeirləri böyük şövqlə qarşılanıb.

Toplantıda çıxış edən Xaçmazdakı Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru Könül Əskərova dövlətin ədəbiyyata və ədəbiyyat adamlarına diqqətini vurğulayaraq başçılıq etdiyi qurumun da hər zaman bu siyasətə sadiq olduğunu deyib.

Pedaqoq, qiraətçi Nəzakət Əliyevanın təqdim etdiyi şeirlər isə bir başqa həvəslə dinlənilib.

Müşfiq Sabiroğlu və İbrahim Ağçaylının tar ifaları da Məclisə əlavə rəng qatıb.

Tədbirdə iştirak edən Əməkdar jurnalist Azər Həsrət çıxışında “Ulduzlar”ın özəlliklə media sahəsində çox irəli çıxdığını vurğulayıb. O, bildirib ki, gənclərin, yetişməkdə olan nəslin tərbiyəsində belə məclislərin yeri olduqca önəmlidir. Bu baxımdan dövlət siyasətinin gerçəkləşməsində “Ulduzlar”ın əvəzsiz rolunu qeyd edən çıxışçı belə fəaliyyətləri daha da genişləndirməyin, artıq daha geniş auditoriyalara çıxmağın vacib olduğunu deyib.

Sonda qeyd edək ki, CASCFEN sədri Nadir Azəri aprelin 1-də 5 yaşı tamam olmuş Bayraqdar Media-nın kiçik yubileyi ilə bağlı baş redaktor Azər Həsrətə rəhbərlik etdiyi qurumun diplomunu da təqdim edib.

Məclis ənənəvi xatirə şəkli çəkdirməklə yekunlaşıb.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)

 

 

Nemət Tahir,

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

 

Oxuduğum son maraqlı xəbəri rubrikanda bölüşürəm: Nepal polisi Everestdə geniş miqyaslı fırıldaqçılıq sxemini aşkar edibdir. Everest də haradır? Dünyanın ən hündür dağ zirvəsi.

 

Məlum olub ki, bələdçilər alpinistlərə lazımsız və ya  saxta xilasetmə əməliyyatları təşkil etməklə, bu yolla milyonlarla qazanc əldə edərək, beynəlxalq  sığorta şirkətlərini aldadıblar.

Müstəntiqlərin sözlərinə görə, fırıldaqçılar alpinistləri təxliyəyə razılıq verməyə məcbur etmək üçün bir neçə üsuldan istifadə ediblər.  Belə üsullardan biri də alpinistləri qəsdən xəstələndirmək idi. Onların alpinistlərin yeməyinə əlavə etdikləri maddələr və məhsullar mədə pozğunluğu, ürəkbulanma, qusma və başgicəllənmə də daxil olmaqla "dağ xəstəliyi"nə bənzər simptomlara səbəb olurdu. Daha sonra "qurbanlara" dərhal aşağı enib, xilasetmə helikopteri çağırmaq tövsiyə edilirdi. Bundan sonra alpinistlər xəstəxanalara hava yolu ilə aparılırdı. Belə təxliyələrin dəyəri isə on minlərlə dollara çatırdı.

Saxtakarlıq tək bununla bitməyib. Sxemin təşkilatçıları təxliyə ehtiyacını təsdiqləmək üçün tibbi sənədləri və uçuş hesabatlarını saxtalaşdırıb, xərcləri isə xeyli şişirdiblər. Helikopter eyni anda bir neçə “xıstə”ni götürsə də, sığortaçılara isə  hər biri üçün ayrıca hesab göndərilib.

Müstəntiqlərin sözlərinə görə, bu sxemdə xəstəxanalar da iştirak edib. İddialara görə, oradakı tibbi hesabatlar xəstələrlə heç bir əlaqəsi olmayan, bəzən isə hətta həkimlərin xəbəri olmadan həkimlərin rəqəmsal imzaları ilə hazırlanıb.

Polisin məlumatına görə, 2022-2025-ci illər arasında 4782 xarici alpinist bu fırıldaqçılığın qurbanı olub və fırıldaqçılar saxta xilasetmə əməliyyatlarından  təxminən 20 milyon dollar qazanıblar.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)

APRELİN 1-İ RƏSUL RZANIN NÖVBƏTİ, 45-Cİ ANIM GÜNÜ İDİ

 

Xanım Aydın,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Bəzən radionun dalğasında bir mahnı səslənər... və bir anlıq bütün kainat susar... Heç kim nəfəs almaz, zaman donar, ürəyin, sanki tanımadığın, amma eyni zamanda da sənə çox doğma olan bir ağrını xatırlayar. Akif İslamzadə “Ala gözlüm”ü oxuyar, sənsə məkan olaraq cismən dayandığın yerdə ruhən olmazsan. Sən artıq Nigar Rəfibəylinin gözlədiyi günlərdə, Emin Sabitoğlunun içindən keçənlərlə üz-üzə, Rəsul Rzanın ölüm xəbərindən bixəbər, sükut içində qaranlığa boylanan bir sevginin tam ortasında olarsan...

 

Bu mahnı ilk baxışdan sadəcə ayrılıq notları daşıyan bir sevgi nəğməsi kimi görünə bilər. Amma onun içində gizlənmiş dərin tarix, sarsıdıcı talelər, susqun göz yaşları, unudulmaz xatirələr var. “Neyləyim?” sıradan bir musiqi deyil — bu, bir qadının həyat yoldaşına ünvanlanmamış son məktubu, bir bəstəkarın dostunun itkisindən doğan melodik fəryadı və bir xalqın yaddaşında dərin iz buraxan eşq hekayəsidir.

 

Ala gözlüm...  kim idi?

 

Mahnının sözlərini oxuyan hər kəs təbii olaraq düşünür ki, bu bir kişinin bir xanıma ünvanladığı sevgi etirafıdır. Amma əslində bu belə deyil. “Ala gözlüm” deyə müraciət edilən şəxs — məhz Rəsul Rzadır. Və bu sözləri yazan onun həyat yoldaşı Nigar Rəfibəylidir. O Rəsul ki, müharibə yollarında hərbi müxbir kimi çalışdığı zaman, Nigar Bakıda onu gözləyir. Hər səhər bağçada açan qızıl güllər, hər axşam pəncərə qarşısında susan gözlər – hamısı sevdiyi kişinin yolunu gözləyən bir qadının səssiz fəryadıdır.

 

Bu şeir 1950-ci ildə “Azərbaycan jurnalı”nda çap olunur. Amma illərlə sadəcə söz olaraq qalır. Ta ki, Emin Sabitoğlu onu öz dəftərçəsinə yazana qədər...

 

Unudulmuş melodiyanın göz yaşları

 

Emin Sabitoğlunun bu şeiri illərlə unutması və sonra Rəsul Rzanın ölümündən sonra onu bəstələməsi təsadüf deyil. Qəlbin ən dərin yerindən doğan hisslər gec də olsa səssizliyə sığmır. Rəsulun ölümündən xəbərsiz olan Nigarın, onu gözləməyə davam etdiyi günlərdə bu mahnının yaranması təkcə sənət deyil, insanlıq tarixinin bir ovuc içi boyda etirafıdır. Mahnı beləcə ağır hisslərdən 1981-ci ildə yaranır...

 

İlk dəfə lentə alındığında, Akif İslamzadənin səsi, Emin Sabitoğlunun royalı, divarda isə Rəsul və Nigarın portretləri vardı. O çəkiliş zamanı Şövkət Ələkbərovanın göz yaşları kameralardan gizlənə bilmədi. Onun kövrəlməsi sanki bu mahnının yazılmamış tarixçəsinə çevrildi.

 

Mahnı eşidiləndə...

 

Bu mahnı səslənəndə insan təkcə ayrılığın dadını duymur. Hər notda sevgi dolu bir qadının sükut içində gizlətdiyi fəryadı, keçmişin həzin pıçıltısı, bir ömürlük gözləntinin göynərtisi eşidilir.

 

"Ala gözlüm!

Səndən ayrı gecələr,

Bir il kimi uzun olur, neyləyim?"

 

Bu misraların poetik gözəlliyinin arxasında yalnızlıqla dolu gecələrin, ümidsiz sabahların və dönməyən sevginin çalarları gizlənir.

 

Tək bir sual: Neyləyim?

 

Bu sual əslində cavab gözləmir. Bu, illərlə içdə saxlanmış, ürəkdən ürəyə səssizcə ötürülən bir həsrət çarəsizliyidir. Bu mahnını eşidən hər kəs, həyatında bir dəfə də olsa, sevdiyini itirən, yolunu gözləyən, amma gözlədiyi qapıdan gəlməyən insanın qəlbinə bir addım daha yaxınlaşır.

 

“Neyləyim?” – bəzən bir insanın ömründə verdiyi ən dürüst, ən aciz, amma bir o qədər də saf sual və bəlkə də sual yox, çarəsizlik cavabıdır.

 

Son səs, son nəfəs

 

Sonralar bu mahnını Zeynəb Xanlarova, Müşərrəf Akay, Elçin Cəlilov, Nəzakət Teymurova, Sinan Özən də ifa etdi. Amma nə qədər ifa olunursa olunsun, bu mahnının orijinal ruhu Akif İslamzadənin titrək səsində, Emin Sabitoğlunun hisslərlə yoğrulmuş notlarında və Nigar Rəfibəylinin tək qaldığı, amma ümidini itirmədiyi gecələrdədir.

 

“Neyləyim?” — bir mahnı deyil.

O, sevgidir, həsrətdir, əbədiyyətdir...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)

 

 

Məhəmməd Nərimanoğlu,

Ç.Aytmatov və Ə.Yasəvi adına beynəlxalq mükafatlar laureatı.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

 

 

“Turan elləri var olsun…

Tanrı Türkə yar olsun!”

 

“Bu gün dilimizin, mədəniyyətimizin və əlbəttə, xaqlarımızın yaxınlaşmasında TÜRKSOY, Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu, Beynəlxalq Türk Akademiyası kimi mədəni təsisatlar, heç şübhəsiz, Türk Dövlətləri Təşkilatının çətiri altındakı çoxşaxəli fəaliyyət, gerçəkləşdirilən layihələr böyük ümidlər verir, fərqli, amma ortaq gələcək vəd edir. Bura hər bir türk dövlətində uzun onillərdi fəaliyyət göstərən yaradıcı təşkilatlar, ilk növbədə yazarlar birlikləri öz ardıcıl, səmərəli töhfəsini verir. Üstəgəl, yaradıcı şəxslərin fərdi təşəbbüsləri. 

Bu gün həmin təşəbbüsün daha bir örnəyi bütün böyük Türk coğrafiyasında oxucuların ixtiyarına buraxılır...”

 

Aprel ayının 3-də Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Natəvan klubunda düzənlənən bir tədbirdən yadda qalan bu fikirlər Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi, şair-publisist Səlim Babullaoğluna məxsusdur. “TURAN ədibləri-3” almanaxına ön söz yerində yazdığı “Uğurlama”da müəllif  onu da qeyd edir ki, böyük Türk coğrafiyasından, Turan ellərindən olan söz us¬taları, həm ustadlar, həm yeni yazar və şairlər “Turan ədibləri” adı¬nın verildiyi bu antologiyada, bu kitabda təmsil olunur. İstedadlı şair, eyni zamanda zəhmətkeş naşir Muqimcan Nurboyevin nəşrə hazırladığı, fərqli nəsilləri təmsil edən istedadlı şair və tərcüməçilərin - Şahməmməd Dağlaroğlu, Rəhman Ergenç, Almaz Ülvi, Ramiz Əskər, Elxan Zal Qaraxanlı, Namiq Dəlidağlı, Təranə Turan Rəhimli, Rəhmət Babacan və Husniddin Hayitin əməyinin nəticəsi ilə ərsəyə gələn bu antologiyada həm məzmun, həm ölçü-biçim, həm də ustalıq baxımından çox fərqli şeirlər təqdim edilir. Toplu Muqimcan Nurboyevin daha öncə Qırğızıstan və Türkiyədə nəşr etdirdiyi “Turan ədibləri-1”, “Turan ədibləri-2”  seriyadan olan kitabların üçüncüsüdür. Türkcənin Türkiyə, qırğız, Azərbaycan “qolları”nda oxuculara təq¬dim olunan bu ki¬tabların davamı da olacaq. Bəlkə də belə layihələr nə vaxtsa ortaq, daha yaxın, amma vahid türkcənin formalaşmasına da öz töhfəsini verəcək. 

 

TURAN sevdalı qələm adamlarını bir araya toplayan yeni kitab

Tədbiri açan S.Babullaoğlu  məclisi aparmaq üçün sözü tənqidçi-ədəbiyyatşünas Əsəd Cahangirə verdi. TURAN sevdalı qələm adamlarını bir araya toplayan yeni kitabın məziyyətləri, orada cəm olan qələm adamlarından burada iştirak edənləri səmimi salamlayan AYB-nin şöbə müdiri onu da vurğuladı ki, bu gün  həmçinin Türkiyədə Anadolu türkcəsində çap edilmiş “Turan ədibləri-2”, eləcə də  “TURAN ədibləri-3” almanaxının ərsəyə gəlməsində  əməyi olan, onun redaktorlarından biri, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi Kəlbəcər rayon təşkilatının sədri, AYB-nin üzvü, şair-publisist Namiq Dəlidağlının və Aysel Əliyevanın Qırğızıstanda qırğız dilində işıq üzü görmüş “Men ubakıttan utuldum” (“Mən zamana uduzdum”) və “Jan düynösü” (“Könül dünyası”) adlı şeir kitabları da oxuculara təqdim olunacaq.

Xatırladaq ki, adıçəkilən almanaxı (antologiya) tərtib edən, nəşrə hazırlayan və məsul redaktoru Muqimcon Nurboyev, redaktorları Təranə Turan Rəhimli, Namiq Dəlidağlı,  Nargisxon Ortiqova, Sarvara Esxanovadır. Almanaxı Azərbaycan türkcəsinə Şahməmməd Dağlaroğlu, Rəhman Ergenç, Almaz Ülvi, Ramiz Əskər, Elzan Zal Qaraxanlı, Təranə Turan Rəhimli, Rəhmət Babacan və Hüsniddin Haytt çeviriblər.

“Zərdabinəşr”in nəfis şəkildə çapdan buraxdığı, TURAN elləri söz adamlarının növbəti toplusu olan “Turan ədib¬ləri-3” antologiyasında söz sovqatlı Türkdilli şairlərin və yazıçıların bədii yaradıcılıq nümunələri verilmişdir. Bununla Türkdilli şair və na¬sirlərin 3-cü antologiyası işıq üzü görür. Buradakı - Türk ellərindən TURAN sevdalı könül aşiqlərinin ədəbi nümunələri də göstərir ki, heç bir ictimai-siyasi quruluş türkdilli xalqların ədəbi-mədəni əlaqələrini zəiflədə bilməmişdir. 

  Tədbirdə o da xüsusi qeyd edildi ki, antologiyanın növbəti seriyası nəşrə hazırlanır. Qələmi və sözü ilə xalqına, millətinə xidmət edən TURAN sevdalıların  bu antologiyaların buraxılmasında yaxından iştirakı çox vacibdir.

Geniş oxucu auditoriyası üçün nəzərdə tutulmuş kitabda 75 TURAN ədibinin yaradıcılıq nümunələri yer alıb. Burada yalnız şairlər deyil, ümumiyyətlə, ədəbiyyat və söz adamlarının qələm məhsullarından verilən nümunələr də göstəırir ki, ədəbi TURAN-nın coğrafiyası getdikcə, ildən-ilə genişlənməkdədir.                                                                                                         “Ədəbi dostluq - Əbədi dostluq” beynəlxalq ədəbiyyat festivalı çərçivəsində keçirilən tədbir heç də yalnız kitab təqdimatı deyil, eyni zamanda ortaq ədəbi dəyərləri bölüşən xalqlar arasında mənəvi körpü rolunu oynayan mühüm mədəni hadisə kimi diqqət çəkdi. Təqdimatda Özbəkistan, Qırğızıstan, Qazaxıstan, Tacikistan, Türkiyə və Azərbaycandan olan, antologiyada şeirləri yer alan müəlliflər, eləcə də tanınmış ədəbiyyat nümayəndələri iştirak edirdilər.

  Namiq Dəlidağlının xüsusi qeyd etdiyi kimi, bu görüş türk dünyasının ədəbi inteqrasiyasını gücləndirən, müxtəlif dillərdə yazan müəllifləri bir araya gətirən və ortaq mədəni irsin zənginliyini nümayiş etdirən önəmli platformadır.

 

“Dünyaya sülh, cahana sülh!” çağırışı

Orta Asiya və Türkiyədən gələn nümayındə heyətinin rəhbəri, antologiyanı nəşrə hazırlayan Muqimcon Nurboyevlə Namiq Dəlidağlının kitabda poeziya nümunələri ilə yer alan şairləri tədbirin sonunda mükafatlarla təltif etmələrinin də rəmzi mənası var idi. Bu, ilk növbədə  qarşılıqlı əməkdaşlıq, dostluq simvolu kimi də yaddaşlara yazıldı.

Tədbirə Özbəkistandan Nurbuvoyev Muqimcon, Toramirza Oripov, Dilnoza Aziz, Havasxon Şokirova – professor, şairə, İslom Arslonov, Qırğızıstandan Bazarbay Borbuyev, Qasım İbrahimov, Orozmamat Osmankulov, Tacikistandan Abdullajon İsroilov, Rahimberdi Berdiyev,  qardaş Türkiyədən Tarana Turan Rahimli, Azərbaycandan Namiq Dəlidağlı, Sayad Əhmədli (Göyçəli), Xalidə Nuray, Nazilə Gültac, Aysel Nəsirzadə, Aysel   Nazimqızı, Nəzakət Məmmədli, Zemfira Məhərrəmli, Cəmilə Çiçək, Ülviyyə Əbülfəzqızı, Zaur Ustac və digərləri qatılmışdılar.

Yeri gəlmişkən, bir çox ədiblər kimi, tanınmış şair, ədəbiyyatşünas və Azərbaycan ədəbiyyatını dünya ədəbi mühitində ləyaqətlə təmsil edən filologiya elmləri doktoru, dosent Təranə Turan Rəhimli tədbirdə 4 ölkənin 5 təltifinə layiq görülmüşdür. Ona təqdim olunan “Çingiz Aytmatov – Qızıl Qələm” döş nişanı, “Əhməd Yəsəvi” medalı, Tacikistan və Azərbaycan əlaqələrinin inkişafına görə verilmiş təşəkkürnamələr, Qırğız Şair və Yazıçıları Fondunun təşəkkürnaməsi və “Ədəbi dostluq – əbədi dostluq” layihəsi çərçivəsində verilmiş Təşəkkür Bəlgəsi onun zəngin fəaliyyətini və ədəbi əlaqələrə verdiyi töhfələri əks etdirir. Təranə Turan Rəhimli və bütün digər təltif olunanlar bütün bu hörmətli şəxslərə və təşkilatlara -- Dr. Mugimjon Nurboyev, D. Dauletova, İlxom Yusupova, Burulkan Karaqulova və Namiq Dəlidağlıya dərin təşəkkürünü bildidilər...

Çıxış edən şair və yazıçıların kitabda dərc edilən yaradıcılıq nümunələrindən səsləndirməklə tədbiri ədəbi məclisə çevirmələri alqışlarla qarşılanırdı.

Xatırladaq ki, tədbirin Azərbaycanda əlaqələndirici Namiq Dəlidağlı idi.

Tədbir yekunda ədiblərin birgə çəkdirdikləri xatirə şəkillərlə də yadda qaldı. Arzu edildi ki, belə məclislər Türkdilli xalqların bir bayraq altında birləşməsi həm də bu qarışıq zamanda “Dünyaya sülh, cahana sülh!” çağırışı deməkdir...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)

 

 

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

5 Aprel tarixində dünyaya gəlmiş gözəl və eleqant xanım, güclü təşkilatçı, təsirləndirici, içdən gələn şeirləriylə rusdilli poeziyamızın zirvələrində dayanan Nigar Həsənzadə kimdir? Hər hər şeydən əvvəl, o, əlahəzrət SÖZə xidmət edir. Onun şeirlərində söz əsla həcmi doldurmağa yox, yoxu var etməyə xidmət edir. Bu şeirlər təsirləndirir, düşündürür, hisslərə, duyöulara pərvəriş verir.

Nigarın yaratdığı ədəbi məclisin adının SÖZ olması da təsadüfi deyil.

Biz portalımız adından dəyərli Nigar xanımı təbrik edir, ona həmişə parlamağı arzulayırıq.

 

 

BU DA KEÇƏR...

 

Mələklərin ölməzliyinə, 

Yelçəkənin yüngüllüyünə inanan, 

Qanadlı ayaqlarla yol gedən 

Hər kəsin barmağında

«Bu da keçər...» hikməti 

Yazılmış bir üzük.

 

«Bu da keçər...» – 

Ehtirasların və yaraların 

Üzünə çırpılan gülüşlə

Üzük dilə gəlirdi:

Şad-xürrəm yaşayaq, xoşbəxt qocalaq.

 

Yalandan gözü qorxmuş bu dünya

Ruhdan salmasın qəhrəmanları 

Və quzğunlar anlasın:

Allah qu quşlarını sevir göylərdə...

 

Sinəsində ürək gəzdirən bəndələr – 

Kinlərinin, vədlərinin girovları,

Metaforaların və üzüklərin qoruyucuları

Qəbul eləsinlər bu həqiqəti: 

Bəraət yoxdu əzablara.  

 

«Bu da keçər...» – bir müdrikin 

Bu kəlamını unutmasan əgər.

Yaşamaq əmri verib həyat insana

Zəfər soraqlı sonluğa qədər...

 

  

SAVAŞ

 

Qabarlar içində ucalar saray... 

Qurbansız qurbangah yoxdu, bilirəm...

Mən həm əvvəlimi, həm də sonumu

Güzgünün önündə durub görürəm.

 

Bilirəm, kədərsiz səadət olmur...

Neçə savabım var, neçə günahım.

Qırışlar göylərə qırçın toxuyur,

Yenilmiş şeytanım, yenən Allahım!

 

Bu döyüş hər kəsin hünəri deyil, 

Əsəbi zəiflər çəkilsin geri...

Çağıraq bu savaş meydanına biz

Çılpaq baxışları, yalın əlləri...

 

Qurbansız qurbangah yoxdu, bilirəm...

Şam yanar – istisi gedər, ayrılar.

Bilirəm, ayrı cür ola da bilməz: 

Gözümdə bir savaş ehtirası var.

 

 

QAYIDIŞIN MÜBARƏK...

 

Sənsiz keçən otuz il saçımızı ağartdı,

Ağır bir yükün altda qaldı kürəyimiz də. 

Gözlərimiz kor oldu göz yaşının duzundan,

Lal quşlar yuvasını qurdu ürəyimizdə. 

 

Əzablıydı dünyanı qolsuz qucaqlamaq da, 

Otuz gecə dualar elədik səs-səmirsiz.

Evindən-eşiyindən, əzizindən ayrılıb,

Böyük zəfər dalınca getdi igidlərimiz...

 

Getdi igidlərimiz – bu xalq sözünü tutdu...

Divarları, sədləri yarıb keçdilər onlar.

Otuz il yaşamışdıq sənin intizarınla,

Bir bax, sağalır indi yaralar, sıyrıntılar...

 

İndi daha gözəldi göy üzündə mələklər,

Qardaşlarım yol alıb Tanrının hüzuruna.

Bu rəşadət işığı əsrlərlə çəkilməz

Ölkəmin, şəhərimin üzərindən heç yana.

 

Köhnə yara yerləri biləklərdə sağalar. 

Dərdimiz də toxtayar, sızıldamaz canımız.

Bu qəhrəman oğullar – qəlbimizin fərəhi,

Qanımız, zəfərimiz, şöhrətimiz, şanımız.

 

Torpaq oğul qoxuyur, Vətəndə ana ətri.

Otuz ilin qürubu dönüb olub dan yeri.

Zamanın qanatdığı milli yaddaşımızdan,

Silib təmizləmişik xəyanətkar izləri. 

 

Planet əvəlkitək fırlanır bizim üçün.

Var olsun bu uşaqlar, bu atalar, analar.

Varsa xilaf çıxmayan öz andına, əhdinə, 

Demək, həqiqi insan bu dünyada hələ var.  

 

Mənim qəhrəman Şuşam, nəfəsindən öpürəm,

Otuz ilin yükündən azad olur bu kürək. 

Bu gecə nəğmə deyir qayıdışın eşqinə 

Və torpaq cavab verir: qayıdışın mübarək!

 

 

KAŞ…

 

Qaranlıq səmada işıqlı möhür...

Yağır ulduzların yağışı göydən. 

Qaçmağa lüzum yox, qaçmağa yer yox 

Cəzadan, ədalət məhkəməsindən.

 

Yerin qabığını qoparır səma,

Sanki dərisini soyur adamın...

Qoy baxıb anlasın gözləri korlar:

Göylərin altında qonaqdı hamı...

 

Kimi yuxudadır, kimi də oyaq –

Hamısı dünyada qonaqdı, qonaq.

Və bir an gələcək, hamısı tək-tək

Gözə görünməyən divar dibində

Durub kainata dua edəcək.

 

Qaranlıq səmada işıqlı möhür...

Günaha batmayan adam var hələ? 

Lələyi iynədən, mələyi cindən

Kaş seçib-ayıra biləydik elə.

 

 

 SADƏCƏ, AXTAR…

 

Bir yabanı qızılgül verib ağırlayaram

Ayağımı tikanla dalayan insanları...

Siz ey kirə-palçığa batmayan topuqların 

Hardasa körpüləri, hardasa perronları. 

 

Ruhunuz yox əzəldən sürüdə heyvan kimi,

Aşağı əyarların yiyəsisiz, uzağı... 

Cənnət havası çalır buynuz öz günahına,

Alnınıza salamım dəyir güllə sayağı. 

 

Mən tavan, siz döşəmə – nəmişliyi sevərsiz. 

Verdiyiniz ehsanı toxunmamışam hələ.

Sizin qənimət deyil zəfərlərim, çəkilin.

Oxuyuram dostları gözündən çərşənbələr.

 

Həm özünü yaradan, həm də qayçı adam var...

Edam kötükləriylə dar ağacı yanaşı...

Adam da var, çirkabı, zir-zibili təmizlər,

Usanmadan üfürər tozu, külü, yaddaşı...

 

Hamı ciyər dolusu nəfəs alar səmayla,

Hər kəsin dərisi var – hər kəsin libası var.

Hamı gəlir dünyaya, saralıb-solub gedir,

Hamının sifətini bürüyür sızanaqlar...

 

Arabir xoş təsadüf çıxır qabağımıza 

Payız yağışılarında, qışın qarında, yazda...

Dünyaya İnsan gəlir evlərin, həyətlərin, 

Və qədimi tağların, bağların arasında.

 

Varlığı hiss olunmaz, səsi gəlməz ucadan,

Bəlkə də zəngin deyil, bəlkə də kamil deyil.

İyirmi yaşındadı, amma yox, qırxdır yaşı...

Bütün varı-dövləti özündədir elə bil.

 

Ürəyində təpər var... çəkinmədən, qorxmadan

Qucaq açar hamıya, gülümsəyər üzlərə.

Onun baxışlarında yanan şamlar neçə yol

Yandırıb kainatı, alışdırıb gözləri.

 

İnanar əlamətə, işarətə, mənaya,

Gah zarafat eləyər, gah da susar bu adam.

Dadlı şərablar içər, acı şirnilər yeyər,

Ayaqyalın dolaşar tikanlıqda qorxmadan.

 

Sübh şehini xoşlayar... bədənini, ruhunu

Gərər böyük həvəslə bu dəli küləklərə.

Ürəklə salam verər özgələrə, yadlara,

Sevdiyi adamlara sehirli üzük verər...

 

Həm özünü yaradan, həm də qayçı adamlar... 

Dərisi var hər kəsin – hər kəsin libası var.

Amma bir insan da var bir ömür dəyərində –

Hardasa, yanındadı… sadəcə, axtar, axtar...

 

Rus dilindən tərcümə: Salam Sarvanındır

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)

 

 

Kübra Quliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Yaradıcılıq şöbəsi

 

​Dünən gecə teatrın qaranlığında pərdə açılarkən qarşımızda canlanan sadəcə bir səhnə əsəri deyil, bütöv bir millətin mənəvi oyanışının, qadın ləyaqətinin və bir insanın öz zəncirlərini qırıb atmasının möhtəşəm dastanı idi.

 

Fikrət Əmirovun ilahi notları ilə Cəfər Cabbarlının sarsılmaz dühasının qovuşduğu "Sevil" operası, səhnədə deyil, birbaşa ruhumuzda baş verən bir inqilab idi. Bu əsəri izləyərkən insan bir daha anlayır ki, bəzən ən böyük zəfərlər qılıncla deyil, qətiyyətlə atılan bir addımla qazanılır.

​Operanın ilk pərdələrində qarşımızda sadə, saf və sonsuz bir sədaqətlə sevən Sevil dayanırdı. Onun dünyası yalnız doğma ocağı və sevdiyi Balaşdan ibarət idi. Lakin taleyin ən acı istehzası olan xəyanət, Sevilin bu saxta hüzurunu darmadağın etdi. Balaşın xəyanəti və onu aşağılaması, əslində, Sevil üçün sonun başlanğıcı deyil, əsl "mən"inin doğuluşu oldu.

 Sevilin daxilindəki o gizli müstəqillik arzusu illərlə yatmış bir vulkan kimi idi; Balaşın vəfasızlığı isə bu vulkanı hərəkətə gətirən o son qığılcım oldu. Bəzən insanı ən çox incidən zərbə, həm də onu ən çox böyüdən, gözünü açan amil olur. Fikrət Əmirovun musiqisi Sevilin bu daxili parçalanmasını və yenidən toparlanmasını elə bir emosional gərginliklə çatdırır ki, tamaşaçı onun hər bir ahında öz ağrısını, hər bir qətiyyətində isə öz gücünü tapır.

​Tamaşanın ən kulminasiya nöqtəsi, şübhəsiz ki, Sevilin o sarsılmaz iradə ilə çadrasını atdığı andır. O səhnədə gözlərin dolmaması, qəlbin riqqətə gəlməməsi qeyri-mümkündür. Çünki o çadra sadəcə bir parça örtük deyil, əsrlərin gətirdiyi qaranlığın, qadını "görünməz" və "səssiz" edən köhnəlmiş tabuların simvolu idi.

​Sevil çadranı yerə atanda, sanki bütün Azərbaycan qadınlarının boğazında düyünlənmiş o fəryad azadlığa qovuşdu. Bu, məzlumluğun bitdiyi, şəxsiyyətin başladığı andır. Musiqinin o anda yüksələn dramatik zirvəsi, sanki göyləri sarsıdır və bizə pıçıldayır: "İnsan azad doğulub və azad yaşamalıdır!" O anın yaratdığı o qürur dolu kədər, əslində, təmizlənmə və oyanışın göz yaşlarıdır.

​Əsərin bəlkə də ən heyrətamiz və insanı valeh edən tərəfi, bir kişi müəllifin — böyük Cəfər Cabbarlının qadın ruhuna bu qədər dərin və həssas nüfuz etməsidir. Cabbarlı Sevili sadəcə xəyanətə uğrayan və dözən bir "məzlum qadın" kimi saxlamadı; o, Sevili təhsil alan, dünyagörüşünü genişləndirən, öz taleyini özü cızan bir simvola çevirdi.

​Bir kişinin qələmindən çıxan bu qədər güclü qadın obrazı, əslində, o dövrün cəmiyyətinə verilən ən böyük mesaj idi. Sevilin sonda Balaşı bağışlamaması, onun "mərhəmətli zəiflikdən" uzaqlaşıb, ləyaqətli bir ucalığa qovuşduğunun sübutudur. O, artıq kiminsə "həyat yoldaşı" olmaqdan çıxıb, öz həyatının "sahibi" olur. Cabbarlının bu yanaşması, qadına verilən dəyərin ən ali zirvəsidir.

​Dünən teatrın pilləkənlərini düşərkən qəlbimizdə qalan o dərin təəssürat, əslində, Sevilin bizə ötürdüyü enerjidir. "Sevil" operası sübut edir ki, heç bir xəyanət, heç bir basqı insan ruhunu əbədi dustaq edə bilməz. Sevilin atdığı o çadra, hər birimizin daxilindəki qorxulara və asılılıqlara vurulan bir zərbədir.

​Bu ölməz əsər bizə öyrədir ki, əsl sevgi köləlik deyil, qarşılıqlı hörmət və azadlıqdır. Sevilin Moskvadan savadlı və qətiyyətli bir qadın kimi qayıtması, təkcə bir obrazın deyil, bütöv bir düşüncə tərzinin zəfəridir. Fikrət Əmirovun notlarında yaşayan bu dastan, hər zaman qəlbimizdə bir məşəl kimi yanacaq: azadlığın, ləyaqətin və qadın ucalığının məşəli.

 

“Ədəbiyyat və incısınıt”

(06.04.2026)

Harun Soltanov,

 "Ədəbiyyat və incəsənət" portalının Yaradıcılıq şöbəsi

 

Gecə yarısıdır. Stolun üstündə yarımçıq qalmış stəkan var. İçində nə olduğu fərq etmir. Pəncərənin kənarında siqaret tüstüsü. Telefonun enerjisi bitib, onu da o biri otağa atıbsan. İçində nə varsa, hamısı eyni anda qaynayır...

 

Sevgi? Qardaşının səsi, yoxsa bacının? Artıq deyəsən unudursan. Ancaq bir stəkan çay, qardaşının bir vaxtlar boyuardındaki tükləri kəsməsi, bir vaxtlar "sən mənim zirəng oğlumsan" deyən ananın səsi. İndi o səs stəkanın dibinə çöküb..

 Nifrət? Əslində heç kəsə deyil, özünə. Axı niyə o gün susdun? Niyə o an "qəbul edirəm" demədin? Niyə bu qədər ağırsan, niyə bu qədər düşüncəli, niyə heç vaxt kifayət qədər yüngül deyilsən?

 Darıxmaq? Bu, ən qarışığıdır. Nəyi? Kimi? Haranı? Bəlkə də heç yaşamadığın bir günçün, heç açmadığın bir qapı üçün darıxırsan.

Qorxu? Sabah yenə eyni olacaq. Oyanacaqsan, yenə eyni küçədən keçəcəksən, yenə eyni boşluğu çiyinlərində daşıyacaqsan. Heç nə dəyişməyəcək. Heç kim gəlib "səni başa düşürəm"  deməyəcək.

Və bütün bunlar eyni anda. Bir stəkanın dibində bir ailənin kölgəsindədir. Bir siqaretin tüstüsündə evdən qaçdığın gün. Bir pəncərənin qarşısında bütün ömrünün bir kino lentinə yığılıb sürətlə keçməsidir. Sən isə sadəcə oturmusan. Heç nə etmirsən. Amma içində bir orkestr var, hər alət başqa bir şey çalır. Kimisi sevgi, kimisi ağrı, kimisi susqunluq. Biri skripka, biri piano. Və dirijor yoxdur.

Təklikdə belə başlayır. Küçədə addımlayırsan, yağış yağır. Paltarın islanır, amma fərqinə varmırsan. Ayaqqabılarının altında su sıçrayır, şəhərin işıqları yağışda bulanıqlaşır. Birdən xatırlayırsan, beş il əvvəl, başqa bir şəhər, başqa bir yağış. O zaman da belə islanmışdın. Yanında əsgər yoldaşların idi, silahın çiynində, soyuq amma güvənli. İndi o silahı xatırlayırsan, amma nömrəsini unutmusan. Necə olur? O silahi saniyələr içində söküb yığırsan, amma nömrəsi nə idi? Unutdun.

 Bu, təkliyin mikslənməsidir.. həqiqətlə xəyalın, xatirələrlə indinin arasında sərhəd silinir. Sən artıq bilmirsən. Bu ağrı indinin ağrısıdır, yoxsa keçmişin? Bu sevgi hələ də içindədir, yoxsa sadəcə vərdişdir?

 Teatra tək gedirsən. Tamaşa başlayır, səhnədə bir qadın ağlayır. Həqiqi ağlayır, yoxsa rolla? Fərq etmir. Sən də ağlayırsan. Sənin göz yaşın tamaşanın bir hissəsidi, heç kim bilmir, heç kim görmür. Amma sən bilirsən. Səhnədəki qadının hər fəryadı sənin içində bir nağara vurur. Tamaşa bitir, alqışlayırsan. O qadın səhnədə təzim edir, gülümsəyir, o isə hələ də ağlayırdı bir az əvvəl. Foyedə gəzirsən. İnsanlar danışır, gülür, şəkil çəkir. Sən divara söykənib heç nə edə bilmirsən. İçində dəniz var, dalğalar, fırtına, qayalar. Amma üzün sakitdi. Heç kim bilmir. Heç kim görmür.

 Bu da qarışıqlığın bir şəkli, içində fırtına qoparkən, üzündə bahar küləyi əsməsidir.

 Şəhərin məşhur barlarının birinin küncündə tək içirsən. Stəkanın içində viski, yoxsa vodka? Fərq etmir. Yanındakı stulda heç kim oturmur. Amma sən baxanda ora, bəzən birinin oturduğunu görürsən, kölgə, xəyali, bəlkə də sabahkı özün. O sənə susur, sən ona baxırsan. Bir qurtum alırsan, keçmişin bir parçası boğazından aşağı enir. İkinci qurtum, sabahın qorxusu bir anlıq əriyir. Üçüncü qurtum, heç nə yoxdur. Sadəcə sükut. Stəkan, işıq, nəfəs. Və sonra başlayır qarışıqlıq. Əsl qarışıqlıq. Niyə burdayam? Niyə təkəm? Niyə bunu seçdim, yoxsa seçmədim?  Hardayam? Dostlarım hardadı? Niyə heç kim zəng eləmir? Niyə zəng eləmirlər, axı mən də eləmədim? Günah kimindi? Heç kimin. Hamının. Özümün. Birdən ağlamaq gəlir içindən, amma ağlamırsan. Birdən gülmək gəlir, amma gülmürsən. Birdən qalxıb getmək, birdən oturub qalmaq. Stəkanı stolun üstünə qoyursan. Barmaqların stəkanın ətrafında dolaşır. Soyuqdur. Sən də soyuqsan. Bu, təkliyin ən dərin anıdır heç nə olmur, amma hər şey olur. Səssizlik ən yüksək səslə danışır. Boşluq ən ağır yükü daşıyır.

Geri dönəndə evə, telefon hələ də susur. Açmırsan. Oturub qaranlığa baxırsan. İçindəki qarışıqlıq yavaş-yavaş durulur. Sevgi çökür dibə. Qorxu üzür üstə. Darıxmaq arada qalır. Sən isə onların arasında, bir adada təksən. Amma bu ada, sənin adandır. Çöldə şəhər hələ də nəfəs alır. Hardasa kimsə gülür, hardasa kimsə söyüş söyür, hardasa kimsə sənin kimi tək oturub stəkanın dibində özünü izləyir. Bilmirsən onu, o da səni bilmir. Amma bu an, eyni təklik, eyni qarışıqlıq,sizi hardasa toxundurur.

Və bəlkə də təkliyin ən qəribə tərəfi budur. Tək olanda heç vaxt tamamilə tək olmursan. Çünki içinə doldurduğun bütün o səslər, o üzlər, o toxunuşlar, o sözlər hamısı səninlədir. Hamısı birdən. Eyni anda.

Bir stəkan, bir pəncərə, bir nəfəs. Və içində yığılmış kainat..

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)