Xaçmazda fəaliyyət göstərən Murad Qudyalçaylı adına “Ulduzlar” Ədəbi Məclisi növbəti dəfə bir araya gəlib. Bu dəfə səhər naharında. 

Azərbaycan Yazıçılar Birliyi (AYB) Quba bölməsinin rəhbəri, bayraqdar şair Ramiz Qusarçaylı, həmçinin Orta Asiya və Güney Qafqaz Söz Azadlığı Şəbəkəsinin (CASCFEN) sədri, Əməkdar jurnalist Nadir Azərinin və Bayraqdar Media-nın baş redaktoru Azər Həsrətin də qatıldığı Məclis yenə də özünün təmtərağı, ruh yüksəkliyi ilə diqqət çəkib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Ədəbi Məclisdən verilən məlumata görə, Məclisin baş katibi, AYB və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, şair Aqşin Dadaşoğlu açılış nitqində ötən müddət ərzində görülən işlər haqqında qısa məlumat verib. O, özəlliklə də “Ulduzlar”ın üzvlərinin media fəallığını qeyd edib.

Süfrə arxasında söhbətlərdə Ramiz Qusarçaylı, Nadir Azəri və digərləri “Ulduzlar”ın son dövrlərdə sürətlə irəli çıxmasını xüsusi vurğulayıblar. Bildirilib ki, Xaçmaz kimi ucqar bir rayonda ədəbiyyat sahəsində bu qədər fəallıq nəinki Bakıda, ümumiyyətlə Azərbaycanın hər yerində, hətta ölkədən kənarda da diqqət çəkməyə başlayıb.

Eyni zamanda Ramiz Qusarçaylı keçirilməsi nəzərdə tutulan ədəbi yarışmayla bağlı ilkin məlumatları paylaşıb. O, qeyd edib ki, bölgə yazarlarının fəallığını daha da artırmaq, həmçinin yeni yazarları motivə etmək üçün belə yarışmalar vacibdir.

Nadir Azəri isə bildirib ki, rəhbərlik etdiyi qurum “Ulduzlar”ın bəzi üzvlərini öz sıralarına qəbul edib. O, deyib ki, CASCFEN hər zamankı kimi fəaliyyətini daha geniş təşkil etməkdə qərarlıdır. Bu baxımdan Aqşin Dadaşoğlunun quruma üzv qəbul edilməklə bərabər Quba-Xaçmaz bölgəsi üzrə təmsilçi təyin edilməsi də qərara alınıb.

Nadir Azəri daha sonra Aqşin Dadaşoğlu başda olmaqla CASCFEN-in yeni üzvlərinə vəsiqələrini təqdim edib.

Məclisin gedişində Ramiz Qusarçaylı AYB sədri, Xalq yazıçısı Anarla telefon əlaqəsi yaradıb, o da məsafədən Məclisə qoşulub. Anar “Ulduzlar”, eləcə də Şimal bölgəsində ədəbiyyat sahəsində görülən işlərlə bağlı xoş sözlər deyib, Məclis iştirakçılarına xoş diləklərini çatdırıb.

Məclisdə tarda canlı ifalar dinlənilib, şairlər öz şeirlərini səsləndiriblər. Eyni zamanda rəssam, şair Firudin Həvəskarın yeni çapdan çıxmış iki kitabı da təqdim edilib. Qərara alınıb ki, kitabların ayrıca təqdimatı keçirilsin.

Məclisdə şairlər Məmməd Qədir, Sabir Nemət, Cümşüd Aydəmir, Mövlan Şahid, İbrahim Ağçaylı, Səxavət Ənvəroğlu, Firudin Həvəskar, Gözəl Azay, Rübabə Mustafa, Səməd Asifoğlu, Kənan Rahi öz şeirlərini səsləndirib, fikir mübadiləsi aparıblar.

Ustad şair Ramiz Qusarçaylı və Aqşin Dadaşoğlunun da şeirləri böyük şövqlə qarşılanıb.

Toplantıda çıxış edən Xaçmazdakı Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru Könül Əskərova dövlətin ədəbiyyata və ədəbiyyat adamlarına diqqətini vurğulayaraq başçılıq etdiyi qurumun da hər zaman bu siyasətə sadiq olduğunu deyib.

Pedaqoq, qiraətçi Nəzakət Əliyevanın təqdim etdiyi şeirlər isə bir başqa həvəslə dinlənilib.

Müşfiq Sabiroğlu və İbrahim Ağçaylının tar ifaları da Məclisə əlavə rəng qatıb.

Tədbirdə iştirak edən Əməkdar jurnalist Azər Həsrət çıxışında “Ulduzlar”ın özəlliklə media sahəsində çox irəli çıxdığını vurğulayıb. O, bildirib ki, gənclərin, yetişməkdə olan nəslin tərbiyəsində belə məclislərin yeri olduqca önəmlidir. Bu baxımdan dövlət siyasətinin gerçəkləşməsində “Ulduzlar”ın əvəzsiz rolunu qeyd edən çıxışçı belə fəaliyyətləri daha da genişləndirməyin, artıq daha geniş auditoriyalara çıxmağın vacib olduğunu deyib.

Sonda qeyd edək ki, CASCFEN sədri Nadir Azəri aprelin 1-də 5 yaşı tamam olmuş Bayraqdar Media-nın kiçik yubileyi ilə bağlı baş redaktor Azər Həsrətə rəhbərlik etdiyi qurumun diplomunu da təqdim edib.

Məclis ənənəvi xatirə şəkli çəkdirməklə yekunlaşıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)

Turanə Orucova,

İncəsənətin Tərəqqisinə Dəstək İctimai Birliyinin sədri.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Azərbaycan zəngin mədəni irsi və milli dəyərləri ilə həm regionda, həm də qlobal səviyyədə seçilir və beynəlxalq arenada nüfuzunu artırır. Mədəniyyət artıq yalnız irsin qorunması sahəsi kimi deyil, həm də iqtisadi dəyər yaradan və cəmiyyətin inkişafına təsir göstərən mühüm faktor kimi qiymətləndirilir. Son illərdə tarixi abidələrin bərpası, mədəniyyət ocaqlarının yenidən qurulması, muzey və teatrların müasirləşdirilməsi istiqamətində həyata keçirilən layihələr bu sahəyə dövlət səviyyəsində göstərilən diqqətin bariz nümunəsidir.

Mehriban xanım Əliyevanın rəhbərliyi ilə həyata keçirilən sosial və mədəni layihələr gənclərin milli irsə bağlılığını artırmaqla yanaşı, cəmiyyətin hər təbəqəsinə mədəni dəyərləri çatdırır.

İqtisadi baxımdan mədəniyyət sahəsinə yatırılan investisiyalar uzunmüddətli sosial və maliyyə dividendləri formalaşdırır. Mədəni tədbirlərin təşkili, beynəlxalq festivalların keçirilməsi və yaradıcı sənayelərin inkişafı Azərbaycanın qlobal mədəni məkanla inteqrasiyasını gücləndirir. Bu isə ölkəyə turist axınının artmasına, yeni iş yerlərinin yaranmasına və xidmət sektorunun genişlənməsinə səbəb olur.

Siyasi aspektdən yanaşdıqda isə mədəniyyət “yumşaq güc” (soft power) kimi çıxış edərək Azərbaycanın beynəlxalq imicinin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Ölkəmizin zəngin mədəni irsinin dünyada tanıdılması, milli dəyərlərin beynəlxalq platformalarda təqdim olunması Azərbaycanın nüfuzunun artmasına və etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyinin möhkəmlənməsinə töhfə verir. Mehriban xanım Əliyevanın təşəbbüsləri bu prosesdə xüsusi rol oynayır, ölkəmizin mədəni diplomatiyasını gücləndirir və milli irsimizi beynəlxalq səviyyədə təmsil edir.

Gənclərin mədəniyyətə cəlb olunması da bu siyasətin əsas istiqamətlərindəndir. Milli irsə bağlı, dünyagörüşü geniş və yaradıcı düşüncəyə malik gənc nəslin formalaşdırılması dövlətin gələcək inkişaf strategiyasının əsas sütunlarından biri hesab olunur. Bu məqsədlə həyata keçirilən layihələr gənclərin həm milli kimliyə bağlılığını artırır, həm də onların qlobal mühitdə rəqabət qabiliyyətini gücləndirir.

Bütün bu yanaşmalar göstərir ki, Azərbaycanda mədəniyyət sahəsi iqtisadi inkişaf və siyasi strategiya ilə sıx vəhdət təşkil edir. Bu inteqrasiya olunmuş model ölkənin davamlı inkişafını təmin edən mühüm amillərdən biri kimi çıxış edir.

Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi və Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevanın diqqəti ilə həyata keçirilən siyasət nəticəsində Azərbaycan mədəniyyətin qorunması və inkişafı ilə yanaşı, onu iqtisadi və siyasi gücə çevirən uğurlu bir model ortaya qoymuşdur. Bu model gələcəkdə daha böyük nailiyyətlərin əldə olunacağına və Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin daha da güclənməsinə zəmin yaradır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)

Həcər Atakişiyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Bu ilin də Novruz bayramı arxada qaldı. Amma Novruz təəssüratlarfı hələ də bizimlədir. Elə bu abu-havayla da gəlin baxaq, görək Novruz bayramı motivləri Azərbaycan ədəbiyyatında necə işıqlandırılıb?

Novruz bayramı Azərbaycan xalqının ən qədim və zəngin mədəni irs nümunələrindən biridir. Təbiətin oyanışını, baharın gəlişini və yeni ilin başlanğıcını simvolizə edən bu bayram minilliklər boyu xalqın həyatında mühüm yer tutmuşdur. Novruz yalnız mövsümi bir bayram deyil, həm də yenilənmə, həyatın davamlılığı, ümid və birlik ideyalarını özündə birləşdirən mənəvi dəyərdir. Azərbaycan xalqının məişətində, adət-ənənələrində və dünyagörüşündə mühüm yer tutan Novruz bayramı ədəbiyyatda da geniş şəkildə əks olunmuşdur. Klassik poeziyadan müasir nəsrə qədər bir çox Azərbaycan şair və yazıçıları Novruzun yaratdığı bahar ovqatını, təbiətin dirçəlişini və insanların sevinc hisslərini öz əsərlərində bədii şəkildə təsvir etmişlər.

Novruz bayramı və Azərbaycan folkloru

Novruz bayramı Azərbaycan folklorunun ayrılmaz hissəsidir. Bu bayramla bağlı formalaşmış adət-ənənələr, mərasimlər və inanclar xalqın zəngin mədəni yaddaşını əks etdirir. Novruz ərəfəsində qeyd olunan çərşənbələr, tonqal qalamaq, səməni yetişdirmək, papaq atmaq və digər mərasimlər xalqın qədim inanclarını və həyat fəlsəfəsini özündə ehtiva edir. Folklor nümunələrində Novruz bayramının əsas simvollarından biri səmənidir. Səməni həyatın və bolluğun rəmzi hesab olunur. Tonqal isə təmizlənmə və yenilənmə ideyasını ifadə edir. Novruz mərasimlərində iştirak edən Kosa və Keçəl obrazları isə xalq teatrının və folklor ənənələrinin bir hissəsi kimi çıxış edir. Bu folklor motivləri Azərbaycan ədəbiyyatında da geniş şəkildə istifadə olunmuş və bədii əsərlərdə müxtəlif formalarda əks etdirilmişdir.

Klassik Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz motivləri

Azərbaycan klassik poeziyasında bahar motivləri xüsusi yer tutur. Bu motivlər əsasən təbiətin dirçəlişi və həyatın yenilənməsi ilə bağlıdır. Böyük Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvi yaradıcılığında bahar təsvirləri mühüm yer tutur. Onun məşhur əsərlərindən biri olan Yeddi gözəl poemasında baharın gəlişi poetik təsvirlərlə təqdim edilir. Nizami baharı insan həyatında yenilənmə və mənəvi dirçəliş rəmzi kimi təqdim edir. XII əsr Azərbaycan poeziyasının görkəmli nümayəndəsi Xəqani Şirvani də bahar və təbiət motivlərini qəsidə və qəzəllərində geniş istifadə etmişdir. Onun əsərlərində çiçəklənən bağlar, açan güllər və təbiətin canlanması kimi təsvirlər baharın poetik obrazını yaradır. Klassik Azərbaycan poeziyasının digər böyük nümayəndəsi Molla Pənah Vaqif yaradıcılığında da bahar motivləri geniş yer tutur. Onun şeirlərində təbiətin gözəlliyi, açan güllər və yaşıl çəmənlər canlı və realistşəkildə təsvir edilir.

XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz mövzusu

XIX əsrdə Azərbaycan ədəbiyyatında xalqın milli-mədəni dəyərlərinə və ənənələrinə maraq daha da artmışdır. Bu dövrdə yazıçılar və alimlər xalqın qədim mədəniyyətini və folklorunu araşdırmışlar. Maarifçi alim və yazıçı Abbasqulu ağa Bakıxanov özünün məşhur əsəri olan Gülüstani-İrəm kitabında Azərbaycan xalqının tarixi və mədəniyyəti haqqında geniş məlumat vermişdir. Bu əsərdə xalqın qədim adət-ənənələri ilə yanaşı Novruz bayramına dair məlumatlar da yer alır.

XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz motivləri

XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz və bahar mövzusu daha geniş şəkildə işlənmişdir. Bu dövrdə yazıçılar Novruzu milli kimliyin və mənəvi dəyərlərin simvolu kimi təqdim etmişlər. Görkəmli şair Səməd Vurğun yaradıcılığında bahar və təbiət motivləri mühüm yer tutur. Onun şeirlərində baharın gəlişi, təbiətin oyanışı və insanların sevinc hissi poetik şəkildə təsvir olunur. XX əsr Azərbaycan poeziyasının digər görkəmli nümayəndəsi Mikayıl Müşfiq də bahar mövzusuna xüsusi diqqət yetirmişdir. Onun məşhur şeirlərindən biri olan Yenə o bağ olaydı əsərində baharın yaratdığı gözəllik və sevinc hissi poetik dillə təqdim olunur. Azərbaycan nəsrində də Novruz və xalq həyatının təsviri müəyyən əsərlərdə öz əksini tapmışdır. Bu baxımdan görkəmli yazıçı İsmayıl Şıxlının məşhur romanı Dəli Kür xüsusi diqqətə layiqdir. Əsərdə Azərbaycan kəndhəyatının geniş panoraması təqdim olunur və xalqın məişəti, adət-ənənələri bədii şəkildə təsvir edilir. Baharın gəlişi və insanların sevinc ovqatı Novruz bayramının yaratdığı ümumi atmosferi xatırladır. Bu dövrdə həmçinin görkəmli dramaturq Cəfər Cabbarlı və şair Rəsul Rza kimi ədiblərin yaradıcılığında da milli-mədəni dəyərlərin təsviri mühüm yer tutur.

Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz motivləri

Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz mövzusu milli kimlik və mədəni yaddaş kontekstində təqdim olunur. Müasir yazıçılar bu bayramı xalqın birlik və həmrəylik rəmzi kimi təsvir edirlər. Bu baxımdan müasir Azərbaycan ədəbiyyatının tanınmış nümayəndələri olan Anar və Elçin əsərlərində xalqın milli ənənələri və mədəni dəyərləri mühüm yer tutur. Novruz bayramı Azərbaycan ədəbiyyatında yalnız baharın gəlişini ifadə edən mövzu deyil, həm də yenilənmə, ümid və həyatın davamlılığı ideyalarını əks etdirən mühüm bədii motivdir. Klassik poeziyadan müasir ədəbiyyata qədər bir çoxəsərlərdə Novruz və bahar motivləri müxtəlif formalarda təqdim edilmişdir. Azərbaycan ədibləri bu motivlər vasitəsilə xalqın qədim ənənələrini və mədəni dəyərlərini ədəbiyyat vasitəsilə yaşatmış və gələcək nəsillərə çatdırmışlar.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)

Adil Əliyev və Nurlanə Cərullaqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Müəlliflərdən:

Adil Əliyev:

Bu əsərin yazılmasına səbəb, görmə məhdudiyyəti olan dinləyicimdə yazıçılığa aid bir qığılcımın görünməsi oldu. “Dinləyici” dediyimə gəlincə, mən, Adil Əliyev Zaməddin oğlu, görmə məhdudiyyəti olan şəxslərin Sosial Reabilitasiyası Mərkəzində işləməkdəyəm və burada mərkəzimizə müraciət edən şəxsləri pasiyent, müraciətçi ya da ki xəstə deyil,“dinləyici” adlandırırıq. Nurlanə Eyvazova Cərulla qızı adındakı bu dinləyicimə də həm psixoloji dəstək, həm də həyatında motivəedici bir başlanğıc vermək üçün üç aylıq bir zaman ərzində birlikdə ərsəyə gətirdiyimiz bir əsər olmaqla yanaşı, həm də yazmaq, fikirlərini doğru şəkildə ifadə etmək, təsvir və təsəvvür kimi xüsusiyyətlərin inkişafı üçün bir cür kurs keçilmiş oldu.

Nurlanə Cərullaqızı:

Reabilitasiya mərkəzinə gələnə və orada Adil müəllimlə tanış olana qədər yazıçılıq mənim üçün sadəcə əlçatmaz bir xəyal idi. Mərkəzə necə gəldiyimə gəldikdə isə, mən Eyvazova Nurlanə Cərulla qızıyam. 1992-ci il dekabrın 14-də Zərdab rayonunun Məmmədqasımlı kəndində, 5 uşaqlı bir ailənin ilk, tək və tam görmə məhdudiyyətli övladı olaraq dünyaya gəlmişəm. Bakıda görmə imkanları məhdud olan uşaqlar üçün xüsusi internat məktəbi mövcud olsa da, təəssüf ki, bu hüquqdan yararlana bilməmişəm. Reabilitasiya mərkəzinə isə bir-birini əvəz edən 29 mənasız ildən sonra — 2021-ci ilin 22 fevral tarixində — özüm kimi görmə məhdudiyyətli olan qohumlarımın köməyi ilə gəldim. Məhz bu mərkəzdə özümün insan olduğumu, tək olmadığımı, yoldaşlarımın varlığını və bir gün yazar ola biləcəyimi anladım. Bu anlayışı isə mənə Adil müəllim qazandırdı. Uşaqlıqdan yazmağa böyük marağım olsa da, təəssüf ki, bu arzumu həyata keçirmək üçün nə yazı vasitəm, nə də imkanım vardı. “Qaranlıq adamı” adlandırdığım povesti yazmağa isə 2015-ci ilin mart ayında, bir televiziya kanalında yayımlanan sosial-analitik verilişin təsiri ilə başladım. Verilişdə gözləri görməyən həyat yoldaşını həkimə gətirən bir qadının söylədiyi dərin mənalı sözlər məni dərindən sarsıtdı və bu hekayəni yazmağa sövq etdi. Bu hekayəni yazmaqda əsas məqsədim siz — dəyərli oxuculara — müəyyən sosial və insani mesajları çatdırmaqdır. Əgər hekayəni diqqətlə oxusanız, nə demək istədiyimi anlayacaq və vermək istədiyim mesajı qəbul edəcəksiniz. Sözümün sonunda isə bu hekayənin ərsəyə gəlməsində böyük rolu olan dəyərli Adil müəllimə səmimi təşəkkürümü bildirirəm. Eyni zamanda, ola biləcək hər hansı nöqsanlara görə əvvəlcədən siz oxuculardan üzr istəyir, xoş oxu təcrübəsi arzulayıram.

QARANLIQ ADAMI

Povestdən bir parça

Əmrah arvadı Bahar və qızı Afətlə birlikdə Bakının Qala qəsəbəsində yaşayırdı. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunda dünyaya gələn Əmrah anadangəlmə tam görmə məhdudiyyətli idi. Vəziyyətinə görə körpə ikən doğma ailəsi onu soyuq bir qış günündə karton qutuya qoyaraq məscidin qarşısına atmışdılar. Həmin vaxt məsciddən namaz qılmaqdan qayıdan Məhəmməd adlı bir kişi Əmrahın ağlamasını eşidir. Körpənin səsi gələn tərəfə baxan Məhəmməd karton qutunun içərisində əskiyə bükülmüş vəziyyətdə olan yeni doğulmuş bir körpəni görür. Bir neçə dəqiqə ətrafına baxan, lakin heç kimi görməyən Məhəmməd nəhayət körpəni oradan götürüb o illərdə yaşadığı Cəhri kəndindəki evlərinə gətirir və arvadı Zəhra ilə birgə gözləri görməyən, buna görə də ailəsi tərəfindən istənilməyib atılan bu körpəni övladlığa götürür, adını da Əmrah qoyurlar. Hər ikisi də ona doğma balaları kimi yanaşır, heç bir zaman qızları Həcər və Aynurdan ayırmırlar.

Baharı da Əmraha onlar seçmişdilər. Bahar qaraçı tayfasına mənsub bir qız idi. Altı uşağın ən böyüyü olan Bahar atasını kiçik yaşda itirmiş, ögey ata əlində böyümüşdü. Onlar ailəcə mövsümi işlərdə işləyirdilər. Ancaq Bahar bu həyatdan razı deyildi. O, bir an əvvəl bu həyatdan canını qurtarmaq istəyir, ögey atasının ona zülm etdiyini düşünürdü. Buna görə də Əmrahla evlənməyi özü üçün yeganə çıxış yolu olaraq seçmişdi.

Yaz günü idi… Yeni-yeni yaşıllaşmağa başlayan təbiət və çiçək açan ağacların xoş ətri yazın gəlişindən xəbər verirdi. Səhər saatları idi.

Əmrah yuxudan təzəlikcə durmuş, kreslosunda oturub məlahətli səsi ilə “Gedək üzü küləyə”mahnısını oxuyurdu. Bahar isə “Səhərdən axşama kimi yu-yığışdır, sil-süpür, sanki bu dünyaya çətinlik çəkməyə gəlmişəm. Evdə eşşək kimi işlədiyim bəs deyil, hələ üstəlik dərzi sexində də işləyirəm. Of Allahım, of... Axı bu nə vaxta kimi belə davam edəcək? “Yağışdan qaçdım, yağmura düşdüm,” - deyə-deyə deyinərək mətbəxdə səhər yeməyini hazırlayırdı. Bu vaxt dərsə hazırlaşan Afət atasının yanına gəldi və mehriban səslə: — Mənim yaraşıqlı atam, bu gün necə hiss edir özünü? — dedi.

— Aa, mənim ağıllı balam, nə erkəndən qalxmısan? — deyə Əmrah gülümsəyərək dilləndi. — De görüm, dərsinin vaxtına nə qədər var?

— Bir saat.

— Onda gəl, yazdığın inşanı bir də nəzərdən keçirək.

 — Yazdığım yox, yazdığımız inşanı nəzərdən keçirək.

— Yaxşı, mənim ağıllı balam, elə olsun.

Əmrah razılıq əlaməti olaraq gülümsədi. Bu vaxt Bahar əlində çay fincanı ilə otağa girdi və çayından bir qurtum alıb: — Nə inşası? — deyə qaşlarını çataraq Afətin üzünə baxdı.

— Ana, ümumrespublika üzrə inşa müsabiqəsi keçirilir. Bizim məktəb də bu inşa müsabiqəsinə qoşulub, — deyə Afət cavab verdi. — Əgər məktəbimiz birinci yeri tutsa, onda məktəbimizə yeni texnoloji avadanlıqlar veriləcək.

 — Sənə nəsə verəcəklər? — deyib Bahar baxışlarını Afətin üzündən çəkmədən növbəti sualını verdi.

 — Yox. — Afət başını tərpətdi.

 — Onda bunun sənə nə xeyri var? — Bahar qızının məktəb üçün bu qədər canfəşanlıq göstərməsinə təəccübləndi. Afət susdu. Əmrah qızının çətin vəziyyətə düşdüyünü anlayıb söhbətə qarışdı:

— Bahar, niyə belə deyib qızı ruhdan salırsan? Məktəbə verilən o avadanlıqlardan Afət də istifadə edəcək. Axı o da həmin məktəbin şagirdidir. Bir də ki, məktəb insanın ikinci evi kimidir.

 Bahar Əmraha tərəf çevrilib: — Elə danışırsan ki, elə bil məktəb zad oxumusan, — dedi.

Əmrah təhsil almamışdı. Bakıda gözdən əlil uşaqlar üçün xüsusi internat məktəbi olsa da, Məhəmmədlə Zəhrə onsuz da körpəykən tərk edilən bu uşağı “bu dəfə də bizdən uzaq qalıb ayrılıq yaşamasın” deyib ora göndərməyə qıymamışdılar. Ancaq sonradan bunun peşmançılığını çəkmiş, Əmrahın iti zəkasının və gözəl səsinin olduğunu görüb bunları dəyərləndirməsinə imkan vermədikləri üçün ölənədək vicdan əzabı duymuşdular.

— Ana, bəsdir, — deyə Afət etiraz etdi.

— Yaxşı-yaxşı, özünüz bilərsinz. Mən işə getməliyəm. Mənim sizin kimi boş-boş işlərə sərf edəcək vaxtım yoxdur, — deyib Bahar tez mətbəxə keçdi və əlindəki fincanı mətbəx tezgahının üstünə qoyduqdan sonra oradan da yataq otağına keçib üzərini dəyişərək evdən çıxdı.

Atasının qanının qaraldığını görən Afət isə sakitcə onun başını sığallayıb: — Ata, sən anama fikir vermə. O nə dediyini bilmir, — dedi. — Gəl, inşanı birlikdə nəzərdən keçirək.

Onlar birgə yazdıqları inşanı nəzərdən keçirdikdən sonra mətbəxdə yemək masasının arxasında əyləşdilər. Afət atasının doğum günündə özünün hədiyyə etdiyi, üzərinə “Yaraşıqlı atama biricik qızından hədiyyə” sözləri yazılan fincana çay süzdü. Əmrah əli uzadan kimi fincanı dərhal tanıdı və o saat üzündə yaranan xoş bir təbəssümlə boşda qalan sağ əlini yanında oturan qızının boynuna keçirib: — Mənim görən gözüm... Yaxşı ki, varsən. Mənim qaranlıq dünyama günəş kimi işıq saçırsan, — dedi.

 — Sən də yaxşı ki, varsan, mənim ağıllı, yaraşıqlı, mehriban atam, — deyib Afət də eyni səmimiyyətlə qollarını atasının boynuna doladı. — Sənin kimi atam olduğu üçün xoşbəxtəm.

Ata-bala birgə səhər yeməyini yedikdən sonra Afət ayağa qalxdı və atasına xitabən: — Mən buraları yığışdırıb dərsə gedirəm, — dedi.

— Get, qızım, get, — Əmrah başını tərpətdi.

 Afət yeməyini yedikdən sonra tələsik halda qabları yuyub yerinə yığmağa başladı.

- Həcər bibin necədir? - deyə Əmrah birdən soruşdu:

- Yaxşıdır, - Afət cavabverdi.

Həcər Afətin bibisi, eyni zamanda da müəlliməsi idi.

Əmrah: — Məndən ona salam deyərsən, — dedi və əlavə etdi: - Bir də deyərsən ki, onun üçün çox darıxmışam.

 — Baş üstə, cənab yaraşıqlı,— deyib Afət mətbəxi səliqəyə saldıqdan sonra atası ilə sağollaşıb evdən çıxdı.

***

Baharın iş yeri evindən yarım saatlıq piyada məsafəsində yerləşirdi.

İş yerinin qapısının açıq olduğunu görüb tələsik addımlarla içəri girən Bahar içəridə müdiri və həm də rəfiqəsi olan Dilbəri gördü.

— Sabahın xeyir, Dilbər.

 — Sabahın xeyir, -Dilbər də Baharı salamladı.

— Deyəsən, səndən başqa hələ heç kim gəlməyib? -Bahar ətrafına göz gəzdirib soruşdu.

 — Hə, hələ gəlməyiblər. Dilbər başını tərpətdi. — Xadimə indilərdə gələcək. Bugün bir az gecikəcəyini demişdi. Buyur, əyləş, nəfəsini dər. Evdə nə var, nə yox? Salamatçılıqdır?

— Eh, evdir də, — Bahar yorğun səslə dilləndi, — Yaxşıdırlar. Ancaq mən özümü elə yorğun hiss edirəm ki, gəl burda işlə, get evdə işlə. Lap çaşıb qalmışam. Bilmirəm neyniyim. Hansı işin arxasınca gedim. Bütün evin yükü mənim çiyinlərimin üzərindədir. Məndən başqa evə pul gətirən yoxdur. Əmrahın vəziyyətini də özün bilirsən.

— Hə, səni başa düşürəm. Dilbər azacıq sükutdan sonra dilləndi: — Qulaq as, nə deyəcəyəm sənə! Ərimin iş yerinin yaxınlığındakı bir klinikaya gələn həftə xaricdən bir göz həkimi, nə deyirdilər ona, hə, professor gələcəkmiş. Bəlkə Əmrahı onun yanına aparasan? Ən azından bir ümid. Bəlkə bir əlac edər?

—Doğrudan? Baharın ani olaraq gözləri parıldadı. — Eh, bacı, elə yaxşı olar ki, mənim də yüküm azalar. — Hə, — Dilbər davam etdi. — Amma əvvəlcə həkimin qəbuluna yazılmaq lazımdır. Mən sənə klinikanın telefon nömrəsini ərimdən alıb verərəm. Bu xəbəri də o demişdi mənə.

— Hə, çox sağ ol, bacı.

Bahar müşkül bir işdən qurtulmuş adam kimi rahat bir nəfəs alıb sözünə davam etdi: — Düzdür, Əmrah buna yaxşı yanaşmayacaq. Özü bilər. Ya müalicə olunub sağalacaq, ya da...

 — Ya da nə? Dilbər duruxdu.

— Eh, heç nə.

Bahar başını yırğaladı. İçəri xadimənin girməsi ilə söhbət kəsildi və hər kəs öz işi ilə məşğul olmağa başladı.

***

Məktəbin uzun dəhlizinin başındakı böyük pəncərəsindən içəri düşən işıq tam olmasa da, dəhlizi işıqlandırırdı. Hamısı sonuna qədər açıq olan hər iki tərəfdəki qapılar da dəhlizin işıqlandırılmasında pəncərəyə elə bil köməklik edirdi. Dərsə zəng vurulmadan öncə böyük və kiçik siniflərin uşaqları bir-birinə qarışmışdı. Kimiləri səs-küy salaraq qaçışır, kimiləri də sinfin qapısı önündə toplaşaraq nələri isə maraqla müzakirə edirdilər. Bu vaxt tələsik addımlarla məktəbə doğru gələn Afət qapının ağzında bu gün növbətçi müəllimə olan bibisi Həcərlə qarşılaşdı.

— Sabahın xeyir, qızım!

— Sabahın xeyir, bibi. Gecikməmişəm ki?

— Yox, həmişəki kimi tam vaxtında gəlmisən, — deyə Həcərin mehriban səsinə gülümsəmə də əlavə olundu.

— Budur, yazdığımız inşamızı gətirmişəm, — deyib Afət əlində hazır tutduğu A4 vərəqini göstərdi.

— Necə yəni yazdığınız? — deyə Həcər bir az üzünə ciddi ifadə verməyə çalışdı.

— Ah, bibi, mən bu inşanı atamla birgə yazmışam axı, — Afət gülümsədi.

— Hə, indi başa düşdüm. Bu arada de görüm qardaşım necədir?

— Yaxşıdır, bibican, səninçün darıxıb. Vaxt elə gəl görməyə. Dərslərim çox olduğu üçün atamı sizə gətirə bilmirəm.

— Yaxşı, qızım, gələrəm. İndi de görək, inşan nə haqdadır?

— Qırx dörd günlük zəfər müharibəmiz haqqında!

— Nə gözəl, inşanı ver baxım.

Bu vaxt Həcərin mobil telefonuna zəng gəldi. Zəngi vuran Əmrah idi. Əmrah düyməli mobil telefondan istifadə edirdi. Ona telefondan istifadə etməyi də vaxtilə elə Həcərin özü öyrətmişdi. Üçüncü çağırışdan sonra Həcər telefonu açdı: — Alo!

— Alo! Salam, bacı. Necəsən?

— Çox sağ ol, qardaşım. Sən necəsən?

— Şükürlər olsun, yaxşıyam.

— Məktəbdəsən?

— Hə, məktəbdəyəm. Afət də yanımdadır.

— Bacı, Afətin bu gün inşa müsabiqəsi var. Hər zamanki kimi bu gün də ona köməklik edərsən.

— Əlbəttə, qardaşım, deməyinə belə ehtiyac yoxdur. Narahat olma. Müsabiqə bir azdan başlanılacaq. Məktəbimizdə bu inşa müsabiqəsinə qatılanların hər biri səhnəyə çıxıb yazdıqları inşanı bir-bir oxuyacaqlar. Sonra həmin inşalar arasından bir inşa seçiləcək və ümum Azərbaycan üzrə inşa müsabiqəsinə gömdəriləcək.

— Hər məktəbdən ancaq bir inşa seçiləcək? — Əmrah dəqiqləşdirmək istədi.

 — Hə, — Həcər davam etdi. — Müsabiqənin qalibi də bir həftəyə açıqlanacaq.

— Afət necədir? — Əmrah indi də qızını xəbər aldı.

— Buyur, özündən soruş, — deyib Həcər telefonu qıza uzatdı.

— Alo, ata, — Afət mehribanlıqla dilləndi.

— Necəsən, qızım? — deyə Əmrah mülayim səslə soruşdu.

— Çox həyəcanlıyam, ata, — Afət titrək səslə dedi. — Əlim ayağım bir-birinə dolaşır. Ürəyimin döyüntüsü qulağıma gəlir. Bir azdan inşaların təqdimatı başlanacaq. Səhnəyə çıxıb hər kəsin gözü qarşısında inşanı necə oxuyacağam, bilmirəm.

 — Oxuyacaqsan, ağıllı balam. Narahat olma, — deyə Əmrah qızını arxayın etdi. — Sadəcə çalış, həyəcanlanma.

— Yaxşı. Dəstəyin üçün çox sağ ol, ata. Mənim üçün dua elə, — Afət dedi.

— Yaxşı, qızım. Hər şey ürəyincə olsun. Sənə uğurlar, — deyib Əmrah qızı ilə sağollaşdı.

Atası ilə telefon danışığından ruh yüksəkliyi yaşayan Afət bibisi Həcər ilə birlikdə inşaların təqdimatları olacaq zala tərəf yollandılar.

***

Qızı ilə telefon danışığından sonra xəyallara dalan Əmrah sakitcə öz sevimli kreslosunda oturmuşdu. Qapının döyülməsi səsindən daldığı xəyallardan ayılan Əmrah yavaş addımlarla qapıya yaxınlaşıb, gələnin kim olduğunu soruşdu.

— Aç, oğlum, mənəm.

Əmrah səsi tanıyıb qapını açdı. Gələn Baharın anası Zeynəb idi.

— Salam, oğlum. Xoş gördük, — deyib Zeynəb əlini uzatdı.

— Salam, Zeynəb xala. Xoş gəlmisən, — Emrah qayınanasını mehribanlıqla qarşıladı. Amma onun irəli uzanan əlini görmədiyi üçün sıxa bilmədi. Zeynəb də kürəkəninnin görmədiyini indi xatırlayırmış kimi əlini geriyə çəkdi.

 — Təksən?

— Hə, Bahar işdə, Afət də məktəbdədir. Buyur, gəl keç içəri. Çoxdandır ki, gəlmirsiniz. Oturaq, bir az söhbət edək.

— Yaxşı, oğlum. Sizə ətli qutab gətirmişəm. Təzə bişirmişdim. Sənsiz boğazımdan keçmədi.

— Sağ ol, xala. -Əmrah qaynanasına təşəkkür etdi.

-Yaxşı. Gəl, əyləş. Qutabı isti-isti ye, sonra çayını da süzərəm.

— Sənə zəhmət olmasın, Zeynəb xala.

— Ah, oğlum, nə zəhməti? Ananın övladına qulluq etməyi nə vaxtdan zəhmət olub? — Zeynəb səmimiyyətlə dedi və — Özün bilirsən ki, mən səni övladlarımdan ayırmıram. Mənim üçün Bahar, Əzizə, Şahin, Aydın, Habil, Qabil nədirsə, sən də osan. Elə bilirəm ki, altı yox, yeddi övladım var, — deyə də əlavə etdi.

 — Mən də nə yaxşı ki, sizi tanıdım, Zeynəb xala, — Əmrah da eyni səmimiyyətlə dinləndi. — Atam ilə anam öləndən sonra sən mənə ana, Əskər əmi də ata əvəzi oldunuz.

 — Sağ ol, oğlum. Əskər də sənin xətirini çox istəyir.

Əmrah həmişə vermək istədiyi sualı məhz bu dəfə verdi:

— Zeynəb xala, Əskər əmi ilə necə tanış olmuşdunuz?

— Ah, oğlum, — Zeynəb ağır-ağır danışmağa başladı. — Üzr istəyirəm... Mən Bahara hamilə olanda Baharın atası avtoqəzada öldü. Sonra Əskərlə bir məclisdə tanış olduq, bir-birimizi bəyənib ailə qurduq, Əskər də sağ olsun, Baharı öz övladlarından heç ayırmadı.

— Bəs nə üçün uşaqları oxutmamısınız?

— Oğlum, bilirsən, bizlərdə oxumağa o qədər də fikir verən yox idi. Böyüklərimiz oxumağı görməyib, bizə də göstərmədilər. Biz də uşaqlarımıza... Amma indi bilirəm ki, çox səhv eləmişik. Sən çox sağ ol ki, Bahar sənə ərə gələndən sonra təkidlə onu oxutdun. İndi də Afəti oxudursan.

— Bəs burada nə vaxtdan yaşayırsınız?—deyə Əmrah azacıq fasilədən sonra növbəti sualını ünvanladı. Zeynəbin kürəkəninin bu sualına da cavabı belə oldu: — Ah oğlum, bax onu bilmirəm. Çünki mən burada doğulmuşam. Bilirsən də, biz qaraçılar dünyanın hər yerində varıq. Yaxşı, sən qutabını ye, mən də gedim, çayını gətirim.

 Zeynəb, Əmraha çay gətirmək üçün mətbəxə keçdi.

***

Məktəbdə inşaların təqdimatı bitmişdi. Hamı təqdimat keçirilən zalı tərk edirdi. Afət də inşanı digər iştirakçılar kimi təqdim etdikdən sonra böyük bir həyəcanla bibisi Həcərlə birlikdə zaldan çıxdı.

— “Necə idi?” – deyə qız hələ də səsində aydın hiss olunan həyəcanla bibisindən soruşdu.

— “Yaxşı idi, qızım,” – deyə Həcər qətiyyətlə dedi. – “Heç kim ordumuzun hünərini, 44 günlük müharibənin gedişatını və qazanılan zəfəri bu qədər gözəl ifadə edə bilməzdi.”

— “Doğrudan?” – Afət sevindi.

— “Nədi? Mənə inanmırsan?” – Həcər sualı sualla cavabladı.

— “İnanıram, bibican,” – Afət başını tərpətdi. – “Atamın da əməyi olan bir inşa başqa cür necə alına bilərdi ki?”

Bu vaxt Həcərin qızı, eyni zamanda Afətin sinif yoldaşı olan Gülzar onlara tərəf gəldi və üzündə xoş bir təbəssümlə: — “Aa, məktəbimizin ulduzu Afət xanım!” – dedi.

— “Bəsti, ay qız,” – Afətin utandığıdan yanaqları lalə kimi qızardı.

— “Nədir? Düz deyirəm də,” – Gülzar davam etdi.

– “İnanıram ki, nəinki məktəbimizdə, ümum-Azərbaycan üzrə birinci yer tutacaqsan.”

— “İnşallah, bacı,” – Afət dilləndi. – “Belə olmasını ən çoxda atama görə istəyərdim. Çünki bu inşada onun da zəhməti var.”

— “Yaxşı, qızlar, gəlin nəticəni gözləyək. İnşallah, nəticələr bir həftəyə açıqlanacaq,” – deyə Həcər hər ikisinin qoluna girib siniflərinə doğru apardı.

***

Zeynəb Əmrahın yanından çıxıb evlərinə tərəf gedirdi. Bu vaxt işdən evə qayıdan qızı Baharla qarşılaşdı. — “Salam, Bahar! Necəsən, qızım?”

— “Salam,” – deyə Bahar soyuq və bir az da tərs şəkildə anasının salamını aldı. – “Tələsirəm, evə getməliyəm,” – deyib iti addımlarla yoluna davam etdi.

Bahar nədənsə bu gün özünü yaxşı hiss etməmiş, buna görə də icazə alıb işdən tez çıxmışdı. Qızının bu soyuq münasibətinə bir məna verə bilməyən Zeynəb isə yolun ortasında onun arxasınca baxa-baxa qaldı. Əslində, Bahar həyatının bu qədər uğursuz olmasında anasını günahlandırırdı. Düşünürdü ki, əgər anası Əsgərə ərə gedib, yanına ögey ata gətirməsəydi, o da Əmraha ərə getməzdi, özünə layiq bilmədiyi bu həyatı yaşamaq məcburiyyətində qalmazdı...

O, Əmrahı da heç sevmir, əksinə, qəlbində ona heç bir zərəri olmayan bu adama qarşı bitib-tükənmək bilməyən bir nifrət bəsləyirdi. Gözləri görməyən biriylə yaşamaq onun üçün sözün əsl mənasında dözülməz olmuşdu.

Demək ki, hər zaman gözü yüksəkdə olan Bahara bu həyat heç vaxt istədiklərini verməyəcəkdi. Lakin, o, indi yaşadığı həyatın, yaşamaq istədiyi həyatdan daha gözəl olduğunun fərqində belə deyildi...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)

Nemət Tahir,

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Oxuduğum son maraqlı xəbəri rubrikanda bölüşürəm: Nepal polisi Everestdə geniş miqyaslı fırıldaqçılıq sxemini aşkar edibdir. Everest də haradır? Dünyanın ən hündür dağ zirvəsi.

Məlum olub ki, bələdçilər alpinistlərə lazımsız və ya  saxta xilasetmə əməliyyatları təşkil etməklə, bu yolla milyonlarla qazanc əldə edərək, beynəlxalq  sığorta şirkətlərini aldadıblar.

Müstəntiqlərin sözlərinə görə, fırıldaqçılar alpinistləri təxliyəyə razılıq verməyə məcbur etmək üçün bir neçə üsuldan istifadə ediblər.  Belə üsullardan biri də alpinistləri qəsdən xəstələndirmək idi. Onların alpinistlərin yeməyinə əlavə etdikləri maddələr və məhsullar mədə pozğunluğu, ürəkbulanma, qusma və başgicəllənmə də daxil olmaqla "dağ xəstəliyi"nə bənzər simptomlara səbəb olurdu. Daha sonra "qurbanlara" dərhal aşağı enib, xilasetmə helikopteri çağırmaq tövsiyə edilirdi. Bundan sonra alpinistlər xəstəxanalara hava yolu ilə aparılırdı. Belə təxliyələrin dəyəri isə on minlərlə dollara çatırdı.

Saxtakarlıq tək bununla bitməyib. Sxemin təşkilatçıları təxliyə ehtiyacını təsdiqləmək üçün tibbi sənədləri və uçuş hesabatlarını saxtalaşdırıb, xərcləri isə xeyli şişirdiblər. Helikopter eyni anda bir neçə “xıstə”ni götürsə də, sığortaçılara isə  hər biri üçün ayrıca hesab göndərilib.

Müstəntiqlərin sözlərinə görə, bu sxemdə xəstəxanalar da iştirak edib. İddialara görə, oradakı tibbi hesabatlar xəstələrlə heç bir əlaqəsi olmayan, bəzən isə hətta həkimlərin xəbəri olmadan həkimlərin rəqəmsal imzaları ilə hazırlanıb.

Polisin məlumatına görə, 2022-2025-ci illər arasında 4782 xarici alpinist bu fırıldaqçılığın qurbanı olub və fırıldaqçılar saxta xilasetmə əməliyyatlarından  təxminən 20 milyon dollar qazanıblar.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)

APRELİN 1-İ RƏSUL RZANIN NÖVBƏTİ, 45-Cİ ANIM GÜNÜ İDİ

Xanım Aydın,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Bəzən radionun dalğasında bir mahnı səslənər... və bir anlıq bütün kainat susar... Heç kim nəfəs almaz, zaman donar, ürəyin, sanki tanımadığın, amma eyni zamanda da sənə çox doğma olan bir ağrını xatırlayar. Akif İslamzadə “Ala gözlüm”ü oxuyar, sənsə məkan olaraq cismən dayandığın yerdə ruhən olmazsan. Sən artıq Nigar Rəfibəylinin gözlədiyi günlərdə, Emin Sabitoğlunun içindən keçənlərlə üz-üzə, Rəsul Rzanın ölüm xəbərindən bixəbər, sükut içində qaranlığa boylanan bir sevginin tam ortasında olarsan...

Bu mahnı ilk baxışdan sadəcə ayrılıq notları daşıyan bir sevgi nəğməsi kimi görünə bilər. Amma onun içində gizlənmiş dərin tarix, sarsıdıcı talelər, susqun göz yaşları, unudulmaz xatirələr var. “Neyləyim?” sıradan bir musiqi deyil — bu, bir qadının həyat yoldaşına ünvanlanmamış son məktubu, bir bəstəkarın dostunun itkisindən doğan melodik fəryadı və bir xalqın yaddaşında dərin iz buraxan eşq hekayəsidir.

Ala gözlüm...  kim idi?

Mahnının sözlərini oxuyan hər kəs təbii olaraq düşünür ki, bu bir kişinin bir xanıma ünvanladığı sevgi etirafıdır. Amma əslində bu belə deyil. “Ala gözlüm” deyə müraciət edilən şəxs — məhz Rəsul Rzadır. Və bu sözləri yazan onun həyat yoldaşı Nigar Rəfibəylidir. O Rəsul ki, müharibə yollarında hərbi müxbir kimi çalışdığı zaman, Nigar Bakıda onu gözləyir. Hər səhər bağçada açan qızıl güllər, hər axşam pəncərə qarşısında susan gözlər – hamısı sevdiyi kişinin yolunu gözləyən bir qadının səssiz fəryadıdır.

Bu şeir 1950-ci ildə “Azərbaycan jurnalı”nda çap olunur. Amma illərlə sadəcə söz olaraq qalır. Ta ki, Emin Sabitoğlu onu öz dəftərçəsinə yazana qədər...

Unudulmuş melodiyanın göz yaşları

Emin Sabitoğlunun bu şeiri illərlə unutması və sonra Rəsul Rzanın ölümündən sonra onu bəstələməsi təsadüf deyil. Qəlbin ən dərin yerindən doğan hisslər gec də olsa səssizliyə sığmır. Rəsulun ölümündən xəbərsiz olan Nigarın, onu gözləməyə davam etdiyi günlərdə bu mahnının yaranması təkcə sənət deyil, insanlıq tarixinin bir ovuc içi boyda etirafıdır. Mahnı beləcə ağır hisslərdən 1981-ci ildə yaranır...

İlk dəfə lentə alındığında, Akif İslamzadənin səsi, Emin Sabitoğlunun royalı, divarda isə Rəsul və Nigarın portretləri vardı. O çəkiliş zamanı Şövkət Ələkbərovanın göz yaşları kameralardan gizlənə bilmədi. Onun kövrəlməsi sanki bu mahnının yazılmamış tarixçəsinə çevrildi.

Mahnı eşidiləndə...

Bu mahnı səslənəndə insan təkcə ayrılığın dadını duymur. Hər notda sevgi dolu bir qadının sükut içində gizlətdiyi fəryadı, keçmişin həzin pıçıltısı, bir ömürlük gözləntinin göynərtisi eşidilir.

"Ala gözlüm!

Səndən ayrı gecələr,

Bir il kimi uzun olur, neyləyim?"

Bu misraların poetik gözəlliyinin arxasında yalnızlıqla dolu gecələrin, ümidsiz sabahların və dönməyən sevginin çalarları gizlənir.

Tək bir sual: Neyləyim?

Bu sual əslində cavab gözləmir. Bu, illərlə içdə saxlanmış, ürəkdən ürəyə səssizcə ötürülən bir həsrət çarəsizliyidir. Bu mahnını eşidən hər kəs, həyatında bir dəfə də olsa, sevdiyini itirən, yolunu gözləyən, amma gözlədiyi qapıdan gəlməyən insanın qəlbinə bir addım daha yaxınlaşır.

“Neyləyim?” – bəzən bir insanın ömründə verdiyi ən dürüst, ən aciz, amma bir o qədər də saf sual və bəlkə də sual yox, çarəsizlik cavabıdır.

Son səs, son nəfəs

Sonralar bu mahnını Zeynəb Xanlarova, Müşərrəf Akay, Elçin Cəlilov, Nəzakət Teymurova, Sinan Özən də ifa etdi. Amma nə qədər ifa olunursa olunsun, bu mahnının orijinal ruhu Akif İslamzadənin titrək səsində, Emin Sabitoğlunun hisslərlə yoğrulmuş notlarında və Nigar Rəfibəylinin tək qaldığı, amma ümidini itirmədiyi gecələrdədir.

“Neyləyim?” — bir mahnı deyil.

O, sevgidir, həsrətdir, əbədiyyətdir...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)

Məhəmməd Nərimanoğlu,

Ç.Aytmatov və Ə.Yasəvi adına beynəlxalq mükafatlar laureatı.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

“Turan elləri var olsun…

Tanrı Türkə yar olsun!”

“Bu gün dilimizin, mədəniyyətimizin və əlbəttə, xaqlarımızın yaxınlaşmasında TÜRKSOY, Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu, Beynəlxalq Türk Akademiyası kimi mədəni təsisatlar, heç şübhəsiz, Türk Dövlətləri Təşkilatının çətiri altındakı çoxşaxəli fəaliyyət, gerçəkləşdirilən layihələr böyük ümidlər verir, fərqli, amma ortaq gələcək vəd edir. Bura hər bir türk dövlətində uzun onillərdi fəaliyyət göstərən yaradıcı təşkilatlar, ilk növbədə yazarlar birlikləri öz ardıcıl, səmərəli töhfəsini verir. Üstəgəl, yaradıcı şəxslərin fərdi təşəbbüsləri. 

Bu gün həmin təşəbbüsün daha bir örnəyi bütün böyük Türk coğrafiyasında oxucuların ixtiyarına buraxılır...”

Aprel ayının 3-də Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Natəvan klubunda düzənlənən bir tədbirdən yadda qalan bu fikirlər Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi, şair-publisist Səlim Babullaoğluna məxsusdur. “TURAN ədibləri-3” almanaxına ön söz yerində yazdığı “Uğurlama”da müəllif  onu da qeyd edir ki, böyük Türk coğrafiyasından, Turan ellərindən olan söz us¬taları, həm ustadlar, həm yeni yazar və şairlər “Turan ədibləri” adı¬nın verildiyi bu antologiyada, bu kitabda təmsil olunur. İstedadlı şair, eyni zamanda zəhmətkeş naşir Muqimcan Nurboyevin nəşrə hazırladığı, fərqli nəsilləri təmsil edən istedadlı şair və tərcüməçilərin - Şahməmməd Dağlaroğlu, Rəhman Ergenç, Almaz Ülvi, Ramiz Əskər, Elxan Zal Qaraxanlı, Namiq Dəlidağlı, Təranə Turan Rəhimli, Rəhmət Babacan və Husniddin Hayitin əməyinin nəticəsi ilə ərsəyə gələn bu antologiyada həm məzmun, həm ölçü-biçim, həm də ustalıq baxımından çox fərqli şeirlər təqdim edilir. Toplu Muqimcan Nurboyevin daha öncə Qırğızıstan və Türkiyədə nəşr etdirdiyi “Turan ədibləri-1”, “Turan ədibləri-2”  seriyadan olan kitabların üçüncüsüdür. Türkcənin Türkiyə, qırğız, Azərbaycan “qolları”nda oxuculara təq¬dim olunan bu ki¬tabların davamı da olacaq. Bəlkə də belə layihələr nə vaxtsa ortaq, daha yaxın, amma vahid türkcənin formalaşmasına da öz töhfəsini verəcək. 

TURAN sevdalı qələm adamlarını bir araya toplayan yeni kitab

Tədbiri açan S.Babullaoğlu  məclisi aparmaq üçün sözü tənqidçi-ədəbiyyatşünas Əsəd Cahangirə verdi. TURAN sevdalı qələm adamlarını bir araya toplayan yeni kitabın məziyyətləri, orada cəm olan qələm adamlarından burada iştirak edənləri səmimi salamlayan AYB-nin şöbə müdiri onu da vurğuladı ki, bu gün  həmçinin Türkiyədə Anadolu türkcəsində çap edilmiş “Turan ədibləri-2”, eləcə də  “TURAN ədibləri-3” almanaxının ərsəyə gəlməsində  əməyi olan, onun redaktorlarından biri, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi Kəlbəcər rayon təşkilatının sədri, AYB-nin üzvü, şair-publisist Namiq Dəlidağlının və Aysel Əliyevanın Qırğızıstanda qırğız dilində işıq üzü görmüş “Men ubakıttan utuldum” (“Mən zamana uduzdum”) və “Jan düynösü” (“Könül dünyası”) adlı şeir kitabları da oxuculara təqdim olunacaq.

Xatırladaq ki, adıçəkilən almanaxı (antologiya) tərtib edən, nəşrə hazırlayan və məsul redaktoru Muqimcon Nurboyev, redaktorları Təranə Turan Rəhimli, Namiq Dəlidağlı,  Nargisxon Ortiqova, Sarvara Esxanovadır. Almanaxı Azərbaycan türkcəsinə Şahməmməd Dağlaroğlu, Rəhman Ergenç, Almaz Ülvi, Ramiz Əskər, Elzan Zal Qaraxanlı, Təranə Turan Rəhimli, Rəhmət Babacan və Hüsniddin Haytt çeviriblər.

“Zərdabinəşr”in nəfis şəkildə çapdan buraxdığı, TURAN elləri söz adamlarının növbəti toplusu olan “Turan ədib¬ləri-3” antologiyasında söz sovqatlı Türkdilli şairlərin və yazıçıların bədii yaradıcılıq nümunələri verilmişdir. Bununla Türkdilli şair və na¬sirlərin 3-cü antologiyası işıq üzü görür. Buradakı - Türk ellərindən TURAN sevdalı könül aşiqlərinin ədəbi nümunələri də göstərir ki, heç bir ictimai-siyasi quruluş türkdilli xalqların ədəbi-mədəni əlaqələrini zəiflədə bilməmişdir. 

  Tədbirdə o da xüsusi qeyd edildi ki, antologiyanın növbəti seriyası nəşrə hazırlanır. Qələmi və sözü ilə xalqına, millətinə xidmət edən TURAN sevdalıların  bu antologiyaların buraxılmasında yaxından iştirakı çox vacibdir.

Geniş oxucu auditoriyası üçün nəzərdə tutulmuş kitabda 75 TURAN ədibinin yaradıcılıq nümunələri yer alıb. Burada yalnız şairlər deyil, ümumiyyətlə, ədəbiyyat və söz adamlarının qələm məhsullarından verilən nümunələr də göstəırir ki, ədəbi TURAN-nın coğrafiyası getdikcə, ildən-ilə genişlənməkdədir.                                                                                                         “Ədəbi dostluq - Əbədi dostluq” beynəlxalq ədəbiyyat festivalı çərçivəsində keçirilən tədbir heç də yalnız kitab təqdimatı deyil, eyni zamanda ortaq ədəbi dəyərləri bölüşən xalqlar arasında mənəvi körpü rolunu oynayan mühüm mədəni hadisə kimi diqqət çəkdi. Təqdimatda Özbəkistan, Qırğızıstan, Qazaxıstan, Tacikistan, Türkiyə və Azərbaycandan olan, antologiyada şeirləri yer alan müəlliflər, eləcə də tanınmış ədəbiyyat nümayəndələri iştirak edirdilər.

  Namiq Dəlidağlının xüsusi qeyd etdiyi kimi, bu görüş türk dünyasının ədəbi inteqrasiyasını gücləndirən, müxtəlif dillərdə yazan müəllifləri bir araya gətirən və ortaq mədəni irsin zənginliyini nümayiş etdirən önəmli platformadır.

“Dünyaya sülh, cahana sülh!” çağırışı

Orta Asiya və Türkiyədən gələn nümayındə heyətinin rəhbəri, antologiyanı nəşrə hazırlayan Muqimcon Nurboyevlə Namiq Dəlidağlının kitabda poeziya nümunələri ilə yer alan şairləri tədbirin sonunda mükafatlarla təltif etmələrinin də rəmzi mənası var idi. Bu, ilk növbədə  qarşılıqlı əməkdaşlıq, dostluq simvolu kimi də yaddaşlara yazıldı.

Tədbirə Özbəkistandan Nurbuvoyev Muqimcon, Toramirza Oripov, Dilnoza Aziz, Havasxon Şokirova – professor, şairə, İslom Arslonov, Qırğızıstandan Bazarbay Borbuyev, Qasım İbrahimov, Orozmamat Osmankulov, Tacikistandan Abdullajon İsroilov, Rahimberdi Berdiyev,  qardaş Türkiyədən Tarana Turan Rahimli, Azərbaycandan Namiq Dəlidağlı, Sayad Əhmədli (Göyçəli), Xalidə Nuray, Nazilə Gültac, Aysel Nəsirzadə, Aysel   Nazimqızı, Nəzakət Məmmədli, Zemfira Məhərrəmli, Cəmilə Çiçək, Ülviyyə Əbülfəzqızı, Zaur Ustac və digərləri qatılmışdılar.

Yeri gəlmişkən, bir çox ədiblər kimi, tanınmış şair, ədəbiyyatşünas və Azərbaycan ədəbiyyatını dünya ədəbi mühitində ləyaqətlə təmsil edən filologiya elmləri doktoru, dosent Təranə Turan Rəhimli tədbirdə 4 ölkənin 5 təltifinə layiq görülmüşdür. Ona təqdim olunan “Çingiz Aytmatov – Qızıl Qələm” döş nişanı, “Əhməd Yəsəvi” medalı, Tacikistan və Azərbaycan əlaqələrinin inkişafına görə verilmiş təşəkkürnamələr, Qırğız Şair və Yazıçıları Fondunun təşəkkürnaməsi və “Ədəbi dostluq – əbədi dostluq” layihəsi çərçivəsində verilmiş Təşəkkür Bəlgəsi onun zəngin fəaliyyətini və ədəbi əlaqələrə verdiyi töhfələri əks etdirir. Təranə Turan Rəhimli və bütün digər təltif olunanlar bütün bu hörmətli şəxslərə və təşkilatlara -- Dr. Mugimjon Nurboyev, D. Dauletova, İlxom Yusupova, Burulkan Karaqulova və Namiq Dəlidağlıya dərin təşəkkürünü bildidilər...

Çıxış edən şair və yazıçıların kitabda dərc edilən yaradıcılıq nümunələrindən səsləndirməklə tədbiri ədəbi məclisə çevirmələri alqışlarla qarşılanırdı.

Xatırladaq ki, tədbirin Azərbaycanda əlaqələndirici Namiq Dəlidağlı idi.

Tədbir yekunda ədiblərin birgə çəkdirdikləri xatirə şəkillərlə də yadda qaldı. Arzu edildi ki, belə məclislər Türkdilli xalqların bir bayraq altında birləşməsi həm də bu qarışıq zamanda “Dünyaya sülh, cahana sülh!” çağırışı deməkdir...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)