Super User
Mütaliə saatında Nüşabə Babayeva-Vəkilova, “Mən sənin yuxunam”
XALQ ŞAİRİ VAQİF SƏMƏDOĞLUYA İTHAF OLUNUR
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı Nüşabə Babayeva-Vəkilovanın həyat yoldaşına – mərhum Xalq şairi, milyonların sevimlisi Vaqif Səmədoğluna ithaf etdiyi “Mən sənin yuxunam” əsərini hissə-hissə təqdim edir.
Burada onların tanışlıq səhnəsindən başlayaraq bir ömür qədər uzun görünən dolu-dolu yaşadıqları birgə günlər və əli xəncərli gələn amansız ayrılıq barədə hər şey var.
Əsərdə Vaqif Səmədoğlu ilə yanaşı Nüşabə Babayeva-Vəkilova özü də qəhrəman qismindədir. Onların hər birinin birgə hekayətlərindən başqa, həm də ayrı-ayrılıqdakı hekayətləri də əsərdə dolğun şəkildə yer alıb.
32-Cİ DƏRC
2014-cü ilin fevral ayında Betti Bleyer və Jalə Qəribova bizə gəldilər. Sarışın, hündürboy, mavi gözlü bu mehriban xanım “Azerbaijan International” jurnalının yaradıcısı və baş redaktoru idi. Jurnalın hər səhifəsi bu xanımın Azərbaycana, onun mədəniyyətinə, sadə adamlarına sevgi etirafı ilə nəfəs alırdı...
Betti sadə, sakit təbiətli insan təəssüratı yaratsa da, görünüşünün arxasında mübariz bir xanım dururdu. Onunla gəlmiş ingilis dilini gözəl bilən ağıllı, təmkinli Jalə xanımın professional səviyyədə etdiyi tərcümələr Bettiyə yardımçı olub həmişə. Betti bu dəfə Səndən müsahibə almaq üçün deyil, kompüterdə ingiliscə şeirlər kitabının hazır variantını göstərmək üçün gəlmişdi. Həm də xəstəliyindən xəbər tutmuşdu. Əsl loğman kimi, özüylə Amerikadan bir torba vitamin, qidaya bioloji əlavələr, bir də böyük bir məlumat kitabçası gətirmişdi. Kitabçadan gətirdiyi hər bir vitamin haqda məlumatı oxuyur, Jalə tərcümə edir, mən də deyilənləri yazırdım. Dönə-dönə onları içməyini xahiş edirdi. “Mənim kimyaterapiyama “Betti terapiya” da əlavə olundu”, – deməyin əhvalımızı açdı.
Betti bu xəstəlikdən atasını itirmiş, indi də anası yataqda idi. Bizim ağır günlərimizdə Bettinin biganə qalmaması, Sənin xəstələyini öz yaxınının dərdi kimi qəbul etməsi, ürək yanğısıyla yanaşması onun Sənə olan münasibətinin ən təsiredici məqamıdır, məncə. Betti kitabın nəşrinə Sənin razılığını alıb, Amerikaya qayıtmalı idi. Kitabın üz qabığı Sənin ürəyincə olmasa da, nəşrinin vaxtının uzanmaması üçün razılaşdın. Çünki kitabının Amerikada nəşri söhbətindən nə az, nə çox, düz 19 il keçirdi. Sən nəşrin xərcini öz üzərinə götürmək istədin. Jalə xanım dedi: “İnciyər, deməyin”.
Yadıma Bettinin bizə ilk gəlişi düşdü. Betti Jalə xanımla və Məzahir Pənahovla gəlmişdi onda. Biz o zaman Xaqani küçəsində yaşayırdıq. Səndən “Azerbaijan International” jurnalına Səməd Vurğun haqda müsahibə almaq istəyirdi. Sonralar hər Bakıya gəlişində bizə də gəlirdi. Hər sahədə – istər tarix olsun, siyasət olsun, istərsə də ədəbiyyat ya musiqi olsun, Səninlə söhbət etmək, fikrini bilmək Bettiyə maraqlı idi. Gecədən xeyli keçmişə kimi söhbətlər, sual-cavab davam edirdi. Bu söhbətlər yorucu olmurdu. Çünki Sən vardın, Sənin arada danışdığın məzəli əhvalatlar, etdiyin zarafatlar vardı. Betti deyirdi: “Sizə gələndə istirahət edirəm”. Betti evimizin yaxınına çevrilmişdi. Səni bir istedad, bir insan kimi çox istəyirdi. Sən də ona ərkyana “əmiqızı” deyirdin. Poeziya sevməyən Bettini Sənin şeirlərin məftun etmişdi.
Meşədə də
adam öldürürlər,
Allah,
o qədər ağacın
gözü qabağında!
Meşə saflıqdır, gözəllikdir. Ağaclar canlıdır, bu məkanda cinayət törətmək günahdır, buranı ləkələmək olmaz... Bettinin özünün dediyi kimi, diksindirmişdi bu şeirin onu. Sənin poeziyandan təsirlənən Betti özü şeir yazmağa başlamışdı. “Mən Amerika ədəbiyyatına Betti Bleyer adında şair bağışladım”. Bu sözləri Sən akademik Rafael Hüseynovun direktoru olduğu Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat Muzeyində Sənin 75 illiyinə həsr edilmiş tədbir çərçivəsində ingilis dilində nəşr edilmiş “Zülmətdən Günəşə şərqi...” kitabının təqdimat mərasimində dedin (2014-cü ilin sentyabrında). Bu kitaba görə Bettiyə öz minnətdarlığını bildirdin. Çıxışın çox kədərli, təsirli oldu...“Son vaxtlar əlim nə fortepianonu tutur, nə də qələmi... Deməyə söz çoxdur, ancaq o sözlərin qarşısını “xərçəng” adlanan bir açar bağlayıb. Yaxşı ki, düşünməyə mane ola bilmir, arzulara mane ola bilmir... Ölümdən qətiyyən qorxmuram, səmimiyyətimə inanın, zərrə qədər də ölümdən qorxmuram, çünki mən onu tanımıram...”. Və hamını yasına dəvət etdin...
Gözlənilmədən royal arxasına keçdin... son dəfə...
İnternet səhifələrində ingiliscəyə çevrilmiş şeirlərin yayılırdı. Çoxlu rəylər yazılırdı. Belə rəylərdən birini Abdul Əziz adlı Banqladeşdən olan bir iş adamı yazmışdı. O, Bakıya işiylə bağlı tez-tez gəldiyini, Səninlə tanış olmaq arzusunu bildirirdi. Sən heç bir vəchlə bu görüşə razılıq vermək istəmirdin. Xəstəliyinlə bağlı halsızlığını səbəb gətirərək görüşü iki dəfə təxirə saldın. Biznesmen Bakıya növbəti gəlişində Səninlə görüşmək üçün yenidən izn istədi. Dedi ki, mən onun vaxtını çox almayacağam. Yalnız o böyük şairin əlini sıxmaq istəyirəm. Sən yenidən görüşü təxirə salmaq istəyəndə, dedim: “Vaqif, heç olmasa, bir nəfər azərbaycanlı iş adamının adını çək ki, getdiyi xarici ölkədə onların şairi, yazıçısıyla görüşmək istəsin...”.
2014-cü ilin oktyabrında biz bağdan döndükdə, Abdul Əziz tərcüməçiylə bizə gəldi. Ortaboy, Şərq görünüşlü, orta yaşlarında olan Abdul Əziz ona vaxt ayırıb qəbul etdiyin üçün Sənə böyük ehtiramını, minnətdarlığını bildirdi. Çəkinə-çəkinə bir stəkan çay içdi. Bizə iki qutu çay, bir də mirvari boyunbağı gətirmişdi. Səndən ingilis dilində iki kitab istədi. Birini özünə, o birini ölkəsinin Milli Kitabxanası üçün. Bir də Səninlə şəkil çəkdirməyi xahiş etdi. Özünün dediyi kimi, həm bu gözəl gündən bir xatirə olaraq, həm də övladlarına, nəvələrinə böyük şairi tanıtmaq üçün...
- Vaqif, 1995-ci ildə mənə yazdığın bu şeir yadındadır?
Bəlkə də bu sağlamlıq
Bir gün gözə gələcək,
Canım taqətdən düşüb,
Ölgün sizə gələcəm...
Hər quş səsi, hər çiçək
Çiynimə yük olacaq,
Ən nazik ipək köynək
Əynimə yük olacaq...
Yuxudan yorğun durub,
Güzgüyə baxacağam,
Özümü görə-görə
Özgəyə baxacağam...
Ən pis qara yuxular,
Çin olur qocalıqda,
Bir azarı vur üçə
Min olur qocalıqda...
Bəlkə də ruha dönüb,
Gözə gələ bilmədim.
Bağışla, bəlkə ölüb,
Sizə gələ bilmədim...
Sən gedəndən sonra bu şeiri təkrar-təkrar oxuyur, oxuduqca da dəhşət bürüyürdü məni. 20 il sonra bu şeirdə dediklərin misra-misra, kəlmə-kəlmə çin oldu. Belə sevgi etirafı olarmı yenicə birgə həyata başladığın qadına? Yəqin olur, əgər bu etirafı Vaqif Səmədoğlu edirsə. Sən özün də bilmədən, şüuraltı olaraq ilk gündən məni Sona hazırladın... və taleyinin S O N unu yazdın bu şeirdə...
Yenicə evlənmişdik, məni “mama” deyə çağırdın. Bu mənim xoşuma gəlmədi: “Sevdiyin qadına “mama” demək nə dərəcədə doğrudur?” Və bununla bağlı öz fikrimi izah etməyə başladım. İlahi, necə hirsləndin. Mənim dediklərimi alt-üst etdin. Yavaş-yavaş alışdırdın məni “mama”ya. Hər zaman öz balasının arxasında duran, başını tumarlayan, onun hər şıltaqlığını, kürlüyünü bağışlayan, nazını çəkən, dərdinə qalan, onun üçün canından keçməyə hazır olan “mama”ya. Bilirsən bunu nə vaxt dərk etdim?
Təzə evlənən vaxtlarımız idi. Kefi bir az kök idin. Eynəyini çıxarmışdın. Nəsə dodaqaltı şirin-şirin deyinirdin. İki əlimlə başını tutub, dinməz-söyləməz gözlərinin içinə baxdım. Gözlərini iri açıb, üzümə baxırdın. Çaşdım. İlahi, o iki cüt saf, təmiz gözlərdən mənə bir uşaq baxırdı. Oğlan uşağı. Başını qucaqlayıb, bağrıma basdım. O gün qəti anladım ki, o gözlərin yiyəsini heç vaxt tərk edə bilmərəm...
Bir dəfə Xavər xanım bizdə olanda “mama”yla bağlı məzəli bir vəziyyət də yaranmışdı. O, qonaq otağında, mən isə mətbəxdə idim. Sən təzə gəlmişdin. Kabinetində ucadan “mama” dedin. Xavər xanım və mən ağız-ağıza verib: “Ay can”, – dedik. Ağzımı tutdum, mamanın bizdə olduğunu unutdum bir anlıq. Sən gülə-gülə kabinetdən çıxdın. Amma xoşbəxtlikdən, Xavər xanım mənim səsimi eşitməmişdi. Yoxsa deyərdi ki, gəlin analıq haqqımı əlimdən alıb...
Son illər uşaq anasız dura bilmədiyi kimi, Sən də “mama”sız dayana bilmirdin. Tez-tez deyirdin: “Nuşa otur sənə baxım, səsini eşidim...”. Qolumdan bərk-bərk tutanda, Sənə qulluq göstərəndə, üzümə məhəbbət dolu gözlərlə baxanda anlaşılmaz hisslər bürüyür məni. Ürəyimi yarıb, içinə qoyub, qorumaq, qorumaq istəyirəm Səni... Bu gününçünmü mənə “mama” deyirdin? Bu gününümü fikirləşib yazmışdın: “Yaşlı kişinin yanında yaşsız qadın olmalıdır...”.
Yox, qoruya bilmədi “mama” öz “balası”nı... Bağışla ...
(Davamı var)
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(04.11.2026)
“Bir şair, bir şeir” Altınbek İsmailin “Tanrı dağı” şeiri ilə
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalında çağdaş türk dünyasının gənc şairlərinin şeirlərinin təqdimatı davam edir. Sırada qırğız şairi Altınbek İsmaildir.
Altınbek İSMAİL
(Qırğız)
1982-ci ildə Qırğız Respublikasının Oş bölgəsinin Köldük kəndində anadan olub. Hazırda MANAS Universitetinin əməkdaşıdır. Qırğız Respublikasının Milli Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.
TANRI DAĞI
Tanrı dağı – Günəşin doğduğu yerdir.
Tanrı dağı – rüzgarın donduğu yerdir.
Tanrı dağı – buludun qonduğu yerdir.
Tanrı dağı – qırğızların olduğu yerdir!
Tanrı dağı – şeytanın "öldüyü" yerdir.
Tanrı dağı – mələyin saçını hördüyü yerdir.
Tanrı dağı – qaranlığın söndüyü yerdir.
Tanrı dağı – qırğızların özünü gördüyü yerdir!
Tanrı dağı – ruhların axdığı yerdir.
Tanrı dağı – Manasın yatdığı yerdir.
Tanrı dağı – tarixin daşlara batdığı yerdir.
Tanrı dağı – qırğızların Tanrıya tapındığı yerdir!
Uyğunlaşdırdı: Məleykə Mirzəli
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(03.11.2026)
Azərbaycan sevdalısı Bestujev-Marlinski, yaponlarda Bunka-no-xi
Kənan Məmmədli,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Bu günəşli, mülayim, ilk baxışda payız gününə əsla bənzəməyən 3 noyabr gününə təsadüf edən bəzi əlamətdar hadisələri diqqətinizə çatdırırıq:
3 noyabr. Ümumdünya hüquqşunaslara xoş münasibət günüdür
Xahiş edirik, bu gün hamı qaydalara əməl eləsin, hüquqşünaslara xoş münasibət göstərsin. Düzdür, onların sayı normadan xeyli çoxdur, belə ki, Sovetin dönəmində hüquqşunas yetişdirən bircə ocaq var idi, yurfak. BDU-nun hüquq fakültəsi yəni. İndi əksər universitetlər, özəllərin isə demək olar, hamısı bir ucdan konveyerdən hüquqşunas istehsal eləyir, hələ Rusiyanın (Dağıstanın), Ukraynanın, Türkiyənin distant təhsilli universitetlərindən ölkəmizə axın edən hüquqşunas diplomlarını demirəm. Nə etmək olar, olanımız budur, American Lawyers Public Image Association təsisatının təşəbbüsü ilə qeyd edilən bu gündə hüquqşunasların xətrinə dəyə bilmərik.
3 noyabr. Müstəqillik və ayrılıq günü
Bu günü Panama dövləti keçirir. Təzadlı bir gündür. 1903-cü ildə Panama Kolumbiyadan ayrılaraq müstəqil olub. Hər ilin 3 noyabrında panamalılar küçələrə axışır, təmtəraqla bu bayramı qeyd edirlər. Bayraqlarla, transporantlarla, musiqiylə, gül-çiçəklə küçələr boyu irəliləyir, şüarlar səsləndirirlər. Amma hər kəsin bir gözü gülür, biri ağlayır. Müstəqilliyə sevinsələr də panamalılar Kolumbiyadan ayrıldıqlarına üzülürlər. Bu cəhətdən, Panama dünyada yeganə dövlətdir ki, müstəqillik gününün yanına ayrılma sözünü də əlavə edərək yaslı bayram keçirir.
Panamanın qeyri-adilikləri çoxdur. Məsələn, dünyada yeganə yerdir ki, burada iki okeanı görmək mümkündür, Sakit Okeanda günəşi qarşıla, otur maşına, cəmi 80 kilometrdən sonra Atlantik okeanına yetişəcəksən. Burda həmişə isti olur, qasırğa və tufanlar əsla olmur. Panamanın paytaxtı olan Panama şəhəri dünyada yeganə şəhərdir ki, tropik meşə şəhər ərazisinə düşür. Panama flora və fauna müxtəlifliyinə görə də dünyada liderlik mövqeyindədir. Bura 10000 müxtəlif bitkinin evidir, təkcə orxideyanın burada 1400 növü vardır. 1500 müxtəlif ağacın olması Panama təbiətinə xüsusi status verir. 976 cür quş yaşayır burda, digər Amerika ölkələrində cəm halda bu qədər quş növünə rast gəlinmir. Və bir də, Panama – dünyada ərazisinin plyaj sahəsinin nisbətinə görə də lider dövlətdir. Burada plyajların uzunluğu 2490 kilometrə çatır.
Panama – yəni başa qoyulan o qəribə papaq dövlətin adında yer alsa da, əslində panamanı Panamada yox, Ekvadorda kəşf ediblər. Və ən qəribəsi - Panamanın büdcəsini dolduran əsas mənbə bilirsiniz nədir? Panama kanalından keçən əcnəbi gəmilərdən alınan rüsumlar. Məsələn, burdan keçən Norveç kruiz layneri 376 min dollar rüsum ödəyib. Bu rüsumlar üst-üstə dövlət idarə və müəssisələrində əmək haqlarını, sosial xərcləri təmin edir. Bu cəhətdən, zəngin təbii sərvətləri ilə bu sayaq xərcləri ödəməkdə aciz olan dövlətlər Panamadan nümunə götürə bilərlər.
3 noyabr. Laykaya ithafı pisləməli, Bestujev-Marlinskini sevməli
Yaponlar Bunka-no-xi günü keçirirlər, bu günün bir adı da mədəniyyət günüdür. Oğulsan, Bunka-no-xi günündə teatr, konsert salonlarına, kinoteatra, muzeyə getmə, yaxud kitab oxuma. İctimai qınaq filan olan deyil, yox. Yaponlar heç nədən, heç kimdən çəkinməzlər. Amma qanunlardan çəkinərlər. Odur ki, orda hamı qanunlara riayət edir, bu günkü gündə mədəniyyətə sığınmaq da ənənə şəklini alıb artıq.
Dubaya gedib-gəlməyi sevən həmyerlilərimiz, bu gün orda bayraq günü qeyd ediləcək, biləsiniz. Amerikada isə milli sendviç günüdür. Dünyada ən çox fəst-fudu amerikalılar yeyir, özəl günlərdə bu fəst-fudyemə iki dəfə intensiv hal alır. Bir indi təsəvvür edin, bu gün nə qədər sendviç satılacaq orada.
1992-ci ildə Bill Klinton ABŞ prezidenti seçilib, 1988-ci ildə SSRİ-də ivrit dilinin məktəblərdə keçilməsi qadağası aradan götürülüb, 1943-cü ildə Lyublyanada almanlar 17 min polyakı və yəhudini güllələyiblər. 1918-ci ildə Avstriya və Macarıstan bir-birindən ayrılıb. 1905-ci ildə Rusiya İmperiyasında ilk dəfə olaraq Finlandiya muxtariyyat alıb. 1900-cü ildə alman biznesmeni, “Adidas” firmasının qurucusu Dassler Adolf doğulub. 1888-ci ildə Cek Potreşitel sonuncu qətlini həyata keçirib. 1493-cü ildə Kolumb Dominikanı kəşf edib.
3 noyabrda doğulan digər məşhurlardan Mark Tvenin, Samuel Marşakın, Gerd Müllerin, Lotu Hikmətin, hətta Araz Əlizadənin adlarını çəkə bilərəm. O cümlədən də Bestujev-Marlinskinin (şəkildəki də odur). Çar tərəfindən Qafqaza sürgün edilən bu rus ədibi Azərbaycan sevdalısı olub, dilimizi öyrənib, Azərbaycanı vəsf edən əsərlər yazıb, xalqımızın çarizm əleyhinə milli azadlıq mübarizəsinə töhfə verib. Beləsinə heykəl qoymaq da azdır. (Amma biz Şaumyanlara, Kirovlara heykəl qoymuşuq təəssüf ki).
3 noyabra təsadüf edən tarixi hadisələrdən biri də var, 1957-ciildə SSRİ kosmosa Sputnik süni peykini buraxıb, içində də Layka adlı bir it olub. Yadınızdadırsa, bir AzərbaycanS ovet şairi buna dillər əzbəri olan şeir də yazmışdı:
Layka uçur göyə, eyləyir ham-ham. Mən də baxıb ona alıram ilham.
Bəli, o vaxt belə idi, kommunist ideologiyası cəmiyyətdə dominantlıq təşkil edirdi, mədhiyyəçiliyin həddi-hüdudu yox idi. O vaxt bunlar məcburi idi əlbəttə. Bax indi zorən nəyisə təbliğ etmək heç kəsdən tələb olunmur, amma köhnə fikirlə yaşayanlar hələ də az deyil. Bu yaxınlarda prezident bir pişiyin başını sığallamışdı deyə həmin pişiyə azmı şeir ithaf edənlər oldu?
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(03.11.2026)
Mütaliə saatında Nüşabə Babayeva-Vəkilova, “Mən sənin yuxunam”
XALQ ŞAİRİ VAQİF SƏMƏDOĞLUYA İTHAF OLUNUR
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı Nüşabə Babayeva-Vəkilovanın həyat yoldaşına – mərhum Xalq şairi, milyonların sevimlisi Vaqif Səmədoğluna ithaf etdiyi “Mən sənin yuxunam” əsərini hissə-hissə təqdim edir.
Burada onların tanışlıq səhnəsindən başlayaraq bir ömür qədər uzun görünən dolu-dolu yaşadıqları birgə günlər və əli xəncərli gələn amansız ayrılıq barədə hər şey var.
Əsərdə Vaqif Səmədoğlu ilə yanaşı Nüşabə Babayeva-Vəkilova özü də qəhrəman qismindədir. Onların hər birinin birgə hekayətlərindən başqa, həm də ayrı-ayrılıqdakı hekayətləri də əsərdə dolğun şəkildə yer alıb.
31-Cİ DƏRC
Biz İsrailə gələn günün səhəri hotelə “Assuta” klinikasının həkimləri gəldi. Tatyana Strelser məni kənara çəkib, Bakı Milli Onkologiya Mərkəzinin göndərdiyi analizlərə istinadən heç bir ümidverici söz demədi. Əməliyyat edilə bilməz. Artıq gecdir. Ancaq vəziyyəti bir qədər düzəltmək olar, o da müalicə prosesində bilinəcək, Sənin kimyaterapiyanı necə qəbul edəcəyindən asılı olacaq. Sənə dedilər: “Mı sdelaem vse, çto ot nas zavisit. Nam skazano, çto Vı dostoyaniye respubliki. Ponimayem otvetstvennost”. (Əlimizdən gələni edəcəyik. Bizə deyilib ki, Siz ölkənin sərvətisiniz. Məsuliyyətimizi başa düşürük).
Əsaslı müayinələrdən sonra ilk kimyaterapiya. Mənə xəbərdar etdilər ki, bu prosedurdan sonra insan çox əsəbi, hirsli olur. Klinikadan çıxıb, bizi gözləyən taksiyə minəndə Sən hotelə getmək istəmədiyini, bir qədər gəzmək istədiyini dedin. Axşam düşürdü. Hava qaralırdı. Bir qədər gəzdikdən sonra bir kafedə oturduq. Sən yemək istədin. Mən istəmədim. Fikrim ancaq Səndə idi, artıq hərəkət etməkdən, artıq söz deməkdən çəkinirdim. Çəkinirdim ki, birdən nəsə xoşuna gəlməz və əbəs yerə əsəbiləşərsən.
İkimiz də susurduq. İçin qaynayanda, göz yaşlarını içinə tökəndə susmaq... Sənin nələr keçirdiyini hiss edib, deməyə söz tapmayıb, susmaq... Verdiyin sifarişi gözləyirdik. Birdən Sən yerindən qalxıb, velosipedin arxasında böyük bir səbətdə gül aparan oğlana yaxınlaşdın. Ondan bir dəstə ağ qızıl gül alıb qabağıma, masanın üstünə qoydun. İlahi, Sən necə də həssas insansan, qəhər məni boğa-boğa güclə: “Çox sağ ol”, – deyə bildim...
Biz İsrailə gedən gündən Səndən nigaran qalan Cavanşir günaşırı zəng edib, səhhətinlə maraqlanırdı. Həmin gün də zəng etmişdi Cavanşir, avqustun 24-də dənizdə boğulduğu gün... Sənə bağlı olan, taleyinə biganə olmayan Cavanşir... Bu dəhşətli xəbəri gecə internetdə oxudun, Bakıya, onun xanımına – Elmiraya zəng vurdun... Bizi inadkarlıq göstərib tanış edən, bir yerdə olmağımıza ürəkdən sevinən Cavanşirin dünyadan köçməsini “bizi qoruyan bir mələyin” gedişi kimi qiymətləndirdim...
Şair, tərcüməçi, əslən bakılı olan Aleksandr Qriçlə Yerusəlimdə gözlənilməz görüşü xatırlayırsan? 2013-cü il oktyabrın 31-i, isti payız axşamı. Sənin sağalacağına ümidli günlərimiz idi. Aleksandr Qriç on iki il İntiqam Qasımzadə ilə AzTV-də “Bayatı” ədəbi verilişinin aparıcısı olmuşdu. Azərbaycanın şair və yazıçılarının əsərlərini rus dilinə tərcümə edib. 1992-ci ildən Los Anjelesdə yaşayır. Yerusəlimə qohumlarıyla görüşməyə gələn Aleksandr rus kitabxanasında “Osennyaya ostanovka” (“Payız dayanacağı”) kitabının təqdimatını keçirirdi. Kitab Bakı və bakılılar haqda idi: Mirzə İbrahimov, Rəsul Rza, Yusif Səmədoğlu, Mənsur Vəkilov, Fikrət Qoca, İntiqam Qasımzadə... Bu təqdimat haqda Sənə Mixail Aqarunov dedi. Sən də görüşə getmək istədiyini bildirdin. Dost-tanışlarla ünsiyyətə xəstələnəndən sonra daha böyük ehtiyacın var idi. Sizin görüşünüz çox təsirli oldu... Zal durmadan əl çaldı... Sən dedin: “Vaxtıyla Bakıdakı yəhudi dostlarım mənə bir cümlə öyrətmişdilər: “Le şana abaa be Yeruşalayim”. Onun dəqiq tərcüməsinin “Gələn il Yerusəlimdə” olduğunu indi bildim. Onda isə “Necə olursa olsun, biz səninlə mütləq Yerusəlimdə görüşəcəyik” kimi başa düşmüşdüm. Nədənsə bu cümlə yaddaşımda həkk oldu və 30 il qabaq Saşa Amerikaya köçəndə birdən yadıma düşdü və ona dedim... Budur, həmin görüş baş tutdu. Bu nə mənim, nə də Saşanın ağlına gələrdi. İnsan taleləri belədir...”.
Sonradan Aleksandr Qriç bu görüşün təsiri altında yazacaq: “Böyük şairlə o gözlənilməz sevincli görüşdən içində “əziz dostlarım Lyuda və Saşaya sevgiylə. 31.X.2013 Yerusəlim” yazılmış kitab (“Posle menya ostanetsa more...”) qaldı. Fotolar qaldı. Ağır xəstəliklə mübarizə aparan, optimizmini, yumor hissini saxlayan mərd insan Vaqif Səmədoğlunun gözəl çıxışından xatirə qaldı...”.
Biz hər ay, bəzən də ayda iki dəfə Tel-Əvivə gəlirdik, Sən kimyaterapiyanı qəbul edir, sonra vətənə dönürdük. 75 illiyinə bir aydan da az vaxt qalırdı. Sən necə də bu günü gözləyirdin. Yadıma gəlmir nə vaxtsa belə səbirsizliklə ad gününü gözləməyin. Bəlkə bilirdin, bu Sənin sonuncu...
Ad gününlə bağlı yadıma 1995-ci il dekabrın 25-də “Gülüstan” sarayında “Parni iz Baku”nun Yusifin 60 illiyindəki çıxışı düşdü. Onlar Yusifi təbrik edib, Sənin 60 illiyinin isə Kələkidə qeyd ediləcəyini vurğuladılar. (O zaman eks-prezident Əbülfəz Elçibəy Kələkidə idi). Onların bu atmacaları böyük gülüşə səbəb oldu. Dörd il sonra, 1999-cu ildə Sənin 60 illiyin əksər pyeslərinin qoyulduğu dəbdəbəsiz “Aktyor evi”ndə keçirildi. Sənə aid teatr tamaşalarının əvəzsiz rejissoru, vaxtsız dünyasını dəyişmiş Hüseynağa Atakişiyevin şeirlərin əsasında qoyduğu tamaşa Sənin ürəyincə oldu. Dedin: “Əsl şair yubileyi belə olar”.
May 2014-cü il. Biz növbəti dəfə Tel-Əvivdəyik. Həkimlərdən dönə-dönə soruşursan: “Yubileyimə qədər qalmaq şansım varmı?” Yubiley bəlkə də bəhanə idi Səninçün. Səni daha nə qədər yaşayacağın sualı düşündürürdü. Onlar da Səni sakitləşdirirdilər ki, əlbəttə qalacaqsınız. Bu zaman gözlərimin içinə zillənirdi Sənin gözlərin. Onların dediklərinin təsdiqini axtarırdın gözlərimdə. Mən də gülümsəyir, Səni inandırmağa çalışır, sonra baxışlarımı yayındırırdım.
Həkimlər əllərini Səndən üzdülər, öz gücsüzlüklərini etiraf etdilər: “Vətənə qayıtmağınız məsləhətdir...”.
Ümid üzümüzə bağladı qapılarını... Səni itirirəm... Qaçılmaz bir reallıqla qaldım təkbətək... Həkimləri qoymadım sənə bir söz desinlər. Onlar bütün lazım olan dərmanları verib, müalicəni evdə davam etdirməyi məsləhət gördülər. Axı həm də qarşıda yubileyin idi, Bakıda olmağımız məsləhət idi. Deyəsən, inandıra bildik Səni. Özümü xəyanətkar kimi hiss edirdim. Nə yaxşı qara eynək var imiş. O günlər gözlərimə çökən hüznü, qüssəni gizlətməkdə tez-tez mənə dəstək olan qara eynək. Hotelə gəldik. Sən dincəlmək istədin. Mən də dolan ürəyimi boşaltmaq üçün, o günlərimin ən yaxın sirdaşı, həmdəmi olan gözyaşlarıma qoşulub, kədərə, dərdə sarınıb, eyvana çıxdım. Sevinc insana xəyanət edir, kədər heç bir vaxt...
Dənizin sahilində üç-dörd it balası oynaşırdı. Gözümü onlardan çəkə bilmirdim. İlahi, bu küçüklər necə də xoşbəxt idilər. Onlar hoppanıb-düşür, quyruqlarını bulaya-bulaya özlərinə Allah saydıqları sahiblərinə sarı qaçırdılar. İlk dəfə idi aşıb-daşan heyvan sevinci görürdüm. Deyəsən, bu zavallı küçüklərin it xoşbəxtliyinə həsəd apardım, onların sevincindən pay umdum. Dəlicəsinə onlardan biri olmağı arzuladım... və hönkürdüm... əlimlə üzümü tutdum.
Otağa keçdim. Sən şirin-şirin yatırdın. Xeyli müddət Sənə baxdım...
Bakıya israilli həkimlərin verdikləri dərmanlarla qayıdırdıq. Ağrıkəsici, sakitləşdirici, yuxu dərmanı, ağrıkəsici yapışqanlar, kimyaterapiya üçün preparatlar...
Gündəlikdən: “Hər azarın öz iradəsi, öz xasiyyəti var, sevinclər isə bir-birinin eynidir...”.
Milli Onkologiya Mərkəzinə gedirik. Sən həmişəki kimi maşının qabaq oturacağında oturmusan. Zümzümə edirsən hansısa mahnını. Çox yanıqlı bir səslə. O səsdə çəkdiyin xiffətin, əzabın sızıltısını eşidirəm... Maşının aynasında sürücümüz Fərmanın dolmuş gözlərini görürəm. Ancaq deyə bildim: “Qaquş, nə şirin zümzümə edirsən...”.
Sən danışardın ki, atan da maşının qabaq oturacağında oturar, bəzən “Turacı” havasını, “Dad məni tutdular...” misrasını zümzümə edərdi. Bəlkə elə Sən də o havanı zümzümə edirdin? Bilmirəm...
Möhkəm ol, Nuşa... Son zamanlar tez-tez deyirsən bu sözləri. Sən məni sona hazırlayırsan, mən isə inanmaq istəmirəm Sona...
05.06.2014. Sənin ad günün. 75 illiyin.
Səhərdən ardı-arası kəsilməyən zənglər, təbriklər...
Hansısa saytda oxuyuram: “Ölüm ayağında olan Xalq şairinin 75 illiyidir”. Hiddətdən boğuluram. Nə insani, nə mənəvi çərçivəyə sığan düşkünlük. İnsani nə varsa, hər şey reytinqə qurban edilir. Yaxşı ki, Sən yatırsan, görmürsən. Zəng edirəm o sayta. Düzəldirlər. Axşam Azdramada dövlət səviyyəsində ilk və son yubiley tədbirindir. Neçə gündür vəziyyətin ağırlaşıb. Ayaqların şişib. Yubileydə iştirakın sual altındadır. Atan öz yubileyini radioyla dinləmişdi. Ölüm ayağında. 1956-cı il mayın 12-də. On beş gün sonra, mayın 27-də dünyasını dəyişdi. Sən belə paralellər aparmağı sevirsən. O gün də düşünmüsən bunu, bilirəm. Var gücünlə özünü toplayaraq: “Gedəcəm”, – deyirsən. Heyrətamiz mərdliklə gedirsən yubileyinə...
Azdrama. Anşlaq. Səninlə sağollaşmağa gəlib camaat... Çıxışlar... “İstiqlal” ordeninin təqdimatı... Konsert... Sonda lojadan Sənin çıxışın... Həyatında rol oynayan insanlara minnətdarlığın... və hamını kövrəldən sevgi etirafın: “...Mənə 74 il yaşamaq lazım oldu ki, “sevgili” sözünün mənasını başa düşüm. Sən mənim həyat yoldaşım yox, sevgilimsən, Nüşabə...” .
Çiçək yağışı yağdı o gecə...
Gecədən xeyli keçmişdi, biz yatmırdıq. Səninlə qürur duyan Ayla mətbəxdə saysız-hesabsız gülləri ayırd edir, güldanlara qoyurdu. Biz çay içə-içə təəssüratlarımızı bölüşürdük, həmişəki kimi, xəstəliyi unudub... Bu yubiley gecəsi Sənə yeni güc verdi... yaşamaq gücü...
Gündəlikdən: “Həyat dediyimiz ömür bölümünün son nöqtəsidir. Min dəfə desək ki, hamımız üçün bu nöqtə var, heç kim buna inanmır. Amma ölümə də inanmaq lazımdır. Ölüm də buna layiqdir...”.
- Vaqif, uşaqlıqda atam məni “Qadı”, bəzən “Qadılar qadısı” çağırardı, yəni çoxbilmiş. Bəs Səni uşaqlıqda necə çağırırdılar?
- Atam mənə Qabqı deyərdi.
- Nəyə görəsə təəssüf hissi keçirirsən?
- Əlbəttə...
- Hansı dövrdə yaşamaq istərdin?
- XX əsrin 20-ci illərində. O dövrün geyimləri zövqümə uyğundur. Ancaq sovet dövlətində yox.
- Sənin həyat fəlsəfən?
- Heç kəsə irad tutmamaq, insanlarla məsafə saxlamaq və ürəyini açmamaq.
- Nəyə vaxtın çatmır?
- Yaşamağa...
- Nəyin qarşısında qırmızı işıq yandırardın?
- Müharibələrə, epidemiyalara, kataklizmlərə qırmızı işıq yandırardım. Bir də ölümə qırmızı işıq yandırardım. Çünki çox yaşamaq istəyirəm... Yaşamaq mənimçün çox maraqlıdır...
Tel-Əvivdə Səndən soruşdum: “İndi neçə yaşında olmaq istərdin?”
“92 yaşında!”, – dedin.
Sağalmaz xəstəliklə mübarizə aparan insanın ürək dağlayan cavabı. Daha çox yaşamaq arzusu...
Gündəlikdən: “Xəstələnəndən sonra başa düşdüm ki, mən həyatı çox sevirəm...”.
Həyat eşqiylə bağlı yadıma Sən yataqda olarkən çox kədərli bir məqam düşdü. Evi yığışdırmağa bizə Yevqeniya (Jenya) adında bir gənc xanım gəlirdi. Həyat yoldaşının biznesi dağılandan sonra ailəsinə kömək etmək üçün evlərdə yır-yığış işləri görürdü. Öz xarici görünüşünə görə Jenya dünyanın hər hansı podiumunu bəzəyə bilərdi. Xurmayi saçlı, mavi gözlü, boylu-buxunlu bu xanım həm də kövrək, isti ürək yiyəsi idi. Sən olduğun otağın yığışdırılmasına heç cürə razılıq vermirdin. Səni dilə tutmaq üçün dedim ki, ancaq otağın tozu alınacaq və Sənə heç bir narahatlıq verməyəcək. Bir də əgər Sən o xanımı görsən, vallah, ürəyin açılacaq. Razılıq verdin. Jenya otağına girəndə dedim: “Qaquş, bax, gör nə gözəl xanımdır”. Bu zaman Sən güclə də olsa, başını bir qədər yastıqdan qaldırdın, Jenyaya baxdın. Soruşdum: “Düzdür, qəşəngdir?” Gözlərinlə təsdiqlədin. Jenya qızardı.
2014-ci ilin yanvar ayında “Torqovı”da kinorejissor Eldar Quliyevi görmüsən. Eldar Səndən soruşub:
- Vaqif, çem ya smoqu tebe pomoç? (Vaqif, necə kömək edə bilərəm Sənə?)
- Eldar, etot film snimaet Azrail, a tı pomojeş emu v montaje... (Eldar, bu filmi Əzrayıl çəkir, sən isə ona montaj işində kömək edərsən...)
Xəstəliyini gülüş hədəfinə də çevirirdin...
“Facebook”da yazışmalarında xəstəliyinlə bağlı suallara qara yumor dilində cavab verirdin. Sanki əylənirdin xəstəliyinlə... Cavanlığımda sevdiyim yeməklərdən biri xərçəng və pivə idi. İndi pivəsiz xərçəng yeyir məni...
Ünsiyyətə daha çox ehtiyac duyurdun. Dostlarla, həmkarlarınla görüşürdün, bu, Sənə müsbət enerji verirdi. Belə görüşlərin birindən qayıdanda dedin: “Nuşa, Ramiz Rövşən məni qucaqlayanda gözləri doldu, kənara çəkildi”.
Gündəlikdən: “Çox gözəl şair, son dərəcə mehriban insandı Ramiz. Nə yaxşı ki, bizdə belə adamlar var”.
Xəstəliyini aldatmaq istəyirdin. Lazımlı, lazımsız şeylər alıb: “Özümü sevindirirəm”, – deyirdin. Tel-Əvivdə gümüş, yaqutqaş üzük alanda dedin: “Nuşa, anamın səsi gəldi qulağıma: “Oğul, al bu üzüyü, sənə düşəcək...”. Dükanda sarı rəngdə jilet görəndə dedin: “Yusifin səsi gəldi qulağıma: “Vaqulya, mütləq al bu jileti, sənə düşəcək...”.
– Qaquş, bəs papanın səsi qulağına gələndə nə almaq istəyəcəksən?
– Yox, ona gücüm çatmaz!
İkimiz də ürəkdən güldük...
“Bir ayağım gordadır, bir ayağımla şıllaq atıram...”. Ən çətin, ağır anlarda belə Sənin zarafat etmək bacarığın... Bu böyüklüyünün qarşısında baş əyirəm... Sən bütün varlığınla bildirmək istəyirdin ki, mən yaşayıram, xəstəlik mənimçün həyatın sonu deyil...
Çəkini itirmisən, yeni çəkinə uyğun əyin-baş alır, zövqlə geyinirsən həmişə kimi. Kimyaterapiyadan saçların tökülüb. Gur saçlarını dibindən qırxdıranda mən içimi yedim, Sən: “Yüngülləşdim”, – dedin. Zahirən dəyişmisən. Quruya oxşayırsan. Bütün daxilin üzündədir. Yüksək düşüncə qabiliyyətinə malik insan...
Şlyapa, araqçın qoydun, müvazinətini saxlamaqçün əlinə əsa aldın. Yeni obrazda: “İndi İsfəndiyar dayıma oxşayıram”, – deyirsən. Əynində jiletli kostyum, jiletinin cibində zəncirli cib saat, başında şlyapa, əlində əsa. Aram, inamlı yeriş. Əsl bəy... Küçədə gəzəndə zəncirli saatı cibindən çıxarıb baxmaq üçün mənə deyirsən: “Nuşa, tez-tez məndən saatı soruş...”. Mən də yol boyu gülə-gülə bir neçə dəfə Səndən saatı soruşuram.
İlahi, o dəqiqələrdə də biz xoşbəxt idik...
Tel-Əvivdə tez-tez getdiyimiz aptekdə rusdilli qızlar işləyirdi. Bizi köhnə tanışları kimi qarşılayır, Səni dövrəyə alır, əhvalını soruşurlar. Sən də öz zarafatlarından qalmır, onlara xoş sözlər deyirsən. Mən aptekə tək gələndə, qızların sualı Səninlə bağlı olurdu ancaq. Mənə deyirdilər: “Vı sçastlivaya jenşina, çto u vas takoy muj...”. (Siz xoşbəxt qadınsız ki, belə əriniz var...).
Mən aptekdəyəm. Sən yaxınlıqdakı kafedə oturub, qəhvə içir, qəlyan çəkə-çəkə gəlib-gedənləri seyr edirsən. Əl telefonuma zəng edirsən: “Sənə sürprizim var, tez gəl”, – deyirsən. Gəlirəm. Üzündə sevinc dolu təbəssüm: “Nuşa, gitara almışam. Qabaqlar gitarada çalmağı bacarırdım axı, gərək məşğul olum ki, yadıma düşsün. Hirslənmirsən?”
Mən çexoldakı gitaraya baxıb, hər şeydən öncə onu necə apacağımı düşünürəm (Sənə ağır şeylər qaldırmaq olmazdı). “Yox, niyə hirslənim ki?”, – deyib, üzündən öpürəm.
Yadındadır, bir dəfə Səndən soruşmuşdum:
- Hansı musiqi aləti olmaq istərdin?
- Altı simli gitara. Onun ilahi səsi var.
Bir təmiz gitar akkordu...
Bir təmiz musiqi nəfəsi dəyə üzünə
şam ağaclarının arasında
yarpaq mehiylə əlbir olub.
Musiqiylə təbiətin müttəfiqliyi...
Hotelə gələn kimi gitaranı çexoldan çıxartdın, kökləməyə başladın. “Yox, əllərim heç zad hiss eləmir. Kimyaterapiyanın təsiridir”, – dedin. Sonradan dəfələrlə gitarada çalmağa cəhd etsən də, nəticə həmin oldu... Yaxşı ki, tütəkdə, dodaq qarmonunda çalmağına mane olmadı...
Kimyaterapiya xəttini də dəyişdi. Bloknotunda yazılar azaldı. Bloknotundakı son yazılarından biri:
“7.1.2014. Daha Bakıda və Tel-Əvivdə dükan qalmadı. Abırlı kəfənlik satan tapa bilmədim. Yudaşkinlə (tanınmış rus modelyeri) Moskvada Səlim Vəkilov danışıb. O tikəcək...”
(Davamı var)
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(03.11.2026)
Təhminə və Zaur pərəstişkarları üçün xoş bir sürpriz
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Və inanılmazı baş verdi. Gözüm afişalar sırasında “Təhminə və Zaur” sözünü aldı. Özü də bu dəfə teatr tamaşası qismində.
Heç şübhə etməyə dəyməz, bu gün rəy sorğusu aparılsa, Azərbaycanın ən sevilən sevgi romanı Anarın "Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi" romanı, ən sevilən sevgi filmi isə bu roman əsasında ekranlaşdırılmış “Təhminə və Zaur” filmi olacaq. Və indi bu sırada kitabla və filmlə yanaşı bir tamaşanın da dayanması perspektivinin yaranması, əlbəttə ki, incəsənətsevərlər üçün əsl sürprizdir. Xüsusən də sevib sevilənlər üçün.
Tamaşanı səhnələşdirən istedadlı dramaturq Ülviyyə Heydərovaya müraciət etdik və bəzi detalları aydınlaşdırdıq. Yeni ilin ilk ayında – 29 yanvar tarixində, saat 19:30-da Heydər Əliyev Sarayında premyerası baş tutacaq tamaşa Anarın həm sözügedən "Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi", həm də məzmun cəhətcə onun istinadgahı və başlanğıc nöqtəsi hesab edilən "Ağ liman" romanları, eləcə də görkəmli ədibimizin qızı, yazıçı Günel Anarqızının "Altıncı" əsərlərinin motivləri əsasında ərsəyə gətirilibdir.
Tamaşanın prodüseri Ziya Ağa, quruluşçu rejissoru Əməkdar incəsənət xadimi Bəhram Osmanovdur. Təhminə rolunu Əməkdar artist Mələk Abaszadə, Zaur rolunu isə Tural Rza ifa edəcəklər.
Tamaşanın ssenarisi Təhminənin xatirlamaları üzərində qurulubdur. Sirlərlə dolu, keşməkeşli, ancaq qəfildən yarıda qırılan bir ömür və bu ömrün ən qiymətli qəniməti – şiddətli, ehtiraslı qara sevda. Hisslərin və düşüncələrin kontrastı və kulminasiyası. Azadfikirliliyi sevməyən cəmiyyətin təzyiqi şəraitində mental sədləri aşıb keçmək istəyən istəklər, bunlardan qaynaqlanan səhvlər və sonluqda tam fiasko!
Bu texnologiyalar, internet və süni intellekt dövründə get-gedə korşalmaqda olan əsl sevgi hisslərini oyatmağa hədsiz ehtiyac var. Odur ki, əfsanəyə çevrilmiş Təhminə və Zaur sevgisinə təkrar-təkrar qayıtmağa dəyər.
Düşünürük ki, tamaşa bizə əsl incəsənət zövqü yaşadacaq.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(03.11.2026)
“Ədibin Evi” Mir Cəlal adına VI Hekayə Müsabiqəsini elan edib
Görkəmli yazıçı, alim və pedaqoq Mir Cəlalın 1929-1941-ci illərdə İçərişəhərdə yaşadığı məkanda yaradılmış “Ədibin Evi” Ədəbiyyata Dəstək Fondu Azərbaycan ədəbi irsinin tədqiq və təbliği ilə məşğul olur. Bu sırada artıq 6-cı ildir ki, keçirilən hekayə müsabiqəsi xüsusi yer tutur. Müsabiqə hər dəfə həm istedadlı yazarları ortaya çıxarır, həm də Azərbaycan ədəbiyyatını orijinal, maraqlı hekayələrlə zənginləşdirir.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı xəbər verir ki, 1 noyabr 2026-cı il tarixindən etibarən “Ədibin Evi” Mir Cəlal adına növbəti - VI Hekayə Müsabiqəsini elan edib. Gələn il martın 1-dək davam edəcək müsabiqə həm peşəkar, həm də həvəskar yazarlara açıqdır.
Müsabiqəsinin şərtləri dəyişməz qalır: təqdim edilən hekayələr Azərbaycan dilində yazılmalı, həcmi 1500 sözdən çox olmamalı, yeni olmalı -ə vvələr çap və ya elektron şəkildə yayılmamalı, bir də son günlər qələm əhlinin yorulmdan müraciət etdiyi süni intellektdən istifadə edilmədən yazılmalıdır.
Hekayələr müəlliflərin adı, soyadı, əlaqə məlumatı ilə birgə 2027-ci il martın 1-dək elektron şəkildə Bu email ünvanı spambotlardan qorunur. Onu görmək üçün JavaScripti qoşmaq lazımdır. ünvanına göndərilməlidir.
Hekayə mövzusu sərbəstdir. Müsabiqəyə yekun 2027-ci ilin aprelin sonunda vurulacaq.
Mükafat fondu isə ənənəvi olaraq yüksəkdir:
1-ci yer üçün 3000 AZN;
2-ci yer üçün (2 nəfər) 2000 AZN;
3-cü yer üçün (3 nəfər) 1000 manat AZN.
Müsabiqənin şəffaf və obyektiv keçirilməsinə onun olduqca nüfuzlu Münsiflər heyəti, eləcə də görkəmli yazıçımız Mir Cəlalın adına layiq vicdanlı, şərəfli fəaliyyəti ilə tanınan “Ədibin Evi” tam zəmanətdir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(03.11.2026)
Sanki hüzurun özüsən...
Duyğuların gecəyə sığmadığı bir sevgi haqqında
”Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi
Gecə səni düşünərkən darıxmaq nə qəribə şeydir, nə qədər susursan, bir o qədər içindən danışmaq... Adını çəkmədən adını anmaq, heç kimin bilmədiyi bir yerdə sənin yoxluğuna sarılıb ağlamaq... Və bütün bunlara baxmayaraq, sanki bir gün gələcəksənmiş kimi ürəyinin qapısını açıq saxlamaq...
Bilirsənmi, bəzən insan kiməsə qovuşmaq üçün deyil, ona doğru gedən yolları düşünmək üçün də darıxır. Mən də gecələr səni düşünərkən bir yol çəkirəm içimdə, nə başlanğıcı bəllidir, nə sonu... Yolun bir tərəfində sən varsan, o biri tərəfində mənim bütün imkansızlıqlarım. Aramızda deyilməmiş sözlər, yarımçıq qalmış xəyallar, bəlkə də heç vaxt gerçəkləşməyəcək bir gələcək dayanır. Amma qəribədir, ürəyim yenə də sənə tərəf gedir. Ağlım hər dəfə geri çağırır məni, ürəyim isə bircə dəfə də olsun o yoldan dönməyə razı olmur...
Kaş biləydin, bəzən insanın bütün istəyi nə böyük bir evdir, nə də sonsuz xoşbəxtlik. Bəzən bir cüt gözün içində dincəlməkdir, bir səsin sükutuna qarışmaq, bir çiyinə başını qoyub dünyanın səndən istədiyi hər şeyə bir neçə saatlıq da olsa, yox deməkdir. Heç nəyi izah etmədən anlaşılmaq, güclü görünmək məcburiyyətindən qurtulmaq, hər kəsə çatmağa çalışdığın bu həyatda bir nəfərin yanında özünə çatmaqdır...
Mən bəzən hər şeyi buraxıb sənə gəlməyi düşünürəm. Nə arxamda qalanları hesablayıram, nə də qarşıma çıxacaq maneələri. Sadəcə gəlirəm xəyalımda... Bir küçəni keçirəm, bir gecəni adlayıram, bütün qorxularımı arxada qoyuram. Qapını açdığını düşünürəm, mənə baxırsan... Və o an dünyada heç nə baş vermir, amma mənim içimdə illərdir baş verməyən nə qədər gözəl şeylər oyanır. Bir kəlmə demirsən, mən də heç nə soruşmuram. Sadəcə sənə sarılıram... Sanki bu qucaqlaşmada bütün gecikmiş ömrümü yaşayıram.
Sonra gözlərimi açıram. Otaq yenə eyni otaqdır, gecə yenə eyni gecə... Pəncərənin arxasında külək, ürəyimin içində sən... Və mən anlayıram ki, bəzi yollar ayaqlarınla gedilmir, bəzi qapılar əllərinlə açılmır. İnsan bəzən birinə çatmaq üçün əvvəlcə öz taleyinin bütün divarlarını aşmalıdır. Mən isə hələ də səninlə mənim aramıza çəkilmiş görünməz divarların qarşısında dayanmışam.
Sanki hüzurun özüsən...
Bu sözü özümə dəfələrlə deyirəm, amma heç cür izah edə bilmirəm. Necə olur ki, bir insan həm bu qədər uzaq, həm bu qədər doğma olur? Necə olur ki, toxunmadığın bir əl ən yorğun gecəndə sənə təsəlli verir? Necə olur ki, yanında olmadığın birinin varlığını bütün varlığınla hiss edirsən? Və necə olur ki, dünyanın heç bir yerində tapmadığın rahatlığı heç vaxt tam sahib ola bilmədiyin bir insanda axtarırsan?
Bəlkə sən bilmirsən, mən səni yalnız darıxanda düşünmürəm. Bəzən yaxşı bir xəbər eşidəndə ilk sənə danışmaq istəyirəm. Bəzən ürəyimə bir kədər çökəndə sənin susmağın belə mənə yaxşı gələr deyə düşünürəm. Bəzən elə yoruluram ki, heç kimə heç nə anlatmaq istəmirəm, amma sənin yanında saatlarla susmağa razı oluram. Çünki mənim üçün sən sadəcə seviləcək biri deyilsən. Sən həm də içimdəki səs-küyün dayandığı, düşüncələrimin bir-birindən əl çəkdiyi, ruhumun özünü müdafiə etmədiyi yersən.
Mən səndə bir insanın üzünü deyil, bəlkə də illərdir axtardığım dincliyi sevirəm. Sənə baxanda yalnız səni görmürəm, sənin yanında ola biləcəyim özümü də görürəm. Hər kəsə qarşı möhkəm dayanmaqdan yorulmuş, hər şeyi içində həll etməyə alışmış, bəzən bircə dəfə də olsun kimsənin onu düşünməsini istəyən özümü... Mən sənin yanında həyatın bütün suallarına cavab tapmaq istəmirəm. Sadəcə bəzi sualları verməkdən yorulmaq, bəzi ağrıları izah etməmək, bəzi gecələri tək keçirməmək istəyirəm.
Amma həyat həmişə ürəyimizin dilində danışmır. Bəzən iki insanın bir-birinə yaxınlığı bütün məsafələrdən güclü olur, yenə də onları bir araya gətirməyə bir ömür belə kifayət etmir. Bəzən istəmək çatmır, sevmək yetmir, darıxmaq yolları qısaltmır. Bəzən insanın ürəyi bir yerə aid olur, həyatı isə onu tamam başqa istiqamətə aparır.
Mənim qorxum da elə budur... Sənə gəlmək istəyib gələ bilməmək, sənə sarılmaq istəyib uzaq qalmaq, səninlə yaşana biləcək gözəl günləri yalnız xəyalımda yaşamaq... Bir gün zamanın hər şeyi dəyişdirdiyini görmək, amma içimdəki o bircə istəyin heç dəyişmədiyini anlamaq. Bəlkə də illər sonra bir mahnının içində yenə səni tapacağam, bir küçədən keçərkən səni xatırlayacağam, gecənin ən səssiz saatında yenə ürəyim sənə tərəf dönəcək. Və mən özümə deyəcəyəm: Bəzi insanlar həyatımızdan keçmir, onlar gəlib içimizdə bir yerə çevrilirlər. Sonra nə qədər uzaqlaşsaq da, özümüzdən uzaqlaşa bilmədiyimiz kimi onlardan da tam uzaqlaşa bilmirik.
Sənə bir gün qovuşsam, bəlkə də sənə danışacağım çox şey olmayacaq. Çünki bu gecələrin hamısını sözlərimlə deyil, susmağımla yaşamışam. Sənə hansı gecə nə qədər darıxdığımı, hansı anda sənə gəlmək üçün bütün dünyanı arxada qoymaq istədiyimi, hansı xəyaldan sonra gözlərimi açıb yenidən yoxluğunla üzləşdiyimi necə anlatmaq olar ki? Bəzi duyğular danışıldıqca kiçilər, bəzi sevgilər isə sözlərə sığmadığı üçün insanın içində böyüyər, böyüyər, axırda ürəyinə dar gələr...
Ona görə bəlkə də bir gün qarşında dayananda sadəcə gözlərinə baxacağam. Sən o baxışda nə görərsən, bilmirəm. Bəlkə bir az yorğunluq, bəlkə illərin yığdığı həsrət, bəlkə də heç kimə söyləmədiyim o böyük, səssiz sevgini... Amma mən sənin gözlərində bir az da olsa dinclik tapa bilsəm, elə biləcəyəm ki, bütün yollar boşuna getməyib.
Çünki mən səni hər şeyin asan olduğu bir dünyada sevmədim. Səni bütün qapıların açıq olduğu, bütün yolların bizə çıxdığı, hər istəyin gerçəyə çevrildiyi bir həyatda sevmədim. Mən səni imkansızlıqların içində sevdim. Gələ bilmədiyim yolların, deyə bilmədiyim sözlərin, əlimin çatmadığı arzuların içində... Bəlkə də buna görə sənə olan hissim bir istəyin sərhədini aşdı. Artıq səni yalnız yanımda istəmirəm, sənin varlığının mənə yaşatdığı o qəribə dincliyi də itirməkdən qorxuram.
Bəzən özümə sual verirəm: Əgər bir gün hər şeyi buraxıb sənə gəlsəm, məni həqiqətən gözləyən bir qucaq olacaqmı? Yoxsa mən öz həsrətimin qapısını döyəcəyəm? Bəs əgər gəlməsəm, bir ömür boyu içimdə «Kaş ki...» deyə başlayan cümlələrlə yaşayacağam? Hansı ağrı daha ağırdır, bilmirəm: Gedib istədiyin yerdə olmamaq, yoxsa heç getməyib ömrünün sonuna qədər orada ola biləcəyini düşünmək?
Cavab tapa bilmirəm. Bəlkə də sevgi elə budur: İnsan bəzən bir cavab üçün deyil, bir hissin içində qalmaq üçün yaşayır. Bütün məntiqini qarşısına qoyur, bütün səbəbləri bir-bir sadalayır, özünə dönməyin daha doğru olduğunu deyir, amma gecə düşəndə ürəyinin yenə eyni adı pıçıldadığını eşidir.
Sən mənim gecələrimin ən gözəl ağrısısan. Həm gəlmək istədiyim yol, həm də məni olduğum yerdə saxlayan səbəb... Həm qəlbimin sığınacağı, həm də qovuşa bilməmək qorxum. Səni düşünəndə içim isinir, sənə çata bilməyəcəyimi düşünəndə elə bil dünyanın bütün qapıları bağlanır. Və mən o qapıların qarşısında nə qədər güclü görünməyə çalışsam da, içimdə bir qadın var ki, o, sadəcə sevdiyi adama sarılmaq istəyir. Heç nə istəmir ondan... Nə söz, nə vəd, nə də gələcək haqqında min dəfə verilmiş qərarlar. Sadəcə bir qucaq, bir az sükut, bir az da «mən buradayam» deyən nəfəs...
Kaş bir gecə zaman bizdən heç nə tələb etməsəydi. Keçmiş qapımızı döyməsəydi, gələcək bizi qorxutmasaydı, dünya öz qayğılarını bir kənara qoyub bizə bircə gecəlik yer versəydi. Mən də başımı çiyninə qoyub içimdə illərdir gəzdirdiyim bütün yorğunluğu sənin nəfəsinə qarışdıra bilsəydim. Səhərə qədər heç nəyi düşünmədən, heç nədən qorxmadan, sabahın bizi ayıracağını bilmədən sadəcə həmin anın içində qala bilsəydim...
Bəlkə də onda anlayardım niyə bütün yolların sonunda səni görürəm, niyə gecələr adınla sakitləşirəm, niyə sənə çatmaq fikri bəzən bütün imkansızlıqlardan güclü gəlir. Bəlkə onda anlayardım ki, mənim axtardığım təkcə sən deyilmişsən, sənin yanında hiss edəcəyim o unudulmuş rahatlıq, o qorxusuzluq, o özüm ola bilmək azadlığı imiş...
İndi isə gecədir. Mən yenə səni düşünürəm. Bəlkə sən başqa bir yerdə, başqa bir düşüncənin içindəsən. Bəlkə bu saatlarda heç ağlına da gəlmirəm. Bunu bilmirəm. Amma bilirəm ki, mənim gecəmdə sənin üçün ayrılmış bir yer var. Nə zamanla dolur, nə başqa bir səslə, nə də özümə verdiyim sözlərlə bağlanır. Mən o yeri qoruyuram, sanki bir gün gələcəksən deyə yox, sənə olan hissimin mənim üçün nə qədər gerçək olduğunu özümə xatırlatmaq üçün...
Və əgər bir gün gəlsən, mən sənə bütün bunları danışmayacağam. Bəlkə sadəcə əlindən tutacağam. Barmaqlarının istiliyində bu qədər gecikmiş bir yaxınlığı duyacağam. Sonra başımı qaldırıb üzünə baxacağam və içimdən sakitcə keçirəcəyəm: Demək, insan bəzən bir ömür boyu bir qucağın yolunu gözləyə bilərmiş. Demək, bəzən bir nəfərin yanında olmaq dünyanın bütün ağırlığını unutdurarmış. Demək, mənim bütün bu gecələrdə axtardığım elə bu imiş...
Sənə çatmaqmı, yoxsa səndə dincəlməkmi — artıq özüm də bilmirəm. Bildiyim yalnız budur ki, bu gecə də ürəyim sənə gəlmək istəyir. Bütün yolların bağlı olduğunu bilə-bilə, bütün səbəbləri anlaya-anlaya, həyatın bəzən insanın ən çox istədiyini ona vermədiyini qəbul edə-edə...
Yenə də sənə gəlmək istəyirəm.
Çünki bəzi insanlar sevilmir sadəcə, onlara doğru çəkilir insanın bütün varlığı. Sanki ruhu çoxdan tanıyır onları, sanki qəlbi onların yanında öz doğma evini tapıb. Və nə qədər uzaq düşsə də, nə qədər geciksə də, nə qədər imkansızlıq yığışsa da araya, bir hiss var ki, susmur, bir həsrət var ki, bitmir, bir yol var ki, ürəkdə davam edir...
Sən mənim o yolumsan.
Gecələr düşüncələrimin dönüb-dolaşıb gəldiyi, bütün yorğunluğumun adını çəkdiyi, hər şeydən qaçmaq istəyəndə sığınacaq kimi xəyal etdiyim yersən.
Bəlkə sən heç vaxt bilməyəcəksən sənə nə qədər gəlmək istədiyimi. Bəlkə də bu şeir sənin heç vaxt oxumayacağın bir gecənin səssiz şahidi olaraq qalacaq. Amma mən yenə də yazıram... Çünki içimdə sənə doğru uzanan bu qədər uzun bir yol var ikən susmaq özümə xəyanət kimi gəlir.
Və gecənin ən dərin yerində gözlərimi yumub səni düşünərkən bütün dünyaya demək istədiyim bircə cümlə var:
Mən səndən qaçmaq istəmirəm, mən sənin yanında özümdən, həyatdan, bütün yorğunluqlarımdan bir az uzaqlaşıb dincəlmək istəyirəm.
Çünki sən...
Sən bəlkə də mənim üçün qovuşmaqdan da böyük bir duyğusan.
Sanki hüzurun özüsən.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(03.11.2026)
Qızlarımıza gözəl, parlaq gələcək vermək üçün ilk addımı biz özümüz atmalıyıq
Aysu Məhərrəmli,
İmran Qasımov adına Naxçıvan Şəhər Mərkəzləşdirilmiş Kitabxan Sisteminin əməkdaşı.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
İnanclarına görə başını örtən qadınlara sonsuz hörmət edirəm. Dinimiz gözəldir, imkan verin gözəl olaraq da qalsın. Qoy din olduğu kimi - mərhəməti, ədaləti, sevgini gözəlliyi ilə yaşasın. Cəmiyyətin gələcəyi bu gün uşaqlarımıza verdiyimiz tərbiyədən, aşıladığımız dəyərlərdən asılıdır.
Azərbaycan tarixində də qızların təhsilinə verilən dəyəri görmək olar. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin 1901-ci ildə qızlar məktəbinin yaradılmasına verdiyi dəstək bunun ən vacib nümunələrindəndir.
Mən dinin mahiyyətini insanın davranışlarında olduğunu düşünürəm. Qızlarımızın necə geyinməsindən əvvəl necə düşündüyünə, nəyə inandığından əvvəl necə insan olmalarına diqqət etməliyik. Ona görə də qızlarımızı qorumağın ən düzgün yolu onları biliklə, sevgi ilə və sağlam dəyərlərlə gücləndirməkdir. Qızlarımıza “sən qızsan, bunu edə bilməzsən” demək yerinə “mən sənin yanındayam, sən bunu bacararsan” deməyi öyrənməliyik. Çünki gözəl gələcək öz-özünə yaranmır. O gələcəyi biz özümüz qururuq.
Dini inancı olan qadınlara və onların seçimlərinə hörmət etmək hər birimizin mənəvi borcudur. Baş örtüyü taxmaq və taxmamaq insanın şəxsi seçimi, dünyagörüşü və inancı ilə bağlıdır. Onu deyim ki, körpə yaşından, özünü dərk etmədiyi yaşdan uşaqların zorla hicablanmasının əleyhinəyəm. Məscidə gedərkən başımızı örtür, oranın müqəddəsliyinə uyğun geyinməyə çalışırıq. Bunu böyüklərimizdən görmüş, adət-ənənələrimizdən öyrənmişik. Ancaq ibadət məkanında geyim qaydalarına riayət etməklə məktəbdə vahid geyim formasına əməl etmək fərqli məsələlərdir. Məktəblərdə də hicab taxmaq olmaz. Vahid geyim forması var və buna da əməl olunmalıdır. Uşaqlıq insan həyatının ən gözəl və ən qayğısız dövrüdür. Hər bir qız uşağının haqqı var saçlarını digər uşaqlar kimi hörsün, bantik vursun, külək onun da saçlarına toxunsun. Uşaqlarımıza hər hansı dini və ya dünyəvi seçimi zorla qəbul etdirmək yerinə düzgün tərbiyə, sevgi və azad düşüncə verməliyik. Buna görə də qızlarımız üçün daha mərhəmətli, ədalətli və azad bir dünya yaratmaq bizim ən böyük məsuliyyətlərimizdən biridir.
Təhsil alan, düşünən və öz hüquqlarını bilən qız gələcəkdə yalnız öz həyatını deyil, ailəsini və cəmiyyətinidə inkişaf etdirə bilər. Gəlin, qızlarımızın əlindən kitabı almayıb onların əlinə kitab verək.
Bəzi xarici qüvvələr Azərbaycanda sabitliyi və sakitliyi pozmağa çalışır. Lakin xalqımız hər zaman öz birliyini, həmrəyliyini və dövlətinə olan bağlılığını qoruyub saxlamalıdır. Heç bir təxribat xalqımızın birliyinə və gələcəyə olan inamına xələl gətirməməlidir. Vətənə sevgi yalnız sözlə deyil, əməllə, məsuliyyətli davranışla, qanunlara hörmətlə və cəmiyyətə fayda verməklə göstərilməlidir. Unutmamalıyıq ki, Azərbaycanın ən böyük gücü onun xalqıdır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(03.11.2026)
Emin Sabitoğlu və Daft Punk-ın "Veridis Quo" sirri
Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
İncəsənət və musiqi dünyası bəzən onilliklər sonra ortaya çıxan, zaman və məkan sərhədlərini aşan təəccüblü bənzərliklərlə doludur. Bu bənzərliklərin müasir musiqi tarixində ən çox rezonans doğuran və müzakirə edilən nümunələrindən biri, fransız elektron musiqisinin əfsanəsi "Daft Punk" qrupu ilə Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin korifeyi Emin Sabitoğlunun yaradıcılığı arasında yaranmış melodik bağdır. İki fərqli əsr və tamamilə fərqli janrlar arasında bədii körpü quran bu musiqi müəmması, milli mədəniyyətimizin universal gücünü bir daha nümayiş etdirir.
Məsələnin kökü ötən əsrin 70-ci illərinə – Azərbaycan kinosunun intibah dövrünə dayanır. 1971-ci ildə rejissor Arif Babayev kinomuzun şah əsərlərindən sayılan "Gün keçdi" filmini ərsəyə gətirir. Filmin fəlsəfi fərziyyəsini, qovuşa bilməyən iki gəncin kədərli sevgi hekayəsini və Bakının nostalji payız ab-havasını vizual olaraq tamamlamaq üçün görkəmli şair Vaqif Səmədoğlunun "Bir axşam taksidən düşüb payıza..." misraları ilə başlanan şeirinə müraciət olunur. Mahnının musiqisi isə unudulmaz bəstəkar Emin Sabitoğluya həvalə edilir. SSRİ Xalq Artisti Mirzə Babayevin bənzərsiz, dramatik və məxməri ifası ilə lentə alınan bu bəstə, qısa müddətdə Azərbaycan mədəniyyətinin qızıl fonduna daxil olaraq zamansız bir klassikaya çevrilir.
Bu musiqi şedvrinin yazılmasından tam 30 il sonra – 2001-ci ildə dünya musiqi arenasında sensasiya yaşanır. Elektron musiqini kökündən dəyişdirən "Daft Punk" qrupu özünün kult statuslu "Discovery" albomunda "Veridis Quo" adlı instrumental treki təqdim edir. Son illərdə həm yerli, həm də əcnəbi musiqi tənqidçiləri, eləcə də rəqəmsal platformalardakı musiqi həvəskarları tərəfindən aparılan harmonik müqayisələr sensasiyalı bir faktı ortaya çıxarmışdır. "Veridis Quo" trekinin ana melodiyası, akkord strukturu və ritmik gedişatı Emin Sabitoğlunun Mirzə Babayev üçün bəstələdiyi melodiya ilə demək olar ki, tamamilə eynilik təşkil edir.
Musiqinin texnoloji tərəfini və harmonik strukturunu analiz etdikdə bəzi fundamental məqamlar aydınlaşır. Emin Sabitoğlu 1971-ci ildə bu bəstədə klassik Azərbaycan musiqi duyumu ilə Qərb estradasının kədərli minor akkordlarını ustadcasına sintez etmişdi. "Daft Punk" isə həmin bu dərin və insan ruhuna toxunan melodiyanı götürərək onu müasir analoq sintezatorlar vasitəsilə elektron musiqi (Synth-wave/French House) janrına uyğunlaşdırıb. Bir tərəfdə canlı orkestr, akustik alətlər və 1971-ci il Bakısının kədərli küçələrinin ruhu, digər tərəfdə isə XXI əsrin rəqəmsal filtrləri və elektron təkrarlanan ritmləri dayansa da, hər iki trekin ötürdüyü emosional tezlik eynidir.
Bu bənzərlik istər rəsmi olaraq qeyd edilməmiş şüurlu bir mənimsəmə (sampling), istərsə də dahi beyinlərin eyni tezlikdə kəsişməsindən doğan dahi bir təsadüf olsun, dəyişməyən tək bir həqiqət var: Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin bəşəri gücü. 1971-ci ildə Bakıda fortepiano arxasında doğulan bir melodiya, onilliklər sonra dünya gəncliyinin ən çox dinlədiyi elektron musiqinin təməl sütununa çevrilə bilmişdir. Bu isə Emin Sabitoğlu dühasının zamansızlığının ən bariz sübutudur.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(03.11.2026)
Azərbaycan Televiziyasında cizgi filmləri istehsalının təməlini qoyan şəxs
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Hər halda etiraf etməliyik ki, Rusiyada təhsil almaq həm Çar dönəmində, həm də SSRİ illərində bu bayraq altında olan hər bir xalqın nümayəndəsi üçün müstəsna üstünlük verirdi, onlar fərqlənir, daha üstün nailiyyətlər əldə edirdilər.
Vaqif Behbudov 1938-ci ilin 3 noyabrında dünyaya gəlib.
1961-ci ildə Sank-Peterburq Dövlət Kino və Televiziya Universitetini bitirib. Azərbaycan Televiziyasında cizgi filmləri istehsalının təməlini qoyub. Əvvəlcə kinooperator, daha sonra isə kinorejissor kimi filmlər çəkib. "Gözlük", "Danışan işıqlar", "Qırmızılar, qaralar və başqaları", "İlham", "Göyçək Fatma", "Ustalar, qızıl əllər", "Yayın bir günündə", "Sağ ol, dostum", "Basatın igidliyi", "Xeyirli nağıl", "Qız qalası", "Qurbanəli bəy", "Qara leylək", "Sehirli çıraq", "Başlanğıc", "Analar və laylalar" adlı cizgi filmlərinin rejissoru və operatoru olub.
V. Behbudov operator olaraq "Üzeyir Hacıbəyov", "Bizim Şamama", "Təsnif", "Şövkət Ələkbərova" və s. sənədli filmlərin hazırlanmasında işləyib. Rejissor kimi "Nailə", "Kamil", "Özümlə heç nə aparmayacağam"(Əzizə Cəfərzadə), "Əbədi zirvə", "Müslüm Maqomayev −55", "Mənlə mən arasında", "Azərbaycan Respublikasının Təhlükəsizlik orqanları", "Sənsiz", "Bakı-SOS uşaq kəndi", "Bağlı qapı" (Akademik Əziz Əliyev), "Sənsiz" (Akademik Zərifə Əliyeva), "Kərpickəsən kişi", "İlmələrdə yaşayan həyat" (rəssam Kamil Əliyev), "Sirli salnamələr", "Girdiman", "Yeraltı şəhərin izi ilə", "Lahıc", "Azərtac-85" sənədli filmlərini çəkib. Müəllifi olduğu cizgi filmlərindən altısı Beynəlxalq Televiziya Filmləri Festivalında Priz və Mükafatlara layiq görülüb.
Dövlət və "Humay" Mükafatları Laureatı, Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsüdür. "Azərbaycantelefilm" Yaradıcılıq Birliyində Operatorlar qrupunun rəhbəri, Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının katibidir. Ümumilikdə 45 illik iş stajına malikdir
Filmoqrafiya
1. Analar və laylalar
2. Aşıq Veysəl
3. Bakı SOS Uşaq Kəndi
4. Basatın igidliyi
5. Başlanğıc
6. Boradigah
7. Bu yol Şabran yoludur
8. Danışan işıqlar
9. Deportasiya
10. Əbədi zirvə
“Ədəbiyyat və incəsənər”
(03.11.2026)


