Nemət Tahir,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portlının Qarabağ təmsilçisi
Bildiyiniz kimi, fevralın 14-ü ölkəmizdə Televiziya və Radio İşçiləri Günü kimi qeyd edilir. Həmin gün həm də “Mədəniyyət TV” kanalının yaranma günüdür. 2011-ci ilin 14 fevralında saat 21:00-da fəaliyyət başlayan kanalın şənbə günü 10 yaşı tamam oldu.
Azərbaycan mediasının mühüm platformalarından biri olan Mədəniyyət TV-nin bu keçən 10 illik gəaliyyətinə qısaca rakurs etsək nə görərik? On il – tarix üçün qısa, televiziya üçün isə ciddi təcrübə və formalaşma mərhələsidir. Bu müddət ərzində kanal ölkənin mədəni həyatının salnaməçisinə çevrilərək sənətin, ədəbiyyatın, musiqinin, teatrın və milli-mənəvi dəyərlərin təbliğində mühüm rol oynayıb.
Mədəniyyət TV yarandığı gündən etibarən əsas məqsədini Azərbaycan mədəniyyətinin zəngin irsini qorumaq, təbliğ etmək və yeni nəsillərə çatdırmaq kimi müəyyənləşdirib. Kanalın efirində klassik ədəbiyyatımıza, muğam sənətinə, aşıq yaradıcılığına, teatr və kino tariximizə həsr olunmuş verilişlər geniş yer alıb.
Eyni zamanda, müasir yaradıcı nəsil – gənc yazıçılar, rəssamlar, musiqiçilər və rejissorlar üçün də bu kanal bir təqdimat meydanına çevrilib. Beləliklə, Mədəniyyət TV ənənə ilə müasirliyi bir araya gətirən platforma rolunu oynayıb.
Kanalın əsas xüsusiyyətlərindən biri də maarifçilik xəttidir. Tarixi şəxsiyyətlər, görkəmli sənətkarlar, mədəniyyət xadimləri haqqında hazırlanmış sənədli filmlər və layihələr tamaşaçı auditoriyasının mədəni dünyagörüşünün formalaşmasına xidmət edib.
Mədəniyyət TV təkcə informasiya ötürən vasitə deyil, həm də estetik zövq formalaşdıran, milli kimliyi gücləndirən bir məktəb funksiyasını yerinə yetirib.
Son on il ərzində media məkanında ciddi dəyişikliklər baş verib: rəqəmsallaşma, sosial şəbəkələrin təsiri, tamaşaçı maraqlarının transformasiyası. Mədəniyyət TV bu dəyişikliklərə uyğunlaşaraq efir məkanını yeniləyib, sosial platformalarda aktiv iştirak edib, layihələrini daha müasir formatda təqdim etməyə başlayıb.
Bu isə kanalın yalnız keçmişə söykənən deyil, gələcəyə yönəlmiş media qurumu olduğunu göstərir.
10 illik yubiley yalnız hesabat deyil, həm də yeni mərhələnin başlanğıcıdır. Qarşıdakı illərdə Mədəniyyət TV-nin Azərbaycan mədəniyyətinin beynəlxalq miqyasda tanıdılmasında, regionlarda mədəni həyatın işıqlandırılmasında və gənc istedadların üzə çıxarılmasında daha fəal rol oynayacağı gözlənilir.
Bu 10 il sübut etdi ki, mədəniyyətə həsr olunmuş televiziya kanalı cəmiyyət üçün zəruridir. Çünki mədəniyyət millətin yaddaşı, kimliyi və gələcəyidir.
Mədəniyyət TV-yə yeni yaradıcılıq uğurları, zəngin layihələr və daha geniş tamaşaçı auditoriyası arzulayırıq.
Bir neçə kəlmə ilə də ümumən Televiziya və Radio İşçiləri Gününə toxunmaq istəyirəm.
Şərqdə ilk televiziyanın ölkəmizdə fəaliyyətə başlamasından ötən 67 il ərzində Azərbaycanda televiziya yayım şəbəkəsi qurulub, ən müasir standartlara əsaslanan rəqəmli televiziya yayımvericiləri istismara verilib.
1956-cı ilin fevralına qədər "Bakı studiyası"nın ara-sıra sınaq verilişləri yayımlanıb. İlk veriliş günü ekranda Nəcibə Məlikova görünüb və çıxışına "Göstərir Bakı!" kəlməsi ilə başlayıb. Bununla yanaşı, həmin gün ekranda "Bəxtiyar" bədii filmi nümayiş etdirilib. "Bakı studiyası" əvvəlcə həftədə iki, sonra üç dəfə 2 saatlıq proqramla efirə çıxıb. İlk mərhələdə televiziya sahəsində mütəxəssislər olmadığından orada işləməyə radio, qəzet və teatr əməkdaşları dəvət ediliblər.
Lakin 70-ci illərdən etibarən "Azərbaycan Televiziyası"nın gündəlik veriliş və proqramlarının yayım həcmi 10 saata, 80-ci illərdə 18 saata çatdırılıb. 2005-ci ilin yanvarından isə televiziya 24 saatlıq fasiləsiz yayıma keçib. Azərbaycanda televiziya yayıma başladığı 1956-cı ildə teleqüllənin inşası tam başa çatmamış olub. Ona görə də "Bakı studiyası"nın ötürücüsü 44 metrlik adi neft buruğunda quraşdırılıb. 1957-ci ildə hündürlüyü 180 metr olan teleqüllə istifadəyə verilib.
O zaman qüllənin vasitəsilə ötürülən verilişlərə yalnız paytaxtda və onun ətrafında baxmaq mümkün olub. Proqram saatının artırılması, qabaqcıl texnologiyanın rabitə və telekommunikasiya sistemində tətbiq olunması yeni teleqüllənin ucaldılmasını tələb edirdi. Ona görə də 1979-cu ildə Azərbaycan SSR Rabitə Nazirliyi Bakıda 310 metrlik teleqüllənin tikilməsi üçün fəaliyyətə başlayıb.
Təməli 1981-ci ildə qoyulan yeni televiziya qülləsi 1996-cı il iyunun 7-də istifadəyə verilib. 1971-ci il noyabrın 7-dən Azərbaycan televiziyası rəngli yayıma başlayıb. 2004-cü ilin fevralından başlayaraq AzTV-nin proqramlarının Avropa ölkələrində daha keyfiyyətli yayımı təmin edilib. Bu məqsədlə Teleradio İstehsalat Birliyinin mütəxəssisləri teleqüllə kompleksində yeni rəqəmsal TV – "Up-link” stansiyasını quraşdırıblar.
İndi Azərbaycan Televiziyasının verilişləri həmin stansiyadan Avropaya "Hot Bird" və "SESAT", Şimali Amerikaya "Galaxy 25", Asiyaya "Turksat 1C" peykləri vasitəsilə yayılır. 2007-ci ildə Avropaya yayımın texniki müvafiqliyinə görə Azərbaycan Televiziyası "Avropa keyfiyyəti" medalına layiq görülüb. Hazırda AzTV yüksək keyfiyyətli rəqəmsal (HD formatında) formatda yayımlanır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.02.2026)
