MinaRəşid,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Bu günlərdə Qərbi Azərbaycan Televiziyasının “Ədəbi İrəvan” verilişində Əməkdar jurnalist Telli Pənahqızının qonağı yazıçı Varis olub. Bu dəfə söhbət Varisin dövlət sifarişi ilə qələmə aldığı “İrəvanda xan qalmadı” romanı əsasında qurulmuşdu...

Varis söhbətin əvvəlində bildirir ki, bir vaxt Prezidentimiz deyirdi ki, biz hamımız qarabağlıyıq. Bu gün də biz hamımız Qərbi azərbaycanlıyıq: “O vaxt mən dövlət sifarişi ilə Xocalı haqqında roman yazdım, Heydər Əliyev Fondunun “Xocalıya ədalət” kampaniyası vasitəsilə bu əsər təbliğ olundu. Romanın təqdimatı 2020-ci il 26 fevralda Bakı Konqres Mərkəzində keçirildi. Ayağı da sayalı oldu. Həmin il zəfərimizi qazandıq. Bu dəfə isə QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Agentliyi tərəfindən Qərbi Azərbaycanla bağlı roman yazmaq sifarişi aldım. Düşündüm ki, bu elə bir əsər olmalıdır ki, bu dəfə baltanı kökündən vurmalıyıq. Elə bundan başlamalıyıq ki, Rus imperiyası 1826-cı ildə İrəvan xanlığını 167 gün mühasirədə saxladıqdan sonra necə işğal eləmişdi... Bu mövzu bədii və sənədli ədəbiyyat üçün çox maraqlı alındı. Həm də, bu hadisələrlə bağlı indiyədək ancaq tədqiqatçıların əsərləri ortadadır, heç bir bədii ədəbiyyat yoxdur. Romanın siyasət üzrə məsləhətçisi Prezident Administrasiyasının Siyasi partiyalar və  qanunvericilik hakimiyyəti ilə əlaqələr şöbəsinin müdiri Ədalət Vəliyev, tarix üzrə məsləhətçisi isə Milli Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunun Qərbi Azərbaycan bölməsinin rəhbəri Cəbi Bəhramovdur. Əsərdə 1 milyon işarə arxivdən istifadə olunub. Müxtəlif dillərdə xeyli mənbələrə istinad edilib. Bu qaynaqlar ən çox da Gürcüstanda, Tiflis arxivində, eləcə də Sankt-Peterburq arxivindədir”.

Qeyd edək ki, roman iki gəncin sevgisi üzərində qurulub. Əsər bu yaxınlarda təkrar çap edilib. İlk nəşrdə romanın adı “İrəvanda xal qalmadı” idi. İkinci nəşrdə isə roman “İrəvanda xan (l) qalmadı” adı ilə təqdim olunur. Birinci ad daha çox məişət mövzusuna çəkdiyi halda ikincidə siyasi anlam diqqət çəkir.

Varis bu “xal”-“xan” məsələsi ilə bağlı belə bir əhvalat danışır. 19-cu əsrin sonlarında İrəvan şəhərində bir azərbaycanlı xan oğluna toy edirmiş. O toya Şuşadan dövrün ən məşhur xanəndəsi Cabbar Qaryağdıoğlunu çağırıbmış. “Bəy tərifi”ndə gəlinin atası deyir ki, ay Cabbar bəy, bir gəlini də tərif elə. Xanəndə deyir, axı gəlini görmədən onu necə tərif edim, onun hansısa əlamətini mənə de. Gəlinin atası da qızını ona yanağındakı qoşa xalı ilə təsvir edir. Cabbar Qaryağdıoğlu elə bədaətən bax, bu dillər əzbəri olan “İrəvanda xal qalmadı” mahnısını oxuyur:

İrəvanda xan qalmadı,

Gəncədə sultan qalmadı,

Daha məndə can qalmadı

O xal nə xaldı,

Qoşa düzdürmüsən...

Bundan sonra hamı bu mahnını oxuyur. Bunu gedib rus canişininə çatdırırlar ki, azərbaycanlılar öz mahnılarında şikayətlənirlər ki, ruslar gəlib azərbaycanlıları qırıb, burada xan qalmayıb. Ona görə də rusların Qafqazdakı canışını mahnıdan “xan” və “sultan” kəlmələrini yığışdırmağı əmr edir. Və mahnıda “xan” sözünün yerinə “xal” sözünü işlətməyə başlayırlar. Bu əhvalat kitabda yer alıbdır.”

Varis İrəvan xanlığında ermənilərin ilk dəfə necə məskunlaşması tarixçəsini də danışır, 1431-ci ildə onların katalikosunun Kilikiyanın Sis kəndindən qovularaq yola düzəlməsi, Üçkilsə kəndində alban kilsələrini görüb bizim Qaraqoyunlu hakimiyyətindən sığınacaq istəməsi, “Üç Müəzzin” adlı, hazırda ermənilərin Eçmiədzin adlandırdığı o coğrafiyada 10 il ərzində ermənilərin necə qol-budaq atmaları nəql edilir. 1431-ci ildə ermənilər Üçkilsədə məskunlaşandan düz 10 il sonra, 1441-ci ildə artıq tarixi sənəd - əqdnamə vasitəsilə Qaraqoyunlu hökmdarının xəzinədarından bir qədər gümüş pulla ətraf 7 kəndi də satın alırlar. Yəni bizim o ulu babalarımızın tamahkarlığı ucbatından belə bir səhv addım atılır, öz qoynumuzda ilan yuvası qururuq.

“Əsərdə də tarixdə olduğu kimi ən təsirli yer İrəvan qalasının alınması prosesidir. Bütün şimali Azərbaycanı ruslar və qacarlar arasındakı müharibədə ruslar işğal edir. Bir Naxçıvan, bir də İrəvan xanlıqları işğal olunmamış qalmışdı. 1825-ci ildə çar Rusiyasında hakimiyyətə I Nikolay gəlir. Elə gələn kimi də xəritədə İrəvan və Naxçıvan ərazisinin üzərinə əlini qoyur və “Rusiyanın bağrındakı bu qara ləkə nədir?” – deyir. Ona deyirlər ki, bu İrəvan xanlığıdır ki, heç cür işğal edə bilmirik, oranın əhalisi əsla bizim təbəəliyimizi qəbul etmək istəmir. Çar deyir, nəyin bahasına olursa olsun, o torpaqları almalıyıq. Tez Qafqazdakı canişinə xəbər göndərir ki, nə yolla olursa olsun İrəvanı almalısan. Ancaq Yermolov bu işi bacarmır. Ona görə də ora yeni canişin - general Paskeviç göndərilir. General gələn kimi baxır və düşünür. Nə qədər ki, İrəvanın arxasında Naxçıvan var, onun mühasirəsi bir bəhrə verməyəcək, Naxçıvanla İrəvan arasındakı əlaqəni kəsmək lazımdır. Odur ki, Cənubi Azərbaycana adlayaraq Makudan Naxçıvana hücum edir və xanlığı işğal eləyir. Beləcə, İrəvan xanlığı təklənir. Dərhal ruslar  4 tərəfdən irəliləyərək Vedibasarı, Gərnibasarı, Göyçəni, Sərdarabadı və digər əraziləri alaraq İrəvan qalasına yaxınlaşırlar. Beləliklə də, İrəvan qalasını qısa fasilələrlə 167 gün mühasirədə saxlayırlar. Amma mərd müdafiəçilər “öldü var, döndü yoxdur” deyib təslim olmurlar. Ruslar qalaya nə daxil ola bilirdilər, nə də onu dağıtmaq olurdu... O vaxt İrəvan xanı Hüseynqulu xanın qardaşı “Sarı Aslan” təxəllüsü ilə qəhrəmanlıqda ad çıxarmış Həsən xan müdafiəyə başçılıq edirdi. Ona hətta qəhrəmanlığına görə Teymur Ləngin qılıncını da ənam etmişdilər...

Romanın kişi qəhrəmanı Uluxan Həsən xanın mühafizəsində xidmət edir.

Qalada yaşayan bir ovuc erməninin bir gün onlara xəyanət edəcəyini ağlına gətirməyən xan sonra bunun şahidi olur. Belə ki, ermənilər qalanın sxemini ruslara göndərirlər. Canişin də bundan sonra bütün su kəhrizlərini daşla doldurur, əhalini Yezid kimi susuz qoyur...

Təslim olmaq tələbinin qarşılığında İrəvan xanı Paskeviçə söyləyir ki, mən Qacaram, çıxıb Vətənimə gedərəm, amma bil ki, bu xalq heç vaxt sənə təslim olmayacaq!

Varis deyir ki, bu gerçək tarixlə tanış olduqca çox təsirlənib: “Qala müdafiəçilərinin  inadı o qədər güclüymüş ki, qadınlı, uşaqlı, qocalı öldü var, döndü yoxdu deyə təkrarlayırmışlar. O vaxt 1988-ci ildə noyabr mitinqlərində biz tələbəydik, deyirdik - “Öldü var, döndü yox!” Bax, bunun kökü keçmişimizdən gəlirmiş...  Bu bir qəhrəmanlıqdı, adam qürur hissi keçirir ki, bizim belə əcdadlarımız olub...”

Axırda canişin başqa üsula əl atır. O vaxt rusların bir ölüm artilleryası var idi. O 40 topdan ibarətdi, adı “mühasirə artilleriyası” idi. Adi 6 dyumluq toplardan fərqli olaraq bu 24 dyumluq qorxunc topları gətizdirirlər. Hüseynqulu xan qardaşı Həsən xana deyir, artıq sondu, gəl gedək. Həsən xan ona cavab verir ki, mənim İrəvan qalasından ancaq meyidim çıxar!

O vaxt hətta qalada qadın batalyonumuz da olub. Əsərin qadın qəhrəmanı Selcan xanım da o batalyonun üzvü idi...

O toplar İrəvan qalasının şimal bürcünü uçursa belə ruslar ətdən hasar çəkən irəvanlıları yenə geri çəkə bilmirlər. Belədə yenidən erməni xəyanəti işə düşür, qaladakı ermənilər Paskeviçə cənub qapısının müdafiəsiz olması xəbərini çatdırırlar və düşmən ordusu oradan qalaya daxil ola bilir...”           

Beləliklə, Varis əsərində İrəvan xanlığının süqutu, rus işğalı və yerli əhalinin qəhrəmanlıqla dolu müdafiə mübarizəsini çoxsaylı arxiv sənədləri əsasında bədiiləşdirdiyindən danışır.

Telli xanım bildirir ki, əsər həm gənc nəslin milli yaddaşını təzələmək, həm də Qərbi Azərbaycan həqiqətlərini geniş kütləyə tanıtmaq məqsədi daşıyır.

Müzakirə zamanı vurğulanır ki, bədii ədəbiyyat tarixin unudulmaması üçün ən güclü təbliğat silahıdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.04.2026)

Habil Yaşar,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

İstəkli oxucularımıza daha bir istedadlı gəncimizi tanıtmaq istəyirəm. Gənc şairə Ramilə Salahova 29 avqust 2011-ci ildə Moldova Respublikasının Kişinyov şəhərində anadan olub. Hazırda Şəmkir rayonunda yaşayır. Şəmkir şəhər Cahangir Rüstəmov adına tam orta məktəbin 8-ci sinif şagirdidir.

Bədii qiraətə və ədəbiyyata olan həvəsi hələ 5-ci sinifdə oxuyarkən başlayıb. Müxtəlif şairlərin əsərlərini məharətlə səsləndirərək bu sahədə ilk addımlarını atıb. 7-ci sinifdə oxuyarkən mənimlə tanışlığı onun yaradıcılıq yolunda mühüm dönüş nöqtəsi olub, onu yaradıcılığa kökləyə bilmişəm, yazı yön-yöndəminə düzəliş vermişəm. Mənim şeirlərini böyük şövqlə səsləndirməyə başlayan Ramilə, eyni zamanda özü də qələm çalmağa başlayıb.

Gənc müəllif yaradıcılığında əsasən:

Həyatın fəlsəfəsi;

İnsanlıq və mənəvi dəyərlər;

Sevgi və səmimiyyət motivlərinə geniş yer verir.

Hazırda şeirlər toplusu üzərində işləyir və ədəbi fəaliyyətini uğurla davam etdirir.

RAMİLƏ SALAHOVA

“HƏYAT – BİR NƏFƏSİN HEKAYƏSİ”

Həyat... 

nə uzun bir yol, nə də qısa bir andı – 

bir göz qırpımında keçən 

min öyrədici dərsdi sanki...

Bəzən sevinc kimi gələr, 

gülüşlə səni qucaqlayar, 

bəzən susar... 

qaranlıqda imtahana çəkər səni...

Hamı yaşadığını sanar, 

amma çox azı doğrudan da yaşayır. 

Çünki yaşamaq — nəfəs almaq deyil, 

nəfəsinə mənalı iz buraxmaqdı...

Sən susanda həyat danışır, 

sən qaçanda, o səni izləyir. 

Hər səhər yeni səhifə verir əlinə, 

amma sonda hansı hekayəni yazdın? -deyə soruşur.

İnsan çox şey istər həyatdan, 

amma unudar ki, 

həyat da çox şey istər insandan – 

əzilmədən güclü qalmaq, 

düşmədən qalxmağı bacarmaq…

Öyrənirik... 

hər itkidə dəyərli olmağı, 

hər ayrılıqda sevginin qiymətini, 

və hər səhvdə — insan olmağı...

Axı bu həyat — nə yalnız xoşbəxtlik, 

nə də daim dərddi... 

Bu həyat — sənin necə dözdüyündür, 

və hələ də gülümsəyə bilməyindir...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Əminə Dilbazigəncliyində olduqcacazibədarvə gözəlolub. Dövrün iki ən böyük  bəstəkarı Fikrət Əmirov və Cövdət Hacıyev onu sevib. Onlar həm də çox yaxın dost olublar. Onların rəqqasəyə olan sevgisi münasibətlərinin gərginləşməsinə qədər çatıb. Ancaq buna qədər bir-birlərinin sevgisindən xəbərsiz hər iki dost Əminəyə evlənmək təklifi etməyə hazırlaşıblar.

Gerisini söhbətimizin sonuna saxlaqyaq…

Bu gün görkəmli mədəniyyət xadimi Əminə Dilbazinin anım günüdür…

Əminə Dilbazi 26 dekabr 1919-ci ildə Qazaxda anadan olub. İlk təhsilini 132 saylı məktəbin rus bölməsində alıb. Səhnə fəaliyyətinə 1935-ci ildə başlayan rəqqas ilk əvvəl estradada milli rəqslərin ifaçısı kimi çıxış edib. 1935-ci ildə ilk dəfə səhnəyə çıxaraq Üzeyir Hacıbəyovun bəstələdiyi "Kolxoz çölləri" mahnısını ifa edib. 1939-cu ildən xalq rəqslərini səhnəyə qoyub.

 O, 1936–1969-cu illərdə Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyası Mahnı və Rəqs Ansamblının solisti olaraq çalışıb və burada müxtəlif illərdə rəqs qrupuna rəhbərlik edib. Əminə Dilbazi 1959-cu ildə Azərbaycan Tibb İnstitutunun yaratdığı "Çinar" tələbə rəqs kollektivinə, 1962–65-ci illərdə Azərbaycan mahnı və rəqs ansamblına, 1967–68-ci illərdə isə "Sevinc" rəqs ansamblına rəhbərlik edib. 1949-cu ildən Xoreoqrafiya Məktəbində pedaqoji fəaliyyət göstərib.

Əminə Dilbazi bir çox filmlərdə rəqslərə quruluş verib. O, Azərbaycan Dövlət filarmoniyasının səhnəsində oynanılan "Dədə Qorqud", "Azərbaycan toyu", "Bir bağçanın gülləri" səhnə əsərlərində əsas partiyaların ifaçısı olub. Onun oynadığı "İnnabı", "Tərəkəmə", "Vağzalı", "Turacı", "Naz eləmə" rəqsləri xüsusilə məşhurdur.

 Repertuarına rus rəqsləri, ukrayna rəqsləri, özbək rəqsləri, ərəb rəqsləri də daxil olan Əminə Dilbazi "Leyli və Məcnun" operasında, "Arşın Mal Alan" və "O olmasın bu olsun" komediyaları və s. əsərlərdə də rəqslərə quruluş verib. Azərbaycan musiqili komediya teatrında, habelə erməni, osetin, özbək ansambllarında rəqsləri tamaşaya qoyub. "Arşın mal alan", "Ulduz", "Yallı", "Sevinc" filmkonsertində lentə çəkilib.

Filmoqrafiya

1. Axşam konserti (film, 1948)

2. Qəzəlxan (film, 1991)

3. Mən mahnı qoşuram (film, 1979)

4. O olmasın, bu olsun (film, 1956)

5. Payız konserti (film, 1962)

6. Arşın mal alan (film, 1965)

7. Beş dəqiqəlik konsert (film, 1941)

8. Prima (film, 1994)

9. Ulduz (film, 1964)

10. Sevinc (film, 1968)

Mükafatları

- "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı

- "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı

- "İstiqlal" ordeni

- "Şərəf nişanı" ordeni

- "Xalqlar Dostluğu" ordeni

İndisə sevgi əhvalatımıza keçək.

Əminə Dilbazi Filarmoniyada işləyəndə konsertlər bitəndən sonra Filarmoniyanın səhnəsində təkcə öz mahnılarını rəqs edən zaman bəstəkar Qara Qarayev pərdəni qaldırıb onun məşqlərinə baxır. Cövdət Hacıyev təsadüfən bunu görüb ona yaxınlaşır. Qarayev ona Əminəni göstərib deyir, gör o qırmızı çəkməli qız necə gözəl rəqs edir. Səhnədən çıxandan sonra Cövdət Hacıyev Əminə xanıma onu gözləməsini tapşırır. Söhbət əsnasında məlum olur ki, bəstəkarın ondan xoşu gəlir.

Elə həmin ərəfədə Fikrət Əmirov məsələdən xəbərsiz Əminə Dilbazini Gəncəyə ansambl üçün rəqs qurmağa dəvət edir. Əminə Dilbazi Gəncəyə çatır, Fikrət Əmirovun evinə qonaq düşür və quracağı mahnı ilə tanış olmaq istəyir. Firkət Əmirov royal arxasına keçib bir məhəbbət mahnısı ifa edir. Əminə xanım isə sakitcə dinləyir, amma hiss edir ki, Fikrətin ondan xoşu gəlir.

Firkət Əmirov ona elə həmin məqamda evlənmək təklif edir. Lakin, rəqqasə deyir ki, bu məsələni Cövdət də bilməlidir. Məsələdən xəbər tutan Cövdət Hacıyev təcili Gəncəyə gəlir və Fikrətə etiraz edib bildirir ki, o, da rəqqasə ilə evlənmək istəyir. Əminə Dilbazi öz hisslərini gizlətsə də, qəlbinin dərinliyində Cövdətə qarşı laqeyd deyildi. O, öz xatirələrində bu əhvalata belə münasibət bildirir:

"Cövdət mənə yaxınlaşıb öz sevgisini, evlənmək istədiyini söyləmirdi. Müharibə illəriydi. Qohumlarım təkidiylə Fikrətə ərə getməyə razılıq verdim. Cövdətə məktub yazdım:

"Mən yalnız səni sevirəm. Ancaq Fikrətlə evlənirəm. Bu məktubu da sənə ağlaya-ağlaya yazıram. Mən nə edim ki, sənin cəsarətin mənə səni sevirəm deməyə çatmadı".

Gəncə səfərindən geri döndükdən sonra Cövdət məni vağzaldan birbaşa "ZAQS"-a apardı. Evləndik. Nikah mərasimində Səməd Vurğun və Mirvarid Dilbazi iştirak etdilər. Bu evlilikdən bizim dörd övladımız oldu".

Əminə xanım bütün varlığını ailəsinə həyat yoldaşına həsr edir. Kasıb ailədən olan Cövdət Hacıyevin Moskvada Konservatoriyanı oxuyub bitirməsi üçün çox çalışır. Bir gün Əminə xanıma xəbər gəlir ki, həyat yoldaşı maddi çətinlik ucbatndan təhsilini yarımçıq qoyub Bakıya qayıtmaq istəyir. Bunu eşidən Əminə Dilbazi sarsılır.

Həyat yoldaşına zəng vurub deyir ki, sən diplom almamış Moskvadan qayıda bilməzsən. Əgər sənə pul lazımdırsa, mən sənə hər ay iki min manat göndərəcəm və sən diplomunu alıb Bakıya qayıdacaqsan.

Bundan sonra o, lazım olan məbləği əldə etmək üçün beş yerdə işləməli olur.

Əminə Dilbazi müsahibələrinin birində deyir ki,

Cövdət qısqanclığından bir dəfə deyib ki, mən daha filarmoniyaya gəlməyəcəm. Orda hara gedirəmsə, hamı sənin rəqslərindəki nazından, qəmzəndən, gözəlliyindən danışır, mən dözə bilmirəm. Dediyi kimi də elədi, daha mənim ardımca filarmoniyaya gəlmədi, mən özüm işdən çıxanda tək gəlirdim. Amma bizim aramızı heç kimsə vura bilmədi, çünki bir-birimizi sevirdik. Cövdət də mənə xəyanət etmədi, heç zaman. O, mənim qəddarlığımı bilirdi. Xəyanət etsəydi, onu bağışlamazdım…”

Əminə Dilbazi 2010-cu il aprelin 30-da Bakı şəhərində 90 yaşında vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

İndiyədək dünyanın 30-dan artıq ölkəsindəRamiz Quliyevin ifasında muğamlar, xalq musiqisi nümunələri, Azərbaycan və xarici ölkə bəstəkarlarının əsərləri müxtəlif orkestrlərin müşayiətilə lentə alınaraq, DVD, VCD, videokasset, kompakt-disk və audio kasset formasında, kütləvi tirajla çap olunaraq, nümayiş etdirilib. Çox ciddi göstəricidir.

Azərbaycan SSR xalq artisti Ramiz Quliyev 1947-ci il aprelin 30-da Ağdamda qulluqçu ailəsində anadan olub. 1954-cü ildə Ağdam şəhər 7 illik musiqi məktəbinə, 1960-cı ildə Üzeyir Hacıbəyov adına Ağdam orta ixtisas musiqi məktəbinə daxil olub. 1964–1969-cu illərdə Ü. Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında tar və dirijorluq ixtisasları üzrə təhsil alıb. Ağdam musiqi məktəbi illərində "Şur" xalq çalğı alətləri ansamblının tərkibində bir çox müsabiqə və festivallarda iştirak edib.

1957-ci ildə Respublika musiqi kollektivləri arasında Bakıda keçirilən Festivalda (Azərbaycan Dram teatrında keçirilib; münsiflər heyətinin sədrləri – Əfrasiyab Bədəlbəyli və Səid Rüstəmov) I yer qazanıb, 1961-ci ildə isə Moskvada keçirilən "Xalq təsərrüfatı nailiyyətləri sərgisində" iştirak edib, medal və fəxri fərmanlarla təltif olunub. Bu illər ərzində Ağdam rayon pionerlər evində tar ixtisası üzrə dərnək rəhbəri və Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev adına Ağdam dram teatrında musiqi hissə müdiri olub.

1963–1964-cü illərdə Ağdam 1 saylı orta-ixtisas musiqi məktəbində, 1965–1974-cü illərdə isə Bakı şəhəri 1 və 20 saylı musiqi məkləblərində təhsil alıb. 1974-cü il onun həyatında əlamətdar olub. Belə ki, həmin ilin iyun ayında musiqiçilərin Zaqafqaziya festivalında o, birinci mükafata, oktyabr ayında icə Moskvada keçirilən estrada artistlərinin V Ümumittifaq müsabiqəsində laureat adına layiq görülüb.

1974–1992-ci illər ərzində Ü. Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının Xalq çalğı alətləri kafedrasında tar ixtisası üzrə müəllim, baş müəllim, dosent, professor kimi pedaqoji fəaliyyət göstərib. 1992–2002-ci illərdə həmin kafedraya rəhbərlik edib. Türkiyə, Əfqanıstan, Suriya, Hollandiya, İsveçrə, ADR, Pakistan, Əlcəzair, Tunis, AFR, Hindistan, ABŞ, Kanada, Danimarka, İran, İraq, Fransa, İngiltərə, İsrail, Norveç və s. ölkələrdə konsertlər verib.

1978-ci ildə Ukraynada, 1980-ci ildə Özbəkistanda və 1981-ci ildə Tümendə keçirilən Azərbaycan Mədəniyyəti və incəsənəti günlərində iştirak edib. 1987-ci ildə Səmərqənddə keçirilən III Beynəlxalq musiqişünaslıq simpoziumunda Sadıqcan adına muğam üçlüyünün rəhbəri və solisti kimi böyük müvəffəqiyyətlə çıxış edib.

Simpoziumun, Səmərqəndin Opera və Balet teatrında keçirilən simfonik musiqi gecəsində Özbəkistan Dövlət simfonik orkestrinin müşayiətilə (dirijor: V. Həqnəzərov) Azərbaycan bəstəkarlanın tar ilə orkestr üçün yazılan əsərlərini ifa edib. 1988-ci ildə UNESKO xətti ilə ABŞ-də keçirilən Beynəlxalq folklor festivalındakı uğurlu çıxışından sonra yüksək ifaçılıг məharətinə görə komitə rəhbərliyinin xüsusi diplomuna layiq görülüb.

1989-cu iidə "Böyük İpək yolu" festivalı çərçivəsində 40 gün ərzində Yaponiyanın 30-dan artıq şəhərində konsertlər verib. 1997-ci ildə M. L. Rostropoviç Ramiz Quliyev və oğlu Əyyub Quliyevlə birlikdə ifalarını yüksək qiymətləndirərək, onları aprel ayında Bakıda, may ayında isə Moskvada keçirilən 70-illik yubileyində çıxış etmək üçün dəvət edib.

Həmçinin, 1997-ci ildə R. Quliyev görkəmli müğənni M. Maqornayevin şəxsi dəvətilə Bakıda və Moskvada keçirilən 55-illik yubiley konsertlərində müvəffəqiyyətlə çıxış edib. 1997-ci ildə bəstəkar T. Quliyevin 80-illik yubileyi və 1998-ci ilin aprel və may aylarında Londonda keçirilən Azərbaycan mədəniyyəti günlərində müvəffəqiyyətlə çıxış edib.

1997-ci ilin dekabrında İsrailin Yerusalim (Qüds) şəhərində Beynəlxalq Şərq musiqisi festivalında öz çıxışları ilə fərqlənib və orada yaratdığı "Şərq alətləri orkestri"ni nümayiş etdirib. 1999-cu ildə Isveçrədə keçirilən Beynəlxalq "Lütsern musiqi festivalı"nda Bern şəhərinin "La strimpellata" orkestri ilə uğurlu çıxışlar edib.

2002-ci ilin avqust ayında Norveçin Stavanger şəhərində, 2003-cü ilin oktyabr ayında isə R. Quliyev Norveçin Trondxaym simfonik orkestrilə birgə Bergen şəhərində konsertlər verib. 1964–1994-cü illərdə M. Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının və Dövlət konsert birliyinin solisti olub.

1994-cü ildə Türkiyənin İzmir şəhərinin Ege Universitetində, 1997-ci ildə İsrailin Yerusəlim şəhərində və 2002-ci ildə Tehran Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində "ustad dərsləri" verib. R. Quliyev respublikada keçirilən bir çox müsabiqə və festivallarda münsiflər heyətinin sədri kimi fəaliyyət göstərib.

1980-ci, 1982-ci, 1986-cı, 1992–94-cü illərdə musiqi məktəbləri arasında xalq çalğı alətləri üzrə keçirilən Respublika müsabiqələrinin təşkilində iştirak edib və münsiflər heyətinin sədri olub. 1986-cı ildə Bakıda keçirilən Orta Asiya və Qafqaz Respublikaları arasında müsabiqənin təşkilat komitəsinin və münsiflər heyətinin üzvü kimi iştirak edib.

 1997-ci ildə isə bilavasitə onun təşəbbüsü ilə tarzən Mirzə Sadıq Əsəd oğlunun anadan olmasının 150-liyinə həsr olunan xalq çalğı alətləri ifaçılarının Respublika müsabiqəsi keçirilib və Ramiz Quliyev həmin müsabiqənin münsiflər heyətinin sədri və təşkilat komitəsinin üzvü olub. 1981 və 1984-cü illərdə XVIII və XIX çağırış Nəsimi rayonu Xalq Deputatları Sovetinə seçilib.

Onun xarici və Azərbaycan bəstəkarlarının tar ilə fortepiano üçün işləyib, köçürdüyü bir çox, olduqca dəyərli əsərləri çapdan çıxıb. Bir sıra dərsliklərin, proqramların, elmi məqalələrin və metodiki tövsiyələrin müəllifidir. Onun sinfini bitirən tələbələr Azərbaycanın ali və orta ixtisas tədris müəssisələrində, orkestr və ansambllarda, eləcə də xarici ölkələrdə fəaliyyətlərini davam etdirir, ölkənin yüksək fəxri adları və elmi dərəcələri ilə təltif olunublar

Mükafatları

1. Azərbaycan SSR Lenin komsomolu mükafatı

2. "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı

3. "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı

4. "Humay" mükafatı

5. "Şöhrət" ordeni

6. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatı

7. "Şərəf" ordeni

8. "Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923–2023)" yubiley medalı

Ramiz Quliyev həmçinin 1974-cü ildə musiqiçilərin Zaqafqaziya festivalında birinci mükafata, Moskvada keçirilən estrada artistlərinin V Ümumittifaq müsabiqəsində isə laureat adına layiq görülüb. 1988-ci ildə YUNESKO xətti ilə ABŞ-də keçirilən Beynəlxalq folklor festivalında xüsusi diplomla təltif olunub. 2001-ci ildə "Simurq" milli mükafat fondunun təsis etdiyi "XXI əsrin ilk laureatları — ali dərəcəli mükafatı — "ilin fədakar sənətçisi" fəxri adı laureatı olub.

 2009-cu ildə Rusiyanın Kalininqrad şəhərində baş tutan XXIV Beynəlxalq "Kəhrəba boyunbağı" ("Yantarnoe ojerelye") Festivalının Xüsusi diplomu, 2006, 2010, 2014-cü illərdə İran İslam Respublikasının paytaxtı Tehran şəhərində keçirilən "Fəcr Beynəlxalq Musiqi Festivalı"nda "Qızıl Çəng" mükafatı, 2017-ci ildə isə Kanadanın Toronto şəhərində keçirilən nüfuzlu "Tirqan" Beynəlxalq İncəsənət festivalının ən yüksək mükafatı olan "Araş"la təltif olunub.

"İncəsənət xadimləri üçün Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatının təsis edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 8 may 2002-ci il tarixli fərmanına uyğun olaraq uğurlu səhnə fəaliyyətinə görə Ramiz Quliyev 26 iyul 2002-ci və 5 iyul 2003-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatı, 2004-cü ildən isə ömürlük Prezident təqaüdü ilə təltif olunub.

Sənətkar 15 oktyabr 2025-ci ildə 78 yaşında vəfat edib. İkinci Fəxri xiyabanda dəfn olunub.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Əməkdar artist Xanlar Muradovu xatırlayaq. Bu gün onun doğum günüdür.

Xüsusən, sumqayıtlılara o yaxşı tanışdır. Sumqayıt hələ yeni tikilən illərdə - şəhər statusu almayanda o bu şəhərdə doğulub, Sumqayıt tetarına və sonra da muzkomediyaya ömrünü-gününü qoyub. Onu Bəşir Səfəroğluya bənzədirdilər. Amma yaradıcılıq ömrü hamar olmadı, çox parlamaq ona qismət olmadı…

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti, özünəməxsus ifa tərzi və koloritli yumor hissi ilə tamaşaçıların yaddaşında iz qoyan Azərbaycan Dövlət Musiqili Teatrının aktyoru 30 aprel 1946-cı ildə Sumqayıtda anadan olub. Əmək fəaliyyətinə H. Ərəblinski adına Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında başlayıb. Teatrda ilk rolu Ə. Haqverdiyevin "Müsibəti Fəxrəddin" tamaşasında Qurban rolu olub.

Bu teatrda o 50-yə yaxın rol ifa edib. 1975-ci ildən Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında aktyor işləyib. O, teatrda işlədiyi müddətdə Danabaş kəndinin əhvalatları – Xudayar bəy, Qızıl toy – Rəhim, Subaylarınızdan görəsiniz – Seyfi, Səhnədə məhəbbət – milyonçu, Məhəbbət oyunun – Daşdəmirov, Nəğməli Könül – Fərrux kimi əksər tamaşalarda rollar oynayıb.

Xanlar Muradov Azərbaycan teatrında öz yeri, öz çəkisi olan aktyorlardan biri olub. Onun özünəməxsus ifasını Musiqili Teatrın sadiq tamaşaçıları indinin özündə də çox yaxşı xatırlayır.  1975-ci ildən dünyasının dəyişdiyi 2005-ci ilə qədər - düz 30 il Azərbaycan Dövlət Musiqili Teatrında fəaliyyət göstərib.

Bir-birindən maraqlı obrazlar canlandırıb. Teatr sahəsindəki xidmətlərinə görə 2000-ci ildə Əməkdar artist adına layiq görülüb.

Sumqayıt teatrında ifa etdiyi rollar:

- Şeyda (“Toy”, Sabit Rəhman)

- Qurban(“Müsibəti-Fəxrəddin”, Nəcəf bəy Vəzirov)

- Axund (“Solğun çiçəklər”, Cəfər Cabbarlı)

- Sırodovey (“Tribunal”, Aleksandr Makoyonok)

- Yaqub (“Həmyerlilər”, Altay Məmmədov)

- Silvester (“Skapenin kələkləri”, Jan Batist Molyer)

- Bədurətdin (“Bu meydan, bu şeytan”, Firudin Aşurov)

- Qələndərov (“Gülməyən adam”, Əfqan Əsgərov)

- Şair (“Paralelimin nəbzi”, Ramiz Heydər)

Azərbaycan Dövlət Musiqili Teatrında ifa etdiyi rollar:

- Hilal (“Durna”, Süleyman Rüstəm, Səid Rüstəmov)

- Molla Musa (“Boşanaq, evlənərik”, Əliağa Kürçaylı, Vasif Adıgözəlov)

- Bəbirli (“Özümüz bilərik”, Şıxəli Qurbanov, Süleyman Ələsgərov)

- Qulam (“Həyətim mənim, həyatım mənim”, Cahagir Məmmədov, Əşrəf Abbasov)

- Bilal (“Qız görüşə tələsir”, Adil Babayev, Tofiq Bakıxanov, Nəriman Məmmədov)

- Rəhim kişi (“Qızıl toy”, Ramiz Heydər, Oqtay Kazimi)

- Vəli (“Məzəli əhvalat”, Ruhəngiz Qasımova)

Filmoqrafiya

- Şir evdən getdi 

- Od içində

- Evləri köndələn yar

- Topal Teymur

- Bəxtəvər

Lalə Azəri sənətkarın qızı Aygün Muradovadan atası ilə bağlı xatirələrini alarkən qızı söyləyib: “Ailəmiz kiçik idi. Atam, anam, qardaşım və mən. Atam ailəsinə bağlı, qayğıkeş, mehriban idi. Çox mülayim xarakteri vardı. Qohum-qonşuya qarşı hədsiz mehriban olardı. Sənətinə çox bağlı idi. Bəzən rollarını onunla birlikdə məşq edərdik. Onun sənətinə olan sevgisinə heyrətlə yanaşırdım. Bəlkə elə bu səbəbdən də İncəsənət Universitetinin Mədəni-maarif fakültəsində təhsil aldım.

 Tez-tez ailəliklə tamaşalarının premyerasına gedirdik. Anam atamı çox sevirdi və sənətinə hörmətlə yanaşırdı. Obrazlarına birinci anamdan rəy istəyirdi. Zarafatla deyərdi ki, Tamam xanım bəyəndisə, demək, tamaşaçılar tərəfindən də bəyəniləcək.

Atamın sənət dostlarından Siyavuş Aslan, Afaq Bəşiqızı, Kübra Əliyeva, Arif Quliyev, Yaşar Nuri, Ofeliya Məmmədzadə bizə qonaq gələrdilər. Qardaşım deyir ki, bəzən mənə işdə elə Xanların oğlu deyə müraciət edirlər. Nəvələri də babalarını tez-tez yad edirlər. Beş nəvəsi var…”

Xanlar Muradov 2005-ci il fevral ayının 5-də Bakıda vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.04.2026)

NailZeyniyev,

“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

Başlıqdakı sualı təkrarlayaq: Ən çox oxunan kitablarla ən çox satılan kitablar üst-üstə düşürmü? Bəli bəzən, amma sistemli şəkildə yox. Satış ilə oxunma iki fərqli metrikadır və aralarında ciddi boşluq olur.

Kitab almaqla onu oxumaq eyni davranış deyil. Alış qərarı çox vaxt impuls, trend və ya niyyət üzərində qurulur; oxuma isə zaman, diqqət və davamlılıq tələb edir. İnsan kitabı alanda özünü “yolda” hiss edir sanki artıq oxuma prosesinə başlayıb. Bu, motivasiyanı müvəqqəti təmin edir və paradoksal olaraq oxuma təxirə düşür.

Bu fenomenə tsundoku deyilir alınan, amma oxunmayan kitabların yığılması. Bizdə adı işlənməsə də, praktikada geniş yayılıb. Rəflər niyyətin göstəricisinə çevrilir, nəticənin yox.

Janrlar üzrə fərq də aydındır. Özünüinkişaf kitabları yüksək satır, amma tam oxunma nisbəti aşağı olur. Səbəb məzmunun tez-tez təkrarlanması və “dərhal fayda” vədinin sürətlə tükənməsidir. Oxucu əsas ideyanı erkən tutur və kitabı yarımçıq qoyur. Bədii ədəbiyyatda isə əks tendensiya var: satış daha aşağı ola bilər, amma alanlar adətən oxumaq niyyəti ilə alır və bitirmə ehtimalı yüksəkdir.

Bestseller siyahıları oxunmanı deyil, dövriyyəni ölçür. Viral effekt, sosial media dalğası, aqressiv marketinq bunlar satışa sürətli təkan verir. Amma bu kitabların nə qədərinin sona qədər oxunduğunu siyahı göstərmir. Bəzən az satılan bir kitab oxuyanlar üzərində daha dərin təsir buraxır, lakin bu təsir satış cədvəllərində görünmür.

Naşir üçün əsas KPI satışdır; oxunma onun birbaşa ölçdüyü indikator deyil. Bu ayrım bazarda “çox satılan, az oxunan” məhsulların yaranmasına şərait yaradır. Oxucu təcrübə ilə bu fərqi hiss etdikcə seçimlərini sərtləşdirir — bu da bazarın özünü tənzimləməsinə kömək edir.

Daha etibarlı siqnal kitabxana statistikasıdır. Götürülən kitabın geri qaytarılma müddəti var və bu, oxunmanı stimullaşdırır. Ona görə də kitabxanadakı dövriyyə “real oxunma”ya daha yaxın göstəricidir.

Nəticədə ən çox satılanla ən çox oxunan qismən kəsişir, amma üst-üstə düşmür. Satış diqqətin və marketinqin nəticəsidir; oxunma isə maraq, uyğunluq və intizamın. Bu fərqi anlamaq oxucunu daha dəqiq seçim etməyə aparır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.04.2026)

İmran Verdiyev,

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi. “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Oğuz təmsilçisi

Birinci Beynəlxalq Caz Günü (International Jazz Day) ilk dəfə 2012-ci ildə keçirilib. Yeni bayramın təqvimə daxil edilməsi və onun 30 aprel tarixində qeyd olunmasını YUNESKO-nun Baş konfransı 2011-ci ilin noyabrında elan etmişdir.

Bu bayramın əsas məqsədi kimi onun təsisçiləri “caz haqqında, sülh, birlik, insanlar arasında dialoq və əlaqələrin genişlənməsinə yardım edən qüvvə kimi beynəlxalq ictimaiyyətin məlumatlılıq dərəcəsinin artırılması”nı nəzərdə tutmuşdur. Dünyanın beş qitəsinin musiqiçiləri və caz həvəskarları artıq adət halını alan həmin günü əsl bayram əhvaliruhiyyəsi ilə qeyd edirlər. Cazın vətəni kimi tanınan Yeni Orleanda isə demək olar ki, hər gün bütün caz həvəskarları müxtəlif musiqilər səsləndirir, insanlara xoş əhvali-ruhiyyə bəxş edirlər.

Caz XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində Amerikada Afrika və Avropa mədəniyyətlərinin sintezi kimi meydana gəlsə də, musiqi aləmində irqi ayrı-seçkiliyin aradan qalxmasında böyük rol oynamışdır. Hal-hazırda bir çox ictimai təşkilatlar, təhsil müəssisələri və ayrı-ayrı şəxslər, o cümlədən dövlət orqanları cazın inkişafına yardım edirlər.

Azərbaycan cazı dünyada özünəməxsus yeri ilə seçilir. Bunu ölkəmizdə keçirilən Beynəlxalq Caz Festivallarına olan maraq bir daha sübut edir. Amerika cazı və muğam musiqisi üzərində qurulan Azərbaycan cazının bünövrəsi isə 30-cu illərin sonunda Niyazi və Tofiq Quliyevin yaratdığı "Dövlət Cazı" adı ilə tanınan Dövlət estrada Orkestri tərəfindən qoyulub.

Azərbaycanda estrada və caz musiqisinin ikinci həyatı Rafiq Babayevin yaratdığı “Qaya” ansamblı ilə başlayır. Bu ansambl keçmiş SSRİ-də böyük şöhrət qazanıb.

Vaqif Mustafazadə dövrü isə Azərbaycanda sözün əsl mənasında cazın intibah dövrü hesab edilə bilər. Belə ki, virtouz musiqiçi muğamla cazın sintezini yaradıb. Özündən sonra onun yolunu qızı Əzizə Mustafazədə davam etdirir.

Böyük təməllər üzərində qurulan Azərbaycan cazı indi gənc ifaçıların timsalında inkişaf dövrünü yaşayır. Bir sıra tanınmış ifaçılarla yanaşı, Montreyö caz festivalının qalibi İsfar Sarabskinin adını çəkmək yetərlidir ki, Azərbaycanda caz ənənəsinin necə yaşadığının şahidi olasan. Caz millətləri birləşdirən və insanlar və dövlətlər arasında sərhədləri aşan unikal musiqi sənətidir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.04.2026)

Nemət Tahir,

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Gözəl şairimiz, eyni zamanda böyük ədəbiyyatçı alim, professor Bəxtiyar Vahabzadənin auditoriyada dərs zamanı danışdığı bir epizodu sizlərə söyləyin.

Bəxtiyar müəllim danışırdı ki, bir gün K.Marks (indiki Fəvvarələr meydanı) bağının yanından keçirdim, şair Osman Sarıvəlliyə rast gəldim. Mənə dedi ki, gedirəm Səməd Vurğungilə, həvəsin varsa, gedək, o, ağır yataqdadır.

Qoşuldum ona getdim, o ərəfədə onun poeziyasından dissertasiya yazırdım. Yolüstü gördük ki, Vurğunun çapa hazırlanan üçcildliyinin birinci cildini satırlar. Osman müəllim birini aldı və dedi, indi Səmədi sevindirəcəyik. Evə gəldik, Səməd Vurğun yataqda idi. Osman müəllim onunla gənclik yoldaşı olduğundan ərklə dedi: "Ayə, çoxmu yatassan, qalx, millət səndən yeni şeirlər gözləyir. Al, budur ey, üçcildliyin birinci cildi çıxıb".

Vurğun bir qədər dirçəldi və uşaq sevinci ilə kitabı vərəqləməyə başladı. Birinci səhifədən başlayaraq uzun-uzadı "rəhbərə salam, rəhbərin şineli, rəhbər, rəhbər, partiya, komsomol" şeirləri düzülmüşdü. Birdən kitabı büküb evin ortasına atdı və dedi: "Ə, bunu nəyə gətirmisən, mən ölməmiş mənim yaradıcılığım ölüb ki!"

Bir qədər fikirləşdikdən sonra isə dedi: "Vse toki on velikiy çelovek!"

Bəxtiyar müəllim deyirdi ki, o, bəzən hirslənəndə rusca danışırdı.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.04.2026)

Ülviyyə Əbülfəzqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

 “Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının media dəstəyi ilə Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun  Bakı Şəhəri Üzrə Təhsil İdarəsi ilə birgə keçirdiyi “Bir direktor, bir şagird” adlı layihəsinin məqsədi nümunəvi məktəblərimizi, istedadlı şagirdlərimizi üzə çıxarmaq, onların ədəbiyyata olan marağına diqqət yönəltməkdir.

Hazırda təqdimatda 276 nömrəli tam orta məktəbdir.

DİREKTOR:

Xoşqədəm Ələddin qızı Məmmədova 13.03.1985-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 2006-cı ildə Azərbaycan Dövlət Müəllimlər İnstitutunun Gəncə filialının İbtidai təhsilin pedaqogikası və metodikası fakültəsini bitirib. 26 fevral 2013-cü ildə Binəqədi rayonu 179 nömrəli tam orta məktəbə kimya fənni üzrə laborant təyin edilib. Həmin ildəMüəllimlərin İşə Qəbulu (MİQ) imtahanından keçərək ibtidai sinif müəllimi kimi fəaliyyətə başlayıb. 2015-ci ildə müəllimlərin Diaqnostik qiymətləndirməsində ixtisası üzrə 100 faizlik nəticə göstərib. Elm və Təhsil Nazirliyi tərəfindən direktorların və dərs hissə müdirlərinin işə qəbulu ilə bağlı imtahandan müvəffəqiyyətlə keçərək 2 noyabr 2016-cı il tarixində Binəqədi rayon 179 nömrəli tam orta məktəbə təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini təyin edilib. 10 sentyabr 2017-ci ildə Elm və Təhsil Nazirliyi tərəfindən təşkil olunan İdarəetmə kursu, "Potensial direktorlar" kursunu uğurla bitirərək 10 oktyabr 2018-ci il tarixindən Binəqədi rayonu 205 nömrəli tam orta məktəbətəlim tərbiyə işləri üzrə direktor müavini və direktor əvəzi vəzifəsinə təyin olunub. 6 dekabr 2021- ci il tarixində həmin məktəbə direktor vəzifəsinə təyin olunub. 2023-cü ildə "Təhsildə inkişaf və innovasiyalar üzrə VII qrant müsabiqəsi" nin qalibidir. İkinci təhsil olaraq hal-hazırda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanına Dövlət İdarəçilik Akademiyasında təhsil alır.

8.09.2025-ci il tarixindən Bakı şəhəri 276 nömrəli tam orta məktəbin direktor vəzifəsinə təyin olunub. 3 övladı var.

ŞAGİRD:

Mehdizadə Fəridə Natiq qızı 2010-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub.

2017-ci ildə Bakı şəhəri Binəqədi rayonu 276 saylı Orta məktəb-liseydə 1-ci sinfə daxil olub. 5-ci sinfə qədər eyni məktəbdə oxumuş, 6-cı sinifdə Nərimanov rayonu 177 saylı məktəbdə 1 il təhsil almış, sonra yenidən 276 saylı məktəbə qayıtmışdır. Hal-hazırda məktəbin 9A sinif şagirdidir.

Bu illər boyunca təlim və tərbiyəsində fəal, dərslərinə məsuliyyətli yanaşan və zəhmətkeş şagird kimi fərqlənmişdir.

Azərbaycan dili, Ədəbiyyat, İngilis dili, Rus dili fənnlərinə xüsusi marağı var.

Cambridge sistemi üzrə B2 səviyyə ingilis dili sertifikatı vardır.

2025-ci ildə Şuşa şəhərində yaşayan ibtidai sinif şagirdləri üçün Bakıda keçirilən təlim programında könüllü olaraq iştirak etmiş və Amerika Universitetinin sertifikatı və xasiyyətnamə məktubu ilə müsbət rəylə təltif edilmişdir. 2026-cı ilin Aprel ayında Bakı Təhsil və İnformasiya Mərkəzinin (BEİC) dəvəti ilə Beynəlxalq (Amerika, Kanada, İsveçrə və s. məktəblərinin təmsil olunduğu) Xaricdə təhsil sərgisinə tərcüməçi kimi dəvət almışdır və müvəffəqiyyətlə tapşırığının öhdəsindən gəlmişdir.

ESSE:

Güc daha vacibdir, yoxsa ədalət?

İndiki dövrümüzdə, bizi əhatə edən hadisələri nəzərə alaraq bu suala dəqiq cavab tapmaq çətindir.

Yaşadığımız, sülh və əmin-amanlığı qorumalı olduğumuz dünyada baş verən münaqişələr, müharibələr, siyasi gərginliklər göstərir ki, bir çox hallarda güc ön plana çıxır. Dövlətlər öz marağını qorumaq və kənar tələblərə uymaq üçün sahib olduqları gücdən istifadə edərək ədalət və insan hüquqlarının arxa planda qalmasına səbəb olur. Məsələn, müxtəlif ölkələr arasında hazırda baş verən qarşıdurmalarda güclü tərəf üstündür deyə, günahsız insanlar zərər görərək, ədalətsizliyə məruz qalır. Gücün olduğu yerdə ədalətin olması çox vacibdir və biz bunun balansını saxlamağı bilməliyik. Həm fərdi, həm də ictimai səviyyədə bu balansın qorunması böyük əhəmiyyət daşıyır.

İnsanlar yalnız gücə arxalanmamalı, eyni zamanda vicdan, hüquq və ədalət prinsiplərinə sadiq qalmalıdırlar. Əks halda, güc nə qədər böyük olsa da, stabilliyi təmin edə bilməz. Hər bir cəmiyyət gücdən düzgün istifadə etməyi və ədaləti qorumağı əsas məqsədlərindən biri kimi qəbul etməlidir. Çünki yalnız ədalət bu qaranlıq dünyanın işığı ola bilər.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.04.2026)