Əkbər Qoşalı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının redaktoru

Bugün mədəni irsin barış və insanlıq adına qorunmasına çağıran rəmzi gündür.

1935-ci ilin bu günündə Vaşinqtonda imzalanan və rəssam-filosof Nikolay Rerixin təşəbbüsü ilə ərsəyə gələn Müqavilə mədəniyyətin insanlıq dəyərləri arasında ön sırada durduğunu təsdiqlədi. Rerix Paktı bu gün də mədəniyyətin müharibədən üstün olduğunu xatırladır.

Mədəniyyət – sadəcə keçmişin yadigarı deyil, həm də gələcəyə ünvanlanan mənəvi kodlarımızdır. Bu kodların qorunması, yaşadılması isə dövlət siyasətinin ayrılmaz tərkibidir. Azərbaycanda mədəniyyətin sistemli şəkildə inkişafı Ümummilli lider Heydər Əliyevin siyasi iradəsinin, bu gün isə ali dövlət rəhbərliyinin ardıcıl diqqət və qayğısının bariz nəticəsidir.

Mədəniyyət – şəxsiyyətin mayası, millətin yaddaşı, bəşəriyyətin ortaq dilidir. Bu dildə danışmaq – barışa, dözümlülüyə və həmrəyliyə xidmət etmək deməkdir.

Ümumdünya Mədəniyyət Günü qutlu olsun!

 “Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Az tanınmışlar rubrikasındayıq.

Türkiyə Akdeniz Universitetinin və İstanbul Piri Reis Universitetinin professoru Kamil İbrahimov 6 avqust 1962-ci ildə Bakıda ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Azərbaycanın görkəmli arxeoloqu, Bakı şəhəri tarixinin tədqiqatçısı, Bakı arxeoloji ekspedisiyasının sabiq rəisi Fərhad İbrahimovun oğludur.

Kamil İbrahimov 1979-cu ildə orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirərək, Şirvanşahlar Sarayı Dövlət Tarixi-Memarlıq Qoruq Muzeyinin arxeoloji fonduna laborant vəzifəsinə qəbul olunub. 1980–88-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsində təhsil alıb.

9 kitab, 100 — dən çox elmi əsər və 100-ə qədər jurnal və qəzet məqalələrinin müəllifidir.12 kitabın elmi redaktorudur. Kitablarının hamısı, elmi məqalələrinin əksəriyyəti Bakı şəhərinin tarixi-arxeoloji tədqiqinə həsr olunmuşdur. Bakı şəhərinin tədqiqatçısı olaraq Azərbaycanı bir çox Beynəlxalq konfranslarda, simpoziumlarda, qurultaylarda və elmi görüşlərdə təmsil etmişdir.

Respublika prezidentinin 18 may 2018-ci il sərəncamı ilə İbrahimov Kamil Fərhad oğluna Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adı verilmişdir.

Rəsmi səviyyədə Azərbaycanın, eləcə də bir çox xarici dövlətlərin, həmçinin universitetlərin diplomları, fəxri fərmanları və digər mükafatları ilə təltif olunmuşdur.

Elmi əsərləri

- K. İbrahimov "İçəri Şəhərdə arxeoparkın açılması turizm ilinə töhfədir", "Visions of Azerbaijan" jurnalı.

- K. İbrahimov. İçərişəhər – qədim foto, qravür, xəritə və qrafik rəsmlər.

- K. F. İbrahimov. "İçərişəhərdə arxeoparkın açılması turizm ilinə töhfədir" IV Beynəlxalq Avrasiya Arxeologiyası Konfransı (1–5 oktyabr 2012) materialları. 

- İ. Məmmədov, K. İbrahimov. İrsimizi qoruyaq. 

- K. F. İbrahimov. "Uğurlu Məhəmmədin məzarı haqqında". Naxçıvan Dövlət Universiteti.

- K. İbrahimov. 31 mart Azərbaycanlıların soyqırım günüdür. "31 mart Azərbaycanlıların soyqırım günüdür"

- K. İbrahimov. Dədə Qorqud yadigarı Bayburt. 

Kamil İbrahimov 15 aprel 2021-ci ildə Bakı şəhərində koronavirusdan vəfat etmişdir.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)

Aytən Ağasıyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Yollar kimini böyük şəhərlərə, kimini də kiçik qəsəbəsinə aparır...

Bəlkə də eyni yolu dəfələrlə gedib qayıdan insanlar tanıyıram, mən də onlardan biriyəm. Yol eyni olsa da o yolu gedən adam başqa, qayıdan başqası olur. Ya da yola çıxanda məqsədlərin son dərəcə ayrı olur. Qayıdanda isə baxırsan ki,  nə məqsədinə çatmısan, nə də o məqsəddən bir parça qalıb.

Son zamanlar ancaq yoldayam, birçaz şəhər dəyişirəm, bir az da mühiti.

Gördüyüm odur ki, sən olmayan nə varsa elə sənin özünə bənzəyir, istər şəhər olsun, istər qəsəbə - Kədəri də qucaqlayır, sevinci də. İşığı da bağrına basır, qaranlığı da, sevgini də unudur, nifrəti də, yeri də oyadır, göyü də.

İki yol daha tanıyıram:

Ağlın yolu, ürəyin yolu.

Ağlın yolu: Bu yolda ancaq təcrübəli insanlarla rastlaşıram. Kimisi xoşbəxtdir, kimisi küskün. Xoşbəxt olan da, küsülü olan da yol hərəkət qaydalarına xüsusi diqqət edir. Qırmızıda dur! Yaşılda keç!

Ürəyin yolu: Bu yolda isə hər kəs eyni cümləni təkrarlayır, "heç nəyə görə peşman deyiləm, yenə olsa yenə edərdim, yaşadığım, ya da yaşatdığım məni xoşbəxt edirsə, onun nə qədər yanlış ya da doğru olduğu önəmli deyil", bu yolda yaşıl və qırmızı ziddiyyətinə yer yoxdu..

Bəzən bu iki yolu birləşdirən piyada keçidi xəyal edirəm. Mümkün olar, görəsən?

Elə bir keçid olsun ki, ağıl itiliyini, ürək kövrəkliyini qorusun. Bu keçidə elə ad qoymaq lazımdır ki, keçənlər tərəddüddə qalmasın. Balaca da, böyük də rahatlıqla keçə bilsin. Bu keçiddə heç kim tələsməsin, heç kim gecikməsin!

Son zamanlar ancaq yoldayam, bir az şəhər dəyişirəm, bir az da mühiti.

"Mən burdayam, səni görür və eşidirəm" - yollarda bu cümlə nəbzimə yoldaşlıq edir.

Yola çıxmısansa yoldaşını düzgün seç, seçimin ruhuna yorğan da ola bilər, səni həyatdan soyundura da bilər.

Həmişə orta yol olacaq, ya da yolları birləşdirən keçid, amma "orta yoldaş" yoxdur!

Ona görə kiminsə yolunda "daş" qədər də olsa yerə sahib ol ki, o da sənə "yoldaş" ola bilsin. Ortası yoxdu.

Buludların üzərindən də, maşınların arasından da, ağacların arxasından da, yastığımın küncündən də baxıram.

Gördüyüm odur ki, sən olmayan nə varsa elə sənin özünə bənzəyir.

Yolun kənarında ya sən, ya mən yox, "yasəmənlər"i görürəm daha. O qədər sıx və ətirlidilər ki, yolun sonunu görə bilmirəm...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı ilə Dünya Yazıçılar Təşkilatının (WOW) birgə layihəsində bu dəfə Həftənin kitabı olaraq qara qitədən Kamerun yazıçısı Emma Osong-un “Konfliktə, müharibəyə və diplomatiyaya şəxsi səfər” kitabı seçilmişdir.

Layihənin koordinatoru:

Kənan Məmmədli,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Kitab sənədlidir, orada Emma Osong iki dünyanın toqquşmasını təsvir edir və müəllif münaqişə şəraitində uğur qazanmaq, müharibə zamanı sülh və ədaləti təşviq etmək üçün bir yol xəritəsi təqdim edən emosional səyahəti ətraflı şəkildə izah edir.

Qızı Praxynin bir daha heç vaxt yeriyə bilməyəcəyini eşitdikdə Emmanın dünyası alt-üst olur. Qızının vəziyyəti ilə bağlı travmatik şəraitlə üzləşən Emma qızı ilə müharibədən əziyyət çəkən doğma ölkəsi Kamerun arasında paralellər aparmağa başlayır.

Kamerunda baş verən hadisələri və onilliklər boyu tiraniyanın əsarətində qalan xalqın mübarizəsini ətraflı təsvir edən Emma, müharibədən zərər çəkmiş ölkənin tarixini şəxsi münaqişənin incə telləri ilə birləşdirir.

Ana ilə qızı arasında baş verən və yeni, dəyişmiş həyatla üzləşərkən ananın öyrəndiklərini əks etdirən bu birinci şəxsli hekayədə kədəri necə ilhama çevirmək və münaqişə şəraitində necə uğur qazanmağın mümkün olduğu göstərilir.

Bu ilhamverici xatirələri oxuyarkən, evə bağlı bir insandan sosial ədalətin müdafiəçisinə çevrilməyə hazır olun – müharibədən sonra ümid tapmağın hekayəsi sizi gözləyir.

Emmanın məqsədi qadınların, kişilərin və uşaqların ləyaqətli həyat sürmək hüququna malik olduğu bir dünya yaratmaqdır.

Kitab amazon.com saytından əldə etmək olar.

“Ədəbiyyatvə incəsənət”

(15.04.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Ulduz” jurnalı ilə birgə Biri ikisində layihəsində sizlərə filologiya elmləri doktoru Pərvanə Məmmədlinin Güney Azərbaycan ədəbiyyatı barədə yazıları təqdim edilir.

Pərvanə Məmmədli

Hüseyn Məhəmmədzadə Sədiq Düzgün (1945) – alim, publisist, şair, türkoloq

Hüseyn Məhəmmədzadə Sədiqin (Düzgün) İranda klassik Azərbaycan ədəbiyyatının, xalqa məxsus qədim türk abidələrinin araşdırılıb təbliğ olunmasında və ana dilinin qorunmasında misiliz xidmətləri olmuşdur. Onun geniş elmi axtarışları, klassik ədəbiyyatın tədqiqinə yönəlmiş zəhməti, şeir yaradıcılığı, tərcümələri və ictimai fəaliyyəti bütöv bir dövrün ədəbi-mədəni mənzərəsini ifadə edirdi və Güney Azərbaycan aydınlarının son mogikanlarından idi.

1965-ci ildə Səməd Behrəngi ilə tanışlığı H.M.Sədiqin dünyagörüşündə, taleyində xüsusi rol oynayır. O, Səməd Behrəngi, Əlirza Habdil Oxtay, Behruz Dehqani, Behruz Dövlətabadi və Məftun Əmini kimi ədəbi simalarla birlikdə Təbrizdə türkcə mətbu orqanı nəşr etmək qərarına gəlir və ilk dəfə olaraq “Adına” dərgisini həm türk, həm də fars dilində çap edirlər.

Sədiq elmi tənqid sahəsində də ilk addımlarını həmin illərdə atmışdır. Behrəngi özünə “Qaranquş” təxəllüsünü götürdüyü kimi, Sədiq də “Düzgün” imzasını seçmişdir.

O, müxtəlif dövrlərdə siyasi, ədəbi və ictimai fəaliyyətlə məşğul olub. 1979-cu il inqilabından sonra müxtəlif ədəbi nəşrlərin, o cümlədən Azərbaycan türkcəsində buraxılan “Yoldaş”, “Yeni Yol”, “İnqilab yolunda”, “Qardaşlıq” “Bületen” və “Səhənd”  dərgisinin baş redaktoru olur. İnqilabın ilk illərindən sonra ağır siyasi başqılar nəticəsində Hüseyn Düzgün siyasi fəaliyyətini dayandırıb ədəbi-mədəni işlərlə məşğul olur.

         Tehran və İstanbul Universitetlərində ali təhsilə yiyələnib  doktorluq dərəcəsi alır.

         Hüseyn Düzgün gənc yaşlarından şeir yazmağa başlamışdır. “Mitra mələyi və Mehrəgan düyünü” adlı ilk məqaləsi 1344 (1965)-cü ildə  Təbrizdə Maarif  idarəsınin  aylıq dərgisində nəşr olunmuşdu.

Tələbəlik illərində uşaqlar üçün yazdığı “Türk əkizləri”, “Çil Maydan”, “Qara at”, “İran əkizləri” kitabları, ədəbiyyat, folklor və teatr tarixinə dair araşdırmaları xüsusi diqqətə layiqdir. Onun “Azərbaycan xalq poeziyasında tülkü və keçəl nağılları”, “Mirzə Ağa Təbrizi teatrı”, “Arzu-Qəmbər”, “Azərbaycan tarixi və aşıqları” əsərləri folklorşünaslıq və teatrşünaslıq elminin mühüm nümunələridir.

          Hüseyn Düzgün təkcə böyük əsərləri ilə deyil, həm də “lövhə” adlandırdığı kiçik şeir kitabları ilə oxucu yaddaşında qalır. “Bakı lövhələri”, “Kənd lövhələri”, “Qaşqay lövhələri”, “Zəncan lövhələri”, “Ərdəbil lövhələri”, “Təbriz lövhələri”, “Hələb lövhələri” həm poetik, həm də etnoqrafik dəyərə malikdir. Bu toplular səyahət təəssüratları, xalq həyatının canlı mənzərələri, milli kimlik duyğuları ilə zəngindir.

Hüseyn Düzgünün lirikası  həm poetik, həm də publisistik gücə malikdir: bir tərəfdən lirizmi, digər tərəfdən milli dirənişi daşıyır.

Şair əsl tarixi yazılmamış bir həqiqətin nisgilini çəkir. Bu, poetik duyğulanma deyil, həm də ictimai və milli ağrıların poetik ifadəsidir. Yad qüvvələrin hiyləsi, məkri və xəyanət nəticəsində milli varlığı əlindən alınmış xalqın səsini misralara çevirir:

Sənin tarixini kimsə yazmadı,

Ürəyim ucunda nisgilin qaldı.

Yad hiylə eylədi, yad məkr qıldı,

Müqəddəs ruhunu əlimdən aldı.

H.Düzgün ”Təbriz lövhələri”ndə Təbrizi milli yaddaşın, müqavimətin, azadlıq arzularının simvolu kimi təqdim edir. Babəkin adı ilə birlikdə Təbrizi tarixi qəhrəmanlıq ənənəsinin davamı kimi göstərir:

Mən səndə tapmışam Babək inadın,

Bahar günlərinin qoxusun, dadın!

Çıxmaz xatırımdan heç zaman adın,

Müqəddəs arzulu Təbrizim mənim!”

Hüseyn Düzgün Azrbaycanın görkəmli klassikləri M.Füzuli, İ.Nəsimi, eləcə də Şah İsmayil Xətai, Şeyx Səfi əsərlərini araşdırmaqla kifayətlənmir, onlara lirik parçalar da ithaf edir.

Hüseyn Düzgün yaradıcılığı  ilə bağlı Hüseyn Kərimi, Bəhruz İmani, Sədyar Eloğlu, Nəcmət Misgəri, Rza Həmraz, Davər Ərdəbili, Hüseyn Güneyli, Murtuza Məcidfər, Mohammad Halim Yarqin, Pərvanə Məmmədli, Səadət Kərimi və başqaları yazılarında dəyərli fikirlər bildirmişlər.

Ən mühüm araşdırmaları sırasına Şeyx Səfiəddin Ərdəbilinin “Qara məcmuə”, Əhməd Kəsrəvinin “Azəri” nəzəriyyəsinin rədd edilməsi, “Dədə Qorqud” risaləsinin kəşfi, yenidən oxunması, yenidən yazılması və tərcüməsi, (kitabda qeyd olunan səbəblərə görə H.Düzgün bu risaləyə “Təbriz rəcəzləri” adını verib) Mirzə Mehdi Əstrabadinin üç cilddə türk-fars dili lüğətinin – “Sanqlax”ın nəşri və tərcüməsi, “Mahmud Kaşqari”nin “Divan-luğətit-türk” əsərinin fars dilinə tərcüməsi, nəşri, İranda Məhəmməd Füzulinin bütün əsərlərinin redaktəsi, nəzərdən keçirilməsi, nəşri və tərcüməsi daxildir. Bu, türkologiyada mühüm hadisə sayıla bilər.

         Hüseyn Məhəmmədzadə Sədiq Düzgünün geniş elmi axtarışları, klassik ədəbiyyatın tədqiqinə yönəlmiş zəhməti, şeir yaradıcılığı, tərcümələri və ictimai fəaliyyəti bütöv bir dövrün ədəbi-mədəni mənzərəsini ifadə edir. Əsas elmi yaradıcılığının böyük hissəsi Azərbaycan və Şərq klassiklərinin şeirlərinin təhlilinə həsr olunmuş, bu istiqamətdə yazdığı monoqrafiyalar, məqalələr və risalələr ədəbiyyatşünaslığımızda mühüm mərhələ təşkil edir. O, Nizami, Xaqani, Mövlana, Şeyx Səfiəddin Ərdəbili, İmadəddin Nəsimi, Şah İsmayıl Xətai, Məhəmməd Füzuli, Qövsi Təbrizi, Saib Təbrizi, Nəbati, Molla Pənah Vaqif, Mirzə Şəfi Vazeh, Mirzə Məhəmmədbəqir Xalxali, Məhəmmədəli Hidəci, Zəfər Ərdəbili, Məsihi Təbrizi, Bahar Şirvani, Əbülhəsən Raci, Səməd Vurğun, Rəsul Rza, Həbib Sahir və Məhəmmədhüseyn Şəhriyar və başqa böyük şairlərin yaradıcılığını tədqiq etmişdir. Onun araşdırmalarında yalnız poetik mətnlərin təhlili deyil, həm də milli-mədəni nəticələrin çıxarılması əsas prinsip olmuşdur. Çünki XX əsr Azərbaycan ictimai fikri poeziyanı ən güclü ədəbi və ictimai ifadə vasitəsi saymış, məhz şeir formasında yazılmış əsərlər üzərində öz nəzəri mülahizələrini qurmuşdur.

Alim ölməz şairimiz Füzulinin türkcə “Divan”ını hazırlayarkən 18 təzkirəni, 13 elmi əsəri, şeirlərinin beş divanının çap nüsxələrini və müxtəlif əlyazmaları diqqətlə araşdırmışdır. Bu zaman o, dörd tənqidi və səkkiz əlyazma nüsxəsinə əsaslanmış, bəzi əlyazmaları kəlmə-kəlmə tutuşduraraq mövcud mətni bir neçə çap və xətti nüsxələrlə müqayisə etmişdir.

Düzgün həm tənqidçi, həm də mətnşünas kimi klassik irsin qorunub gələcək nəsillərə ötürülməsində mühüm rol oynamışdır.

Müəllif həm də tərcüməçi kimi diqqət çəkmişdir. Xüsusilə “Divani Lüğət-it-türk”ün farscaya çevrilməsi, geniş müqəddimə və elmi izahlarla təqdim edilməsi onun dilçilik və mətnşünaslıq sahəsindəki bacarığının göstəricisidir. Habelə Nəsiminin “Məqələtül-həqayiq” əsərinin araşdırılması, ərəb, fars və türk mənbələrinə əsaslanan şərhi ədəbiyyat tariximiz üçün mühüm elmi nailiyyət sayılmalıdır.

H.Düzgün ana dilində təhsillə bağlı bir nəticə əldə olunmayacağını bilib bunun alternativini axtarmağa başlamışdı. Bu işi ana dilində dərgi çıxartmaqla (“Yoldaş” “İnqilab yolunda”, “Yeni yol” və s. ), dil kursları təşkil etməklə, milli mədəniyyət, ədəbiyyat, dil və tarix ilə bağlı elmi yazılar yazmaqla üzərinə götürmüşdü.

Tehranda və başqa şəhərlərdə türk dili kursları açmaqla bir çox gənc və yeniyetmələrin ana dilini mənimsəməsinə böyük əmək sərf etmişdi.

         Dilçilik, orfoqrafiya haqqında keçirilən müxtəlif elmi seminarlar, türk dili kursları və İran türklərinin tarixi haqqında universitetlərdə təşkil olunan dərslər, tələbə toplantıları və elmi-mədəni təşkilatların qurulması üçün təşəbbüs etmək Hüseyn Düzgün kimi ziyalıların mədəni fəaliyyəti sırasında idi.

         H. Düzgün  ümumilikdə türk dili və ədəbiyyatı ilə bağlı müxtəlif mövzularda 300-dən artıq  kitab nəşr etdirib.  Azərbaycanın onlarla klassik şairinin əsərlərini işləyib nəşr edən Hüseyn Düzgün yarım əsrə yaxın fəaliyyəti ilə Azərbaycan ədəbiyyatında həm alim, tərcüməçi, həm də şair olaraq silinməz iz qoymuşdur. Onun araşdırmaları klassik irsin müasir oxucuya təqdimində mühüm rol oynamış, poeziyası isə milli kimlik və azadlıq duyğularının ifadəsinə çevrilmişdir.

Hüseyn Düzgün 25 avqust 2022-ci ildə həyata göz yummuş, Təbriz şəhərinin "Vadi rəhmət" qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)

Pünhan İsmayıllının 60 illiyinə

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Deyir ki:- “Yaxşı natiq beş dəqiqədən artıq danışmamalıdır. Demək istədiklərini uzun-uzadı yox, yığcam, məzmunlu şəkildə ifadə etməyi bacarmalıdır. O ki qaldı toya, mən özüm toyun açılışında dəqiqə yarımdan çox danışmıram. Elə vaxtlar olur ki, cəmi 30 saniyə danışıram. Çünki çox danışanda camaat yorulub qulaq asmır. Sağlıqlar arası isə cəmi bir dəqiqə kifayyət edir. Əvvəllər toy qırx gün olurdu, vaxt geniş idi. Qısaldı, azaldı, gəldi oldu cəmi dörd saat. İndi tamada məclisin rejissorluğunu elə etməlidir ki, həm toy yiyəsi razı qalsın, həm qonaqlar bezməsinlər, həm də məclis maraqlı keçsin...”

Həftənin dördüncü- cümə axşamı günündə dünyaya gəlib. Həmin gün doğulanlar adətən cəmiyyətdə seçilən, nüfuzlu, hörmət qazanan, güclü intuisiyaya malik şəxsiyyətlər kimi xarakterizə olunurlar. Onlar inadcıl, məqsədyönlü adamlar olsalar da, münaqişələrdən qaçmağa çalışırlar. Cümə axşamının insanlarında güclü intuisiya və görücülük qabbiliyyəti də olur. Bu qabiliyyət onları hərdən qorxudur. Lakin qorxmağına dəyməz, bu onlara İlahidən verilən, fitrətdən gələn bir ərmağandır...

Bəli, bu dəfə sizə el şənliklərinin mahir aparıcısı, məşhur bədii qiraətçi, ölkədə Pünhan İsmayıllı kimi tanınan İsayev Pünhan Baba oğlundan söhbət açmaq istəyirəm. Axı aprelin 14-ü onun 60 yaşı tamam oldu, yubileyi idi. Amma gəlin əvvəlcə onun həyat yoluna işıq tutaq. O, 14 aprel 1966-cı ildə İsmayıllı rayonunun Qalınçaq kəndində dünyaya gəlib. 1990-cı ildən Azərbaycan Respublikası Dövlət neft Şirkətinin mədəniyyət evində aparıcı vəzifəsində çalışır. Azərbaycanda və xaricdə mədəni-kütləvi tədbirlərin mahir aparıcısıdır. Məmməd Araz, Bəxtiyar Vahabzadə, Musa Yaqub, Zəlimxan Yaqub, Ramiz Rövşən, Baba Vəziroğlu və başqa şairlərin, eyni zamanda aşıq poeziyasının danışan dili kimi tanınır. Azərbaycan aşıq və şairlərinin poeziya incilərindən ibarət 36 musiqi albomunun və milli adət-ənənələrdən bəhs edən 400 səhifəlik ensiklopediya kitabının müəllififdir. Müxtəlif vaxtlarda "Qızıl Buta", "Qızıl mikrofon", "Uğur zirvəsi", "Persona", "İlin ən populyar söz xiridarı" mükafatlarına layiq görülüb. 2021-ci ildə isə "Tərəqqi" medlı ilə təltif olunub...

“Azərbaycan” qəzetində məsul katibin müavini vəzifəsində çalışan jurnalist, şair, publisist Daşdəmir Əjdəroğlu onu belə xarakterizə edir: “O, Azərbaycan ədəbi və mədəni mühitində özünəməxsus dəsti-xətti ilə seçilən sənət adamıdır. Zəngin nitq mədəniyyəti, poetik duyumu və səhnə ustalığı ilə geniş tamaşaçı auditoriyasının diqqətini cəlb edə bilib. Pünhan İsmayıllı xeyli vaxtdır ki, xalqın ədəbi-mədəni yaddaşını sədaqətlə yaşadır, milli poeziyanı və klassik irsi yeni nəslə həvəslə çatdırır və sevdirir, sözün sehri ilə insan qəlbini fəth edir. Kənardan diqqət kəsilən kəs deyə bilər ki- nə olsun, şairlərin yazdıqlarını səsləndirir də. Amma belə deyil. O, təkcə səsləndirmir, eyni zamanda şeiri ruhən yaşayır, yaşadır, onu hiss etdirir və sevdirir. Mükəmməl bədii qiraət ustası kimi səhnədə, iştirak etdiyi məclisdə səsləndirdiyi hər bir bənd, hər bir misra ilə dinləyicinin qəlbini ovsunlayır...”

...Müstəqil qərar verməyi xoşlayır. Onu fikrindən döndərmək, cilovlamaq çox çətindir. Təzyiqə və şiddətə nifrəti var. Ömrünün sonuna qədər azad yaşamaq üçün əlindən gələni edir. Başqalarının həyatına qarışmaqdan xoşu gəlmir. Emosional tərəfi güclü olsa da, öz üzərində nəzarəti heç vaxt itirmir. Təvazökar, çalışqan və ədalətlidir. Qaydalar qoymağı xoşlasa da, amma özü bu qaydalara əməl etməyi sevmir. Onda rəqabət ruhu çox inkişaf edib, həmkarları ilə yarışmağı, birinci olmağı xoşlayır. Yalanı sevmir, necə deyərlər, haqqın tərəfdarıdır...

“Mən əvvəlcədən toy sahibi ilə danışıb qonorarımı alıram. Toyun gedişatında kimsə məni, 5-10 manat pul vermək üçün, çağıranda heç vaxt yaxınlaşmıram. Ümumiyyətlə, bu məqsədlə masalara getməyi özümə sığışdırmıram. Toylara aparıcı kimi çox dəvət olunuram. Elə toylarım var ki, yarım saatlıq olur. Məsələn, Elnarə Abdullayeva, Cabir Abdullayev, Könül Xasıyeva ilə toylara gedəndə, tarın müşayiətiylə şeirlər, qəzəllər söyləyirəm. Bəzən də məni toyun açılışına bir saatlıq dəvət edirlər. Bəylə gəlin maşından düşən ərəfədə şeirlə onları “bəzəyirəm”, vəsf edirəm. Onlar zala daxil olanda alqışlar qopur, şərbət stolu qurulur və toyun açılışını edirəm, valideynlər xeyir-dua verəndən sonra isə çıxıb gedirəm...”- söyləyir.

Söhbətimi “Ədalət və həqiqət” qəzetinin, eləcə də “Turaz.tv” saytının təsisçisi və baş redaktoru Cəmil Zəbhullaoğlunun sözləri ilə bitirmək istəyirəm: “Bədii qiraət ustası, televiziyamızın, eləcə də el məclislərimizin yaraşığı Pünhan İsmayıllı Allah verən ömrü şərəflə yaşayıb. Şərəfi qoruya-qoruya yaşamaq, şərəflə yaşamaq hər adama qismət olmur. Pünhan müəllim xalqını sevib, mədəniyyətini sevib və dövlətini sevib. Vurğunu olduğu müqəddəs vətəninin pərvanəsinə çevrilib. Ünvanına nə qədər gözəl sözlər söyləsək də, onun aydan arı, sudan duru, torpağın təkindən büllur bulaq kimi qaynayan yaradıcılığı və sənəti deyilən sözlərdən yüksəkdə duracaq. Bax, budur Pünhan İsmayıllı möcüzəsi!..”

...Deyilənlərə görə, bir padişah səhər yuxudan oyanan kimi göstəriş verir ki, məmləkətin ən savadlı münəccimlərini qəbuluna çağırsınlar. Çox keçmir ki, iki yaşlı münəccim padişahın hüzurunda olur. Və padişah dillənir: “Bu gecə yuxuda gördüm ki, dişlərimin hamısı tökülüb. Bunu nəyə işarə olduğunu yozun!” Bir neçə dəqiqədən sonra münəccimlərdən biri irəli keçib ehtiramla söyləyir: “Qibleyi aləm, bu o deməkdir ki, bütün qohum-əqrabanız öləcək və siz sağ qalacaqsınız.” Bunu eşidən padişah əsəbləşib göstəriş verir ki, həmin münəccimə səksən şallaq vurulsun. Bu vaxt ikinci münəccim qabağa çıxıb, dillənir: “Qibleyi aləm, həmkarım sizə demək istəyirdi ki, siz bütün qohumlarınızdan çox yaşayacaqsınız.” Padişahın gözləri gülür və üzünü vəzirinə tutub, göstəriş verir ki: “Buna isə yüz dirhəm qızıl verin!” Vəzir padişaha yaxınlaşıb söruşur: “Padişah sağ olsun, bu münəccimlərin hər ikisi də eyni həqiqəti söylədilər. Niyə birinə cəza, birinə isə mükafat verirsiniz?” Padişah cavabında nə desə yaxşıdır: “Bəli, onların hər ikisi eyni həqiqəti söylədilər. Biri fikirlərini çox kobud, digəri isə çox yumşaq şəkildə ifadə etdi. Gərək həqiqəti də yumşaq deməyi bacarasan...”

...Bəli, aprelin 14-ü 60 yaşını qeyd etmiş bədii qiraət ustası, toy məclislərinin mahir aparıcısı Pünhan İsmayıllı hər bir sözün yerini dəqiq bilən insanlardandır. Onu yubileyi münasibətilə təbrik edir, möhkəm can sağlığı arzulayırıq!..

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)

Ülviyyə Əbülfəzqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

 “Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının media dəstəyi ilə Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun  Bakı Şəhəri Üzrə Təhsil İdarəsi ilə birgə keçirdiyi “Bir direktor, bir şagird” adlı layihəsinin məqsədi nümunəvi məktəblərimizi, istedadlı şagirdlərimizi üzə çıxarmaq, onların ədəbiyyata olan marağına diqqət yönəltməkdir.

Hazırda təqdimatda 32 nömrəli tam orta məktəbdir.

DİREKTOR:

Sevda Əli qızı Abdullayeva 3 aprel 1962-ci ildə Yevlax şəhərində anadan olmuşdur. 1979-cı ildə Yevlax şəhər 3 saylı orta məktəbini bitirmişdir. 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət Dillər Universitetinin ingilis dili fakültəsinə daxil olmuş, 1989-cu ildə həmin universiteti bitirmişdir. Təyinatla Cəlilabad rayonu Hasıllı kənd məktəbinə ingilis dili müəllimi təyin olunmuşdur. 1998-ci ildən Bakı şəhəri Nizami rayonu M.Rüstəmov adına 32 nömrəli tam orta məktəbə ingilis dili müəllimi işləmişdir. 2002-ci ildən təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini, 24 yanvar 2003-cü ildən isə həmin məktəbə direktor təyin edilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1 sentyabr 2009-cu il tarixli sərəncamı ilə 2008-2009-cu il tədris ilində işlədiyi müəssisə "Ən yaxşı ümumtəhsil məktəbi" müsabiqəsinin qalibi olmuşdur.

Azərbaycan Respublikası təhsil nazirinin 3 oktyabr 2011-ci il tarixli qərarı ilə Azərbaycan Respublikasının Qabaqcıl Təhsil İşçisi Döş nişanı ilə təltif edilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1 oktyabr 2012-ci il tarixli sərəncamı ilə "Əməkdar müəllim" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin 11 sentyabr 2015-ci il tarixli sərəncamı ilə rəhbəri olduğu məktəb buraxılış imtahanlarının nəticələrinə əsasən yüksək nailiyyət əldə etdiyi üçün Fəxri Fərmanla təltif olunmuşdur.

2015-ci ildə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi və Qafqaz Universitetinin birgə təşkil etdiyi "Məktəb direktorlarının hazırlığı" təlim kursunu müvəffəqiyyətlə bitirərək sertifikat almışdır.

31.08.2015- 9.09.2015-ci il tarixlərində Parisin Sorbon Universitetinin müəllimlərinin iştirakı ilə Quba şəhərində "Liderlik, şagird sağlamlığının qorunması, vaxtın idarə olunması, təqdimat və bacarıqların inkişafı" mövzusunda keçirilmiş kursda iştirak etmiş və sertifikat almışdır.

14.11.2015-19.11.2015-ci il tarixində Birləşmiş Ərəb Əmirliyinin Abu-Dabi şəhərində təşkil edilmiş "Yeni məktəb yaradılması" adlı, 22.02.2016-26.02.2016-cı il tarixində isə İngiltərənin London şəhərində "İngilis dilini öyrənək" adlı kursları bitirmişdir.

2016-cı ilin may ayında Azərbaycan Müəllim İnkişafı Mərkəzi tərəfindən təşkil edilmiş "Direktorlar üçün strateji planlaşma" modulunu müvəffəqiyyətlə bitirərək sertifikat almışdır.

ŞAGİRD:

Bayramlı Banu Murad qızı 16.09.2014-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. 2020-ci ildə Bakı şəhəri Nizami rayonu M.Rüstəmov adına 32 nömrəli tam orta məktəbin 1-ci sinfinə qəbul olmuşdur. Hal-hazırda həmin məktəbin 6-cı sinfində təhsilini davam etdirir.

Əlaçıdır, bədii əsərlər oxumağı, araşdırma aparmağı çox sevir.

Gələcəkdə hansı peşəyə yiyələnməyindən asılı olmayaraq, Vətənə layiqincə xidmət etmək arzusundadır.

ESSE:

Gələcəyimizi yazan insan

Müəllimlik ən müqəddəs, eyni zamanda ən çətin peşədir. Müəllim sadəcə dərs keçən bir insan deyil, o bizim gələcəyimizi quran memardır.

Müəllim bizə ilk növbədə oxumağı və yazmağı öyrədir. Lakin onun bizə verdiyi biliklər bununla bitmir. O bizə dürüst olmağı, Vətənimizi sevməyi və insanlara hörmətlə yanaşmağı öyrədir. Biz şagirdlər hər zaman müəllimlərimizi özümüzə nümunə olaraq görürük.

Qazandığımız hər bir uğurun arxasında müəllimlərimizin əməyi var. Onlar bizim uğurlarımızı görüb ən az bizim qədər sevinirlər. Müəllimlərimizin əməyi sayəsində savadlı həkimlər, mühəndislər, alimlər və digər peşə sahibləri yetişərək dövlətimizə xidmət edirlər.

Müəllim haqqında bir çox əsərlər yazılmış, müdrik fikirlər söylənilmişdir. Ancaq nə qədər yazılsa da, deyilsə də, müəllim əməyinin qarşılığında bunlar azdır.

Sonda demək istəyirəm ki, müəllimlərimizin haqqı ödənilməzdir. Onlar ən yüksək hörmətə və sevgiyə layiqdirlər.

Dünyada elə bir zirvə varmıdır,

Sənin fəth etdiyin zirvədən uca?

Mən necə yığım ki, etdiklərini

Müəllim adına sığsın qısaca?

    (Zaur İlhamoğlu)

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)

Nemət Tahir,

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Dünyanın ən böyük və ən bahalı şəxsi evi hind milyarderi Mukeş Ambaninə məxsusdur. Ambaninin Mumbaydakı 27 mərtəbəli "Antilia" adlanan göydələn evi “Forbes” juralında “Dünyanın ən bahalı milyarder evləri” siyahısına başçılıq edir. Bina öz adını Atlantik okeanındakı mifik Antilia adasının şərəfinə almışdır.

Tarixinin ən bahalı evi sayılan binanın inşaasına 2008-ci ildə başlansa da, tikinti işləri 2010-cu ilin sonlarında başa çatıb. Hazırda bina 2 milyard ABŞ dollarına qədər qiymətləndirilir.

Bina istənilən təbii və texnogen fəlakətlərə tab gətirmək üçün nəzərdə tutulub. Antilia Rixter şkalası üzrə 8 ballıq zəlzələyə və güclü partlayışlara tab gətirə bilir.

Poladdan və şüşədən ibarət olan binada gimnastika salonu, rəqs studiyası, üzmə hovuzu, 50 nəfərlik kino və bir bal zalları var. Ümumi sahəsi 37 min kvadratmetrə çatan və 173 metr hündürlüyü olan binada 9 lift, 160 avtomobil tutumlu avtopark və 3 vertolyot meydanı yerləşir. Binada 600 qulluqçu işləyir.

Mukeş Ambani müsahibələrinin birində deyib: “Mənim bəziləri kimi dünyada 30 və ya 40 yox, yalnız bir evim var”...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)

Fatimə Məmmədova,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

“Bu gəmini Allah belə batıra bilməz” deyə səsləndirilən o möhtəşəm Titanik, cəmi bir səfərdə tarixə batdı.

Bu gün də maraqla izlədiyimiz, haqqında filmlər çəkilən, səhnələrdə canlandırılan Titanik hadisəsi təkcə bir gəminin deyil, insan ümidlərinin, xəyallarının və gözləntilərinin də faciəvi sonluğunu simvolizə edir.

O dövrdə bu nəhəng gəmidə olan insanlar yeni həyata, yeni ölkəyə, daha yaxşı gələcəyə doğru yola çıxmışdılar. Onları limanlarda gözləyən ailələr, yaxınlar, yeni başlanğıclar vardı. Amma heç kim bilmirdi ki, bu yolun sonu bir gəliş deyil, geri dönüşü olmayan bir batış olacaq. Bəlkə də həmin anlarda gəminin göyərtəsində gəzən insanlar gələcəklərinə dair xəyallar qurur, çatacaqları yerlərdə onları gözləyən həyatları təsəvvür edirdilər. Lakin həyat bəzən ən böyük gözləntiləri bir anda susdurur. Titanik də məhz belə bir anın adı oldu.

1912-ci ilin 15 aprel gecəsi bəşər tarixinin ən böyük dəniz faciələrindən biri baş verdi – dünyanın “batmaz” hesab olunan gəmisi Titanik Atlantik okeanının soyuq sularına qərq oldu. Bu gün, 2026-cı ilin 15 aprel tarixində həmin hadisədən düz 114 il keçir. Aradan bir əsrdən artıq vaxt ötsə də, Titanik faciəsi hələ də həm tarixi dərs, həm də insan talelərinin acı simvolu kimi yaddaşlarda yaşayır. O dövrün texnologiya möcüzəsi sayılan bu nəhəng sərnişin gəmisi 1912-ci il aprelin 10-da İngiltərənin Souzampton limanından ABŞ-nin Nyu-York şəhərinə doğru ilk və son səfərinə çıxmışdı. Gəmidə müxtəlif sosial təbəqələrdən olan 2200-dən çox insan – zəngin iş adamları, mühacir ailələr, ekipaj üzvləri və xidmət heyəti var idi. Lakin səfərin dördüncü gecəsi, 14 aprel saat 23:40 radələrində gəmi Şimali Atlantikdə aysberqlə toqquşdu və cəmi 2 saat 40 dəqiqə ərzində – 15 aprel saat 02:20-də tamamilə batdı. Rəsmi məlumatlara görə, bu faciə nəticəsində 1500-dən çox insan həyatını itirdi. Hadisənin ən dramatik tərəflərindən biri isə xilasetmə qayıqlarının sayının kifayət etməməsi və bir çox qayığın tam dolmadan suya endirilməsi idi. Titanikin batmasına səbəb olan amillər arasında yüksək sürətlə hərəkət etməsi, aysberq xəbərdarlıqlarının tam ciddiyə alınmaması, texniki qərarların gecikməsi və ümumilikdə təhlükəsizlik standartlarının yetərsizliyi xüsusi qeyd olunur. O dövrdə gəminin “batmaz” olduğu ilə bağlı yaranmış həddindən artıq inam həm ekipajda, həm də sərnişinlərdə müəyyən arxayınlıq yaratmışdı. Hətta bu gəmi haqqında “bu gəmini Allah belə batıra bilməz” kimi iddialı ifadələrin işlədildiyi də qeyd olunur ki, bu da insanın texnologiyaya həddindən artıq güvəninin necə faciəvi nəticələrə gətirib çıxara biləcəyini açıq şəkildə göstərir. Bu faciəni düşünərkən bəzən insanın ağlına yalnız statistik rəqəmlər deyil, eyni zamanda o anların psixoloji ağırlığı da gəlir.

 Xüsusilə də kapitanın son anları – gəminin su ilə dolduğunu gördüyü, artıq heç nə edə bilmədiyini anladığı o məqamlar... Filmlərdə canlandırılan həmin səhnələrdə kapitanın sakit şəkildə öz otağına çəkilib çarəsiz halda gəmisinin batmasını gözləməsi ən təsirli və insanı sarsıdan məqamlardan biri kimi yadda qalır.

Bu, təkcə bir gəminin yox, həm də insan iradəsinin və ümidsizliyin qarşılaşdığı anın simvolu kimi dəyərləndirilə bilər. Titanikin batmasından sonra beynəlxalq dənizçilik qaydalarında ciddi dəyişikliklər edildi, xüsusilə də dənizdə insan həyatının qorunmasına yönəlmiş yeni təhlükəsizlik standartları qəbul olundu. Bu gün Titanik ancaq bir gəmi qəzası deyil, həm də məsuliyyət, insan həyatı və təhlükəsizlik anlayışlarının yenidən düşünülməsinə səbəb olan tarixi dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. 114 il əvvəl baş verən bu hadisə, zaman keçdikcə sadəcə tarix kitablarının bir səhifəsi olaraq qalmayıb, eyni zamanda insanlığın yaddaşına həkk olunan unudulmaz bir faciə kimi bu gün də xatırlanır. Hətta vaxtilə “bu gəmini Allah belə batıra bilməz” deyə səsləndirilən o möhtəşəm Titanik, cəmi bir səfərdə tarixə batdı.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)