Aytən Ağasıyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Deyirlər, insanın üz cizgiləri onun yaşadıqlarından, həyatının çətin, iztirablı, həsrət dolu günlərindən, xoşbəxt, sevincli, şıltaq dolu anlarından xəbər verir. Bu sözə həmişə inananlardan olmuşam. Kiminsə üzünə baxanda onun nələr yaşadığını, gözlərinə baxanda nələrdən keçdiyini, yaşayırmı yoxsa həyatdan çoxdan əlini üzüb deyə içimdən buna bənzər fikirlər keçirirəm.

Bəzi insanlar var ki donuq ifadəyə sahibdir, elələri də var ki üzünün ifadəsi ilə bizlərə hekayə danışır sanki.. O hekayə ki abzasları gözlərindəki dərinlikdən başlayıb, qəlbində gizlətdiyi yaralarda bitir..

Dil yalan danışsa da gözlər yalan danışa bilmir. İnsan nə qədər kədərini gizlətməyə çalışsa da gözləri onu ələ verir. Mən insanlara gözlərindən başlayıram güvənməyə.. Həyatımda yanıldığım anlar da olub, heç vaxt peşman olmamışam, çünki bu mənim seçimim olub..

İnsan həyatı seçimləri ilə formalaşır desəm də, tale də bir tərəfdən öz işini görür. İnsan taleyi ilə çox vaxt barışıq yaşaya bilmir. Çünki həyatında çəkdiyi eskiz istədiyi təsvirə dönüşməyəndə nə qələmi qıra bilir, nə də yenidən çəkmək istəyi qalır.

İnsan həyatında yenidən çəkilməsi mümkün olmayan, təkrarı olmayan günlər olur. Hansı ki o günlərdə ürəyimizin istədiyi, gözlərimizin axtardığı kəslər olur.

Yetim qalmamağı istədiyimiz günlərdən biri də Məzun günüdü..

Məzun günündə arzular, istəklər, xatirələr, kədər və sevinc bir birinə qarışır. O günlərdə həmişə gözümüzün axtardığı insanlar olur, bəziləri yanımızda olur, bəziləri isə bu həyatdan çoxdan əlini üzüb, bəziləri də həyatda olsa da yanımızda olmur.

İnsan uşaqlığından məzun olur, gəncliyindən məzun olur, təhsilindən məzun olur, sevgisindən məzun olur, qocalıqdan məzun olur və nəhayət həyatdan..

O günlərdə yanında olan yaxınları da eyni qalmır, məzun günləri böyüdükcə ətrafı, sevdiklərinin sayı kiçilir. Çünki insan məzun olduqca yalqızlaşır. Sanki həyatında hər şey yuyulub yox olur..

Uşaqlığından məzun olduğun günü anlaya bilmirsən, bir gün axırıncı dəfə məhlədəki  uşaqlarla son oyununu oynayırsan və sən bunun fərqində belə olmursan..

Gəncliyindən məzun olduğun  gün sevdiklərinə və özünə qarşı məsuliyyətini və çiyinlərindəki yükü fərqinə vardığın gün olur. Artıq valideyndən nəsə gözləmirsən çünki özün valideyn olursan, həyatda risk edəcək gücün azalır, həyatın çox qısa olduğunu fərqinə varırsan..

Təhsildən məzun olanlar isə uzun müddət özünü bir sistemə qurban verdiklərini fərqinə varırlar. Bir də ayılırlar ki, əllərində iki qırmızı diplomla işsizdirlər..

Ən çətini sevgidən məzun olmaqdı. Çünki bizim yaradılışımızın özüdür sevgi.. sevgi insanın sınanıldığı yerdir,  əksər insanın kəsri olur, məzun ola bilmir. Sevgidən məzun olanları hədləri olmayan boş çoxluğa bənzədirəm.. Elə bu yerdə Mevlananın sözlərini xatırlatmaq istəyirəm..

Mevlana deyir ki, üzümün çiçək halı nəfsdir. Sonra Şəms gəlir, yəni günəş. Günəş böyüdür onu, üzüm olur. Üzüm ürəkdir. Sonra üzüm şərab olur yəni aşiq olursan, birini sevirsən.. Şərab haramdır niyə?

Çünki orda ikilik var, sən və mən.. Şərab təkamül edib sirkə olur..və sonda sirkə hər yeri yuyub təmizləyir..

Sevgidən məzun ola bilmək də buna bənzəyir. Məzun ola bilən təmizlənir, ola bilməyənsə şərabın hər qurtumu ilə özünü daha da unudur..

Və nəhayət qocalıq, bir gün özünü səksən yaşlı dizləri ağrıyan, başı səs götürməyən yorğun bir bədəndə tapırsan.. uşaq kimi kövrək olub, unutqanlıq xəstəliyinə tutulursan.. Qocalanda daha çox keçmişini, xatirələrini, kədərini, sevincini, bir şeiri, bir kitabı,  bölüşəcək insanlar olsun istəyirsən həyatında. Çünki xatırlamaqdan başqa edəcək bir işin olmur, ya xatırlamağa çalışmalısan, ya da yanındakılara bağırıb qovaraq, özündən uzaqlaşdıraraq təkliyə qərq olmalısan..

Bir sözlə ortalama insan ömrünü yaşayan adam  həyatdan məzun olmaq üçün çox şeydən məzun olmalıdır..

Məzun olarkən kədərini və sevincini bölüşəcək insanlar varsa həyatında o zaman xoşbəxt olursan. Bu insanların sayı vacib deyil,  tək olsun ama sənə isti qucaq, bəzən dostun, bəzən yoldaşın, bəzən valideynin, bəzən də uşağın olsun..Həmin insan necə olur olsun, sənin üçün dəyərə çevrilir. Hansı ki sən o mənanı ona yükləyirsən. Xoşbəxt olmağımızın səbəbi olan dəyərləri itirməyənlərdən olaq..!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

“Bütün həyatım boyu Azərbaycan musiqisi, səhnəsi və mədəniyyəti üçün əlimdən gələni etməyə çalışmışam. Mən həmişə bu sənətin özünəməxsusluğunun və təkrarolunmazlığının qədrini bilmişəm”

Şövkət Məmmədova

“Cəsarətlə deyərdim ki, Şövkət xanım Məmmədova vokal sənətimizin ilk pioneri olub. O, bu sənətin gələcəyi üçün bütün gəncliyini qurban verib…”

Üzeyir Hacıbəyli

“Bu müğənni çox nadir səs tembrinə malikdir. Onun səsi royalı olduqca pis vəziyyətdə qoyur. Bu müğənni üçün xüsusi royal düzəltmək lazımdır”

Fransa bəstəkarı

“Şövkət Məmmmədovanın çıxışı bir daha sübut etdi ki, böyük musiqi mədəniyyəti və vokal məharəti ancaq avropalıların qisməti deyil.”

Fransız qəzetlərindən biri

Şövkət Məmmədova 18 aprel 1897ci ildə indiki Gürcüstanın Tbilisi şəhərində kasıb pinəçi ailəsində anadan olub. Atası Şövkətin musiqiyə qarşı olan istəyi hiss edib, milyonçu H. Z. Tağıyevin köməkliyi ilə 1910-cu ildə onu Bakıya göndərib.

1911-ci ildə Zeynalabdin Tağıyev və həyat yoldaşı Sonanın köməyi ilə İtaliyanın Milan şəhərində musiqi məktəbinə daxil olub. Lakin 1912-ci ildə ona olan kömək kəsilib və Şövkət Məmmədova Rusiyaya qayıtmalı olub. O təhsilini Tbilisi musiqi məktəbində davam etdirib.

Həmin il Bakının Tağıyev teatrında ilk dəfə peşəkar ifaçı kimi çıxış edib. Üzeyir Hacıbəyovun "Ər və arvad" operettasından bir neçə parça ifa edib. Konsertdən əldə olunan pul Şövkət Məmmədovanın İtaliyada təhsilini davam etmək üçün işlənməliydi. Lakin qadının örtüksüz səhnədə oxuması Bakının müsəlman icmasını xeyli qəzəbləndirib.

Namərd qoçular həm Şövkət Məmmədovanı, həm də onu səhnəyə buraxan dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovu öldürmək qərarına gəliblər, lakin hər ikisi faytona minib Abşeron kəndlərinin birində gizləniblər. 1915-ci ildə Şövkət Məmmədova Kiyev Konservatoriyasına (indiki Kiyev Musiqi Akademiyası) daxil olub.

1915-ci ildə Kiyevdə oxuyarkən Milanda tanış olduğu mühəndis Yakov Lyubarski ilə ailə həyatı qurub. Tiflisdə musiqi məktəbini bitirdikdən (1910) sonra təhsilini davam etdirmək üçün 1911-ci ildə Milana gedib, burada məşhur müğənni D. Ambroziodan dərs alıb (ikinci dəfə Milanda 1927–1929-cu illərdə olub). 1917–1921-ci illərdə Kiyev Konservatoriyasında oxuyub.

Burada R. Qlierlə birgə verdikləri konsertlərdə Azərbaycan musiqisini təbliğ edib. Onun təşəbbüsü ilə 1923-cü ildə Bakı Teatr Texnikumu (1923–1925-ci illərdə direktor olub) açılıb və not nəşriyyatı təsis edilib. Azərbaycan Opera və Balet Teatrının səhnəsində ilk dəfə 1921-ci ildə Violetta ("Traviata", C. Verdi) partiyasında çıxış edib.

1948-ci ilədək (fasilələrlə) teatrın solisti olub. Azərbaycan opera səhnəsində rus və dünya vokal sənətinin ən yaxşı ənənələrini milli musiqi xüsusiyyətləri ilə əlaqələndirib. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (1–4 çağırış) deputatı olub. 2 dəfə Lenin ordeni, 2 Qırmızı Əmək Bayrağı və "Şərəf nişanı" ordenləri ilə təltif edilib

1921-ci ildən başlayaraq o, Rusiyada, Fransada, İtaliyada, İranda və Gürcüstanda çıxışlar edib. İtaliyaya səfəri zamanı yenidən Milan musiqi məktəbinə daxil olub, orada 1912-ci ildə axıra çatdıra bilmədiyi təhsilini 1927–1930-cu illərdə tamamilə bitirib.

Sonralar Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında çıxış edib. 1923-də Azərbaycanda ilk not nəşriyyat idarəsini və Bakı Ali Teatr məktəbini (indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) yaradıb. Həmçinin Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında son günlərinədək tələbələrə peşəkar vokal dərsləri verib.

1923-cü ildə Şövkət Məmmədovanın təşəbbüsü ilə Bakı Teatr Texnikumu açılıb və o 1923–1925-ci illərdə həm onun direktoru, həm də not nəşriyyatının müdiri vəzifəsində çalışıb. Əsas partiyaları:

Rozina ("Sevilya bərbəri", C. Rossini), Lakme ("Lakme", L. Delib), Cilda ("Riqoletto", C. Verdi), Olimpiya ("Hofmanın nağılları", J. Offenbax), Marqarita Valua ("Hugenotlar", C. Meyerber), Qar qız ("Qar qız", N. Rimski-Korsakov), Antonida ("İvan Susanin", M. Qlinka), və s.

Yaradıcılığında Şahsənəm ("Şahsənəm", R. Qlier), Nərgiz, Gülzar ("Nərgiz", "Şah İsmayıl", M. Maqomayev), Gülçöhrə ("Arşın mal alan", Ü. Hacıbəyli) partiyaları xüsusi yer tutub. Repertuarına Azərb. xalq mahnıları, rus və Qərb bəstəkarlarının kamera-vokal əsərləri daxil olub. Tbilisi, Odessa, Moskva, Kiyev, Leninqrad, Daşkənd, Paris və Təbrizdə çıxış edib.

Azərbaycan Teatr Cəmiyyətinin ilk sədri olub. 1981-ci ilədək Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında pedaqoji fəaliyyət göstərib. Onun ifa etdiyi Rozina ("Sevilya bərbəri" C. Rossini), Lakme ("Lakme" L. Delib), Cilda ("Riqoletto" C. Verdi), Şahsənəm ("Şahsənəm" R. Qlier), Nərgiz ("Nərgiz" M. Maqomayev), Gülçöhrə ("Arşın mal alan" Ü. Hacıbəyov) və digər partiyaları Azərbaycanın opera sənəti tarixində yeni səhifələr açıb

Xatirəsi

● 1969-cu ildə Seyfulla Bədəlov tərəfindən Şövkət Məmmədovanın həyat və yaradıcılığından bəhs olunan Mahnıya həsr olunan həyat adlı qısametrajlı sənədli film çəkilib.

● Bakı və Şirvan şəhərlərində mərkəzi küçələrdən biri Şövkət Məmmədovanın adını daşıyır.

Təltif və mükafatları

1. "SSRİ xalq artisti" fəxri adı

2. "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı

3. "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı

4. 2 dəfə "Lenin" ordeni

5. 2 dəfə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

6. "Şərəf nişanı" ordeni

Şövkət Məmmədova 8 iyun 1981-ci ildə vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Kim qurban eyləməz dosta yağını?

Yedirtməz bağrının dosta yağını.

Qoysun gözüm üstə dost ayağını,

Dolaşam ellərdə ay şişə-şişə.                     

Yazıçı-publisist İntiqam Mehdizadə 14 fevral 1945-ci ildə İsmayıllı şəhərində anadan olub. Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsini bitirib. Üç il "Azərbaycan gəncləri" qəzetində işləyəndən sonra, 1973-cü ildə Azərbaycan SSR Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində redaktor vəzifəsinə təyin olunub.

Burada böyük redaktor, şöbə müdiri, baş redaktor vəzifələrinə qədər yüksəlib. "Gənclik və idman" redaksiyasına rəhbərlik edib. 5 kitab müəllifidir. "Karvanın sarvanı" adlı iri həcmli məqalələr toplusu "Ozan" nəşriyyatında çapa hazırlanır.

Respublika Mətbuat Fondunun "Dan Ulduzu", Jurnalistlər Birliyinin H.B.Zərdabi adına və "Qızıl qələm" mükafatları laureatıdır. Azərbaycan Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin mətbuat katibi vəzifəsində çalışmaqla, həm də tələbələrə ssenari yaradıcılığı, ekran dramaturgiyası, ədəbi iş fənlərindən dərs deyib. 

“Bir yarpaq da düşdü: İntiqam Mehdizadə” adlı məqaləsində yazıçı Məmməd Oruc yazır:

“Yaddaşlarda daha çox publisist kimi qalan İntiqam Mehdizadə 1970-ci illərin ədəbi meydanında "Lotoreya" hekayəsi ilə göründü və bir neçə ay sonra bu hekayənin Almaniyada - özü də Qərbi Almaniyada nəşr olunması və bu xəbəri də SİTA-nın (TASS) yayması İntiqama qəfil bir şöhrət gətirdi.

Ədəbi ictimaiyyət, əsasən cavanlar hər yerdə "Lotoreya"dan danışırdılar. Doğrudanmı, ədəbiyyatımıza yeni bir nasir gəlmişdi? O zamanlar dostluq etdiyimizdən yana, demək olar ki, həftədə bir-iki dəfə görüşürdük və bütün yeni yazdıqlarımızı bir-birimizə oxuyurduq, ona görə mən İntiqamın yazdıqlarından xəbərdar idim.

Qərara aldıq ki, çap olunmamış hekayələrini "Lotoreya" ilə birlikdə "Gənclik" nəşriyyatına təqdim edək ki, kitab kimi çap olunsun. Gənc yazıçı üçün ədəbi dərgilərdə çap olunmaq o qədər də asan məsələ deyildi... Bir neçə ay sonra "Gənclik" nəşriyyatından aldığımız rəy məni təccübləndirdi, İntiqamı isə, deyəsən, sındırdı... Və o, bir daha mənə hekayə oxumadı.

Və elə o ərəfədə təskinlik vermək üçün ona nə isə söyləyəndə dedi: "Nasirliyə xobbi kim baxıram, mən onsuz da jurnalistəm". O, həqiqətən də artıq özünü jurnalist kimi tanıda bilmişdi və dövrün ən populyarı olan "Azərbaycan gəncləri" qəzetində " podval-podval" yazıları çap olunurdu. Əsasən incəsənət aləmindən yazırdı, rəssamlardan, heykəltəraşlardan, aktyorlardan...

Və bu "ana mövzusuna" son anlarına kimi sadiq qaldı. 40 ilə qədər Azərbaycan radiosunun müxtəlif redaksiyalarında calışdı, baş redaktor vəzifəsinə kimi yüksəldi. Uzun illər məşhur "Bulaq" verilişinin redaktoru və əsas yazarlarından biri oldu. Son illər, təqaüdə çıxandan sonra da arabir "Bulaq" yazırdı. Özünün "Bulaqlar"ını kitab halında da nəşr etdirmişdi.

Publisistik kitablarından isə ən çox diqqətimi çəkən "Maralı qoca dağlar"dı. Mən bu kitaba onun taleyi kimi baxırdım və indi də bu düşüncədəyəm... Son illər ovçuluğa meyl salmışdı, ana yurdu İsmayıllıya tez- tez dönürdü ki, ova getsin və axır zamanlar görüşəndə mənə, əsasən, ovda gördüklərindən danışırdı və hiss eləyirdim ki, daha hər hansı başqa söhbət onun üçün maraqlı deyil...

O ki qaldı cavan yaşlarında ona məşhurluq gətirən "Lotoreya" hekayəsinə, maraqlıdır ki, o, özü də öz ədəbi qəhrəmanı kimi həmişə lotoreya alırdı. Bir insan kimi risk etməyi sevirdi, amma nə isə udduğu yadıma gəlmir. Hətta iyirmi il növbədə dayanandan sonra dövlətin bir vaxt ona verdiyi dördotaqlı mənzili biznesə qoyub müflis olması da yadımdadır.

Ailənin tək övladı olsa da, qayğısız yaşamamışdı, şəxsi həyatı uğursuzluqlarla dolu idi. Atasına daha çox ehtiyacı olduğu vaxtda bir "büdrəmə" nəticəsində Orta Asiyada həbs olunmuş atasının yanına gedib-gəlməli olurdu. Onu dəfələrlə bərə ilə Xəzərin o tayına - Krasnovodska yola salmağım yadıma düşür... O, necə deyərlər, qəpik-qəpik pul yığırdı ki, atası ilə növbəti görüşə gedə bilsin.

Cavan yaşında yeddi ilə qədər belə bir "yük" ün altında qalmışdı. Xəstə yatmadı, kimsəyə əziyyət vermədi. Son görüşümüzdə demişdi ki, aktyor, Xalq artisti Əli Zeynalov haqqında material toplayır, kitab yazacaq. Yeri gəlmişkən, hələ cavan yaşlarında Əli Zeynalov haqqında bir neçə dəfə yazmışdı, ondan müsahibə almışdı.Yəqin ki, bunun bir səbəbi də, vaxtilə atasının Əli Zeynalovla bir qrupda oxuması, bir səhnədə oynaması idi.

Bəli onun atası da aktyor olmaq istəyirmiş. Yeri gəlmişkən, İntiqamın "canında" da aktyorluq var idi və kimi istəsə, məharətlə peşəkar səviyyədə parodiya eləyə bilirdi. Söhbətcildi, heç bir məclisdə dostları darıxmağa qoymurdu. Ümumiyyətlə, dostları çoxdu, onun İsmayıllıda keçirilən toyuna getmiş həmkarları gözlərim önünə gəlir: Musa Yaqub, Çingiz Ələkbərzadə, İntiqam Qasımzadə, Abbas Abdulla, Kamil Vəli Nərimanoğlu, Vaqif Əlixanov, Elxan Məmmədli, Rafiq Səməndər, Səməndər Rzayev, Faiq Hüseynov, Ramiz Rövşən... Yeri gəlmişkən, hələ tələbəlik illərində Ramiz Rövşənin şeirlərini təbliğ eləyən iki həmyaşıdı vardısa, biri İntiqam idi.

Maraqlandım, soruşdum və həmkarım Qorxmaz Şıxəlioğlundan öyrəndim ki, İntiqamı İsmayıllı rayon qəbiristanlığında, atasının yanında torpağa tapşırıblar. Nədənsə, bir neçə dəfə yolum düşən (unudulmaz publisist Aydın Səlimzadəyə görə) bu xiyaban mənim nəzərimdə dünyanın ən gözəl qəbiristanlıqlarından biridir; dağ döşündə, ağaclarla çevrələnmiş, həmişə də yaşıllıq içində...

Elə bil o qəbiristanlığın ağacları payızda da, qışda da yarpağını tökmür... Amma mənim ədəbi nəslimin yarpaq tökümü çoxdan başlayıb. Bir yarpaq da indi düşdü... Bu yarpaq müxtəlif illərdə məzəli avtoqraflarla mənə bağışladığı kitablarına indi bir başqa gözlə baxdığım İntiqam Mehdizadə oldu…”

O, 8 iyun 2022-ci ildə dünyasını dəyişib. Bu gün anım günüdür.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Tək elə bir faktı deyim ki, haqqında söz açdığım Rüstəm Cəbrayılov dünyanın müxtəlif məşhur brend kolleksiyalarının siması olub. Hansını deyim, "Brioni", "Gucci", "Yves Saint Laurent", "D&G", "Marc Ecko", "Çinici Collection", "Century 21" və sair.

Təsəvvür edirsiniz, bu nə deməkdir?

Rüstəm Cəbrayılov 8 iyun 1986-cı ildə Ukraynanın Luqansk şəhərində Abil və Sona Cəbrayılovların ailəsində anadan olub. Ailənin ən böyük övladıdır. Beş yaşında olarkən ailəsi ilə birlikdə Bakı şəhərinə köçüb. Orta təhsilini Azərbaycanda başa vurduqdan sonra 2004-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin Coğrafiya fakültəsinə daxil olub. 2008-ci ildə universiteti bitirdikdən sonra coğrafiya müəllimi işləyib.

Rüstəm Cəbrayılov 2005-ci ildə modellik karyerasına başlayıb. Bakı Dövlət Universitetində oxuyarkən reklam çəkilişlərində iştirak etmək üçün dəvət alıb. Bir həftə sonra isə ona "Azercell"in reklam çarxlarına çəkilmək təklif olunub. Onun bu uğuru "The Best Model of Azerbaijan" milli model müsabiqəsinin seçim turlarında iştirak etmək üçün dəvət almasına səbəb olub.

2006-cı ilin noyabrında Azərbaycanın xalq artisti Aygün Kazımovanın rəhbərliyi ilə "The Best Model of Azerbaijan 2006" milli model müsabiqəsinə qatılıb. O, 14 iştirakçı arasında bu müsabiqənin qalibi olub. 2007-ci ilin noyabrında Nahit Kabakçı və modelyer Fəxriyyə Xələfovanın rəhbərliyi ilə təşkil olunan "The Best Model of Azerbaijan 2007"-də də birinci yerə çıxaraq ikinci dəfə bu yarışın qalibi olub.

Bir ay sonra, 2007-ci ilin dekabrında Türkiyədə keçirilən "The Best Model of the World 2007" beynəlxalq model müsabiqəsində 90 ölkədən gələn iştirakçılar arasında birincilik mükafatını qazanıb. Bu nailiyyətdən sonra ona türk kino şirkətlərindən film və seriallarda baş rol oynamaq üçün təkliflər gəlib.

Rüstəm Cəbrayılov çoxsaylı beynəlxalq moda həftələrində də çıxış edib və tanınmış brendlər və şirkətlərlə, o cümlədən Calvin Klein, Gucci, Yves Saint Laurent və bir çox başqaları ilə əməkdaşlıq edib. Nyu-York, Milan, Paris, İstanbul, Hindistan, Çin, İndoneziya və Dubay kimi ölkə və şəhərlərdə Azərbaycanı qlobal moda səhnələrində təmsil edib.

Müxtəlif brendlərin siması olub və bütün dünyada moda nümayişlərində və reklam kampaniyalarında iştirak edib. Rüstəm modellik karyerası ilə yanaşı, aktyorluğu da davam etdirib. O, bir neçə filmdə, o cümlədən görkəmli Azərbaycan yazıçısı Mir Cəlal Paşayevin hekayələri əsasında çəkilmiş "Nazik mətləb" filmində baş rolları ifa edib.  O, həmçinin Azərbaycanda 20 Yanvar hadisələri kimi tarixi hadisələrlə bağlı filmlərdə önəmli obrazları canlandırıb.

 Bundan əlavə, Rüstəm Cəbrayılov Azərbaycan Respublikası Gənclər Fondunun dəstəyi ilə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində gənclər üçün maarifləndirici sessiyalar keçirərək maarifləndirici təşəbbüslərdə fəal iştirak edib. O, gənc istedadlara mentorluq edib, onlardan bəziləri bütün dünyada modellik və digər sahələrdə uğur qazanıb.

2010-cu ilin iyun ayında Rüstəm Cəbrayılov moda sahəsindəki karyerasını davam etdirmək üçün ABŞ-ın Nyu-York şəhərinə köçüb. O, modellik dünyasının incəliklərini öyrənmək üçün Nyu-Yorkda ixtisaslaşmış modellik məktəbinə yazılıb. "Red Model Management New York City"də model kimi çalışıb.

2012-ci ildə Rüstəm Nyu Yorkda Maykl Bastian, Adrian Alicea və Patritsia Fild kimi tanınmış dizaynerlərin moda nümayişlərində və tədbirlərində iştirak edərək uğurlu bir il keçirib. O, həmin ildən "21-ci əsr" ("Century 21") kişi geyimlərinin siması olub və onların reklamlarında Tayms Meydanındakı bilbord və afişalarda görünüb.

2012-ci ilin dekabrında Rüstəm Cəbrayılov Nyu-Yorkdakı "Kingsborough Community College"-ə sənəd verib və qəbul olunub. 2013-cü ildən ikinci ali təhsilini kollec tələbəsi kimi davam etdirib.

Moda nümayişi:

"Proexport/Columbia fashion show", "Adrian Alice fashion show", "Misheal bastian fashion show", "Calvin Klein fashion show"

Reklam kompaniyaları:

"Cream & Chillingworth", "Radding(lenox bridal shoot)", "Sandro campaign Paris", "Safe life Azerbaijan", "Azercell", "Nissan", "Samsung"

Jurnalların üz qabığı:

"Viral fashion magazine", "Time Out magazine", "New York magazine", "Psychology Today", "Wedding magazine", "Details magazine", "Dew magazine", "New york magazine", "Vouge magazine" və s.

Filmoqrafiya

Modelliklə yanaşı, kino sahəsində də çalışıb, müxtəlif filmlərdə çəkilib:

- Don Marleone

- 20 Yanvarda doğulanlar

- Nazik mətləb

- Doğma torpaq

- Xosrov və Şirin

- Абрикосоваягоречь

- Himayədar

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.06.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı və “Ulduz” jurnalının birlikdə həyata keçirdikləri “Biri ikisində” layihəsində bu gün sizlərə Sabir Etibarlının “Gəlmə” hekayəsi təqdim edilir.

Layihə ən yaxşı ədəbi nümunələrin təbliğinə hesablanıbdır.

Xoş mütaliələr.

NƏSR

SABİR ETİBARLI

GƏLMƏ

Qəbiləyə şimaldan yad bir adam gəlmişdi. Əlbəttə ki, onu qəbiləyə qəbul etmədilər. Tək səbəb o deyildi ki, yad adam gəlmə idi. Yox, bir səbəb də o idi ki, ondan qorxurdular. Qəbilə üzvlərindən daha ağ, hündür və əzələli idi. Üz-gözündə, bədənində döymələr gözə dəyirdi. Baxışları dəhşətli, üzü heybətli idi. Uzun saç-saqqalı hörülmüşdü. Vəhşi heyvan dişlərindən düzəltdiyi boyunbağısı onun mahir ovçu olduğundan xəbər verirdi. Görünüşündən, tez-tez anlaşılmayan dildə dualar oxumasından, dırnaqlarının uzunluğundan, qulağından asdığı qəribə sümüklərdən, sümük bıçağının üstündəki oymalardan onun sehrbaz olduğunu təxmin etmək olardı. Tez-tez qəbilənin mağarasının ətrafında dolaşır, arabir yaxına da gəlirdi. Amma nə istədiyini, nə dediyini başa düşmək olmurdu. Buranın dilini bilmədiyi aydın idi. Ulu Ana da onunla danışmağa çalışmış, amma bacarmamışdı. Deyəsən, hətta Ulu Ana da ondan qorxmuşdu. Qəbiləyə bədbəxtlik gətirəcəyindən, kimisə öldürəcəyindən, ya da kiminsə qadınını götürüb qaçmasından ehtiyat edirdi. Hamıya bərk-bərk tapşırmışdı ki, onunla heç kimin işi olmasın. Hələ bir dəfə ona ət də göndərmişdi, amma yad adam oda yaxın gəlmək istəyəndə icazə vermədi. Bu o demək idi ki, sənə pislik etmək istəmirik, amma aramıza da almaq istəmirik.

Bir gün ovda olanda qəbilənin bir üzvünü –­ Ulu Ananın nəvəsini ilan çaldı. Hamı səs-küylə ilan sancan adamın başına yığışdı. Ölüm yaxınlaşırdı. Qəbilə adamları tükürpədici səslə ulaşırdılar. Qardaşlarını itirmək üzrə idilər. Bu dəmdə ağ adam gəlib çıxdı. Birinci onu yaxın buraxmamağa çalışdılar, amma ağ adamdan qorxub geri çəkildilər. Ağ adam xəstənin ağzına nə isə soxuşdurdu, yaranın üstünə otlar qoyub əli ilə sıxdı və dualar oxumağa başladı. Ovçular ağ adamı tutub uzaqlaşdırmaq istəyəndə o, üz-gözünü elə turşudub elə bir formaya saldı ki, sanki insan cildindən çıxdı. Elə bağırdı ki, adamlara elə gəldi ki, bütün cəngəlliyə səs saldı. Hətta yaxınlıqdakı quşlar da qorxub uçuşdular. Yenə geri çəkildilər. Ağ adam işini bitirib asta-asta aralandı. Qəbilədaşlar qardaşlarının özündə olmadığını, amma hələ nəfəs aldığını görüb sevindilər. Ovu yarımçıq qoyub mağaraya qayıtdılar.

Axşam Ulu Ananın nəvəsi – Tağ qan-tər içində sayıqlayırdı. Ulu Ana mahnılar, dualar oxuyur, üzünü ulduzlara tutub şəfa diləyirdi. Bu anda bir az aralıda qışqırıq səsi eşidildi. Ağ adam gəlmişdi. Yolunu kəsdilər, heç bir halda nə oda, nə atəşin yanında uzanmış xəstəyə, nə də Ulu Anaya yaxınlaşa bilərdi. Ulu Ana onu – yad adamı səslədi, buraxdılar. Asta-asta xəstəyə yaxınlaşdı, yarasına nə isə qoyub sıxdı, dualar oxudu və sakitcə çıxıb getdi. Ulu Ana onda başa düşdü ki, bu ağ adamın bildiklərini bilmir.

Tağ günlər sonra sağaldı. Bundan sonra ağ adamı qəbiləyə qəbul etdilər. Özünə Utaik deyirdi. Amma başqa heç bir sözünü başa düşmək olmurdu. Asta-asta dili öyrəndi. Əvəzində isə çox şey verdi. Gələn gündən qəbilənin müəllimi oldu. Öldürmədən ovlamağı, tələ qurmağı, toxum əkib becərməyi, əkinlər üçün su yolları düzəltməyi, daşı daş üstə qoyub tikməyi öyrətdi. Sonralar ulduzlarla yolu tapmağı, hansı ağacdan hansı üsulla qayıq düzəldib üzdürməyi izah etdi. Hələ sadə şeylərin adlarını yazmağı da başa saldı. Artıq qəbilə həmin qəbilə deyildi.

İllər keçirdi, Ulu Ana çoxdan ölmüş, yerini Utaikə vermişdi. Ulu Ana getmiş, yerinə Ulu Ata gəlmişdi. Tağ isə onun yanında müdrik məsləhətçi idi. Artıq qəbilənin başçısı olan Utaikin öz qəbiləsinə olan mərhəməti və başqa qəbilələrə qarşı qəzəbi, qəddarlığı dastana çevrilirdi. Haqqında nağıllar, əfsanələr gəzirdi. Başqalarının qorxması heç yersiz də deyildi. Utaikin gücü, əzmi və biliyinin qarşısında duruş gətirmək mümkün deyildi. Utaikin qərarı qəti idi, bütün qonşu qəbilələrə hücum edildi, hamısı əsir alındı. Qəbilələr indiyə qədər görmədikləri bir şey ilə – metallardan düzəldilmiş silahlar qarşısından aciz idilər. Heç nə Utaik və qəbiləsi qabağında dayana bilmədi.

Utaik qaydalar gətirmişdi. Gəldiyi qəbiləyə öz adını verdi. Utaik qəbiləsinin qanını müqəddəs elan etdi. Bir-birlərini öldürmələrini və bir-birindən oğurluq etmələrini qadağan etdi. Qullar isə əsla insan sayılmadı. Onlar ilə cinsi əlaqədə olmaq şiddətlə cəzalandırıldı. Çünki onlar heyvandan daha aşağı idilər. Bununla belə, Utaik qulların çoxluğundan ehtiyat edirdi. Daha sonra yeni qaydalar gətirdi – qulların bir qismi durmadan alçaldılmalı, döyülməli, bir qisminə isə yaxşı davranılmalı idi. Beləcə qullar arasında bir-birinə qarşı nifrət yaranmalı idi.

İllər ötür, Utaik ömrünün sonuna yaxınlaşırdı. Ölümün nəfəsini hiss etsə də, etdiklərindən, bacardıqlarından ürəyi fərəhlə dolurdu. Öz missiyasını layiqincə yerinə yetirmişdi. İndi utaiklər yerin-göyün hakimləri idi. Cəngəlliyin ortasında nəhəng bir məbəd yüksəlirdi. Utaik qəbiləsinin durmadan işləyən qulları, geniş əkin sahələri, mal-qaraları, bəzədilmiş saxsı qabları, dəyərli zinət əşyaları, dənizdən çıxardıqları mirvariləri və çoxlu silahları var idi. Amma Utaikin ölümündən sonra onun yerinə tutacaq bir başçıları yox idi. Utaik bu zamanədək heç bir qadını qəbul etməmişdi. Hələ başlanğıcda – Ulu Ana onu qəbiləyə qəbul edib yanına qadın göndərəndə də o qadını qorxudub qovmuşdu.

Ölüm ayağında qəbilənin böyüklərinə Utaikə söz verdilər ki, bir zaman utaiklərə Utaikin öz qanından biri gələcək. O da eynilə Utaik kimi olacaq –  hündür, güclü ağ və bilikli. O gələndə tənəzzüldə olan Utaik qəbiləsinə yenidən yol göstərəcək, daha böyük nemətlər verəcək və daha çox şey öyrədəcək. Qəbilənin böyükləri o adama tabe olacaqlarına dair söz verdilər. Utaik ölərkən son nəfəsində qulların bir qisminə amansız, bir qisminə yaxşı davranmalarını, özlərini isə qardaş və müqəddəs bilmələrini əmr edib öldü. Yerinə Ulu Ananın nəvəsi Tuğ gəldi...

10-12 nəsil keçdi. Utaik qəbiləsi daha da böyümüş, daha da varlanmışdı. Amma artıq Tağın nəslində heç kəs qalmamışdı – hamısı elə Utaiklər tərəfindən öldürülmüşdü. İndi qəbiləyə bir neçə adam başçılıq edirdi. Hamısı da bir-birini öldürüb hakimiyyəti tam əldə etməyə can atır, uyğun fürsət gəzirdilər. Bununla belə, Utaiki özlərinə hələ də xilaskar, müqəddəs ata hesab edirdilər. Ancaq bir neçə məsələni ayırd edə bilmirdilər. Bəziləri Utaikin ədalətli hökmdar olduğunu, qullar arasında fərq qoymadığını düşünürdü. Onların fikrincə, bütün qullar heyvandır və heç biri yaxşı rəftara layiq deyil. Bir qismi isə gələcək yeni xilaskarı inkar edir, Utaikin belə bir şey vəsiyyət etmədiyini söyləyirdilər. Başqa bir qrup isə Utaikin gəlmə olub-olmadığından əmin ola bilmirdi. Daha başqa qrupların müxtəlif məsələlər barəsində çəkişdiyi bir zamanda Utaikə bənzəyən, müjdələnən xilaskar gəldi – İkinci Utaik. Utaiklər isə onu izləmək və izləməmək arasında qərarsız qaldı. Bir qismi ona həyatlarını verəcək qədər inanıb bağlanmışkən, digərləri onu yalançı hesab etdi. Görünən o idi ki, verilən sözlər unudulmuş, nəyin nə olduğu bir-birinə qarışmışdı. Qanlı döyüşlər – Utaikləri öz aralarında olacaq dəhşətli qətliam qaçınılmaz görünürdü.

Utaiklərin bir-birini qırdığı qanlı döyüşlər zamanı qulların üsyanı müqəddəs qəbilənin sonunu gətirdi. İndi isə, demək olar ki, onları heç kəs xatırlamır, onlardan yer üzündə əsər-əlamət qalmayıb. Məni isə bir sual yatmağa qoymur. O gələn ikinci Utaik döyüşlərdə öldü, yoxsa qaçıb canını qurtardı?

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.06.2026)

Elman Eldaroğlu, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Akademik Möhsün Nağısoylu onun haqqında yazır: “Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunda çalışdığım vaxtlar hərdən yolum İmadəddin Nəsimi adına Dilçilik İnstitutuna düşərdi. Dəhlizdə salamlaşdığım insanların arasında o da olurdu. O zamanlar bu qarayanız cavan oğlan ilk növbədə mədəni və mehriban davranışı ilə diqqətimi cəlb edirdi. Düzü, həmin vaxt onun nə adını bilir, nə də hansı vəzifədə çalışmağı barəsində məlumatım yox idi. Sadəcə, mədəni rəftarı və səmimiliyi ilə diqqətimi özünə çəkmişdi. Bu gün onu ölkəmizdə dil nəzəriyyəsi və German dilləri ixtisasları üzrə görkəmli mütəxəssis, yetkin bir elm adamı və məsuliyyətli, sözübütöv insan kimi dəyərləndirirəm...”

Bəli, bu dəfəki söhbətimin qəhrəmanı hazırda AMEA-nın Dilçilik İnstitutunun Hind-Avropa dilləri şöbəsinin müdiri, filologiya elmləri doktoru, professor İlham Tahirov olacaq. O,1963-cü ilin iyun ayının 8-də Masallı rayonunun Miyankü kəndində anadan olub.  1986-cı ildə indiki Azərbaycan Dillər Universitetinin ingilis dili fakültəsinin əyani şöbəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Sonra təyinatla Yardımlı rayonunun Hamarkənd kənd orta məktəbinə göndərilib. Dörd il orada çalışdıqdan sonra 1990-1993-cü illərdə AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun əyani aspirantı olub. 1994-cü ildə “Azərbaycan dili” ixtisası üzrə namizədlik, 2008-ci ildə isə “Dil nəzəriyyəsi” ixtisası üzrə doktorluq dissertasiyalarını müdafiə edib. 2008-ci ildən filologiya elmləri doktoru, 2019-cu ildən professordur. 1993-1996-cı illərdə Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunda Ümumi dilçilik və dil əlaqələri şöbəsində kiçik elmi işçi və elmi işçi kimi çalışıb. 1996-2013-cü illərdə həmin institutun elmi katibi olub. 2013-2014-cü illərdə isə Dilçilik İnstitutunda Qədim dillər və mədəniyyətlər şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləyib. Sonra müdir vəzifəsindən çıxaraq şöbənin baş elmi işçisi vəzifəsini icra edib. 2016-2019-cu illərdə institutun Hind-Avropa dilləri şöbəsində baş elmi işçi kimi fəaliyyətini davam etdirib. 2019-cu ildən Dilçilik İnstitutunun Hind-Avropa dilləri şöbəsinin müdiridir...

Akademik Möhsün Nağısoylu daha sonra yazır: “Professor İlham Tahirovla eyni elmi qurumda- Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunda çalışdığımız beş ildən çox bir müddət ərzində həmkarımı həm savadlı elm adamı, həm də məsuliyyətli və sözünün üstündə duran, prinsipial bir insan kimi tanıdım. İnstitutun Elmi Şurasının bütün iclaslarında fəallığı ilə seçilirdi İlham müəllim. O, istənilən məsələ barədə öz fikrini bildirməkdən çəkinmir və iradını sübut etməyə çalışırdı. Düşünürəm ki, bu məsələ onun daxili təbiətindən gəlirdi. Zəngin həyat təcrübəmə görə, deyə bilərəm ki, belə insanlar, adətən, düzlüyü sevir və həqiqətin tərəfində olur. Hər halda, mən bu müddətdə İlham müəllimi belə bir elm adamı və insan kimi tanıdım. İnstitutun nəzdində fəaliyyət göstərən Müdafiə Şurasının iclaslarında da İlham Tahirov bu keyfiyyəti ilə seçilirdi. Müdafiə Şurasının demək olar ki, bütün iclaslarında İlham müəllim mütləq və mütləq öz sözünü deyərdi. Açığını deyim ki, bu cür insanları mən təqdir edir, onları dəstəkləyirəm. Axı təbiət etibarilə özüm də uşaqlıqdan haqqın, ədalətin tərəfdarı olmuş və ömür boyu bu yoldan çəkinməmişəm. İnsan gərək öz vətəndaşlıq borcunu yerinə yetirsin və haqqın, doğruluğun tərəfində olsun. Bəli, mən professor İlham Tahirovu belə bir alim-insan kimi tanıyıram...”

İlham Tahirov ümumi dilçilik, dil nəzəriyyəsi, dillərarası əlaqələr, funksional-semantik sahə, dialekt leksikası, toponimika, dil əlaqələri, qədim dillər və mədəniyyətlərin tədqiqi məsələ­lərinə həsr olunmuş 7 monoqrafiya və kitabın, 6 proqram, 100-dən çox məqalə və tezisin müəllifidir. Əsərlərində sahə nəzəriyyəsində funksional-semantik sahənin mərkəz-periferiya struktur tipinin müəyyənləşdirilməsi üçün tətbiq edilən diferensial əlamətlərə bir binar cütlüyün əlavə edilməsini təklif etməklə nəzəri fikri zənginləşdirərək, Azərbaycan dilçiliyində dilin bütün səviyyələrində temporallığın (zaman münasibətlərinin) ifadəsini araşdırıb. Zaman münasibətlərini funksional-semantik sahə kimi təqdim etmiş, leksik və sintaktik temporallıq məsələlərini Azərbaycan dilinin materialı üzrə ilk dəfə olaraq araşdırmışdır. Leksik temporallıq sahəsinin struktur-semantik modelini quraraq, Azərbaycan dilində dialekt və şivə səviyyəsində alınma sözlərin fonetik, qrammatik təbiətini və leksik-semantik xüsusiyyətlərini tədqiq etmişdir. Bir sözlə, o, qədim alınma sözlər layını aşkarlamışdır...

O, tərcüməçilik fəaliyyəti ilə də məşğul olur. 1996-2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İqtisadi Əlaqələr Nazirliyinin, Azərbaycan Respublikası Gömrük Komitəsinin, Soros Fondu / Açıq Cəmiyyət İnstitutunun Azərbaycanda həyata keçirdiyi bir sıra layihələrdə tərcüməçi işləyib. 2007-2010-ci illərdə “Windows Vista” əməliyyat sisteminin və Microsoft Office 2007 proqramlarının Azərbaycan versiyasının hazırlanmasında və tərcümə edilməsində iştirak edib, 2005-2007-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyi ilə BMT-nin İnkişaf Proqramının (UNDP) Azərbaycandakı nümayəndəliyinin birgə həyata keçirdiyi layihə çərçivəsində “Dilmanc” azərbaycanca-ingiliscə maşın tərcüməsi sistemini hazırlayan işçi qrupun üzvü olib...

Qeyri-adi dərəcədə ağıllı, hazırcavab və gülərüz adamdır. Onunla vaxt darıxdırıcı keçmir- daim zarafat edir. Hər zaman yeniliyə açıqdır. Adətən yeniliklərdən danışır və ətrafındakılara pozitiv enerji ötürür. Bir sözlə, professor İlham Tahirov yaxşı adamdır.

İyunun 8-i onun növbəti ad günüdür. Təbrik edək! Çox yaşasın!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.06.2026)

Nemət Tahir,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Bu dəfə “Maraqlı söhbətlər”də Samir Abdullanın maraqlı bir açıqlamasından söz açacağıq. O, “Musa Nağıyevin milyonları hələ də İsveçrə bankındadır?- İsveçrə qanunları və acı həqiqət” adlı bir araşdırma yazısı hazırlayıbdır.

Rusiya imperiyasının təbəələri olmuş azərbaycanlı neft milyarderlərinin xarici banklarda olan pul hesabları barədə məlumatlar müzakirə mövzusu olur.

Azpost.info bildirir ki, ən geniş yayılmış məlumatda deyilir ki, 1917-ci ildə Rusiyada baş vermiş bolşevik çevrilişindən sonra bu pulların taleyi qaranlıq qalıb.

Qeyd edilir ki, 1920-ci ildə Azərbaycanda sovet respublikası qurulduqdan sonra Bakıda neft milyonçuları kimi məşhur olan Hacı Zeynalabdin Tağıyev, Musa Nağıyev və digərlərinin külli miqdarda pulu əcnəbi banklarda qalıb.

Bunların içində ən məşhur əhvalat Azərbaycanın məşhur neft milyonçusu Musa Nağıyevlə bağlıdır.

İddia edilir ki, onun İsveçrə bankında 413 milyon qızıl pulu qalıb. Bank həmin pulları milyonçunun yalnız varislərinə verə biləcəyini bildirib. Varislər ortaya çıxsa da, bank kod tələb etdiyindən Nağıyevin milyonları bankda qalmaqda davam edir. Milyonçunun nəvəsi Dilarə Nağıyeva ara-sıra mediaya verdiyi müsahibəslərində deyir ki, atası Fərəc Nağıyevin sözlərinə görə,  Musa Nağıyev pullarını xarici banklara yatırıb.

“Babam bu pulları Bakı və Rusiya banklarında saxlamaq istəsə də, onlar qəbul etməyiblər. O da məcbur olub İngiltərə və İsveçrə banklarında yerləşdirib. Bankda bizdən kod istəyirlər, biz isə bilmirik. 1938-ci ildə həmin banklardan atama çek göndəriblər ki, gəlin pulları alın. Amma DTK-da bundan xəbər tutub, atamı incidiblər. Çeki ona yedizdirib, sonra da 7 saat ac saxlayıblar ki, çek həzm olunsun. Ona görə də pulu ala bilmirik”.

Bəs varislər İsceçrə bankına müraciət edib bu pulu ala bilərmi?Azpost.info-nun araşdırması göstərir ki, bununla bağlı şans yoxdur.

İsveçrədə 1995-ci ildən bəri qeyri-aktiv aktivlərlə işləmə qaydaları mövcuddur. Bu qaydalar ümumiyyətlə bu cür aktivlərin işlənməsini tənzimləyir və İsveçrə nəzarət orqanı olan FINMA tərəfindən təsdiqlənir. Bu qaydalara riayət etmək bank qanunvericiliyinə əsasən adi audit prosedurlarına tabedir. Qaydalar İsveçrə Bankçılıq Qanununun yenidən işlənməsi ilə gücləndirilib.

1 yanvar 2015-ci il tarixindən İsveçrədə bank qanunvericiliyinə ciddi dəyişikliklər qüvvəyə minib. Bu qanuna görə, istifadəsiz hesabın tələb edilməsi üçün maksimum müddət 60 ildir.

İsveçrə bankları artıq Rusiya İmperiyasından tələb olunmamış şəxsi hesabları saxlamır. Araşdırmamız göstərdi ki, İsveçrə qanunvericiliyi bolşevik inqilabından əvvəlki əmanətlərin axtarışını tamamilə dayandırıb və tələb olunmamış bütün köhnə aktivlər ləğv edilib və ya dövlətə verilib.

Beləliklə inqilabdan əvvəlki hər hansı şəxsi əmanətlərin axtarışı qanuni olaraq qeyri-mümkün hala gəlib.

2015-ci ilin yanvar ayından qüvvəyə minmiş bu qanuna görə, banklar müştəri ilə son əlaqəsi 60 il və ya daha çox əvvəl baş vermiş aktivlər haqqında məlumatları elektron platformalarında dərc etməlidirlər.

Hər bir müştəri üçün 500 İsveçrə frankından çox dəyərində olan bütün təsirə məruz qalan aktivlər, eləcə də seyflər barədə məlumatlar mərkəzləşdirilmiş məlumat bazasına daxil edilib. Yalnız bank ombudsmanı qanuni iddiaçılar adından axtarış aparmaq üçün bu məlumat bazasından istifadə edə bilər.

Müştəri ilə son əlaqədən altmış il sonra, qanuni sahib artıq tapıla bilməzsə, bu aktivlər https://www.dormantaccounts.ch saytında onlayn dərc olunur.  Qanuni iddiaçı göstərilən müddət ərzində dərclə bağlı bankla əlaqə saxlamazsa, banklar aktivləri İsveçrə hökumətinə (xüsusən də Federal Maliyyə Orqanına) köçürməlidirlər.

Azpost.info həmin saytda Musa Nağıyevlə bağlı axtarış aparsa da onun adının məlumat bazasında olmadığını öyrənib.

Qeyd edək ki, istifadəsiz aktivlər müştəri ilə son əlaqədən sonrakı 60 il ərzində əvvəlcədən xəbərdarlıq edilmədən federal hökumətə köçürülə bilər. Aktivlər federal hökumətə köçürüldükdən sonra həmin aktivlərlə bağlı bütün iddialar etibarsız olur.

Belliklə qanuna görə, 60 ildir tələb olunmayan aktivlər rəsmi olaraq Konfederasiyanın mülkiyyətinə keçir. Bu proses başa çatdıqdan sonra varislərin və ya keçmiş sahiblərin hüquqları əbədi olaraq ləğv edilir.

Keçmiş Rusiya İmperiyası ilə Avropa ölkələri arasında bütün rəsmi borclar, kreditlər və dövlət maliyyə iddiaları keçmiş SSRİ və Rusiya Federasiyasının 20-ci əsrin sonlarında imzaladığı müqavilələrlə həll edilib.

Azərbaycan sahibkarı, milyonçu, neft hasilatçısı və xeyriyyəçi Musa Nağıyev 1848-ci ildə anadan olub.

Bakı milyonçusu Ağa Musa Nağıyev Nobel qardaşlarından sonra, Bakının iri neft maqnatları arasında ən varlı və ən mötəbər insan kimi tanınırdı. Yük daşımaqdan (hambalçılıqdan) böyük firmanın sahibliyinə çatanadək ağır bir həyat yolu keçən Ağa Musa Nağıyev neftin və işgüzarlıq istedadının hesabına milyonçu olmuşdu.

Onun tikdirdiyi 98 bina Bakının memarlıq möhürünə çevrilib.

Oğlu İsmayılın xatirəsinə həsr olunmuş bina bu tikililər içərisində şah əsər sayılır. İndiki İstiqlaliyyət küçəsində yerləşən  qotik üslubdakı “İsmailiyyə” binası (1908-1913) öz harmoniyası ilə bir simfonik əsər təəssüratı yaradır.

1914-cü ilin maliyyə hesabına görə Musa Nağıyevin qızıl pulla yetmiş milyon manatı varmış. Mirasın ümumi dəyəri isə bundan qat-qat çox idi.

Musa Nağıyev 1919-cu ilin martında 67 yaşında vəfat edib.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Tariximizdə ən sanballı adları unutmamaq çabasına nə qədər qatılsaq da adlar çox, yaddaş məkanı dar olduğu üçün bəzən bir çox adlar kölgədə qalır, unudulur.

Bu gün bir savab iş görərək gəlin  belə adlardan birini - Məmməd Nəsirbəyov adını xatırlayaq.

Kimdir Məmməd Nəsirbəyov?

Azərbaycan mədəniyyətinin, musiqimizin olduqca görkəmli bir nümayəndəsidir.

Məmməd Nəsirbəyov 6 iyun 1897-ci ildə Azərbaycanın ayrılmaz bölgəsi, əsrarəngiz gözəlliyi ilə hər kəsi valeh edən Naxçıvan şəhərində ziyalı ailəsində dünyaya göz açıb. Onun atası Mirzə Cəlil Məmmədquluzadə ilə eyni parta arxasında oturub, onunla eyni fikirli, eyni əqidəli silahdaş olub, əvvəl Naxçıvanda, sonra isə İrəvan seminariyasında təhsil alıb.

Seminariyada oxuduğu illər demokratik hərəkatın fəal üzvlərindən olan tələbə yoldaşları ilə birlikdə seminariyanın rəhbərliyi tərəfindən təqib olunub. İrəvan seminariyasını bitirdikdən sonra 1887-ci ildə Mirzə Həsən Nəsirbəyov Naxçıvandan Bakı şəhərinə iki ay yarım müddət ərzində piyada yol gəlib və bu şəhərdə məskunlaşıb.

Mirzə Həsən İçəirşəhərdə yaşayıb və burada mədrəsənin nəzdində ibtidai məktəb açıb. Nəriman Nərimanov təhslini başa vuraraq Bakıya gəldikdə Mirzə Həsən Nəsirbəyovla dərs ilinin sonunadək eyni mənzildə yaşayaraq birlikdə çalışıb. Daha sonra o Naxçıvana qayıdıb.

Mirzə Həsənin övladı Məmmədin musiqi qabiliyyəti uşaqlıq illərindən özünü büruzə verib. 1914-cü ilədək - Naxçıvanda yaşadığı dönəmdə Məmməd məktəbin xor kollektivində iştirak edib.

Gözəl, cəlbedeci səsi olduğundan konsertlərdə solo ifaçısı kimi çıxışlar edib. 1911-ci ildə bəstəkar Zülfüqar Hacıbəylinin Naxçıvana gəlişi və bir ilədək bu şəhərdə yaşaması Naxçıvan musiqi mədəniyyətinin, teatr sənətinin inikişafına, musiqiçilərin, aktyorların, eləcə də gənc Məmmədin yaradıcılıq həyatına mühüm təsir göstərib.

Zülfüqar Hacıbəyli Naxçıvan teatrında Üzeyir Hacıbəylinin "O olmasın, bu olsun", "Ər və arvad", özünün "50 yaşında cavan" musiqili komediyalarını səhnələşdirərək tamaşaya qoyub. Bəstəkar "Evliykən subay" operettasını Naxçıvanda yaşayarkən tamamlayıb və 1912-ci ilin mart ayında Naxçıvan teatrının səhnəsində bu əsər tamaşaçılara təqdim olunub. Zülfüqar Hacıbəyli Nacxçıvanda ardıcıl olaraq Şərq musiqisindən ibarət müsamirələr təşkil edib.

Zülfüqar Hacıbəylinin Naxçıvana yaradıcılıq səfəri şəhərin musiqi, teatr həyatını canlandırıb, gənc musiqiçilərin, aktyorların yaradıcılıq həyatına yeni rəng verib. Onu qeyd etmək yerinə düşərdi ki, bəstəkar Naxçıvanda yaşadığı dövrdə xoş xəbər alır- oğlu dünyaya gəlib. Zəmanəsinin görkəmli dirijoru Niyazi. Musiqiyə, teatr sənətinə böyük həvəsi olan Məmməd yuxarıda qeyd edilən musiqili komediyalardan parçalar öyrənib və ifa edib.

Bakı şəhərinə köçürdükdən sonra gənc Məmməd xalq musiqisinin öyrənilməsinə xüsusi önəm verərək tar çalmağı öyrənib, xalq mahnı və rəqslərinə, muğamlara marağı daha da artıb. O dövrdə musiqi təhsili almaq üçün məktəb olmadığından, musiqi və ustad yanında fərdi şəkildə məşğul olublar.

1923-cü ildə Üzeyir Bəyin təşəbbüsü ilə açılan musiqi məktəbinə daxil olan Məmməd solo oxumaq fənni üzrə Aleksandr Kolotovdan, tar üzrə dərsləri isə muğam bilicisi Mansur Mansurovdan alıb. Üzeyir Bəy yeni nəsil bəstəkar, dirijor, musiqişünas hazırlamaq məqsədilə məktəbdə istedadı ilə fərqlənən şagirdlərdən ibarət dərnək təşkil edib.

Bu dərnəkdə Məmməd Nəsirbəyov, Asəf Zeynallı, Əşrəf Həsənov, Əbdülrəhim Kərimov bəstəkarlıq, dirijorluq, müsiqişünaslıq sahəsində ilk sınaq addımlarını atıblar. Üzeyir Bəy şəxsən onlara rəhbərlik edib. Eyni zamanda, musiqi nəzəriyyəsi, harmoniya, Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları fənlərini tədris edib. Növbəti ildə məktəbin hesabat konsertində Məmməd Nəsirbəyov tarda "Rast" muğamını tam, ustalıqla ifa edib

Məktəbin illik hesabat konserti Azərbaycanın musiqi həyatının böyük uğuru, inkişafın ilk mərhələsi idi, əlbəttə ki, təhsil sahəsində. 1927-ci ildə Məmməd Bakı Musiqi Texnikumunda təhsilini davam etdirib. Azərbaycan xalq musiqisinin əsaslarını Üzeyir Hacıbəyli, vokal fənnini Marqarita Kolotova, bəstəkarlıq üzrə Nikolay Xeyf, orkestrləşməni isə Stefan Ştrasser tədris ediblər.

1932-ci ildə Məmməd Nəsirbəyov Pyotr Çaykovski adına Moskva Konservatoriyasında professor Litinskidən kompozisiya və polifoniyadan dərs alıb. Bir ildən sonra Bakıya qayıdır və Bakı Konservatoriyasında Leapold Rudolfun, Pyotr Ryazanovun, Boris Zeydmanın sinfində təhsilini davam etdirib. Azərbaycan xalq musiqisinin əsaslarını isə yenə də Üzeyir bəydən öyrənib.

Məmməd Nəsirbəyov təhsil aldığı illər ərzində skripka, fortepiano, valtorna alətlərində çalmağı öyrənib. 1940-cı ildə o, Ü. Hacıbəyli adına Bakı Konservatoriyasının bəstəkarlıq fakültəsini müvəffəqiyyətlə bitirib. Məmməd Nəsirbəyovun bəstəkarlıq yaradıcılığı müxtəlif janrlarda yaratdığı maraqlı əsərlərlə zəngindir.

Bəstəkarın yaradıcılığında simfonik, kamera, xor musiqisi, müxtəlif alətlər üçün yazdığı instrumental əsərlər, Azərbaycan xalq çalğı alətləri orkestri üçün, mahnı və rəqs ansamblı üçün suitalar, mahnı və romanslar əsas yeri tutub. Vaxtilə onun əsərləri tez-tez konsert salonlarında səslənib, eləcə də tədris müəssisələrində tədris planına daxil edilib.

"Elementar musiqi nəzəriyyəsi", "Homofon musiqi formasının öyrənilməsində sistemli rəhbərlik", "Alətşünaslıq və orkestrləşdirmə məsələləri üzrə ensiklopedik lüğət", "Azərbaycan xalq musiqisi ladlarının quruluşu və münasibətləri cədvəli", "Musiqi təlimi" elmi-nəzəri kitabları musiqi nəzəriyyəsi sahəsində tədqiq olunan əvəzsiz, dəyərli əsərlərdəndir.

Məmməd Nəsirbəyovun zəngin yaradıcılıq irsi tədqiqatçılarımız tərəfindən dərindən araşdırılmalı və bu əsərlər vaxtında olduğu kimi, konsert salonlarında, tədris, elmi müəssisələrdə istifadə olunmalıdır. Çünki bu əsərlər zəngin musiqi xəzinəmizin diqqəti cəlb edən dəyərli nümunələridir. Məmməd Nəsirbəyovun əmək fəaliyyəti Azərbaycan musiqi həyatının quruculuq illərinə təsadüf edib.

Üzeyir Bəyin sevimli tələbəsi kimi gənc Məmməd bu quruculuq işlərində yaxından iştirak edib. 1920–1922-ci illərdə Üzeyir Bəyin təşəbbüsü ilə Siyasi İdarənin nəzdində Azərbaycan Xalq Çalğı Alətləri Orkestri yaradılır. Orkestrin tərkibi 70 nəfər musiqiçidən və 10 nəfər tanınmış xanəndə, müğənnilərdən ibarət olub. Məmməd bu orkestrdə tarzən vəzifəsində çalışıb.

Orkestr əsasən hərbi və dəniz donanması hissələri üçün konsertlər verib. Gözəl, lirik tenor səsə malik olan, artıq musiqiçi kimi püxtələşən Məmməd 1919–1924-cü, 1930–1932-ci illərdə opera teatrında əvvəl xor artisti kimi, sonra isə solist kimi fəaliyyət göstərib. Üzeyir Hacıbəylinin "Arşın mal alan" musiqili komediyasında Əsgərin ariyasını müvəffəqiyyətlə ifa edib. 1931–1937-ci illərdə Radio Komitəsində solist kimi çalışıb.

Nəsirbəyov yeni nəsil musiqiçilərin yetişdirilməsinə, təhsilinə diqqətlə yanaşaraq sonrakı illərini pedaqoji fəaliyyətə həsr edib. O, Bakı şəhərinin dağlıq hissəsində 1, Suraxanıda 5, Maştağa kəndində 11 saylı uşaq musiqi məktəblərinin yaradılmasının təşəbbüskarı və fəal iştirakçısı olub. Bu məktəblərdə direktor vəzifəsində işləyərək həmin məktəbləri təşkil edib, eyni zamanda, musiqi nəzəriyyəsi fənnini tədris edib.

Məmməd Nəsirbəyov musiqi məktəbində təhsil alan şagirdləri həvəsləndirmək məqsədilə onların evlərinə gedib, öz vəsaiti hesabına onları musiqi ədəbiyyatı ilə təmin edib, musiqi alətlərini təmir edib. Bu işlərə onun əməkhaqqının 1/3 hissəsi gedib. O, pedaqoji, teatr texnikumlarında, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda ardıcıl olaraq pedaqoji fəaliyyətini davam etdirib, gənc musiqiçilərin təhsilinə hər zaman diqqətlə yanaşıb.

Böyük Vətən Muharibəsi illərində o, dəfələrlə Bəstəkarlar İttifaqı və İncəsənət İşləri üzrə İdarə tərəfindən hərbi hissələrə ezam olunub, əsgərlərə patriotik, döyüş ruhlu mahnılar öyrədərək onları qələbəyə səsləyib. Məmməd Həsən oğlu Nəsirbəyov SSRİ Ali Sovetinin Prezidiumunun qərarı ilə 6.06.1945-ci ildə Böyük Vətən Müharibəsi illərində əməyinə görə medalla təltif olunub.

Onun yaradıcılığı müxtəlif fəxri-fərmanlarla, medallarla qiymətləndirilib. Nəsirbəyovlar ailəsi, eləcə də bu nəsil ilə yaxın qohum olan Rza Təhmasib, Məmmədhüseyn Təhmasib, Əli Sultanlı, Müzəffər Nəsirli Azərbaycan incəsənətində, ədəbiyyatında öz layiqli imzalarını atıblar

Məmməd Həsən oğlu Nəsirbəyov 17 aprel 1980-ciildə vəfatedib. Və incəsənətimizə bu qədər qatqılar vermiş bir şəxsi unutmağa, təbii ki haqqımız yoxdur.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.06.2026)