İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

2001-ciildə DünyaAzərbaycanlıları Konqresinin İsveçinMalmo şəhərində keçirilənVqurultayınıniştirakçıları sırasında güneyli soydaşımız Qulamrza Səbri Təbrizi də var idi.HəminilDünyaAzərbaycanlılarınınBakıdakeçirilənqurultayındao, məruzə ilə çıxış etmiş, DünyaAzərbaycanlıları Əlaqələndirmə Şurasınınsədrmüaviniseçilmişdi.

Bu gün bu dünya miqyasında tanınan ünlü alimin anım günüdür...

Qulamrza Səbri Təbrizi 1934-cü il martın 21-də İranın Təbriz şəhərinin Şəkili məhəlləsində anadan olub. Atası Hacı Məhəmmədəli xalça fabrikinin sahibi idi. Burada 1940-1944-cü illərdə ibtidai dini məktəbi, sonra 1944-1953-cü illərdə Məhəmmədiyyə, Nizami və Firdovsi mədrəsələrini bitirib. O, 1953-1958-ci illərdə Təbriz Universitetinin Fars, ingilis dili və pedaqogika fakültəsində təhsilini davam etdirib.

Qulamrza Səbri Təbrizi tələbəlik illərində orta məktəblərdə müəllim kimi fəaliyyət göstərməklə yanaşı, 1956-1958-ci illərdə Amerikanın İrandakı hərbi idarəsində tərcüməçi olaraq çalışıb. 1958-ci ildə İstanbul şəhərində Bayazid Universitetinin İngilis dili və ədəbiyyatı fakültəsində magistr qəbul olub, lakin ölkədəki mürəkkəb durumla bağlı təhsilini yarımçıq qoyub Təbrizə qayıdıb.

Daha sonra 1959-1963-cü illərdə isə London Universitetinin Kinqs kollecində magistr təhsili alıb. Qulamrza Səbri Təbrizi 1960-1963-cü illərdə London BBC radiostansiyasında Şərq və Orta Asiya üzrə ədəbi və siyasi icmalçı, həm də "Nəzər saatı"nın aparıcısı kimi fəaliyyət göstərib.

Təbrizi 1963-1969-cı illərdə Edinburq Universitetinin İngilis dili və Ədəbiyyatı Departamentinə doktoranturaya daxil olub, "Vilyam Bleykin dialektik fikirləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək fəlsəfə elmləri doktoru elmi dərəcəsi alıb. Bu müddətdə Edinburq Universitetinin Şərqşünaslıq İnstitutunda, eləcə də dünyanın bir sıra ali məktəblərində məruzələrlə çıxış edib.

O, İran İslam İnqilabı dövründə Təbrizdə elmi-pedaqoji və siyasi fəaliyyətini davam etdirib. Qulamrza Səbri Təbrizi burada din xadimlərinin təqibinə məruz qaldığı üçün Böyük Britaniyaya qayıdıb və 1978-1995-ci illərdə televiziya şirkətlərində icmalçı olub. Təbrizi 1989-1990-cı illərdə Məhəmmadəli Mahmudla birlikdə türk və fars dillərində "Odlar ölkəsi" adlı aylıq qəzet nəşr etdirib.

O, həmçinin 1995-ci ildə Edinburq Universitetində akademik məsləhətçi olub. 1997-2003-cü illərdə Azərbaycanın ali məktəblərində XIX-XX əsrlər ingilis ədəbiyyatı, Şekspir və Bleykin yaradıcılığı mövzusunda mühazirələr oxuyub. Qulamrza Səbri Təbrizi bədii yaradıcılığa tələbəlik dövründən başlayıb. Onun elmi-kütləvi məqalələri, şeirləri, müsahibələri ingilis, türk, rumın dillərində çap olunub.

London və Nyu-Yorkda "Vilyam Bleyk cənnəti və cəhənnəmi" (1973) adlı monoqrafiyası, burada və Nyu-Yorkda 1989-cu ildə "İran: bir uşağın xatirəsi, böyüyün xatirəsi" kitabı ingilis dilində çap olunub.

Əsərləri

- Vətən həsrəti

- Mənimikidünyam

- Fikir dalğaları

- Həyat fəlsəfəsi

- Baxışlar, düşüncələr, arzular

- Sönməz ocaq

- Ümid çırağı

- Seçmə şeirlər

- Qürbət harayı

- Xudafərin

- Pozulmuş dünya

- Sahilsiz dəniz

- Səssiz haray

- Xatirə mahnılar

- Körpü

Mükafatları

- 1997-ci ildə Azərbaycan Dövlət Dillər İnstitutunun fəxri professoru seçilib

- 2003-cü ildə Kipr, Balkanlar və Avrasiya Türk Ədəbiyyat Qurumunun Türk dilinə xidmət ödülünə layiq görülüb

Qulamrza Səbri Təbrizi 8 may 2020-ci ildə vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.05.2026)

Fatimə Məmmədova,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Biz müharibəni yalnız cəbhədə, tankların və silahların səsində axtarırıq. Amma əslində müharibə çox daha əvvəl başlayır- insanın beynində, evlərin içində, süfrə arxasında deyilən bir neçə cümlədə.

Hələ uşaqkən qulağımıza pıçıldanan sözlər var: “o pisdir”, “ona inanma”, “o təhlükəlidir”, “onlar bizə düşməndir”. Hətta ermənilərin yeni doğulmuş, həyatı dərk etməmiş körpələrinin qulağına pıçıldadığı "Azərbaycanlılar qatı düşmənimizdir" cümləsi...Bunlar heç bir sual qəbul etmədən sadəcə ötürülür. Və uşaq da dünyanı öz təcrübəsi ilə yox, ona ötürülənlərlə anlamağa başlayır.

Beləcə, insan böyüyür, amma azad düşüncə ilə yox - əvvəlcədən yazılmış bir baxış bucağı ilə böyüyür. Qarşısındakı insanı tanımaq əvəzinə, onun haqqında formalaşdırılmış hazır “obraz”la qarşılaşır. Bu obraz isə çox vaxt qorxu, nifrət və inamsızlıqdan ibarət olur.

Bu tək bir cəmiyyətə aid deyil. Münaqişə yaşamış və yaşayan bir çox bölgələrdə eyni mexanizm işləyir. Nəsillər dəyişir, amma ötürülən narrativ dəyişmir. Bir nəsil müharibəni yaşayır, növbəti nəsil isə həmin müharibənin xatirəsini, qəzəbini və stereotiplərini miras alır. Təhlükə də burada başlayır. Belə ki, bu nifrət çox vaxt şüurlu şəkildə yox, avtomatik şəkildə ötürülür. İnsanlar “öyrətdiklərini” doğru hesab edir, çünki onlar da eyni şəkildə böyüyüblər. Beləliklə, dövr qapanır,  öyrədilən qorxu yeni nəsildə yenidən istehsal olunur.

Siyasətdən kənara çıxsaq, bu model gündəlik həyatın içində də görünür. Bir ailədə sevilməyən bir insan haqqında uşağa davamlı mənfi fikirlər ötürülürsə, uşaq onu heç tanımadan rədd etməyə başlayır. O artıq öz münasibətini yaratmır  və ona yaradılmış münasibəti qəbul edir. Bu kiçik görünən davranışlar zamanla böyük sosial psixologiyaya çevrilir.

Nəticədə cəmiyyətlər fərdlər üzərindən yox, stereotiplər üzərindən düşünür. İnsanlar bir-birini fərdi olaraq yox, “biz və onlar” bölgüsü ilə görməyə başlayır. Bu isə həm dialoqu, həm də sülh ehtimalını zəiflədir.

Sual isə getdikcə daha çətinləşir: biz sülhü doğrudan istəyirik, yoxsa sadəcə müharibəsiz bir dövrə alışmışıq?

Çünki sülh yalnız silahların susması deyil. Sülh düşüncədə sərhədlərin yumşalmasıdır. Sülh öyrədilmiş nifrətin yerinə sual qoymaqdır. Sülh “mənə belə deyilmişdi” ilə “mən özüm görmək istəyirəm” arasında seçimdir. Amma bu dəyişmədikcə, müharibə yalnız cəbhədə yox, insanın içində davam edir. Bəzən sözlə, bəzən yaddaşla, bəzən də uşaqlıqdan gələn qorxu ilə.

Tarix boyu yazıçılar müharibənin mahiyyətini anlamağa çalışıblar. Eriç Maria Remarque bu reallığı çox sərt ifadə edirdi: “Müharibə insanı məhv etmir, insanlığı məhv edir". Bu cümlə müharibənin fiziki yox, mənəvi dağıdıcı gücünü göstərir.

Tolstoy isə sülhün dəyərini başqa cür izah edirdi. "Əsl güc silahda deyil, seçimdədir".

Albert Eynşteyn isə daha qlobal bir nəticəyə gəlmişdi: "müharibədə qalib olmur, çünki hər iki tərəf insanlıqdan itirir".

Mənə görə, müharibəni dayandırmaq üçün əvvəlcə insanın içindəki müharibəni dayandırmaq lazımdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.05.2026)

Nigar Xanəliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Türk dünyası tarixi birgə layihəsindəyik. Bu dəfə Çanaqqala döyüşünün türk milli şüurundakı yeri barədə danışacağıq.

Çanaqqala döyüşü türk tarixinin ən mühüm və taleyüklü hadisələrindən biri hesab olunur. 1915-ci ildə Birinci Dünya Müharibəsi zamanı baş verən bu döyüş yalnız hərbi qələbə deyil, həm də türk millətinin iradəsini, vətən sevgisini və milli birliyini nümayiş etdirən böyük bir qəhrəmanlıq nümunəsi olmuşdur. Bu səbəbdən Çanaqqala döyüşü türk milli şüurunun formalaşmasında mühüm rol oynamışdır.

Müttəfiq dövlətlər Osmanlı imperiyasını zəiflətmək, İstanbul boğazlarını ələ keçirmək və Rusiyaya dəniz yolu açmaq məqsədilə Çanaqqalaya hücum etmişdilər. Lakin Osmanlı ordusu böyük çətinliklərə baxmayaraq düşmənin qarşısını almağa nail oldu. Minlərlə türk əsgəri vətənin müdafiəsi uğrunda canından keçdi. Bu döyüşdə sadə xalqın, gənclərin, tələbələrin və zabitlərin göstərdiyi fədakarlıq türk xalqının yaddaşında silinməz iz buraxdı.

Çanaqqala döyüşü türk milli kimliyinin və vətənpərvərlik hissinin güclənməsinə səbəb olmuşdur. “Çanaqqala keçilməz!” ifadəsi xalqın birlik və müqavimət simvoluna çevrilmişdir. Bu qələbə türk xalqına öz gücünə inanma hissi qazandırmış, gələcəkdə baş verəcək milli azadlıq hərəkatlarına mənəvi zəmin yaratmışdır. Xüsusilə Mustafa Kamal Atatürk bu döyüşdə göstərdiyi liderlik və hərbi bacarıqla xalqın diqqətini çəkmiş, sonradan Türkiyə Cümhuriyyətinin qurulmasına gedən yolda mühüm şəxsiyyətə çevrilmişdir.

Bu döyüş türk ədəbiyyatında, musiqisində və folklorunda da geniş şəkildə əks olunmuşdur. Şeirlərdə, mahnılarda və əsərlərdə Çanaqqala şəhidlərinin qəhrəmanlığı tərənnüm edilir. Beləliklə, Çanaqqala yalnız tarixi hadisə deyil, həm də milli yaddaş və mənəvi dəyər kimi yaşayır.

Nəticə etibarilə, Çanaqqala döyüşü türk milli şüurunun formalaşmasında böyük əhəmiyyətə malik olmuşdur. Bu savaş türk xalqının birlikdə mübarizə aparmaq gücünü, vətənə bağlılığını və azadlıq uğrunda fədakarlığını bütün dünyaya göstərmişdir. Bu gün də Çanaqqala türk xalqı üçün qürur, qəhrəmanlıq və milli birlik rəmzi olaraq qalır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.05.2026)

Fariz Əhmədov,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Naxçıvan təmsilçisi

Dönüb geriyə baxdığımızda görürük ki, tarixin müxtəlif dönəmlərində insanlar öküzü, eşşəyi, qatırı arabaya qoşub “eşşək” kimi işlədərək, onlardan müxtəlif məqsədlərlə istifadə ediblər. Sirklərdə ayını, şiri, meymunu oynadıb, bununlada yetinməyərək tülkünün, çaqqalın çəkib dərisini boğazından çıxarıblar. Elə bizdə onları bəzən əzizləyib bəzənsə nə istədiyimizi başa salamaq üçün başına min hoqqa gətirmişik. Məcbur etmişik ki, bizi başa düşsünlər. Sanki özümüz-özümüzü başa düşürmüşük kimi. Axı biz incə ruhlu heyvan sevərlərik. Bəzən innovativ söyüşlərə əl ataraq səvələyirik öz körpələrimizi. Ay meymun, ay çaqqal, ay itin balası! Bəli, bu bizim heyvan sevgimizdir. Onların dili olsa deyər ki, nə bizi belə ələ salın, nə də belə sevin.

Zamanla heyvanlara qarşı dünyagörüşləri dəyişən biz onlara şəfqət göstərməyə, təlim verməyə, ram etməyə və onlarla dostluq qurmağa başladıq. Pişiyi, iti, atı, qoyunu, inəyi və keçini əhliləşdirib ev heyvanı etdik. Onlar isə insanlara köməkçi olmağa başladı. Pişik evdəki zərərverici həşəratları və siçanları tutdu. İt evi yad təhlükələrdən və digər yırtıcı heyvanlardan qoruyaraq gözətçilik etdi. At, eşşək və qatır bizə yük daşımaqda, inək, qoyun və camış ət və süd verməkdə, arı bal verməkdə, öküz tarlanı şumlamaqda bizə yardımçı oldu. Biz isə sevərək tovuzquşunun rənglərinə aşiq olduq, meymunun hərəkətlərinə güldük, qəfəsdəki bülbülün cəhcəhinə valeh oduq və akvaryumdakı balıqları seyrə daldıq. Yəni ətrafımızdakı heyvanlardan birbaşa və ya bilvasitə istifadə etdik.

Heyvanlar tanrı tərəfindən yer üzünə sevgi ilə göndərilib, duyğu və hisslərlə əhatələnmiş ən gözəl varlıqlardır. İnsan kimi heyvanlarda hər daim isti ürəyə, həzin sevgiyə və nəvazişə ehtiyac duyur.  Onlar öyrətməyə çalışdığımız hər şeyi başa düşür və hiss edirlər. Bəzən fiziki və yaxud ruhi yorğun olduğumuz zaman oturub onları seyr edir,  başlarına tumar çəkirik. Onlarsa bu oxşamadan məmnun qalır qucağımıza sırmaşaraq bizi sevdiyini hiss etdirir. Unutmayaq ki, acı, kədər, günah və göz yaşı ilə baş-başa qaldığımız zaman onlar bizim ən böyük dinləyicilərimizdir. Biz saf və təmiz şəkildə onlara yaxınlaşdığımız zaman onlar həyatlarını bizə həsr edir. Başlarını ayaqlarımıza sürtüb, qucağımızda oynayaraq bizim motivatorumuza çevrilməyi bacaran bu dördayaqlı mələklər bizi qoxumuzdan tanıyır. Bizə stresdən uzaq bir həyat vəd edir, şirinlik edərək həyatımızı sevinc qəhqəhələri ilə doldururlar. Heyvanlar sevginin, məhəbbətin, qayğının, xoşbəxtliyin və həyatımızdakı rənglərin ən gözəl nümünələridir.

Onların sevgiyə ehtiyacı var!

Heyvanların dəyərini müzakirə etməkdən çox onlara düzgün davranmaq bizim borcumuzdur.  Allah tərəfindən yüksək hisslərə malik olan biz nə üçün onların yaşamağa və düzgün davranılmağa layiq olduğunu unutduq? Gəlin onların bizi sevdiyi kimi biz də onlara qayğı göstərək, incitməyək, yağışlı, soyuq və isti havalarda onlara yemək və sığınacaq axtararkən köməklik göstərək. Onları təhqir etməyək, acı içində əzab çəkərək ölmələrinə izn verməyək. Çünki insanların taleyi ilə heyvanların taleyi eynidir, biri öldüyü kimi, digəri də ölür.

Biz axı niyə təbiəti gəzintiyə çıxmayaq? Niyə quşların, dələlərin, sincabların səsinə qulaq asmayaq? Niyə təbiətin qorunması ilə məşğul olmayaq? Niyə dedi-qodudan silkinərək heyvanlarla  birlikdə keçirdiyimiz vaxt üçün ürəyimizdə sevgi və minnətdarlıqla irəliləməyək. Onlarda bizə qarşı olan təmənnasız sevgi üçün təşəkkür etməyi unutmayaq.  Yəqin ki, Yapon mədəniyyətində sədaqət və yoldaşlığın simvolu kimi təqdir edilmiş Haçiko haqqında eşitməmiş olmazsınız.

 Yapon professor Ueno “Haçiko” adlı baxıma möhtac kiçik bir it balasını sahibsiz olduğu üçün öz mənzilinə gətirir. Haçiko hər gün işə gedən sahibi Uenonu Şibayu stansiyasına qədər yola salır və axşam onu qarşılayırdı. 1925-ci ildə professor sinfdə mühazirə oxuyarkən beyin qanaması keçirir və Haçikonun gözlədiyi qatar stansiyasına qayıtmadan ölür. 4 oktyabr 1932-ci ildə Asahi Şimbunda Haçiko haqqında ilk dəfə məqalə yazdıqdan sonra insanlar ona şirniyyatlar və yeməklər gətirməyə başladılar. Növbəti 9 il 9 ay və 15 gün ərzində hər gün Uenonun qayıdışını gözləyən Haçiko 11 yaşındaykən elə həmin stansiyada sahibini gözlədiyi stansiyada ölür. İndi orada onun bürünc heykəli oturur. Bu hadisədən sonra dünyanın bir çox şəhərlərində Haçikoya heykəllər ucaldaraq “sədaqət” simvolu adı verdilər.

Qurulan bu isti münasibət insanları heyvanların qoruma mövzusuna sövq etdi. İnsanlar arasında heyvansevərlər çoxalmağa başladı. Bu insanların məqsədləri heyvanlara daha yaxşı davranmağı təmin etmək, onları qorumaq və mehriban olmaq idi. Bu düşüncəyə sahib heyvan sevənlər ilk dəfə İngiltərədə 1822-ci ildə bir araya gəldilər və Heyvanları Qoruma Birliyini qurdular. Bu hərəkət daha sonra bütün dünyaya yayıldı.

Gəlin bizdə şəhərimizdə sahibsiz, ac, susuz heyvanlar gördükdə üzümüzü yana tutub yolumuza davam etməyək. Əlimizi vicdanımıza qoyub öz büdcəmizdən, yeməyimizdən onlara pay ayırıb ruzisini təmin edək. Unutmayaq ki, diqqətdən və qayğıdan məhrum olan hər bir canlı quduzlaşır və bir gün yırtıcıya çevrilir. Unutmayaq ki, quduzlaşmış hər bir heyvana görə hər birimizi məsuliyyət daşıyırıq. Dünyamızı sevgi qurtaracaq. Sevgimizə rəng qatmaq diləyiylə…

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.05.2026)

İlhamə Məhəmmədqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi

NÜSRƏT KƏSƏMƏNLİ

MƏN SƏNİ UNUDA BİLMƏRƏM AXI

Mən səni unuda bilmirəm axı,

Unutsam, nələri unudam gərək!

Göylərə baxmışıq aylı gecədə,

Unutsam, göyləri unudam gərək!

Dənizi unudum, ya dalğaları?

Xatirən yadımdan çıxaydı barı...

Payızda xəzanı, qışdasa qarı,

Baharda gülləri unudam gərək!

De, necə unudum mən səni, necə?

Sevgi durna deyil, payızda köçə,

Yuxuma gəlirsən mənim hər gecə,

Ayları, illəri unudam gərək!

Sənin xəyalındır həsrətlə baxan,

Adındır hər saat qarşıma çıxan,

Qarışıb şəklinə gözümdən axan

Yağışı, selləri unudam gərək!

Sinəmdə peşiman ürəyim qaldı,

Uçdun, əllərimdə lələyin qaldı,

Nələri itirib, bax nəyim qaldı,

Nələri, nələri unudam gərək...

Nüsrət Kəsəmənlinin “Mən səni unuda bilmərəm axı” şeiri insanın qəlbində dərin iz buraxan sevginin necə unudulmaz olduğunu çox təsirli şəkildə ifadə edir. Mən bu şeiri çox sevirəm, çünki burada sevginin sadəcə bir hiss deyil, insanın bütün həyatı ilə bağlı olduğu göstərilir. Şair sevgini göylərə, dənizə, fəsillərə bənzədərək anlatdığı üçün oxucu hiss edir ki, sevdiyi insanı unutmaq həyatın gözəlliklərini unutmaq qədər çətindir.

Şeirin ən çox xoşuma gələn cəhəti onun səmimi və ürəkdən gələn duyğularla yazılmasıdır. “Göylərə baxmışıq aylı gecədə, unutsam, göyləri unudam gərək” misralarında sevginin insanın xatirələrinə necə qarışdığı çox gözəl təsvir olunur. Şair demək istəyir ki, bəzi insanlar həyatımıza elə daxil olur ki, onları unutmaq mümkün olmur. Çünki həmin insanla bağlı xatirələr təbiətə, zamana və həyatın hər anına qarışır.

Bu şeiri sevməyimin başqa bir səbəbi isə onun ahəngdar və emosional olmasıdır. Şeiri oxuyarkən insan sanki şairin hisslərini yaşayır. Xüsusilə “Sevgi durna deyil, payızda köçə” misrası sevgini çox dərin mənada izah edir. Burada sevginin müvəqqəti deyil, qalıcı olduğu vurğulanır. Bu fikir mənə çox təsir edir, çünki həqiqi sevginin zaman keçsə də insanın qəlbində yaşadığı göstərilir.

Şeirdəki kədər və həsrət hissi də onu daha təsirli edir. Şair ayrılığın ağrısını sadə, amma çox güclü sözlərlə ifadə edib. “Uçdun, əllərimdə lələyin qaldı” misrası insanın itirdiyi sevgidən yalnız xatirələrin qaldığını çox gözəl şəkildə anlatdığı üçün yadda qalır.

Məncə, bu şeir hər kəsin qəlbinə toxuna bilir. Çünki burada yazılan hisslər həyatda bir çox insanın yaşadığı duyğulardır. Məhz buna görə mən bu şeiri çox sevirəm. O, insanı düşündürür, duyğulandırır və sevginin dəyərini daha yaxşı anlamağa kömək edir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.05.2026)

Bu gün İçərişəhərdə, Şirvanşahlar Sarayında Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu və Azərbaycan Memarlar İttifaqının birgə təşkilatçılığı ilə görkəmli memar Əcəmi Naxçıvaninin 900 illiyinin qeyd edilməsi və Azərbaycan Respublikasında 2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamları çərçivəsində təntənəli təqdimat mərasimi keçiriləcək.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı xəbər verir ki, tədbir çərçivəsində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu tərəfindən dünya memarlıq xəzinəsinə misilsiz incilər bəxş etmiş ustad sənətkarın irsini yaşatmaq və gələcək nəsillərə ötürmək məqsədilə nəşr edilmiş "Azərbaycan memarlıq irsinin dühası – 900" kitabının, həmçinin xüsusi olaraq hazırlanmış hədiyyə poçt markalarının rəsmi təqdimatı baş tutacaq.

Təqdim olunan yeni nəşr və poçt markaları memarın 900 illik irsinə ehtiramın göstəricisi olmaqla yanaşı, Azərbaycanın qədim memarlıq ənənələrinin beynəlxalq müstəvidə təbliğinə xidmət edir.

Mərasimdə rəsmi şəxslər, Azərbaycan Respublikasında akkreditə olunmuş diplomatik korpus nümayəndələri, mədəniyyət və incəsənət xadimlərinin iştirakı gözlənilir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.05.2026)

“Rəqsanə Babayeva,

Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi

Biz alışmışıq ki, tədbirlər ancaq iclas zallarında, salonlarında keçirilsin. Çıxışçıları dinləyib hamı əl çalsın. Amma bu dəfə tədbir yaşıl meydançada keçirildi. Alqışlanan isə çıxışçılar deyil, futbolçular oldular...

Beyləqanda “Şəhərsalma və Memarlıq İli” çərçivəsində, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümünə həsr olunmuş yeniyetmələr və gənclər arasında mini-futbol üzrə rayon turniri keçirildi.

Yeni Azərbaycan Partiyası Beyləqan rayon təşkilatının, Mil-Muğan Regional Gənclər və İdman İdarəsinin Beyləqan rayon sektorunun və Beyləqan Olimpiya İdman Kompleksinin birgə təşkilatçılığı ilə baş tutan tədbirdə Beyləqan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Əziz Əzizov, YAP rayon təşkilatının sədri Müşfiq Səfərov, aidiyyəti qurumların rəhbərləri və ictimaiyyət nümayəndələri iştirak edirdilər.

Əvvəlcə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Beyləqan şəhərində ucaldılmış abidəsi ziyarət olundu, önünə gül dəstələri qoyularaq əziz xatirəsi ehtiramla yad edildi.

Tədbiri giriş sözü ilə açan Yeni Azərbaycan Partiyası Beyləqan rayon təşkilatının sədri Müşfiq Səfərov turnirin iştirakçılarını salamlayaraq bildirdi ki, Azərbaycanda idmanın inkişafı Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Ulu Öndərin ölkəmizə rəhbərliyi dövründə digər sahələrdə olduğu kimi, idmanın da inkişafı diqqətdə saxlanılıb. Bu sahədə maddi-texniki baza yaxşılaşdırılıb, yeni idman kompleksləri tikilib, idman-sağlamlıq mərkəzləri yaradılıb. Rayon təşkilatının sədri qeyd etdi ki, Ulu Öndərin müəyyən etdiyi bu uğurlu siyasət hazırda Prezident cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir.

Beyləqan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Əziz Əzizov çıxış edərək qeyd etdi ki, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi gənclər və idman siyasəti bu gün də öz aktuallığını qoruyur və ölkəmizdə bu sahənin inkişafı üçün möhkəm zəmin yaradır. O bildirdi ki, məhz bu siyasətin nəticəsidir ki, gənclərin sağlam, vətənpərvər ruhda formalaşması, onların idmana marağının artırılması və potensialının üzə çıxarılması istiqamətində mühüm nailiyyətlər əldə olunur.

Rayon rəhbəri bu gün gənclər siyasətinin möhtərəm Prezidentimiz cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirildiyini, Azərbaycanın bayrağının beynəlxalq kürsülərdə dalğalandığını və idmançılarımızın saysız-hesabsız uğurlara imza atdığını vurğuladı.

Turnirin sonunda qaliblər elan olundu, minifutbol üzrə müvafiq olaraq I, II və III yerlərə layiq görülmüş komandalar diplom, medallar və qiymətli hədiyyələrlə mükafatlandırıldı.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(07.05.2026)

Habil Yaşar,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

İstəkli oxucularımıza daha bir istedadlı gəncimizi tanıtmaq istəyirəm. Gənc şair Kamran Namiq oğlu Rzayev 1998-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Kəngərli rayonunun Şahtaxtı kəndində anadan olub. İki yaşından etibarən Bakıda yaşayıb və burada böyüyüb.

2005-ci ildə Xətai rayonu, UPD qəsəbəsində yerləşən 58 saylı tam orta məktəbdə təhsil almağa başlayıb. 2010-cu ildə ailəsinin Mərdəkana köçməsi ilə əlaqədar olaraq təhsilini H.Z. Tağıyev adına 123 saylı tam orta məktəbdə davam etdirib. 2016-cı ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakı İslam Universitetinin Dinşünaslıq fakültəsinə qəbul olunub, lakin 2018-ci ildə ali təhsilini yarımçıq saxlayıb, hədəflərini dəyişib.

Onun poeziya ilə tanışlığı da məhz həmin illərə təsadüf edir. 2017–2018-ci illərdən etibarən şeir yazmağa başlayıb. Şeirə olan marağı isə böyük Azərbaycan şairi Mikayıl Müşfiqin yaradıcılığına duyduğu sevgi ilə formalaşıb. Bu səbəbdən Kamran Rzayev özünə ustad olaraq məhz Müşfiqi qəbul edib və yaradıcılığında onun təsirini hiss etdiyini bildirir.

KamranRzayevinpoeziyası orijinaldır, özünəməxsusdur. Və əminliklə deyirəm ki, onun şeirlərini bəyənəcəksiniz

Bilirsən necə olur darıxmaq dəli kimi?

Yaşamaq darıxaraq dirikən ölü kimi?

Bilirsən sətir-sətir darıxmağın dadını?

Darıxmağa rəng qatıb, şeir qoymaq adını?

Gəlməyən biri üçün darıxmaq nə, bilirsən?

Bir Quranlıq söz dedim, nədi sözün, gəlirsən?

Razılaşın ki, fərqlidir, gözəldir.

Bugünkü şeir və şair bolluğunda gənclər üçün tanınmağın, diqqət çəkməyin tək yolu istedadını orijinal formada ortaya qoymaq bacarığıdır.

KAMRAN RAZAYEV,

“DARIXMAQ”

Sən bilirsən darıxmaq nə rəngdədir, nə dadır ..?

Bilirsən harda olur?

Hardan gəlib?

Hardadır?

Bilirsən darıxmağın vətənini yurdunu ..?

Darıxmağın əslini,

özəyini,

sortunu..?

Darıxmağı görmüsən, nə şəkil, nə formadır..?

Bilmirsən bu darıxmaq nə yaşda, nə boydadır..?

Görmüsən darıxmağın əlini ayağını..?

sabahları uyuyan, gecəkən oyağını..?

Bilirsən necə olur darıxmaq dəli kimi..?

Yaşamaq darıxaraq dirikən ölü kimi..?

bilirsən sətir-sətir darıxmağın dadını..?

Darıxmağa rəng qatıb, şeir qoymaq adını..?

Gəlməyən biri üçün darıxmaq nə, bilirsən..?

Bir Quranlıq söz dedim, nədi sözün, gəlirsən..?

PAYIZ QOXULU ƏCƏL

Qapımı külək döyür,

Pəncərəmi yağışlar,

Bir payız qəfil ölsəm,

Qurban sənə, bağışla.

Göz yaşının əcələ

Xeyri yoxdur, bilirsən.

Qaça bilmir ayaqlar,

Yerindəcə ölürsən.

Əcəl uşaq ki deyil,

Göz yaşına inanmır.

Axı nə söyləyəsən,

Zəhrimar, söz də qanmır.

Həm də ki, qurban sənə,

Dəyərmi yalvarmağa?

Bu xaraba dünyada

Bir gün artıq qalmağa?

Hə, xaraba demişkən,

Bağışla bu söz üçün.

Bu dünya qəzəbindən,

Bilirsən, yanır içim.

Bu xaraba qalmışın

Bir sənsən xoş tərəfi.

Eşq dolu bir çift gözün

Gözümə tuş tərəfi.

Mənim ölüm deyil ki,

Qorxum sənsən, bircə sən.

Ölüb, yenidən doğsam,

Məni gəl tap bir də sən.

Lap ayrı bir bədəndə

Doğulsa belə ruhum.

Eşq dolu gözlərini

Milyon üzdən bulurum.

Mənsizlik düşüncəsi

Almasın səni əsir.

Şairə ilham gəlib,

Şeir üçün tələsir.

MİKAYIL MÜŞFİQİN ƏZİZ XATİRƏSİNƏ

Müşfiqsiz qalıbdır indi o bağlar,

O bağlarda gəzir özgə ayaqlar,

Həmən o bağ, həmən süfrə, həmən yer,

Bir Müşfiq yox, bir də həmən qonaqlar.

O qızçün şeirlər yazılmır daha,

Həmənki qonaqlar yığılmır daha,

Həmənki o bağdan əsər qalmayıb,

Müşfiqin sədası duyulmur daha.

Nə vaxtdır o bağda qalammır Müşfiq,

Fələkdən kamını alammır Müşfiq,

Həsrətin çəkdiyi həmənki qızın,

Yenidən qonşusu olammır Müşfiq.

Daha uzaq düşüb Müşfiq o bağdan,

Nə o qız, nə Müşfiq doydu o bağdan,

Daha nə Müşfiq var, nə də ki o qız,

Heyif o sevgidən. Heyif o bağdan.

Yenə o bağ olaydı,

Yenə o çağ olaydı,

Kaş onda doğulaydım,

Müşfiq də sağ olaydı.

Kaş özündən soraydım,

Özündən öyrənəydim.

Şeiriyyatı, qəzəli.

Kağızdan oxumazdım,

Öz dilindən duyardım

Sevilməyi, sevməyi.

Məkanın cənnət olsun,

Şeiriyyatda müəllim,

Ustadım olan insan.

Səni sevənlər üçün

Hələ də tazə gəncsən,

Hələ də o bağdasan.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(07.05.2026)

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Yəqin ki, aranızda avtomobil idarə edərkən günün müəyyən vaxtlarında radionu FM 90 dalğasına kökləyib, onun aparıcısı olduğu “Can Azərbaycan” verilişinə diqqətlə qulaq asanlar az deyillər. Hər verilişində də bir-birindən maraqlı adamlarlarla müsahibə aparır. Bəli, bu gün sizə səsinə, peşəkarlığına valeh olduğum Pərvanə Nadirqızıdan söhbət açmaq istəyirəm...

Son dərəcə şən, gülərüz və mehriban xanımdır. Hər hansı bir işə başlayanda qərar verməyə çətinlik çəksə də, fəqət sarsılmaz xarekterə sahibdir. Onun üçün hər bir təcrübə, hər bir insan və ya hər bir fikir öyrəniləsi hədəfdir. Maraq dairəsinin genişliyi ona suallar verib, müzakirələr aparmağa və mövzunu dərindən analiz etməyə imkan yaradır. Elə ona görə də bu yöndə çevikliyi, peşəkarlığı ilə tanınır...

Deyir ki:- “Jurnalistikada etika əsasən peşə fəaliyyəti zamanı ortaya çıxır. Yəni, adi həyatda etika, mədəniyyət, əxlaqi dəyərlər bir insana necə lazımdırsa, peşə fəaliyyətində də etik qaydalara əməl etmək zəruridir. Jurnalist öz işində fakta əsaslanaraq danışırsa, bu, artıq onun etik göstəricisidir. Yəni, onun işi faktlarladır. O, detallarla işləyir. Fakta əsaslanan jurnalist isə artıq peşəkarlığın birinci pilləsini adlamış olur. Vicdanlı olmaq, ədalətli olmaq jurnalist etikasına xidmət edən məsələlərdir. Jurnalist informasiyanı da elə almalıdır ki, gərək onun bu bacarığı kənardan vulqar bir formada yox, professional şəkildə görünsün...”

Ətrafına həmişə sevinc saçır. Ağıllı, mədəni və müdrük xnımdır. Maraqlı, məzmunlu, ünsiyyətcildir. Odur ki, xeyli rəfiqələsi, eləcə də xətrini istəyən adamlar var. Yeni insanlarla, maraqlı şəxslərlə tanış olmaqdan zövq alır. Daxili aləmi nurlu olduğu üçün, həmişə cəlbedici, cazibədar görünür. Deyingən, paxıl, və qərəzli insanlardan uzaq qaçır. Ünsiyyətdə hər zaman anlayış və tolerantlığı gözləyir...

“Televiziyada, eləcə də radioda fəaliyyətim boyu hədəflərim həmişə müxtəlif olub. Tutaq ki, hər hansı bir müsahibə götürürəmsə, onun auditoriyasının kimlər ola biləcəyini təxmin edirəm. Çünki müəyyən yaş qruplarından tutmuş, efirə gedən materialın hansı saatda olmasına qədər hər bir nüans peşəkarlıq göstəricisinə təsir edir. Ailəsinin yaşlı üzvləri, övladları üçün narahat olanlar var ki, onlar cəmiyyətin həssas qruplarıdır və bu kimi qrupları da nəzərə almaq vacibdir. Düşünürəm ki, həmsöhbətimdə olan maraqlı informasiyalar hər kəslə bölüşülməməlidir. Eyni zamanda aparıcı həmsöhbətinə elə suallar ünvanlamalıdır ki, onun cavabları tamaşaçılara maraqlı olsun...”- söyləyir.

Öz işinə yaradıcı yanaşma tərzi var, məhsuldarlıq ona ilham verir. İti zəkası, sürətli düşünmə, güclü dərketmə qabiliyyəti, həmçinin analitik təfəkkürü onu çoxlarından fərqləndirir. Maraq dairəsi o qədər genişdir ki, hətta müsahibələrdən öncə həmsöhbətlərinin haqqında araşdırma, tədqiqat aparmaqdan usanmır...

Bəli, onun həyat fəlsəfəsi, hər zaman öyrənməyə və inkişaf etməyə yönəlib. Sanki bunlar olmasa rahat yaşaya bilməz...

Deyir ki:- “Bir dəfə Qara Qarayev radioya irad bildirərək deyir ki, efirdə insanların zövqünü korlayan musiqilər gedir. Məktublar şöbəsinin direktoru Qarayevə bir topa məktub göstərir. Qeyd edir ki, insanlar bunları istəyir. Qarayevin cavabı isə bu olur: “İnsanların istəkləri onların zövqünü formalaşdırmır. Zövqü formalaşdıran sizsiniz.” Mən də düşünürəm ki, insanların nə istəməsi onları həm də yalnış yönə apara bilər. Hətta buna bir ad qoyulub: “Kütlə psixologiyası” Bəs kütlə kimdir? Birinci bunu aydınlaşdırmaq lazımdır...”

Müsahiblərinə sual verib cavab gözləyəndə onları təmkinlə dinləməyi yaxşı hiss olunur. Belə təmkinli olması isə, onu xarizmatik və bənzərsiz göstərir. Həm də dürüst, şirindil və nəzakətlidir. Bir təcrübəli jurnalist kimi isə, hələlik radio və televiziyalarımızda öndə olan aparıcılardan biridir. Bu sahəyə yeni gələnlərə tövsiyyəsi belədir: “Bütün gənclərə, elm, bilik ardınca gedən hər kəsə bu yolda uğurlar arzu edirəm. Onlara bu rəqabət dolu aləmdə öz mövqelərini tutmağı diləyirəm. Fərqi yoxdur aparıcı və ya müxbir olacaqlar. İlk növbədə etik qaydalara riayət edən əsl jurnalist olsunlar. Mən bu adı onlara arzu edirəm. Çünki bu ad çox şərəflidir.”

...Budur, yenə də FM 90 elan edir: "Efirdə "Can, Azərbaycan" verilişidir". Və Pərvanə Nadirqızının səsi avtomobilə yayılır...

Beynəlxalq Radio Gününüz mübarək!..

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(07.05.2026)