Murad Vəlixanov, “Ədəbiyyat və İncəsənət”

Klassik Azərbaycan Kinosu: “Qaraca qız” (1966)

Rejissor: Tofiq Tağızadə

Ssenari müəllifi: Süleyman Sani Axundovun eyniadlı hekayəsi əsasında

Çəkilmə ili: 1966

Janr: Sosial-dram / Uşaq filmi

İstehsal: “Azərbaycanfilm” kinostudiyası

Dil: Azərbaycan dili

Format: Ağ-qara

Bu günhaqqında danışdığım Azərbaycanın ən mükəmməl uşaq filminin gəlin ümumi mənzərəsinə nəzər yetirək.

“Qaraca qız” Azərbaycan kinosunda uşaqlıq məsumluğunun, mərhəmətin və sosial ədalətsizliyin ən kövrək, eyni zamanda ən sarsıdıcı ifadələrindən biridir. Bu film sadəcə bir uşaq taleyi deyil — cəmiyyətin vicdanına ünvanlanmış səssiz, amma təsirli çağırışdır.

Ekran əsəri kasıblıq, yetimlik və biganəlik fonunda böyüyən bir qızın həyatını göstərir. Lakin film acı reallığı şişirtmir, ağrını melodramla yükləmir — hər şeyi sakit, təmkinli və həyati şəkildə təqdim edir.

Süjet və əsas ideya

Filmin mərkəzində Qaraca qız dayanır — valideyn himayəsindən məhrum, həyatın sərt üzü ilə erkən tanış olmuş bir uşaq. Onun dünyası sadədir, amma ağrılıdır.

Qaraca qızın qarşılaşdığı insanlar: mərhəmətli olanlar, laqeyd qalanlar, susanlar və görüb üz çevirənlərdir.

Film açıq suallar qoyur: uşağın günahı nədir?

cəmiyyət niyə susur?

mərhəmət niyə bu qədər çətindir?

“Qaraca qız” bizə göstərir ki, bəzən ən böyük faciə yoxsulluq deyil — insan laqeydliyidir.

Qaraca qız obrazı – simvolika

Qaraca qız təkcə bir obraz deyil, simvoldur: yetimlərin səsidir, susdurulmuş uşaqlıqdır, cəmiyyətin görmək istəmədiyi həqiqətdir.

Onun baxışlarında qorxu yox, sakit bir qəm var. Bu qəm tamaşaçını ağlatmaq üçün deyil, düşündürmək üçündür. Qaraca qızın sükutu filmin ən güclü dialoqudur.

Aktyor oyunu və emosional yük

Filmdə uşaq aktyorunun oyunu xüsusilə diqqətəlayiqdir. Süni duyğular, zorla yaradılmış dramatizm yoxdur.

Aktyorlar az danışır, çox hiss etdirir. Baxışlar, pauzalar, səssizliklər — filmin əsas emosional yükünü məhz bunlar daşıyır. Bu sadəlik filmin təsir gücünü daha da artırır.

Rejissor işi və kino dili

Tofiq Tağızadə bu filmində: sadə mizansenlər, təbii mühit, minimal musiqi ilə realist kino dili qurur.

Ağ-qara format Qaraca qızın dünyasını daha sərt və real göstərir. İşıq və kölgə kontrastı uşaqlıqla qəddarlıq arasındakı uçurumu vizual şəkildə dərinləşdirir.

Bu film süslənmir — həqiqəti olduğu kimi göstərir.

Fəlsəfi və ictimai məna

“Qaraca qız” cəmiyyətə sadə, amma ağır sual verir: Biz uşaqlara nə qədər diqqətliyik?

Zəif olanı qoruyuruq, yoxsa görməməzlikdən gəlirik?

Film açıq mesaj verir: Uşağın taleyi cəmiyyətin vicdan ölçüsüdür.

Əgər bir uşaq təkdirsə — deməli, cəmiyyət də təkdir.

Azərbaycan kino tarixində yeri

“Qaraca qız”: Azərbaycan uşaq filmləri içində ən ciddi sosial məzmunlu ekran əsərlərindən biridir. Süleyman Sani Axundov irsinin kinoda uğurlu təcəssümüdür. Humanizm və mərhəmət mövzusunu pafossuz təqdim edən nadir klassiklərdəndir. Bu film Azərbaycan kinosunun mənəvi yaddaşına çevrilmiş əsərlərdəndir.

“Qaraca qız” səssiz, kövrək, ağrılı, düşündürücü, zamansız bir filmdir.

Bu ekran əsəri sürətli baxış üçün deyil — dayanıb düşünmək üçündür. Klassik Azərbaycan kinosunda insanlıq mövzusunu anlamaq istəyən hər kəs üçün mütləq izlənilməli filmdir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.01.2026)

Fatimə Məmmədova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Hər gün bizi bir qədər də Xocalı faciəsinin növbəti ildönümüə yaxınlaşdırır. Bu günki həmsöhbətimiz Xocalı sakini, tibb bacısı Zeynalova Səadət Tofiq qızı 1968-ci il iyulun 31-də Xocalı şəhərində anadan olub və uşaqlıqdan bu torpaqda böyüyüb.

1985-ci ildə Bakı şəhərində 2 nömrəli Tibb Kollecinə daxil olan Səadət Zeynalova təhsilini başa vurduqdan sonra yenidən Xocalıya qayıdaraq tibb bacısı kimi fəaliyyət göstərib.

1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə – Xocalı faciəsinin baş verdiyi o dəhşətli gecə Səadət Zeynalova hadisələrin birbaşa şahidi olub. O gecə o, yalnız bir mülki şəxs deyil, həm də peşə borcunu yerinə yetirən tibb işçisi idi.

Bu barədə faciədən sağ çıxmış şahid Səadət Zeynalova “Ədəbiyyat və İncəsənət” portalına açıqlama verib.

“Rusca danışaraq kəndin içinə girdilər. Biz padvalda gizlənmişdik. Ümid edirdik ki, Xocalının yolu açılacaq, bizimkilər gələcək və şəhər ermənilərə verilməyəcək. Amma sonra dedilər ki, bura ruslar girib, 366-cı alay gəlib”...

Faciədən bir gün əvvəl Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Aqil Quliyev yaralanmışdı.  Həmsöhbətimiz olan Səadət Zeynalova həmin vaxt onun və Cabbar adlı digər yaralının yaralarını sarıdığını bildirir.

“İynə vurur, yaraları bağlayırdım. Öz vəzifəmi qürurla yerinə yetirirdim. İnanırdım ki, biz qalib gələcəyik”.

Həmin gecə Səadət Zeynalova qardaşı Qədir Zeynalov və Xocalı sakinləri ilə birlikdə Qarqar çayını keçərək dağlara üz tutub.

“Dəhşətli qar yağırdı. Duman, çiskin, şaxta… Biz yalnız yolu azırdıq. Təxminən 280 nəfər idik, amma onlardan cəmi 27 nəfər sağ çıxa bildi. Qalanları öldürüldü, girov götürüldü, ya da çıxılmazlıqdan özünü dağdan atdı”.

Onlar əvvəl Şuşa istiqamətinə yönəldiklərini, daha sonra səhv yol seçdiklərini anlayıblar. Əsgəran qalası istiqamətində yenidən pusquya düşüblər.

“Deyirdim ki, bu ağ qarın üzərində yalnız qıpqırmızı qanımız görünür. Ac idik, susuz idik. Ocaq yandıra bilmirdik – tüstü bizi ələ verərdi. Oturan kimi yuxuya gedirdik".

Müsahibimiz bildirir ki, erməni silahlı dəstələri qaçanları izləyirmiş. Arxada qalanları gizlicə tutar, bəzən isə Azərbaycan dilində “biz sizə köməyə gəlmişik” deyərək insanları aldadıb girov götürərdilər.

O, yaddaşına həkk olunan dəhşətli səhnələrdən birini də belə xatırlayır:

“Daşbulaqdan qaçan 18 yaşlı bir qız vardı. Üzünə baxdım – gömgöy idi. Ayaqlarına baxanda gördüm ki, qarın üstündə ayaqyalındır. Sonradan məlum oldu ki, çaydan keçərkən ayaqqabılarını çıxarıb. Hər iki dizindən ayaqları kəsildi… Tək o deyildi, minlərlə belə insan oldu".

Beş gün davam edən ölüm-dirim mübarizəsindən sonra onlar martın 2-də Ağdamın Şelli kəndinə çata biliblər. Bu müddətdə ailəsi Bakıda onlardan xəbər gözləyirmiş. Hətta “Səhər” qəzetində “Səadət Zeynalova və qardaşı girov gedib” başlıqlı məlumat da dərc olunub.

“Bacım telefonu qaldıranda səsində ümidsizlik vardı. "Alo" dedi. Dedim ki, biz sağ-salamat gəlmişik. Evdə hamı qışqırdı ki onlar sağ imiş … Onlar bizdən xəbər gəlmədən heç vaxt yatmazdılar”.

Səadət Zeynalova bildirir ki, ailəsi də ağır itkilər verib. Xalam oğlunun meyidi tanınmaz vəziyyətdə olub, barmaqları, qulaqları, burnu kəsilmişdi. Həyat yoldaşı Vaqif Şükürov Xocalıda şəhid olub. Bəzi qohumlarının isə bu günə qədər nəşi tapılmayıb.

Bu gün Səadət Zeynalova müharibə veteranıdır, əlildir. Xocalı işğaldan azad edildikdən sonra ailə üzvləri yenidən ora köçüb.

“Son günə qədər vəzifəmi yerinə yetirdiyimə görə medalla təltif edildim. Çox şükür ki, Xocalımız artıq azaddır”.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.01.2026)

Könül, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Birdən-birə nə düşmüşdü yadına,

Vərəqlədin keçmişini illərin?!

Saydın, seçdin, seçmələdin nə yaxşı

Əllisini, yetmişini illərin?!

Bu seçdiyin ürəyincə deyilsə,

Ələ gələn gərəyincə deyilsə,

Donluq olub, çörəyincə deyilsə,

Nə gəzirsən itmişini illərin?!

Nəyi vardı, xəlbirlədin, ələdin,

Acısını şirininə caladın.

Çağaydımı, - laylaladın, bələdin

Daha vaxtı ötmüşünü illərin.

Sözgəlişi dedim bunu, incimə,

Hövüllənmə savaşına, dincinə.

At zamanın sənə düşən küncünə

Gəlmişini, getmişini illərin?

Nə qədər ki, yerişində dirisən,

Canım-gözüm, beş adamdan birisən.

Çəkmə, çəkmə... Çəkəmməzsən geri sən

Ömrü talan etmişini illərin.

Eh, il vardı, vaxt əlində saz idin,

Bir sarışın, bir alagöz qız idin.

Gərək onda arayaydın, gəzəydin

Düzü əyri bitmişini illərin.

Karvan gedib, izi qalıb yollarda,

Zaman adda tozu qalıb yollarda,

Qaytar geri, gözü qalıb yollarda,

Qəfil yada düşmüşünü illərin.

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, ağbirçək şairəmiz Firuzə Məmmədlinin bu gün doğum günüdür, 86 illiyidir. 

Firuzə Məmmədli 1940-cı il yanvarın 10-da Xaçmaz rayonunun Canaxır kəndində dünyaya göz açmışdır. Orada Hülövlü kənd orta məktəbini gümüş medalla bitirəndən sonra 1963-cü ildə Quba şəhər tibb məktəbində təhsil almışdır. 1964-1968-ci illərdə APİ-nin dil və ədəbiyyat fakültəsini fərqləmə diplomu ilə başa vurmuşdur.

Kitabları:

1. Gümüşü damla. 

2. Yoluma bahar düşüb. 

3. Sənin ömrün. 

4. Yetkinlik.

5. Bir qarış ucalıq

6. Bədii dilin estetik mənbələri (Dərs vəsaiti). 

7. Məni mənlə bölən dünya. 

8. “Seçilmiş əsərləri” I c. 

9. “Seçilmiş əsərləri” II c. 

 10. “Seçilmiş əsərləri” III c.

6 adda tərcümə əsəri də daxil olmaqla 37 kitab müəllifidir. 1992-ci ildə Türkiyənin Bursa şəhərində keçirilən “Türkcənin Uluslararası Şeir Şöləninin” üç böyük mükafatından biri olan “Əlişir Nəvai” mükafatına layiq görülən şairə, sonrakı illərdə dəfələrlə belə festivalların və simpoziumların iştirakçısı olmuş, bir sıra diplom və sertifikatlarla mükafatlandırılmışdır.

2017-ci ildə Azərbaycan Respublika Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən “Qızıl kəlmə” mükafatı, 2019-cu ildə “Nəsimi” mükafatı, 2021-ci ildə III dərəcli “Əmək” ordeni ilə təltif olunub. Firuzə Məmmədli 5 monoqrafiyanın və çoxsaylı elmi və publisistik məqalənin müəllifidir. 

O, 2008-ci ilin Prezident təqaüdçüsüdür. Firuzə Məmmədli hazırda AYB Həmkarlar İttifaqının sədridir.

Allah xeyirli ömür nəsib etsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.01.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

“Əjdər səhnə mədəniyyəti, gur və gözəl səsi, aydın diksiyası ilə seçilən aktyor idi. Yaratdığı obrazları həyatiliyi, müdrikliyi və mənəvi paklığı ilə fərqlənirdi” - Teatrşünas, professor İnqilab Kərimov

Bu gün geniş tamaşaçı kütləsinin məhəbbətini qazanan görkəmli sənətkar, xalq artisti Əjdər Sultanovun anım günüdür. 

“Əjdər Sultanov Milli Dram Teatrında işlədiyi müddətdə bütün təcrübəli və istedadlı rejissorların tamaşalarında rollar oynamışdır. İ.Hidayətzadə, A.İsgəndərov, M.Məmmədov, A.Şərifov, T.Kazımov, Ə.Ələkbərov... onunla yaxından işləmişlər”. Professor Əzizağa Quliyev onun fəaliyyətini bu cür səciyyələndiribdir.

Əjdər Sultanov 1909-cu ilin dekabrın 8-də Bakıda doğulub. Bakı Teatr Texnikumunu bitirərək (1925-1928) 1926-cı ildən aktyoru olduğu Bakı Türk İşçi Teatrında işləməyə davam edib. O, İşçi və Gəncə teatrlarında "Əjdər", "Əjdər Sultan" imzaları ilə də çıxışlar edib.

Bakı Türk İşçi Teatrı 1932-ci il yanvar ayının 4-də və 5-də Gəncə şəhərinə köçürüləndə Əjdər Sultanov da kollektivlə gedib. Teatrın hazır repertuarındakı və təzə hazırlanan tamaşalarda çıxış edib.

Kollektivin nəzdində "Uşaq və Gənclər Teatrı" bölməsi yaradılıb və Əjdər Sultanov burada rejissorluqla məşğul olmağa başlayıb.

1937-ci ilin sonlarında Gəncədən Bakıya qayıdan Əjdər Sultanov az müddət Opera və Balet Teatrında işləyib. 1939-cu ildə isə Milli Dram Teatrının aktyor truppasına qəbul olunub.

Bu səhnədə Cəfər Cabbarlının "Od gəlini" (Qorxmaz), "Aydın" (Surxay), "Almaz" (Balarza və Hacı Əhməd), "Dönüş" (Qüdrət Arslan), Süleyman Rüstəmin "Qaçaq Nəbi" (Vəli, Təhmas bəy və Mehdi), Səməd Vurğunun "Xanlar" (Mamuliya), "İnsan" (Şahbaz), "Xosrov və Şirin" (Şapur və Xosrov), Ənvər Məmmədxanlının "Şərqin səhəri" (Bəhruz) pyeslərinin tamaşalarında uğurlu rollar oynayıb.

Filmoqrafiya

- Lətif (film, 1930) - Hacı Səmədin oğlu

- Bəxtiyar (film, 1942) - alman əsgəri

Əjdər Sultanov 17 iyun 1943-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti, 21 iyul 1949-cu ildə isə xalq artisti fəxri adlarına layiq görülüb.

Aktyor 53 yaşına təzəcə qədəm basanda, 10 yanvar 1962-ci ildə qəfildən, ürək xəstəliyindən vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.01.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

“Afad Qurbanov geniş yaradıcılıq istiqamətlərinə, zəngin erudisiyaya, dərin biliyə malik alim, xalqa və onun mədəniyyətinə dərin məhəbbət bəsləyən fədakar ictimai xadim, sadə, təvazökar və humanist bir insan idi…” 

Bu kəlmələr Nazirlər Kabineti yanında Terminologiya Komissiyası sədrinin müavini professor Sayalı Sadıqovaya aiddir.

Sitatı davam etdirirəm:

“O, bütün mənalı həyatını, sonsuz, tükənməz elmi istedadını, yaradıcılıq qüvvəsini Azərbaycan dilçiliyinin inkişafına sərf edən, öz xalqına sədaqətlə və namusla xidmət göstərən, bütün varlığını elmin, təhsilin və mədəniyyətin inkişafına, Azərbaycan dilinin saflığının təmin olunmasına həsr edən əvəzsiz şəxsiyyətlərimizdəndir…”

Dilçilik elminin elə bir sahəsi yoxdur ki, bu məhsuldar və əməksevər alim oraya nüfuz etməsin. A.Qurbanovun adı dilçilik elminin korifeyi kimi görkəmli dilçilər Kononov, Şerbak, Tenişev, Baskakov, Budaqova, Şirəliyev, Dəmirçizadə və başqaları ilə bir sırada çəkilir.

Azərbaycanın görkəmli dilçi-alimi Afad Qurbanov 1929-cu ildə yanvarın 10-da Borçalının Qızıl Şəfəq kəndində (indi Ermənistan Respublikasının Kalinino rayonu) anadan olub. 

XX əsrin 90-cı illərində ölkəmizdə əlifba islahatının aparılmasında Afad Qurbanovun Azərbaycan Əlifba Komissiyasının sədri və latın qrafikası əsasında hazırlanan və bügün istifadə etdiyimiz Azərbaycanın latın qrafikalı əlifbasının müəllifi kimi böyük xidmətləri olub. O dövrdə latın qrafikalı yeni müstəqil əlifbaya keçməyin zəruriliyini elmi faktlarla əsaslandıran ilk alim məhz Afad Qurbanov olub.

Görkəmli dilçi-alim, əlifba islahatçısı, Azərbaycan SSR-i Elmlər Akademiyasının üzvü, filologiya elmləri doktoru, professor, əməkdar elm xadimi, Dövlət mükafatı laureatı, Onomastika elmi məktəbinin banisi Afad Qurbanovun təşəbbüsü ilə 1990-cı il 1 avqust tarixində Azərbaycan Əlifba Komissiyası yaradılıb və əlifba mütəxəssisi olduğu nəzərə alınaraq o həmin komissiyanın sədri təyin edilib.

Hazırda istifadə etdiyimiz latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dilçiliyində onomalogiya  onun  adı ilə bağlıdır. 

Əsərləri

1. Dilçiliyin sistemi

2. Dilçiliyin tarixi

3. Müasir Azərbaycan ədəbi dili

4. Bədii mətnin linqvistik təhlili

5. Azərbaycan onomastikası

6. Azərbaycan dilinin onomalogiyası

7. Ümumi dilçilik, I–II cildlər 

8. Dünyanın dil ailələri

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, filologiya elmləri doktoru, professor Qurbanov 26 sentyabr 2009-cu ildə vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.01.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

O yaratdığı müxtəlif uğurlu rollarla qürur duya bilər. 

Həm də yetişdirdiyi övladı ilə. 

Azərbaycan Respublikasının xalq artist Əli Nurzadənin - Əli Nurun doğum günüdür. O həmçinin 2-ci Qarabağ müharibəsi Şəhidi, Şuşada əbədiyyətə qovuşan baş leytenant Rüstəm Nurzadənin atasıdır. 

"Vətən Müharibəsi başlayanda gördüm ki, Rövşən özündə deyil. İnsanlar arasında fərq yerdən-göyə qədər olur. Bir kişinin on oğlu ola bilər. Onun beşi, hətta doqquzu bacarıqsız, fərsiz ola bilər. Amma mütləq həmin on oğuldan biri od parçası, qeyrətli, namuslu, igid, xaraktercə möhkəm kişi olur. Rövşən elə uşaq idi" deyir, aktyor Əli Nur.

Nurzadə Əli 1948-ci il yanvar ayının 10-da Ağsu rayonunun Bico kəndində anadan olub. Orta məktəbin on birinci sinfini 1965-ci ildə doğma kəndində bitirib. Həmin il uğurla imtahan verərək Azərbaycan Dövlət Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun sənayenin iqtisadiyyatı fakültəsinə daxil olub.

 Üçüncü kursa keçəndə köçürmə ilə 1968-ci ildə Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun aktyorluq fakultəsinin birinci kursuna götürülüb. Sənət müəllimləri xalq artisti, rejissor və aktyor Rza Təhmasib, rejissor Əliheydər Ələkbərov və Əzizağa Quliyev olublar.

 1972-ci ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun dram və kino aktyorluğu fakültəsini bitirib. Həmin il sentyabr ayının 1-də təyinatla Hüseyn Ərəblinski adına Sumqayıt Dövlət Dram Teatrına göndərilib, 1973-cü ilin mayından 1974-cü ilin iyun ayına qədər hərbi xidmətdə qulluq edib və qayıtdıqdan sonra yenə teatrda aktyor işləməyə başlayıb.

30 dekabr 1982-ci ildən 10 fevral 1986-cı ilə qədər aktyorluqla bərabər, həm də teatrın direktoru vəzifəsini tutub. Aktyor Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında aşağıdakı rolları oynayıb: Bəhram ("Solğun çiçəklər", C. Cabbarlı), Tərgəldi ("Adamın adamı", Anar), İbad ("Almaz", C. Cabbarlı), Rüstəm ("Vəfalı Səriyyə", C. Cabbarlı), Şıxlinski ("Bütün Şərq bilsin", N. Həsənzadə), Qaratay ("Afət", H. Cavid), Oqtay Eloğlu ("Oqtay Eloğlu", C. Cabbarlı) və s.

Əli Nurzadə Səyavuş Aslanla birlikdə 20 sentyabr 1986-cı ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin əmri ilə Sumqayıtdan Bakıya, Akademik Milli Dram Teatrına aktyor ştatına keçirilib və o vaxtdan bu truppanın üzvüdür.

Teatrın səhnəsində aşağıdakı rolları oynayıb: 

Şirzad ("Şeyx Xiyabani", İ. Əfəndiyev), Nizami Gəncəvi ("Atabəylər", N. Həsənzadə), Nəsimi ("Fəryad", B. Vahabzadə), M. F. Axundov ("Mənsiz dünya", N. Xəzri), Abdi əfəndi ("Qanlı Nigar", S. Şendil), Mirzə Məhəmməd ("Anamın kitabı", C. Məmmədquluzadə) və s.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.01.2026)

Könül, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bizim üçün ən şərəfli mövzu.

Azərbaycanın milli qəhrəmanlar.

Hər biri barədə cild-cild kitablar yazılsa belə azdır. 

Bu gün iki milli qəhrəmanımızın doğum günüdür.

Daxili Qoşunların leytenantı Fəxrəddin Nəcəfov 1967-ci il mart ayının 31-də Bakı şəhərində doğulmuşdur. 1984-cü ildə Bakı şəhərinin Nəsimi rayonundakı 19 nömrəli orta məktəbi bitirmişdir. 1985–1987-ci illərdə Rusiyanın Arxangelsk vilayətində hərbi xidmətdə olmuşdur.

1991-ci ildə könüllü olaraq Qarabağ cəbhəsinə yollanmış, 1992-ci ildə Ağdam cəbhəsində hərbi hissələrdən birinin komandiri təyin edilmişdir. 1992-ci il sentyabr ayının 4-də Ağdərənin Çıldıran kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına həlak olmuşdur. 

6 noyabrda ona Azərbaycan Milli Qəhrəmanı adı verilmişdir. 

Azərbaycanın qəhrəman oğlu Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir. Bakı şəhəri 266 nömrəli tam orta məktəb onun adını daşıyır.

Allah rəhmət eləsin!

Baş leytenant Eldar Məmmədov 1968-ci il 10 yanvar tarixində Bakı şəhərində doğulmuşdur. Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi liseyi bitirdikdən sonra 1985–1989-cu illərdə Riqa Ali Hərbi Siyasi Məktəbdə təhsil almışdır.

1989–1991-ci illərdə Rusiyanın Orenburq vilayətində zabit kimi hərbi xidmətdə olmuşdur. O, Azərbaycana qayıtdıqdan sonra əvvəl raket qoşunlarında, sonra isə Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi Sərhəd Qoşunları Baş İdarəsində hərbçi kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir.

Ağdərədə gedən döyüşlərdə xüsusi fədakarlıq nümayiş etdirmiş, 1993-cü il 24 fevral tarixində qəhrəmancasına həlak olmuşdur.

Azərbaycan Milli Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür, Dövlət Sərhəd Xidmətinin Göytəpə Sərhəd Dəstəsinin N saylı sərhəd–keçid məntəqəsi onun adını daşıyır.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.01.2026)

Heyran Zöhrabova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Mən uzaq səfərə yol alan gəmi,

Səni tərk edirəm bir liman kimi.

Qorxma ayrılıqdan burax əlimi,

Sevgi ayrılıqdan güclüdü vallah. 

Dünyada nə qədər sevgi var bil ki,

Sən mənim dilimin əzəli, ilki.

Qorxma ayrılıqdan ölüm deyilki

Sevgi ayrılıqdan güclüdü vallah. 

Sən hələ bilmirsən ayrılıq nədir

Hər səfər könlünü sıxır inlədir.

Ayrılan cisimdir, ruh səninlədir

Sevgi ayrılıqdan güclüdü vallah. 

Sənsiz həyat deyil ömür gün mənə,

Tək sənsən ürəkdən yanan sən mənə.

Qorxma ayrılıqdan inan sən mənə,

Sevgi ayrılıqdan güclüdü vallah. 

Qorxu intizar var ağlar gözündə

Neçə yalvarış var bircə sözündə.

Bir gün biləcəysən elə özün də

Sevgi ayrılıqdan güclüdü vallah. 

Nə fərqi yaxınam yada uzağam

Hələki səninəm nə qədər sağam.

Ölsəm o dünyadan qayıdacağam

Sevgi ayrılıqdan güclüdü vallah. 

Göz yaşı əbəsdi çıxıb gedəcəm

Könlümü odlara yaxıb gedəcəm.

Mən sənə, hamıya sübut edəcəm

Sevgi ayrılıqdan güclüdü vallah. 

Bu gün çağdaş Azərbaycan poeziyasının ən sevilən simalarından biri olan, şeirləri musiqi ilə qovuşub sevilən nəğmələrə çevrilən əməkdar incəsənət xadimi, tərcüməçi, nasir, şair, ssenarist Baba Vəziroğlunun doğum günüdür. 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı olaraq şairi doğum günü münasibəti ilə təbrik edir, ona can sağlığı və yaradıcılığında yeni-yeni uğurlar arzu edirik. 

Mənsimov Baba Vəzir oğlu 10 yanvar 1954-cu ildə İsmayıllı rayonunun Mollaisaqlı kəndində anadan olub.

Orta məktəbi bitirdikdən sonra bir müddət kolxozda işləyib və 1971-ci ildə oradan Azərbaycan Dövlət Universitetinin hazırlıq fakültəsinə göndərilib.

1972-1977-ci illərdə Universitetin jurnalistika fakültəsində təhsil alıb.

Şair Ədəbi fəaliyyətə 1976-cı ildə “Ulduz" jurnalında çap etdirdiyi hekayələri ilə başlayıb.

Nasir, şair, tərcüməçi, kinodramaturq kimi fəaliyyət göstərən Baba Vəziroğlu 1 avqust 2005-ci ildə əməkdar incəsənət xadimi adına layiq görülüb. 10 yanvar 2020-ci ildə Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafında xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni, 

11 yanvar 2024-cü ildə Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafında uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə "şərəf" ordeni ilə təltif olunub. O, həmçinin Azərbaycan Kinomotoqrafçılar ittifaqının idarə heyyətinin  katibidir.

“Əsəbiyyat və incəsənət”

(10.01.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Onun musiqisi insanı öz ardınca apara bilir. O qədər ecazkardır, o qədər içdən, ruhdan gəlir ki, valeh olmaya bilmirsən

Elza İbrahimova 1938-ci ilin bugünkü günündə Hacıqabul (Qazıməmməd) şəhərində anadan olub. Bakıda 8 saylı musiqi məktəbini, 1957-ci ildə A. Zeynallı adına orta ixtisas musiqi məktəbinin bəstəkarlıq sinfini, 1964-cü ildə Ü. Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (indiki Bakı Musiqi Akademiyası) bəstəkarlıq şöbəsini bitirib. 

Hələ uşaq yaşlarından musiqiyə olan böyük məhəbbəti valideynləri tərəfindən dəyərləndirilir və o musiqi məktəbinə yazılıb. Elza İbrahimova 1969-cu ildə ilk mahnısını bəstələyib. Məmməd Rahimin sözlərinə bəstələnən "Yalan ha deyil" mahnısının ilk ifaçısı Şövkət Ələkbərova olub.

Azərbaycanda tanqo ritmini estradaya gətirən ilk bəstəkarlardan biri olan Elza İbrahimovanın Rəfiq Zəkanın sözlərinə bəstələdiyi "Qurban verərdim" əsəri sovet dövründə bədii şura tərəfindən o qədər də yaxşı qarşılanmır. Çünki tanqonun burjua ahənginin sovet ruhuna uyğun gəlmədiyi bildirilib. Amma sonradan "Qurban verərdim"lə bərabər "Sən mənə lazımsan" (söz. Əliağa Kürçaylı), "Bağçadan keçmisən" (söz. Ə. Əlibəyli) və sair tanqo ritmində yazılmış musiqilər bəstəkarın sevilən mahnıları siyahısına qoşulub.

Yaradıcılığı təkcə estrada janrı ilə kifayətlənməyən bəstəkar diplom işi üçün yazdığı fortepiano və orkestr üçün üçhissəli konsert, "Afət", "Şeyx Şamil" və "Yanan laylalar" operalarının, həmçinin Azərbaycanda neft sənayesinin 130 illiyi münasibətilə neftçilərə həsr olunmuş himnin də müəllifidir.

Yaradıcılığında bir-birindən maraqlı, orijinal mahnılarla bərabər romanslar, sonatalar, kvartetlər də bəstələyib. Bəstəkarın Rəşid Behbudovun ifasında səslənən "Ey vətən" əsəri bütün dünyada Azərbaycanı tərənnüm edən mahnılardan biri olub. Azərbaycan şairlərinin yüzlərlə şeirlərinə və rus dillərində onlarla poetik nümunəyə musiqi yazıb.

1992-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi adına layiq görülüb. 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikasının xalq artisti adına layiq görülüb.

Əsərləri

- "Afət" operası (əsərin müəllifi: Hüseyn Cavid)

- "Yanan laylalar" operası (libretto – Ramiz Heydər)

- Z. Ziyadoğlunun söz. solist və simfonik orkestr üçün "Neftçilər himni" 

- "Dünya sevənlərindi" kinofilminə musiqi

- R. Heydər, B. Vahabzadə, O. Qoçulu, V. Əziz, V. Səmədoğlu, R. Əfəndiyeva və b. şairlərin söz. mahnı və romanslar

- Maykl Ceksonun xatirəsinə "Rekviyem"

- B. Vahabzadə söz. "Gecələr bulaq başı"

- Z. Ağayeva söz. "Yoxluğunu bilə-bilə"

Bəstəkar uzun sürən xəstəlikdən sonra 11 fevral 2012-ci ildə 74 yaşında vəfat etmişdir. İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.01.2026)