Super User
Məmməd Arazın xatirə gecəsi keçirilib
Adilə Nəzər, “Ədəbiyyat və incəsənət” üçün
Bakıda Xalq Şairi Məmməd Arazın xatirəsinə həsr olunmuş ədəbi-bədii gecə keçirilib. Tədbir şəhidlərin yad edilməsi və Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başlayıb.
Gecədə vurğulanıb ki, Məmməd Araz yaradıcılığı təkcə poeziya deyil, millətin yaddaşı, yol xəritəsi və vicdan səsidir. Onun misralarında dağların sükutu, şəhərin hay-küyü və insanın içindəki böyük Vətən sevgisi bir araya gəlir.
Tədbir çərçivəsində ölkənin tanınmış elm və ədəbiyyat adamları çıxış ediblər. Akademiklər Nizami Cəfərov və Muxtar İmanov, ədəbiyyatşünas-tənqidçi Əsəd Cahangir, Əməkdar incəsənət xadimi Nazim Kazımov, Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı Məmməd Araz yaradıcılığının poetik, fəlsəfi, folklor və vətəndaşlıq qatlarından bəhs ediblər. Tədqiqatçı-alim, şair Qardaşxan Əzizxanlı və filoloq-alim, şair Adilə Nəzər isə çıxışlarında şairin poeziyasının çağdaş ədəbi düşüncədə davam edən təsirinə diqqət çəkib, eyni zamanda ustada həsr etdikləri şeirlərini səsləndiriblər.
Gecə boyunca şairin misraları müxtəlif sənət növlərində səslənib. Respublikanın Əməkddar artısti Nuriyyə Hüseynova, II Televiziya Muğam müsabiqəsinin qalibi Güllü Muradova, Aşıq Ramin Qarayev, bəstəkar və müğənnilər Niyaməddin Musayev, Çilənay Hüseynova, müğənnilər Mehranə Vəliqızı, Sərxan Bünyadzadə Məmməd Araz sözünü musiqi və muğamın dili ilə tamaşaçılara çatdırıblar.
Şairin poeziyası bədii qiraətdə də xüsusi yer tutub. Aktyor və qiraət ustaları Kamran Yunis, Həlimət Sultan, Şirzad Pirallahı, Müşfiqə Baləddinqızı, Ülviyyə Niyazqızı, İbrahim Əhmədov, eləcə də Hədəf Liseyinin şagirdləri Məmməd Arazın şeirlərini böyük duyğu ilə səsləndiriblər.
Tədbirdə həmçinin Məmməd Arazın Naxçıvandakı ev muzeyindən video-görüntülər və muzeyin direktoru Əzizə Süleymanovanın çıxışı nümayiş etdirilib.
Ailə üzvləri adından yazıçı Aqil Abbas çıxış edib və şairin xatirəsi yad edilən Gecəni təşkil edənlərə təşəkkürlərini çatdırıb.
Tədbir iştirakçılarına şairin IV cildlik kitabları hədiyyə edilib.
Xatirə gecəsi şairin öz səsi ilə səslənən “Salamat qal” şeiri ilə yekunlaşıb. Bu səs bir daha sübut edib ki, şairlər getsə də, poeziyası ilə xalqın yaddaşında yaşayır.
Məmməd Arazın Xatirə Gecəsi Azərbaycan poeziyasına, milli yaddaşa və sözə ehtiramın parlaq nümunəsi kimi yadda qalıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.01.2026)
AYIP ALAKUNOV: Əsərlərimin əksəriyyəti tarixlə bağlıdır
Joldubek Kackynbaev, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qırğızıstan təmsilçisi
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun “Ədəbiyyat və incəsənət” portalı ilə birgə “Türk dünyasının mədəniyyət xadimlərini Azərbaycanda tanıdaq” layihəsi təqdim edilir.
Həmsöhbətimiz Qırğızıstan Rəssamlar İttifaqının üzvü, rəsmləri ilə dünya sərgilərində iştirak edən, bir çox uğurlara imza atan istedadlı rəssam Ayıp Alakunovdur.
-Söhbətə uşaqlığınızdan başlayaq. Sənətə maraq uşaqlıqdan yaranmalıdır?
-1978-ci ildə Qırğızıstanın dağlıq Narın rayonunda anadan olmuşam. Uşaqlığım Ət-Başın, Kazıbək kəndində keçib. Bəli, rəssamlığa maraq məndə uşaqlıqdan başlayıb. Evdə göy rəngli “Manas” kitabı vardı. Sözləri oxumağı bilməsəm də, hər gün açırdım, şəkillərini görürdüm, deyəsən, məndə rəssamlıq öz Manasımı çəkməkdən başlayıb, oxşar olsa da, olmasa da.
Əmim də rəsm çəkməyi yaxşı bacarırdı. Onun da bir tərəfdən təsiri var idi. Sonra məktəbdə oxuyarkən rəssamlıq dərnəyinə qatılıb, divar qəzetləri düzəldib, bir-iki dəfə rayon müsabiqəsində iştirak etdim.Məktəbi bitirdikdən sonra Bişkekdəki “S.A.Çuykov Rəssamlıq Məktəbi”nə, oranı bitirdikdən sonra isə “T.Sadıkov adına Qırğızıstan Milli Rəssamlıq Akademiyası”na daxil oldum.2003-cü ildən məzun olduğum Akademiyada müəllim işləyirəm.
-Hansı mövzu sizi daha çox işləməyə ruhlandırır? İşinizin əsas mövzusu nədir?
-Tarix və ədəbiyyatla maraqlanıram. Əsərlərimin əksəriyyəti tarixlə bağlıdır. “Manas” mövzusuna həsr olunmuş əsərlərim də var. Əsərlərimdə epik personajlara, qırğız adət-ənənələrinə, məişət həyatına və müharibə mövzusuna diqqət yetirirəm.
-Əsas yaradıcılıq məqsədiniz nədir? Bu fəaliyyətdə estetik zövq var, yoxsa sosial əhəmiyyət?
-Məqsəd yaxşı əsər yaratmaqdır. Rəsminiz sizi qane edirsə, dediyiniz həzzi verəcək. Əgər cəmiyyət sizi yaxşı qəbul etsə, insanlar sizin işinizi bəyənsə, o zaman sizdə daha da gözəl hisslər yaranacaq, daha çox işləmək istəyəcəksiniz və sizə yeni ideyalar gələcək.
-Sənət əsəri yaratmağa nə qədər vaxt lazımdır? İllərdir üzərində çalışdığınız əsərləriniz varmı?
-Dəqiq vaxt demək çətindir. Bəzən tez olur, bəzən də uzun müddət davam edir. Ümumiyyətlə, şəkil yarananda ilk olaraq fikir hegemonluq edir. O, kiçik istinadlardan (eskiz və s.) istifadə edir, bir neçə varianta baxır, ölçüsünü dəqiqləşdirir, eskizi dəyişdirir, böyüdür, bişirir, sonra rəsmə çevirir. Bu düşüncə ilə, eskiz hazır olana qədər vaxt çox çəkə bilər. Kətan üzərinə yetkin ideya yazmaq isə ayrı bir məsələdir.
-İşinizi xüsusi və dəyərli edən nədir?
-Hər bir sənətkarın əməyi onun üçün xüsusi və dəyərlidir. Yalnız mənimkilərin xüsusi və dəyərli olduğunu söyləmək əlbət ki yanlışdır. İzləyicinin fikri də çox önəmlidir. Düşünürəm ki, əsərlərim milli mədəniyyətin yayılmasına və qırğız xalqının tanınmasına töhfə verir.
-Sizcə, incəsənətin cəmiyyətin reallığını əks etdirmək öhdəliyi var, yoxsa ondan azad olmaq hüququ?
-Rəssamlar daxili istəklərinə görə bir neçə yerə bölünürlər. Məsələn, mənzərə, natürmort, portret və bir çox başqa janrlar. Müvafiq olaraq, hər kəs öz yaradıcılığına yiyələnəcəkdir. Bəziləri məhz dediyiniz cəmiyyəti təmsil etmək istəyir. Burada cəmiyyətin mövcud vəziyyətini mütləq əks etdirməyiniz üçün heç bir öhdəlik yoxdur.
-Bir müəllim kimi istedadlı şagirdlərdən əsas tələbiniz nədir?
-Vaxtlarından düzgün istifadə etməli, yaxşı təhsil almalıdırlar. Üç əsas şeyi qeyd edim. Birincisi, tələbələr öz yaradıcılıq potensialını tam şəkildə üzə çıxarmağa çalışmalıdırlar. İkincisi, şəxsi düşüncələri, duyğuları və fikirləri şəkillərlə ifadə etməyi öyrənməlidirlər. Üçüncüsü, müxtəlif rəsm üsulları, üslubları və sənət tarixini daha dərindən öyrənməlidirlər.
-Beynəlxalq sərgilərdə iştirak edirsiniz. Qırğız rəssamlarının əsərləri nə ilə fərqlənir?
-Coğrafi şəraitimizə, iqlimimizə, adət-ənənəmizə, mentallığımıza görə yəqin ki, rəssamlarımızın özünəməxsus rəngi var. Qırğız rəssamları tez-tez köçərilərin həyatını, dünyagörüşünü təsvir etdikləri üçün bu, onlara xüsusi unikallıq verir. Heyvandarlıq, köçərilərin həyatı, azadlıq hissi onların əsərlərində əsas motivlərə çevrilir. Qırğız mif və dastanları, xüsusən də “Manas” dastanı sənətkarlar üçün tükənməz mənbədir. Qırğız rəssamlarının əsərlərində mifoloji obrazlar, qəhrəmanlar və simvollar dərin fəlsəfi məna verir.
-İnsanların çoxunun biznesə getdiyi bir vaxtda sənətçi olmaq qərarınıza qarşı çıxanlar olubmu?
-Bəli, belə hallar olub. Amma rəssamlığı seçdiyimə peşman deyiləm. O vaxt bunun əleyhinə olanlar indi sevinclə onu dəstəkləyirlər. Hazırda ailəmlə yanaşı, dostlarım, qohumlarım, yaxınlarım da mənə dəstək olurlar. Əməyimi qiymətləndirən hər kəsin dəstəyi məni ruhlandırır. Xüsusilə müəllimim Turobekov Suyutbek bəyə və digər müəllimlərə dərin təşəkkürümü bildirirəm.
-İndi şəxsi həyatınıza müraciət etsək, neçə uşaq böyütmüsünüz? Övladlarınızdan sənətinizi davam etdirmək istəyən varmı?
-Mənim iki qızım və bir oğlum var. Həyat yoldaşım da rəssamdır. Qızlarım rəssamlığa yaxşı bələddirlər. Amma böyük qızım başqa peşə ilə məşğul olacaq. Tələbədir. Digər qızım hələ balacadır. Oğlum isə rəssamlıqla əsla maraqlanmır.
-Sirr deyilsə, sənət sahəsində gələcək planlarınız nədən ibarətdir?
-Çalışmağa davam etməyi özümdən xahiş etmişəm. Bundan əlavə, yerli və xarici sərgilərdə iştirak edəcəyəm. Həm də sənətə marağı olan istedadlı gənclərə layiqli təhsil verməkdə davam edəcəyəm.
-Müsahibə üçün çox sağ olun.
-Təşəkkür edirəm!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.01.2026)
Ermənilərin qəniminin ruhuna dua oxuyaq – VASİLİ VELİÇKONUN
Kənan Məmmədli, “Ədəbiyyat və incəsənət”
1904-cü ilin bugünkü günündə - 13 yanvarında Sankt-Peterburqda bir rus jurnalisti, regionşünası, pedaqoqu və yazışısı vəfat edib, gəlin bu xristiandan Allah rəhmət eləsin kəlmələrini əsirəməyək. Söhbət “Qafqaz. Rus işi və tayfalararası məsələlər” traktatının müəllifi Vasili Veliçkodan gedir.
Söhbət o Veliçkodan gedir ki, o, Qafqazda xidmət aparan rus məmuru kimi yerli xalqların simalarına bələd olduqdan sonra ermənilərin murdar xislətlərini aləmə faş eləmişdi. O, həm də ümumerməni siyasətinin çürük fəlsəfəsini də göstərmişdi: “Ermənilər haqqında çox-çox qədimlərdən pis fikir yaranıb və heç şübhəsiz ki, bu, əsassız deyildir, əsası olmasaydı bütün bir xalq haqqında, həm də müxtəlif dövrlərdə belə bir fikir yarana bilməzdi…”;“Məhz ermənilər hər cür bəhanə ilə hay-küy qoparmaq qabiliyyətinə malikdirlər. Onları özgə evinə buraxmadıqda, yaxud hər hansı bir hiylələrinin üstünü açdıqda, ya da oğrularını məhkəməyə verdikdə təkcə özləri hay-küy qoparmırlar, həm də özgə xalqdan olan, səfeh, yaxud satqın adamları da hay-küy qoparmağa məcbur edirlər”.
Doğrudan da yazılı ədəbiyyat tarixin əsl salnaməsidir, ermənilər tarixi ha saxtalaşdırsınlar, Veliçkonun “Qafqaz” kitabını ki dəyişə bilməyəcəklər.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.01.2026)
Bu gün Köhnə yeni il qeyd ediləcək
Kənan Məmmədli, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Bayram həvəskarları Yeni ilin abu-havasından hələ çıxmayıblar, odur ki, yanvarın 13-dən 14-nə keçən gecə Köhnə yeni ili də qeyd etmək məhz onlar üçündür. Amma heç düşünürükmü, hardan peyda olub bu ənənə?
Sovetlər yenicə qurulanda – 1918-ci ildə kommunist başbilənlər köhnə Yulian təqvimi ilə yeni Qriqorian təqvimləri arasında 13 gün fərq olduğuna diqqət çəkərək “niyə bu yeni təqvimlə bayram edirik, köhnəylə etmirik?” deyiblər və Köhnə yeni il bayramının ənənəsini qoyublar. Biz azərbaycanlılar da sovetlər dönəmində bu xristian adətlərinə uyub bu bayramı keçirmişik.
Bu gün də evlərdə bayram olacaq, dəqiq bilirik. Olur olsun da. Bayramın nəyi pisdir ki? Bu acılarla dolu dünyada insan sevinməyə bəhanə tapırsa, bu yaxşı əlamətdir. Təki matəm olmasın.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.01.2026)
Sözdən yaranan incilər
Tanınmış ictimai-siyasi xadim, yazıçı-publisist, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, mərhum Sadıq Murtuzayev, publisist, Əməkdar hüquqşünas Müzəffər Ağazadə və yazıçı-rejissor, publisist-jurnalist, Əməkdar incəsənət xadimi Ağalar İdrisoğlu səmavi insanların, dünya dahilərinin və Azərbaycan mütəfəkkirlərinin on mindən çox kəlamlarını, sitatlarını, aforizmlərini toplayıb, tərcümə eləyib və “Sözdən yaranan incilər” adlı çox qalın bir kitabı çapa hazırlayırlar.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı olaraq belə qərara gəldik ki, bu sayımızdan başlayaraq həmin kəlamlardan, sitatlardan, aforizmlərdən bəzilərini səhifələrimizdə çap edək. İnanırıq ki, sözdən yaran bu incilər sizin də xoşunuza gələcək və onları öz yaddaşınıza köçürəcək, gündəliyinizə yazacaq, dostlarınızla, yaxınlarınızla bölüşəcəksiniz.
Çünki bu incilər, hər insana lazım olan ən qiymətli sözlərdir. Onun daha yaxşı, mükəmməl kamilləşməsi üçün əvəzsiz və lazımlı bir məktəbdir.
AĞALAR İDRİSOĞLU (1950), yazıçı, dramaturq, rejissor,
jurnalist, publisist, esseist
- Hər şeyi eşitməyi və həm də səbrlə susmağı bacarın.
- O kəsdən qorxun ki, başqasının arxasında gizlənib, öz marağı üçün çalışır.
- Özünü tanımaq, öz qüvvənə bələd olmaq, ən universal dərmandır.
- Nadanlığa qarşı ən yaxşı mübarizə ağılla, soyuq düşüncə və məntiqlə mübarizə aparmaqdır.
- Öz yerinizi, işinizi dəyişməkdən qorxmayın. Bilin ki, hər nə olursa yaxşılığa doğru olur.
- Söz və əməl təkmil, bütöv adamlar yaradır. Çünki danışmaq asandır əməl eləmək çətindir.
- Hörmətli adamları yaxşı tanıyın. Amma böyük adamların arxasında gizlənməyin.
- Öz böyüklüyünüzü göstərməsəniz, başqalarına bəh-bəh deməyiniz boş şeydi.
- Yüngül bir işdən yapışanda onu ağır iş kimi bilin. Ağır işdən yapışanda yüngül iş kimi qiymətləndirin.
- Etinasızlıqla oynamayın. Bunu dəqiq bilin və yadınızda saxlayın ki, etinasızlıq yüngüllük və həriflikdir.
- Səmavi kitablarda yazırlar ki, cənnətdə hər şey sevindirici və gözəldir. Cəhənnəmdə isə hər şey əzablıdır. Amma bizim bundan xəbərimiz yoxdur. Çünki o dünyadan hələ qayıdan olmayıb. Bütün bunlara baxmayaraq, çalışın əməli-saleh işlər görün və hər işinizdə ədalətli olun ki, cənnətə düşəsiniz.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(08.01.2026)
Avropa parlamentinə müraciət: Cənubi azərbaycanlıların insan hüquqları təhlükədə
Fatimə Məmmədova, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Cənubi Azərbaycan Demokratik Türkdilli Birliyi (GADTB) Avropa Parlamentinin Prezidenti Roberta Metsolaya məktub göndərərək, İranda Cənubi Azərbaycanlılara qarşı davam edən insan hüquqları pozuntularına diqqət çəkib.
Avstraliya azərbaycanlıları Assosiasiyasının sədri Mikayil Oytanın verdiyi məlumata əsasən, məktubda bildirilir ki, İranda 40 milyondan çox Cənubi azərbaycanlı yaşayır və onlar əsrlərdir siyasi təzyiq, ayrı-seçkilik və mədəni məhdudiyyətlərlə üzləşir. Cənubi Azərbaycanlılar ana dilində təhsil ala bilmir, mədəni və akademik fəaliyyətləri məhdudlaşdırılıb.
Eyni zamanda, bölgədə ekoloji böhran da yaşanır. Urmiya Gölü tamamilə quruma təhlükəsi ilə üzləşib, mineral və qızıl çıxarılması yerli icmalara ciddi ziyan vurub. Məktubda həmçinin İranda son illərdəki etirazlar zamanı zorakılıq halları vurğulanır. İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusu (IRGC) tərəfindən nümayişlər zorakılıqla yatırılıb, vətəndaşlara canlı güllə ilə atəş açılıb, xəstəxana və universitetlərə hücumlar baş verib, bir çox insan isə həbs edilib və işgəncələrə məruz qalıb.
GADTB Avropa Parlamentini Cənubi Azərbaycanlıların öz müqəddəratını təyin etmə haqqını tanımağa, zorakılığı pisləməyə və insan hüquqları pozuntularına görə məsul şəxsləri beynəlxalq səviyyədə cəzalandırmaq mexanizmlərini dəstəkləməyə çağırıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.01.2026)
Fatimə Məmmədova
“Rənglər Pandemiyası” gəlir
Nigar Həsənzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Xəbər tutduq ki, əməkdaşımız, yazıçı Habil Yaşar nəşrini bu il planlaşdırdığı “Rənglər Pandemiyası” romanını bitiribdir. Dərhal bu roman barədə bilgi verməsini ondan xahiş etdik. O dedi:
Bu roman vasitəsilə pandemiya başda olmaqla, həm tarixin qaranlıq dövrlərinə səyahət edəcək, həm elm və tibbin sirlərinə kifayət qədər agah olacaq, həmçinin digər sivilizasiyalar haqqında mümkün qədər məlumatlandırılacaqsınız...
Bitdimi? Əlbəttə ki, xeyr. Dinlər sizi yenidən xəbərdar edəcək, mistika ruhunuzu sarsacaq, süni zəka sanki sizinlə oyun oynayacaq, siyasət öz qalmaqalları ilə gündəmi zəbt edəcək...
Bitdimi sandınız? Xeyr, hələ davam etməkdədir. Rənglər haqqında bilmədiyiniz xeyli məlumatlara sahib olacaq, intellektinizi daha da zənginləşdirərək içinizdəki ziddiyyətlərdən qurtulmağa çalışacaq, sənətin əsrarəngizliyinə heyrətlənəcəksiniz... Şübhəsiz, əsl sevgiylə də tanış olacaq, ailə-məişət qayğıları ilə də qarşılaşacaqsınız... Və daha nələr, nələr...
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.01.2026)
Cəlilabadda kitab təqdimatı...
Nigar Həsənzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Ötən gün “Həməşəra” müstəqil, elmi, tarixi, mədəni və ictimai rüblük mətbu orqanının təşkilatçılığı ilə Cəlilabad şəhər Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemində (MKS) Cəlilabad ədəbi mühitinin xanım nümayəndəsi, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, şair Zeynəb xanım Alıhüseynqızının “Ana sevgisi” və "Şəhidlər" adlı yeni nəşr edilmiş iki şeirlər kitabının təqdimat mərasimi keçirildi.
Vətən və dövlətçilik yolunda canını qurban vermiş əziz şəhidlərimizin xatirəsinə hörmət əlaməti olaraq bir dəqiqəlik sükutla başlayan tədbir rayonun tanınmış ziyalı simaları, Cəlilabad ədəbi mühitinin parlaq nümayəndələri və digər ictimaiyyət nümayəndələrinin iştirakı ilə yüksək səviyyədə keçirildi.
Tədbiri öz nitqi ilə açan fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, yazıçı-publisist İlqar İsmayılzadə ilk öncə Lənkəran-Astara Regional Mədəniyyət İdarəsinin Cəlilabad rayonu üzrə nümayəndəsi Fuad Əzizov və eləcə də Cəlilabad MKS-nin direktoru Qənimət xanım İsrafilovaya yaratdıqları şəraitə və ədəbi tədbirlərə verdikləri səmimi və təmənnasız dəstəyə görə təşəkkürünü bildirdi.
O, Zeynəb xanım Alıhüseynqızının həyat yolu və yaradıcılığından söz açaraq, onun yenicə nəşr edilmiş son iki kitabı barədə tədbir iştirakçılarına əhatəli məlumat təqdim etdi. İ.İsmayılzadə çıxışının davamında ədəbi mühitin formalaşması və inkişafı üçün hər kəsin öz bacarığı çərçivəsində əlindən gələni əsirgəməməsinə təkid edərək, xüsusilə də bununla bağlı müəyyən təklif və tənqidlərini səsləndirdi...
Ardınca tədbirdə iştirak edən rayon ziyalıları və tanınmış simalarından: “Əmək zərbəçisi” və “Əmək veteranı” Hacı Paşa Rüstəmov, tanınmış pedaqoq Dadaş Bayramov və tanınmış bədii qiraətçi və pedaqoq Adıgözəl Nuriyev, polis polkovnik leytenant Əflatun Məmmədov, Cəlilabad rayon Əliabad kənd ümumtəhsil məktəbinin müəllimləri Ülvi Şahverdiyev və Şahmar Hümbətov, həmçinin, Cəlilabad ədəbi mühitinin tanınmış nümayəndələrindən: Cəlilabad Rayon Ağsaqqallar Şurasının idarə heyətinin üzvü, veteran pedaqoq, ədəbiyyatşünas, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, ziyalı şair Zülfi Vellidağ, AYB və AJB-nin üzvü, Prezident təqaüdçüsü, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, yazıçı, şair-publisist Əfrahim Abbas, Cəlilabad rayon Göytəpə şəhər şəhid Vasif Hüseynov adına 2 N-li ümumtəhsil tam orta məktəbinin direktoru, "Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları və “Ziyadar” Mükafatı laureatı, ədəbiyyatçı, filoloq, ədəbi təhlilçi və tənqidçi, şair Şəhla Rəvan, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, bədii qiraətçi, şair Mikayıl İnçəçaylı, “Həməşəra” Fəxri Diplomu və “Qızıl Qələm” Media Mükafatı laureatı, şair Gülşən Şahmuradlı, Cəlilabad MKS-nin əməkdaşı, bədii qiraətçi, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, şair Müşahidə Nərimanova, I Qarabağ Savaşının iştirakçısı, qazi, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, yazıçı-şair Qurban Əhməd, hərbi pedaqoq və şair mayor Elşən Türksoy, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, şair Azər Mirzə, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları və "Ziyadar" Mükafatı laureatı, şair Sevinc Şirvanlı, Cəlilabad rayon Göytəpə şəhər şəhid Vasif Hüseynov adına 2 N-li ümumtəhsil tam orta məktəbinin müəllimi, ədəbiyyatşünas, filoloq, ədəbi təhlilçi və tənqidçi, şair Aydan Ələkbərli və “Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi İctimai Birliyi”nin üzvü və Cəlilabad rayonu üzrə rəsmi təmsilçisi, “Həməşəra” Ədəbi Məclisinin yaradıcısı və rəhbəri, “Zərif kölgələr” ədəbi saytının idarə heyətinin üzvü, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları və "Ziyadar" Mükafatı laureatı, AYB və AJB-nin üzvü, şair-publisist Arzu Əyyarqızı öz çıxışlarında Zeynəb Alıhüseynqızının poeziyasından söz açaraq onun poeziya aləmindəki dəsti-xətti və xüsusi istedadından, həyatda malik olduğu əxlaqi və insani keyfiyyətlərindən söz açaraq yenicə nəşr edilmiş şeir kitabları münasibəti ilə onu təbrik edib, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzuladılar.
Ədəbi tədbir iştirakçılarına müəllifin yeni nəşr edilmiş kitabları hədiyyə edildi və tədbir xatirə şəkillərinin çəkilməsi ilə yekunlaşdı. Qeyd etmək lazımdır ki, bu gözəl tədbir Cəlilabad şəhər Heydər Əliyev Seyrəngahında çay süfrəsi arxasında davam etdi və iştirakçılar müxtəlif ədəbi və ictimai-mədəni mövzularla bağlı fikir mübadiləsi apardılar. Bundan sonra isə rayonun Üçtəpə kəndinə doğru hərəkət edərək Cəlilabad ədəbi mühitinin dəyərli nümayəndəsi, şəhid qardaşı, "Həməşəra" Fəxri Diplomu laureatı, yazıçı-şair Sakit Üçtəpəliyə baş çəkib, əziz qızının vəfatı ilə bağlı ona və yaxınlarına başsağlığı verdilər və üzləşdiyi itkidə ona mənəvi dəstək oldular...
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.01.2026)
"Heç vaxt aktyor olmaq istəməmişəm" - Cahangir Mehdiyev
İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”
"Sənət zirvəsi göydə parlayan ulduz kimidir" deyirdi Cahangir Mehdiyev. Onun “Olimpiya dünyası” qəzetinə müsahibəsindən:
-«Kişi sözü» filmini Cahangir Mehdiyevin şah əsəri adlandırmaq olarmı?
+Bilirsiniz, valideyn övladları arasında fərq qoymur. Yəni o övladlarının hamısına eyni məhəbbətlə yanaşır. Rejissor da belədir. O, əsərləri arasında fərq qoymur. Bu baxımdan filmlərimin hamısı mənim üçün əzizdir. «Kişi sözü» filmi xalqımız tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılanıb. Bu filmin rejissoru olsam da, həm də aktyor kimi çəkilmişəm. Əslində çəkilmək istəmirdim. Sadəcə, mənim müəllimim, tanınmış kinorejissor Georgi Daneliyanın tövsiyəsi ilə Niyaz rolunu özüm ifa etdim. Ssenariyə görə, Niyaz idmançı, özündənrazı bir obraz olmalı idi. Düzünü deyim ki, əsil idmançı görkəminə malik aktyor tapmaq asan deyildi. Buna görə də özümü Niyaz rolunda sınamaq qərarına gəldim. Mənə elə gəlir ki, pis alınmayıb. Əgər bu film ümumilikdə xalqımızın xoşuna gəlibsə, deməli, zəhmətim puç olmayıb. Onu da deyim ki, Rüstəm İbrahimbəyovun ssenarisi əsasında çəkdiyim «Ailə» filmində boks müəllimi rolunu ifa etmişəm.
-Cahangir müəllim, 60 yaşınız olsa da, maşallah çox cavan görünürsünüz…
+Belə olmağıma baxmayın. Mən ulu babayam. 2 övladım, 3 nəvəm, 2 nəticəm var. Oğlum Elnur idmanla məşğul olur. O həm də kinorejissordur. Nəticələrimdən birinin adı Hüseyn, digəri nin adı isə Həsəndir. Artıq mən nəvə-nəticələrimi hansı idman növünə cəlb etmək barədə düşünürəm. Onlara velosiped, gimnastik qantellər almışam. Yeri gəlmişkən, deyim ki, öz evimin bir otağı məşq zalımdır. Orada, necə deyərlər, dərmir-dümür əlindən tərpənmək olmur.
-Dünyada sonsuz olan nədir?
+İnsan və qalaktika. Mən əbədi həyatı qalaktikada axtarıram. “Qurani Kərim”də deyildiyi kimi, bu dünyadakı əməllər o biri dünyada ədəbi yaşayacaq. İnsan fiziki cəhətdən dünyadan köçsə də, onun ruhu yaşayır. Çünki ruh əbədidir. Fizikanın qanununa görə, ruh itmir, o, bir formadan başqa formaya keçir.
Cahangir Mehdiyev 13 yanvar 1951-ciildə Bakı şəhərində anadanolub. Atası dövlətqulluqçusu, anası isə evdarqadınolub. Bakı şəhərində 158 saylı ortavə 12 saylı musiqiməktəblərinibitirib. Sənətdə ilkaddımlarını 6 yaşındaikənrejissorLətifSəfərovun "Bakı və bakılılar" filmində atıb. 1968-ciildənM.A.ƏliyevadınaAzərbaycanDövlət İncəsənət İnstitutundaTeatrvə televiziyafilmlərirejissorluğuixtisası üzrə təhsilalmağabaşlayıb.
1969-cu ildə "Dəli Kür" bədii filmində aktyor kimi oynayıb. 1973-cü ildə diplom işi kimi Azərbaycan Milli Akademik Dram Teatrında "Sevgi, sevgi" teatr tamaşasına, eləcə də Azərbaycan Respublikası Dövlət Televizya və Radio Verilişləri Şirkətinin Ədəbi dram, incəsənət redaksiyasında "Yumoristik novellalar" adlı televiziya tamaşasına quruluş verib.
1973-cü ildə institutu əla qiymətlərlə bitirib, C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında bədii filmlər üzrə rejissor assisenti kimi çalışmağa başlayıb. 1974-cü ildə C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının təyinnaməsi ilə Moskva şəhərində Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunda Kinorejissorluq fakültəsinə daxil olmaq üçün imtahan verməyə göndərilib, imtahanı uğurla verərək instituta daxil olub.
1979-cu ildə Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunu əla qiymətlərlə bitirib, C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında rejissor kimi işə başlayıb. 1979-cu ildə "Diplom işi" adlı qısametrajlı bədii filmi Cexoslovakiyanın Karlovı-Varı, Almanyanın Oberxauzen, Manheym və İspanyanın Bilbao şəhərlərində keçirilən kinofestivallarda nümayiş etdirilib, mükafatlara və diplomlara layiq görülüb.
1980-cı ildə Bakıda Lenin meydanında keçirilən Azərbaycan SSR-in 60 illik yubileyinə həsr olunan bədi-kütləvi meydan tamaşasında quruluşçu rejissor kimi fəaliyyət göstərib. Bu fəaliyyətinə görə Azərbaycan SSR-in mükafatına və diploma layiq görülüb. 1980-cı ildə "Mosfilim” kinostudiyasının nəzdində yaradılan "Debüt" adlı studiyada ("Gənclərin Ekspirimental Yaradıcılıq Birliyi"ndə) "Vax!" ("Bıy!") kinokomediyasının quruluşcu rejissoru olub.
1980-ci ildə "Mosfilm" kinostudiyasında keçirilən 11-ci Beynəlxalq Kinofestivalda "Vax!" kinokomediyası "Ən yaxşı rejissor işinə görə", Minsk şəhərindəki kinofestivalda isə "Ən yaxşı komediya işinə görə" mükafat alıb. 1979-cu ildən 1998-ci ilə qədər C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında rejissor, quruluşçu rejissor, ssenarist və aktyor kimi fəaliyyət göstərib.
1990-1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Fondunun icraçı direktoru vəzifəsində işləyib. 1998-ci ildən 2007-ci ilə qədər "Mozalan" studiyasının direktoru, bədii rəhbəri olub. 1998-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar məşqçisi, 2000-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adlarına layiq görülüb.
1998-ci ildən 2007-ci ilədək Boulinq Federasiyasının vitse-prezidenti olub. 2001-ci ildən 2005-ci ilə qədər Lider TV-də "Sağlam bədəndə sağlam ruh" adlı silsilə televiziya idman və bədən tərbiyəsi verilişinin rejissoru, aparıcısı və müəllifi olub. 25 avqust 2005-ci ildə Moskva şəhərindəki "Prezident Otel" mehmanxanasında dünya şöhrətli kinorejissor, SSRİ-nin xalq artisti Georgi Nikolayeviç Daneliyanın 75 illik yubleyində iştirak edib. Yubileydə G.Daneliyanın iki cildlik kitabının təqdimatı keçirilib. Kitabın birinci cildində C.Mehdiyev ilə onun müəllimi, kurs rəhbəri G. Daneliya arasındakı münasibətlərdən bəhs olunur. İkinci cilddə isə C.Mehdiyevə həsr olunan "Güzgü" adlı hekayə yer alıb. Bu hekayənin qəhrəmanı da C. Mehdiyevdir.
1 aprel 2006-cı ildə Sürix şəhərindəki "Intercontinental Surix Otel"də keçirilən 25-ci Beynəlxalq mükafatın təqdimat mərasimində, seçim komissiyasının qərarına əsasən "Mozalan" studiyasının Direktor-bədii rəhbəri kimi o, "Nüfuz və keyfiyyətdə lider-Avropa-2006" beynəlxalq mükafatına layiq görülüb. 30 yanvar 2007-ci ildə bu mükafatı xatirə olaraq "Heydər Əliyev" fonduna hədiyyə edib.
2007-ci ildən 2016-cı ilədək Azərbaycan Televiziya və Radio verilişləri QSC-də (Azərbaycantelefilm Yaradıcılıq Birliyində) ali kateqoriyalı rejissor kimi fəaliyyət göstərib. 2011-ci ildən Azərbaycan Respublikası Milli Olimpiya Komitəsində çəkiliş qrupunun rəhbəri kimi çalışır. Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
2016-cı ildə təqaüdə çıxıb.
Filmoqrafiya
1. Ailə (film) (Rüfət rolunda)
2. Araşdırın (film, 1978)
3. Ci-Mi (film, 2008)
4. Dəli Kür (film, 1969)
5. Diplom işi (film, 1979)
6. Evlənmək istəyirəm (film, 1983)
7. Gənc qadının kişisi (film, 1988)
8. Girişmə, öldürər! (film, 1990)
9. Hacı Qara (film, 2002)
10. Kişi sözü (film, 1987)
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.01.2026)
“Yaddaşlarda yaşayan müğənni” - Mirzə Babayev
İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Qonşumuzda bir Zeynəb nənə vardı, hamıya sual edirdi ki, görən Mirzə Babayev kəpənəyi tuta bildimi?
Azərbaycan Respublikasının xalq artisti, “Şöhrət” ordenli, bir çox mükafatların laureatı, Azərbaycan estradasının banilərindən biri Mirzə Babayevin vəfat etməsinin 23-ci ili tamam olur.
Mirzə Babayev 1913-cü il iyul ayının 16-da Bakı şəhərinin Maştağa kəndində dünyaya gəlib. Böyük səhnəyə çıxandan əvvəl, 1932-ci ildə təhsil aldığı Sənaye İnstitutunda, indiki AZİ-də, çıxış edib. Sənaye İnstitutunu bitirəndən sonra Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbinə daxil olub.
Musiqi ilə ciddi məşğul olmağa başlamazdan əvvəl, həm memar kimi, həm də rəssam kimi çalışıb. Müharibədən qayıdandan sonra (Yeri gəlmişkən müharibə vaxtı Mirzə Babayev Rostovda döyüşüb. Leytenant rütbəsi alıb, 4–5 medalla qayıdıb.) "Vətən" kinoteatrı, Gəncədə, Ağdamda bir neçə inzibati bina onun layihəsi üzrə tikilib. Nizami muzeyinin zallarının tərtibatında da iştirak edib.
Bakıda və Azərbaycanın digər şəhərlərində olan bir çox binaların və muzeylərin layihə müəllifidir. 1948-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına, məşhur müğənni Bülbülün sinfinə daxil olub. Hətta Bülbül istəyib ki, onu opera müğənnisi kimi hazırlasın, lakin Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti Tofiq Quliyevin dediyinə görə, onun səsi estrada mahnılarının ifası üçün daha uyğun sayılıb. Müğənni Tofiq Quliyevin Daxili İşlər Nazirliyinin nəzdində yaratdığı caz orkestrində də çıxış edib.
40-dan artıq filmdə rol alıb. Özü də təkcə Azərbaycanda yox, Odessa, Daşkənd, Aşqabad kinostudiyalarında istehsal olunan filmlərdə də iştirak edib. Mirzə Babayev Azərbaycanda estrada janrının banisi olmaqdan başqa, həm də şanson üslubunda oxuyan, demək olar ki, yeganə müğənni olub.
İndi də belə müğənnilər yox dərəcəsindədir. O vaxtın şanson ifaçıları məhəbbət mövzusunda olan, lirik məzmunlu şanson mahnılar oxuyublar. Tofiq Quliyevlə Emin Sabitoğlu məxsusi Mirzə Babayev üçün şanson mahnıları yazıblar. Oqtay Rəcəbovla Vasif Adıgözəlov isə o cür yazmasalar da, onların da mahnıları Babayevin ifasında şanson mahnılara çevrilib.
İfa etdiyi məşhur mahnılar:
- Limanlar
- Saçlarına gül düzüm
- Uzaq yaşıl ada
- Kəpənək
- Bir axşam
- Dayan, zaman
- Gəlmədi
- Kimlər gəldi, kimlər getdi
- Möcüzələr adası
- Naxçıvanım
- Çiçək kimi
- Tanqo
- Axı niyə danırsan?
- Pəncərəmə qondu çiçək
- İndi günah nə səndədir, nə məndə
- Düşürsən yadıma
- Könlüm sənindir
Filmoqrafiya
1. Alma almaya bənzər
2. Aygün
3. Ayrılıq bir dənizmiş…
4. Bağ mövsümü
5. Bəyin oğurlanması
6. De ki, məni sevirsən!
7. Dəli Kür
8. Dərviş Parisi partladır
9. Əzablı yollar
Uzun illər Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında çalışıb. "Azərbaycan SSR əməkdar artisti", "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adlarına layiq görülüb, iki dəfə "Humay" mükafatı laureatı, prezident təqaüdçüsü olub.
O, 2003-cü il yanvarın 13-də, 89 yaşında dünyasını dəyişib.
Allah rəhmət eləsin!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.01.2026)
