Super User

Super User

 

Habil Yaşar,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

 

Ədəbiyyata duyduğu sevgi və fərqli düşüncə tərzi ilə seçilən gənc qələm sahiblərini tanıtmaq hər zaman xüsusi önəm daşıyır. Bu gün sizə yaradıcılığı ilə diqqət çəkən daha bir istedadlı gəncimizi təqdim etmək istəyirəm.

Flavus (Həmdullayeva Mənzər Pərviz) 26 avqust 1995-ci ildə Şamaxı rayonunda anadan olub. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində tarix müəllimliyi ixtisası üzrə təhsil alıb. Daha sonra Bakı Dövlət Universitetində sosial fəlsəfə ixtisası üzrə magistratura təhsili alıb.

“Mücrü” nəşriyyatının təşkil etdiyi “Gənc yazarlar” müsabiqəsində iştirak edərək qalib olub. Müəllifin “Təzadlar içində eynilik” adlı kitabı çapdan çıxıb.

Sizə isə onun bir hekayəsini təqdim edəcəyəm.

 

 

FLAVUS,

“İKİ FİNCAN”

 

Günəş oyanmadan gözlərimi açmış, bəyaz tavanı izləyirdim. Bu gün yorğunluğumu daha çox hiss edirdim. Həftələr idi ki, ertələdiyim bir qarşılaşma... Qaçmağa çalışırdım, yoxsa ciddi məsələ olaraq qiymətləndirmirdim. Əslində, ara-sıra sorğulayırdım. Nə idi ki, belə səssiz-sədasız keçib gedər dediklərim? Dünən cəsarətimi toplamışdım. Beləcə, bugünkü görüşə gedəcəkdim. Yataqdan qalxıb jaketimi geyindim. Yaz gəlsə də, hələ də səhər sərinliyi insanın cismini ürpədirdi. Təmiz hava almaq istəyirdim. Mətbəxə keçdim. Fikirli olduğumda mütləq isti çay ya da qəhvə içməyi çox sevirdim. Düşüncələr ruhumu zəmhəri bir soyuqda donduranda məni isidirdi. Bu gün çay içəcəkdim. Suyu çaydana doldurub sobanın üstünə qoydum. 7-8 dəqiqəyə qaynayacaqdı. Mətbəxin pəncərəsində gözlərimi bağçaya zillədim. Düşünmürdüm. Sadəcə ayaq üstə dayanmış, suyun qaynama səsini gözləyirdim. Bir neçə dəqiqə sonra dəmliyə çay əlavə etdim. Sonra ətirli çayı sevdiyim üçün kəklikotu və qızılgül qönçəsinin qurudulmuşunu ayırıb dəmliyin yanına qoydum. Artıq su qaynamışdı. Çayın üzərinə az miqdar su əlavə edib dəmliyi dəmə qoydum. Bir neçə dəqiqə sonra isə üzərinə kəklikotu yarpaqlarını və qızılgül qönçələrini atmışdım. Bir-birinə qarışan ətirli qoxular artıq hiss edilirdi. Bir fincan süzüb bağçaya çıxdım. Sübhün sərin və təmiz havasını ciyərlərimə çəkdim. Fincandan süzülən buxarla çayın meyxoşedici qoxusu məni gülümsətdi. Bir anlıq necə də kiçik şeylərlə xoşbəxt olduğumu düşünüb duruxdum. Hər şey bu səbəbdən olmadımı? Kiçik sevinclərin arxasınca qaçarkən böyük sevinc sədalarından uzaqlaşmışdım. Son bir neçə ay ərzində çiyinlərimdə daşıdığım o yük artıq canımı sıxırdı. İnsanların içində dik qalan qamətim, gecələr çarpayıda bir yumağa çevrilirdi. Güclü idim, hər kəsə qarşı. Özümə qarşı isə o qədər zəif və incik idim ki... Bütün bunların səbəbkarı mən idim axı... Mən səbrin damla-damla böyüyüb göl olduğuna inanmışdım. Zəhmətin və fədakarlığın ən ali xilaskarlıq olduğunu öyrənmişdim. Məsumiyyətin bütün daş qəlbləri kül etdiyinə ümid etmişdim. Elə deyildi. Təcrübə etdim və öyrəndim. Hər acının bir dili var. Mərhəmət bütün qəlblərin açarı deyildi. Bəzən səni böyük zindanlara həbs edən zəncir olur. Mən anlamışdım. Yalnız mərhəmət duyğusu olan canlılara mərhəmət etməliyik. Ancaq gec idi. Düşüncələrimdə fikir-fikirə qaçarkən günəş artıq öz yuvasını tərk edib insanları da isti evlərindən ayırmışdı. Bir neçə saat evdəki işlərimi həll edib taksi ilə həmin məkana getdim. Öncədən rezerv etdirdiyim üçün istədiyim masada əyləşə bildim. Dəniz pəncərədən içəri boylanacaq qədər yaxın idi; mən də qarşısında əyləşdim. İki fincan qəhvə söylədim. Hər zamankı adəti olaraq gecikirdi. Ümid edirəm ki, qəhvəsi soyumadan gəlib çata biləcəkdi. Bir neçə dəqiqə sonra iki qəhvə fincanı masaya qoyuldu. Təzə qəhvənin qoxusu dodaqlarıma yüngül bir gülüşü qonaq gətirdi. İçimdən “sevmək budur” dedim. Dadına baxmadan belə o, sənin sevdiyin bir dəyərdirsə, xoşbəxt ola bilirsən. Qəhvəmdən ilk uddumu almışdım ki, səssizcə qarşıma oturdu. Hər zaman belə səssiz və sədasız gəlməyi sevirdi. Mən bu günə kimi onunla hesablaşmağı heç sevməmişdim. Bu gün hər şeyin fərqli olacağını bilirdim. Çünki onun belə ehtimal etmədiyi bir məsələdə artıq söz sahibi idim. Gözlərindəki həyəcan, saflıq, mərhəmət duyğusu artıq solmuşdu. Bir zamanlar işıltısı ilə gözləri qamaşdıran o ruh sönmüşdü. Hirsli idi. Gözlərini soyumaqda olan qəhvəyə zilləmişdi. Nəfəs alış-verişi getdikcə sürətlənirdi. Bu onun necə qəzəbləndiyini göstərirdi. Ona nəfəs almağa imkan vermək istədim.

- Çox hiddətli görsənirsən...

Yavaşca gözlərini fincandan çəkib baxışlarını mənə tərəf doğrultdu. Bir neçə saniyə sanki simamdakı hər zərrəni xatırlamaq üçün rəsm edirdi. Sonra boğuq və xırıltılı səslə dedi:

- Hər şeyi unuda bilirsən, elə deyilmi?

Sanki məndən hesab soruşurdu. Səsi masadakı bütün havanı dondurmuşdu. O, hər zaman çox güclü idi. Sonra ironik bir gülüşlə:

- Ancaq sənə də ağır gəldi o cümlə...

İliklərimə qədər tərifsiz o acını hiss etdim. Birinin o cümləni üzümə vurmağından elə çox qorxurdum ki... O qorxmadı, mənim qorxumu da görməzdən gəldi. “O həmişə belə qəddar idi?” deyə özümə sual etdim. Buraya gələrkən ümid etmişdim ki, bu məsələ masada açılmayacaq. O isə yalnız bu məsələdən danışacağını göstərmişdi. Sanki mənə düşünmək üçün zaman vermişcəsinə əlini qəhvə fincanının qulpunda gəzdirib davam etdi:

- Bu hekayədə ən günahsızı sən idin. Bunu heç vaxt unutma.

Sözlərini bitirib dərindən nəfəs alaraq əlavə etdi:

- Necə də pafosla səslənir, elə deyilmi?

Son günlərdə hiss etmədiyim həmin keylik artıq sürətlə barmaqlarıma hücum edib dirsəyimə qədər irəliləmişdi. Sol qolum tamamilə ağrılaşmışdı. Bir yükə çevrilmişdi sanki. Onun gözlərindəki əzab daha ağrılı idi. Nəfəsim daralırdı. Ağlamamaq üçün gözləri ilə savaşırdı. Hər nəfəs alışı gözlərinə bir təhdid idi. Mənim gözlərim isə dolmadan iki damla yaşla vidalaşdı. Ani və qəfil, heç bir duyğu hiss etmədən sadəcə yanaqlarımdan süzülüb masaya düşdü. Baxışları düşən göz yaşlarımı izlədi. Masada o iki damlanın islatdığı hissəyə sabitləndi. Artıq nəfəs-nəfəsə qalmış o acı hiss edilmirdi. Sanki onun yerinə göz yaşlarım hesab ödəmişdi. Onunla danışmalı idim. Buna görə də sözə başladım:

- Dediyin cümləni eşitmək belə tüklərimi ürpərdir. Düşün ki, böyük savaşın içindən iki nəfər sağ çıxır. Və sən o savaşda hər şeyini itirirsən. Həmin insanı qorumaq üçün. Verdiyin qurbanların acısı yalnız o səninlə yeni bir savaşa girsə dinəcəkmiş kimi hiss etdirir. O isə sənə bu cümləni deyib arxasını çevirib gedir. O an ağlını itirəcəkmiş kimi olursan. Sən bütün fədakarlıqları o yeni savaşa girmək üçün etmişdin. İndi isə tək başına o savaşa girəcəksən. Amma böyük acıları qəlbinə möhürləyərək. Dayanılmaz bir acıdır. İnan, bu məsələdə çox düşünmüşəm. Nə edəcəyimi o qədər bilmirdim ki... Sən mənim toxunulmazımsan. Qəlbimdəki ən gizli və sirli qapının sahibi. Mərhəmətin ən gözəli sənin qəlbindir.

Nəfəs almaq üçün susdum. İndi deyəcəklərim ona çox ağır gələcəkdi. O da nə demək istədiyimi onsuz bilirdi. Əlini qəhvə fincanından çəkib dalğaları ilə üsyan edən dənizə baxdı. Sonra pıçıltı ilə dedi:

- Bu gün seçim edirsən. Yaşamaq üçün həyatda qalmalısan. Səni bütün dünyasının qəhrəmanı edən balaca üçün. Mənə böyük bir cəza kəsirsən. Məhbus etmək ağır deyilmi? Niyə öldürməyi seçib tamamilə başqa biri olmursan?

Yenə gözlərim dolmuşdu. Ona demək istədiklərim o qədər ağır idi ki...

- Sən çox məsum idin. Saflığını öldürə bilmirəm. Səni sadəcə gizlədə bilərəm. Bir daha qarşılaşmamaq üçün. Çəkdiyin acılara layiq olmadığını düşünürəm. Beləcə üsyankar birinə çevrilirəm. Sənin üçün ədaləti qorumaq adına savaşsam, o balacanın qəlbinə qorxu salacağam. Düşünmə ki seçim edirəm. Sənin yaralandığın qədər onun da yaralanmağını istəmirəm. Çünki səni sağalda biləcək heç bir duyğu ilə qarşılamadım. Ümidim bir tək Tanrıyadır. Səni yalnız Onun görə biləcəyi qəlbimə həbs edəcəyəm. Qəlbimi bir məzara çevirə bilmərəm, ancaq məhbəs ola bilər. Çünki öldürsəm, Tanrı əfv etdiyimi anlayacaq. Səni məhbus etməliyəm ki, Tanrı ədaləti bərpa etsin. Mən unutsam da, O unutmayacaq.

Artıq səhərin o qovurucu günəşi buludların arxasında qalmışdı. Səmanı qara buludlar zəbt etmişdi. Tutqun havanın büründüyü an o, boğuq səsi ilə davam etdi:

- Mənimlə birlikdə davam edə bilməzsən. Məni öldürmək ədalətsizlikdir. Sən, mən və o balaca üçün ən doğru qərarı vermisən. Məhbus edirsən, çünki bir gün Tanrının qisasımı aldığını görmək istəyirsən. Ona görə ki, mən heç vaxt hesablaşmamışdım. Hər şeyi Tanrıya həvalə etmişdim. Mənim kimi seçim edərək mənə də mərhəmət edirsən. Bilirsən, çox qürurluyam. Sən bacardın deyə. Dimdik ayaqdasan. Mən sənin qəlbindəki o məsum qızam. Sən isə mənim xəyallarımdakı o möhtəşəm anasan.

Onun sözləri o qədər ürəkdən deyilmişdi ki, ona necə təşəkkür edəcəyimi bilmədən məhcub olmuş bir təbəssümlə dilləndim:

- Sən mənim ən yaxın dostumsan. Məni yenə də anladın.

Göz yaşları yanaqlarımdan süzülərkən gülümsədim. Ayağa qalxdı. Sonra qapıya yönəldi. Yanımdan keçərkən əyilib qulağıma pıçıldadı:

- Tanrı ədaləti bərpa etdiyi gün məni o məhbəsdə tək qoyma. Birlikdə ağlamalıyıq.

Həmin an mənim üçün zaman dayanmışdı. Gözlərim onun qəhvə fincanına sabitlənmişdi. O, heç soyuq qəhvə sevməzdi. Nadir hallarda buzlu qəhvə içərdi. Buz kimi olmuş həmin qəhvə də onun qəlbi kimi soyumuşdu. Bir anda eşidilən qarsonun səsi məni düşüncələrin buxovlarından ayırıb həmin ana geri qaytardı:

- Xanım, deyəsən qonağınız gəlmədi. Qəhvəni dəyişimmi?

Təbəssüm etdim.

- Gəlmişdi. Daha qəhvə sevmədiyi üçün içmədi. Mənə soyuq qəhvə verə bilərsiniz? Özümlə aparacağam.

Hesabı ödəyib oradan ayrıldım. Dəniz sahilində addımlayacaqdım. Hiss edirdim. Tanrını... Hər şeyi Ona həvalə etdiyim üçün. Göylərdən süzülən damlalar bütün vücudumu islatmışdı. Əlimdəki qəhvə fincanına düşən damlalar çox gözəl görsənirdi. Ömrümə 8 il idi ki, quraqlıq çökmüşdü. Heç yağış yağmamışdı. İndi Tanrı sanki imtahanımı keçdiyim üçün məni mükafatlandırırdı. Ömrüm artıq bərəkətli olacaqdı. Mən yenidən çiçək açan ruhumla yeni bir savaşın ən güclü və qorxmaz qəhrəmanı olacaqdım...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(22.05.2026)

 

Murad Vəlixanov, "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

 

1986-cı ildə ekranlaşdırılan “Burulğan” filmi, rejissor Əbdül Mahmudov tərəfindən çəkilmiş və Azərbaycan kinosunda kriminal-psixoloji çalarları ilə seçilən maraqlı ekran əsərlərindən biridir.

 

Filmin adı təsadüfi deyil. “Burulğan” burada təkcə hadisələrin qarışması deyil — insanın düşdüyü mənəvi girdabın rəmzidir. Elə bir girdab ki, ora düşən insan çıxmaq istəsə də, hər addımda bir az da dərinə batır.

 

Filmdə nədən söhbət gedir?

Film insanın pula, asan qazanca və şöhrətə meylinin onu necə dəyişdirə bildiyini göstərir. Hadisələr elə inkişaf edir ki, personajlar əvvəlcə adi görünən qərarların içində yavaş-yavaş daha böyük problemlərə sürüklənirlər.

Burada hər şey birdən baş vermir. İnsanlar bir anda pis olmur. Hər şey kiçik güzəştlərlə başlayır:

“Bir dəfəlikdir...”

“Heç kim bilməz...”

“Bir az da göz yummaq olar...”

Amma zaman keçdikcə həmin qərarlar insanı mənəvi uçuruma aparır.

Film çox tanış həqiqəti göstərir:

İnsan bəzən böyük səhvi bir anda yox, kiçik yanlışları adi sayaraq edir.

 

Burulğanın içində qalan insanlar

Filmdəki qəhrəmanlar sadəcə yaxşı və ya pis insanlar deyil. Onlar zəiflikləri olan insanlardır.

Kimi pula aldanır,

kimi vəzifəyə,

kimi qorxuya,

kimi isə şöhrətə.

Və məhz bu zəifliklər onları görünməz burulğanın içinə salır.

Ən maraqlı tərəfi budur ki, film boyu tamaşaçı anlayır:

Burulğan bəzən kənardan yox, insanın öz daxilindən başlayır.

 

Əbdül Mahmudovun qurduğu gərgin atmosfer

Rejissor Əbdül Mahmudov filmi yalnız hadisələr üzərində qurmur. O, gərginliyi obrazların psixologiyası ilə yaradır.

Baxışlar, tərəddüdlər, susqunluqlar — hər biri personajların daxilində gedən savaşın hissəsinə çevrilir.

Tamaşaçı sadəcə nə baş verdiyini yox, niyə baş verdiyini də anlamağa başlayır.

 

Filmin əsas ideyası

“Burulğan” bir sual verir:

İnsan çətin seçim qarşısında vicdanını qoruya bilirmi?

Çünki bəzi yollar başlanğıcda rahat görünür. Amma sonradan insan anlayır ki, girdaba düşüb.

 

Yekun

Həyatda bəzi səhvlər var ki, geri dönüşü olmur.

Bəzi qərarlar var ki, insanı özü ilə birlikdə aşağı çəkir.

“Burulğan” bizə xatırladır:

İnsan bəzən düşdüyü uçurumu gec görür — artıq çıxmaq çətin olanda.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(22.05.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Viktor Hüqo!

Dünyanın elə bir guşəsi tapılmaz ki, orada bu dahi yazıçını tanımasınlar, əsərlərini sevə-sevə oxumasınlar.

Bugünkü günü dünya onun anım günü kimi qeyd edir.

 

Viktor Hüqo 26 fevral 1802-ci ildə dünyaya gəlib. Viktor-Mari Hüqo imperiya generalı Cozef Leopold Siqisber Hüqonun və rəssam Sofiya Trebuçetin ən kiçik oğludur. Hüqo gizli olaraq və anasının istəyinin əksinə olaraq, uşaqlıq dostu Adele ilə evlənib. Hüqo başlıca olaraq özünün poetik və dramatik əsərləri ilə şöhrət qazanıb.

Nəzm əsərləri arasında "Düşüncələr" (Les Contemplations) və "Əsrlərin əfsanəsi" (Légende des siècles) kimi poemaları daha məşhurdur. Dünya oxucularının isə ən çox bəyəndiyi əsərləri yəqin ki, "Səfillər" (Les Misérables, epopeya) və "Paris Notrdam kilsəsi"(Notre Dame de Paris), "Edam Məhkumunun Son Günü" romanlarıdır.

Əsərləri bir qayda olaraq yaşadığı dövrün və cəmiyyətin siyasi, sosial problemləri və mədəni həyatda baş verən hadisələri canlandırır. Fransa teatr tarixində Kromvel və Hernani əsərlərini yazması, onu fransız romantizminin liderlərindən biri kimi təsdiqləyib. Xüsusi ilə Lureksiya Bordjiya və Ryu Blaz pyesləri onu bu sahədə daha da məşhurlaşdırıb.

Poetik yaradıcılığına bir neçə lirik şeir toplusu daxildir, bunlardan ən məşhurları 1826-cı ildə nəşr olunan Mədhiyyələr və Balladalar, 1831-ci ildə Les Feuilles d'automne və 1856-cı ildə Les Contemplationsdır. 1853-cü ildə nəşr edilmiş və 1859–1883-cü illərdə nəşr olunan "Əsrlərin əfsanəsi" tarixi poeması dünya ədəbiyyatına verilmiş ən önəmli epik əsərlərdən biridir.

 

Roman yazarı kimi 1831-ci ildə yazdığı Paris Notr-Dam kilsəsi və 1862-ci ildə yazdığı Səfillər əsərləri ilə dünya miqyasında böyük populyarlıq və uğur qazanıb. Onun çoxsaylı işlərinə əsasən siyasi yazılar və çıxışlar, səyahətnamələr, qeydlər və xatirələr topluları, ədəbi şərhlər, çoxlu məktublaşmalar, əksəriyyəti mürəkkəblə çəkilən dörd minə yaxın rəsm əsəri, həmçinin daxili bəzəklərin dizaynı və fotoqrafiyaya töhfələr də daxildir.

İctimai müzakirələrdə sərt və qəti çıxış edərək fəal iştirak edən Viktor Hüqo İyul monarxiyası və İkinci və Üçüncü Respublikalar dövründə parlamentari olub. Sülh və azadlığa bağlı olan və insan səfalətinə həssaslıqla yanaşan bir çox sosial islahatların lehinə danışması, ölüm cəzasına qarşı çıxması və vahid Avropa ideyasını dəstəkləməsi, İkinci Fransa imperiyası dövründə imperatorun əmri ilə Cersi və Gernsidə təxminən iyirmi il sürgünə göndərilməsi ilə nəticələnib.

Ömrünün ikinci hissəsindəki qətiyyətli respublika öhdəliyi və nəhəng ədəbi yaradıcılığı onu simvolik bir xarakterə çevirə bilib. Onun üçün ölümündən on gün sonra 1 iyun 1885-ci ildə, Üçüncü Fransa Respublikası dövlət səviyyəsində dəfn mərasimi təşkil edilib və cənazəsi Parisdəki önəmli fransız intellektuallarının dəfn edildiyi fəxri Panthéon məzarlığına köçürülüb.

 

Kitabları

- "İsland Han" (1823) ilk romanı

- "Yeni mədhiyyələr" şeirlər toplusu (1824)

- "Büq-Jarqal" (1826) povesti

- "Kromvel" (1827) dramı

- "Mədhiyyə və balladalar" (1828)

- "Şərq poemaları" (1829)

- "Marion de Lorm" (1829) dramı

- "Ernani"(1829) dramı

- "Gənc Fransa" inqilabının himni olacaq mədhiyyə (1830)

- "Notrdam kilsəsinin qozbeli" (1831) romanı

- "Kral əylənir" (1832) dramı

- "Edam Məhkumunun Son Günü" (Le dernier jour d’un condamné) (1832) povesti

- "Səfillər" roman-epopeyası (1852–1862)

- "Vilyam Şekspir" (1864)

- "Küçə və meşələrin nəğmələri" (1865)

- "Dəniz zəhmətkeşləri" (1866)

- "Gülən adam" (1869) romanı

- "Doxsan üçüncü il" (1874) romanı

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(22.05.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Haqqında danışacağım rəssamın 100-ə yaxınəsəriRusiyanınmuzeykolleksiyalarında, MDB ölkələrininmuzeylərində, ABŞ, Belçika, Fransa, Almaniya, Türkiyə, İspaniya, Bolqarıstan, Yuqoslaviya, Çexoslovakiyanınmuzeylərində, şəxsikolleksiyalardadır.

Bu gün onun anadan olmasının 98-ci ildönümüdür...

 

Nadir Qasımov 1928-ci il may ayının 22-də Bakıda anadan olub. 1941–1946-cı illərdə Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbində təhsil alıb. 1947–1953-cü illərdə isə Sankt-Peterburqda İ.E.Repin adına Rəssamlıq Akademiyasında (İohansonun emalatxanasında) təhsilini davam etdirib. 1953–1954-cü illərin beynəlxalq və respublika sərgilərində portret və mənzərə əsərləri uğurla nümayiş etdirilib.

Onların sırasında SSRİ Xalq artistləri Bülbülün və Mərziyyə Davudovanın, qocaman neft ustası Gülbala Əliyevin portretlərini göstərmək olar. Rəssamın yaradıcılığında romantiklik ən çox bu səpkidən olan əsərlərdə duyulur. Bu növ rəngkarlıq nümunələrinə "Xəzərdə külək" (1991), "Dəniz coşur" (1975), "Xəzərin günəşi və küləyi" (1990), "Buludlu gün" (1991), "Dəniz və qayalar", "Xəzər dənizi" (1990) kimi əsərlərin adlarını çəkmək olar.

"1990-cı ildə Xəzər üzərində" adlı mənzərə əsərində 1990-cı ilin qanlı 20 Yanvar faciəsi əks etdirilib. Bu əsər rəssamın mənzərə vasitəsilə xalqının faciəsini obrazlı şəkildə göstərmək istedadını üzə çıxarıb. Rəssamın sevimli mövzusu təkcə Xəzər olmayıb. Tez-tez Azərbaycanın kənd və rayonlarında yaradıcılıq səfərlərində olan rəssam təbiətlə yanaşı sadə əmək adamlarına, qadınların zəhmətinə qiymət verib, onlardan ilham alıb

Elə bunun nəticəsində 1960-cı illərdə onun "Pambıq dağında", "Çəltik sahəsində", "Analar", "Lənkəran bazarı", "Rəfiqələr", "Yüksək dağlar", "Lalələr", "Bizim torpaq" tabloları meydana çıxıb. 1961-ci ildə R.Mustafayev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyində təşkil olunan ilk fərdi sərgisində rəssamın qədim və müasir Çinə həsr etdiyi 50-yə yaxın mənzərə və portret işi nümayiş etdirilib.

Onun əsərləri dəfələrlə dünyanın 50-dən çox ölkəsində — ABŞ-də, Kanadada, Meksikada, Belçikada, Almaniyada, İtaliyada, İngiltərədə, Fransada, Misirdə, Yuqoslaviyada, Hindistanda, Livanda, Bolqarıstanda, Monqolustanda, Macarıstanda, Rumıniyada, Polşada, Çexoslovakiyada, Kubada, Türkiyədə nümayiş olunmuş və müxtəlif diplomlara və fəxri fərmanlara layiq görülüb.

Nadir Qasımov 1958–1969-cu illərdə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının İdarə Heyətinin üzvü, 1967–1969-cu illərdə Bakı Şəhər Sovetinin üç çağırış üzrə deputatı seçilib.

Nadir Qasımovun yaradıcılığı 1940-cı illərin sonundan 2000-ci ilə kimi davam edən yarım əsrdən çox bir dövrü əhatə edib. 1970–2000-ci illərdə İncəsənət Universitetində pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olub, Boyakarlıq kafedrasının professoru olub.

Mükafatları

- "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı

- "Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı" fəxri adı

- "Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı" fəxri adı

 

Nadir Qasımov 2000-ci il mart ayının 10-da vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(22.05.2026)

Cümə, 22 May 2026 09:02

O bir teatr dahisi idi

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

1968-ciildə "Azəridramaturgiyasınınestetikproblemləri" mövzusundadoktorluqdissertasiyası müdafiə edə, 1960-cı ildənprofessorlan, sənətşünaslıqdoktoruMehdiMəmmədov "Azəridramaturgiyasınınestetikproblemləri", "Teatrdüşüncələri", "Teatrlar. Aktyorlar. Tamaşalar", "Hüseyn Ərəblinski". "Onunsənətulduzu", "MoskvaAkademikBədayeTeatrı", "AleksandrTuqanov" (rusdilində), "Rejissorsənəti", "SabitRəhman" və digərkitablarınmüəllifidir. O, teatr aktyoru,  rejissoru, nəzəriyyəçisi, tədqiqatçısı, bilicisi idi. Belə ustadlar yüz ildə bir dəfə doğular, ya doğulmaz.

 

Mehdi Məmmədov 1918-ci il may ayının 22-də Şuşada doğulub, məktəb təhsilini Bakıda alıb. Yeddinci sinifdən Bakı Türk Işçi Teatrının tamaşalarında kütləvi səhnələrə çıxan Mehdi Məmmədov Bakı Teatr Məktəbini bitirib (1935), həmin il Moskvada ali rejissor təhsili almağa gedib.

1940-cı ildə Gəncə Dövlət Dram Teatrında Məmmədhüseyn Təhmasibin "Bahar" dramını diplom işi kimi tamaşaya hazırlayıb. Təyinatla Gəncəyə göndərilən gənc rejissor 1945-ci ilin yay mövsümünün sonunadək burada işləyərək sentyabrda Bakıya gəlib, burada müxtəlif sənət ocaqlarında, əsasən, monumental səpkili tamaşalar hazırlayıb.

Mehdi Məmmədov səhnə sənətinə aktyorluqla başlayıb. Teatr məktəbində Karl Moor ("Qaçaqlar", Şiller), Hacı Əhməd ("Almaz", Cəfər Cabbarlı), Moskvada Lunaçarski adına Ali Teatr Sənəti İnstitutunda Evstiqneyko ("Günəş övladları", Maksim Qorki), Neznamov ("Günahsız müqəssirlər", Aleksandr Ostrovski) rollarını oynayıb

İşçi teatrında Süleyman Rüstəm və Hacıbaba Nəzərlinin "Yanğın", Seyid Hüseynin "Kölgə" dramlarındakı Gənc aqronom və Bəxtiyar, Gəncə teatrında Səməd Vurğunun "Vaqif", "Xanlar", Mirzə İbrahimovun "Madrid", Məmmədhüseyn Təhmasibin, "Bahar", Mehdi Hüseynin "Nizami" pyeslərinin tamaşalarında Eldar, Söhbət, Karton, Qaya və Əbdək rollarında səhnəyə çıxıb.

 

Akademik teatrda isə "Alov"da Kamalov, "Canlı meyit"də Protasov, "Xəyyam"da Xəyyam, "Meşşanlar"da Terenti Teterov rollarında çıxış edib. "Azərbaycanfilm"in 1959-cu ildə istehsal etdiyi "Onu bağışlamaq olarmı?" filmində Qaya roluna çəkilmişdir. Radio teatrında Şekspirin "Hamlet" faciəsində baş rolu səsləndirib.

Ayrı-ayrı illərdə Gəncə Dövlət Dram Teatrında (1942–1945), Milli Dram Teatrında (1960–1963), Opera və Balet Teatrında (1956–1960), Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında (1978–1982) baş rejissor kürsüsünü tutub. Sıravi quruluşçu rejissor kimi ən çox Milli Dram Teatrında quruluşlar verib

Gəncə teatrında "Bahar" (Məmmədhüseyn Təhmasib), "Madrid" (Mirzə İbrahimov), "İntiqam" və "Qatır Məmməd" (Zeynal Xəlil), "Məşədi İbad" (Üzeyir bəy Hacıbəyov), "Od gəlini" və "Oqtay Eloğlu" (Cəfər Cabbarlı), "Toy" (Sabit Rəhman), "Vaqif" (Sə-məd Vurğun), "Nə yardan doyur, nə əldən qoyur" (Lope de Veqa), "İntizar" (İlyas Əfəndiyev və Mehdi Hüseyn) dramlarının quruluşçu rejissoru olub.

Milli Dram Teatrında ilk işi 1946-cı ildə Şekspirin "On ikinci gecə" komediyasının tamaşası olub. Müəyyən fasilələrlə bu sənət ocağında Cəfər Cabbarlının "Yaşar" (1947), Aleksandr Fadeyevin "Gənc qvardiya" (1948), Sabit Rəhmanın "Aydınlıq" (1949), "Əliqulu evlənir" (1961), Lope de Veqanın "Rəqs müəllimi" (1949), Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Dağılan tifaq" (1950) əsərlərinə müxtəlif janrlarda səhnə həyatı verib.

Opera və Balet Teatrında Fikrət Əmirovun "Sevil" (1953 və 1959), Leo Delibin "Lakme" (1957), Cahangir Cahangirovun "Azad" (1957), Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" (1958 və 1978), "Koroğlu" (1959), Cakomo Puççininin "Toska" (1960) operalarına quruluş verib.

 Bu teatrda fəlsəfi-monumental teatrın imkanlarına genişlik açıb. Rus Dram Teatrında Maksİm Qorkinin "Həyatın dibində" və Mixail Şatrovun "Mənim Nadejdalarım" dramlarının quruluşçu rejissoru olub.

Mehdi Məmmədov həm romantik, həm də realist səpkili tamaşalara quruluşlar verib. O, rejissor-pedaqoq kimi aktyorun rol-obraz üzərində analitik təhlilini əsas, mühüm prinsip kimi götürüb. 1945-ci ildən ömrünün sonuna qədər Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunda aktyor və rejissor sənətindən dərs deyib. Kafedra müdiri vəzifəsində işləyib.

 

Filmoqrafiya

- Onu bağışlamaq olarmı?

- Azəri teatrının ustaları

- Cavidi xatırlarkən

- Qayıdış

- Dahilərin dostluğu

 

Təltif və mükafatları

- "SSRİ xalq artisti" fəxri adı

- "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı

- "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı

- Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı (Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrında hazırladığı Hüseyn Cavidin "İblis" faciəsinə görə)

- "Oktyabr inqilabı" ordeni

- 2 dəfə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

 

Mehdi Əsədulla oğlu Məmmədov 1985-ci il yanvar ayının 28-də qəflətən vəfat edib. Bakıda Fəxri xiyabanda dəfn olunub. 14 iyun 1998-ci onun 80 illik yubileyi ilə əlaqədar qərar qəbul edilib.

 23 aprel 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Mehdi Məmmədovun 100 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında sərəncam imzalayıb.

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(22.05.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Bəstəkar Aqşin Əlizadənin yaradıcılığının ümumi cəhətləri virtuoz etnoqrafizm, dərin fəlsəfi ümumiləşdirmə, emosional genişlik, konstruktivlik, şərqsayağı əlvan dekor və ciddi forma mütənasibliyidir. O, 50-dən artıq bədii film, cizgi filmi, tamaşaya musiqi yazıb.

Bu gün onun anadan olmasının 89-cu ildönümüdür.

 

Aqşin Əliqulu oğlu Əlizadə 22 may 1937-ci ildə Bakıda Novxanıda anadan olub. Bakı Konservatoriyasını, Cövdət Hacıyevin bəstəkarlıq sinfini bitirib. Tələbə vaxtı yazdığı sonata Gənc Bəstəkarların I Ümumittifaq Müsabiqəsində I dərəcəli diploma (1962), sonra yazdığı Birinci simfoniya "Zaqafqaziya Baharı" festivalında I diploma layiq görülüb.

16 simli alətlər üçün yazılan "Ekspressiya" əsəri aleatorik və sonor texnikası üçün maraqlı təcrübədir. "Bayatılar" əsəri Azərbaycan musiqisində özünəməxsus eksperiment olaraq, daha çox monodik xarakter daşıyır.

 Əsas əsərləri "Babək" baleti, "Qafqaza səyahət" baleti, "Ümid valsı" baleti, 5 simfoniya, xor üçün "Bayatılar", "Təntənə", "Azərilər" kantatası, "Ana torpaq", "Qədim lay-lay", kamera orkestri üçün "Pastoral", "Aşıqsayağı", "Cəngi", "Kənd suitasi", "Uşaq süitasi", fortepiano üçün sonata, "Dastan", "Qədim oyunlar", "Portret", xoreoqrafiq simfoniya və s.

 

Filmoqrafiya

Bəstəkar kimi

- Bu, Səttar Bəhlulzadədir

- Axtarış həvəsi

- Fitnə

- Dəmir ağac

- Torpaq patriarxları

 

Əsərlərindən istifadə olunan filmlər

- Unudulmuş qəhrəman

- Qafqaz

- 125 illik yol

 

Musiqi tərtibatçısı kimi

- Təxəllüsü "Mixaylo"

 

Haqqında çəkilən film

- Aqşin Əlizadə

 

Əsərləri

Baletlər

- "Babək" (1979)

- "Qafqaza səyahət" (2002)

- Ümid valsı (2008)

 

Simfonik orkestr üçün bəstələr

- Simfoniya No. 1

- Simfoniya No. 3

- Simfoniya No. 4: Muğamvari (Alla Mugham)

- Simfoniya No. 5

- Skripka ilə orkestr üçün konsert

- Violonçel ilə orkestr üçün poema

 

Kamera əsərləri

- Simfoniya No. 2: Kamera simfoniyası

- "Kənd süitası"

- "Uşaq süitası"

- "Pastoral"

- "Aşıqsayağı"

- "Cəngi"

- "Abşeron lövhələri"

 

Vokal-simfonik əsərlər

- "Azərilər" və "Təntənə" kantatası

- "Ana torpaq" odası

- "Bayatılar" (xor tsikli a capella)

- "Qədim laylay" (a capella xoru üçün)

- "Yumoreska" (uşaq xoru üçün)

 

Mükafatları

- Azərbaycan SSR Lenin komsomolu mükafatı

- Azərbaycan SSR dövlət mükafatı

- "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı

- "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı

- "Şərəf" ordeni

- "Şöhrət" ordeni

 

Aqşin Əliqulu oğlu Əlizadə 3 may 2014-cü ildə vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(22.05.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı Vüqar Əlisoyun şeirlərini təqdim edir. İçlərində ən yeniləri və 20-25 ilin şeirləri də var.

Səni deyib gəlmişəm,

Salam, həkim, necəsən?

Bir təlaş içindəyəm,

Bəlkə, çarə biləsən... – yazır şair.

Və çox yəqin ki, o, elə məhz yazdığı şeirləri öz dərdinə çarə bilir.

 

 

VÜQAR ƏLİSOY

 

“AYRILIĞIN SON ZƏNGİ”

 

Dostlar, son zəngimiz yadınızdamı, 

Kimin qulağında qalıbdır, o səs?

Yolumuz bir idi, son zəng çalındı,

Bir anda yolunu ayırdı hər kəs

 

Biz hardan bilərdik axı, o yollar,

Yenidən birləşər  bir yaz axşamı!?

Ağsaqqal yaşında, nənə çağında

Uşaq tək kövrəlib, sevinər hamı...

 

Hara getdi, harda qaldı o günlər,

Nə sevinci, nə bayramı qayıtmaz.

Bufetdəki kakaonun, korjikin,

O günlərin dadı, tamı qayıtmaz.

 

Məktəbimiz ocaq idi, pir idi...

Müəllimi biz övliya sayardıq.

Partaları sanki mesaj yeriydi.

Sevgimizi cızıb, orda qoyardıq.

 

Nə qayğımız, nə dərdimiz var idi.

Dalaşardıq, barışardıq bir anda.

Zəngin səsi gələn kimi qaçardıq,

Hara, niyə  tələsirdik biz, onda?

 

Sabahamı, bu günəmi qaçardıq,

Böyüməyə can atardıq biz, yaman...

Qaça-qaça saç ağardı, indi də,

Məktəb üçün darıxırıq hər zaman.

 

Uşaqları aparanda məktəbə,

Duyğulanıb, kövrəlmişik hər dəfə.

Kaş ki, bir gün məktəb zəngi çağırıb,

Bizləri də, doldurardı sinifə.

 

Ayrılığın son zəngidir bu axşam,

Vurun qədəhləri, qoy cingildəsin!

Ömür gedir, yaş da çatır altmışa,

İçək, bu ayrılıq bir də gəlməsin!

                            (13-15 may 2026)

 

 

“MÜHARİBƏ”

 

nə çox divarı var bu evin belə!?

bu evdə gecələr zindan qoxuyur.

divarlar səssizcə verib əl-ələ,

bir tənha gözələ meydan oxuyur.

 

duyub təkliyini tül pərdələr də,

cansız əşyalar da vəhşilik edir.

girib yuxusuna hər yoldan ötən

biçarə gəlinə kişilik edir.

 

sonsuz gecələri bütün dünyanın,

günəşdən yayınıb gizlənir burda.

qəhqəhə səsindən qaçan sükutlar

hıçqırıq səsinə dincəlir burda.

 

bircə həmdəmi var bu qara bəxtin,

o da ağ balışdı əlində qalıb.

ağ atlı oğlanı vətən uğrunda

kirkirə dünyanın çölündə qalıb.

 

nə çox divarı var bu evin belə!?

bu evdə gecələr zindan qoxuyur.

divarlar səssizcə verib əl-ələ,

üçaylıq gəlinə meydan oxuyur.

 

 

“TIXAC”

 

tıxac.

irəli yol yox,

geridə tıxac.

geridəkilərin

üzünə dirənib

öndəkilərin arxası.

burda

öndəkiləri söymək,

sevmək qədər mənasız...

 

tıxac.

yar görüm,

necə yarırsan bu tələni?

de görüm, necə deyirsən,

ağzına gələni...

sözlərin də tıxcanıb qalacaq

dişlərinin dibində.

tıxac yaranacaq

ağzında,

beynində,

ürəyində...

 

 

“YAZ LÖVHƏLƏRİ”

 

Yetişib ağacların fatasına

Bir arı oynayır yaz havasına.

Zümzüməylə dövrə vurur,

çiçəklərin nazını çəkir, başına dönür...

Bəmbəyaz, bəxtəvər gəlinciklər

hər biri meyvə olacağını düşünür...

 

 

***

 

Qoca çinar…

kökü yerdən, tacı göydən üzülüb.

üzüqoylu nəm torpağa gömülüb.

gövdəsində bir tənha, körpə fidan

nəmyaşıl təbəssümlə günəşə gülümsünür.

                                        (Mart 2025)

 

 

***

 

Məni öldürsə, söz öldürəcək…

Danışanda başım ağrıyır,

Susanda ürəyim.

 

Məni öldürsə, söz öldürəcək

Udanda əks göstərişdi,

Unudanda yan təsiri var.

 

Məni öldürsə, söz öldürəcək

Görsən ki səsim çıxmır,

Sözüm ürəyimdə qalıb, demək...

 

 

"DÜNYA ƏCƏLİN TƏLƏSİDİR”                                 

 

Mən hər kəsin əvəzinə ağlamışam,

gördüklərimi anladıqca,

ağladıqca ağlamışam.

Hayqırmışam.

Hönkür-hönkür,

Həzin- həzin,

İçin-için ağlamışam.

Bəbəklərim quruyanacan,

gözlərimi yumanacan ağlamışam.

 

anladım ki siz,

xoşbəxtliyə israrlı olduğunuz üçün

bədbəxtsiniz...

anladım ki şər, xeyirli əməldir,

onsuz

gecəniz xeyirə qalmaz.

Anladım ki yağlı tikə sərmayədir,

acın qarnına yatırılmaz.

 

Anladım ki insan,

qorxunun kölgəsidir.

Dünya, əcəlin tələsidir.

həqiqət və ədalət,

uzaqda görünən ilğmdır,

cazibədir,

ümid, olməmək üçün bəhanədir.

 

anladım ki susmaq qızıl deyil,

özünü qoruma alətidir.

anladım ki atəşfəşanlıq,

və alqış səsi

körpələrin naləsidir-

çır-çır çığırır,

köməyə çağırır...

ağladım ki acizəm…

 

Ölüm, hələ ölmək deyil,

Gözlərinizi zorlamayın.

arxamca su atın,

ağlamayın...

                (16.02.2026)

 

 

“ANAM ÜÇÜN AĞI”

 

Səni düşünürəm.

səhər, axşam,

Gündüz, gecə...

Elə bilirəm

Gələcəksən indicə.

Sənlə danışıram.

Öz-özümə,

Gülə-gülə...

Səni gözlüyürəm,

Gəlməyəcəyini

Bilə-bilə...

 

 

“GEDƏK MƏN DEYƏN YERƏ”

 

Gəl, görüşək, bu axşam,

Gedək, mən deyən yerə.

Gecələri alışan,

Bir də, sönməyən yerə.

 

Orda, bir tək oda var,

Nə istəsən, orda var.

Yaşıl meşə, bəyaz qar...

Ayaq dəyməyən yerə,

Gedək, mən deyən yerə!

 

Unudulsun qəm-kədər,

Deyək, gülək bir qədər.

Əlimizdə qədəhlər,

Bir-birə dəyən yerə,

Gedək, mən deyən yerə!

 

Bir ipək balış dərim,

Başının altda sərim.

Nəhayət ki, əllərim,

Əlinə dəyən yerə,

Gedək, mən deyən yerə!

 

Duyğu varmı sevgitək,

Nə gözəlmiş sevilmək...

Gəl, əzizim, gəl gedək

Gedək mən deyən yerə!

Gecələri alışan,

Bir də sönməyən yerə...

 

 

“ÜRƏK ÇATIŞMAZLIĞI”

 

Əzizim, d-r Həyat İslamzadə xanıma

 

Səni deyib gəlmişəm,

Salam, həkim, necəsən?

Bir təlaş içindəyəm,

Bəlkə, çarə biləsən...

 

Əvvəl sorğula məni

Qəlbimi nə qanadır?

Hardandır bu vahimə,

Qanım niyə qaradır?

 

Nəbzimi yoxla mənim,

Bax gör, hara tələsir.

Nə baş verir dünyada,

Nədən ürəyim əsir?

 

Gözlərim də yol çəkir,

Dincəlmir sübhə qədər.

Yuxum da qaçıb məndən

Yatammıram gecələr.

 

Sabah üçün qorxuram

Ürək ver,biraz, mənə.

Götür qələm,kağızı

Varsa, ümid yaz mənə.

                     (25.03.2025)

 

 

“PLAN”

 

Bütün yollar  sıfırdan,

Heç neçədən başlayır.

Bir nöqtədə bitən yol,

Bir nöqtədən başlayır.

 

Ha xəyal qur, plan cız

Bir plan içindəsən.

Hara qaçsan, gec, ya tez

Plana düşəcəksən.

 

 

“HAQQ DAVASI”

 

Sən məni sevirsən,

Mən də səni.

Sən məni

istədiyin kimi görmək arzusunda,

mən də səni...

o sənin haqqındır,

bu da ki, mənim.

Ayrılaq!

sən öz haqqını sev,

mən öz haqqımı.

sən öz göz yaşını,

mən öz ahımı...

 

 

"HƏRƏNİN ÖZ HƏQİQƏTİ”

 

mənim həqiqətim-

alma çiçəyi...

pəncərəndə görünər,

qışın oğlan çağında.

əyləndirər səni,

isti ocağın qırağında.

düşündürər səni,

hərdən,

başın ağrıyanda...

dilində bitər sənin,

sağlığı,

sağlığa calayanda...

 

sənin həqiqətin,

sənin sahibin…

saxlayar səni,

ağzını yallayar sənin...

hətta,

ağzını bağlayar sənin,gərəkəndə...

sən də,

onu qoruyarsan məndən

və mənim həqiqətimdən.

mənim həqiqətim,

sənin əbədi məğlubiyyətin...

2008

“Şair ömrü”

Şair ömrü-şeir ömrü,

Yazmaq, ömrü uzatmaqdır.

Sən ölməkdən qorxma,şair,

Ölmək, daha çox yaşamaqdır.

 

 

“DÜYÜN”

 

Gücünü, sevgisini, azadlıq arzusunu

su yerinə axıdanlar  

bilə bilməyəcək

uğrunda öldüyü, qoynunda çürüdüyü torpağa

kimsə göydələn toxumu əkib.

bir gün toxumlar cücərib,

dimdik dikəlib,

dimdikliyəcək göy üzünü.

qarayaylıqlı ağbirçək

göydələnin altındakı

bankomata boylanacaq.

laylayacaq balasını,

çimdikləyəcək dizini,

deyinəcək oğlunun qarasına,

ondan icazəsiz

tankın üstünə getdiyinə görə...

qarayaylıqlı ağbircək

tutacaq dünyanın yaxasından,

əkib doğanına söyəcək dünyanın,

yandığından.

cənnət qaçacaq ayaqlarının altından.

göy üzündə nəm bululudlar-

yarı yolda donmuş ahlar - sürünəcək.

Geriyə qanrılıb kimsə görməyəcək

anaların çəkdiyini,

bu dünyanın 

çoxdan  düyünə düşdüyünü,

anaların  qarğışına keçdiyini...

                               (2000)

 

 

"GÖZƏL BAKI"

 

Gözəl Bakı,

sirli  şəhər...

yenə səhər,

işıqların sönəcək,

yenə günəş,

üzünü göstərəcək.

sarıköynək qadınların

qaş-qabağı,

gecələrin artığını,

küçələrdən

süpürəcək.

 

gecədən səhərəcən

darıxan dayanacaqlar,

oyanacaqlar,

üzü yola dayanacaqlar...

gecədən səhərəcən

turşuya qoyulmuş,

sifətlər boylanacaq,

son ucu tıxac,

düz, dolanbac yollara...

 

donuq gözlər

bir suala dikiləcək,

qəribliyə yol çəkəcək...

çirkli  avtobuslarda,

boş yer keçəcək,

sınıq- salxaq ürəklərdən...

 

duracaq Qız qalası

üzü qibləyə.

verəcək

səhərin ilk salamını,

şortik geymiş bir gəlməyə...

açacaq sirli qapılarını

əfsanələrinin,

sonra da,

əlləri açılacaq Qız qalasının,

gələnlər başına çıxacaq

Qız qalasının.

 

Gözəl Bakı,

yenə  səhər

mərmər sinən üstdə,

mərmər sinələr sərgilənəcək.

ürəyi solmuş,

suyu sovulmuş  kişilərin

gözlərinə,

xam xəyallarına yeriyəcək.

kişilərin içi özünü yandıracaq,

çölü heç kimi...

 

soyuq baxışlardan ürəklər üşüyəcək,

soyuq dəyəcək sevgilərə.

xəstə sevgilər,

naxoş arzular gəzəcək

açıq-saçıq küçələrdə...

 

yandır işıqlarını,

gözəl şəhər,

tanrı işığını

söndürmüşkən...

ört üstünü sirlərinin,

günəş qüruba enmişkən...

                          (2010)

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(22.05.2026)

 

Praqanın tarixi mərkəzində, Köhnə Şəhər Meydanının yaxınlığında “Delyafruz” qalereyasının rəsmi açılışı olub. Bu yeni incəsənət məkanı artıq müasir incəsənət və rəngkarlıq bilicilərinin diqqətini cəlb edib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı AzərTAC-a istinadən xəbər verir ki, “Delyafruz” Praqada azərbaycanlı rəssam tərəfindən təsis edilən ilk qalereyadır. Onun təsisçisi təsviri incəsənət üzrə fəlsəfə doktoru, rəssamlıq və batika sahəsində əsərləri ilə tanınan Deləfruz Bağırovadır. Bu qalereyada həm rəssamın Azərbaycan milli koloritini və Praqa motivlərini özündə birləşdirən orijinal əsərləri nümayiş ediləcək, həm də digər rəssamların sərgiləri təşkil olunacaq.

Açılış mərasimində Praqanın yaradıcı ziyalılarının nümayəndələri, Azərbaycan Respublikasının Çex Respublikasındakı səfirliyinin əməkdaşları və “Natəvan” Çex mədəniyyət cəmiyyətinin nümayəndələri iştirak ediblər.

Gecə mədəni dialoq və yaradıcı ünsiyyət atmosferində keçib. Qonaqlar qalereyanın ekspozisiyası ilə tanış olublar, burada D.Bağırovanın simvolizm, fəlsəfi dərinlik və ifadəli rəng estetikası ilə seçilən əsərləri nümayiş olunub.

“Delyafruz” qalereyasının açılışı təkcə rəssamın yaradıcı tərcümeyi-halında deyil, həm də Praqanın mədəni həyatında əlamətdar hadisə olub. Butik qalereyanın məkanı görüşlər, sərgi layihələri və beynəlxalq bədii əməkdaşlıq üçün platforma kimi düşünülüb və müasir tendensiyalara və yaradıcı təcrübələrə açıqdır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.05.2026)

 

İlhamə Məhəmmədqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi

 

Sumqayıtda pedaqoq, şair-publisist, dramaturq və şəhərin fəxri vətəndaşı Əvəz Mahmud Lələdağın “Düşmənə inanan özünə düşməndir” kitabının təqdimat mərasimi keçirilib. Tədbiri Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Sumqayıt bölməsi və Qərbi Azərbaycan İcmasının Sumqayıt nümayəndəliyi birgə təşkil edib.

 

Təqdimat mərasimində şəhərin ziyalıları, elm və mədəniyyət xadimləri, ictimaiyyət nümayəndələri, media təmsilçiləri və gənclər iştirak ediblər.

Tədbiri tanınmış şair, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin poeziya bölməsinin rəhbəri İbrahim İlyaslı aparıb. O, çıxışında Əvəz Mahmud Lələdağın çoxşaxəli yaradıcılığından, Azərbaycan ədəbiyyatına və maarifçiliyinə verdiyi töhfələrdən danışıb.

Qərbi Azərbaycan İcmasının Sumqayıt nümayəndəliyinin sədri Ramiz İsmayılov çıxışında müəllifin yaradıcılığının milli düşüncənin formalaşmasında mühüm rol oynadığını vurğulayıb. O qeyd edib ki, yazıçının əsərlərində vətənpərvərlik, milli birlik və mənəvi dəyərlər xüsusi yer tutur.

Tədbirdə çıxış edən Sumqayıt şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini Teymur Səmədov Əvəz Mahmud Lələdağın həyat və yaradıcılığı haqqında ətraflı məlumat verib. O, yazıçının Azərbaycan ədəbiyyatına, təhsilinə və ictimai həyatına verdiyi töhfələri yüksək qiymətləndirib. Bildirilib ki, Əvəz müəllim həm pedaqoq, həm də ziyalı kimi Sumqayıtın ictimai-siyasi və mədəni həyatında mühüm rol oynayıb, şəhərin adını daim ucaldıb.

Teymur Səmədov dövlət tərəfindən elm, ədəbiyyat və incəsənət xadimlərinə göstərilən diqqət və qayğının Əvəz Mahmud Lələdağın həyat yolunda da öz əksini tapdığını diqqətə çatdırıb.

Çıxışlarda qeyd olunub ki, yazıçı müxtəlif illərdə “Ən yaxşı müəllim”, rəhbərlik etdiyi məktəb isə “Ən yaxşı məktəb” müsabiqəsinin qalibi olub, Təhsil Nazirliyinin “Qabaqcıl təhsil işçisi” döş nişanı, “Tərəqqi” medalı, Prezidentin fəxri diplomu və Heydər Əliyevin 100 illiyi münasibətilə təsis edilmiş yubiley medalı ilə təltif edilib.

Vurğulanıb ki, Əvəz Mahmud Lələdağ uzun illər müəllim kimi minlərlə şagirdin yetişməsində mühüm rol oynayıb, Azərbaycan maarifçiliyinə dəyərli töhfələr verib. Müəllifin 560-dan çox elmi-publisistik və metodik məqaləsi, eləcə də çoxsaylı kitabları oxucular tərəfindən maraqla qarşılanıb. Onun əsərləri cəmiyyət üçün əhəmiyyətli mesajlar daşımaqla yanaşı, oxucuları düşünməyə sövq edir.

Həmçinin söylənilib ki, Əvəz Mahmud Lələdağ ömrünü Azərbaycan təhsilinə və milli-mənəvi dəyərlərin təbliğinə həsr edib. O, şəhərin inkişafı, mədəni-mənəvi irsin qorunması və təbliği istiqamətində də mühüm fəaliyyət göstərib.

Tədbir zamanı şairin poeziyasına həsr olunmuş bədii kompozisiya təqdim edilib, sevilən şeirlərindən parçalar səsləndirilib, həyat və yaradıcılıq yolundan bəhs edən film nümayiş olunub.

Sonda çıxış edən Əvəz Mahmud Lələdağ tədbirin təşkilatçılarına, iştirakçılara və yaradıcılığına göstərilən diqqətə görə minnətdarlığını bildirib. O qeyd edib ki, ömrü boyu Azərbaycan təhsilinə, ədəbiyyatına və milli-mənəvi dəyərlərin təbliğinə xidmət etməyə çalışıb. Müəllif gənclərin vətənpərvərlik ruhunda yetişdirilməsinin vacibliyini vurğulayaraq bundan sonra da yaradıcılıq fəaliyyətini davam etdirəcəyini bildirib.

Tədbir iştirakçıları şairə yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıblar.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.05.2026)

 

 

 

Efiopiyanın paytaxtı Əddis-Əbəbənin meri Adaneç Abebinin rəhbərlik etdiyi 18 şəhərin merləri və onların müavinlərindən ibarət nümayəndə heyəti “ASAN xidmət” mərkəzinin fəaliyyəti ilə tanış olub. 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına ASAN-dan verilən məlumata görə, qonaqlar Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasında (WUF13) iştirak etmək məqsədilə ölkəmizdə səfərdədirlər. 

Dövlət Agentliyinin müxtəlif fəaliyyət istiqamətləri, o cümlədən Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü əsasında yaradılmış  “ASAN xidmət” mərkəzləri və sosial innovasiyalar istiqamətində həyata keçirilən layihələr barədə ətraflı məlumat verilib. Bildirilib ki, şəffaflığın artırılması və müasir innovasiyaların tətbiqi baxımından “ASAN xidmət”in yaradılması ilə səmərəli dövlət idarəçiliyinin təmin edilməsi sahəsində ciddi nailiyyətlər əldə olunub.

Hazırda Efiopiyada “ASAN xidmət” təcrübəsi əsasında 36 xidmət mərkəzi fəaliyyət göstərir. Cari ilin sonuna qədər 100-dən çox xidmət mərkəzinin açılışı planlaşdırılır.

Xatırladaq ki, Dövlət Agentliyi ilə həyata keçirilmiş əməkdaşlığın nəticəsi olaraq 2025-ci ilin iyun ayında Efiopiyanın Əddis-Əbəbə şəhərində ölkəmizin “ASAN xidmət” konsepsiyası əsasında ilk “MESOB” dövlət xidmətləri mərkəzi fəaliyyətə başlayıb. 

Həmçinin qonaqlara “INNOLAND” İnkubasiya və Akselerasiya Mərkəzi, Səyyar ASAN xidmət, "ABAD" publik hüquqi şəxsin fəaliyyəti ilə əlaqədar ətraflı məlumat verilib.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.05.2026)

6 -dən səhifə 2904

Sayt Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən 2024-cü ildə “Qeyri-hökumət təşkilatları üçün qrant müsabiqəsi” çərçivəsində Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun həyata keçirdiyi “Yeniyetmə və gənclərdə mütaliə mədəniyyətinin formalaşdırılması” layihəsinin tərəfdaşı olaraq yenilənmiş, yeni bölmələr əlavə ediımiş, layihənin təbliği üzrə funksional fəaliyyət aparılmışdır.