Pəri Mehman, Cosmo_Art_Agentliyinin meneceri, təlimçi, təşkilatçı, filoloq, yazar. “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bəzən bir tamaşa səni səhnədəki insana yox, səssiz bir varlığa yaxınlaşdırır. “Pələng” tamaşasında da belə oldu. İlk dəfə özümü bir itin yerinə qoya bildim...

Ötən gün Sumqayıt Dövlət Dram Teatrı səhnəsində Ülviyyə Heydərovanın pyesi əsasında hazırlanmış “Pələng” mono tamaşası nümayiş olundu.

Səhnə əsəri teatrın rejissoru, şair və yazar Ümüd Abbas Nihaninin quruluşunda ərsəyə gəlib.Tamaşa aktyor Kamran Muradın ifasında təqdim edildi. Mono tamaşanın ən böyük yükü isə, şübhəsiz ki, aktyorun çiyinlərində idi. Çünki səhnədə tək olmaq — bir obrazla bütöv bir faciəni yaşatmaq deməkdir. Kamran Murad ifasında yalnız hadisələri danışmadı, onları yaşadı. Onun səs tembri, pauzaları, baxışları və daxili gərginliyi tamaşaçını hadisələrin içinə çəkirdi.

Xüsusilə sədaqət və xəyanət arasında qalan itin daxili sarsıntısını çatdırarkən aktyorun emosional keçidləri diqqət çəkirdi. Bir anlıq səhnədə insan yox, həqiqətən də yaralanmış bir varlığın ağrısını görürdük. Bu isə artıq oyun deyil, obrazla tam eyniləşmə idi.

“Pələng” mono tamaşası bir daha göstərdi ki, güclü mətn və düşünülmüş rejissor işi peşəkar aktyor ifası ilə tamamlananda səhnədə tək bir nəfər belə bütöv bir dünyanı canlandıra bilir.

Bu tamaşa empatiyanın sərhədlərini dəyişir. İnsanın insana deyil, insanın heyvana empatiya qurduğu nadir səhnələrdən biridir. Və bəlkə də ən ağrılı olan budur: biz bəzən insanlığı bir it obrazında daha aydın görürük.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(26.02.2026)

Murad Vəlixanov, "Ədəbiyyat və İncəsənət"

1992-ci ilin 26 fevralı.

XX əsr artıq texnologiyanın, hüququn, beynəlxalq təşkilatların əsri adlandırılırdı. Amma həmin gecə sübut olundu ki, əsrlər dəyişsə də, vəhşilik dəyişmir.

Xocalı – Qarabağın kiçik, lakin strateji əhəmiyyətə malik şəhəri. Mühasirədə idi. Elektriksiz, ərzaqsız, ümidsiz. Şəhər artıq aylarla blokada şəraitində yaşayırdı. 25-dən 26-na keçən gecə isə şəhərə silahlı hücum başladı. Qaçmağa çalışan dinc sakinlər – qadınlar, uşaqlar, qocalar – qarlı meşələrdə atəşə tutuldu.

Rəqəmlər var: yüzlərlə öldürülən, yüzlərlə yaralanan, girov götürülən insanlar.

Amma Xocalı faciəsi rəqəm deyil.

Bu, qarın üzərinə düşən körpə qanıdır.

Bu, ana fəryadıdır.

Bu, donmuş uşaq baxışıdır.

Xocalı təkcə hərbi cinayət deyil, insanlığa qarşı törədilmiş cinayətdir. O gecə beynəlxalq hüququn, humanitar prinsiplərin, “mülki əhaliyə toxunulmazlıq” anlayışının üzərindən tank keçdi.

Bu faciə Azərbaycan xalqının yaddaşında dönüş nöqtəsinə çevrildi. Xocalıdan sonra artıq məsələ sadəcə torpaq yox, varlıq məsələsi oldu. Dövlətin gücü, ordunun formalaşması, milli birliyin möhkəmlənməsi – bunlar illər sonra baş verəcək tarixi hadisələrin təməlində dayandı.

Xocalı bizə iki şey öyrətdi:

Unutmaq olmaz.

Zəif olmaq olmaz.

Bu gün Xocalı şəhidlərinin xatirəsi qarşısında baş əyərkən, biz təkcə yas saxlamırıq. Biz yaddaşı diri saxlayırıq. Çünki unutmaq – ikinci dəfə öldürməkdir.

Xocalı susmur.

Xocalı danışır.

Və tarix eşidir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(26.02.2026)

Rəqsanə Babayeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Fevralın 25-i, 2026-cı il tarixində İmişli rayon Mədəniyyət Mərkəzinin uzun illər rəhbəri olmuş, doğma bölgəsinin ictimai-mədəni həyatının fəal iştirakçısı Sərvər Mərkəz oğlu Şirinov 52 yaşında aramızdan ayrıldı. Bu itki Azərbaycan mədəniyyət aləmi üçün ağır və dərin hüznlü bir gündür.

Sərvər Şirinov 1996-cı ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini “Dram teatr və kino aktyoru” ixtisası üzrə bitirmiş, sənətə olan sevgisini və istedadını gənc yaşlarından peşəkarlıqla formalaşdırmışdır. Təhsili və sənətçi ruhu ona yalnız səhnədə rol yaratmağı deyil, həm də mədəniyyətin cəmiyyətə, insan ruhuna təsirini dərindən duymağı öyrətmişdi.

Peşəkar fəaliyyətinə 2000-ci ildə İmişli rayon Mədəniyyət Mərkəzində baş metodist kimi başlayan Sərvər müəllim, qısa zaman ərzində göstərdiyi fədakarlıq və rəhbərlik bacarığı ilə 2001-ci ildən etibarən bu Mərkəzin direktoru vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Onun bu vəzifədəki fəaliyyəti yalnız idarəçiliklə məhdudlaşmamış, mədəniyyətin hərtərəfli zənginləşdirilməsi, yaradıcı kollektivlərin inkişafı və yerli sənətə yeni nəfəs verilməsi istiqamətində davamlı təşəbbüslərlə yadda qalmışdır.

Sərvər Şirinov üçün mədəniyyət təkcə bir peşə yox, qəlbən yaşadığı bir həyat tərzi idi. O, səhnənin tozunu udmuş aktyor kimi yalnız obrazlar yaratmamış; rəhbər kimi mədəniyyət ocağını bir ailə məkanına çevirmiş, teatr, musiqi və folklor tədbirlərini, maarifləndirici humanitar layihələri məhz öz təşəbbüsləri ilə genişləndirmişdir. Onun rəhbərliyi dövründə Mədəniyyət Mərkəzi region üçün mədəni həyatın əsas degər nöqtələrindən birinə çevrildi — burada gənclər sənətə cəlb olundu, yerli icmalarla mədəni dialoq yaradıldı, səhnə repertuarı zənginləşdirildi.

Sərvər müəllimin aktyorluq fəaliyyəti də ayrıca qeyd edilməlidir. O, teatr səhnəsində yaradıcı, inandırıcı və canlı obrazlar təqdim edərək həm həmkarlarının, həm də tamaşaçıların dərin hörmətini qazanmışdır. Onun səmimi, təbii ifası, rollara daxil olma bacarığı insanlarda unudulmaz təəssüratlar buraxmışdır.

Onun mədəniyyətimizin inkişafına verdiyi töhfələr təsadüfi deyildi — bu, illərin səylə, sənətə sadiqliklə, insanlarla doğru ünsiyyətlə qurulmuş xidmət idi. İmişli rayonunda mədəni həyatın hər sahəsində Sərvər Şirinovun izi qalacaq; onun qurduğu ənənələr gələcək nəsillərə ötürüləcəkdir.

Bu kədərli gündə, Sərvər Şirinovun ailəsinə, yaxınlarına və bütün sənət dostlarına dərin hüznlə başsağlığı veririk. Məkanın cənnət, ruhun şad olsun, dəyərli sənətkar! Əziz dost! Sənətə, mədəniyyətə və insanlara olan bağlılığın hər zaman xatırlanacaq.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(26.02.2026)

Nail Zeyniyev, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bir həsrəti böyütdük, yaman giley-güzarlı,

Bir ömürü yaşadıq, xəstəlikli, azarlı.

Bir vətənin üstünü qoymuşduq daş məzarlı,

Gərək indi torpağı tapdaq altda qoymayaq,

Sən azadsan, biz sənin nemətindən doymayaq.

Xocalı, ay Xocalı!

Qulaqların tutuldu güllələrin səsindən,

Qız-oğul ayrı düşdü babalar-nəvəsindən.

Mən də bilirdim axı, dedim hər dəfəsində:

Qəm dəryası içində batmısan, boğulmusan,

Sənə həyat yaraşır, yenidən doğulmusan.

Xocalı, ay Xocalı!

Kimlər, kimlər ağladı, üstündən yellər əsdi,

Sənin gücündən qorxan yarıtmaz ellər əsdi.

Mərd, cavan oğulların ölməyə çox tələsdi.

Onların al qanından növrağımız suvardı,

Anaların saçları vaxtsız, yersiz ağardı.

Xocalı, ay Xocalı!

Dağlarının başını bir də duman alarsa,

Gözündə tükənməyən göz yaşları qalarsa,

Ağlama, qurban olum, məni yada salarsan.

Sənin azadlığına neçə nəğmə qoşaram,

Dalğalı dərya kimi çağlayaram, coşaram.

Mən ölmərəm, sən yaşa! Mən səninlə yaşaram!

Xocalı, ay Xocalı!

(Nail Zeyniyev)

26 Fevral 1992-ci il bu tarix Azərbaycan xalqının yaddaşına qan və od ilə həkk olunmuşdu. Həmin gecə Ermənistan silahlı qüvvələri Dağlıq Qarabağın Xocalı şəhərinə qarşı vəhşi hücum həyata keçirdi. O gecə dinc sakinlər qocalar, uşaqlar, qadınlar soyuq qış şəraitində, qar üstündə qətlə yetirildi. Həlak olanların sayı 613 nəfərə çatır; onlardan 63-ü uşaq, 106-sı qadın, 70-i isə qoca idi.

Xocalı o vaxta qədər Dağlıq Qarabağda fəaliyyət göstərən yeganə hava limanına ev sahibliyi edirdi. Erməni silahlı birləşmələri şəhəri mühasirəyə aldı, sakinlər şəhərdən çıxmağa çalışarkən meşələrdə, açıq çöldə amansızcasına qətlə yetirildi. Bu faciə beynəlxalq hüquq baxımından soyqırımı kimi dəyərləndirilir və Azərbaycan Respublikası, bir çox dövlət və beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən rəsmən tanınıb.

Xocalı azad oldu!

30 il işğal altında qalan Xocalı, 19–20 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində azad olunmuşdur. Yevlax rayonunda keçirilən danışıqların nəticəsində Xocalı rayonu 24 sentyabr 2023-cü ildə Azərbaycan Respublikasının nəzarətinə keçib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev oktyabrın 15-də Xocalı şəhərində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağını ucaldıb. Şəhidlərimizin qanı yerdə qalmadı — bayrağımız Xocalı üzərində dalğalandı.

Bu qələbə yalnız hərbi uğur deyildi. Bu, şəhid analarının ağ saçlarının, uşaqların göz yaşlarının cavabı idi. Xocalı soyqırımının ağrısını ürəyinə köçürən hər azərbaycanlı o gün bir az nəfəs aldı, bir az rahatladı.

Xocalı şəhidlərinin ruhu şad olsun! Torpaqlarımız əbədi Azərbaycandır!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(26.02.2026)

Sumqayıtın tanınmış ziyalısı, qocaman jurnalist Eyruz Məmmədob haqq dünyasına qovuşub. Bu münasibəylə onun fəal üzvü olduğu Sumqayıt Dostlar Klubu idarə heyətinin üzvləri bir mətn hazırlayıb “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına təqdim ediblər. Mətni təqdim edir, mərhuma Allahdan rəhmət diləyir, yaxınlarına başsağlığı veririk.

Azərbaycan Respublikasının  Əməkdar jurnalisti, peşəkar jurnalist, çox maraqlı yazıçı, kinossenarist, Prezident mükafatçısı, ictimai xadim Eyruz Surxay oğlu Məmmədov 2026-cı ilin fevral ayının 24-də, türkdilli xalqların ən müqəddəs günlərindən biri olan Su Çərşənbəsi günündə - 73 yaşında haqq dünyasına qovuşdu.

Eyruz  Məmmədov  jurnalist, kinossenarist və televiziya aparıcısı kimi bütün həyatını Sumqayıta həsr etmişdi. O, 15 yaşından, jurnalistikaya başladığı ilk gündən də birinci yazısı Sumqayıt haqqında oldu və 73 yaşında, fevral ayının 22-də yazdığı son yazı da Sumqayıta həsr olundu.

Eyruz Məmmədov “Exo Sumqayıta” qəzetinə rəhbərlik etməyə başladığı ilk günlərdən dünya səviyyəli informasiyalar toplayırdı. İnanırdıq ki, bütün bunlar gələcəkdə xaqlımız üçün ən dəyərli yazılar olacaq. Bu informasiyaların, xəbərlərin bəzilərinin əsasında Eyruz Məmmədov çox maraqlı məqalələr hazırlayıb dünya mətbuatına çıxarırdı və oxucular  tərəfindən yüksək səviyyədə qarşılanırdı.

Eləcə də o, 1988-ci  ilin fevral ayının 28 və 29-unda ermənilərin və SSRİ Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsinin, Erməni separatçılarının  əlilə Sumqayıtda törədilən qanlı hadisləri  əsasında “Sumqayıtın əks-sədası” adlı çox maraqlı kitablar yazdı. Bu kitablar əsasında Eyruz Məmmədov  çox istedadlı rejissor, vaxtsız vəfat eləmiş  sumqayıtlı  dostumuz  Davud  İmanovla birlikdə ssenari yazaraq  “Sumqayıtın əks-sədası” adlı çox seriyalı sənədli  kinofilm araya-ərsəyə gətirdilər. Bu sənədli kinofilmdə çəkilən keçmiş SSRİ-nin rəhbərlərilə Eyruz Məmmədov və Davud İmanovun görüşməsinə Moskvada yaşayan  həmyerlimiz, maraqlı nasir, dramaturq, ssenarist, mərhum  Fərhad  Ağamalıyev çox köməklik elədi. Belə  ki o, həmin adamların telefonlarının tapılmasında, onlarla görüşlərin təşkilində  xeyli iş gördü. “Sumqayıtın əks-sədası” kinofilmi keçmiş Sovetlər birliyində həqiqətən böyük əks-səda  yartdı. Az bir vaxtda bu kinofilmə görə Eyruz Məmmədov və Davud İmanov respublikamızda və MDB məkanında  çox məşhur oldular.

Eyruz Məmmədovun Sumqayıt hadisələri ilə bağlı yazdığı kitablar dünya xalqlarının otuzundan  çoxunun dilinə tərcümə olunub, dünyaya yayıldı. Bu kitablar vasitəsilə dünya xalqları əsl həqiqətləri öyrəndilər...

Eyruz Sumqayıtla nəfəs alırdı desək daha düz olar. Sumqayıt şəhərinin 50 illik yubileyinə həsr olunan 800 səhifəlik “Sumqayıtım mənim” adlı çox böyük, geniş həcmli Eyruzun kitabı- yazılar toplusu kimi həmin vaxtı respublikada çox maraqla qarşılandı. 2024-cü ildə də yenə 750 səhifəlik kitabı və xatirə şəkillərdən ibarət çox böyük kitabı da Sumqayıtın 75 illik yubileyinə həsr olunan ən böyük toplumlar, töhfələr oldu.  Bu kitablarda Sumqayıt tarixində bir salnamə olaraq qaldı.  Çünki bu kitablarda da yalnız Eyruz Məmmədov tərəfindən yazılan  çoxlu oçerk, tarixi məqalə toplanıb. Bu yazılar da gələcək nəsillərimiz üçün bir töhfə kimi qaldı. Həmin kitabların Sumqayıtda çox  geniş müzakirəsi olub. Respublika mətbuatında bu haqda çox yazılıb, televiziyalarda, radiolarda verilişlər hazırlanıb.  Beləliklə, Eyruz Məmmədov Sumqayıtın salnaməsini yazan birinci və yeganə yazar kimi tarixdə qaldı. Biz inanırıq ki, nə qədər Sumqayıt şəhəri yaşayacaq, o qədər də Eyruz Məmmədov yaşayacaq.

Eyruzun lap cavanlıq illərindən xasiyyətində olan yeddi cəhət həmişə bizi  valeh eləyib. Elə  onunla təmasda olan və dostluq edən hər kəsi həmin yeddi cəhət həmişə valeh eləyirdi. Birinci- Eyruzun yüksək səbri olduğundan qarşısındakı adamı yüksək səviyyədə dinləmək mədəniyyətinə, qabiliyyətinə  malik idi.  İnkici-Eyruz az danışmağı və çox iş görməyi xoşlayırdı. Danışdığı az cümlələrlə böyük fikirlər demək qabiliyyətinə malik idi. Üçüncü-Eyruz dostluqda, yoldaşlıqda həmişə bütöv insan idi. O, kiminlə dostluq, yoldaşlıq edirdisə, heç vaxt təmənna güdmür və bu dostluğa  həmişə sadiq olurdu.Dördüncü-Eyruz ailəsinə çox bağlı insan idi. Onun üçün ailə ən müqqəddəs idi. Beşinci-  Eyruz valideynlərinə və ümumiyyətlə, yaşlı insanlara həmişə hörmətlə yanaşırdı və onlara sadiq idi. Altıncı-doğulduğu və yaşadığı Sumqayıtı canı, qanı ilə sevirdi. Buna görə də jurnalistlər arasında Sumqayıt haqqında  ən çox yazan və bu şəhərin salnaməsini yaradan ilk böyük  ziyalı və jurnalist idi. Eyruzun əsərlərində  Sumqayıtı bir gözəl şəhər kimi quran, tarixə köçürən insanların  həyatı, əmək fəaliyyəti tarixdə əbədi yaşayır.  Bu da bizə bunu deməyə əsas verir ki, o, əsl cəfakeş sumqayıtlı idi. Yeddinci- Eyruz Azərbaycanı ən böyük, ən unikal, ən qədim ölkə hesab eləyirdi və bu haqda dünya səviyyəsində çap olunan  silsilə yazıların müəllifidir. Vətənini, xalqını  sevməkdə dostumuz Eyruz Məmmədov bir etalon idi.

Eyruz  təkcə dostuna, yoldaşına deyil, hər bir insana əlindən gələn köməkliyi böyük həvəslə eləyən dəyərli vətəndaş idi. Həmçinin böyük maarifpərvər,  yaxşı müəllim kimi hamı onu sevirdi. Onun yüzlərlə jurnalistin yetişməsində əvəzsiz xidmətləri olmuşdu. Eyruz çox maraqlı yazıçı kimi də tanınırdı. O, hər bir oxucunun tez-tez müraciət etdiyi  sevimli əsərlər  ərsəyə gətirib.Onlardan elə altı romanının adını çəkmək istəyirik. Bunlar- “Dama pika”, “Mister Viç”, “Zöhrə və Kərim”, “Qan düşməni”, “Sonası”, “Qaranlığın çırağı”. Onun 800 səhifədən  çox olan “Bir kəndin adamları” kitabı Qarabağın bədii tarixinə, gavur, faşist ermənilərin həmvətənlərimizə qarşı törətdiyi faciələrə həsr olunan unikal kitabdır. Eyruz Surxayoğlunun bu vaxta qədər qırxdan  çox kitabı çap olunub  və ondan çox kitabı da işıq üzü görmək üçün  zamanını gözləyirdi.

Eyruzun ən böyük insani cəhətlərindən biri də o idi ki, onda paxıllıq, həsəd, kiminsə  ayağının  altını qazmaq, pislik etmək, arxasınca danışmaq  kimi naqis cəhətlər yox idi. Məhz bu ucalığı, böyüklüyü onu hər kəsə  sevdirmişdi. Bu cəhətlər də  Ulu Tanrı tərəfindən yalnız seçilmiş insanlara verilir.

Peyğəmbərimiz İmam Əli deyib ki, “dostluqda sadiq olmayan, həmişə xəcalətlidir”. Əzizim Eyruz  Məmmədov. Sənin başın həmişə uca olub. Çünki sən həm dostluqda sadiq olmusan və həm də sülh tərəfdarı kimi  həmişə  küsənləri barışdırmısan. Onlar arasında da  dostluq toxumu səpmisən. Çünki on  il bundan qabaq, tanınmış göz  həkimi, istimai xadim, çox maraqlı yazıçı-publisist  Hümbət Həsənoğlunun yaratdığı Sumqayıt  Dostlar  Klubunun idarə heyyətinin üzvü kimi bu ictimai təşkilatın respublikada tanınmasında, məşhurlaşmasında həm maraqlı yazılarında və həm də çıxışlarında çox işlər görmüşdün. Bəli. Sən əsl ziyalı, əsl dost kimi bizim qəlbimizdə əbədi  yaşayacaqsan.

Sən bütöv insan idin. Bütöv insan olmaq isə həyatda çox az insana  nəsib olur... Bu haqda klassik şairimiz Əfzələddin Xaqani gözəl deyib:

İstəsən güzgütək saf olsun ürək,

Sinədən on şeyi atasan gərək.

Haram, qiybət, kin, paxıllıq, tamah,

Kibr, riya, həsəd, ədavət, kələk.

Əziz dostumuz Eyruz Surxayoğlu. Sən, 73 illik həyatında  həmişə  bu on müqəddəs cəhətə yüksək səviyyədə əməl etmişdin. Bu böyüklüyünü, ucalığını həmişə qorumaqla haqq dünyana qovuşdun. Yerin cənnət olsun əziz dostumuz, qardaşımız, məsləkdaşımız.

Sənə sonsuz məhəbbəti olan - 
Sumqayıt Dostlar Klubu idarə heyətinin üzvləri

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(26.02.2026)

Cəfər Cabbarlı adına Respublika Gənclər Kitabxanasında Xocalı soyqırımının 34 illiyi ilə əlaqədar Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun Baş direktoru, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi İdarə Heyətinin üzvü, Avrasiya Millətlər Assambleyası Ədəbiyyat Şurasının həmsədri Varisin tələbələrlə Xocalı həqiqətlərindən bəhs edən “Qırmızı ləçəklər” əsərinin müzakirəsi təşkil edilib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı xəbər verir ki, əvvəlcə Ulu Öndər Heydər Əliyevin və Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda canlarını fəda etmiş Qarabağ müharibəsi şəhidlərinin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib.

Kitabxananın direktoru Aslan Cəfərov təkcə Azərbaycan tarixinin deyil, bəşər tarixinin ən dəhşətli faciələrindən biri olan Xocalı soyqırımı haqqında məlumat verərək, 200 il ərzində Azərbaycan xalqının erməni qəsbkarları tərəfindən davamlı olaraq etnik təmizləmə, soyqırımı siyasətinə məruz qaldığını bildirdi. O, onilliklərlə davam edən Xocalı soyqırımının xatirəsini bu gün qalib xalqın nümayəndəsi, qələbə qazanmış Azərbaycan vətəndaşı kimi böyük ehtiramla yad etdiyini və bundan böyük qürur hissi keçirdiyini dilə gətirib. “Heç bir beynəlxalq normalara sığmayan Xocalı faciəsi erməni qəsbkarlarının yüzilliklər boyu Azərbaycan xalqına qarşı apardığı soyqırımı və etnik təmizləmə siyasətinin növbəti amansız, qanlı səhifəsi idi”, - deyən Aslan Cəfərov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin uğurlu xarici siyasəti nəticəsində artıq bir sıra beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi sənədlərdə Ermənistanın işğalçı dövlət kimi göstərildiyini bildirib.

Ədəbiyyat Fondunun Baş direktoru Varis Yolçuyev bu ağlasığmaz faciənin dünyaya tanıdılması istiqamətində Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə həyata keçirilən layihələrin, xüsusilə də "Xocalıya ədalət!" beynəlxalq təbliğat-təşviqat kampaniyasının danılmaz əhəmiyyətini vurğulayıb. O, bu kampaniya çərçivəsində işıq üzü görən, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Əlif Hacıyevin həyatı və qəhrəmanlığından bəhs edən “Qırmızı ləçəklər” və özündə böyük bir tarixi yolu əks etdirən, maraqlı faktlarla zəngin “Qızıl cib saatı” və “İrəvanda xal qalmadı” əsərlərinin yazılma tarixindən danışıb. Bir sıra maraqlı, unikal tarixi faktları açıqlayan yazıçı Xocalı haqqında həqiqətlərin dünyaya bildirilməsi, beynəlxalq aləmdə bu faciənin xalqımıza qarşı soyqırımı aktı kimi tanınması istiqamətində ədəbiyyatın, mədəniyyətin, müasir, savadlı, vətənpərvər Azərbaycan gəncliyinin müstəsna əhəmiyyətə malik olduğunu vurğulayıb.

Bakı Dövlət Universitetinin tələbələri müəllifə sualları ünvanlayıb və müzakirə üslubunda keçən görüşdə Varis Yolçuyev fəal tələbələrə imzalı kitablarını hədiyyə edib.

Gənclər Kitabxanasının hazırladı “Xocalı-uşaqlı, cavanlı, qocalı” adlı videomaterial nümayiş etdirilib.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(25.06.2026)

Fatimə Məmmədova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Musiqi və opera mədəniyyətimizin ayrılmaz tərkib hissəsidir. Əsrlər boyu formalaşan milli musiqi ənənələrimiz səhnə sənəti ilə vəhdət təşkil edərək cəmiyyətin estetik zövqünün, mənəvi dünyasının zənginləşməsinə xidmət edib. Opera isə bu mədəni irsin ən möhtəşəm və çoxşaxəli janrlarından biri kimi həm klassik, həm də milli dəyərləri özündə birləşdirir. Səhnədə səslənən hər bir aria, hər bir musiqi parçası tamaşaçını tariximizə, köklərimizə və duyğularımıza aparır. Bu gün də opera sənəti təkcə bir janr deyil, həm də milli kimliyimizi ifadə edən mühüm mədəni platformadır.

Bu günkü həmsöhbətimiz respublika və beynəlxalq müsabiqələr laureatı, Azərbaycan Milli Konservatoriyasında “Vokal sənəti” ixtisası üzrə təhsil alan Altun Süleymanovdur.

A.Süleymanov “Ədəbiyyat və İncəsənət” portalına müsahibəsində opera sənətinin Azərbaycanda həqiqətən də uzun müddət “elit janr” kimi qəbul olunduğunu vurğulayıb:

"Bu, onun mürəkkəb texniki strukturu, dramaturji və vokal tələbləri ilə bağlıdır. Lakin mən düşünürəm ki, opera yalnız azsaylı mərkəzlərlə məhdudlaşmamalıdır. Onu geniş auditoriyaya yaxınlaşdırmaq üçün həm estetik, həm də kommunikasiya baxımından yeni yanaşmalar vacibdir.

İlk növbədə, opera gənclərə təhsil və təcrübə yolu ilə təqdim edilməlidir. Məktəblərdə, universitetlərdə interaktiv konsertlər, “açıq məşq” tədbirləri və izahlı proqramlar təşkil etmək mümkündür. Belə yanaşma gənclərə yalnız musiqini eşitmək yox, onu dərk etmək imkanı verir, əsərin tarixi, dramaturgiyası və milli konteksti ilə tanış edir.

İkincisi, müasir texnologiya və sosial media platformalarından faydalanmaq vacibdir. Opera səhnəsinin vizual və dramatik zənginliyini qısa videolar, interaktiv məzmun və canlı yayımlarla təqdim etmək mümkündür. Bu, gənclərin gündəlik həyatına inteqrasiya edilmiş bir təcrübə yaradır və onları səhnəyə yaxınlaşdırır.

Üçüncüsü, repertuar seçimində balans saxlamaq önəmlidir. Klassik və milli əsərlərlə yanaşı, müasir tematik ifalar da gənclərin marağını artırır. Müasir dramaturgiya və vizual effektlər opera əsərinin “elit” obrazını yumşaldır və onu daha əlçatan edir. Opera yalnız səhnədə deyil, həm də auditoriya ilə dialoqda yaşayır. Gənclərin maraq və enerjisi doğru istiqamətləndirilərsə, bu janr heç vaxt “elit” qalmayacaq, əksinə milli mədəniyyətimizin canlı və davamlı bir hissəsinə çevriləcək.

Mənim yanaşmam budur: opera gənclərlə dialoq qurmalı, onları təhsil, təcrübə və müasir təqdimat vasitələri ilə özünə cəlb etməlidir. Bu, həm sənətin gələcəyini təmin edir, həm də milli mədəniyyətimizin zənginliyini qoruyur".

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(25.02.2026)

Aynur İsmayılova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Niyə həmişə bir yol axtarışındayıq?

Həqiqətən hər zaman bir yol varmı?

Yoxsa yol da, yolçu da bizik?

Mən bu sualların içində yox olmaq üzrəyəm. Tükəndiyimi hiss edirəm.

Tükənmişlik insana nə qazandırır? Yeni bir varoluş, yoxsa varlıq içində var olub da yox olmağı?

Niyə mən bir yol axtarışındayam? Bəs dayanmaq? Bir yerdə dayanıb gözləsəm nə olar? Bir quru ağac kimi məhv olmağımı gözləsəm? O zaman nə vaxt gəlib yetişəcək? Gözləmək də məni yormazmı? Mən nə gözləməyi, nə də yol tapmağı bacarıram. Hər yol axtarışında bir az daha yox oluram, hər dayandığımda bir az daha məhv oluram. Və ən əzablısı da budur: yenə ölmürəm.

Məni yaşadan ruhum məni tərk etmək istəmir. Bədənim ona ağırlıq etsə belə, o, məni daşımaqdan usanmır. Məndən nə istədiyini anlaya bilmirəm. İçimdəki boşluq bu dünyaya sığmır. O boşluğu heç nə doldurmur.

Həyat piyada keçidindəki ağ-qara xətlər kimidir. Bir addımını ağın üstünə qoyarkən, o biri addımın qaranı göstərir. Həyat heç zaman nə tam ağdır, nə də tam qara. Həyat bir az da göyqurşağı kimidir. Nə vaxt hansı rəngi sənə göstərəcəyini bilə bilməzsən. O, özü sənə hər rəngdən pay ayırır.

Bəlkə də həyat işıqfor rənglərindən ibarət olsaydı, hansı yolu seçəcəyimizi daha yaxşı bilərdik.  Amma, bəlkə də elə bilməmək yaxşıdır, çünki hər seçim, bir itki deməkdir. Hər yolun sonunda bir boşluq var. Sonsuz bir yol yoxdur. Həyat bir addım daha atmaqdan ibarət olsa da, bəlkə də heç bir zaman varlığı anlamayacağıq.

Beləliklə, bu yol heç bitməz, amma biz onun içində itib gedəcəyik.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(25.02.2026)