Super User

Super User

Çərşənbə, 04 Mart 2026 08:32

Unudulmaz Qara müəllim

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Onun haqqında 40 ildən çox bir müddətdə Azərbaycan Televiziyası və Radiosunun tamaşaçısı və dinləyicisi olan insanlar çox xoş sözlər deyə bilərlər.

 

Qara müəllim böyük istedad sahibi idi və dövlət tərəfindən onun yaradıcı əməyi yüksək qiymətləndirilmiş, əməkdar incəsənət xadimi, xalq artisti fəxri adlarına və Prezident təqaüdünə layiq görülmüşdür. O, çox sayda televiziya və radio komitəsinin sədrləri ilə işləmiş, onlar əyilmək bilməyən bu adamın fitri qabiliyyətini nəzərə alaraq onunla işləməyə davam etmişlər.

Qara Tağızadənin istedadının rüşeymləri yeniyetmə çağlarından özünü biruzə vermişdi. Səhhəti ilə əlaqədar olaraq təhsilində fasilələrə yol versə də, əlaçı kimi tanınırdı. Azərbaycan Dövlət Universitetinin Filologiya fakultəsinə qəbul imtahanı ərəfəsində imtahan cədvəli ona səhv verildiyindən bir imtahana vaxtında gəlmədiyinə görə onu sonrakılara buraxmaq istəmirdilər. O, sübut etdi ki, bu məsələdə heç bir günahı yoxdur. Buraxdığı şifahi imtahanı verdikdən sonra Qara həmin gün ikinci imtahanı da "4" qiymətlə verib, universitet tələbəsinə çevrildi. Telman Orucov yazır ki, ikinci kursda oxuyanda yaxın qohumu, mərhum Müsafir həkim onu radionun diktoru Yusif Muxtarovla tanış etdi və onun köməkliyi ilə radioya diktor qəbul olundu, görkəmli diktor Aydın Qaradağlının sevimli şagirdinə çevrildi.

Qara gələcək xanımı Lətafətlə nişanlananda məclisi Aydın müəllim aparırdı. Qara çox fərasətli adam idi. İstənilən mətnə bir dəfə göz gəzdirdikdən sonra onu əzbər söyləyə bilirdi. O, diksiyası, intonasiyadan istifadə etmək bacarığı, tanış olmayan terminləri dəqiq tələffüz etməsi ilə çoxlarından seçilirdi. Ümumiyyətlə, o, çoxtərəfli insan idi. Gözəl səsi var idi. Yaxşı muğam oxuya bilirdi.

Poeziyanın vurğunu idi və özü də az da olsa, ancaq könüləyatan şeirlər yazırdı. Şuşanın vurğunu idi, yeniyetməliyindən yay aylarını bu şəhərdə keçirirdi. Şuşaya gözəl şerlər həsr etmişdi. Ürəyi ilə sevdiyi bu şəhərin işğalı ona ağır təsir göstərmişdi. Sağ olsaydı, qələbəyə ən çox sevinənlərdən biri olacaqdı. Lakin sevgisinin izləri qalmaqdadır: ikicildlik irihəcmli "Şuşa nəğmələri" kitabının naşiri Vasif Quliyev kitaba görkəmli şairlərin əsərləri ilə yanaşı, Qara Tağızadənin bir neçə şerini də daxil etmişdir.

Qara müəllimin şerlərinə bəstəkarlar mahnı da bəstələmişlər. Elza İbrahimova ilə birgə işi ona çox xoş gəlmişdi və o həmin bəstəkarı poeziyanın dərindən bilicisi hesab edirdi. Özü də musiqini çox sevirdi. Heç bir musiqi təhsili görmədiyi halda, pianoda, qarmonda yaxşı çalmağı bacarırdı. Qara Tağızadə öz sənətində əsl professional hesab olunurdu. O, bədii qiraətin peşəkarı idi.

Cəlil Məmmədquluzadənin hekayələri, Mirzə İbrahimovun, İsa Hüseynovun, digər yazıçı və şairlərin əsərləri onun ifasında xüsusi bədii dəyər, rəngarəng çalarlar qazanırdı. Qara müəllimin yaşı ötsə də, ruhən cavan olaraq qalırdı. Sünbül öz ağırlığından əyildiyi kimi, Qara Tağızadə də mənalı ömrünün dəyişikliklərinin əsəblərinə hücum çəkdiyi bir vaxtda həyatdan getdi. Onu tanıyanların hamısı ümumi bir fikirdədir ki, o, həyatdan tez köçdü.

Hələ vətəninə, xalqına çox xidmət göstərə bilərdi. Əslində, insanın könlü, daxili qüvvələri yaşa malik deyil, onlar öz imkanlarını, potensialını əsasən saxlamaqda davam edir. Qara Tağızadəyə dövlət rəhbərliyi xüsusi qayğı göstərirdi. Bəzi məmurlar onu başa düşmək istəmədiyindən ürəyini yaraladılar və o, həyatla vidalaşmalı oldu. O, çətinliklərə dözümü ilə seçilirdi, heç vaxt təbii sınaqlardan belə, gileylənmirdi.

Onu başa düşməyənlərin əhatəsində də özünü məğrur saxlayıb xarakterindəki nikbinliyi itirmirdi. Onu yenə öz aramızda hiss edirik, çünki o, həyatsevərliyini heç vaxt itirmədi. Sənin yoxluğunu hər an hiss etsək də, böyük şair Hafiz demişkən, könül qapımız açılanda obrazın gözlərimiz qarşısında canlanır.

Qara müəllim 4 mart 2018-ci ildə vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(04.03.2026)

 

 

Xanım Aydın, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Bu gün – martın 3-ü dünyada Ümumdünya Yazıçılar Günü kimi qeyd olunur. Maraqlı və zəngin tarixə malik olan bu bayram 1921-ci ildən etibarən PEN International tərəfindən təsis edilib və qeyd olunmağa başlayıb. Təşkilatın adı ingiliscə “poets” (şairlər), “essayists” (oçerkçilər) və “novelists” (roman və novella müəllifləri) sözlərinin ilk hərflərindən yaranıb.

 

PEN klubun ilk beynəlxalq konqresi 1923-cü ildə Londonda keçirilib. 1986-cı il yanvarın 12-dən 18-dək təşkilatın 48-ci beynəlxalq konqresi baş tutub və məhz həmin tədbirdə martın 3-nün “Yazıçı”nın “Ümumdünya Sülh Günü” elan olunması barədə qərar qəbul edilib. Həmin dövrdə artıq dünyanın yüzdən çox ölkəsində PEN mərkəzləri fəaliyyət göstərirdi.

Bir sıra ölkələrdə bu tarix sadəcə “Yazıçı Günü” kimi qeyd olunur və daha çox fərqlənmiş ədiblərin təbrik edilməsi, onların yaradıcılığının dəyərləndirilməsi və mükafatlandırılması ilə yadda qalır. Lakin bayramın əsas mahiyyəti daha dərindir. Bu gün söz və fikir azadlığının, ədəbiyyatın və həqiqətin müdafiəsinə çağırışdır. Ümumdünya Yazıçılar Günü “dördüncü hakimiyyət” sayılan demokratik mətbuatın mənfi halları – yalan yazılar, məqsədli təhriflər, faktların saxtalaşdırılması və siyasi, qrup və ya şəxsi maraqlar naminə gerçəyin vicdansızcasına yozulmasına qarşı mövqenin ifadəsidir.

Qeyd edək ki, Beynəlxalq PEN qurumunun azərbaycanlı üzvləri də var, Nigar Həsənzadə və Varisi qeyd edə bilərik.

PEN Azərbaycan Mərkəzi də ölkəmizdə fəaliyyət göstərir. Təşkilat 2011-ci ildə yaradılıb və prezidenti postuna Xalq yazıçısı Çingiz Abdullayev seçilib. Dünyada fəaliyyət göstərən PEN klubun məqsəd və prinsipləri Azərbaycanda da əsas götürülür. Bununla yanaşı, qurumun mühüm vəzifələrindən biri Azərbaycan yazıçılarını beynəlxalq aləmdə tanıtmaq, onların əsərlərinin müxtəlif dillərə tərcüməsinə dəstək verməkdir.

Ümumdünya Yazıçılar Günü yalnız ədiblərin deyil, sözə və ədəbiyyata dəyər verən hər kəsin bayramıdır. Çünki yazıçı cəmiyyətin yaddaşı, vicdanı və düşünən beynidir. Sözün gücü ilə həqiqəti qorumaq və sülhə xidmət etmək isə bu gün də öz aktuallığını saxlayır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

 

2-18 mart tarixində Oğuzda, Hacıqabulda, Ağstafada, Siyəzəndə, Astarada, Zərdabda, Göyçayda və Xırdalanda  vətəndaşlara səyyar xidmət göstəriləcək.

Səyyar ASAN xidmətin həyata keçirilməsinin əsas məqsədi dövlət xidmətlərinin hər kəs üçün daha rahat, innovativ üsullarla və əlçatan şəkildə təqdim edilməsidir. Bu xidmət vətəndaş məmnunluğunu təmin etməklə yanaşı, dövlət xidmətlərinin daha geniş kütləyə sürətli və bərabər şəkildə çatdırılmasına imkan yaradır.

Səyyar ASAN xidmət avtobusları həftə içi 5 gün saat 10:00-dan 17:00-dək fəaliyyət göstərir. Saat 13:00 - 14:00 arası isə nahar fasiləsidir.

Vətəndaşlar səyyar xidmətlər barədə ətraflı məlumat əldə etmək üçün 108 (daxili nömrə 3 yığaraq) Çağrı mərkəzinə müraciət edə bilərlər.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun maarifçilik yolunda daha bir uğurlu addımı: Fondun prezidenti xanım Aktotı Raimkulova Qırğız Respublikasına rəsmi səfəri çərçivəsində Manas Qırğız-Türk Univesitetini ziyarət edib və  təşkilat tərəfindən nəşr edilən kitabları Universitetin kitabxanasına təqdim edib.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Fonddan verilən məlumata görə, səfər çərçivəsində Fondun prezidenti professor Aktotı Raimkulova, Universitetin rektoru professor Alpaslan Ceylan və rektorun müavini professor Almaz İbraev ilə görüş keçirib. Görüş zamanı Türk dünyasının ortaq mədəni və elmi irsinin qorunması və təbliği istiqamətində ali təhsil müəssisələri ilə əməkdaşlığın əhəmiyyəti vurğulanıb.

Qeyd olunub ki, bu nəşrlər tələbə və tədqiqatçılar üçün mühüm elmi mənbə rolunu oynayacaq, Türk dünyası ilə bağlı araşdırmaların genişlənməsinə töhfə verəcəkdir.

Sonda tərəflər qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi istiqamətində birgə səylərin davam etdiriləcəyini ifadə ediblər.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

 

Çərşənbə axşamı, 03 Mart 2026 13:00

Məni qınamaq şansı verirəm sizə!

 

(“Düşüncə döngələri” silsiləsindən)

 

           

Şəfa Vəli, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

 

Ana olmaq... Mən bu ifadəni sinəyə döyərək işlədənlərin kişilərə haqsızlıq etdiyi düşüncəsindəyəm.  Mənimçün bu ifadənin əsli budur: “Valideyn olmaq!” Analıq və atalıq, əgər bioloji baxımdan baxmasaq, öhdəlikdir. Əlbəttə, həyatın davam etməsi bəzən təsadüflərdən də asılıdır...

 Təsadüfləri yığaq başqa bir düşüncə torbasına, ağzını bağlayaq, zehnimizin küncünə söykəyək, adını da qoyaq: “Dursun!”

 

Biz şüurlu şəkildə bu öhdəliyi üzərinə götürmüşlərdən danışaq... 

Çox yox, bircə həftə əvvəl kimə baxırdın, meymun balasından paylaşım edirdi (Punch). Anası tərəfindən tərk edilmiş, digər meymunların yaxına qoymadıqları makaka meymunu... Dünya virtual “ağladı”, “dərdə düşdü” meymun balasına görə.  O görüntülərə, həqiqətən, ağlayan biri oldumu?

Məşhur markalardan biri meymunun sürüklədiyi, arada söykəndiyi meymun oyuncağına bənzəyən oyuncaqlar istehsal etdi. Adını da qoydu: “Punch`un anası”. Bayaqdan  meymun balasına “ağlayan”lar o oyuncaqdan aldılar uşaqlarına...  Qarşıma çıxan rəyləri də oxudum, paylaşımlara da göz atdım. Bircə ağıllı rəy vardı, onu da kişi yazmışdı: “Kapitalizm budur; sən anan üçün darıxarsan, kapitalizm sənin ananı satar”.

Kişi deyiləm, (kişilərin qadınlara nəzərən daha məntiqli və hadisələri olduğu kimi dəyərləndirdiyi elmi olaraq sübut olunub, mübahisə mövzusu belə, deyil) amma həqiqəti də gizlətməyəcəyəm. Mənim gözlərim də dolmadı makak balasının görüntülərinə baxanda.  Normal qarşıladım...  Mən öz sinif yoldaşımın 13 yaşında ana olmağının şahidi olan insanam... Mən onun da öz qızını 13 yaşında ərə verdiyini, 28 yaşında nənə olmasıyla öyündüyünü, mənə sonsuz olduğuma görə tənə etdiyini həyati hadisə kimi qarşılamış insanam.  Mən bir gecə səhərədək Tanrı Atayla, Təbiət Anayla qismətim (kiminə görə də, qismətsizliyim) üçün həsbihal edib, səhər sosial şəbəkədə asfalt üstünə atılmış çılpaq körpə şəkli görən qadınam...

Bununla belə, makaka ağlamadım... Əksinə, düşündüm ki, anasının qoynunda əzizlənənlərdən daha güclü olacaq o! Daha əzmli, daha qüvvətli, çətinliklərə sinə gərmək məqamında daha cəsur olacaq o!  Və kənardan müşahidə edincə, bu halı uşaqlarda da görürəm. İmitasiya edilmiş sevgilər uşaqları zəif edir...

Hə, burda sizə məni qınamaq şansı verirəm!  “Sən nə qanırsan uşaqla necə davranmaq lazımdır?!” sualı hazırdır zehninizdə, bilirəm.  Lazım olan andaca dilinizdən eşiyə atılır bu sonundakı nida işarəsi əminlik bildirən cümlə...  Unutmayın, immunitet təkcə fiziki bədəndə deyil, zehində də formalaşa bilir. Bu cümləyə qarşı antikorlar var düşüncələrimdə artıq...

Məni qınaya bilərsiniz, hə! Amma Şahanə Müşfiqi “Rəqəmsal “analıq”” yazısına görə qınaya bilməzsiniz! Gücünüz çatdığını düşünə bilərsiniz, amma haqqınız çatmır buna! O, gözəl anadır! O,  düşünən qadındır! O, həyata canı yanan insandır! O, mənsubu olduğu cəmiyyətin dəyişik düşən ilmələrinin fərqində olan, bu ilmələri yerbəyer etməyi arzulayan, buna çalışan vətəndaşdır! 

Yediyi yeməyin dadını çıxarmamış çəkib paylaşanları anlamaq istəyərəm. Ziyarət etdiyi tarixi, dini məkanın abu-havasını ruhundan süzdürməmiş şəkil, video çəkib paylaşanlara da güzəşt edə bilərəm. Amma əl boyda uşağın  hər anını, həyatı öyrənmək cəhdlərini, yediyini-içdiyini, güldüyünü-ağladığını çəkib dəqiqəbaşı paylaşanları, ən yaxşı mənada, qınayıram. O videolara gələn rəylər, atılan emojilər, videonun artan paylaşım sayı uşağınızın eyninə də deyil, sizin “hamı məni bəyənsin” acgözlüyünüz və yarımçıqlığınızdır. Çünki camaatdan “ay nə gözəl valideynsən!” sözünü eşitmək istəyirsiniz. Halbuki, bu cümlənin ən səmimisini elə öz uşağınız, o da 30 yaşını keçəndən sonra deyəcək... Hə, qarşıdakı 30 il sizin valideynlik öhdəliyinizi necə yerinə yetirəcəyiniz barədə suallarla dolu olacaq.

“Mən yaxşı valideyn olmuşam!” cümləsini özünüzə ancaq təsəlli mahiyyətində söyləyə bilərsiniz. O da, yenə, uşağınız 30 yaşını keçəndən sonra... İndi etdiyinizin –uşağınızı öz uşaq dünyasından qoparıb “sosial şəbəkə” adlı qaynar qazanın içinə atmağınızın ikinci adı da var biz göyçəlilərdə. Deyim, onu da öyrənin: görməmişlik! Və bu görməmişlik uşağı ehtiva etmir ha! Sizin həyatı görmədiyinizin, insan amilini tanımadığınızın,  daim tərifə olan aclığınızın ölçü vahididir!

Səmimiyyətimə kim nə qədər inanar, bilmirəm. Heç özümü kiməsə nəyləsə sübut etmək ehtiyacım da yoxdur. Amma hamının balasının xoşbəxt olmağını, bütün uşaqların uşaqlığı uşaq kimi yaşamağını istəyirəm.   Və ali təhsilli pedaqoq, yazıçı kimi sizə bir məsləhət cümləsi yazıram, valideynlər: uşağınızı özünüzdən çox sevin, bunu bacarın!

Bütün uşaqlar böyüyəndə çörək tapacaq, yatmağa bir çarpayısı olacaq, amma həyat göstərir ki, cəmiyyətin bütün fərdləri sevgini tanımır. Bunun günahını valideynlərdə görürəm! Xüsusən də, analarda...  Məni qınamaqda sərbəstsiniz, analar! Doğmağı bacardığınızla öyünməkdənsə, ana olmağın təvazökarlığını yaşasanız, qınağınızda da sevgi sezilər! Mənim sizi qınadığım kimi...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

 

 




 

 

Respublika Uşaq Kitabxanasında 34 saylı məktəbin və Kaspi Liseyinin 1-ci sinif şagirdlərinin iştirakı ilə silsilə ekskursiyalar təşkil olunub. Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Kitabxanadan məlumat verilib.

 

Ekskursiyaların əsas məqsədi şagirdləri erkən yaşlardan kitabxana mühiti ilə tanış etmək, onlarda mütaliə vərdişlərinin formalaşmasına dəstək vermək və kitaba sevgi hissini gücləndirmək olub.

Ekskursiya zamanı kitabxana əməkdaşları şagirdləri oxu zalları və nağıl otağı ilə yaxından tanış edib, kitabxana haqqında ətraflı məlumat veriblər. Uşaqlar müxtəlif mövzulu nağıl kitabları ilə tanış olub, sevdikləri nağıl qəhrəmanları haqqında fikirlərini bölüşüblər. Onlara təqdim olunan rəngarəng, şəkilli və 3D formatlı kitablar birincilərin xüsusi marağına səbəb olub və oxumağa həvəslərini artırıb.

Ekskursiya çərçivəsində 34 saylı məktəbin şagirdləri Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Mübariz İbrahimov, eləcə də Vətən uğrunda şəhid olmuş Saleh Nuruyev və Tərlan Rzayev haqqında qısa məlumatlarla çıxış ediblər. Təqdimatların məqsədi uşaqlarda vətənə sevgi, milli-mənəvi dəyərlərə hörmət və qəhrəmanlıq anlayışının formalaşdırılması olub.

Şagirdlər, eyni zamanda, kitabxana tərəfindən təsis edilmiş “Göy Qurşağı” jurnalı ilə tanış olublar. Jurnalın uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş maarifləndirici və əyləncəli rubrikaları barədə məlumat verilib, jurnalın bir neçə nömrəsi məktəbin kitabxanasına hədiyyə edilib.

Silsilə ekskursiyalar şagirdlərin kitabxana və informasiya resursları haqqında biliklərini artırmaqla yanaşı, onların mütaliəyə marağının güclənməsinə, asudə vaxtlarının səmərəli təşkili və intellektual inkişafına müsbət təsir göstərib.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

 

Çərşənbə axşamı, 03 Mart 2026 11:13

Xocalı soyqırımı ABŞ məbuatının diqqətində

 

ABŞ-nin Şimali Karolina ştatının Apeks, Fuquay Varina və Holli Springs şəhərlərində nəşr olunan və geniş oxucu auditoriyasına malik “Suburban Living” jurnalında Xocalı soyqırımının 34-cü ildönümü ilə bağlı məqalə yayımlanıb.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsindən verilən məlumata görə, Məqalə Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin dəstəyi və Şimali Karolinada fəaliyyət göstərən Azərbaycan Dostluq Təşkilatının rəhbəri Adika İqbalın təşəbbüsü ilə dərc edilib. Yazıda “Xocalıya ədalət!” beynəlxalq maarifləndirmə kampaniyasının məqsəd və əhəmiyyəti diqqətə çatdırılıb. Qeyd olunub ki, kampaniya Xocalı soyqırımı barədə beynəlxalq ictimaiyyətin məlumatlandırılması, qurbanların xatirəsinin yad edilməsi və hadisələrin unudulmaması istiqamətində həyata keçirilir. Məqalədə, həmçinin  www.justiceforkhojaly.org saytına da istinad edilib.

Məlumat üçün bildirək ki, 10 ilə yaxındır nəşr olunan jurnalda bundan öncə də Xocalı soyqırımının 30, 31 və 33-cü ildönümü ilə bağlı məqalələr dərc edilib.

 

Məqaləni ətraflı aşağıdakı linkdən oxumaq mümkündür:

 

http://hollysprings.suburbanlivingmag.com/flipbook/mobile/index.html#p=49 https://www.facebook.com/share/p/17vh46rHPX/?mibextid=wwXIfr

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

Çərşənbə axşamı, 03 Mart 2026 12:00

Cahangir Cahangirov adına 90 yaşlı Xor

(Sevincim, təəccübüm və təəssüfüm)

 

Kamalə Abiyeva, şair, publisist. “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Sən alfasan, mən betta” kimi sözlərin mahnıya dönməsini necə bəyəndik? Mikrofonla vuruşan “Elə bu bəsinizdi”ylə  nə vaxt razılaşdıq? “Beləmi cılızlaşırıq” düşündüyüm günlərin biri idi. C. Cahangirov adına xorun “Sən güldən də gözəlsən” adlı konsertinə dəvət aldım. İlahi, hamının “bəstəkar”, “şair” olduğu vaxtda, Xalq artisti Mehriban xanım Zəkinin aparıcılığının rəng qatdığı konsertdə onların ifalarını dinləmək xərçəngdən xilas olmaq kimiydi.

 

İlk dəfə 1926-cı ildə tələbə-gənclərdən ibarət xor  yaradılsa da, müəyyən çətinliklər, maneələr səbəbindən dağılır. Bu haqda tariximizin ən böyük şəxsiyyətlərindən olan Üzeyir bəy Hacıbəyli xatirələrində yazıb. Ancaq bu sənət fədaisi yenidən 1936-cı ildə Azərbaycan Dövlət Xorunu yarada bilir. Beləliklə, Azərbaycanda xor mədəniyyətinin əsasını qoyur. Üzeyir bəyin qeydlərindən görünür ki, Xor əsasən xüsusi ifaçılıq təcrübəsi olmayan, amma vokal istedadı olan gənclərdən təşkil olunur. 100 nəfərlik xor ilk gündən dördsəsli xor kimi fəaliyyətə başlayır. Üzeyir bəy  xor üçün milli repertüar hazırlayır,  kiçik xor əsərləri yazır.
Onun böyüklüyünü hələ də anlamayanların olduğunu bilmək çox ağırdır. Amma Üzeyir bəy ilk operasını səhnələşdirəndə də bunu bilirdi.  O, bütün fəaliyyətini anlamayanlara yox, xalqının gələcəyinə hesablamışdı. Əsil sənətin yaşayacağına hesablamışdı. Bu xor da yaşadı və yaşayır. Sənəti yaşadır. Sonralar xora rəhbərliyi istedadına inandığı, güvəndiyi Cahangir Cahangirova həvalə edir. Cahangirovdan sonra xora gözəl bəstəkar, xalq artisti Ramiz Mustafayev rəhbərlik edir.  

Xor ölməz Cahangir Cahangirovun adını daşıyır. 2023-cü ildən  xorun bədii rəhbəri və dirijoru sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Təranə Yusifovadır. Təranə xanım indiki BMA-nın Tarixi nəzəriyyə fakültəsində  xor dirijorluğu üzrə təhsil alıb.  Əsil sənətin yaşadığına əminlik üçün Təranə Yusifovanın üz ifadələrini, əllərinin hərəkətini izləmək məlhəm kimiydi. Bu necə ifalardı? Bu necə istedadlı gənclərdi. Bu qədər səliqəli, sadə, yaraşıqlı saç düzümündə, geyimdə səsin gözəlliyini, ifanın peşəkarlığını göstərmək olur demə. 

Üst geyiminin yarısını, bəzən hamısını unudub,  səhnəyə çıxanların hərəkətlərindən baş açmadığın, müsiqidən uzaq mahnılar oxuyanların canlı ifalarını dinləyəndə niyə belə geyinmələrini, səviyyəsiz “mahnılar” oxumalarını anlayırsan. Bunu anlamaq ağırdır. Xalq dediyin insanların belə ifaları bəyənməsi ağırdır. Özünü “sənət adamı” hesab edənlərin gündəmdə qalmaq, pul qazanmaq naminə xalqın mənəviyyatını kirləndirməsini görmək,  Tv-lərdə bəh-bəhlə təqdim olunmasına şahid olmaq çox ağırdır. Amma bir də Flora Kərimovanın,  Müslüm Maqomayevin səsini eşidirsən. Bu səslər, bu səs sahiblərinin səhnə mədəniyyəti, özünə, tamaşaçısına hörməti illərin arxasından işıq salır bu günümüzə gələcəyimizə -sənət tariximizə.  Elə işıq ki, heç vaxt sönməyəcək. Yüzlərlə belə mahnılar olsa da, bu səslərin işığında sönəcək, yox olacaq.

Azərbaycanı, onun musiqisini yaşadan sənət yaradanlar olacaq.  Xorun üzvlərinə heyrətlə baxırdım. Sevinclə baxırdım. Sənətin-musiqimizin yaşayacağna ümidlə, inamla baxırdım. Konsertdən sonra xorun bir-neçə üzvü ilə söhbətləşdim. “Niyə burda oxuyursuz? Maaş da azdı, həmişə də belə səliqəli, ciddi geyimdə olmalısız. “Niyə getmirsiz xordan?”- marağımı gizlədə bilmədim. Pərviz sualımın qeyri-ciddi olduğunu düşündü bəlkə, bilmirəm. Üzündə qəribə təbəssüm yarandı: Kimi oxuyur, kimi el şənliklərinə gedir, başqa işdə də çalışır. Burdan necə getmək olar? Axı bu sənətdir, peşəkarlıqdır, musiqidir. Əlavə gəlirin olmasa belə, sənəti sevən xordan gedə bilmir”.

Necə sevindim bir bilsəz. Sakitcə “bu həm də xalqı sevməkdi. Vətənə, xalqına sədaqətdi” dedim.

Amma təəssüf elədim ki, ən çətin dönəmlərdə 100 nəfər ifaçısı olan xorun indi 32 üzvü var. Ən azı isə 36 ifaçı olmalıdır. 32 nəfərin 20 nəfəri tam, 12 nəfəri yarımştatla işləyir.Yəni maaşları 300 manatdan bir qədər çoxdur. Onlar geyimlərini belə öz hesablarına almalı olurlar və bütün ağırlıq, əsasən, xorun bədii rəhbərinin üzərinə düşür. 2025-ci ildə prezident təqaüdünə təqdim olunması da ona da ona dəstəkdir. Təranə xanım deyir: “İşimizdə bizə dəstək olan hər kəsə təşəkkür edirəm. İstəyirəm bu sənət yaşasın. Azərbaycan müsiqisi çox gözəldi. Çalışıram, çox arzulayıram ki, dünyaya çıxaq, bizim xor mədəniyyətini, musiqimizi dünya tanısın”. Nə möhtəşəm arzu uğruna yaşayır bu gözəl xanım!

 Ona görə də heç bir maddi çətinliyə, fiziki yorğunluğa baxmadan xor sənətinin sevilməsinə çalışır. Bir-birindən maraqlı konsert proqramları hazırlayır, geyimlərin hazırlanmasına dəstək olur. Müxtəlif bəstəkar mahnılarının çox hissəsini xor üçün özü işləyir. Düşündüm ki, görəsən MN-nin bu durumdan xəbəri varmı? Yəni 36 nəfərlik xorumuz niyə olmasın ki?  İnanıram ki, MN  bu məsələyə diqqət yetirəcək, mənəvi sərvətimizi qoruyanların, yaşadanların maddi durumlarına dəstək olacaq.

 Xorun konsert biletlərinin qiymətlərini yazmıram. Utanıram. Canım sıxılır. Bahalı konsertlər də olur. Heydər Əliyev adına sarayda və ya başqa səhnələrdə cansız ifaları, musiqiyə aidiyyatı olmayan mahnıları  ilə xalqına xəyanət edənlərin konsertlərinə biletlər dəfələrlə baha olur. Amma Vətənə, xalqa, sənətə xidmət, sevgi heç bir maddiyyatla ölçülmür. Bu sənin mənəvi sərvətindir. Onu özün qorumalısan.       

2024-cü ildə Gürcüstanda keçirilən klassik musiqi ifaçılarının V1 Beynəlxalq “Word Harmony” müsabiqə-festivalında birinci yerə layiq görülən Dövlət xorunun bu il 90 illiyidir.

Bu il  həm də C. Cahangirovun 105, Ramiz Mustafayevin 100 illiyidir. İnanıram ki, səlahiyyətli təşkilatlar, MN bu yubileylərin layiqincə qeyd edilməsi üçün tədbirlər təşkil edəcək.

Hələliksə, heç bir maddi dəstək olmadan onlar könsertlərini özləri hazırlayır. Bu ayda təşkil olunan “İki könül görüşəndə” konsertində olduğu kimi. Konsertə sevimlimiz, nitqi, savadı, səs tembri ilə seçilən Dilarə xanım Əliyeva aparıcılıq edirdi. “Sizi səyahətə aparacam. Bu səyahət nə qatarla, nə təyyarə ilə olacaq. Bu səfər musiqi ilə olacaq”-dedi. Bir də dedi ki, gün var gəlir keçir, gün var hekayəsi qalır. Doğru deyirdi. Bir-birindən maraqlı tamaşalarla müşahidə olunan mahnıları, Q. Xəyal, Q. Rəvan, Ə. Nəzakət, H. Aydan, S. Mədinə, N. Zeynəb, İ. Emin,              Ə. Məmmədismayıl, M. Mədinə, Ə. Hüseyn, M. Fidan, R. Ülkər,
S. Pərvin, İ. Elvin kimi istedadlı solistlərin ifaları bir hekayə yazdı tamaşaçıların həyatına. Və bir də söz ehtiyatı tükənməyən Dilarəmiz dedi ki, gün də, ay da, il də, cavanlıq da keçər, keçməz olan sevgimizdi. Nə gözəl olardı sənətə diqqətimiz, qayğımız keçməyəydi. Sənətə sevgimiz yaşayaydı! Və səlahiyyətli təşkilatlar da bu sevgini yaşadaydı.
Musiqi xəzinəmizə əvəzsiz incilər verən C. Cahangirovun 105,  Ramiz Mustafayevin 100, C. Cahangirov adına xorun 90  illiyini layiqincə qeyd edəydik.

P. S. Ləzgi balası Xamza Abduraxmanov xorun ən gənc ifaçısıdır. BMA-nın tələbəsidir. İki ildir xorda oxuyur. Amma sənətə sevgisindən. Onu işə götürmək olmur-ştat yoxdur. Sevindim. Təəccüb və təəssüf etdim.

P.S. Sizinlə sevincimi, təəccüb və təəssüfümü bölüşdüm.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Güney Azərbaycan Poeziyası Antologiyası layihəsində Təbriz təmsilçimiz Əli Çağlanın növbəti təqdim etdiyi şair Təbrizdə yaşayan Mərcan Manafzadədir.

 

Mərcan Mənafzadə

Təbriz

 

YAŞIL YANLIŞIM

 

Sən sevimli yanlışımsan

Ən sevdalı və bilimli

Dişlənmiş almanın sağ üzü

Sən, şaftalının gəlin gedən alay dodağı

Yanlışımın başbaxanısan,

Bakirəsi

Kələmələr səsimi geyinib

At üstə gedir indi...

 

...Sən sevimli yanlışımsan

Arxanca səpdiyim suda boğulur incəliyim

Suda can verir şeirim

Kələmələrin gözləri dolur suda

Suda

        Suda

Yarpızların göz yaşı bilinmir suda...

Necəki mənim

Necəki əllərimdə fatihə olur söyüd ağacı

Və necəki sən

Mənim yaşıl yanlışımsan!

 

Sən sevimli yanlışımsan

Sənə görə tərsinə oxuyuram Quranı

Adımı da yanlış yazıram

Sigara tüstüsündə quylanmış adımı, səsimi də...

 

Sən sevimli yanlışımsan

Almalar da quşların dimdiyin sevir

Quşlar uçmurlar burda

Yelpənəklərin uçuşuna həsrətlə baxırlar

Almaların qoxusu gəlmir

Almalar

Bu bağın ağaclarının ağzında dartılır

Dəhşətli bir olayda!

Almalar

Ancaq almalar dartılır

Qoxusu damarlarda dolaşır

Arvinin burnundan qan açıldı

Laxta-laxta göy alma

Mən doğuluram.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

Çərşənbə axşamı, 03 Mart 2026 12:44

YENİ NƏŞRLƏR - Cəfər Cabbarlı, "Sevil"

Pərviz Muradov, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

 

Cəfər Cabbarlının XX əsrdə qadınların azadlıq rəmzinə çevrilən məşhur "Sevil" pyesini oxuyub bitirdim. Kitab "Xan Nəşriyyatı"nın “Buta - mini klassika” seriyasında işıq üzü görüb.

 

Əsər başdan-ayağa bizi XX əsrə səyahətə aparır. Bir çoxlarımızın da məlumatlı olduğu bu dövr üçün qadın azadlığı ciddi məsələlərdən biri idi. Biz bu pyesi oxuduqca mübarizə əzmi qazanaraq ədalətli qərarlar verə bilir, o dövrün yaşam standartlarını öyrənir və bəzi iyrənclikləri istəməsək də görürük.

Şəriət, dini inanclar, psixoloji basqı ilə qadınları idarə edən bu zümrəni birbaşa qatil də adlandırmaq olar. İstədikləri bütün əməlləri çox rahat şəkildə edən bu şəxslər öz doğma evlərinə gəldikdə isə qadınları ilə bir qulluqçu kimi rəftar edirlər. “Bilmirəm deyəndən qorxma, bilirəm deyəndən də qorxmaq lazımdır”.

Əbdüləli bəy obrazı məni ən çox əsəbiləşdirən obraz oldu pyesdə. Künc-bucaqda bütün hoqqaları edib sivil mühitdə özünü bilgili kimi aparıb, deyilən bir çox fikirlərlə razı olması bunun bariz nümunəsidir.

Dilbər obrazı da yad deyil bizə, hələ də belələrini cəmiyyətimizdə görürük əfsus ki. Azadlıq məfkurəsinə baxış bucağımız nisbi olsa da burda birbaşa mövzu qadınlara edilən çirkinlikdən bəhs edir. Hər bir halda insan haqlarımız, azad düşüncə, seçim şansımız olmalıdır. Savadsızlıq simvolu olan Sevil isə "Oxumaq və savadlı olmaq lazımdır" ideyasının bariz nümunəsidir. Digər obrazlar, digər hadisələr haqqında da geniş yazmaq olar. Amma əsərin ideyasın götürüb təhlil etməyimiz də kifayət edir bizə.

Sayqılar!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

 

3 -dən səhifə 2748

Sayt Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən 2024-cü ildə “Qeyri-hökumət təşkilatları üçün qrant müsabiqəsi” çərçivəsində Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun həyata keçirdiyi “Yeniyetmə və gənclərdə mütaliə mədəniyyətinin formalaşdırılması” layihəsinin tərəfdaşı olaraq yenilənmiş, yeni bölmələr əlavə ediımiş, layihənin təbliği üzrə funksional fəaliyyət aparılmışdır.