Coşqun Xəliloğlu, AYB-nin üzvü,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Qızmar yay günlərinin birində atam bizi bulağa aparmışdı. Bulaq dağın yamacındaydı. Hər tərəf sıx otlar və çiçəklərlə örtülmüşdü. Sanki dağlara yaşıl xalça sərilmişdi. Bulağın üstünə xeyli adam gəlmişdi. Onlar bulağın suyu ilə əl-üzlərini yuyur, ləzzətlə içirdilər. Özləri ilə gətirdikləri qabları doldururdular. Bir az gözlədikdən sonra növbə bizə də çatdı. Bulaq durna gözü kimi duru, ayna  kimi təmiz idi. Dağlardan, qayalardan süzülüb gələn buz kimi su adamın dişini sızıldatdığından bir nəfəsə içmək çətin idi. Amma içdikcə içmək istəyirdin.

Atamdan soruşdum ki, burada  cəmi bir bulaq var, bəs nəyə görə ona Cütbulaq deyirlər? Atam bir anlıq fikrə gedib:

–  Doğrusu, mən də bilmirəm, indi öyrənərik.

Atam bizdən bir az aralıda dayanmış yaşlı, nurani bir kişiyə yaxınlaşdı. Kişi suala elə həvəslə cavab verdi ki...

– Bir baxın, –  Əlini  uzadaraq yaşıllığa bürünmüş evləri göstərərdi  – biz aşağıda görünən o kənddə yaşayırıq. Əslimiz-kökümüz də oradandır. Cütbulaq haqqında babam bir əhvalat danışmışdı:

    –  Əfsanəyə görə keçmişdə bu bulaqla yanaşı ikinci bulaq da varmış. Həmin bulaq daha bolsulu imiş, daim coşub-cağlayarmış. Hər il yayda bulaqların başına xeyli adam toplaşardı.  Sularından içib sərinləyər, dincələrdilər 

Amma gördüyümüz bu bulaq bir qədər sakit və rəvan olsa da onun da suyunu içər tərifləyərdilər. Heç kəs bu bulaqlara fərq qoymadığından onlara  eyni ad – Cütbulaq adı verilmişdir.  

Bir gün gur sulu bulaq lovğalanaraq, utanmadan qonşusuna – həmin bu bulağa dedi:                                                                                                                                         –   Sən də özünü bulaq sayırsan? Sən, bulaqların gözəl adına ləkəsən. Sənə “Bulaq” demək günahdır.                                                                                                                                                                                                            Kiçik bulaq heç nə demədi. Yenə əvvəlki kimi öz axarı ilə çağlamaqda davam etdi.                 

   Gur bulaq qəzəblənərək qışqırdı:

– Sənin kimifərsiz, yönsüz bulaqla yoldaşıq etməyim bəsdir.              

O, coşdu, daşdı, elə hikkə ilə çağladı ki, elə bil, gursulu dağ çayıdır.  Suyu hər tərəfi götürmüşdü. Qəhqəhəylə axırdı.  “Mən  böyük bulağam. Daha da böyüyəcəyəm. Suyum daha da artacaq” –  deyirdi. Bulaq düz 3 gün, 3 gecə nərildəyərək köpüklənə-köpüklənə axdı.  Birdən dağ silkələndi, güclü bir gurultu qopdu. Qayalar yerindən qopub aşağı yuvarlandı... Bir az keçmiş bulağın suyu bulandı, lilləndi. Sonra  suyu azalmağa başladı. Bulaq öz məcrasına qayıtdı. Onun suyu yenə də azalmaqda davam edirdi. Nəhayət,  bulağın nəfəsi kəsildi, tamam qurudu.

Kiçik bulaq isə əvvəlki kimi aramla çağlayır, sakit-sakit axırdı. Suyu bal kimi şirin idi. Bu həmin bulaqdır, bu gün də insanlar ondan faydalanır, suyundan içib şəninə xoş sözlər deyirlər. Amma adamlar adətləri üzrə bulağa yenə də Cütbulaq deyirlər.

Babanın danışdığı “Cütbulaq” əfsanəsi  çox xoşumuza gəldi.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(07.04.2026)

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Natəvan klubunda “Hasanzadeh Events” qrupunun rəhbəri Şəfəq Həsənzadənin təşkilatçılığı ilə yazıçı-publisist, M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxananın Fəxri oxucusu Zöhrə Əsgərovanın 75 illiyinə həsr olunmuş yubiley gecəsi keçirildi. 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı xəbər verir ki, Ş.Həsənzadə tədbiri açaraq xoş, səmimi sözlərlə yubilyarı təbrik etdi. AYB-nin baş müşaviri Rauf Aslanov yubilyara gələcək yaradıcılığında uğurlar dilədi. Tədbirdə Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin direktoru, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Lətifə Məmmədova, yazıçı-publisist, politoloq Reyhan Mirzəzadə, Suraxanı rayon Ağasaqqallar Şurasının sədri Vəli Qaraçaylı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin “Bədii tərcümə, ədəbi əlaqələr mərkəzinin” sədri, publisist Əsəd Cahangir, yazıçı  Səidə İkiqai, şair, yazıçı Sevinc Ağa Xəlilqızı və b. çıxış etdilər. Hər bir çıxışçı  Zöhrə xanımla tanışlığını, onun  kitablarının oxucusu olduğunu bildirdi.

Tədbirdə Zöhrə Əsgərovanın uşaqlar üçün yazdığı kitablar təqdim olundu. “Hasanzadeh Events” qrupunun  üzə çıxardığı, onlara dəstək olduğu  istedadlı uşaqların iştirakı tədbiri daha da maraqlı etdi.

Tədbirdə Z.Əsgərovanın uşaq  kitablarının oxucuları – məktəblilərlə  maraqlı sorğu-sual, kitablar haqqında təəssüratlar səslənmişdir. Onların valideynləri ilə yanaşı müəllimlərdən Fəridə Acalova, Rəqsanə  Yunusova, 45 №-li  uşaq bağçasının müəllimi Aynurə xanım iştirak etmişlər. Onlar tədbirin səmərəli  keçməsi üçün şagirdləri yazıçının kitabları ilə tanış etmiş və oxumuşlar. Tədbir olduqca maraqlı fikir mübadilələri ilə yadda qalmışdır.   

Tədbirdə peşakar vokalla məşğul olan Leopold və Mstislav Rostropoviçlər adına 21 nömrəli onbirillik Musiqi Məktəbinin şagirdi Raul Həmidov “Sole-mio” ariyasını ifa etmişdir. Nağıllar və hekayələr tədbirdə öz ikinci həyatını yaşadılar.

Tədbirin əsas qəhrəmanı yazıçı-publisit Zöhrə Əsgərova  bu görüşdən çox məmnun qaldığını bildirdi. Hər bir uşağın qəlbində yuva quran arzuların qanad açdığı bir görüşə  bənzəyirdi. Yazıçının tədbir iştirakçılarına müraciəti: “Şəfəq xanıma dərin minnətdarlığımı bildirirəm. Bu günün özəllyi odur ki, uşaq kitablarımın oxucuları əziz uşaqlarla nağıllar, hekayələr dünyasına qovuşduq. Onların sualları, fikirləri yazıçı üçün çox vacibdir. Bu istedadlı uşaqların mənəvi yüksəlişində, təbliğində Şəfəq xanımın rolu böyükdür. Gələcək nəslin sağlam köklər üzərində tərbiyələnməsi istiqamətində Şəfəq  xanım böyük həvəslə, məhəbbətlə çalışır. Mən bunun canlı şahidiyəm. Mən uşaqlarla keçirdiyim bu gözəl, unudulmaz saatları ömrüm boyu şirin bir xatirə kimi heç vaxt unuda bilmərəm. Nə yaxşı ki, 75 illik yubileyimə bu möhtəşəm, maraqlı tədbir böyük sevinc rəngləri qatdı. Sanki bir ailə kimi tədbirə toplanmışıq. Bu  gözəlliyi, enerjini Şəfəq xanım  yarada bilmişdir. Görüşdə mən də uşaqlaşmış, onların saf,  məhəbbət dolu dünyasına qovuşmuşdum. Bu tədbir nəinki kitab  bayramı, öz Vətəninə, mədəniyyətinə, milli köklərinə  bağlı insanların bir-biri ilə yaxın, səmimi ünsiyyətidir”.

Yubilyar-yazıçı tədbirdə iştirak edən uşaqlara öz avtoqrafı ilə “Burdan mələk ötüb...”, “Baba niyə küsdü?” kitablarını hədiyyə etdi və qeyd etdi ki, cənnət qoxulu  uşaqlar bizi daha mərhəmətli, məhəbbətli olmağı öyrədir. Əslində dünyanın bütün uşaqları məhəbbət dilində danışır. Belə bir deyim var: “Dünyanı uşaqlara verə bilmiriksə, qəlbimizi verək”.

Tədbirin əsas məqsədi uşaqların kitablarla dostluğunu daha da möhkəmləndirmək, tərbiyəvi əhəmiyyətli nağıl və hekayələrin müsbət baş qəhrəmanlarından  örnək almağı bacarmağı onlara aşılamaq idi. Uşaq kitabları təkcə uşaqlara deyil, həmçinin  onların ailə üzvləri üçün də nəzərdə tutulub. A.P.Çexovun fikridir: “İnsanı yaxşı tanımaq üçün onun uşaqlığını öyrənmək lazımdır”.

Tədbirdə uşaqlar çox fəallıq göstərdilər, yazıçının hekayələrini müzakirə etdilər, müəllifə çoxsaylı suallar verdilər.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(07.04.2026)

Xaçmazda fəaliyyət göstərən Murad Qudyalçaylı adına “Ulduzlar” Ədəbi Məclisi növbəti dəfə bir araya gəlib. Bu dəfə səhər naharında. 

Azərbaycan Yazıçılar Birliyi (AYB) Quba bölməsinin rəhbəri, bayraqdar şair Ramiz Qusarçaylı, həmçinin Orta Asiya və Güney Qafqaz Söz Azadlığı Şəbəkəsinin (CASCFEN) sədri, Əməkdar jurnalist Nadir Azərinin və Bayraqdar Media-nın baş redaktoru Azər Həsrətin də qatıldığı Məclis yenə də özünün təmtərağı, ruh yüksəkliyi ilə diqqət çəkib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Ədəbi Məclisdən verilən məlumata görə, Məclisin baş katibi, AYB və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, şair Aqşin Dadaşoğlu açılış nitqində ötən müddət ərzində görülən işlər haqqında qısa məlumat verib. O, özəlliklə də “Ulduzlar”ın üzvlərinin media fəallığını qeyd edib.

Süfrə arxasında söhbətlərdə Ramiz Qusarçaylı, Nadir Azəri və digərləri “Ulduzlar”ın son dövrlərdə sürətlə irəli çıxmasını xüsusi vurğulayıblar. Bildirilib ki, Xaçmaz kimi ucqar bir rayonda ədəbiyyat sahəsində bu qədər fəallıq nəinki Bakıda, ümumiyyətlə Azərbaycanın hər yerində, hətta ölkədən kənarda da diqqət çəkməyə başlayıb.

Eyni zamanda Ramiz Qusarçaylı keçirilməsi nəzərdə tutulan ədəbi yarışmayla bağlı ilkin məlumatları paylaşıb. O, qeyd edib ki, bölgə yazarlarının fəallığını daha da artırmaq, həmçinin yeni yazarları motivə etmək üçün belə yarışmalar vacibdir.

Nadir Azəri isə bildirib ki, rəhbərlik etdiyi qurum “Ulduzlar”ın bəzi üzvlərini öz sıralarına qəbul edib. O, deyib ki, CASCFEN hər zamankı kimi fəaliyyətini daha geniş təşkil etməkdə qərarlıdır. Bu baxımdan Aqşin Dadaşoğlunun quruma üzv qəbul edilməklə bərabər Quba-Xaçmaz bölgəsi üzrə təmsilçi təyin edilməsi də qərara alınıb.

Nadir Azəri daha sonra Aqşin Dadaşoğlu başda olmaqla CASCFEN-in yeni üzvlərinə vəsiqələrini təqdim edib.

Məclisin gedişində Ramiz Qusarçaylı AYB sədri, Xalq yazıçısı Anarla telefon əlaqəsi yaradıb, o da məsafədən Məclisə qoşulub. Anar “Ulduzlar”, eləcə də Şimal bölgəsində ədəbiyyat sahəsində görülən işlərlə bağlı xoş sözlər deyib, Məclis iştirakçılarına xoş diləklərini çatdırıb.

Məclisdə tarda canlı ifalar dinlənilib, şairlər öz şeirlərini səsləndiriblər. Eyni zamanda rəssam, şair Firudin Həvəskarın yeni çapdan çıxmış iki kitabı da təqdim edilib. Qərara alınıb ki, kitabların ayrıca təqdimatı keçirilsin.

Məclisdə şairlər Məmməd Qədir, Sabir Nemət, Cümşüd Aydəmir, Mövlan Şahid, İbrahim Ağçaylı, Səxavət Ənvəroğlu, Firudin Həvəskar, Gözəl Azay, Rübabə Mustafa, Səməd Asifoğlu, Kənan Rahi öz şeirlərini səsləndirib, fikir mübadiləsi aparıblar.

Ustad şair Ramiz Qusarçaylı və Aqşin Dadaşoğlunun da şeirləri böyük şövqlə qarşılanıb.

Toplantıda çıxış edən Xaçmazdakı Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru Könül Əskərova dövlətin ədəbiyyata və ədəbiyyat adamlarına diqqətini vurğulayaraq başçılıq etdiyi qurumun da hər zaman bu siyasətə sadiq olduğunu deyib.

Pedaqoq, qiraətçi Nəzakət Əliyevanın təqdim etdiyi şeirlər isə bir başqa həvəslə dinlənilib.

Müşfiq Sabiroğlu və İbrahim Ağçaylının tar ifaları da Məclisə əlavə rəng qatıb.

Tədbirdə iştirak edən Əməkdar jurnalist Azər Həsrət çıxışında “Ulduzlar”ın özəlliklə media sahəsində çox irəli çıxdığını vurğulayıb. O, bildirib ki, gənclərin, yetişməkdə olan nəslin tərbiyəsində belə məclislərin yeri olduqca önəmlidir. Bu baxımdan dövlət siyasətinin gerçəkləşməsində “Ulduzlar”ın əvəzsiz rolunu qeyd edən çıxışçı belə fəaliyyətləri daha da genişləndirməyin, artıq daha geniş auditoriyalara çıxmağın vacib olduğunu deyib.

Sonda qeyd edək ki, CASCFEN sədri Nadir Azəri aprelin 1-də 5 yaşı tamam olmuş Bayraqdar Media-nın kiçik yubileyi ilə bağlı baş redaktor Azər Həsrətə rəhbərlik etdiyi qurumun diplomunu da təqdim edib.

Məclis ənənəvi xatirə şəkli çəkdirməklə yekunlaşıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)

Turanə Orucova,

İncəsənətin Tərəqqisinə Dəstək İctimai Birliyinin sədri.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Azərbaycan zəngin mədəni irsi və milli dəyərləri ilə həm regionda, həm də qlobal səviyyədə seçilir və beynəlxalq arenada nüfuzunu artırır. Mədəniyyət artıq yalnız irsin qorunması sahəsi kimi deyil, həm də iqtisadi dəyər yaradan və cəmiyyətin inkişafına təsir göstərən mühüm faktor kimi qiymətləndirilir. Son illərdə tarixi abidələrin bərpası, mədəniyyət ocaqlarının yenidən qurulması, muzey və teatrların müasirləşdirilməsi istiqamətində həyata keçirilən layihələr bu sahəyə dövlət səviyyəsində göstərilən diqqətin bariz nümunəsidir.

Mehriban xanım Əliyevanın rəhbərliyi ilə həyata keçirilən sosial və mədəni layihələr gənclərin milli irsə bağlılığını artırmaqla yanaşı, cəmiyyətin hər təbəqəsinə mədəni dəyərləri çatdırır.

İqtisadi baxımdan mədəniyyət sahəsinə yatırılan investisiyalar uzunmüddətli sosial və maliyyə dividendləri formalaşdırır. Mədəni tədbirlərin təşkili, beynəlxalq festivalların keçirilməsi və yaradıcı sənayelərin inkişafı Azərbaycanın qlobal mədəni məkanla inteqrasiyasını gücləndirir. Bu isə ölkəyə turist axınının artmasına, yeni iş yerlərinin yaranmasına və xidmət sektorunun genişlənməsinə səbəb olur.

Siyasi aspektdən yanaşdıqda isə mədəniyyət “yumşaq güc” (soft power) kimi çıxış edərək Azərbaycanın beynəlxalq imicinin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Ölkəmizin zəngin mədəni irsinin dünyada tanıdılması, milli dəyərlərin beynəlxalq platformalarda təqdim olunması Azərbaycanın nüfuzunun artmasına və etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyinin möhkəmlənməsinə töhfə verir. Mehriban xanım Əliyevanın təşəbbüsləri bu prosesdə xüsusi rol oynayır, ölkəmizin mədəni diplomatiyasını gücləndirir və milli irsimizi beynəlxalq səviyyədə təmsil edir.

Gənclərin mədəniyyətə cəlb olunması da bu siyasətin əsas istiqamətlərindəndir. Milli irsə bağlı, dünyagörüşü geniş və yaradıcı düşüncəyə malik gənc nəslin formalaşdırılması dövlətin gələcək inkişaf strategiyasının əsas sütunlarından biri hesab olunur. Bu məqsədlə həyata keçirilən layihələr gənclərin həm milli kimliyə bağlılığını artırır, həm də onların qlobal mühitdə rəqabət qabiliyyətini gücləndirir.

Bütün bu yanaşmalar göstərir ki, Azərbaycanda mədəniyyət sahəsi iqtisadi inkişaf və siyasi strategiya ilə sıx vəhdət təşkil edir. Bu inteqrasiya olunmuş model ölkənin davamlı inkişafını təmin edən mühüm amillərdən biri kimi çıxış edir.

Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi və Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevanın diqqəti ilə həyata keçirilən siyasət nəticəsində Azərbaycan mədəniyyətin qorunması və inkişafı ilə yanaşı, onu iqtisadi və siyasi gücə çevirən uğurlu bir model ortaya qoymuşdur. Bu model gələcəkdə daha böyük nailiyyətlərin əldə olunacağına və Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin daha da güclənməsinə zəmin yaradır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)

Həcər Atakişiyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Bu ilin də Novruz bayramı arxada qaldı. Amma Novruz təəssüratlarfı hələ də bizimlədir. Elə bu abu-havayla da gəlin baxaq, görək Novruz bayramı motivləri Azərbaycan ədəbiyyatında necə işıqlandırılıb?

Novruz bayramı Azərbaycan xalqının ən qədim və zəngin mədəni irs nümunələrindən biridir. Təbiətin oyanışını, baharın gəlişini və yeni ilin başlanğıcını simvolizə edən bu bayram minilliklər boyu xalqın həyatında mühüm yer tutmuşdur. Novruz yalnız mövsümi bir bayram deyil, həm də yenilənmə, həyatın davamlılığı, ümid və birlik ideyalarını özündə birləşdirən mənəvi dəyərdir. Azərbaycan xalqının məişətində, adət-ənənələrində və dünyagörüşündə mühüm yer tutan Novruz bayramı ədəbiyyatda da geniş şəkildə əks olunmuşdur. Klassik poeziyadan müasir nəsrə qədər bir çox Azərbaycan şair və yazıçıları Novruzun yaratdığı bahar ovqatını, təbiətin dirçəlişini və insanların sevinc hisslərini öz əsərlərində bədii şəkildə təsvir etmişlər.

Novruz bayramı və Azərbaycan folkloru

Novruz bayramı Azərbaycan folklorunun ayrılmaz hissəsidir. Bu bayramla bağlı formalaşmış adət-ənənələr, mərasimlər və inanclar xalqın zəngin mədəni yaddaşını əks etdirir. Novruz ərəfəsində qeyd olunan çərşənbələr, tonqal qalamaq, səməni yetişdirmək, papaq atmaq və digər mərasimlər xalqın qədim inanclarını və həyat fəlsəfəsini özündə ehtiva edir. Folklor nümunələrində Novruz bayramının əsas simvollarından biri səmənidir. Səməni həyatın və bolluğun rəmzi hesab olunur. Tonqal isə təmizlənmə və yenilənmə ideyasını ifadə edir. Novruz mərasimlərində iştirak edən Kosa və Keçəl obrazları isə xalq teatrının və folklor ənənələrinin bir hissəsi kimi çıxış edir. Bu folklor motivləri Azərbaycan ədəbiyyatında da geniş şəkildə istifadə olunmuş və bədii əsərlərdə müxtəlif formalarda əks etdirilmişdir.

Klassik Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz motivləri

Azərbaycan klassik poeziyasında bahar motivləri xüsusi yer tutur. Bu motivlər əsasən təbiətin dirçəlişi və həyatın yenilənməsi ilə bağlıdır. Böyük Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvi yaradıcılığında bahar təsvirləri mühüm yer tutur. Onun məşhur əsərlərindən biri olan Yeddi gözəl poemasında baharın gəlişi poetik təsvirlərlə təqdim edilir. Nizami baharı insan həyatında yenilənmə və mənəvi dirçəliş rəmzi kimi təqdim edir. XII əsr Azərbaycan poeziyasının görkəmli nümayəndəsi Xəqani Şirvani də bahar və təbiət motivlərini qəsidə və qəzəllərində geniş istifadə etmişdir. Onun əsərlərində çiçəklənən bağlar, açan güllər və təbiətin canlanması kimi təsvirlər baharın poetik obrazını yaradır. Klassik Azərbaycan poeziyasının digər böyük nümayəndəsi Molla Pənah Vaqif yaradıcılığında da bahar motivləri geniş yer tutur. Onun şeirlərində təbiətin gözəlliyi, açan güllər və yaşıl çəmənlər canlı və realistşəkildə təsvir edilir.

XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz mövzusu

XIX əsrdə Azərbaycan ədəbiyyatında xalqın milli-mədəni dəyərlərinə və ənənələrinə maraq daha da artmışdır. Bu dövrdə yazıçılar və alimlər xalqın qədim mədəniyyətini və folklorunu araşdırmışlar. Maarifçi alim və yazıçı Abbasqulu ağa Bakıxanov özünün məşhur əsəri olan Gülüstani-İrəm kitabında Azərbaycan xalqının tarixi və mədəniyyəti haqqında geniş məlumat vermişdir. Bu əsərdə xalqın qədim adət-ənənələri ilə yanaşı Novruz bayramına dair məlumatlar da yer alır.

XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz motivləri

XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz və bahar mövzusu daha geniş şəkildə işlənmişdir. Bu dövrdə yazıçılar Novruzu milli kimliyin və mənəvi dəyərlərin simvolu kimi təqdim etmişlər. Görkəmli şair Səməd Vurğun yaradıcılığında bahar və təbiət motivləri mühüm yer tutur. Onun şeirlərində baharın gəlişi, təbiətin oyanışı və insanların sevinc hissi poetik şəkildə təsvir olunur. XX əsr Azərbaycan poeziyasının digər görkəmli nümayəndəsi Mikayıl Müşfiq də bahar mövzusuna xüsusi diqqət yetirmişdir. Onun məşhur şeirlərindən biri olan Yenə o bağ olaydı əsərində baharın yaratdığı gözəllik və sevinc hissi poetik dillə təqdim olunur. Azərbaycan nəsrində də Novruz və xalq həyatının təsviri müəyyən əsərlərdə öz əksini tapmışdır. Bu baxımdan görkəmli yazıçı İsmayıl Şıxlının məşhur romanı Dəli Kür xüsusi diqqətə layiqdir. Əsərdə Azərbaycan kəndhəyatının geniş panoraması təqdim olunur və xalqın məişəti, adət-ənənələri bədii şəkildə təsvir edilir. Baharın gəlişi və insanların sevinc ovqatı Novruz bayramının yaratdığı ümumi atmosferi xatırladır. Bu dövrdə həmçinin görkəmli dramaturq Cəfər Cabbarlı və şair Rəsul Rza kimi ədiblərin yaradıcılığında da milli-mədəni dəyərlərin təsviri mühüm yer tutur.

Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz motivləri

Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz mövzusu milli kimlik və mədəni yaddaş kontekstində təqdim olunur. Müasir yazıçılar bu bayramı xalqın birlik və həmrəylik rəmzi kimi təsvir edirlər. Bu baxımdan müasir Azərbaycan ədəbiyyatının tanınmış nümayəndələri olan Anar və Elçin əsərlərində xalqın milli ənənələri və mədəni dəyərləri mühüm yer tutur. Novruz bayramı Azərbaycan ədəbiyyatında yalnız baharın gəlişini ifadə edən mövzu deyil, həm də yenilənmə, ümid və həyatın davamlılığı ideyalarını əks etdirən mühüm bədii motivdir. Klassik poeziyadan müasir ədəbiyyata qədər bir çoxəsərlərdə Novruz və bahar motivləri müxtəlif formalarda təqdim edilmişdir. Azərbaycan ədibləri bu motivlər vasitəsilə xalqın qədim ənənələrini və mədəni dəyərlərini ədəbiyyat vasitəsilə yaşatmış və gələcək nəsillərə çatdırmışlar.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)

Adil Əliyev və Nurlanə Cərullaqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Müəlliflərdən:

Adil Əliyev:

Bu əsərin yazılmasına səbəb, görmə məhdudiyyəti olan dinləyicimdə yazıçılığa aid bir qığılcımın görünməsi oldu. “Dinləyici” dediyimə gəlincə, mən, Adil Əliyev Zaməddin oğlu, görmə məhdudiyyəti olan şəxslərin Sosial Reabilitasiyası Mərkəzində işləməkdəyəm və burada mərkəzimizə müraciət edən şəxsləri pasiyent, müraciətçi ya da ki xəstə deyil,“dinləyici” adlandırırıq. Nurlanə Eyvazova Cərulla qızı adındakı bu dinləyicimə də həm psixoloji dəstək, həm də həyatında motivəedici bir başlanğıc vermək üçün üç aylıq bir zaman ərzində birlikdə ərsəyə gətirdiyimiz bir əsər olmaqla yanaşı, həm də yazmaq, fikirlərini doğru şəkildə ifadə etmək, təsvir və təsəvvür kimi xüsusiyyətlərin inkişafı üçün bir cür kurs keçilmiş oldu.

Nurlanə Cərullaqızı:

Reabilitasiya mərkəzinə gələnə və orada Adil müəllimlə tanış olana qədər yazıçılıq mənim üçün sadəcə əlçatmaz bir xəyal idi. Mərkəzə necə gəldiyimə gəldikdə isə, mən Eyvazova Nurlanə Cərulla qızıyam. 1992-ci il dekabrın 14-də Zərdab rayonunun Məmmədqasımlı kəndində, 5 uşaqlı bir ailənin ilk, tək və tam görmə məhdudiyyətli övladı olaraq dünyaya gəlmişəm. Bakıda görmə imkanları məhdud olan uşaqlar üçün xüsusi internat məktəbi mövcud olsa da, təəssüf ki, bu hüquqdan yararlana bilməmişəm. Reabilitasiya mərkəzinə isə bir-birini əvəz edən 29 mənasız ildən sonra — 2021-ci ilin 22 fevral tarixində — özüm kimi görmə məhdudiyyətli olan qohumlarımın köməyi ilə gəldim. Məhz bu mərkəzdə özümün insan olduğumu, tək olmadığımı, yoldaşlarımın varlığını və bir gün yazar ola biləcəyimi anladım. Bu anlayışı isə mənə Adil müəllim qazandırdı. Uşaqlıqdan yazmağa böyük marağım olsa da, təəssüf ki, bu arzumu həyata keçirmək üçün nə yazı vasitəm, nə də imkanım vardı. “Qaranlıq adamı” adlandırdığım povesti yazmağa isə 2015-ci ilin mart ayında, bir televiziya kanalında yayımlanan sosial-analitik verilişin təsiri ilə başladım. Verilişdə gözləri görməyən həyat yoldaşını həkimə gətirən bir qadının söylədiyi dərin mənalı sözlər məni dərindən sarsıtdı və bu hekayəni yazmağa sövq etdi. Bu hekayəni yazmaqda əsas məqsədim siz — dəyərli oxuculara — müəyyən sosial və insani mesajları çatdırmaqdır. Əgər hekayəni diqqətlə oxusanız, nə demək istədiyimi anlayacaq və vermək istədiyim mesajı qəbul edəcəksiniz. Sözümün sonunda isə bu hekayənin ərsəyə gəlməsində böyük rolu olan dəyərli Adil müəllimə səmimi təşəkkürümü bildirirəm. Eyni zamanda, ola biləcək hər hansı nöqsanlara görə əvvəlcədən siz oxuculardan üzr istəyir, xoş oxu təcrübəsi arzulayıram.

QARANLIQ ADAMI

Povestdən bir parça

Əmrah arvadı Bahar və qızı Afətlə birlikdə Bakının Qala qəsəbəsində yaşayırdı. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunda dünyaya gələn Əmrah anadangəlmə tam görmə məhdudiyyətli idi. Vəziyyətinə görə körpə ikən doğma ailəsi onu soyuq bir qış günündə karton qutuya qoyaraq məscidin qarşısına atmışdılar. Həmin vaxt məsciddən namaz qılmaqdan qayıdan Məhəmməd adlı bir kişi Əmrahın ağlamasını eşidir. Körpənin səsi gələn tərəfə baxan Məhəmməd karton qutunun içərisində əskiyə bükülmüş vəziyyətdə olan yeni doğulmuş bir körpəni görür. Bir neçə dəqiqə ətrafına baxan, lakin heç kimi görməyən Məhəmməd nəhayət körpəni oradan götürüb o illərdə yaşadığı Cəhri kəndindəki evlərinə gətirir və arvadı Zəhra ilə birgə gözləri görməyən, buna görə də ailəsi tərəfindən istənilməyib atılan bu körpəni övladlığa götürür, adını da Əmrah qoyurlar. Hər ikisi də ona doğma balaları kimi yanaşır, heç bir zaman qızları Həcər və Aynurdan ayırmırlar.

Baharı da Əmraha onlar seçmişdilər. Bahar qaraçı tayfasına mənsub bir qız idi. Altı uşağın ən böyüyü olan Bahar atasını kiçik yaşda itirmiş, ögey ata əlində böyümüşdü. Onlar ailəcə mövsümi işlərdə işləyirdilər. Ancaq Bahar bu həyatdan razı deyildi. O, bir an əvvəl bu həyatdan canını qurtarmaq istəyir, ögey atasının ona zülm etdiyini düşünürdü. Buna görə də Əmrahla evlənməyi özü üçün yeganə çıxış yolu olaraq seçmişdi.

Yaz günü idi… Yeni-yeni yaşıllaşmağa başlayan təbiət və çiçək açan ağacların xoş ətri yazın gəlişindən xəbər verirdi. Səhər saatları idi.

Əmrah yuxudan təzəlikcə durmuş, kreslosunda oturub məlahətli səsi ilə “Gedək üzü küləyə”mahnısını oxuyurdu. Bahar isə “Səhərdən axşama kimi yu-yığışdır, sil-süpür, sanki bu dünyaya çətinlik çəkməyə gəlmişəm. Evdə eşşək kimi işlədiyim bəs deyil, hələ üstəlik dərzi sexində də işləyirəm. Of Allahım, of... Axı bu nə vaxta kimi belə davam edəcək? “Yağışdan qaçdım, yağmura düşdüm,” - deyə-deyə deyinərək mətbəxdə səhər yeməyini hazırlayırdı. Bu vaxt dərsə hazırlaşan Afət atasının yanına gəldi və mehriban səslə: — Mənim yaraşıqlı atam, bu gün necə hiss edir özünü? — dedi.

— Aa, mənim ağıllı balam, nə erkəndən qalxmısan? — deyə Əmrah gülümsəyərək dilləndi. — De görüm, dərsinin vaxtına nə qədər var?

— Bir saat.

— Onda gəl, yazdığın inşanı bir də nəzərdən keçirək.

 — Yazdığım yox, yazdığımız inşanı nəzərdən keçirək.

— Yaxşı, mənim ağıllı balam, elə olsun.

Əmrah razılıq əlaməti olaraq gülümsədi. Bu vaxt Bahar əlində çay fincanı ilə otağa girdi və çayından bir qurtum alıb: — Nə inşası? — deyə qaşlarını çataraq Afətin üzünə baxdı.

— Ana, ümumrespublika üzrə inşa müsabiqəsi keçirilir. Bizim məktəb də bu inşa müsabiqəsinə qoşulub, — deyə Afət cavab verdi. — Əgər məktəbimiz birinci yeri tutsa, onda məktəbimizə yeni texnoloji avadanlıqlar veriləcək.

 — Sənə nəsə verəcəklər? — deyib Bahar baxışlarını Afətin üzündən çəkmədən növbəti sualını verdi.

 — Yox. — Afət başını tərpətdi.

 — Onda bunun sənə nə xeyri var? — Bahar qızının məktəb üçün bu qədər canfəşanlıq göstərməsinə təəccübləndi. Afət susdu. Əmrah qızının çətin vəziyyətə düşdüyünü anlayıb söhbətə qarışdı:

— Bahar, niyə belə deyib qızı ruhdan salırsan? Məktəbə verilən o avadanlıqlardan Afət də istifadə edəcək. Axı o da həmin məktəbin şagirdidir. Bir də ki, məktəb insanın ikinci evi kimidir.

 Bahar Əmraha tərəf çevrilib: — Elə danışırsan ki, elə bil məktəb zad oxumusan, — dedi.

Əmrah təhsil almamışdı. Bakıda gözdən əlil uşaqlar üçün xüsusi internat məktəbi olsa da, Məhəmmədlə Zəhrə onsuz da körpəykən tərk edilən bu uşağı “bu dəfə də bizdən uzaq qalıb ayrılıq yaşamasın” deyib ora göndərməyə qıymamışdılar. Ancaq sonradan bunun peşmançılığını çəkmiş, Əmrahın iti zəkasının və gözəl səsinin olduğunu görüb bunları dəyərləndirməsinə imkan vermədikləri üçün ölənədək vicdan əzabı duymuşdular.

— Ana, bəsdir, — deyə Afət etiraz etdi.

— Yaxşı-yaxşı, özünüz bilərsinz. Mən işə getməliyəm. Mənim sizin kimi boş-boş işlərə sərf edəcək vaxtım yoxdur, — deyib Bahar tez mətbəxə keçdi və əlindəki fincanı mətbəx tezgahının üstünə qoyduqdan sonra oradan da yataq otağına keçib üzərini dəyişərək evdən çıxdı.

Atasının qanının qaraldığını görən Afət isə sakitcə onun başını sığallayıb: — Ata, sən anama fikir vermə. O nə dediyini bilmir, — dedi. — Gəl, inşanı birlikdə nəzərdən keçirək.

Onlar birgə yazdıqları inşanı nəzərdən keçirdikdən sonra mətbəxdə yemək masasının arxasında əyləşdilər. Afət atasının doğum günündə özünün hədiyyə etdiyi, üzərinə “Yaraşıqlı atama biricik qızından hədiyyə” sözləri yazılan fincana çay süzdü. Əmrah əli uzadan kimi fincanı dərhal tanıdı və o saat üzündə yaranan xoş bir təbəssümlə boşda qalan sağ əlini yanında oturan qızının boynuna keçirib: — Mənim görən gözüm... Yaxşı ki, varsən. Mənim qaranlıq dünyama günəş kimi işıq saçırsan, — dedi.

 — Sən də yaxşı ki, varsan, mənim ağıllı, yaraşıqlı, mehriban atam, — deyib Afət də eyni səmimiyyətlə qollarını atasının boynuna doladı. — Sənin kimi atam olduğu üçün xoşbəxtəm.

Ata-bala birgə səhər yeməyini yedikdən sonra Afət ayağa qalxdı və atasına xitabən: — Mən buraları yığışdırıb dərsə gedirəm, — dedi.

— Get, qızım, get, — Əmrah başını tərpətdi.

 Afət yeməyini yedikdən sonra tələsik halda qabları yuyub yerinə yığmağa başladı.

- Həcər bibin necədir? - deyə Əmrah birdən soruşdu:

- Yaxşıdır, - Afət cavabverdi.

Həcər Afətin bibisi, eyni zamanda da müəlliməsi idi.

Əmrah: — Məndən ona salam deyərsən, — dedi və əlavə etdi: - Bir də deyərsən ki, onun üçün çox darıxmışam.

 — Baş üstə, cənab yaraşıqlı,— deyib Afət mətbəxi səliqəyə saldıqdan sonra atası ilə sağollaşıb evdən çıxdı.

***

Baharın iş yeri evindən yarım saatlıq piyada məsafəsində yerləşirdi.

İş yerinin qapısının açıq olduğunu görüb tələsik addımlarla içəri girən Bahar içəridə müdiri və həm də rəfiqəsi olan Dilbəri gördü.

— Sabahın xeyir, Dilbər.

 — Sabahın xeyir, -Dilbər də Baharı salamladı.

— Deyəsən, səndən başqa hələ heç kim gəlməyib? -Bahar ətrafına göz gəzdirib soruşdu.

 — Hə, hələ gəlməyiblər. Dilbər başını tərpətdi. — Xadimə indilərdə gələcək. Bugün bir az gecikəcəyini demişdi. Buyur, əyləş, nəfəsini dər. Evdə nə var, nə yox? Salamatçılıqdır?

— Eh, evdir də, — Bahar yorğun səslə dilləndi, — Yaxşıdırlar. Ancaq mən özümü elə yorğun hiss edirəm ki, gəl burda işlə, get evdə işlə. Lap çaşıb qalmışam. Bilmirəm neyniyim. Hansı işin arxasınca gedim. Bütün evin yükü mənim çiyinlərimin üzərindədir. Məndən başqa evə pul gətirən yoxdur. Əmrahın vəziyyətini də özün bilirsən.

— Hə, səni başa düşürəm. Dilbər azacıq sükutdan sonra dilləndi: — Qulaq as, nə deyəcəyəm sənə! Ərimin iş yerinin yaxınlığındakı bir klinikaya gələn həftə xaricdən bir göz həkimi, nə deyirdilər ona, hə, professor gələcəkmiş. Bəlkə Əmrahı onun yanına aparasan? Ən azından bir ümid. Bəlkə bir əlac edər?

—Doğrudan? Baharın ani olaraq gözləri parıldadı. — Eh, bacı, elə yaxşı olar ki, mənim də yüküm azalar. — Hə, — Dilbər davam etdi. — Amma əvvəlcə həkimin qəbuluna yazılmaq lazımdır. Mən sənə klinikanın telefon nömrəsini ərimdən alıb verərəm. Bu xəbəri də o demişdi mənə.

— Hə, çox sağ ol, bacı.

Bahar müşkül bir işdən qurtulmuş adam kimi rahat bir nəfəs alıb sözünə davam etdi: — Düzdür, Əmrah buna yaxşı yanaşmayacaq. Özü bilər. Ya müalicə olunub sağalacaq, ya da...

 — Ya da nə? Dilbər duruxdu.

— Eh, heç nə.

Bahar başını yırğaladı. İçəri xadimənin girməsi ilə söhbət kəsildi və hər kəs öz işi ilə məşğul olmağa başladı.

***

Məktəbin uzun dəhlizinin başındakı böyük pəncərəsindən içəri düşən işıq tam olmasa da, dəhlizi işıqlandırırdı. Hamısı sonuna qədər açıq olan hər iki tərəfdəki qapılar da dəhlizin işıqlandırılmasında pəncərəyə elə bil köməklik edirdi. Dərsə zəng vurulmadan öncə böyük və kiçik siniflərin uşaqları bir-birinə qarışmışdı. Kimiləri səs-küy salaraq qaçışır, kimiləri də sinfin qapısı önündə toplaşaraq nələri isə maraqla müzakirə edirdilər. Bu vaxt tələsik addımlarla məktəbə doğru gələn Afət qapının ağzında bu gün növbətçi müəllimə olan bibisi Həcərlə qarşılaşdı.

— Sabahın xeyir, qızım!

— Sabahın xeyir, bibi. Gecikməmişəm ki?

— Yox, həmişəki kimi tam vaxtında gəlmisən, — deyə Həcərin mehriban səsinə gülümsəmə də əlavə olundu.

— Budur, yazdığımız inşamızı gətirmişəm, — deyib Afət əlində hazır tutduğu A4 vərəqini göstərdi.

— Necə yəni yazdığınız? — deyə Həcər bir az üzünə ciddi ifadə verməyə çalışdı.

— Ah, bibi, mən bu inşanı atamla birgə yazmışam axı, — Afət gülümsədi.

— Hə, indi başa düşdüm. Bu arada de görüm qardaşım necədir?

— Yaxşıdır, bibican, səninçün darıxıb. Vaxt elə gəl görməyə. Dərslərim çox olduğu üçün atamı sizə gətirə bilmirəm.

— Yaxşı, qızım, gələrəm. İndi de görək, inşan nə haqdadır?

— Qırx dörd günlük zəfər müharibəmiz haqqında!

— Nə gözəl, inşanı ver baxım.

Bu vaxt Həcərin mobil telefonuna zəng gəldi. Zəngi vuran Əmrah idi. Əmrah düyməli mobil telefondan istifadə edirdi. Ona telefondan istifadə etməyi də vaxtilə elə Həcərin özü öyrətmişdi. Üçüncü çağırışdan sonra Həcər telefonu açdı: — Alo!

— Alo! Salam, bacı. Necəsən?

— Çox sağ ol, qardaşım. Sən necəsən?

— Şükürlər olsun, yaxşıyam.

— Məktəbdəsən?

— Hə, məktəbdəyəm. Afət də yanımdadır.

— Bacı, Afətin bu gün inşa müsabiqəsi var. Hər zamanki kimi bu gün də ona köməklik edərsən.

— Əlbəttə, qardaşım, deməyinə belə ehtiyac yoxdur. Narahat olma. Müsabiqə bir azdan başlanılacaq. Məktəbimizdə bu inşa müsabiqəsinə qatılanların hər biri səhnəyə çıxıb yazdıqları inşanı bir-bir oxuyacaqlar. Sonra həmin inşalar arasından bir inşa seçiləcək və ümum Azərbaycan üzrə inşa müsabiqəsinə gömdəriləcək.

— Hər məktəbdən ancaq bir inşa seçiləcək? — Əmrah dəqiqləşdirmək istədi.

 — Hə, — Həcər davam etdi. — Müsabiqənin qalibi də bir həftəyə açıqlanacaq.

— Afət necədir? — Əmrah indi də qızını xəbər aldı.

— Buyur, özündən soruş, — deyib Həcər telefonu qıza uzatdı.

— Alo, ata, — Afət mehribanlıqla dilləndi.

— Necəsən, qızım? — deyə Əmrah mülayim səslə soruşdu.

— Çox həyəcanlıyam, ata, — Afət titrək səslə dedi. — Əlim ayağım bir-birinə dolaşır. Ürəyimin döyüntüsü qulağıma gəlir. Bir azdan inşaların təqdimatı başlanacaq. Səhnəyə çıxıb hər kəsin gözü qarşısında inşanı necə oxuyacağam, bilmirəm.

 — Oxuyacaqsan, ağıllı balam. Narahat olma, — deyə Əmrah qızını arxayın etdi. — Sadəcə çalış, həyəcanlanma.

— Yaxşı. Dəstəyin üçün çox sağ ol, ata. Mənim üçün dua elə, — Afət dedi.

— Yaxşı, qızım. Hər şey ürəyincə olsun. Sənə uğurlar, — deyib Əmrah qızı ilə sağollaşdı.

Atası ilə telefon danışığından ruh yüksəkliyi yaşayan Afət bibisi Həcər ilə birlikdə inşaların təqdimatları olacaq zala tərəf yollandılar.

***

Qızı ilə telefon danışığından sonra xəyallara dalan Əmrah sakitcə öz sevimli kreslosunda oturmuşdu. Qapının döyülməsi səsindən daldığı xəyallardan ayılan Əmrah yavaş addımlarla qapıya yaxınlaşıb, gələnin kim olduğunu soruşdu.

— Aç, oğlum, mənəm.

Əmrah səsi tanıyıb qapını açdı. Gələn Baharın anası Zeynəb idi.

— Salam, oğlum. Xoş gördük, — deyib Zeynəb əlini uzatdı.

— Salam, Zeynəb xala. Xoş gəlmisən, — Emrah qayınanasını mehribanlıqla qarşıladı. Amma onun irəli uzanan əlini görmədiyi üçün sıxa bilmədi. Zeynəb də kürəkəninnin görmədiyini indi xatırlayırmış kimi əlini geriyə çəkdi.

 — Təksən?

— Hə, Bahar işdə, Afət də məktəbdədir. Buyur, gəl keç içəri. Çoxdandır ki, gəlmirsiniz. Oturaq, bir az söhbət edək.

— Yaxşı, oğlum. Sizə ətli qutab gətirmişəm. Təzə bişirmişdim. Sənsiz boğazımdan keçmədi.

— Sağ ol, xala. -Əmrah qaynanasına təşəkkür etdi.

-Yaxşı. Gəl, əyləş. Qutabı isti-isti ye, sonra çayını da süzərəm.

— Sənə zəhmət olmasın, Zeynəb xala.

— Ah, oğlum, nə zəhməti? Ananın övladına qulluq etməyi nə vaxtdan zəhmət olub? — Zeynəb səmimiyyətlə dedi və — Özün bilirsən ki, mən səni övladlarımdan ayırmıram. Mənim üçün Bahar, Əzizə, Şahin, Aydın, Habil, Qabil nədirsə, sən də osan. Elə bilirəm ki, altı yox, yeddi övladım var, — deyə də əlavə etdi.

 — Mən də nə yaxşı ki, sizi tanıdım, Zeynəb xala, — Əmrah da eyni səmimiyyətlə dinləndi. — Atam ilə anam öləndən sonra sən mənə ana, Əskər əmi də ata əvəzi oldunuz.

 — Sağ ol, oğlum. Əskər də sənin xətirini çox istəyir.

Əmrah həmişə vermək istədiyi sualı məhz bu dəfə verdi:

— Zeynəb xala, Əskər əmi ilə necə tanış olmuşdunuz?

— Ah, oğlum, — Zeynəb ağır-ağır danışmağa başladı. — Üzr istəyirəm... Mən Bahara hamilə olanda Baharın atası avtoqəzada öldü. Sonra Əskərlə bir məclisdə tanış olduq, bir-birimizi bəyənib ailə qurduq, Əskər də sağ olsun, Baharı öz övladlarından heç ayırmadı.

— Bəs nə üçün uşaqları oxutmamısınız?

— Oğlum, bilirsən, bizlərdə oxumağa o qədər də fikir verən yox idi. Böyüklərimiz oxumağı görməyib, bizə də göstərmədilər. Biz də uşaqlarımıza... Amma indi bilirəm ki, çox səhv eləmişik. Sən çox sağ ol ki, Bahar sənə ərə gələndən sonra təkidlə onu oxutdun. İndi də Afəti oxudursan.

— Bəs burada nə vaxtdan yaşayırsınız?—deyə Əmrah azacıq fasilədən sonra növbəti sualını ünvanladı. Zeynəbin kürəkəninin bu sualına da cavabı belə oldu: — Ah oğlum, bax onu bilmirəm. Çünki mən burada doğulmuşam. Bilirsən də, biz qaraçılar dünyanın hər yerində varıq. Yaxşı, sən qutabını ye, mən də gedim, çayını gətirim.

 Zeynəb, Əmraha çay gətirmək üçün mətbəxə keçdi.

***

Məktəbdə inşaların təqdimatı bitmişdi. Hamı təqdimat keçirilən zalı tərk edirdi. Afət də inşanı digər iştirakçılar kimi təqdim etdikdən sonra böyük bir həyəcanla bibisi Həcərlə birlikdə zaldan çıxdı.

— “Necə idi?” – deyə qız hələ də səsində aydın hiss olunan həyəcanla bibisindən soruşdu.

— “Yaxşı idi, qızım,” – deyə Həcər qətiyyətlə dedi. – “Heç kim ordumuzun hünərini, 44 günlük müharibənin gedişatını və qazanılan zəfəri bu qədər gözəl ifadə edə bilməzdi.”

— “Doğrudan?” – Afət sevindi.

— “Nədi? Mənə inanmırsan?” – Həcər sualı sualla cavabladı.

— “İnanıram, bibican,” – Afət başını tərpətdi. – “Atamın da əməyi olan bir inşa başqa cür necə alına bilərdi ki?”

Bu vaxt Həcərin qızı, eyni zamanda Afətin sinif yoldaşı olan Gülzar onlara tərəf gəldi və üzündə xoş bir təbəssümlə: — “Aa, məktəbimizin ulduzu Afət xanım!” – dedi.

— “Bəsti, ay qız,” – Afətin utandığıdan yanaqları lalə kimi qızardı.

— “Nədir? Düz deyirəm də,” – Gülzar davam etdi.

– “İnanıram ki, nəinki məktəbimizdə, ümum-Azərbaycan üzrə birinci yer tutacaqsan.”

— “İnşallah, bacı,” – Afət dilləndi. – “Belə olmasını ən çoxda atama görə istəyərdim. Çünki bu inşada onun da zəhməti var.”

— “Yaxşı, qızlar, gəlin nəticəni gözləyək. İnşallah, nəticələr bir həftəyə açıqlanacaq,” – deyə Həcər hər ikisinin qoluna girib siniflərinə doğru apardı.

***

Zeynəb Əmrahın yanından çıxıb evlərinə tərəf gedirdi. Bu vaxt işdən evə qayıdan qızı Baharla qarşılaşdı. — “Salam, Bahar! Necəsən, qızım?”

— “Salam,” – deyə Bahar soyuq və bir az da tərs şəkildə anasının salamını aldı. – “Tələsirəm, evə getməliyəm,” – deyib iti addımlarla yoluna davam etdi.

Bahar nədənsə bu gün özünü yaxşı hiss etməmiş, buna görə də icazə alıb işdən tez çıxmışdı. Qızının bu soyuq münasibətinə bir məna verə bilməyən Zeynəb isə yolun ortasında onun arxasınca baxa-baxa qaldı. Əslində, Bahar həyatının bu qədər uğursuz olmasında anasını günahlandırırdı. Düşünürdü ki, əgər anası Əsgərə ərə gedib, yanına ögey ata gətirməsəydi, o da Əmraha ərə getməzdi, özünə layiq bilmədiyi bu həyatı yaşamaq məcburiyyətində qalmazdı...

O, Əmrahı da heç sevmir, əksinə, qəlbində ona heç bir zərəri olmayan bu adama qarşı bitib-tükənmək bilməyən bir nifrət bəsləyirdi. Gözləri görməyən biriylə yaşamaq onun üçün sözün əsl mənasında dözülməz olmuşdu.

Demək ki, hər zaman gözü yüksəkdə olan Bahara bu həyat heç vaxt istədiklərini verməyəcəkdi. Lakin, o, indi yaşadığı həyatın, yaşamaq istədiyi həyatdan daha gözəl olduğunun fərqində belə deyildi...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)

Nemət Tahir,

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Oxuduğum son maraqlı xəbəri rubrikanda bölüşürəm: Nepal polisi Everestdə geniş miqyaslı fırıldaqçılıq sxemini aşkar edibdir. Everest də haradır? Dünyanın ən hündür dağ zirvəsi.

Məlum olub ki, bələdçilər alpinistlərə lazımsız və ya  saxta xilasetmə əməliyyatları təşkil etməklə, bu yolla milyonlarla qazanc əldə edərək, beynəlxalq  sığorta şirkətlərini aldadıblar.

Müstəntiqlərin sözlərinə görə, fırıldaqçılar alpinistləri təxliyəyə razılıq verməyə məcbur etmək üçün bir neçə üsuldan istifadə ediblər.  Belə üsullardan biri də alpinistləri qəsdən xəstələndirmək idi. Onların alpinistlərin yeməyinə əlavə etdikləri maddələr və məhsullar mədə pozğunluğu, ürəkbulanma, qusma və başgicəllənmə də daxil olmaqla "dağ xəstəliyi"nə bənzər simptomlara səbəb olurdu. Daha sonra "qurbanlara" dərhal aşağı enib, xilasetmə helikopteri çağırmaq tövsiyə edilirdi. Bundan sonra alpinistlər xəstəxanalara hava yolu ilə aparılırdı. Belə təxliyələrin dəyəri isə on minlərlə dollara çatırdı.

Saxtakarlıq tək bununla bitməyib. Sxemin təşkilatçıları təxliyə ehtiyacını təsdiqləmək üçün tibbi sənədləri və uçuş hesabatlarını saxtalaşdırıb, xərcləri isə xeyli şişirdiblər. Helikopter eyni anda bir neçə “xıstə”ni götürsə də, sığortaçılara isə  hər biri üçün ayrıca hesab göndərilib.

Müstəntiqlərin sözlərinə görə, bu sxemdə xəstəxanalar da iştirak edib. İddialara görə, oradakı tibbi hesabatlar xəstələrlə heç bir əlaqəsi olmayan, bəzən isə hətta həkimlərin xəbəri olmadan həkimlərin rəqəmsal imzaları ilə hazırlanıb.

Polisin məlumatına görə, 2022-2025-ci illər arasında 4782 xarici alpinist bu fırıldaqçılığın qurbanı olub və fırıldaqçılar saxta xilasetmə əməliyyatlarından  təxminən 20 milyon dollar qazanıblar.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)