Super User
Ana dili bizi birləşdirən güclü mənəvi bağ, müqəddəs dəyərdir
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin xaricdə yaşayan azərbaycanlıların ana dilini bilməsi, ana dilində sərbəst danışması istiqamətində səsləndirdiyi fikirlər soydaşlarımız üçün mühüm çağırışdır və onların fəaliyyətində yeni prioritetlər müəyyən edir. Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin təşkilatçılığı ilə 21 fevral Beynəlxalq Ana Dili Günü münasibətilə baş tutan geniş videokonfrans bu çağırışlarla bağlı effektiv müzakirə imkanı yaradıb və xaricdəki Azərbaycan icmalarının milli məsuliyyətini özündə ehtiva edib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsindən verilən məlumata görə, Azərbaycanla yanaşı, dünyanın ABŞ, Almaniya, Avstraliya, Avstriya, BƏƏ, Bolqarıstan, Böyük Britaniya, Çexiya, Çin, Estoniya, Fransa, Gürcüstan, İordaniya, İsveç, İsveçrə, Kanada, Kipr, Koreya, Küveyt, Litva, Qazaxıstan, Qətər, Qırğızıstan, Macarıstan, Misir, Moldova, Norveç, Oman, Polşa, Serbiya, Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə, Ukrayna kimi 33 ölkəsindən 100-dən artıq soydaşımızın, o cümlədən xarici ölkələrdəki həftəsonu Azərbaycan məktəblərinin müəllimlərinin iştirak etdiyi konfransda ölkə başçısının çıxışlarının yer aldığı videomaterial nümayiş olunub.
Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Fuad Muradov çıxış edərək bildirib ki: ”Azərbaycan dili bizi birləşdirir, aramızdakı mənəvi bağları, milli birliyi daha da gücləndirir. Unutmamalıyıq ki, yeni nəsil diasporun ana dilini öyrənməsi milli birliyimizin davamlılığı üçün vacibdir. Azərbaycan dövlətinin dəstəyi ilə xaricdə açılan onlarla həftəsonu məktəbi soydaşlarımızın ana dilini mükəmməl bilməsi üçün böyük fürsətlər yaradır və birliyimizə töhfələr verir”.
Konfrans iştirakçılarına xaricdəki həftəsonu məktəbləri, ölkənin Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə açılan “Qarabağ” məktəbləri barədə məlumat verilib, “Milli Dilli” onlayn təhsil platformasının geniş təqdimatı keçirilib. Layihənin ideya müəllifi və rəhbəri Sevinc Əliyeva layihənin tətbiqi imkanlarından danışıb, davamlılığının əhəmiyyətini qeyd edib. Müəllif Milli və Dilli obrazlarının yaradılması, xaricdə ana dilinin itirilməsi təhlükəsi, ana dilinin qorunması üçün şəxsi məsuliyyət, layihə çərçivəsində müəllimlərin seçimi, platformanın həftəsonu məktəblərinin uzunmüddətli perspektivinə müsbət təsiri ilə bağlı fikirlərini bölüşüb.
Konfrans xaricdəki Azərbaycan icmaları üzvlərinin, xüsusilə 3-cü, 4-cü nəsil diasporun ana dilini bilməsi, bu işdə “Milli Dilli” onlayn təhsil platformasının rolu, məsafədən təhsil imkanları barədə geniş fikir mübadiləsinin aparılması ilə davam edib. Soydaşlarımız ana dilini bilməyin nəsillərarası ünsiyyəti gücləndirdiyini, milli ruhun qorunmasında böyük əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb, “Milli Dilli” layihəsinin bu sahədə əvəzolunmaz rol oynayacağını söyləyiblər. Tədbir iştirakçıları xarici ölkələrdə Azərbaycan dilinin inkişafına göstərilən dəstəyə görə dövlətimizə minnətdarlıq ediblər.
Qeyd edək ki, hazırda dünyanın 24 ölkəsində 90-dan çox həftəsonu Azərbaycan məktəbi var. Bu məktəblərdən 32-si Azərbaycan Evlərinin nəzdində fəaliyyət göstərir. Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi xarici ölkələrdəki hər bir həftəsonu Azərbaycan məktəbini dərs kitabları və tədris vəsaitləri ilə təmin edir. Soydaşlarımız, eləcə də ölkəmizə dost münasibəti bəsləyən xaricilər Azərbaycan Evlərinin və həftəsonu məktəblərinin xidmətlərindən təmənnasız istifadə edir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
Kitabxanada “Yubileylər silsiləsi” tədbirləri davam edir
Bakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsi Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin Mərkəzi Kitabxanasında “Yubileylər silsiləsi” tədbirlər çərçivəsində növbəti videoçarx hazırlandı. Videoçarx dünyaşöhrətli azərbaycanlı riyaziyyatçı-alim, “qeyri-səlis” termininin müəllifi, qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsinin banisi, professor Lütfi Zadənin 105 illik yubileyinə həsr olunub.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Kitabxanadan verilən məlumata görə, videoçarxda bildirilir ki, dünya elminə Lütfi Zadənin 6 mühüm nəzəriyyəsi məlumdur. Ən böyuk nəzəriyyəsi qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsidir. Hazırda Yaponiyanın “Mitsubishi“, “Toshiba“, “Sony“, “Canon“, “Sanyo“, “Nissan“, “Honda” və digər nüfuzlu şirkətləri qeyri-səlis məntiq texnologiyasından istifadə edirlər. Qeyd olunur ki, Lütfi Zadənin məşhur vəziyyətlər fəzası, nəzəriyyələri ABŞ-ın Milli Kosmik Tədqiqatlar Mərkəzində (NASA) tətbiq edilir. Professor Lütfi Zadə NASA-nın və NATO-nun aparıcı mütəxəssisi olmuşdur. 2016-cı ildə Lütfi Zadənin nəzəriyyəsi əsasında yapon alimləri tərəfindən ilk dəfə olaraq süni-intellektə malik robot hazırlanmışdır.
Videoçarxda vurğulanır ki, Lütfi Zadə dünyada əsərlərinə ən çox istinad edilən alim sayılır. Təkcə 1990-2000-ci illərdə onun əsərlərinə 36 mindən çox istinad edilmişdir. L.Ələsgərzadə 2001-ci il mayın 16-da Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının fəxri (xarici) üzvü seçilmişdir. Alim Avrasiya Akademiyasının qurucu üzvlərinin biri olmuşdur.
Riyaziyyatçı-alimin mükafatları, xatirəsinin əbədiləşdirilməsi haqqında məlumat da izləyicilərə təqdim olunur.
Videoçarx kitabxananın YouTube kanalında aşağıdakı keçiddə yerləşdirilib:
https://www.youtube.com/watch?v=lf3iuFMsCqA&t=2s
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
Cəlilabadda kitab təqdimatı
Nigar Həsənzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”
"Həməşəra" müstəqil, elmi, tarixi, mədəni və ictimai rüblük mətbu orqanının təşkilatçılığı ilə Cəlilabad şəhər Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemində (MKS) Cəlilabad ədəbi mühitinin ziyalı nümayəndəsi, şəhid qardaşı, "Həməşəra" Fəxri Diplomu laureatı, yazıçı-şair Sakit Üçtəpəlinin bu ilin ilk günlərində dünyasını erkən dəyişmiş əziz qızı, tibb bacısı Şükran xanım İsazadəyə həsr edilmiş "Həyatına Şükran" adlı xatirə kitabının təqdimat mərasimi keçirilmişdir.
Vətən və dövlətçilik yolunda canını qurban vermiş əziz şəhidlərimizin xatirəsinə hörmət əlaməti olaraq bir dəqiqəlik sükutla başlayan tədbir rayonun tanınmış ziyalı simaları, müəllimlər və Cəlilabad ədəbi mühitinin parlaq nümayəndələrinin iştirakı ilə yüksək səviyyədə, həm də mənəvi aurada keçirildi.
Tədbiri öz nitqi ilə açan kitabın müəllifi, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, "Həməşəra" mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, yazıçı-publisist İlqar İsmayılzadə ilk öncə Cəlilabad MKS-nin ziyalı və direktoru Qənimət xanım İsrafilovaya yaratdığı şəraitə və ədəbi tədbirlərə verdiyi səmimi və təmənnasız dəstəyə görə təşəkkürünü bildirdi.
O, öz giriş çıxışında "Həyatına Şükran" adlı qısa təqdiamt və xatirə kitabının ərsəyə gəlməsindən söz açdı və ərsəyə gəlmiş kitabın əslində yaçızı-şair Sakit Üçtəpəliyə və onun ailə üzvlərinə mənəvi dəstək olmaqla yanaşı, həm də dünyanı erkən tərk etmiş əziz Şükran xanımın xatirəsinə bir ithaf olduğuna təkid göstərdi.
İ.İsmayılzadə dünya həyatının fani və ötəri olduğu, hər bir insana isə Ulu Tanrı tərəfindən xüsusi bir ömür payının verildiyini bildirərək insanın bu məhdud ömür payını bioloji olaraq yaşaması üçün özünü müxtəlif təhlükələrdən qorumağa mükəlləf olduğunu xüsusilə vurğuladı. O, "Həyatına Şükran" xatirə kitabının ərsəyə gəlməsində öz şeirləri, esse və başsağlığı mətnləri ilə çıxış etmiş, həmçinin, kitabın nəşrində maddi dəstək olmuş hər kəsə təşəkkür edərək yazıçı-şair Sakit Üçtəpəliyə baş vermiş ağrılı və kədərli itkiyə görə dərin hüznlə başsağlığı verdi, ona və yaxınlarına səbirli olmağı arzuladı.
Tədbirin davamında “Əmək zərbəçisi” və “Əmək veteranı” Hacı Paşa müəllim Rüstəmov, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət işçisi Cahangir müəllim Muradov, veteran pedaqoq Dadaş müəllim Bayramov, ADPU Cəlilabad filialının baş müəllimi, arxeoloq və tarixçi-tədqiqatçı alim Ələsgər müəllim Mirzəzadə, "Həməşəra" Fəxri Diplomu laureatı, rəssam xanım Laləzar müəllimə Sadıqova, həmçinin, Cəlilabad ədəbi mühitinin tanınmış nümayəndələrindən: AYB və AJB-nin üzvü, Prezident təqaüdçüsü, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, yazıçı, şair-publisist Əfrahim Abbas, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, bədii qiraətçi, şair Mikayıl İnçəçaylı, AYB-nin üzvü, bədii qiraətçi, şair Əlövsət Tahirli, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, bədii qiraətçi və veteran pedaqoq Adıgözəl müəllim Nuriyev, hərbi pedaqoq və şair mayor Elşən müəllim Türksoy və “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, şair Azər Mirzə, ədəbi mühitimizin xanım nümayəndələrindən isə: “Həməşəra” Fəxri Diplomu və “Qızıl Qələm” Media Mükafatı laureatı, şair Gülşən xanım Şahmuradlı, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, şair Seylan xanım Abbas, Cəlilabad MKS-nin əməkdaşı, bədii qiraətçi, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, şair Müşahidə xanım Nərimanova, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, şair Gülcahan xanım Xürrəm, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları və “Ziyadar” Mükafatı laureatı, şair Sevinc xanım Şirvanlı və “Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi İctimai Birliyi”nin üzvü və Cəlilabad rayonu üzrə rəsmi təmsilçisi, “Həməşəra” Ədəbi Məclisinin yaradıcısı və rəhbəri, “Zərif kölgələr” ədəbi saytının idarə heyətinin üzvü, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları və “Ziyadar” Mükafatı laureatı, AYB və AJB-nin üzvü, şair-publisist Arzu xanım Əyyarqızı öz çıxışlarında "Həyatına Şükran" kitabının müəllifi İlqar İsmayılzadəyə qısa bir müddət ərzində gördüyü belə bir nəcib işə görə təşəkkür edib, xatirə kitabının əbədi bir əsər olaraq yazıçı-şair Sakit Üçtəpəliyə mənəvi dəstək və təskinlik amili olduğunu vurğuladılar, ona və yaxınlarına Ulu Tanrıdan səbir dilədilər.
Gözəl, səmimi və mənəvi aurada keçən təqdimat mərasimindən sonra tədbir iştirakçıları üzürlü səbəbdən tədbirə qatıla bilməyən Cəlilabad ədəbi mühitinin nümayəndəsi, "Həməşəra" Fəxri Diplomu laureatı, yazıçı-publisist və şair Sakit Orduxanlıya baş çəkib, onun sağlamlıq durumu ilə yaxından maraqlandılar.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
Sumqayıt Poeziya Evində hər kəs “Dilimiz varlığımızdır” söylədi
İlhamə Məhəmmədqızı,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi
Ana dili hər bir xalqın varlığının, kimliyinin və milli-mənəvi dəyərlərinin əsas sütunudur. Dil sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyil. O, bir xalqın tarixi yaddaşı, mədəni xəzinəsi, düşüncə tərzi və mənəvi dünyasıdır. Hər bir millət öz keçmişini ana dilində yaşadır, bu gününü ana dilində ifadə edir və gələcəyini yenə həmin dilin işığında qurur. Dil varsa, millət var; dil zəifləyərsə, milli ruh da sarsılar.
Azərbaycan dili zənginliyi, ahəngi və ifadə imkanlarının genişliyi ilə seçilən dillərdəndir. Dahi mütəfəkkir və şair Məhəmməd Füzuli ana dilimizin poetik qüdrətini əsərlərində zirvəyə yüksəltmiş, sözün incə çalarlarını ustalıqla nümayiş etdirmişdir. Ana dilimizin dövlət dili kimi möhkəmlənməsi və inkişafı isə Ümummilli lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Onun siyasi iradəsi nəticəsində Azərbaycan dili Konstitusiyada dövlət dili statusunu almış, qorunması və inkişafı istiqamətində ardıcıl addımlar atılmışdır. Bu siyasət bu gün də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir, dilimizin saflığının qorunması, zənginləşdirilməsi və beynəlxalq müstəvidə tanıdılması daim diqqət mərkəzində saxlanılır.
21 fevral - Beynəlxalq Ana Dili Günü münasibətilə Poeziya Evində Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Sumqayıt bölməsi və Əli Kərim adına Poeziya Kliubunun birgə təşkilatçılığı ilə “Dilimiz varlığımızdır” adlı dəyirmi masa təşkil edildi. Tədbirdə şəhərin tanınmış qələm adamları və ziyalıları iştirak etdilər.
Poeziya Evinin direktoru İbrahim İlyaslı qonaqları salamlayaraq ana dilinin milli-mənəvi həyatımızdakı rolundan danışdı. AYB Sumqayıt bölməsinin sədri Gülnarə Cəmaləddin, filologiya elmləri doktoru, professor Rafiq Yusifoğlu, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, professor Avtandil Ağbaba, “Sumqayıt” qəzetinin baş redaktoru Sübhan Quliyev, 42 saylı məktəbin direktoru İlqar Həbibi, şairlər İlhamə Məhəmmədqızı, Hikmət Fərzəli, Elvin İntiqamoğlu, Elçin Nur, digər ziyalılardan Xürrəm Həsənov, Elnur Bayramov mövzu ətrafında çıxış edərək dəyərli fikirlər səsləndirdilər.
Çıxışlarda vurğulandı ki, ana dili hər bir xalqın milli kimliyinin əsas göstəricisidir. Azərbaycan xalqı üçün Azərbaycan dili yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də tariximizin, ədəbiyyatımızın və mədəniyyətimizin daşıyıcısıdır. Bununla yanaşı, müasir dövrdə dilimizlə bağlı müəyyən problemlər də mövcuddur. Xarici sözlərdən həddən artıq istifadə, sosial şəbəkələrdə ədəbi dil normalarına əməl olunmaması, gənclər arasında yazı mədəniyyətinin zəifləməsi narahatlıq doğurur. Bəzən dilimizdə qarşılığı olduğu halda başqa dillərə üstünlük verilməsi ana dilimizin saflığına xələl gətirir.
Bu problemlərin aradan qaldırılması üçün bir sıra təkliflər də irəli sürüldü. Qeyd olundu ki, məktəblərdə və ali təhsil müəssisələrində nitq mədəniyyətinə daha çox diqqət yetirilməli, kütləvi informasiya vasitələrində ədəbi dil normalarına ciddi əməl olunmalıdır. Gənclər arasında ana dilinin düzgün istifadəsini təşviq edən maarifləndirici layihələr və müsabiqələr təşkil edilməli, hər bir vətəndaş gündəlik həyatında dilinə məsuliyyətlə yanaşmalıdır.
Tədbir bir daha göstərdi ki, dilə sevgi təkcə sözlə deyil, əməli fəaliyyətlə də ifadə olunmalıdır. Ana dilimizi qorumaq və inkişaf etdirmək hər birimizin vətəndaşlıq borcudur. Çünki dilimiz bizim varlığımızdır. O, bizi bir xalq kimi birləşdirən ən möhkəm bağdır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
Elə o özü də dənizə bənzəyir
Heyran Zöhrabova, “Ədəbiyyat və incəsənət”
- Belə bir söz var, deyir ki:
Dostları olmalıdır insanın, eynən gəmilərin limanları kimi..
Zaman-zaman gəlib yükünü boşaltdığın,
dalğalar dinənə qədər qoynunda gözlədiyin
Həyatı əzbərə oxuya bilən,
Düşünmədiklərini düşündürən,
səni güvəndə tuta bilən.
Gərəkdiyində sənin üçün alovu uda bilən.
Yoluna işıq saçan ustadın olmalı.
Bəli, hər insanın həyatda mütləq bir liman yeri, istinad nöqtəsi olur.
Dostoyevskinin təbirincə desək, gərək elə olsun ki, hər bir adamın heç olmasa bir gediləsi yeri olsun.
Hərçənd hər nə qədər həmişə sahil üçün darıxsa da, yuxularına sahil boyu sıralanan yosunlu qayalıqlar girsə də onun istinad yeri, həmişə daha çox güvəndiyi dənizdir.
Dənizdəki tənha ada, adadakı, sahildəki qayalıqlardır.
Əlbəttə, dost dediyi insanlar da elə onun üçün o sığına biləcəyi limanlar, qayalar, adalar kimidir.
Bizim şeir adıyla oxuduğumuz
dəniz ətirli, qağayı avazlı
misralar isə əslində onun dənizlə olan məhrəm söhbətləridir.
Elə o, özü də dənizə bənzəyir.
Bunları mən demirəm Faiq bəy özü belə deyir.
Deyir ki: Həyatımın 40 ilindən çoxunu dənizə bağladım, dənizin sərt üzünü, tufanlı, fırtınalı zamanlarını gördüm, dözdüm, maneələri dəf etdim, möhkəm oldum və… insanları tanıdım, onlardan qorundum. Qoruna bildimmi, bəzi vaxtlar yox. Dənizin bütün sifətləri olduğu kimidir, sakit, dalğasız, ləpəli, sualtı axını, burulğanı və sair… görürüsən, özünü təqdim edir, hiss etdirir… Amma elə olur ki, insanlardakı bu sadaladığım hallar gözləmədiyin anda büruzə verir, zühur edir…
Ətrafda və cəmiyyətdə qarşılaşdığım eybəcərliklər, dost bildiyimizin xəyanətlərini görmüşəm, dözmüşəm, sınmamışam, sözümü demişəm bir başa, necə dəniz dalğaları ilə qayalıqlara çırpılıb sözünü deyir ha, o cür və rahat olmuşam, İçimdə kir, pasaq, nifrət, qəzəb, xəyanət olmayıb. Dənizə oxşamışam.
Onu dənizə ədəbiyyat gətirib, oda dənizi ədəbiyyata.
Ədəbiyyat və dəniz onun həyat tərzidir, yoldaşları üçün isə o, ən yaxşı dostdur.
Bu gün dənizçi-kapitan, şair-publisist, öz təbirincə desək, dənizə oxşayan, söz kapitanı, şair Faiq Balabəylinin doğum günüdür.
Doğum günü münsibəti ilə sevimli şairi təbrik edir, ona səmimi qəlbdən möhkəm cansağlığı və yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzu edirik.
Ömrünüz tələsməsin Faiq bəy!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
“Masumiyet Müzesi” haqqında bədii-fəlsəfi esse
KubraQuliyeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Bəzi əsərlər var ki, onları “sevgi hekayəsi” adlandırmaq çox səthi qalır. Orxan Pamukun “Məsumiyyət Muzeyi” də belə əsərlərdəndir. Çünki bu əsərdə sevgi görünən tərəfdir, amma altında yatan əsas məsələ insanın daxili boşluqları, qorxuları və özünü aldatmaq bacarığıdır.
İnsan bəzən sevdiyini düşünür, amma əslində sadəcə hiss etdiyi duyğunu itirmək istəmir. Kemal da məhz bunu yaşayır. O, Füsunu sevdiyini deyir, amma onun sevgisi qarşısındakı insana yönəlmiş bir hiss deyil. Bu, daha çox onun öz içində yaratdığı bir dünyaya bağlılıqdır. Füsun bu dünyanın içində sadəcə bir simvoldur. Bu səbəbdən də Kemal nə qədər “sevirəm” desə də, bu sevgi heç vaxt qarşı tərəfi azad edən bir sevgi olmur. Əksinə, sıxan, donduran və zamanla insanı öz içində həbs edən bir hissə çevrilir.
Bu nöqtədə əsər sevginin mahiyyətini sorğulamağa başlayır: sevgi həqiqətən qarşı tərəfi sevməkdirmi, yoxsa onun bizdə yaratdığı hissə bağlanmaq? Kemalın xatirələri əşyalarla “qorumağa” çalışması da bunu göstərir. O, insanı yox, onunla bağlı anları, hissləri və illüziyanı qoruyur. Bu isə sevginin canlı bir duyğu yox, keçmişə bağlı bir asılılığa çevrildiyini göstərir.
Amma bu hekayəni təkcə fərdi psixologiya ilə izah etmək də kifayət etmir. Burada cəmiyyətin rolu da böyükdür. Sosial təbəqələr arasındakı fərq Kemal və Füsun arasındakı münasibəti əvvəlcədən qeyri-bərabər edir. Kemalın dünyası ilə Füsunun dünyası eyni deyil və bu fərq sevginin içində belə hiss olunur. Sevgi bu fərqi aradan qaldırmır, əksinə, daha da görünən edir. Bu isə göstərir ki, bəzən münasibətlər təkcə hisslər üzərində qurulmur — arxasında sosial reallıqlar dayanır.
Füsun bu baxımdan daha real bir obrazdır. O, hisslərlə deyil, həyatın içində hərəkət edir. Onun qərarları bəzən ziddiyyətli görünə bilər, amma bu ziddiyyətlər insanın daxilində yox, yaşadığı şəraitdə yaranır. O, nə tam yaxınlaşa bilir, nə də tam uzaqlaşa. Çünki hər iki seçim onun üçün müəyyən itkilər deməkdir. Bu isə insanın azad seçimlərinin hər zaman mümkün olmadığını göstərir.
Digər tərəfdən, əsər xəyanət anlayışını da fərqli şəkildə təqdim edir. Burada xəyanət açıq və görünən deyil. Ən böyük xəyanət insanın fiziki olaraq birinin yanında, amma emosional olaraq başqa birində olmasıdır. Bu nöqtədə Sibel obrazı ortaya çıxır və hekayənin ən ağır yükünü daşıyan tərəfə çevrilir. O, münasibətə inanır, güvənir, gələcək qurur. Amma bilmədən bir illüziyanın içində yaşayır. Bu isə insanın reallığı bilmədən yaşadığı bir yalanın içində qalması deməkdir.
Əsər eyni zamanda zaman anlayışını da fərqli şəkildə təqdim edir. Burada zaman irəliləmir. Kemal üçün zaman dayanır. O, keçmişi buraxa bilmir və bu səbəbdən indini də yaşaya bilmir. Bu isə insanın yaddaşla münasibətini göstərir: bəzən xatirələr insanı zənginləşdirmir, əksinə, onu həbs edir.
Bütün bunların fonunda əsər bir sual qoyur: sevgi insanı azad etməlidir, yoxsa ona sahib olmalıdır? Kemalın sevgisi azad etmir, əksinə, bağlayır. Bu isə sevginin ən təhlükəli formalarından biridir. Çünki bu sevgi qarşı tərəfi yox, insanın öz ehtiyaclarını mərkəzə qoyur.
Bu əsəri oxuyarkən (və ya izləyərkən) bir həqiqət çox aydın hiss olunur: sevgi insanı zəiflədir. İnsan sevdikcə daha həssas olur, daha çox bağlanır və bəzən özünü itirir. Amma insan özünü seçmədiyi anda, ən böyük zərəri yenə özü görür. Sevgi bəhanə olur, amma qırılan yenə insanın öz qəlbi olur.
Bəlkə də əsərin adı “masumiyyət” olsa da, onun içindəki insanlar masum deyil. Çünki insan bəzən ən böyük səhvləri məhz sevgi adı altında edir. Və bu zaman sevgi gözəl bir hiss olmaqdan çıxır, sakit və görünməz şəkildə insanı içdən dağıdan bir gücə çevrilir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
Veteran müəllimlərlə unudulmaz görüş
Ruhiyyə Əliyeva,
SarayqəsəbəsiMikayıl Ələkbərovadına 1 saylı tamorta ümumtəhsilməktəbininibtidaisinifmüəllimi. “Ədəbiyyat və incəsənət” üçün
A məktəb yolları, məktəb yolları,
Sizi bir an belə unutmadım mən.
Könlüm min həsrətlə titrəyib əsir
Hər dəfə, hər dəfə keçəndə sizdən.
Bəxtiyar Vahabzadə
Məktəb təkcə dərs keçmək üçün deyil, təkcə zəng səsi, sinif otağı, yazı taxtası mövcud olan yer deyil. Məktəb bir ömrün tarixçəsidir. Burada müəllimin addım səsləri illərin yaddaşına hopur, dediyi hər kəlmə gələcəyin taleyinə yazılır. Müəllim ömrü səssiz fədakarlıqdır, görünməyən zəhmətdir, amma ən parlaq nəticədir. Çünki müəllim sabahı yetişdirir.
Ana Dili Günü münasibətilə Saray qəsəbəsi Mikayıl Ələkbərov adına 1 saylı tam orta ümumtəhsil məktəbinin kollektivi ədəbiyyat müəllimlərinin təşkilatçılığı ilə yaddaqalan tədbir keçirdi. Bu tədbir sadəcə bir bayram proqramı deyildi. Bu, keçmişlə bu günün görüşü, illərin qovuşması idi.
Məktəbin direktoru Asəf Bayramovun təşəbbüsü ilə təqaüdə çıxmış veteran müəllimlərinin dəvət olunması isə proqramın ən duyğulu anlarını yaratdı. Onlarla görüş yaddaşlarda silinməz iz qoydu. Maraqlı xatirələr danışıldı, illərin toz basmış səhifələri vərəqləndi. Məktəbin ilk direktorlarından tutmuş indiki rəhbərliyə qədər keçilən yol xatırlandı, iş metodları müqayisə olundu. Hər bir xatirə sanki məktəbin divarlarına hopmuş illərin nəfəsi idi.
Veteran Mahirə, Məlahət, İsmayıl, Hökumə, Sveta, Rəna, Xalidə, Lyudmila müəllimlər, uzun illər məktəbin direktoru vəzifəsində çalışmış Ağası Tahirov, məktəbin psixoloqu işləmiş Xatirə, kitabxana müdiri olmuş Zemfira xanımlar məktəbin yeni binası ilə yaxından tanış oldular. Müasir və geniş sinif otaqları, yaradılmış gözəl şərait onları sevindirdi. Onlar belə bir mühitin yaradılmasına görə ölkə rəhbərliyinə minnətdarlıqlarını ifadə etdilər. Bu minnətdarlıq həm də müəllim əməyinə verilən dəyərin etirafı idi.
Tədbir şagirdlərin ifasında maraqlı ədəbi-bədii kompozisiya ilə davam etdi. Ana dilimizin zənginliyi, gözəlliyi şeirlərdə, səhnəciklərdə, musiqidə öz əksini tapdı. Hər misrada müəllim əməyinin izi, hər çıxışda məktəbə sevgi duyulurdu.
Sonda çəkilən xatirə şəkilləri sadəcə bir kadr deyil, bir ömrün, bir məktəb tarixinin maraqlı anları idi. Çünki müəllim ömrü bitmir. O, yetişdirdiyi şagirdlərin uğurunda, xatirələrində yaşayır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
Ana dilinin qorunması dövlət siyasətinin strateji xəttidir – TƏDBİR
Könül, “Ədəbiyyat və incəsənət”
“Ana dili hər bir xalqın milli kimliyinin, mənəvi dəyərlərinin və tarixi yaddaşının əsas sütunudur. Dil yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, eyni zamanda xalqın düşüncə tərzini, adət-ənənələrini, folklorunu və mədəni irsini özündə yaşadan canlı bir xəzinədir”.
Bu fikirləri Vəhdət Partiyasının sədri, yazıçı-publisist Adəm İsmayıl Bakuvi Azərbaycan Yazıçılar Birliyində keçirilmiş 21 Fevral – Beynəlxalq Ana Dili Gününə həsr edilmiş toplantıda səsləndirib. Onun sözlərinə görə, hər bir xalqın varlığını qoruyub saxlamasında, mədəniyyətini yaşatmasında və gələcək nəsillərə ötürməsində ana dilinin rolu əvəzsizdir. Bu baxımdan, Beynəlxalq Ana Dili Gününü dünya xalqlarının dil və mədəni müxtəlifliyinin qorunmasına yönəlmiş mühüm beynəlxalq təşəbbüs kimi qiymətləndirmək olar.
Partiya sədri bildirib ki, Azərbaycan dili zəngin tarixi keçmişə, dərin ədəbi ənənələrə və böyük inkişaf yoluna malik olan dillərdən biridir:
“Azərbaycan dilinin respublikamızda dövlət dili kimi qəbul edilməsi, qorunması və inkişafı istər sovet dönəmində, istərsə də müstəqillik dövründə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə sıx bağlıdır. Azərbaycan dilinə dövlət dili statusunun verilməsi Ulu Öndərin xalq qarşısında ən böyük tarixi xidmətlərindən biri kimi qiymətləndirilir. Məhz onun prinsipial mövqeyi nəticəsində 1978-ci ildə Azərbaycan SSR Konstitusiyasına Azərbaycan dilinin dövlət dili olduğunu təsbit edən maddə daxil edildi. Həmin dövrdə belə bir qərarın qəbul olunması milli-mənəvi dəyərlərin qorunması baxımından mühüm və cəsarətli addım idi”.
Adəm İsmayıl Bakuvi qeyd edib ki, müstəqillik dövründə ana dilinin hüquqi statusu daha da möhkəmləndirilib. Belə ki, 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi yolu ilə qəbul olunmuş Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 21-ci maddəsində Azərbaycanın dövlət dilinin Azərbaycan dili olması öz əksini tapıb. Bu müddəa dövlətçilik tariximizdə mühüm hüquqi əsas yaradıb və dilimizin inkişafı üçün yeni mərhələnin başlanğıcını qoyub. Həmçinin, Ulu Öndər Heydər Əliyevin 2001-ci il 9 avqust tarixli Fərmanına əsasən Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü təsis edilib. Bu qərar Azərbaycan dilinin təkmilləşməsinə, latın qrafikalı əlifbanın tam tətbiqinə və dil siyasətinin sistemli şəkildə həyata keçirilməsinə geniş imkanlar açıb.
Yazıçı bildirib ki, müstəqillik illərində Heydər Əliyevin imzası ilə “Dövlət dilinin tətbiqi işinin təkmilləşdirilməsi haqqında” Sərəncam verilib, “Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında” Qanun qəbul olunub. Partiya sədri Adəm İsmayıl Bakuvi Ulu Öndərin ana dilimizin qorunması üzrə müəyyənləşdirdiyi siyasi xəttin bu gün də uğurla davam etdirildiyini vurğulayıb:
“Bu siyasətə sadiqlik nümayiş etdirən Prezident İlham Əliyev tərəfindən də Azərbaycan dilinin inkişafı istiqamətində mühüm fərman və sərəncamlar imzalanıb. Bunlar sırasında “Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət Proqramı”nın qəbulu, “Azərbaycan dilinin elektron məkanda daha geniş istifadəsinin təmin edilməsi ilə bağlı bir sıra tədbirlər haqqında” Sərəncam, eləcə də 2018-ci ildə imzalanmış “Azərbaycan dilinin saflığının qorunması və dövlət dilindən istifadənin daha da təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında” Fərman xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bütün bu sənədlərin qəbulu dövlət dilinin daim diqqət mərkəzində saxlanıldığını bir daha təsdiq edir. Azərbaycan dili xalqımızın milli varlığının, mənəvi dəyərlərinin və dövlətçiliyinin əsas dayağıdır. Onun qorunması və inkişafı istiqamətində həyata keçirilən ardıcıl və məqsədyönlü siyasət Azərbaycan dövlətinin milli maraqlara əsaslanan strateji kursunun tərkib hissəsidir”.
Vəhdət Partiyasının sədri Adəm İsmayıl Bakuvi qeyd edib ki, Azərbaycan dili bu gün həm hüquqi, həm də mənəvi baxımdan möhkəm təminata malikdir və onun gələcək nəsillərə zəngin, saf və inkişaf etmiş şəkildə ötürülməsi hər bir vətəndaşın müqəddəs borcudur.
Daha sonra Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Bədii tərcümə və ədəbi əlaqələr mərkəzinin sədri, ədəbi tənqidçi Əsəd Cahangir ana dilinə hörmətin kiçik yaşlardan formalaşdırılmasının əhəmiyyətindən danışıb. Tədbirdə iştirak edən şairlər Vəli Qaraçaylı və Şəfəq Sahibli uşaqlarla öz təəssüratlarını bölüşüblər. Onlar milli ədəbiyyatımızın inkişafında mühüm rol oynamış söz ustadlarının yaradıcılığından söz açıblar.
5 nömrəli Uşaq-Gənclər İnkişaf Mərkəzinin direktoru Elza Orucova ana dilinin hər bir millətin maddi və mənəvi irsi olduğunu, dilin qorunmasının vacibliyini qeyd edib. Mərkəzin müəllim və metodistləri Azərbaycan dilinin inkişaf yolları, dövlət dili kimi işlədilməsi və dövlətimiz tərəfindən dilimizin qorunmasına yönəlmiş siyasi tədbirlərə həsr olunmuş məruzələrlə çıxış ediblər.
Tədbirin bədii hissəsində 5 nömrəli Uşaq-Gənclər İnkişaf Mərkəzinin şagirdləri Nizami Gəncəvi, Mikayıl Müşfiq, Cəfər Cabbarlı, Xəlil Rza Ulutürk, Nəbi Xəzri, Tofiq Bayram, Nəriman Həsənzadə və digər şairlərin şeirlərini ifa ediblər. Tədbirdə yazıçı və şairlər öz imzalı kitablarını uşaqlara təqdim edib, xatirə şəkli çəkdiriblər.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
Hər açılan səhər sənə yenidən, vurulub sevirəm… - ŞEİRLƏR
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı Sumqayıt şəhəri, 26 nömrəli tam orta məktəbin Azərbaycan dili və Ədəbiyyat müəllimi, “Tərəqqi” medallı, istedadlı şair, “Məni qocalmağa qoymur məhəbbət”, “Ağac olmaq istəyirəm” adlı şeirlər kitablarının, “Fonetika”, “Fonetika və leksikologiya” metodik vəsaitlərin müəllifi Səyyarə Valehin (Şükürovanın) şeirlərini təqdim edir.
İNSAN VƏ DÜNYA
Dünya gözəl!
Bulaqları axıb gedir şırıl-şırıl,
Göy üzündə ulduzları parıldayır
pırıl-pırıl.
Sərin mehdən göy yarpaqlar xışıldayır,
Gül-çiçəklər bu dünyaya
Şirin sözlər pıçıldayır.
Dünya gözəl!
Zirvələri quşqonmayan uca-uca
Dağları var əzəmətli, qoca-qoca.
Ümmanları masmavidir göylər kimi,
Küləklərin həzin səsi
Min bir nəğmə söylər kimi.
Gecələri sehrlidir bu dünyanın,
Uşaqlıqda eşitdiyim nağıllartək.
Gündüzləri günəşlidir, işıqlıdır
Sevir ürək.
Yağışları sel-sel olub yağan zaman
Gözəl dünya gözəlləşir bir də yaman.
Bu dünyanın min qoxulu rayihəsi,
Bapbalaca quşcuğazın cıvıltısı,
körpə səsi,
Sevgilinin munis, doğma bir nəfəsi!
Buludların aram-aram axışında
özgə heyrət,
Şimşəklərin o qorxulu çaxnaşında
özgə qüdrət.
Dünya gözəl bahardakı hüsnü ilə,
Tufan qopub qar ələsə, gözəl yenə!
Bizdən əvvəl dünya belə gözəl olub,
Bizdən sonra dünya yenə möhtəşəmdir.
Dünya üçün nə bugündur,
Nə sabahdır, nə dünəndir.
Əbədilik insan üçün
bir xülyadır.
Dünya yenə əbədidir, dünya yenə o dünyadır.
Hər bir gələn baxıb gedir,
Bu dünyaya aşiq olur,
ondan doymur.
Baxır, baxır,
Nakam-nakam çıxıb gedir.
HƏSRƏT NƏĞMƏSİ
Mən sənin ömründən köçüb gedəcəm,
Qərib durnalartək uçub gedəcəm.
Payız axşamının xatirəsitək
Kölgəyə dönəcəm, keçib gedəcəm.
Sənin qəlbindəki sevda odunu,
Mənim məhəbbətim alışdırmadı.
Yolumuz ayrıldı, cığırlar itdi,
Yellər saçımızı qarışdırmadı.
Çılğın sevdamızın eşq bulağından,
Məhəbbət şərbətin içə bilmədik.
Görünür çətinmiş bu dərs, imtahan,
Onun sınağından keçə bilmədik.
Ağrıyan könlümü yığıb ovcuma,
Gedəcəm sərsəri divanələrtək.
Ruhumu gəmirən xatirələri
Sən tez unudarsan əfsanələrtək.
Amma kipriklərin nəmlənən zaman,
Hər damla mən olub süzüləcəkdir.
Acılı – şirinli birgə ömrümüz
Sözlərin önünə düzüləcəkdir.
Səsinin xəfifcə titrəyişinə,
Dalğın baxışına çevriləcəyəm.
Səni sabahlara əmanət edib,
Özüm keçmişlərə gömüləcəyəm.
Gözündə, könlündə hicran qalmasın,
Səni dualara büküb gedəcəm.
Yığıb aparacam qəmi, kədəri,
Ömür karvanını çəkib gedəcəm.
Mən sənin ömründən köçüb gedəcəm.
Qərib durnalartək uçub gedəcəm.
ETİRAF
Mən səni çox sevdim,
Canımdan da çox.
İçində olduğum cahandan da çox.
Atamdan, anamdan,
balamdan da çox.
Bu sevda ruhumda, canımda mənim.
Anbaan dolaşır qanımda mənim.
Qəlbimin atışı, aldığım nəfəs,
Məni bu dünyaya bağlayan nəfəs.
Sənə olan sevgim,
Sənin varlığın.
Səndin bu dünyada bəxtiyarlığım.
Bəlkə buna görə Ulu Yaradan
Ayırdı canımı sənin canından.
Bezdi mənim sənə heyranlığımdan.
Hər açılan səhər
sənə yenidən
Vurulub sevirəm təzə eşq ilə.
Sevgim tükənməyir.
Təzə sevgimi
Etiraf edirəm şəkillərinə.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
Şair-qəzəlxan Lilpar Cəmşidqızı ilə ədəbi görüş
İlhamə Məhəmmədqızı,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi
Səməd Vurğun adına Mərkəzi Kitabxanada “Çeşmə” Ədəbi Məclisinin sədri, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, tanınmış şair-qəzəlxan Lilpar Cəmşidqızı ilə görüş keçirilib.
Şəhid analarının, şəhərimizin ziyalılarının, Sumqayıt Dövlət Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən Sumqayıt Dövlət Texniki Kollecinin tələbələrinin, kitabxana əməkdaşlarının və oxucularının iştirakı ilə təşkil olunan tədbirin əvvəlində torpaqlarımızın azadlığı və suverenliyi uğrunda şəhid olan Vətən övladlarının xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni səsləndirilib.
Tədbiri giriş sözü ilə Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin direktor vəzifəsini müvəqqəti icra edən Təranə Hüseynova açaraq Lilpar Cəmşidqızının yaradıcılığından bəhs edib, onun poeziyasının oxucular tərəfindən sevildiyini diqqətə çatdırıb.
Kitabxana əməkdaşları tərəfindən hazırlanan, müəllifin yaradıcılığını əhatə edən videoçarx nümayiş etdirilib. Tədbirin moderatoru, şair Hikmət Fərzəli Lilpar Cəmşidqızının poeziyası, yaradıcılıq xüsusiyyətləri, şeir və qəzəllərinin bədii məziyyətləri haqqında danışıb. O vurğulayıb ki, müəllifin əsərlərində saf məhəbbət, ailə dəyərləri, vətən sevgisi, qəhrəmanlıq və fədakarlıq kimi mövzular geniş yer tutur.
Tədbirdə müəllifin qələm dostlarından AYB-nin Sumqayıt bölməsinin sədri, şair Gülnarə Cəmaləddin, Əli Kərim adına Sumqayıt Poeziya Evinin direktoru, şair İbrahim İlyaslı, ədəbiyyatşünas, şair-yazıçı Rafiq Yusifoğlu, Prezident təqaüdçüsü, şair Ofelya Babayeva, yazıçı Arif Ərşad, yazıçı-publisist Hümbət Həsənoğlu, yazıçı, jurnalist-publisist, rejissor Ağalar İdrisoğlu, şəhid atası Əhməd Əhmədov, şəhid anası Maisə Həsənquliyeva, “Sumqayıt” qəzetinin əməkdaşı İlhamə Məhəmmədqızı, ustad şair Zirəddin Qafarlı, Xaqani Abbasəli, şair-psixiatr İlhamə Müslümova, “Dəlidağ” Ədəbi Birliyinin sədri Namiq Dəlidağlı, şair Sevinc Qərib və başqaları çıxış edərək müəllifin yaradıcılığını yüksək qiymətləndirib, səmimi fikirlərini və ürək sözlərini ifadə ediblər.
Sonda müəllif əruz vəznində qələmə aldığı qəzəllərini öz ifasında səsləndirib, tədbirin təşkilinə görə kitabxana əməkdaşlarına minnətdarlığını bildirib.
Tədbir xatirə fotolarının çəkilməsi ilə yekunlaşıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
