Super User

Super User

 

Murad Vəlixanov, "Ədəbiyyat və İncəsənət"

 

“Kapitan və Xəzər dənizi”nin susqun çağırışı. Filmin rejissoru Türkan Hüseyn

20 Yanvar — tarixdə sükutla xatırlanan gecədir. “Kapitan və Xəzər dənizi” filmi bu sükutu vizual və emosional dillə danışır. Film yalnız faktları göstərmir, vicdan və insanlıq prizmasından tamaşaçını düşündürür.

 

Film sənədli-animasiya formatında çəkilib. Tarixi reallığı qoruyur. Vizual poetik ifadə ilə hissləri çatdırır. Susqunluğun və gecənin ruhunu ekran dilinə çevirir

 

Qısa məzmunu:

Kapitan Xəzər dənizində Sovet gəmisində cəsədlərlə üz-üzə gəlir. Onları xilas etməyə çalışır. Bu yalnız fiziki xilas deyil; vicdan və insanlıq məsuliyyətidir. Bir kapitanın sükutu, yüzlərlə taleyi əks etdirir.

Kapitan şahiddir, yalnız fərd deyil, xalqın vicdanıdır. Rejissor Türkan Hüseyn hər detalı simvolik ifadəyə çevirir: baxışlar, dalğalar, gecə — hamısı introspeksiya üçün vasitədir.

Hər baxış bir tarixi yük daşıyır. Xəzərsə 20 Yanvarın səssiz şahididir. Dalğalar matəm kimidir. Səssizlik etiraz qədər ucadır.

Xəzər təkcə kapitanın deyil, bütün xalqın şahididir. Hər titrəyiş və dalğa yüksəlişi gecənin və xalqın ağrısını simvolik olaraq əks etdirir.

Dəniz danışmasa da, tarix danışır.

 

Filmin verdiyi suallar:

Film cavabları təqdim etmir, amma tamaşaçını düşünməyə və hiss etməyə çağırır: İnsan tarix qarşısında nə qədər məsuliyyət daşıyır? Susmaq bəzən müqavimət forması ola bilərmi? Keçmişlə üz-üzə qalmaq gələcəyi necə formalaşdırır? Tamaşaçı yalnız baxmır, hiss edir və sorğulayır

“Kapitan və Xəzər dənizi” ənənəvi xatirə filmindən fərqlidir: Sözlə yox, hisslə danışır. Pafosdan uzaq, dərin və təsirlidir. Kapitanın sükutu və Xəzərin səssizliyi xatırladır ki, tarix yalnız yaddaşlarda yaşayır və vicdan əks-sədası hər birimizdədir.

Son vurğu isə odur ki, bəzən danışmaq lazım deyil. Bəzən dənizə baxmaq kifayətdir. Susqunluq, sözlərdən daha ağırdır.

Və bəzən bir kapitanın baxışı, yüzlərlə taleyi əks etdirə bilir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(20.01.2026)

 

 

Almaniyanın Ştutqart şəhərində növbəti Azərbaycan Evinin və evin nəzdində həftəsonu Azərbaycan məktəbinin açılışı olub. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni səslənib, şəhidlərin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad olunub. 

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsindən verilən məlumata görə, aççılışda komitənin sədri Fuad Muradov, Azərbaycan Respublikasının Almaniya Federativ Respublikasındakı Səfirliyinin müşaviri Samir Rzayev, Türkiyənin Ştutqartdakı baş konsulu Makbulə Koçak Kaçar, Avropanın müxtəlif ölkələrində, Almaniyanın ayrı-ayrı şəhərlərində yaşayan soydaşlarımız, xaricdəki bir sıra Azərbaycan Evlərinin rəhbərləri və yerli ictimaiyyətin nümayəndələri iştirak ediblər.

Azərbaycan-Alman Mədəniyyət Mərkəzinin sədri Günay Mirzəyeva Almaniyada yaşayan soydaşlarımızı bir araya gətirən mərkəzin və Almaniya Azərbaycanlıları Alyansı İdarə Heyətinin fəaliyyəti ilə bağlı hesabat xarakterli çıxış edib.

Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Fuad Muradov Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən müasir diaspor siyasətindən və diasporla ortaq fəaliyyətin şaxələndirilməsindən danışıb, dünyanın müxtəlif ölkələrində Azərbaycan Evlərinin, həftəsonu məktəblərinin açıldığını qeyd edib. Sədr, həmçinin Almaniyada daha bir Azərbaycan Evinin və evin nəzdində həftəsonu məktəbinin açılması münasibətilə soydaşlarımızı təbrik edib, bunu dövlətimizin xaricdə yaşayan azərbaycanlılara göstərdiyi qayğının əyani sübutu kimi dəyərləndirib.

Bildirilib ki, Azərbaycan Evləri, həftəsonu məktəbləri, o cümlədən ölkəmizin Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə yaradılan “Qarabağ” onlaynməktəbləri üçüncü, dördüncü nəsil diasporun ana dilini öyrənməsi baxımından üstünlüklər və yeni imkanlar yaradan ən uğurlu modeldir. Bu modelin azərbaycanlıların kompakt yaşadığı Ştutqart kimi vacib bölgədə tətbiq olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 

Tədbirdə dövlət başçısının çıxışlarının yer aldığı videoçarxlarnümayiş olunub. 

Almaniya Azərbaycanlıları Alyansının İdarə Heyətinin sədri Altay Rüstəmli, Alyansın İdarə Heyətinin üzvü Əmir Əli Sərdari İrəvani, Türkiyənin Ştutqartdakı baş konsulu MakbuləKoçak Kaçar və bir sıra nüfuzlu icma üzvləri çıxış edərək Azərbaycan Evinin açılışını soydaşlarımızın birliyinin rəmzi adlandırıblar.

Mərasim iştirakçıları italyan mədəniyyət xadimi FrançeskoMacconun əsərlərindən ibarət “Nar” adlı sərgiyə tamaşa ediblər. 

Açılış mərasimi bədii hissə ilə davam edib. 

Qeyd edək ki, Ştutqart şəhərində açılan Azərbaycan Evi də daxil olmaqla, hazırda dünyanın 20 ölkəsində 32 Azərbaycan Evi fəaliyyət göstərir. Eyni zamanda, 24 ölkədə 90-dan çox həftəsonu Azərbaycan məktəbi mövcuddur. Bu məktəblərin Azərbaycan Evlərində, digərləri isə diaspor təşkilatlarının və mədəniyyət mərkəzlərinin nəzdində və ya müstəqil şəkildə fəaliyyət göstərir. Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi xarici ölkələrdəki hər bir həftəsonu Azərbaycan məktəbini dərs kitabları və tədris vəsaitləri ilə təmin edir. Soydaşlarımız, eləcə də ölkəmizi sevən xaricilər Azərbaycan Evlərinin və həftəsonu məktəblərinin xidmətlərindən təmənnasız istifadə edir. Əlavə edək ki, dövlət başçısının tövsiyəsi əsasında xaricdəki həftəsonu Azərbaycan məktəblərinin sayı artırılır və əhatə dairəsi genişləndirilir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.01.2026)

Bazar ertəsi, 19 Yanvar 2026 12:16

"Qanla Yazılan Tarix: 20 Yanvar"

 

Respublika Uşaq Kitabxanasında 283 saylı məktəbin şagirdlərinin iştirakı ilə 20 Yanvar faciəsinin 36-cı ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçirilib.

Tədbir, Azərbaycanın Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başlanıb. Ardınca, tədbir iştirakçıları bir dəqiqəlik sükutla 20 Yanvar şəhidlərini ehtiramla anıblar. Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına kitabxanadan məlumat verilib.

 

Tədbir çərçivəsində Respublika Uşaq Kitabxanasının əməkdaşı, şagirdlərə 20 Yanvar hadisələri haqqında ətraflı məlumat verib. O, faciənin tarixi, Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda göstərilən fədakarlıq və cəsarət haqqında danışaraq, bu hadisənin ölkənin azadlıq yolundakı əhəmiyyətini vurğulayıb.

Kitabxanada təşkil olunan tədbirin növbəti mərhələsində, şagirdlər 20 Yanvar hadisələri ilə bağlı hazırlanmış video materialı izləyiblər. Bu video, faciənin baş verdiyi günün atmosferini və xalqın müqavimətini əks etdirən görüntüləri təqdim edib, şagirdlərin hadisəni daha dərindən anlamalarına kömək edib.

Daha sonra, şagirdlər 20 Yanvarla əlaqəli şeirlər səsləndiriblər. Bu şeirlər, həm faciənin ağırlığını, həm də şəhidlərin göstərdiyi qəhrəmanlığı əks etdirib, iştirakçılarda dərin təəssürat yaradıb.

Respublika Uşaq Kitabxanası, gələcəkdə də belə təhsil və maarifləndirmə tədbirləri keçirərək, gənc nəslə Azərbaycanın tarixi və milli dəyərləri haqqında daha çox məlumat verməyə davam edəcək.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.01.2026)

 

Martın 12-dən 14-dək Azərbaycanda XIII Qlobal Bakı Forumu keçirəcək.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portal xəbər verir ki, bu barədə AzərTAC-a Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzindən məlumat verilib.

Bildirilib ki, tədbirdə 400-dən çox xarici qonağın iştirakı gözlənilir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.01.2026)

 

Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi, bp şirkətinin sponsorluğu və Maqsud İbrahimbəyov Yaradıcılıq Mərkəzinin təşkilatçılığı ilə keçirilən "Neft bumu hamıya gülümsəyir" festivalı çərçivəsində yanvarın 17-də Müasir İncəsənət Muzeyində "Qeyzer" adlı müasir incəsənət sərgisinin açılışı olub.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı AzərTAC-a istinadə xəbər verir ki, sərginin açılışında Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru Anar Ələkbərov, rəsmi qonaqlar, tanınmış incəsənət xadimləri və digər şəxslər iştirak ediblər.

2025-ci ilin noyabrından 2026-cı ilin fevralına qədər keçirilən "Neft bumu hamıya gülümsəyir" festivalı Azərbaycanın görkəmli yazıçısı Maqsud İbrahimbəyovun yaradıcılıq irsinə həsr olunub və neft bumu dövrünün mədəni və tarixi konteksti ətrafında qurulub. Müxtəlif incəsənət sahələrini bir araya gətirən festival müəllifin ədəbi mətnlərində yer alan transformasiya, gözlənti və daxili gərginlik mövzularına müraciət edir.

 

"Qeyzer" müasir incəsənət sərgisi festivalın əsas layihələrindən biridir. "Neft bumu hamıya gülümsəyir" pyesinə konseptual istinad kimi yanaşaraq, o, şəxsi təcrübə ilə kollektiv tarixin qovuşduğu anlayışa immersiv baxış təqdim edir.

 

Sərginin açılışında çıxış edən Maqsud İbrahimbəyov Yaradıcılıq Mərkəzinin direktoru Anna İbrahimbəyova bu günün festival üçün xüsusi əhəmiyyət daşıdığını deyib: “Bu gün həqiqətən möhtəşəm bir hadisədir, çünki festivalda gənc və istedadlı rəssamlar iştirak edirlər. Məni xüsusilə sevindirən məqam iştirakçıların bir çoxunun sadəcə çıxış etməsi deyil, həm də ideyalar üzərində dərindən düşünməsi və Maqsud İbrahimbəyovun kitablarına müraciət etməsidir".

 

Anna İbrahimbəyova qeyd edib ki, təqdim olunan əsərlər daha çox təəssürat, şəxsi interpretasiya və bədii reaksiyadır, sözlərin və obrazların vizual sənət dilinə çevrilməsidir.

 

Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru Anar Ələkbərov çıxışında tədbirin ərsəyə gəlməsində əməyi olan bütün heyətə təşəkkürünü bildirib. O, 2025-ci ilin noyabr ayından bəri keçirilən “Neft bumu hamıya gülümsəyir” festivalının böyük əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulayıb: "Festival çərçivəsində təqdim olunan tədbirlər və tamaşalar böyük önəm daşıyır. Ümid edirəm ki, bu ənənəvi bir hal alacaq. Bu gün rəssamlarla görüşdüm. Onların bir-birindən gözəl əsərləri təqdim olunur. Gələcək yaradıcılıqlarında hər birinə uğurlar arzu edirəm".

 

Sonra çıxış edən bp-nin Xəzər regionu üzrə kommunikasiya və xarici əlaqələr üzrə vitse-prezidenti Bəxtiyar Aslanbəyli bildirib ki, bu gün indiyədək mövcud olmuş və gələcəkdə də davam edəcək bayramlardan biri – incəsənət və ədəbiyyatın kəsişməsində yaranan bayram qeyd edilir. O, bp şirkəti olaraq belə gözəl bir tədbirin ərsəyə gəlməsində iştirak etməkdən məmnunluğunu bildirib.

 

Sərginin kuratoru Nigar Rzayeva çıxışında deyib ki, Maqsud İbrahimbəyovun yaradıcılığı o qədər canlı və müasirdir ki, layihə və təqdim olunan işlər rəssamlar üçün böyük ilham mənbəyinə çevrilib. O, bütün yaradıcı heyətə, eləcə də göstərilən dəstəyə görə Heydər Əliyev Fonduna, bp şirkətinə və Müasir İncəsənət Muzeyinə təşəkkürünü bildirib.

Sonra qonaqlar sərgi ilə tanış olublar.

Layihədə neft Bakının ritmini, insanların talelərini və bütövlükdə ölkənin inkişafını müəyyənləşdirən real qüvvə kimi çıxış edir. O, ölkə tarixi boyunca insan münasibətlərinin formalaşdığı mühiti yaradır.

“Qeyzer” adı neft fontanına, yəni təzyiq altında neftin yer səthinə çıxmasına, həmçinin qeyzerin yığılıb qalmış enerjini azad etməsi prinsipinə işarə edir. Eyni impuls Maqsud İbrahimbəyovun pyesi tərəfindən verilib və layihənin bədii işlərində inkişaf etdirilib.

Sərgidə doqquz rəssam iştirak edir. Ekspozisiya bir-biri ilə əlaqəli iki şərti hissədən ibarətdir: arxiv materiallarının yenidən işlənməsinə əsaslanan konseptual video-iş və əsas bədii məkanı formalaşdıran müasir rəssamların əsərləri.

Bununla yanaşı, sərgidə festivalın təşəbbüskarı və təşkilatçısı, Maqsud İbrahimbəyovun həyat yoldaşı Anna İbrahimbəyovanın foto işi də təqdim olunur. Bu iş sərginin əsas iştirakçı tərkibindən kənar təqdim olunur.

 

İştirakçılar Fidan Sadıq, İrina Eldarova, Kənan Əliyev, Müşfiq Heydərov, Nəzrin Məmmədova, Nigar Familsoy, Orxan Qarayev, Sərxan Hacıyev və Vüsalə Ağarazıyevadır.

Fidan Sadıq "Adsız" əsəri ilə neft bumunun yaşandığı dövrdə qadının görünməyən mövcudluğuna toxunur. Üzü olmayan qadın fiquru fərdiliyin itirilməsinin obrazına çevrilir, bədən qadının daxili vəziyyəti ilə sosial təzyiq arasında sərhəd kimi çıxış edir. Neft dövrünün Bakı fraqmentlərini əks etdirən naxış üzün yerini tutur və sənaye ilə tarixin izini bədəndə sabitləyir. Qadın fiquru şəxsin səsinin demək olar ki, eşidilmədiyi bir vəziyyətdə təqdim olunur.

İrina Eldarovanın "Drakaris. Atəşpərəstlər" əsəri Günəş enerjisinə həyatın ilkin mənbəyi və Odlar Yurdunun simvolu kimi müraciət edir. Burada anilik hissi aradan qalxır və yerini davamlı enerji impulsu tutur. İnsan kollektiv obraz kimi təqdim olunur. O, alovu ram etmiş və onun ötürülməsi üçün yerin dərinliklərindən qlobal məkana qədər uzanan sistemlər yaratmış titan kimi göstərilir. Əsər müasir dünyanı formalaşdıran enerjinin miqyası və gücü haqqında vizual ifadə kimi qurulub.

Kənan Əliyevin "Gözlənti" heykəltaraşlıq işi yüksəliş və gözlənti hissi üzərində qurulub. Postamentdən xaotik şəkildə qalxan borular qapalı kvadrat yaradır, bu isə neftin şərti vahidinə, kuba işarə edir. Bu konstruksiyadan kənara doğru uzanan ayrı-ayrı borularla səs yayılır. Onlara yaxınlaşan tamaşaçı daxildən artan hərəkəti eşidir, sanki nəsə yuxarı qalxmaq və bayıra çıxmaq istəyir. Əsər neft yüksəlişi dövründə Bakının yaşadığı təcrübəyə müraciət edir, həmin dövrdə neftin püskürməsinə yaxın eşidilən səs gələcək dəyişikliklərin əlaməti kimi qəbul olunurdu.

Bu hiss rəssam üçün şəxsi təcrübə ilə bağlıdır. 1990-cı illərdə, Bakıda su qıtlığının yaşandığı dövrdə, o, gözlənti, gərginlik və sevinc hisslərini öz üzərində yaşayıb: "Kranı dəfələrlə açıb qulaq asardım. O səsi gözləyirdim. Su gələndə, sadəcə, xoşbəxt olurdum".

Müşfiq Heydərov "Postinsan" əsəri ilə konseptual heykəl cinsi və fərdi xüsusiyyətlərdən məhrum edilmiş insan obrazını təqdim edir. Fiqurun böyük ölçüsü onun postinsan xarakterli, müasir dövr tərəfindən formalaşdırılmış bir obyekt kimi qəbul edilməsini gücləndirir. Rəssam enerji, texnologiya və informasiyanın zamanla insanın yaşama və özünü dərketmə biçimlərini dəyişdirərək yeni reallıqlar yaratdığı fikrinə işarə edir.

Bu kontekstdə neft bünövrə rolunu oynayır: sənaye və rəqəmsal sistemlərin üzərində qurulduğu əsas enerji mənbəyi kimi. Məhz bu enerji transformasiya proseslərini hərəkətə gətirir və nəticədə insanın tədricən bədən və sosial müəyyənliyini itirərək universal, şəxsiyyətsiz funksional daşıyıcıya çevrilməsi riski ortaya çıxır.

Nəzrin Məmmədovanın "Qeyzer" abstrakt əsəri gizli enerjinin səthə çıxaraq insanın daxili hallarını dəyişdirməyə başladığı anı təsbit edir. Yeraltı qatlarından qalxan enerji tanış xətləri pozur və dağılma ilə formalaşma arasında qeyri-sabit hallar yaradır.

Rəssamı keçid anının gərginliyi maraqlandırır: köhnə emosional strukturlar dağılır, yeniləri isə hələ formalaşmağa macal tapmır. Bu proses yığılmış enerjinin qəfil boşalması kimi özünü göstərir.

Əsərin strukturunda rəng, forma və dərinlik vasitəsilə Abşeron landşaftı ilə bağlı assosiasiyalar sezilir.

Nigar Familsoyun "Yan təsir" rəsm əsərinin mərkəzi obrazı tarixi dəyişikliklərin və dönüş nöqtələrinin müşahidəçisi olan qarğadır. O, tərəqqinin gözqamaşdırıcı işığı kimi təsir göstərən aqressiv sarı sahənin içində meydana çıxır.

Əsər neft və texnoloji bumunun geri dönməz xarakterini ön plana çıxarır. Ümumi rifah illüziyası nəticələrin reallığı ilə toqquşur. Bu toqquşmada qarğa hərəkətsiz şahid olaraq qalır və tərəqqinin hər iki üzünü eyni anda özündə saxlayır.

Orxan Qarayev "Pərdə" əsəri ilə neft bumunu parlaq inkişafla gündəlik əməyin görünməz reallığı arasında formalaşan ziddiyyətlər sahəsi kimi təhlil edir. Üçbucaqlı lamellərdən ibarət konstruksiya iki vizual səth yaradır; bu səthlərin hər biri yalnız müəyyən baxış bucağından açılır və fiziki zəhmətlə zahiri parıltını qarşı-qarşıya qoyur.

Birbaşa baxış zamanı təsvir dağılaraq abstrakt görüntüyə çevrilir. Bu optik “korluq” illüziya və fraqmentar qavrayışın metaforası kimi çıxış edir. Məna yalnız hərəkət prosesində formalaşır: tamaşaçı bütövü dərk etmək üçün mövqeyini dəyişməyə məcbur qalır. Həyatda olduğu kimi, aydınlıq da ayrı-ayrı fraqmentlərin birləşməsi nəticəsində yaranır.

Sərxan Hacıyevin əsəri olan "Aralıq" bədii videofantaziya maddi və rəqəmsal reallıqlar arasındakı vəziyyəti təsvir edir. Reallıqların dəyişməsi insan üçün tədricən və demək olar ki, hiss olunmadan baş verir, dəqiq başlanğıc və tamamlanma anı yoxdur. Bu fon üzərində neft ilkin materiya və qədim həyatın yaddaşı kimi ortaya çıxır və ondan şüur və ruhu xatırladan kəpənək obrazı yaranır.

Neft və süni intellekt obrazları insanın maddi yaddaşla rəqəmsal reallıq arasında qaldığı mövqeyi ifadə edən vizual dili formalaşdırır.

İkinci videoart Azərbaycan Dövlət Film Fondunun arxiv materialları əsasında hazırlanmışdır, nefti real həyatın və tarixin ayrılmaz bir hissəsi kimi təqdim edir.

Vüsalə Ağarazıyevanın "Sahə" əsəri neft bumunun dövrünə aid tarixi-sənədli obrazlara əsaslanır: neftin içində dizə qədər dayanan, bədənlə maddə arasında sərhədin itdiyi ağır və yapışqan mühitdə çalışan insanlar. Rəssamın sahə adlandırdığı bu məkanda insan və neft eyni varlığın elementlərinə çevrilir. Bu monumental rəsm əsəri pafos və idealizasiya iddiası daşımır. Rəssam insanın fiziki, bədən təcrübəsi vasitəsilə baş verənləri qəbul edərək tarixi prosesə birbaşa daxil olmasına diqqət yönəldir.

Bu məntiq "Mərkəz" adlı instalyasiyada da davam etdirilir. Dairəvi taxta forma əl əməyinə və bu əməyin baş verdiyi torpaq mühitə işarə edir. Fırlanan mərkəz fasiləsiz hərəkət yaradır. Onun üzərindəki bir cüt neftçi əlcəyi insan varlığının səssiz şahidi, əməyə və bir çox insanların zəhmətinə dair xatirədir.

 

"Qeyzer" adlı müasir incəsənət sərgisi fevralın 2-dək davam edəcək.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.01.2026)

Yanvarın 17-də İncəsənətin Tərəqqisinə Dəstək İctimai Birliyinin (İB) ictimaiyyətə geniş təqdimat mərasimi keçirilib.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına İB-dən verilən məlumata görə, tədbir ilk öncə ictimai birliyin nəzdində fəaliyyətə başlayan “Zəfər yurdu” ansamblının xor kollektivinin ifasında Azərbaycanın Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə açıq elan edilib.Şəhidlərin ruhu 1 dəqiqəlik sükutla yad edilib.

Giriş nitqi ilə çıxış edən tədbirin moderatoru, Mədəniyyət Nazirliyi yanında İctimai Şuranın sədr müavini, şair-publisist, Beynəlxalq Alaş mükafatçısı Əkbər Qoşalı ictimai birliyin yararlı fəaliyyət göstərməsi münasibətilə uğurlar arzulayıb, kollektivi təbrik edib.

İncəsənətin bütün sahələrində inkişafına dəstək göstərməyi qarşısına məqsəd qoyan İB-in təsisçisi və sədri Tunarə Orucova qonaqları salamladıqdan sonra qarşıda duran vəzifələrə və gələcəkdə görülən işlərdən danışıb.

Təbrik nitqi ilə çıxış edən Milli Məclisin deputatlarıVasif Qafarov Aydın Mirzəzadə, Azərbaycan Xalq artisti Hacı İsmayılov, Zirvə Mədəniyyət və İncəsənət ictimai birliyinin sədri Şahin Qədirov, İrəvan Ansamblının rəhbəri Maya Qafarova, Qərbi Azərbaycan icmasının Nizami rayon təşkilatının sədri Xaqani Cəfərov, Aydınlar Ocağı Beynəlxalq Dialoq və Əməkdaşlıq Mərkəzinin sədri Vüqar Qədirov, "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının əməkdaşı Ülviyyə Əbülfəzqızı və digər çıxış edən natiqlər ictimai birliyin kollektivini təbrik ediblər və fəaliyyətində uğurlar arzulayıblar.

Tədbirdə KİV və QHT nümayəndələri və digər rəsmi şəxslər iştirak edirblər.

Tədbirin sonunda “Zəfər yurdu” ansamblının kollektivi vətənpərvərlik ruhunda ifa etdikləri musiqilərlə qonaqların zövqünü oxşayıb.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.01.2026)

Yanvarın 17-də AYB Lənkəran Bölməsinin və Lənkəran Tarix və Diyarşünaslıq Muzeyinin birgə təşkilatçılığı ilə ölkənin ilk poliqrafçı alimi,Azərbaycan və Rusiya Yazıçılar Birliklərinin üzvü , yazıçı publisist Şəddat Cəfərovla görüş keçirilib.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalınaAYB Lənkəran Bölməsindən verilən məlumata görə,  tədbir muzeydə  Şəddat Cəfərovun  həyat və yaradıcılığını əks etdirən sərginin açılışı ilə başlanıb. Muzeyin direktoru, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Leyla Məcidova sərgi barədə iştirakçılara məlumat verib. Yazıçı Etibar Əhədov və ağsaqqal Fəxrəddin Canıyev çıxış edərək Şəddat Cəfərovla bağlı fikirlərini bölüşdülər.

Tədbir AYB Lənkəran Bölməsində davam etdirilib. Bölmə sədri, yazıçı-dramaturq Qafar Cəfərli, şair və yazıçılardan Ağamir Cavad, Səyavuş Süleymanlı, İltifat Əhmədov, Hafiz Mirzə, Qardaşxan Fərzi və qeyriləri 3 gün əvvəl 86 yaşını qeyd edən Şəddat Cəfərovu təbrik ediblər, onunla bağlı arzu və istəklərini bildiriblər.

Sonda Şəddat Cəfərovun qızı Sevinc Jafarova, oğlu İdrak Cəfərov və Şəddat Cəfərov özü çıxıs edib, keçirilən tədbirlərə görə təşkilatçilara və iştirakçılara minnətdarlıqlarını bildiriblər.

Tədbirdə bölgə yazarları, ziyalılar, səbəbkarın ailə üzvləri və yaxın qohumları iştirak ediblər.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.01.2026)

Bazar ertəsi, 19 Yanvar 2026 12:27

Zamanı rənglə ölçən sənətkar

Əkbər Qoşalı, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının redaktoru

 

(Tanınmış rəssam Qafar Sarıvəllinin 70 illik yubileyinə dost sözü)

 

Onun rəsmlərinə baxanda, bir rəngin içində bir ömür, bir xəttin içində bir yaddaş görürsən. O, fırçanı sanki əlində deyil, ruhunda daşıyır. Qafar Sarıvəlli - öz torpağından, ocağından boylanan, boylandıqca Vətənin ağ üzünü və dünyanın hər üzünü görən bir sənət yolçusudur.

 

Kəmərlinin, İncədərəsinin və də Qazaxın küləkləri, çinarları, dağ havası, saz havası — hamısı, hsmısı onun rənglərinə hopub, yaşayır. O rənglərdə nə azadlığın coşqusu, nə də təbiətin sükutu tək deyil; hər rəngin arxasında bir duyğu, bir düşüncə, bir fikir və deməli, zamanın özünün nəfəsi var. Qafar müəllim rəssamlıqla yanaşı, həm də baxış fəlsəfəsi yaradıb - desək, yanlış olmaz. Onunku görməkdən irəlidir - düşünür, düşüncə ilə boyayır, boya ilə düşünür və düşündürür. Qazaxlı olduğu üçün fırçanı şair qələmi kimi işlədir və bu, onun əsərlərinə özünəxas çalarlar qazandırır.

Rəssam 1985-ci ildən etibarən bir çox Respublika və Uluslararası sərgi və yarışmalara qatılıb. 1989-cu ildə Gənclərin Respublika Plakatları yarışmasında birinci yerə layiq görülüb, 1997-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü kimi öz sözünü deyib. Rəssamlar İttifaqının xətti ilə keçirilən fərdi sərgilər onun sənət yolunun uğurlu aşamalarını göstərir.

Sarıvəllinin yaradıcılığı çoxşaxəlidir: 100-dən çox kitabın tərtibatını verib, yüzlərlə illüstrasiya ərsəyə gətirib, bir neçə kataloqu çap olunub. Əsərlərinin muzeylərdə, qalereyalarda və şəxsi kolleksiyalarda qorunması təsadüfi deyil.

Onun əsərlərində qəhrəmanlıq da var, yanğı da; satira da var, inam da; zamanın ağrısı, amma ruhi güc sayəsində dik duruş da var. Hər tablosu “Yaşa, düşün, yarat, inan!” çağırışı kimidir.

O, 70 ildir bu dünyada, 50 ildir sənət dünyasındadır. İlləri boşuna keçirməyib, rəngli yaşayıb - illər onun sənət yoluna çevrilərək, ömrün rənglərdə çəkilmiş özkeçmişinə dönüşüb elə bil… Qafar Sarıvəllinin rəsmləri keçmişin xatirəsi olmaqdan ötə gələcəyin işartısıdır həm də - ümid-ümid, inam-inam, dalğa-dalğa… O, rənglərlə ulusun yaddaşına toxunur, təsviri sənətin dilində Azərbaycanın ruhi gücünü danışdırır.

Bəli, Sarıvəllinin fırçasından süzülən tabloları irsə dayalı, günümüzü anlatan və gələcəyə yönlüdür - bir çağırış, bir tanıqlıq kimi…

Bu dünyaya gəlişinin 70, sənət dünyasına gəlişinin 50 illiyi qeyd edildi, qutlu olsun!

Rəngin işığa, xəttin zamana qarışdığı bu yolda ilhamı heç solmasın.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.01.2026)

 

 

Bazar ertəsi, 19 Yanvar 2026 17:34

Sözdən yaranan incilər

 

Tanınmış ictimai-siyasi xadim, yazıçı-publisist, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, mərhum Sadıq Murtuzayev, publisist, Əməkdar hüquqşünas Müzəffər Ağazadə və yazıçı-rejissor, publisist-jurnalist, Əməkdar incəsənət xadimi Ağalar İdrisoğlu səmavi insanların, dünya dahilərinin  və Azərbaycan mütəfəkkirlərinin on mindən çox  kəlamlarını, sitatlarını, aforizmlərini toplayıb, tərcümə  eləyib və  “Sözdən  yaranan incilər” adlı çox qalın bir kitabı  çapa hazırlayırlar. 

 

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalı olaraq belə qərara gəldik ki, bu  sayımızdan başlayaraq həmin kəlamlardan, sitatlardan, aforizmlərdən bəzilərini səhifələrimizdə çap edək. İnanırıq ki, sözdən yaran bu incilər sizin də xoşunuza gələcək və onları öz yaddaşınıza köçürəcək, gündəliyinizə yazacaq, dostlarınızla, yaxınlarınızla bölüşəcəksiniz.

Çünki bu incilər, hər insana  lazım olan ən qiymətli sözlərdir. Onun daha yaxşı, mükəmməl  kamilləşməsi üçün əvəzsiz və  lazımlı  bir məktəbdir.

 

 

 AĞALAR   İDRİSOĞLU  (1950), yazıçı, dramaturq, rejissor,

                                  jurnalist, publisist, esseist

 

 

- İlk təəssüratınıza inanmayın. Çünki bu, çox vaxt yanlış olur.
- Pis söz deməyə can atmayın. Çünki pis söz deyən pis söz də eşidər.
- Bağışlamağı bacarın. Bağışlamağı bacarmaq yalnız geniş ürəkli insanlara nəsib olur.
- Öz xasiyyətinizdə, öz daxilinizdə nəyin çatışmadığını həmişə öyrənməyə çalışın və həmişə onlarla mübarizə aparın.
- Çox ağıllı olmaqdansa, çox cəsarətli olmaq daha yaxşıdır. Çünki hər şeyin anası cəsarətdir.

- Qiymətdə aldanmaq yox, malda aldanmaq pisdi. Ona görə də aldığınız malı yaxşı-yaxşı yoxlayın və yüz dəfə ölçüb, bir dəfə biçin.
- Nadan tənəsinə dözməyi bacarın. Bilin ki, dözüm  əvəzsiz ürək rahatlığıdır.
- İnsan var sözü ilə, insan da var ki, işi ilə tanınır. Bunlar, insan üçün biri-birindən çox vacib keyfiyyətlərdir.
- Bir uğursuzluq, yüz uğuru məhv edir. Ona görə də hər hərəkəti eləyəndə, hər sözü deyəndə yüz dəfə ölçüb-biçin ki, sonra peşiman olmayasız.
- Həmişə ehtiyatda bir şey saxlayın. Bu, qələbə üçün girovdur.

 

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.01.2026)

 

Bazar ertəsi, 19 Yanvar 2026 16:13

Ən çox kim olmağı sevirik? – Ekspress-sorğu

Heyran Zöhrabova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Növbəti ekspress-sorğudayıq. Sualımız belədir: “Ən çox kim olmağı sevirik?”

Həyatımız boyu müxtəlif kimliklərə bürünürük. Kimi üçün valideyn – ata və ya ana, kimi üçün bacı və qardaş, kimi üçün həyat yoldaşı, kimi üçün övlad, kimi üçün dost, kimi üçün isə tanış oluruq. Bir çox kimliyimiz olur: yazıçı, müəllim (peşə kimliyi), oxucu, rəhbər, işçi, tələbə. Amma bəs özümüz ən çox kim olmağı sevirik?

 

FATİMƏ MƏMMƏDOVA

Həyatımız boyu müxtəlif kimliklərə bürünürük. Bəzən birinin övladı, bəzən birinin bacısı, bəzən dost, bəzən tələbə, bəzən də sadəcə susan bir insan oluruq. Bəzən birinin gözündə kinli,  bəzən  ən  mehriban insan olmuşam,  bəzən küsəyən,  bəzən tez barışan olmuşam. Bu həyatda hər biriniz kimi mən də hərənin  gözündə başqa biri olmuşam. Hər gün üzərimizə başqa-başqa rollar geyindirilir,   pis   halda olduqda yaxşı görünməyə çalışırıq və zamanla o rollar bizi tanıdır. İnsanlar bizi bu kimliklərlə çağırır, bu adlarla xatırlayır.  Bayaq deyib- güldüyümüz Fatimə indi hara getdi? ,  bax onda cavab tapa bilməyəcəklər. Hər zaman özümə doğma bildiyim xatirəli yerə getdim. Fatimə çox kinlidir... Bax bunda da səhv deyəcəklər. Fatimə,  həssasın. həssasıdır. Fatimə çox tənbəldir deyəcəklər. Amma mən bilirəm ki,  dayanmadan işləməyi sevən insanam. Amma bütün bu kimliklərin arasında bir sual var ki, onu hər kəs öz-özünə verməyə cəsarət etmir. Düzünü desəm, mən də bu zamana qədər bu sualı özümə verməmişəm : biz ən çox kim olmağı sevirik???

Mənim üçün bu sualın cavabı bəlkədə tək deyil,  çoxdur. Çünki uzun müddət başqalarının məndən gözlədiyi kim olmağa çalışmışam. Yaxşı övlad olmağa, incitməyən bacı olmağa, sakit, uyğunlaşan, kiminsə xətrinı dəyməkdən qorxan biri olmağa, “olmalı olduğu kimi” davranan biri olmağa…

Bəzən bu rolların altında öz səsimi itirmişəm. Danışmaq istədiyim halda susmuşam. Susmuşam, amma bu susqunluq gücdən yox, yorğunluqdan olub.   Bəzən məni başa düşməyən insanları başa düşməyə çalışmışam. Manipulyasiya olunduğumu sonradan anlamışam. Dəyərsiz dostluqlar üçün çox vaxt itirmişəm, məni həqiqətən sevənlərlə məni sadəcə istifadə edənləri ayırd edə bilmədiyim vaxtlar olub.

 Bəzən bir “qal” sözünə qalmışam, bəzən bir “getmə” demədilər deyə ağlımdan qalmışam. Ən çox da dəyərimi görmədiyim yerlərdə qalmaq məni incidib. Amma bütün bunlara baxmayaraq, mən ən çox vicdanlı insan olmağı sevdiyimi anladım. Hər nə qədər pislik görsəm də, bağışlamağı seçən biri olmağı sevdim. Kin saxlamaq mənlik olmayıb.  Sadiq olmağı sevdim,  bir zamanlar ən sevdiyim müəllimin ən sevdiyi tələbəsi olmağı sevmişəm. Bəlkə də buna görə çox incimişəm, amma yenə də bu xüsusiyyətimdən  geri dönməmişəm,  dönmək də istəməmişəm.

Mən ən çox yazan insan olmağı sevirəm.  Məndə  yazmağa həvəs gətirən universitet müəllimim,  iş yoldaşım Kənan müəllimim olub. Bəzən həvəssiz olmuşam,  o məni ruhlandırıb. Hətta  ilk dəfə redaksiyada məni görəndə dedi " Fatimə,  sən jurnalist olmağı istəmisən ,  yoxsa bura sadəcə balın çatıb? Və ilk dəfə həvəslə  onun yanında yazmışam. Müsahibə yazmışam, açıqlama yazmışam,  xəbər yazmışam.  Mən ən çox istəyimə çatmağı sevmişəm. Çünki yazı məni gizlətmir, əksinə açır. Hər  boş olduğum vaxtda  yazmışam ,  dəftərə ,  telefona...Orada nə rol var, nə maska. Özüm özümlə danışmışam çünki.  Mən jurnalist olmağı sevmişəm, çünki insanları dinləməyi, onlara məlumat çatdırmağı sevmişəm. Həqiqəti sadə dillə deməyi, görünməyənləri görünən etməyi sevmişəm.

Mən ən çox anlayan insan olmağı sevirəm. Hiss edən, empatiya quran, bəzən həddindən artıq düşünən və sonda qənaətə gələ bilən. Həssas olmağın zəiflik sayıldığı bir dünyada, bu həssaslığımı qorumağı seçmişəm. Və bəlkə də ən saf kimliyim olan 4 ildir ən sadiq dostumun-  itimin sahibi olmağımı sevməyimdir. Sözsüz sədaqəti, qarşılıqsız sevgini, məni olduğum kimi qəbul edən bir canı sevmək…

Ən çox kim olmağı sevirik? Bütün bu fikirlərin arxasında yatan cavabım budur:

Özünü itirməyən insan olmağı. İncinsə də vicdanını itirməyən, ağlasa da daşlaşmayan, özünü çox tərifləməyən, hər nə olursa olsun  yaxşı qalmağa çalışan insan olmağı. Çünki insan ən çox özü olanda həqiqidir.

Və həqiqət ən rahat kimlikdir. Mən ən çox  bunu sevmişəm.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.01.2026)

 

3 -dən səhifə 2662

Sayt Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən 2024-cü ildə “Qeyri-hökumət təşkilatları üçün qrant müsabiqəsi” çərçivəsində Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun həyata keçirdiyi “Yeniyetmə və gənclərdə mütaliə mədəniyyətinin formalaşdırılması” layihəsinin tərəfdaşı olaraq yenilənmiş, yeni bölmələr əlavə ediımiş, layihənin təbliği üzrə funksional fəaliyyət aparılmışdır.