Super User
Film direktorları barədə nə bilirsiniz?
İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Bəli, filmlərə baxanda bəlkə də heç subtitrlərdə filmin direktrunun adını oxumur. Rejissor, ssenari müəllifi, aktyorlrın adları, uzağı, bir də operator və bəstəkar… Direktor isə maraq doğurmur. Halbuki, bu adamın ərsəyə gələn hər filmdə gərgin əməyi olur. İndi sizə onlardan biri barədə danışacağam.
Azərbaycanın tanınan kino xadimi, uzun illər "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında film direktoru vəzifəsində çalışan Rimma Abdullayeva.
O, 24 oktyabr 1931-ci ildə Ağdamda anadan olub. 1953-cü ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu (indiki Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetini) bitirdikdən sonra "Mosfilm" kinostudiyasında film direktoru ixtisası üzrə ali kurslarda təhsil alıb.
"Bir cənub şəhərində", "Qətldən sonra yeddi gün", "Yol əhvalatı", "Qaladan tapılan mücrü", "Qəm pəncərəsi", "Avqust gələndə", Sahilsiz gecə və digər ekran əsərlərində film direktoru işləyib, Azərbaycanın görkəmli kino xadimləri ilə çiyin-çiyinə çalışıb, bu gün də sevilərək izlənilən filmlərin ərsəyə gəlməsində yaxından iştirak edib.
Filmoqrafiya
- Abşeron ritmləri — rol: direktor
- Avqust gələndə
- Bir axşam...
- Bir cənub şəhərində
- Dantenin yubileyi
- Ən vacib müsahibə
- İmtahan
- Qaladan tapılan mücrü
- Qəm pəncərəsi
- Qətldən yeddi gün sonra
- Ötən ilin son gecəsi
- Sahilsiz gecə
- Sumqayıtın əks-sədası
- Ürək... Ürək...
Baxın, sıralanmada çox məşhur filmlər var. Çəkiliş təmin etmək, pavilyom hazırlığı, nəqliyyat, aktyorların iştirakının təminatı, müəyyən çəkiliş icazələri, quraşdırılmış səhnələrin çəkilməsi öhtəliyi, hər bir xırdalıq, detal Rimma xanımın üzərinə düşüb. Və əgər o, işinin öhtəsindən layiqincə gəlməsəydi o məşhur filmlər də yaranmazdı.
Bəli, Rimma Abdullayeva "Azərbaycanfilm"də ekranlaşdırılan ən məşhur, yaddaqalan filmlərin direktoru olub.
O, 27 yanvar 2017-ci ildə vəfat edib.
Allah rəhmət eləsin!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(27.01.2026)
“1 şeir, 1 şair”də Şəhla Rəvan və “Kainata sığmayan qadın"
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının 1 şair, 1 şeir rubrikasında bu gün Şəhla Rəvanın "Kainata sığmayan qadın” adlı şeiri təqdim edilir.
Şəhla Rəvan Cəlilabad rayon Göytəpə şəhər şəhid Vasif Hüseynov adına 2 N-li ümumtəhsil tam orta məktəbnin direktoru, "Ziyadar" Mükafatı, "Həməşəra" və "Nizami Gəncəvi" Fəxri Diplomları laureatı, Cəlilabad ədəbi mühitinin tanınmış nümayəndələrindən biri, ədəbiyyatçı, filoloq, ədəbi təhlilçi və tənqidçi, şairdir.
Bu gün həm də Şəhla xanımın doğum günüdür. Onu bu münasibətlə səmimi qəlbdən təbrik edirik.
KAİNATA SIĞMAYAN QADIN
Sən sevib-sevilməyi çoxdan unutdun, qadın!
Sən bir ömür yaşadın, amma məmnun olmadın.
Dərdlərini bilmədi, nə qohumun, nə yadın,
Fikrin, düşüncən oldu tez böyüsün övladın.
Sən xoşbəxt yaşamağın dadını da bilmədin,
Təbəssümün az oldu, heç ürəkdən gülmədin.
Qəlbdə olan ağrını sən hamıdan gizlədin,
Artdı, anbaan artdı qəm yükün taleh dərdin.
Qəlbindəki həsrətin öz köksünə sığmadı,
Bulud kimi dolaraq yağıştəki çağladın.
Kədərini, qəmini gizli tutdun saxladın,
Dərdini pünhan edib, eşq qapısın bağladın.
Düz amalla yaşadın, ifrata da varmadın,
Gündüzləri ovunub, gecələri ağladın.
Duyğunla, hisslərinlə bu cahana sığmadın,
Dünya çox kiçik oldu, sənsə kainat, qadın!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(27.01.2026)
Состоялся первый официальный визит Президента Фонда тюркской культуры и наследия в Узбекистан
22–23 января 2026 года состоялся первый официальный визит Президента Фонда тюркской культуры и наследия госпожи Актоты Раимкуловой в Республику Узбекистан. Данный визит стал знаковым и историческим событием, ознаменовавшим начало выстраивания прочного и долгосрочного сотрудничества между Республикой Узбекистан и Фондом тюркской культуры и наследия. Он последовал за важным решением о вхождении Республики Узбекистан в состав Фонда в качестве полноправного члена, принятым по инициативе Президента Республики Узбекистан Его Превосходительства Шавката Мирзиёева 7 октября 2025 года в рамках Саммита Глав Государств Организации Тюркских Государств, состоявшегося в городе Габала (Азербайджан).
Ключевым событием визита стала официальная встреча Президента Фонда с Министром культуры Республики Узбекистан господином Озодбеком Назарбековым.
В ходе встречи госпожа Актоты Раимкулова выразила искреннюю благодарность господину Министру за тёплый и радушный приём, а также подчеркнула особую значимость вхождения Республики Узбекистан в состав Фонда. Отмечая богатый историко-культурный потенциал страны, Президент Фонда акцентировала внимание на масштабной, последовательной и системной деятельности Узбекистана в сфере сохранения, развития и популяризации культурного наследия. Кроме того, госпожа Актоты Раимкулова подробно ознакомила господина Министра с ключевыми результатами деятельности Фонда за 2024–2025 годы, а также представила приоритетные планы и направления работы на 2026–2027 годы, направленные на укрепление межгосударственного культурного сотрудничества и реализацию совместных проектов. Особое внимание в ходе беседы было уделено участию Фонда в 43-й Генеральной конференции ЮНЕСКО, состоявшейся 4 ноября 2025 года в Самарканде, которая стала важной международной платформой для представления деятельности Фонда мировому сообществу, укрепления институционального взаимодействия с ЮНЕСКО и продвижения тюркского культурного наследия на глобальном уровне.
В свою очередь господин Министр высоко оценил активную и плодотворную деятельность Фонда, выразив благодарность за реализуемые инициативы и значительный вклад в сохранение общего культурного наследия. Особо было подчеркнуто стратегическое значение реализации проекта по подготовке многотомного мультиязычного сборника «Наследие тюркского фольклора», инициированного Президентом Республики Узбекистан Шавкатом Мирзиёевым. Господин Озодбек Назарбеков также подтвердил полную готовность Республики Узбекистан к активному и всестороннему участию в деятельности Фонда, отметив заинтересованность в развитии долгосрочного, устойчивого и взаимовыгодного сотрудничества.
В рамках официального визита также состоялась встреча Президента Фонда с заместителем директора Агентства культурного наследия при Министерстве туризма и спорта Республики Узбекистан господином Турсунали Кузиевым.
В ходе встречи были обсуждены необходимость и перспективы развития прочного и долгосрочного сотрудничества между Фондом и Агентством в сфере сохранения, изучения и продвижения культурного наследия тюркского мира в условиях глобализации. Господин Турсунали Кузиев отметил особую значимость деятельности Фонда в деле сохранения богатейшего наследия наших предков и передачи его будущим поколениям, подчеркнув историческую важность текущих процессов и совместных инициатив в области защиты и популяризации культурного наследия.
Важнейшим событием официального визита также стала встреча Президента Фонда с представителями профильных научных, силовых, спортивных и медийных организаций Республики Узбекистан, включая Научно-исследовательский институт культурологии и нематериального культурного наследия при Министерстве культуры Республики Узбекистан, Национальную гвардию Республики Узбекистан, Федерацию поло Узбекистана, Федерацию коневодства и конного спорта Узбекистана, Научно-исследовательский институт развития животноводства и пастбищ, а также Национальную телерадиовещательную компанию Узбекистана.
В ходе данной встречи заместителем директора по науке и инновациям Института госпожой Иродой Дадажановой впервые был представлен стратегический международный проект «Карабайыр: код туранской цивилизации и всемирное наследие». Представленная научно обоснованная междисциплинарная концепция, сформированная на стыке иппологии, истории искусства и цифровой дипломатии, предусматривает комплексное изучение карабайырских лошадей не только как зоотехнической породы, но и как генетического и культурного кода тюркских народов. Особое внимание в рамках проекта уделяется центральному месту культа коня в системе духовных, исторических и культурных ценностей тюркской цивилизации.
Первый официальный визит Фонда тюркской культуры и наследия в Республику Узбекистан стал важной вехой в развитии двустороннего сотрудничества и подтвердил высокий уровень взаимопонимания и стратегического партнёрства сторон. Он заложил прочную основу для реализации совместных инициатив, расширения международного культурного диалога и консолидации усилий по сохранению, изучению и продвижению богатого тюркского наследия на региональном и глобальном уровнях.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(26.01.2026)
Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun Prezidenti Qırğız Respublikasının Milli Elmlər Akademiyasının Prezidenti ilə görüşüb
Qırğız Respublikasına rəsmi səfər çərçivəsində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti xanım Aktotı Raimkulova ilə Qırğız Respublikasının Prezidentiyə yanında Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti Kanatbek Abdrahmatov arasında görüş keçirilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portaına Fonddan verilən məlumata görə, görüşdə, həmçinin Ç.T. Aytmatov adına Dil və Ədəbiyyat institutunun direktoru, akademik Abdıldajan Akmataliev, eləcə də İnstitutun baş elmi əməkdaşı, filologiya elmləri doktoru, manasşünas professor Jıldız Orozobekova iştirak ediblər.
Görüş zamanı Fondun Milli Elmlər Akademiyası ilə türk mədəniyyətinin qorunması, inkişafı və dünya miqyasında təşviqi sahəsində əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunub. Elmi sahədə qarşılıqlı fəaliyyətin genişləndirilməsinə, akademik tərəfdaşlığın inkişafına və institusional əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirilib.
Tərəflər birgə elmi araşdırmaların aparılmasının, alimlər arasında təcrübə və bilik mübadiləsinin genişləndirilməsinin, multidissiplinar layihələrin həyata keçirilməsinin, eləcə də türk tarixi və mədəni irsinin dərindən öyrənilməsi, elmi əsaslarla izah edilməsi və geniş ictimaiyyətə tanıdılması üçün səylərin birləşdirilməsinin vacibliyini qeyd ediblər.
Fondun Prezidenti Milli Elmlər Akademiyasına 2025-ci ildə Fondun layihələrində fəal iştirakına görə təşəkkürünü bildirib, elmi əməkdaşlığın yüksək səviyyəsini və akademik qrupların türk irsinin inkişafı və təbliği istiqamətində həyata keçirilən təşəbbüslərə verdiyi əhəmiyyətli töhfəni qeyd edib. Xüsusilə Ç. T. Aytmatov adına Dil və Ədəbiyyat institutunun 2024-cü il noyabrın 6-da Bişkekdə (Qırğızıstan) Türk Dövlətləri Təşkilatının XI Zirvə Görüşündə Dövlət başçılarının tapşırığı əsasında həyata keçirilən çoxcildli və çoxdilli "Türk Folklor irsi" Antologiyasının hazırlanmasındakı peşəkar rolu yüksək qiymətləndirilib.
Görüşün davamında xanım Aktotı Raimkulova Milli Elmlər Akademiyasını Fondun 2026-cı ildə həyata keçirəcəyi, 1926-cı il Dünya Bakı Türkoloji Qurultayının 100 illiyinə həsr olunmuş layihələrində fəal iştirak etməyə dəvət edib. Vurğulanıb ki, Yubiley ilə bağlı təşəbbüslər Qurultayın tarixi əhəmiyyətini, müasir türkologiyanın formalaşmasındakı rolunu yenidən düşünməyə, eləcə dəTürk dünyası tədqiqatçılarını birləşdirən beynəlxalq elmi dialoqun inkişafına xidmət edəcəkdir.
Görüş Fond ilə Milli Elmlər Akademiyası arasında qarşılıqlı etimadın və strateji tərəfdaşlığın yüksək səviyyədə olduğunu təsdiqləyərək, elm, təhsil və humanitar sahələrdə gələcək əməkdaşlığın aydın istiqamətlərini müəyyənləşdirib. Əldə olunan razılaşmalar türk mədəni-tarixi irsinin qorunması, inkişafı və qlobal miqyasda təşviqinə yönəlmiş birgə beynəlxalq layihələrin həyata keçirilməsi üçün möhkəm zəmin yaradıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(26.01.2026)
2026-cı ilin yubilyarları Mədinə Gülgün və Cek Londona həsr olunmuş videoçarxlar hazırlanıb
Bakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsi Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemində həyata keçirilən “Yubileylər silsiləsi” tədbirləri çərçivəsində M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxanada tanınmış şair, Əməkdar incəsənət xadimi Mədinə Gülgünün 100 və görkəmli Amerika yazıçısı Cek Londonun 150 illik yubileylərinə həsr olunmuş videoçarxlar və kitab sərgiləri hazırlanıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına kitabxanadan verilən məlumata görə, “Mən bu ömrü yaşadım” adlı videoçarxda ömrü boyu şair qəlbini, səmimiyyətini, insanlara sevgisini qoruyub saxlayan tanınmış şair Mədinə Gülgünün həyat və yaradıcılığı haqqında məlumat verilir. Videoçarxda M.Gülgünün bir neçə kitabı nümayiş olunur, görkəmli şəxsiyyətlərin Mədinə Gülgün haqqında fikirləri təqdim olunur. İzləyicilərə şairin təltifləri və haqqında çəkilmiş filmlər haqqında da məlumat verilir.
Videoçarx bəstəkar Cavanşir Quliyevin Mədinə Gülgünün sözlərinə bəstələdiyi “Məhəbbət olmayanda”, “Sən gəlməz oldun”, “Apar məni” mahnıları ilə müşayiət olunur.
Görkəmli Amerika yazıçısı, ictimai xadim, sərgüzəştlərlə dolu hekayə və romanların müəllifi olan Cek Londonun 150 illik yubileyinə həsr olunmuş videoçarxda yazıçının həyat və yaradıcılığı, əsərləri və onların motivləri əsasında çəkilmiş filmlər haqqında məlumat verilir. Qeyd olunur ki, yazıçı çox da uzun olmayan yazıçılıq həyatı boyunca 40 kitab ərsəyə gətirmişdi, onun hekayələri, məqalələri 70 dilə tərcümə edilmişdir. C.Londonun əsərlərinin motivləri əsasında 50-dən artıq film çəkilmişdir.
Videoçarxı “Ağ diş” və “Martin İden” filmlərinin musiqiləri müşayiət edir.
“Mədinə Gülgün – 100” və “Cek London – 150” kitab sərgilərində yubilyarların ən məşhur əsərləri oxuculara təqdim olunur.
Videoçarxlar kitabxananın YouTube kanalında aşağıdakı keçiddə verilib:
https://www.youtube.com/watch?v=xoerHL0EnIQ,
https://www.youtube.com/watch?v=2We8g0YNes4
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(26.01.2026)
Livanın türkman gəncləri 20 Yanvar faciəsi barədə məlumatlandırılıb
Livanın Akkar vilayətinin türkmanlar yaşayan Kavaşra kəndindəki Azərbaycan Evində 20 Yanvar – Ümumxalq Hüzn Gününə həsr olunan maarifləndirici tədbir keçirilib. Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsindən məlumat verilib.
Tədbirdə gənclərə 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Sovet ordusunun Bakıda törətdiyi qanlı hadisələr, günahsız insanların qətlə yetirilməsi, xalqımızın müstəqillik uğrunda apardığı mübarizə barədə ətraflı məlumat verilib. Bu tarixin Azərbaycan xalqının yaddaşında təkcə faciə kimi deyil, eyni zamanda milli iradə, birlik və qəhrəmanlıq simvolu kimi qaldığı qeyd olunub.
Tədbir Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği, tariximizin türkman gənclərə öyrədilməsi və gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyıb.
Qeyd edək ki, Kavaşra kəndində fəaliyyət göstərən Azərbaycan Evi 2025-ci ilin may ayında fəaliyyətə başlayıb. Burada türkman gənclərə və uşaqlara Azərbaycan dili, tarixi, coğrafiyası, mədəniyyəti tədris olunur. Milli bayramlara və tarixi günlərə həsr edilən tədbirlər keçirilir. Eyni zamanda diasporla əlaqələrin gücləndirilməsi məqsədilə müxtəlif layihələr gerçəkləşdirilir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(26.01.2026)
Sumqayıtda “Aldanmış ər” tamaşasının premyerası olub
Könül, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Gənclər şəhərinin öz teatrı var və onun qapıları həmişə açıqdır, teatr qonaqlı-qaralıdır. Buradakı hər premyera isə əsl toy-bayram xarakteri daşıyır.
Yanvarın 23-də Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında dünya dramaturgiyasının klassiki, fransız Jan Batist Molyerin “Jorj Danden, yaxud Aldanmış ər” əsəri əsasında hazırlanan “Aldanmış ər” tamaşasının premyerası baş tutdu.
Tamaşanın quruluşçu rəssamı Osman Salmanov, bəstəkarı Rəvan Alməmmədli, xoreoqrafı Kamil Ağazadə, rejissor assistenti Fazilə Rzayevadır. Əsər Azərbaycan dilinə görkəmli dramaturq, Xalq yazıçısı, mərhum Elçin tərəfindən tərcümə olunub.
Dövlət sifarişi ilə ərsəyə gətirilən səhnə əsərinin bədii rəhbəri Xalq artisti Firudin Məhərrəmov, quruluşçu rejissoru Ümüd Abbaszadədir.
Səhnə əsərində rolları Əməkdar artist Sədaqət Nuriyeva, Cəlal Məmmədov, aktyorlar Oktay Mehdiyev, Mətləb Səfərli, İlahə Səfərova, Aynur Hümbətova, Kamran Muradlı, Elmir Mehdiyev, Ramazan Xanlarov, Məryəm Hüseynli, Səbinə Abdullayeva, Emil Həmidov, Şəhriyar Aşkari və Məhbubə Qorbanı ifa edirdilər.
Premyera nümayişində Milli Məclisin deputatları, Abşeron-Xızı Regional Gənclər və İdman İdarəsinin nümayəndələri, Sumqayıt ictimaiyyəti, teatr xadimləri və sənətsevərlər iştirak edirdilər.
Yeni səhnə əsəri klassik komediyanın ruhunu qorumaqla yanaşı, müasir teatr estetikası, dinamik səhnə həlli və aktyor ifalarının vəhdəti ilə tamaşaçılara təqdim edilirdi. Tamaşada kəndli təbəqəsindən olan, lakin var-dövləti hesabına zadəgan ailəsinə kürəkən olmuş bir şəxsin faciəvi-komik həyat hekayəsi canlandırılır. Əsərdə sosial təbəqələrarası uyğunsuz evliliklərin doğurduğu fəsadlar, ailə və cəmiyyət münasibətləri incə satirik üslubda tənqid olunur.
Əlbət ki, günümüzdə bu mövzu hələ də aktualdır. Odur ki, yüz illər öncə fransız dramaturqun yazdıqları hələ də tərbiyələndirir, ibrət dərsi verir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(26.01.2026)
Tacikistan səfiri "ASAN xidmət"də
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin sədri Ülvi Mehdiyev qarşı tərəfin müraciəti əsasında Tacikistan Respublikasının ölkəmizdəki fövqəladə və səlahiyyətli səfiri İlxom Abduraxmon ilə görüşüb.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına ASAN-dan verilən məlumata görə, görüş zamanı qonaqlara Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü əsasında yaradılmış “ASAN xidmət” mərkəzləri və dövlət xidmətlərində tətbiq olunan innovativ həllər barədə məlumat verilib, hazırda Azərbaycanın intellektual brendinin ixracı istiqamətində 30-dan çox ölkə ilə əməkdaşlıq edildiyi bildirilib.
Tacikistan səfiri “ASAN xidmət” modelinin onda yüksək təəssürat yaratdığını bildirib və bu təcrübənin ölkəsi ilə paylaşılmasında maraqlı olduğunu qeyd edib. Eyni zamanda o, Pakistanda "ASAN xidmət" modeli əsasında yaradılmış “Pakistan ASAN xidmət” mərkəzinin açılışı ilə bağlı təbriklərini çatdırıb.
Qonaqlar “ASAN xidmət” mərkəzinin, “INNOLAND” İnkubasiya və Akselerasiya Mərkəzinin, Səyyar ASAN xidmətin, "ABAD" publik hüquqi şəxsin və "Bilim Bakı" mərkəzinin fəaliyyəti ilə də tanış olublar.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(26.01.2026)
Sultan Raevin “Böyük fəlakət” əsəri macar dilində nəşr olunub
TÜRKSOY-un Baş katibi, yazıçı Sultan Raevin “Böyük fəlakət” adlı əsərinin macar dilinə tərcüməsi Macarıstanın Lakitelek şəhərində, Hungarikum Liget mədəniyyət məkanında keçirilən təqdimat mərasimində oxuculara təqdim edilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı AzərTAC-a istinadən xəbər verir ki, Macar Mədəniyyəti Günü çərçivəsində keçirilən tədbir mədəni əməkdaşlıq baxımından əhəmiyyətli hadisə kimi dəyərləndirilib.
“Özönvíz – Harom kisregeny” adı ilə "Antologia Kiado" nəşriyyatı tərəfindən 2026-cı ildə çap olunan kitabın tərcüməsini tanınmış mütərcim Yojef Qoretit həyata keçirib. Tədbirdə çıxış edən Macarıstan Milli Assambleyasının sədr müavini Şandor Lejak Sultan Raev yaradıcılığının Türk dünyasının tarixi yaddaşını və ümumbəşəri dəyərləri əks etdirdiyini vurğulayıb.
Təqdimat çərçivəsində keçirilən müəllif–oxucu görüşündə Sultan Raev ədəbiyyat yolundan, yaradıcılıq mövzularından və mədəniyyətlərarası dialoqun əhəmiyyətindən danışıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(26.01.2026)
Xeyirxahlıq xoşxassəli, yoluxucu xəstəlik olmalıdır - MÜSAHİBƏ
İlhamə Məhəmmədqızı, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Həmsöhbətimi Sumqayıtda çox adam tanıyır. O, iş adamıdır, naşirdir, kitabı daim təbliğ edir, həm də filantropdur, xeyirxah əməllərdən əsla vaz keçməz. Akif Şahbazovla müsahibəmi təqdim edirəm:
- Akif müəllim, sizi ictimaiyyət daha çox bir neçə sahədə tanıyır. “Tərəqqi” medallı, Sumqayıt şəhər Bələdiyyəsinin üzvü, “Məktəbli” mağazalarının müdiri, həm naşir, filantropsunuz, həm aforizmlər yazır, məktəblilərə hər il mağazalarınızdan minlərlə kitab hədiyyə verirsiniz. Özünüzü ilk növbədə necə təqdim edərdiniz?
- Yuxarıda qeyd etdiyiniz çoxşaxəli fəaliyyət istiqamətimi nəzərə alaraq sadəcə Akif Şahbazovam.
- Sumqayıt şəhər Bələdiyyəsinin üzvü kimi əsas prioritetləriniz nələrdir? Gələcəkdə Sumqayıt üçün hansı layihələri görmək istərdiniz?
- Bu yaxınlarda Sumqayıt Bələddyyəsi ötən ilin yekunları ilə bağlı hesabat yığıncağı keçirdi. Burada maliyyə mənbələrindən şəffaflıqla istifadə etmək, verginin yığılması, sosial layihələr və bir çox digər məsələlər qeyd olundu. Bu, təkcə bələdiyyənin bir il ərzində hesabatı deyil, eyni zamanda seçicilərlə, vətəndaşlarla bələdiyyə arasında güvən bağının təməli kimi də qiymətləndirildi. Həm də bildiyiniz kimi, Sumqayıt Bələdiyyəsi respublika bələdiyyələri sırasında qabaqcıldır, birinci yeri tutur. Növbəti illərdə sosial layihələri davam etdirmək, dayanıqlığı qorumaq məqsədilə Sumqayıt Bələdiyyəsinə güclü maliyyə bazası lazımdır. Bunu əldə etmək üçün, bir sahibkar kimi deyim ki, bələdiyyə əmlakı olmalıdır. Yəni bələdiyyədə kiçik və orta müəssisələr yaradılmalıdır. Xırda kapital qoyuluşu ilə, çevik maliyyə sistemi vasitəsilə bələdiyyənin büdcəsini daha da genişləndirmək olar. Bu, həm də sosial gərginliyi azaldar. Çünki həmin müəssisələrdə işçilərin sayı çox, işin səmərəliliyi məhsuldar olur. Eyni zamanda, Sumqayıt Bələdiyyəsində turizm, bələdiyyə çimərliyi və s. bu kimi xidmət sahələrinin yaradılması da nəzərdə tutulur. Bunun üçün şəhərimizdə münbit şərait var, həm də müxtəlif ixtisaslara malik, düzgün, operativ qərarlar qəbul edən, nizam-intizamlı, Sumqayıta dərindən bələd olan bələdiyyə komandası mövcuddur. Ümid edirəm ki, Sumqayıt Bələdiyyəsi bütün işlərin öhdəsindən gəlib, uğurlara imza ataraq respublika üzrə bələdiyyələr arasında öz yerini həmişə zirvədə qoruyub saxlayacaqdır.
- Bələdiyyə üzvü olmaqla yanaşı, sahibkarlıq və xeyriyyəçiliklə məşğul olmaq çətin deyil ki? Sizi bu qədər fərqli sahədə fəal olmağa nə motivasiya edir?
- Təbii, çətinliklərlə yanaşı, məsuliyyət də vardır. Mənim eyni vaxtda fəaliyyət göstərdiyim sahələrdə, ictimai işlərdə çalışmağımın hər biri motivasiyadan asılıdır. Motivasiya əslində nəticədir. Zəhmət çəkirsən, başlayırsan işə, onu sonlandıranda nailiyyətlərə, uğurlara imza atırsan. Bu, nəticə etibarilə motivasiya, işləmək üçün stimul, enerji yaradır, insanı istər-istəməz irəli aparır, gücləndirir.
-Məktəbli mağazalarının müdiri kimi fəaliyyətinizin əsas məqsədi nədir?
-Orta məktəbdə əlaçı oxumuşam. Tale elə gətirdi ki, qaçqınlıq, dədə-baba ocağımızı tərk etmək qismətim oldu. Qərbi Azərbaycanın Dərələyəz mahalından düşmənlər ucbatından Sumqayıta pənah gətirdim və çətinliklərlə üzləşdim. Həmin dövrlərdə, 90-cı illərdə Voznezsenki adına Leninqrad İqtisad Universitetinə daxil oldum.Tələbəlik illərində oxumaqda əziyyət çəkirdik, kitab olmurdu, maliyyə imkanımız yox idi. Sonra bir çox sahələrdə işlədim. Boruyayma zavodunda çilingər, Kimya Sənaye Birliyinin nəzdində olan metal-qab zavodunda kadrların hazırlanması, qəbulu üzrə təlimatçı, baş mühasib, Vergilər Nazirliyinin vergi xidmətində, Əmlak Məsələləri üzrə Dövlət Komitəsində mütəxəssis kimi çalışdım. Və nəhayət, mən rahatlığımı sahibkarlıqda, kitab ticarətində tapdım. Bu sahəni ona görə seçdim ki, çinlilərin bir atalar sözü var, deyirlər, yarım saat ərzində xoşbəxt olmaq istəyirsənsə, ac olanda bəyəndiyin bir yeməyi hazırla, ye, xoşbəxt olacaqsan. Üç saat xoşbəxt olmaq istəyirsənsə, bəyəndiyin bir paltarı geyin, bir tədbirə və ya bir görüşə get, musiqili, əyləncəli vaxt keçirt, xoşbəxt olacaqsan və sonra evə qayıtmaq istəyəcəksən. Üç aylıq xoşbəxt olmaq istəyirsənsə, sevdiyinlə ailə qur, sevdiyinə ərə get. Bir ömür xoşbəxt olmaq istəyirsənsə, sevdiyin bir ixtisasdan, işdən yapış, Bax, mən də ömürlük xoşbəxtliyimi sevdiyim kitab ticarəti sahəsində tapmışam.
- Qərbi Azərbaycanda qaçqın kimi gəlmişsiniz, deyirsiniz…
- Bəli. Mən, eyni zamanda, Qərbi Azərbaycan icmasının Sumqayıt şəhər nümayəndəliyinin İdarə heyətinin üzvü kimi də fəaliyyət göstərirəm. Cənab Prezidentimizin qeyd etdiyi kimi, biz ləyaqətli şəkildə, müharibəsiz dədə-baba yurdumuza mütləq gedəcəyik. Ölkə başçımızın Qərbi Azərbaycan icmasına öz ad günündə getməyi və buradan verdiyi mesajlar ürəyimizdən xəbər verdi. Həmin gündən artıq bu yolla irəliləyirik. Bizim əvvəllər Qarabağ dərdimiz var idi. 44 günlük müharibədə hamımız qarabağlı olduq, birliyimiz yarandı, qələbə qazandıq. Bax, istəyirəm ki, indi hər birimiz Qərbi azərbaycanlı olaq. Bizim savadlı, fədakar gənclərimizə, təəssübkeş ziyalılarımıza ehtiyacımız var. Onlar Qərbi Azərbaycanla bağlı mütləq araşdırma aparmalı, bütün tariximizdən, toponimlərimizdən, niyə dədə-baba yurdumuzu qoyub gəlməyimizdən, dörd dəfə deportasiyaya məruz qalmağımızın səbəblərindən yazmalı, təbliğat və təşviğat aparmalıdırlar. Düzdür, ermənilər həmişə tarixi şəraitdən istifadə edirlər. Amma inanıram ki, inşaallah, biz dədə-baba ocağımıza hökmən qayıdacağıq. Çünki bu istiqamətdə işlər gedir, cənab Prezidentin dəstəyi ilə məqsədimiz planlı şəkildə reallaşacaqdır. Necə ki, bu gün dövlət sərhədimiz daxilində müqəddəs bayrağımız qaldırılır, arzu edirəm, tarixi torpaqlarımız olan Qərbi və Cənubi Azərbaycanın da hər bir nöqtəsində üçrəngli bayrağımız dalğalansın.
- Hər il minlərlə kitabı məktəblilərə hədiyyə edirsiniz. Bu təşəbbüs sizdə necə yarandı? Sizcə, bu gün uşaqların, gənclərin kitaba marağı yetərlidirmi?
- Əvvəldə söylədiyim kimi, erkən yaşlarımdan kitab alıb oxumaqda maddi çətinliklə üzləşmişəm. Buna görə də çalışıram ehtiyacı olan, mütaliəyə həvəsli insanlarımızı sevindirəm. Artıq uzun illərdir şagirdlərə, müştərilərimizə hədiyyə olaraq kitablar verirəm və bu təşəbbüsümdən əl çəkmirəm. Qeyd edim ki, şəhərimizdə fəaliyyət göstərən 21 nəfərdən ibarət Dostlar Klubunun üzvüyəm. Qərara gəlmişik ki, kitabxanalarda görüşlər keçirəndə fəal oxuculara kitablar hədiyyə edək. Gənclərimiz, uşaqlarımız asudə vaxtlarında istədikləri kitabı əldə edib oxusun deyə, şəxsən özüm Mərkəzi kitabxanamıza və filiallarına 1500-dən çox kitab vermişəm. Hətta elə ailələr var ki, onların bahalı xarici ədəbiyyatları almaq imkanı yoxdur. Həmin kitabları da onlara əlçatan etmişəm. Bu xeyirxah təşəbbüsümü ənənəvi şəkildə, tez-tez həyata keçirirəm. Bildiyiniz kimi, artıq gənclər kitab oxumaq istəmir, kitabxanalara üz tutmur, hamı elektron vasitələrdən istifadə edir. Təəssüf ki, uşaqlar, gənclər kitab oxumağa maraqlı deyil. Bu, bizim ağrılı, acılı yerimizdir. Alimlərin qənaətinə görə, uşaqlar 9 yaşınadək mütaliə qabiliyyətinə yiyələnməsə, gələcəkdə kitab oxumayacaqlar. Uşaqlar üçün xüsusi vərəqələrdə kitablar var ki, onları alıb uşağa vərdiş etdirmək lazımdır. Bəzisi səsli, şəkil tərtibatlı olur və bunları uşaq istifadə etdikcə kitaba meyllənir, yönlənir, artıq onda sonsuz maraq yaranır. Bunu nəzərə alaraq məsləhət görürəm ki, valideynlər uşaqlarına hətta bir-iki yaşından kitab oxumağı öyrətsinlər.
Son vaxtlar beynəlxalq monitorinqlər keçirilir. Respublikamız bu monitorinqlərdə orta məktəblər üzrə lazımi səviyyədə yerlər tuta bilmir. Buna səbəb isə kifayət qədər kitab oxumamaqdır. Bizdə oxucu sayı çox azdır, yetərli deyil. Əksər valideyn universitetə daxil olmaq, yüksək bal toplamaq üçün övladına mütaliə məhdudiyyəti qoyur, seçim azadlığı vermir. Nəticə etibarilə, kitaba maraq azalır.
Mən çox xarici ölkədə oluram. Müxtəlif yerlərdə, ictimai nəqliyyat vasitələrində görürəm ki, insanlar bardaş qurub kitab oxuyurlar, amma bizdə təəssüf ki, belə deyildir, əksəriyyət telefonla məşğuldur...
- Kitab hədiyyə etdiyiniz uşaqlardan aldığınız ən yaddaqalan reaksiya hansı olub?
- Çox gözəl sualdır. Ümumiyyətlə, uşaqların sevinci mənə rahatlıq, xoşbəxtlik gətirir. Uzun illərdir kitab aləmindəyəm, onlara hansı yaşda hansı kitabı hədiyyə etməyi bilirəm. Məsələn, hiss etmişəm ki, uşaq qiyabi də olsa qəhrəmanla tanışdır. Kitabı vərəqləyir, qəhrəmanın şəklini görəndə, inanın, ya əlini alnına tutur, ya da əlini qəlbinə qoyaraq qəhqəhə ilə gülür. O anı hər adam tuta bilmir. Bax, uşağın bu cür reaksiyasında mən özümü çox yaxşı hiss edirəm. Ümumiyyətlə, kitab ən gözəl hədiyyədir. Bütün uğurların təməli isə oxumaqdadır.
- Naşir kimi də gənc müəlliflərə dəstək göstərirsinizmi? Azərbaycanda nəşriyyat sahəsində sizi ən çox narahat edən məqamlar hansılardır?
- Hazırda bir çox kitablarımız işıq üzü görür, yeniləri üzərində işlər gedir. Ən qabaqcıl, sertifikasiyadan yüksək bal toplayan 32 nəfər sumqayıtlı müəllimlə bərabər, rəhbəri olduğum layihənin məqsədi isə orta məktəblərin aşağı siniflərində ədəbiyyat vəsaitlərinin tərtibatı, istehsalı, çatdırılmasıdır. Son vaxtlar hər kəs istəyir övladı yaxşı ixtisas sahibi olsun, oxusun, repititor yanına getsin. Lakin indiki çətin vaxtda bəzi ailələrin vəziyyəti buna yol vermir. Həmin vəsaiti çıxartmaqla repititorluğa, əlavə müəllim yanına getməyə ehtiyac qalmır. Müəllifi olduğumuz layihə məktəb proqramını, dərsliyi birbaşa tamamlayır. Nəşr etdiyimiz vəsaiti respublika səviyyəsində müəllimlər və məktəblilər sevə-sevə istifadə edirlər. Gələcəkdə bu uğurlu layihəmizi daha da genişləndirəcəyik.
Bundan əlavə, gənc müəlliflərin kitablarını xüsusi güzəştlərlə çap edirik. Bəzən elə olur ki, yazarlara imkanımız daxilində maliyyə dəstəyi göstərik. Son vaxtlar naşirlik işində məni narahat edən odur ki, oxucu sayı azdır. Kitabı müəlliflər 100-200 ədəd tirajla çap edirlər. Qohum-əqrəbaya, yaxınlarına verirlər. Lakin xüsusi vurğulayım ki, məsələn, yazıçı Varisin kitabları ən azı beş-on min tirajla çap olunur. Əlbəttə, müasir dövrlə ayaqlaşmaq, zamanın nəbzini tutmaq lazımdır. Elə kitablar yazılmalıdır ki, daha geniş oxucu kütləsi sevə-sevə alıb oxusun.\
-Xeyriyyəçilik sizin üçün nə ifadə edir? Bu gün cəmiyyətimizdə xeyirxahlığın rolu haqqında nə düşünürsünüz?
-Təmənnasız yaxşılıq etmək məni həmişə rahatlandırır. Ümumiyyətlə, xeyirxahlıq ruhun qidasıdır, deyirlər. Xeyirxahlıq təkcə maddiyyatla ölçülmür. Mənəvi dəstək də bir xeyirxahlıqdır. Təbəssümün, xoş ünsiyyətin özü bir xeyirxahlıqdır. Cəmiyyət müxtəlif xarakterli, müxtəlif təbəqəli, maddi və mənəvi cəhətdən fərqlənən insanlar toplusudur. Və tarixən xeyir şərə həmişə qalib gəlib. Yazarlarımız da xeyirin şər üzərində qələbəsindən yazıblar. Xeyirxahlıq həm xoşxassəli xəstəlik, həm pandemiya xarakterli olmalıdır. Biz bu xəstəliyə yoluxmalıyıq, yoluxdurmalıyıq. Mütləqdir ki, insanlar öz-özünə hesabat versin ki, mən gün ərzində hansı xeyirxahlığı etdim. Şərt deyil ki, cibindən götürüb kiməsə nəsə verəsən. Yol göstərməyin, təsəlli verməyin, mənəvi dayaq olmağın özü də bir xeyirxahlıqdır.
-Gənclərə, xüsusilə məktəblilərə əsas tövsiyəniz nədir?
- Öz üzərlərində çoxlu çalışsınlar, cəmiyyətimizə yararlı olsunlar. Yaxşı oxusunlar. İnanın ki, savad insanı ucaltdığı qədər heç nə ucaltmır. Səmimi olsunlar. Bir-birinin uğuruna sevinməyi bacarsınlar. Paxıllıq deyilən xəstəlikdən uzaq olsunlar. Uğurlu insanların yanında çalışsınlar. Hər kəsə yaxşılıq etsinlər. Bundan yorulmasınlar. Öz kökümüzə, milli dəyərlərimizə söykənərək cəmiyyətimizə xidmət eləsinlər. Adət-ənənələrimizi yaşatsınlar. Milli kimliyimizi qorusunlar. Azərbaycanlı olmağımızla fəxr etsinlər, kökümüzdən qopmasınlar. Öz tariximizi, mədəniyyətimizi öyrənsinlər. Uğursuzluqdan qorxmasınlar, çəkinməsinlər. Bəzən valideynlər gəncləri çərçivəyə salırlar, olmaz. Bilirsiniz, körpə dəfələrlə yıxıla-yıxıla ayaqüstə yeriməyi öyrənir. Gənclərimiz də səhv edə-edə, uğursuzluğa düçar ola-ola uğur qazanırlar. Körpəni yıxılmaq böyütdüyü kimi, gəncləri də səhvlər, uğursuzluqlar böyüdür. Çox, yekə-yekə danışmaqdan çəkinmək, sadə olmaq gərəkdir. Həmçinin gözəl danışdıqları qədər də gözəl qulaq asmağı öyrənsinlər. Sosial şəbəkələrdən az, məqsədli şəkildə istifadə etsinlər. Virtual aləmdə geyimlərini, özlərini nümayiş etdirməsinlər. Ağıllarının məhsulunu, dəyərlərini nümayiş etdirsinlər. Həyat heç də göründüyü kimi deyil. Şahidiyik ki, dənizdən ovcumuza aldığımız su gömgöy deyil, şəffaf olur. Bir sözlə, gənclərimiz hər bir tənqiddən nəticə çıxarmalı, sadə, gözəl tərbiyəli,dürüst olmalı, hüquqa, ədalətə söykənməlidir.
-Sonda portalımızın oxucularına nə demək istərdiniz?
- Prtalınızı mütəmadi izləyirəm. Oxucularına da həmişə doğru, düzgün mənbələrdən qidalanmağı, milli dəyərlərimizi təbliğ edən məlumatları oxumağı məsləhət edərdim. Bəzi saytlarda bayağı yazılara rast gəlinir, bu, isə insanları çaşdırır. Lakin cəmiyyətin tərbiyəsi, gələcəyi üçün çalışan yaxşı yazarları dəstəkləməli, onlara layk vurmalı, sayını çoxaltmalıyıq. Dəyərli oxuculara sonsuz təşəkkürümü bildirirəm.
-Maraqlı müsahibəyə görə biz də sizə dərin təşəkkür edirik.
-Çox sağ olun.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(26.01.2026)
