İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

"Xalqımızın ulduzları" silsiləsi böyük ajiotaj yaratdı, diqqətlər çəkdi. Azərbaycanın bütün məşhur qəhrəman xanımlarını kətan, fırça və boya ilə bunca vəsf etmək, inanılmaz dərəcədə çətin idi, o, bunu alındırmışdı. "Tomris", "Məhsəti Gəncəvi", "Sara Xatun", "Xurşudbanu Natəvan", "Tuti Bikə", "Aşıq Pəri", "Ağa Bəyim Ağa" və digər bu silsilədən olan əsərlər həqiqətən də diqqətəlayiq əsərlərdir...

Altay Hacıyev 2 aprel 1931-ci ildə rəssam Əmir Hacıyevin ailəsində dünyaya göz açıb. 1951-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbini, 1959-cu ildə isə Kiyev Dövlət Rəssamlıq İnstitutunu bitirib. 1959-cu ildən beynəlxalq və respublika əhəmiyyətli sərgilərin iştirakçısıdır. 1960-cı ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvlüyünə qəbul edilib. 1962–1967-ci illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Mətbuat Komitəsinin baş rəssamı vəzifəsində çalışıb.

1982-ci ildə Altay Hacıyev Əməkdar rəssam, 2002-ci ildə isə Xalq rəssamı fəxri adlarına layiq görülüb. 1995-ci ildə "Humay" mükafatı ilə təltif olunmuşdur. Altay Hacıyev 2003-cü ildən Prezident təqaüdçüsü olub. Rəssamın bir neçə fərdi sərgisi təşkil olunub. Onun 1987-ci ildə qrafika əsərlərinin, 1991-ci ildə "Natəvan-Şuşa", 2001-ci ildə isə "Xalqımızın ulduzları" adlı tematik, eləcə də 2006-cı ildə 75 illik yubiley sərgiləri keçirilib.

Rəssamın əsərləri Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində, Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyasında, xarici ölkə muzeylərində və nüfuzlu şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır. "Azərnəşr"də işlədiyi müddətdə dövrün tanınan yazıçıları, şairləri ilə tanış olub, onların yaradıcılığını öyrənib. O, bir tərəfdən qələm sahibləri, digər tərəfdən də tanınan rəssamlar arasında uzun müddət vaxt keçirib. Beləliklə, sənət aləmində özünəməxsus yer tutub, imzasını tanıtdırıb.

Altay Hacıyevin yaradıcılığı bir sıra özünəməxsus cəhətləri ilə diqqət çəkib. Ukraynada ali təhsil alan sənətkar klassik Avropa rəssamlıq ənənələrini dərindən öyrənib. Bununla yanaşı, öz yaradıcılığında hər zaman şərqli duyumuna malik olduğunu büruzə verib, Azərbaycan təsviri sənətinin zəngin ənənələrindən yaradıcılıqla faydalanıb. Belə ki, əsərlərinin mövzusu, ideya bədii məzmunu, orijinal üslubu, kompozisiya tərtibatı, kolorit həlli ilə yaradıcılığında iki istiqaməti paralel apardığını, bədii sintez etdiyini müşahidə etmək mümkündür.

Altay Hacıyev yaradıcılığının böyük bir dövrünü kitab qrafikasının inkişafına sərf edib. Neçə-neçə kitaba bədii tərtibat verib, bir çox əsərlərə illüstrasiyalar çəkib. Rəssam həm də bir çox silsilələr yaradıb. Ali təhsilini başa vurub Vətənə dönən rəssam 60-cı illərdə Bakıda gedən tikinti-quruculuq, əsaslı təmir-bərpa işlərini, Bakının inkişaf etmiş sənaye şəhərləri səviyyəsinə yüksəldiyini görüb və "Yeni Bakı" adlı ilk silsiləsini yaradır.

 "Xəzər", "Dənizin iftixarı" və "Xəzərin sahibi" adlı yeni silsilələr rəssamın yaradıcılığının ilkin dövrünü təhlil etməyə imkan verib. Altay Hacıyev yalnız kitab qrafikası ilə kifayətlənməyib, rəngkarlıq sahəsində də fırçasını sınaqdan çıxarıb. Rəngkarlıq əsərlərinin ana xəttini isə şanlı keçmişimiz, tarixi şəxsiyyətlərimiz və zəngin mənəviyyat xəzinəmizin tərənnümü təşkil edir.

5-ci siniflər üçün "Azərbaycan tarixi" dərsliyinin üz qabığı üçün çəkdiyi Dədə Qorqudun rəsmi müzakirələrə səbəb olub

Mükafatları

- Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanı

- Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı

- Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı

- Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü

- "Füzuli Dünyası-500" və "Humay" mükafatları

Rəssam12 fevral 2019-cuildə vəfatedib

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Razılaşınki, Xocalı faciəsikimiçox ağır bir mövzuda çəkilən filmdə baş rolda oynamaq böyük məsuliyyət, ustalıq tələb edir. Həm də milli təəssübkeşlik, vətənpərvərlik tələb edir.

Pərvanə Qurbanova, hər şeydən öncə, təəssübkeşdir!

Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Pərvanə Qurbanova 2 aprel 1965-ci ildə anadan olub. 1981-ci ildə Gəncə Dövlət Dram teatrında fəaliyyətə başlayıb. Bu illər ərzində o  aşağıdakı rolları ifa edib:

Maral “Maral” (Cəfər Cabbarlı), Firəngiz “Oqtay Eloğlu” (Cəfər Cabbarlı), Sevinc “Sənsiz”(Şıxəli Qurbanov), İncixanım “Atabəylər” (Nəriman Həsənzadə), Əfsanə “İtkin gəlin” (Əlibala Hacızadə), Narınc “Yandırılmış adam”(Əlibala Hacızadə), Aqasiya “Odu atma, Promitey”(M.Kərim), Nazan “Yad qız”(Orhan Kemal), Gülqönçə “Cavad xan”(Nüşabə Məmmədova), Ülviyyə “Unutmaq İstəyirəm” (Nüşabə Məmmədova), Şahnaz “Mahnı dağlarda qaldı” (İlyas Əfəndiyev) və s.

1990-cı ildən hal hazıra kimi Gəncə Dövlət Nizami Poeziya teatrında işləyir və aşağıdakı rolların ifaçısıdır:

- “Xeyir və Şər”də Kürd qızı

- “Məhəbəət əfsanəsi”ndə Şirin,

- “Bəhram şah”da Afaq,

- “Məhəbbətin qənimi”ndə Sədaqət və s.

Pərvanə Qurbanovanın Milli kino sahəsində də xidmətləri az olmayıb. Bunlardan "Xocalı faciəsi" haqqında çəkilən "Haray" filmində baş rolda, E. Əfəndiyevin "Sarı gəlin" filmində əsas rollardan birinə, "Pərvanələrin rəqsi" serialında Yaqut xanım roluna çəkilib.

Filmoqrafiya

1. Haray

2. Döngələr

3. Cavad xan

4. Pərvanələrin rəqsi

5. 28 iyun

6. Yuxu kimi

7. Köhnə çamadanlar

8. Xəyanət

9. Qurd yağı

Teatr xadimləri ittifaqının üzvüdür, “Qızıl Dərviş” mükafatı laureatı, Azərbaycan Respublikasının xalq artistidir. 13 dəfə Prezident Mükafatına layiq görülüb.

"Doğum günlərimi adətən ailəmlə, balalarımla birlikdə qeyd edirəm. Amma bu dəfə fərqli olacaq. Zaur Baxşəliyev 3-4 gün bundan öncə mənə zəng edib dedi ki, çox istəyirəm sizə "Zaurla Günaydın" verilişində ad günü keçirim. Mən də çox böyük məmnuniyyətlə qəbul etdim. Sağ olsun Atv kanalı və xüsusilə də Zaur Baxşəliyev məni hər zaman diqqətdə saxlayır. Bunun özü mənə ən böyük hədiyyədir" – mediaya verdiyi açıqlamasında o belə deyib.

Və həm də öz həyat kredosunu aşıqlayıb:

"Mənim üçün ən böyük hədiyyə doğmalarımın diqqəti, sevgisi və qayğısıdır. Mən diqqəti çox sevirəm. Çünki özüm də hər kəsə bacardığım qədər diqqət yetirirəm. Doğum günlərini qeyd etməyi sevmirəm. Son illərdir ki, doğum günümdə telefonu açıq saxlayıb, kimlərinsə təbrikini qəbul edirəm. Həyat yoldaşım rəhmətə gedəndən sonra heç bir doğum günümü ürəkdən qeyd etməmişəm.

Balalarımın üstündə tək qaldım, əlbəttə ki, möhkəm olmalı idim. Ona görə də artıq mənə əhəmiyyətli deyildi ki, yaş üstünə yaş gəlir, qocalıram. Mənim fikrim o idi ki, balalarımı vətənə layiqli övlad kimi böyüdüm, işimdə uğurlarım bol olsun.  Çətinliklərim olsa da heç bir zaman aciz qalmamışam. Acizlik etdinsə bu həyatda aciz də qalacaqsan, heç nəyə nail olmayacaqsan".

Xalq artisti hər zaman səhnədə olmağı arzuladığını da bildirib:

"Sənətimlə bağlı arzularım çoxdur. Hər zaman səhnədə olub, oynadığım rollarla tamaşaçıların qəlbini fəth etmək istəyirəm. Tamaşaçılarla canlı ünsiyyəti, teatrı çox sevirəm. Kinodur, serialdır, onları neçə dəfə istəsən çəkib, sonra ən yaxşısını seçib tamaşaçıların ixtiyarına verirsən, amma tamaşa elə deyil. Səhnəyə çıxdınsa orada səhv olmaz. Hər zaman tamaşaçıların qəlbində yaxşı bir sənətkar kimi qalmaq, taxt qurmaq istəyirəm".

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)

Eltən Törəçi,

dəyər yaradıcısı.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Bir vaxtlar evlərdə axşamlar başqa cür olurdu.

Televizor açılardı, amma hamı eyni otaqda oturardı. Ata çay içə-içə günün yorğunluğunu danışardı, ana mətbəxdən səslənərdi, uşaqlar bir-birinə nəsə göstərərdi. İnsanların gözü bir-birinin üzündə idi.

İndi isə çox evdə səhnə dəyişib…

Eyni otaqda otururuq, amma hər kəs başqa bir dünyadadır. Birinin əlində telefon, birinin qarşısında laptop, birinin qulağında qulaqcıq. Sanki görünməz bir divar çəkilib.

Hamı yan-yanadır, amma heç kim bir-birini görmür.

İnternet bizə böyük imkanlar verdi — bunu inkâr etmək mümkün deyil. Dünyanın o biri başında baş verən hadisəni saniyələr içində öyrənmək, kitabxanalara getmədən minlərlə kitab oxumaq, uzaqdakı insanlarla danışmaq…

Bir vaxtlar bunların hamısı möcüzə kimi görünürdü.

Amma hər möcüzənin kölgəsi də olur.

Və bəzən biz o kölgəni görmək istəmirik.

Çünki insan rahatlığa çox tez alışır. Xüsusən də o rahatlıq pulsuz gələndə.

Məhz bu rahatlıqla birlikdə həyatımıza başqa bir vərdiş də girdi.

Pirat proqramlar.

Pirat filmlər.

Pirat musiqilər.

Hamımız bunu etdik.

Bir dost deyirdi: “Bu proqramı pulsuz tapmışam.”

Başqa biri deyirdi: “Bu filmi torrentdən yüklə.”

Biz də edirdik.

Gülə-gülə. Rahat-rahat.

Amma əslində nə edirdik?

Birinin əməyini oğurlayırdıq.

Bir musiqiçinin, bir rejissorun, bir proqramçının aylarla, bəlkə də illərlə çəkdiyi zəhməti bir kliklə götürürdük.

Və bunu normal sayırdıq.

Hətta bəzən özümüzü ağıllı hesab edirdik.

“Pul vermədim, pulsuz tapdım.”

Halbuki atalar boşuna deməyib:

“Oğurluq ilə çəngilik qırx gün çəkər.”

Haram üzərində qurulan iş uzun sürməz.

Amma biz bunu çox gec başa düşdük.

İnternet bizə başqa şeylər də verdi: əyləncə verdi, sonsuz məlumat verdi, dünya ilə əlaqə verdi.

Bu qədər imkanın arasında isə bir şey yavaş-yavaş normal hala çevrildi.

Oğurluq.

Sanki bizi buna alışdırdılar.

Çünki insan bir dəfə oğurluğa alışanda, ikinci dəfə daha asan olur. Üçüncü dəfə isə artıq utanmır.

Beləcə utanc hissi yavaş-yavaş itir.

Bir müddətdən sonra isə başqa bir psixologiya yaranır:

“Oğru elə bilər, hamı oğrudur.”

İnsan özü yanlış iş görəndə elə düşünür ki, hamı belə edir.

Bəlkə də internetin gətirdiyi ən təhlükəli dəyişikliklərdən biri məhz budur.

Əvvəllər oğurluq ayıb sayılırdı.

İndi isə çox vaxt sadəcə “sistem” sayılır.

Bu vəziyyətdən ən çox zərər çəkən isə yaradıcı insanlar oldu: Musiqiçilər, yazıçılar, rejissorlar, proqramçılar.

Bir mahnı illərlə yazılır, amma internetdə saniyələr içində pulsuz yayılır.

Bir film milyonlarla dollara çəkilir, amma bir neçə saat sonra pirat saytlarda peyda olur.

Belə vəziyyətdə insan istər-istəməz düşünür:

“Onsuz da oğurlanacaqsa, niyə yaradım?”

Beləcə yaradıcılığın özü zərbə alır.

Dünyada milyonlarla istedadlı insanın əməyinin dəyəri gözümüzün qarşısında əridi.

Biz isə bunu əyləncə kimi izlədik.

Halbuki bu vəziyyəti başqa bir ata sözü çox yaxşı izah edir:

“Oğru qalana yanar, mal sahibi gedənə.”

Oğru oğurladığı şeyin dərdini çəkir, amma əsl zərər çəkən mal sahibidir.

Amma internet təkcə oğurluq gətirmədi.

O, qaranlıq dünyaları da bir yerə topladı.

Bu gün internetdə narkotik satışı var, kibercinayət şəbəkələri var, şantaj qrupları var, saxta səs və görüntü texnologiyaları var.

Bir vaxtlar qaranlıq küçələrdə baş verən cinayətlər indi ekranın arxasında baş verir.

Bir kliklə.

Bir mesajla.

Bir saxta linklə.

Bəzən internet böyük bir şəhərə bənzəyir.

Amma bu şəhərin küçələri qarışıqdır.

Orada kitabxana da var, zibilxana da. Mədəniyyət də var,cinayət də.

Ən təhlükəlisi isə odur ki, bu zibil bəzən insanın beyninə dolur.

Çünki internet təkcə məlumat vermir.

O, davranış formalaşdırır.

Sosial şəbəkələr insan beyninin zəif tərəflərini çox yaxşı tanıyır:

Diqqət, maraq, təsdiq ehtiyacı.

Bir “like” gələndə insan beynində dopamin ifraz olunur.

Bu kiçik hiss insanı yenidən telefona baxmağa məcbur edir.

Sonra yenə.

Sonra yenə.

Beləcə ekran vərdişə çevrilir.

Bir vaxtlar insan kitab oxumağa vaxt tapmırdı.

İndi isə saatlarla ekran sürüşdürür.

Bir videodan o birinə.

Bir postdan o birinə.

Saat keçir, amma insan nə qazandığını belə anlamır.

Atalar demişkən:

“Yalan ayaq tutar, ancaq yeriməz.”

İnternetdə yayılan saxta xəbərlər bəzən həqiqətdən daha sürətli yayılır.

Amma həqiqət gec də olsa üzə çıxır.

Bu gün çox evdə eyni səhnə var.

Ata telefona baxır.

Ana telefona baxır.

Uşaq planşetə baxır.

Hamı eyni otaqdadır.

Amma hamı başqa dünyadadır.

Bu səhnə adamın yadına köhnə Azərbaycan filmlərindən bir replikayı salır:

“Adam var adam içində təkdir.”

Bəlkə də internet insanı heç vaxt olmadığı qədər tək buraxdı.

Təkcə tək yox.

Həm də aqressiv.

Sosial şəbəkələrdə linç mədəniyyəti yaranıb. İnsanlar bir-birini tanımadan hücum edir, təhqir edir, qrup halında bir adamın üstünə gedir.

Anonimlik insanın içində gizlənən qaranlıq tərəfi üzə çıxarır.

Atalar bunu da demişdi:

“Oğru it xoflu olar.”

Yanlış iş görən insan içində gizli qorxu daşıyır.

O qorxu isə çox vaxt aqressiya ilə üzə çıxır.

Bəzən insan internet haqqında düşünəndə köhnə bir metaforanı xatırlayır.

Qurbağa metaforasını.

Deyirlər ki, qurbağanı qaynar suya atsalar dərhal qaçar.

Amma onu soyuq suya qoyub suyu yavaş-yavaş qızdırsalar, təhlükəni hiss etməz.

Və sonda bişər.

Bəzən internet də həyatımıza belə daxil oldu.

Birdən-birə yox.

Yavaş-yavaş.

Əvvəl rahatlıq gətirdi.

Sonra əyləncə.

Sonra asılılıq.

Sonra isə başqa şeylər.

Biz isə bunu çox vaxt görmədik.

Çünki hər şey çox rahat idi.

Bu gün insan öz-özünə bir sual verir:

Biz həqiqətən inkişaf edirik?

Yoxsa sadəcə daha mürəkkəb bir sistemin içində yaşayırıq?

İnternet böyük bir alətdir.

Onun içində həm işıq var, həm qaranlıq.

Amma bir həqiqət dəyişmir:

Texnologiya insanı dəyişdirir.

Bəzən yaxşıya.

Bəzən pisə.

Ən təhlükəlisi isə odur ki, bu dəyişiklik yavaş baş verir.

Və insan bunu çox vaxt gec anlayır.

Bəlkə də bu gün ən böyük sual budur:

Biz interneti idarə edirik?Yoxsa internet bizi?

Bu sualın cavabını hər kəs özü verməlidir.

Amma bir həqiqət aydındır:

Texnologiya nə qədər inkişaf etsə də, insanın vicdanı köhnə qalmalıdır.

Çünki vicdan itəndə nə internet kömək edir, nə də bütün dünya bilikləri.

Atalar demişkən:

“Yalanla dünyanı dolanmaq olar, amma geri dönmək olmaz.”

Bəlkə də bu gün qorunmalı olan ən böyük şey texnologiya deyil, İnsanlığın özüdür.

Çölçü Bilgə deyirdi:

“Özündəki yanlışı tapmadan heç kimin yanlışının arayışına girmə.”

Bəlkə də indi hər birimiz papağımızı qabağımıza qoyub düşünməliyik.

Bizim də günahımız var. Biz də bəzən oğru olduq. Sevdiklərimizdən uzaqlaşdıq.

Dəyərlərimizdən uzaqlaşdıq. Özümüzə ögey olduq.

Bəlkə də çıxış yolu geriyə baxmaqdır: Özümüzə, Törəmizə,Doğaya.

Çünki insan öz kökündən uzaqlaşanda, ən güclü texnologiyalar belə onu xilas edə bilmir.

Bu rəqəmsal cəngəllikdə isə ən böyük təhlükə təkcə texnologiya deyil.

Texnomanqurtluqdur.

Yanlışın harasından dönsək, bir o qədər yaxşıdır.

Bəlkə də hələ gec deyil.

Sadəcə dayanıb düşünmək lazımdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı bu gün sizlərə Kinoemalatxana rubrikasında professor, kinoşünas Aydın Dadaşovun görkəmli Azərbaycan rejissoru Tofiq İsmayılovun quruluş verdiyi filmlər barədə düşüncələrini təqdim edir.

***

Tofiq İsmayılovun quruluş verdiyi «Bizim küçənin oğlanları» filmi (ssenari müəllifi Oqtay Orucov. 1973) gənclərin peşə yönümündən bəhs edir. Filmin bəstəkarı Nazim Əliverdibəyovun «Yollar» mahnısının uşaq xorunun ifasında səslənməsi ilə yeni tikilən binalardan köhnə məhəllələrə keçidlə çöldə qoyulmuş televizorda göstərilən «Nu poqodi»ni izləyən camaatın uşaqlı qadınla evinə qayıdan mühəndis İbrahimə (Şahmar Ələkbərov) heyrətlənmələri mühiti açır. Səhər açıldıqda orta məktəbi yenicə bitirmiş Arif (Ənvər Həsənov), Tofiq (Salam İsmayılov) və Rasimin (Ömür Nağıyev) özünə toyxana quran İbrahimin yanından keçərək şəhərə üz tutmaları, futbol oynayan uşaqların birinin yay gözlüyünün müzakirəsi və Səriyyə xalanın (Nəsibə Zeynalova) qeybət qıran qadınları durdurması, şəhərdən qayıdan yeniyetmələrin «Ay məhəllə uşaqları, əl çalın oynayaq» kimi meyxana ritmi altında rəqsləri, Arifin aldığı medala mahnı qoşulması, zurna, nağara sədası altında hamının toya yığılması karnaval estetikası yaradır.

İbrahimin dul, yanıuşaqlı qadına evlənməsinə etiraz edən Mehdi kişi (Əliağa Ağayev) ilə Rüstəm kişinin (Ağasadıq Gəraybəyli) yarı xoş, yarı zorla məclisə gəlməsi, yeniyetmələrin qol götürüb oynamaları təsviri zənginləşdirir. Kəndin kənarındakı çayda balıq tutmağa hazırlaşan Arifin şəhərli qız Elmira (Sədaqət Dadaşova) ilə ünsiyyəti məkan əlaqəsini reallaşdıran sevginin simvoluna çevrilir.

Qızının patefonda, yeniyetmələrin arasındakı Əliş ((Tariyel Qasımov) üçün səsləndirdiyi «Ay ana, dostum evlənir» mahnısını evə qayıdan Rüstəm kişinin yarımçıq kəsməsi digər sevgi epizodunu da mexaniki olaraq ortaya atır. Və nəhayət, Mehdi kişinin tibbə dair aldığı kitabları evinə gətirərək oğlu Rasimi həkim görmək istəməsi mövzuya dair ilkin ziddiyyəti yaxınlaşdırır. Hərbi məktəbə daxil olmaq istəyən Tofiqin atası Əbdülün (Məlik Dadaşov) oğluna: «Hansı peşəni seçirsənsə-seç, peşəkar olmalısan» - deməsindən sonra onu meşədəki taxta zavodunda çalışdırmaq istəməsi, çayda balıq tutub oradaca ocaqda bişirib təbiətin qoynunda açdıqları süfrədə yeyən Ariflə Elmiranın peşə barədə söhbətləri problemi yeni kontekstdə təkrarlayır. Ariflə söhbətində bioloq olmaq istəyib, ötən il imtahanda dodağına sürtdüyü boyanın tərkibini bilmədiyinə görə kimyadan kəsildiyini deyən Elmiranın mətni orta məktəb proqramından kənar olsa da, mövzu istiqamətini nizamlaya bilir. Yağışın yağması ilə süfrəni yığışdıran gənclərin qol-budaqlı ağacın altında gizlənmələri və qızın göy qurşağının altından keçməsinin təsviri həlli quruluşçu operator Rafiq Qəmbərovun peşəkarlığını təsdiqləyir.

Beləliklə, bu filmdə quruluşçu rejissorun peşəkarlarla yanaşı, yeniyetmə aktyorlarla da işləmək bacarığı maraqlı bir filmi ərsəyə gətirdi.

***

Şifahi xalq ədəbiyyatımızda fantasmoqorik obrazlı mühiti və kəskin ziddiyyətlərin təqdimatı ilə seçilən, mükəmməl dramaturji modelə malik «Məlikməmməd» nağılı əsasında Oqtay Altunbayın yazdığı «Gecə yarıdan keçəndə» ssenarisində səksən yaşlı padşahın böyük oğlu Böyükxan çovkan oynayan igid, ortancıl oğul Xanməmməd isə yeyib-yatan qarınqulu, kiçik oğul Xanəhməd isə tora düşmüş ceyran balasını xilas edən xeyirxah personaj kimi xarakterizə edilir. Padşaha alma tingi bağışlayan qocanın nağıllara xas olan rebus-tapmacaları əsasında Xanəhmədin ağıllılığı sübut olunur.

Şahın əmrilə ting bağda əkildikdən sonra qapısında üçbaşlı əjdaha keşik çəkən mağara - şər qüvvələrin mühiti təsvir olunur.

İlk kadrlarda quru otların, ağacın yanması lokal şərtilik yaratmaqla hadisələrin mühitinin tam açılışına təminat verə bilməsə də, alovların əhatəsində, qaranlıq zirzəmidə divlər sarayının, filmin bəstəkarı Tofiq Quliyevin gərgin musiqisi altında təsvirindən sonra Hökmdarın (H.Məmmədov) quşların cəh-cəh vurduğu güllü-çiçəkli sarayına gələn qocaya üç oğlunun bir-biri ilə yola getmədiyini, xalqın dərdini heç birinin çəkə bilməyəcəyini, torpağın yağıdan qorunmayacağını söyləməsi problemi səciyyələndirir. Nağılçı qocanın (M.Şeyxzamanov) əlinin işarəsilə görünən təsvirdə tənbəl qardaşları Şahməmmədlə (Elşad Qazıyev) Xanməmməddən (Viktor Demirtaş) fərqli olaraq Məlikməmmədin (Ötkəm İsgəndərov) qartal yemləməsi Qarayelə qarşı durmağın mümkünlüyünü səciyyələndirir. Növbəti kadrda Qocanın əlinin gücü ilə açılan mücrüdə divin bağından yığılan almaların olması çaşqınlıq yaratsa da, dünyanı viran qoyan Qarayelin (Haşım Qadoyev) divlərini (Eldəniz Zeynalov, Siyavuş Aslan, Yaşar Nuriyev) sir-sifətdən adama çevirməsi yarımmifik personajları təqdim edir. Həmin rəqqasələrə çevrilən divlərin ovsunu ilə qardaşların yatırılması, Məlikməmmədin isə barmağını kəsərək müqavimət göstərməsi nağıl motivini yeni kontekstdə canlandırır. Div mücrüdəki almanı götürüb apardıqdan sonra Məlikməmmədin qardaşlarını çağırması «güc birlikdədir» zərb-məsəlini struktura qoşur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)

Rəqsanə Babayeva,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" Beyləqan və İmişli təmsilçisi, Beyləqan rayon Mədəniyyət Mərkəzinin rejissoru, "Gənclik" xalq teatrının rəhbəri, "Haberdili.com"un Azərbaycan nümayəndəsi.

Hər bir insanın həyatında elə bir məqam olur ki, o, özünü ilk dəfə həqiqətən “ifadə edə bildiyini” hiss edir. Bəziləri üçün bu yazı masası arxasında, bəziləri üçün musiqidə, bəziləri üçün isə səssiz düşüncələrin içində baş verir. Mənim üçün isə bu məqam səhnədə doğuldu. Teatr mənim üçün sadəcə bir sənət növü deyil; o, nəfəs aldığım, düşündüyüm, yaşadığım və ən əsası – anladığım bir dünyadır. Dünya Teatr Günü münasibətilə bu yazını qələmə alarkən, teatrın mənim üçün nə ifadə etdiyini yalnız sənət prizmasından deyil, həm də şəxsi varlığımın ayrılmaz bir hissəsi kimi izah etmək istəyirəm.

Teatrın mənə ilk toxunuşu

Teatrla tanışlığım sıradan bir tamaşaçı təəssüratı ilə başlamadı. Mən səhnəyə ilk dəfə çıxanda, sanki özümü uzun illərdir tanıdığım, amma adını qoymadığım bir duyğunun içində tapdım. O an başa düşdüm ki, teatr yalnız rol oynamaq deyil – bu, insanın öz iç dünyasını başqa bədənlərdə, başqa talelərdə, başqa hekayələrdə yenidən yaşamasıdır.

Teatrın sehri ondadır ki, o, yalan vasitəsilə həqiqəti göstərir. Səhnədə qurulan hər şey – dekor, işıq, söz, hərəkət – əslində gerçək deyil. Amma tamaşaçı bu qeyri-gerçəkliyin içində öz gerçəyini tapır. Mən də bu prosesin bir hissəsi olduqca anladım ki, teatr insanın özünü dərk etməsinin ən güclü vasitələrindən biridir.

Səhnə – güzgü və sınaq meydanı

Səhnə mənim üçün yalnız nümayiş yeri deyil, eyni zamanda bir güzgüdür. Burada insan özünü gizlədə bilməz. Sən obraz yaradırsan, amma o obrazın içində özünlə qarşılaşırsan. Hər rol bir sualdır: “Sən kimsən?” və hər tamaşa bir cavab axtarışıdır.

Teatr həm də sınaq meydanıdır. Burada yalnız istedad deyil, səbr, intizam, düşüncə dərinliyi və emosional güc də sınanır. Səhnədə dayanmaq – bu, yalnız mətn əzbərləmək deyil; bu, hər dəfə yenidən doğulmaqdır. Hər çıxış yeni bir başlanğıcdır və hər səhv yeni bir dərsdir.

Teatr və cəmiyyət: görünməyən bağ

Teatr heç vaxt yalnız fərdi sənət olmayıb. O, cəmiyyətin aynasıdır. Tarix boyu teatr insanlara düşündürmək, suallar vermək, bəzən də susmaq üçün imkan yaradıb. Mənim üçün teatrın ən böyük gücü də məhz buradadır: o, insanları dəyişmədən dəyişdirir.

Bir tamaşa izləyən insan bəlkə də dərhal dəyişmir, amma onun içində bir fikir toxumu əkilir. Bu toxum zamanla böyüyür və insanın dünyagörüşünü formalaşdırır. Mən səhnədə olduğum zaman yalnız bir obrazı canlandırmıram; mən eyni zamanda tamaşaçının düşüncəsinə toxunmağa çalışıram.

Dil, kimlik və teatr

Ana dilində oynanan hər bir tamaşa mənim üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dil yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, o, kimliyin əsas sütunudur. Teatr isə bu dili yaşadan, qoruyan və gələcək nəsillərə ötürən ən güclü vasitələrdən biridir.

Səhnədə deyilən hər söz yalnız bir replik deyil; o, bir mədəniyyətin daşıyıcısıdır. Mən teatrla məşğul olduqca daha yaxşı anladım ki, dilə olan məsuliyyət yalnız yazıçının və ya müəllimin deyil, həm də aktyorun üzərindədir. Çünki aktyor sözü səsləndirən, ona can verən və onu yaddaşlara həkk edən şəxsdir.

Teatrın daxili intizamı

Teatr romantik görünə bilər, amma onun içində böyük bir intizam gizlidir. Repetisiyalar, saatlarla davam edən məşqlər, detallara verilən diqqət – bunların hamısı səhnədə görünməyən, amma hiss olunan zəhmətin nəticəsidir.

Bu intizam mənim həyatımın digər sahələrinə də təsir edib. Teatr mənə öyrədib ki, uğur təsadüf deyil; o, davamlı zəhmətin nəticəsidir. Hər rol üzərində işləyərkən, mən yalnız aktyor kimi deyil, insan kimi də inkişaf edirəm.

Teatr və zaman

Teatrın ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri onun keçiciliyidir. Hər tamaşa bir dəfə baş verir və bir daha eyni şəkildə təkrarlanmır. Bu, teatrı digər sənət növlərindən fərqləndirir. Kino saxlanıla bilər, kitab yenidən oxuna bilər, amma teatr anlıqdır.

Bu anlıq olma hissi teatrı daha dəyərli edir. Çünki hər tamaşa bir həyat parçasıdır və o, yalnız o anı yaşayanlar üçün mövcuddur. Mən səhnədə olduğum zaman bu keçiciliyin dəyərini daha dərindən hiss edirəm.

Mənim üçün teatr nədir?

Teatr mənim üçün bir məktəbdir. O, mənə insanı anlamağı öyrədib. Müxtəlif obrazlar vasitəsilə mən fərqli taleləri yaşamışam və bu, mənim dünyagörüşümü genişləndirib.

Teatr mənim üçün bir sığınacaqdır. Həyatın çətinlikləri içində səhnə mənə özümü ifadə etmək üçün bir yer verib. Orada mən həm özüməm, həm də başqası.

Teatr mənim üçün bir məsuliyyətdir. Səhnəyə çıxan hər kəs tamaşaçı qarşısında bir borc daşıyır – dürüst olmaq, səmimi olmaq və ən əsası, sənətə hörmət etmək.

Dünya Teatr Günü və düşüncələr

Bir neçə gün öncə qeyd edilən Dünya Teatr Günü yalnız bir bayram deyil; o, teatrın əhəmiyyətini xatırladan bir gündür. Bu gün biz yalnız səhnədə olanları deyil, səhnə arxasında çalışanları da xatırlamalıyıq. Çünki teatr kollektiv sənətdir və hər kəsin əməyinin nəticəsidir.

Bu gün həm də bir sual doğurur: teatr gələcəkdə necə olacaq? Texnologiyanın inkişafı ilə birlikdə teatr da dəyişir. Amma mən inanıram ki, onun əsas mahiyyəti dəyişməyəcək. Çünki teatrın əsasında insan dayanır və insan var olduqca teatr da yaşayacaq.

Teatr mənim həyatımda sadəcə bir mərhələ deyil, davam edən bir yolculuqdur. Bu yolculuqda mən özümü tapmışam, dəyişmişəm və böyümüşəm. Hər tamaşa, hər rol, hər söz mənim üçün yeni bir başlanğıcdır.

Dünya Teatr Günü münasibətilə demək istəyirəm ki, teatr yalnız səhnədə deyil, həyatın özündə də mövcuddur. Hər birimiz müəyyən mənada bu böyük səhnənin bir parçasıyıq. Amma fərq ondadır ki, teatr bizə bu rolu daha şüurlu yaşamağı öyrədir.

Və bəlkə də teatrın ən böyük gücü də elə bundadır – o, bizə yalnız başqasını deyil, özümüzü oynamağı öyrədir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)

Heyran Zöhrabova,

 "Ədəbiyyat və incəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Göy üzü hər yerdə eyni idi, amma baxışlar fərqli...

Kimi sevinclə baxırdı, kimi çarəsizcə...

Kimisi ümumiyyətlə başını qaldırıb, ağacların yaşıl budaqları arasından görünən mavi səmanı, bəyaz buludları görə də bilmirdi heç.

Kimi üzünü göyə tutub, gözlərini yumaraq dərin nəfəs alıb şükür edirdi. Kiminin baxışları isə darıxırdı, sükut edirdi. Kimi səmaya açılmış ovuclarının içindəki ümid toxumlarını isti göz yaşları ilə sulayır, kimi sadəcə eləcə durub dalğın, küskün simasıyla, danışmağa çox sözü varmış da artıq danışmaq istəmirmiş kimi baxırdı. Kiminin gözləri yağmağa hazır dolmuş qara buludlar kimi hüzünlü idi, kiminin gözləri isə öz ixtiyarına buraxmışdı artıq göz yaşlarını.

Göy üzü gecələr də hər yerdə eyni idi, baxışlar isə yenə fərqli... Kimi ulduz düşəndə arzu tutar, ümid edər, kimi sadəcə köks ötürüb sakitcə izləyərdi uzaqdan kiçik görünən, o sonsuz yanıb-sönən parıltıları.

Göy üzü gecələrdə də, gündüzlərdə də hər yerdə eyni idi, fəqət baxışlar fərqli...

Bəzən gündüz deyib gülən, qəhqəhələri ilə ətrafa təbəssüm saçan insanların gecələr necə iztirab çəkdiyini, necə acı-acı göz yaşı axıtdığını da görmüşdü o.

Göy üzü kimi insanların da iki fərqli siması vardı: gündüz işıqlı, rəngli, həyat dolu; gecələrsə qaranlıq, yalnız və yorğun. Səssiz şahidi idi göy üzü insanların, nələr-nələr görmüşdü o.

Bu göy üzünün altında necə həyatlar yaşanmış, nələr-nələr baş vermişdi.

Neçə insan çiçək misalı solub getmiş, neçə ömür puç olmuşdu.

Xoşbəxtliyinə də şahid olmuşdu insanların, bədbəxtliyinə də. Ən maraqlısı da o idi ki, dünyanın müxtəlif yerlərində eyni anda kimisi xoşbəxt, kimisi də bədbəxt idi. Və bu iki müxtəlif mənzərəni eyni anda izləmək məcburiyyətində idi o.

Bəlkə də elə bu bəm-bəyaz pambığa bənzəyən buludlar gözləri idi səmanın?

Bəlkə də şahid olduqlarına ağlayırdı o bəzən?

Bəlkə də yağan bu yağışlar göz yaşları idi mavinin?

Bəlkə də elə buna görə dünyanın bir tərəfində leysan yağışlar yağarkən, bir tərəfində günəş parıldaya bilirdi. Bəlkə göy üzü ayna tuturdu gördüklərinə?

Buludların göz yaşı axıtması bir ildırıma, bir şimşəyə bənd idi.

Amma insanların ildırımları fərqli, insanların şimşəkləri müxtəlif idi.

Bu göy üzünün altında insanlar fərqli şəkildə, amma hamısı acı çəkirdi.

Bəzən səma dolmuş qara buludlarla əhatələnir, tutqunlaşır, amma yağış gecikirdi. Bu mənzərə insanların bəzən “toxunsalar, ağlayacağam” deməsinə bənzəyirdi.

Bəzənsə ildırımlar çaxar, göy üzü çalxalanar və hönkür-hönkür ağlayardı. Bu yağış isə küncə qısılmış balaca bir uşağın hönkürərək ağlamasını xatırladardı.

Buludlardan axan hər bir damla yağış torpağa fərqli şəkildə qarışar, hər bir damla torpaqdan fərqli şəkildə yüksələrdi geriyə.

Kiminin axan göz yaşlarına qarışardı damlalar, kiminin məzar daşına.

Bəzən xoşbəxtlikdən yağışın altında rəqs edən cütlüyün üzərinə yağardı, bəzən də kimsəsiz insanların sökük daxmalarına, bəzən olmayan evlərinin damına, çirkli saç-başına damardı.

Bəzən bir çiçək toxumuna can verərdi o damlalar, bəzən torpağın canına qarışmış sevdiklərimizin ətrini bəxş edərdi bizə yağışdan sonrakı torpaq qoxusu ilə.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)

Nail Zeyniyev,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

Ənənəvi ədəbiyyat söhbətlərimə bu gün xitam verib sizlərə “Sənə məndən başqa ağlayan olmaz” adlı şeirimi təqdim etmək istəyirəm. Bəzən adam şairliyini xatırlayır, anlayır ki, ondan aralanmaq olar, amma uzaqlaşmaq qeyri mümkündür.

Sənə məndən başqa ağlayan olmaz,

Bu səssiz gecənin dar nəfəsində.

Elə bil könlümün ulduzu sönür,

Bir qərib bülbülün zümzüməsində.

Sənə məndən başqa ağlayan olmaz,

Göz yaşım torpağa tökülməyəcək.

Mənim gözlərimə gələn xəyalın,

Başımın üstündən çəkilməyəcək.

Bizim aramızda ayrılıq olsa,

İsitməz, bilirəm, yad əllər səni.

Kölgəli dünyada, soyuq dünyada,

Mənimtək sevəmməz gözəllər səni.

Sənə məndən başqa ağlayan olmaz,

Sən mənim ömrümün bahar çiçəyi.

Vədəsiz küləyə qurban getmə, qal,

Otur bir misrayla yaz gələcəyi.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)

Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

Azərbaycan poeziyasında elə şeirlər var ki, onları oxuyarkən insan sanki bir ürəyin döyüntüsünü eşidir. “İncimə” də məhz belə şeirlərdəndir. Bu şeir sadəcə sevgi etirafı deyil, həm də gecikmiş peşmanlığın, qəlbdə qalan incikliyin və bağışlanmaq istəyinin poetik ifadəsidir. Xalq şairi Vahid Əziz bu şeiri yazarkən sanki bir insanın qırılmış qəlbinə söz verib.

Deyilənə görə, “İncimə”nin yaranmasına səbəb şairin həyatında yaşadığı real və çox kövrək bir hadisə olub. Gənclik illərində şair bir qadına dərin sevgi bəsləyirmiş. Onların münasibəti sakit və gözəl davam etsə də, həyatın gətirdiyi anlaşılmazlıqlar, incikliklər və bəlkə də qürur bu sevginin arasına səssiz bir divar çəkir. Bir gün aralarında baş verən mübahisə hər şeyi dəyişir. Ayrılıq baş verir və bu ayrılıqdan sonra hər ikisi öz yoluna gedir.

İllər keçir. İnsan yaşa dolduqca bəzi sözlərin vaxtında deyilmədiyini, bəzi addımların isə gec atıldığını daha yaxşı anlayır. Rəvayət edilir ki, şair də illər sonra həmin ayrılığın ağırlığını yenidən hiss edir. O zaman anlayır ki, bəzən insan ən çox sevdiyi adamı incidir və bunu çox gec başa düşür. Məhz həmin duyğuların təsiri ilə bir gün o, qəlbində yığılıb qalan sözləri kağıza köçürür. Beləcə “İncimə” şeiri yaranır.

Şeirin hər misrasında bir üzrxahlıq var. Sanki şair sevdiyi insana səslənir və deyir: mən bəlkə də gec anladım, bəlkə də gec danışdım, amma yenə də incimə. Bu söz sadə görünsə də, əslində insanın içindən qopan ən ağır etiraflardan biridir. Çünki “incimə” demək bəzən bir ömrün peşmanlığını bir kəlməyə sığdırmaq deməkdir.

“İncimə”nin oxucuya bu qədər təsir etməsinin səbəbi də elə budur. Bu şeirdə süni bəzək, mürəkkəb fəlsəfə yoxdur. Burada sadəcə insan qəlbi danışır. Hər kəs həyatında nə vaxtsa kimisə incitdiyini və sonra bunun peşmanlığını yaşadığını xatırlayır. Ona görə də bu şeir oxuyan hər kəsə tanış gəlir.

Zaman keçdikcə “İncimə” təkcə bir sevgi şeiri kimi yox, həm də insan münasibətlərinin kövrəkliyini xatırladan poetik bir etiraf kimi yadda qaldı. Bəzən bir söz insanı yaralaya bilər, bəzən isə bir söz yaraları sağalda bilər. “İncimə” də məhz belə sözlərdəndir — gec deyilmiş olsa da, ürəkdən gələn bir üzrxahlıq kimi.

Yazının sonunda isə həmin kövrək duyğuları ifadə edən şeir gəlir:

Eşidəndə dəyişmişəm dünyamı,

Çiçəklər də haray salsa, incimə,

Demirdinmi: "Alacaqsan canımı"

Ruhum getsə, canım qalsa, incimə.

Heç bildinmi, sənnən nələr çəkdi can?

Dərdlərinnən bildin necə çökdü can?

Bir dənəydi, elə bildin çoxdu can?

Vicdanında qanım qalsa, incimə.

İstəməzdim ömrüm solan bağ olsun,

Mənsizliyin bir dözülməz dağ olsun,

Qoymadın ki, bircəciyi ağ olsun

Günlər sənə qənim qalsa, incimə.

Yurdum-yuvam oldu hara? - Bilməzsən,

Ürəyimi bir də qıra bilməzsən,

Məzarıma yaxın dura bilməzsən

Məni cahan yola salsa, incimə.

Kar qəlbini daha necə səsləyim?

Sevgidənsə bəlkə nifrət bəsləyim?

Daş ürəklim, can çürüdən tərsliyin,

Məni sənnən vaxtsız alsa, incimə...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)

Nigar Həsənzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

1 aprel  yazıçı, ssenarist və kinoredaktor, Azərbaycan SSR xalq yazıçısı (1988), Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1976) İsa Hüseynovun (İsa Muğannanın) ruhunun Tanrıya qovuşduğu gündür. Bu gün onun ruhunu ehtiramla yad edirik.

Bəlkə də bəziləri İsa Muğannanın dərin məzmunlu əsərlərinə tam bələd deyil. Amma onun qələmindən filmə çevrilmiş “Tütək səsi”ni tanımayan yoxdur. Böyükdən-kiçiyə hamının sevdiyi bu filmin ssenarisi məhz onun yaradıcılığının məhsuludur.

İsa Muğanna (Hüseynov) 1928-ci ilin 12 iyununda Qazax qəzasının Muğanlı kəndində anadan olub. Doğma kəndinin havasından, suyundan bəhrələnən dahi yazarın bir çox əsərləri fəlsəfi məzmun daşıyır. Ən azı onun “Məhşər” və “İdeal” romanları dünyanı fəth etməyə layiq əsərlərdir.

Hər kəs bu ömrü yaşayır və bu həyatdakı rolunu tamamlayaraq dünyadan köçür.

Amma kimlərin izi qalır?

Məşhur bayatıda deyildiyi kimi:

"Tikmədim, özüm qalam,

Tikdim ki, izim qala".

Bir abzas öncə qeyd etdiyim kimi insan bu dünyadakı missiyasını tamamlayaraq Tanrıya qovuşur. Çoxları zamanla unudulur. Bəs kimlər qalır?

İz qoyanlar - yəni özündən sonra böyük mənəvi miras buraxanlar.

Bir yazıçının ucaltdığı ən möhtəşəm abidə onun ruhundan süzülüb gələn, qəlbinin məhsulu olan əsərləridir. Dahi yazar İsa Muğannanın yaradıcılığı da bu gün bizim üçün onun qoyub getdiyi mənəvi xəzinədir.

Xalq arasında dolaşan “Xan əfsanəsi”ndə də deyildiyi kimi, bir insanı fiziki olaraq məhv etmək olar, lakin o insanın yetişdirdiyi davamçıları varsa, o heç zaman unudulmur. Bəs şagirdlər həmişə canlı insanlarmı olur? Məncə, xeyr. Müəllim necə biliklərini şagirdinə ötürürsə, yazıçı da düşüncələrini öz əsərlərinə həkk edir. Nə qədər ki, bu “şagirdlər” - yəni əsərlər yaşayır, müəllif də yaşayır.

Bu mənada dahi yazarın 60-cı illərin əvvəllərində qələmə aldığı “Doğma və yad adamlar”, “Yanar ürək” romanları, “Teleqram”, “Tütək səsi”, “Kollu koxa” kimi pyes və hekayələri onun mənəvi varlığını yaşadan nümunələrdir.

Yazarın yaradıcılığında kənd mövzusu və bu mühitdən doğan problemlər xüsusi yer tutur. İsa Hüseynovun  “Məhşər” və “İdeal” əsərləri kəskin sosial ziddiyyətlərin fonunda psixoloji sarsıntılar yaşayan intellektual insanların mənəvi aləmini ədəbiyyata gətirən nümunələrdir.

O, yalnız kənd həyatını təsvir etməklə kifayətlənmirdi. Yazıçının qələmə aldığı kənd mühiti əslində dünyaya açılan bir pəncərə idi. O, həyatın əbədi sualları - olum və ölüm, tərəqqi və tənəzzül, kamillik və nadanlıq haqqında düşünür, fəlsəfi nəticələrə gəlir, daxili monoloqlar vasitəsilə dərin psixoloji problemləri işıqlandırırdı. Bu dərinlik onun qəhrəmanlarının mənəvi dünyasını daha dolğun təsvir etməyə və əsərlərində güclü psixologizm yaratmağa imkan verirdi.

Sonda təəssüflə qeyd edim ki, İsa Muğanna həqiqətən də ədəbiyyat dahisi idi, heyif ki, daha çoxunu etməyə və daha çox tanınmağa imkanı olmadı. 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.04.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

“Şəftəli qoxusu”nun müəllifi…

Bu əsəsri xuyanda dərhal ona vuruldum. Dilin zənginliyi, təhkiyənin ustadlığı dərhal gözə çarpdı…

Bu gün onun – Azər Abdullanın doğum günüdür.

Niyə də onun barəsində danışmayaq?

1940-cı il aprelin 1-də Qərbi Azərbaycanın Zəngəzur mahalının Mığrı bölgəsinin Lök kəndində kolxozçu ailəsində dünyaya Azər adını verdikləri bir oğlan göz açdı. Lök kəndi orta yediillik məktəbində, sonra qonşu kənd orta məktəbində təhsil aldı. Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin dil və ədəbiyyat şöbəsini bitirdi (1962–1967). Elə gənc yaşlarında da elində-obasında sevildi, hörmət və izzət qazandı.

Azər Abdulla (Əhmədbəyli) həm jurnalist, hən də yazıçı kimi adını adlar içində yazdırmağa müvəffəq olan şəxsdir. O, jurnalistika fəaliyyətinə "Azərbaycan məktəbi" jurnalında korrektor, "Mədəni ticarət" qəzetində ədəbi işçi işlərkən başlamış (1967–1969), ilk qələm təcrübələrini və şerlərini dövri mətbuatda çap etdirmişdir. "Qobustan" toplusunda texniki redaktor vəzifəsində çalışmışdır. "Oğuz Eli" qəzetinin əlavəsi olan "Yazıçı" qəzetinin baş redaktoru idi.

"Nazim Hikmət və Azərbaycan" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdi.

Dövri mətbuatda şeir, hekayə və publisistik yazılarla müntəzəm çıxış edirdi.

Kitabları:

1. Bir durna qatarıyıq. 

2. Gedirəm gündoğana. 

3. Səni gözləyirəm. 

4. Bəyaz çiçəklər. 

5. Oyun. 

6. Qəmərlidən keçən qatar. 

7. Pa de şa.

8. Qapıları bir-bir döydüm. 

9. Onlar qəmli idi. 

10. Havalı sular, sevdalı sular. 

11. Kəpənək bayramı. 

12. Azerbaycandan hikayeler.

13. Şəftəli qoxusu. 

Azər Abdulla 2021-ci il martın 20-də kəskin pnevmoniyadan vəfat edib. Xırdalan qəbiristanlığında dəfn olunub.

Allah rəhmət eləsin!

Amin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.04.2026)