İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Görkəmli muğam ustadlarının ifasından çox sayda muğam və təsniflərin ilk dəfə nota alınması Ramiz Zöhrabovun səyləri nəticəsində gerçəkləşib. Alimin tədqiqatları, eləcə də Azərbaycan bəstəkarlarının yaradıcılığını əhatə edir. Ramiz Zöhrabovun Azərbaycan musiqişünaslığının uğuru sayılan araşdırmaları xarici ölkələrdə nəşr olunaraq müxtəlif alimlər tərəfindən mötəbər mənbə kimi qəbul edilib.

Ramiz Zöhrabov 1939-cu il may ayının 2-də Bakı şəhərində anadan olub. O, 1947–1958-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası nəzdindəki orta ixtisas musiqi məktəbində təhsil alıb və 1958–1960-cı illərdə Konservatoriyanın ifaçılıq fakültəsinin simli alətlər şöbəsində oxuyub, 1965-ci ildə isə Konservatoriyanı musiqişünaslıq ixtisası üzrə bitirib.

Əmək fəaliyyətinə 1965-ci ildə Gəncə şəhərindəki Qəmbər Hüseynli adına orta ixtisas musiqi məktəbində musiqi tarixi və nəzəriyyəsi üzrə müəllim kimi başlayan Ramiz Zöhrabov 1966–1968-ci illərdə Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında xalq musiqisi üzrə redaktor vəzifəsində işləyib.

O, 1968–1969-cu illərdə Bakı şəhər 16 saylı musiqi məktəbində musiqi nəzəriyyəsindən dərslər aparıb, 1969-cu ildən etibarən indiki Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasında Azərbaycan xalq musiqisinin tarixi və nəzəriyyəsi kafedrasının müəllimi, baş müəllimi, dosenti və professoru, 1989-cu ildən isə həmin kafedranın müdiri olub.

1990-cı ildə Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının İdarə Heyətinin katibi seçilən Ramiz Zöhrabov 2012-ci ilədək həmin vəzifədə çalışaraq, ölkəmizdə musiqişünaslığın inkişafına dəyərli töhfələr verib. Professor Ramiz Zöhrabovun elmi fəaliyyəti Azərbaycanın zəngin musiqi irsinin tədqiqi və təbliği ilə sıx bağlıdır. Alimin Azərbaycan muğamlarına, o cümlədən təsniflərə, zərb-muğamlarına və dəsgahlara həsr etdiyi 200-dən artıq elmi əsər və kitab mütəxəssislər tərəfindən yüksək qiymətləndirilib.

Ramiz Zöhrabov ölkəmizdə və onun hüdudlarından kənarda beynəlxalq simpoziumlarda, konfranslarda muğam sənətinə dair dərin məzmunlu çıxışları ilə Azərbaycanın musiqi mədəniyyətini layiqincə təmsil edib. Milli mədəni nailiyyətləri müxtəlif səviyyələrdə daim tanıtmağa çalışan alim uzun illər ərzində apardığı silsilə radio və televiziya verilişləri ilə musiqisevərlərin rəğbətini qazanıb.

Yarım əsrə yaxın bir müddətdə pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olan Ramiz Zöhrabov respublikada musiqişünas alimlərin bir neçə nəslinin yetişdirilməsi üçün böyük əmək sərf edib. Alimin rəhbərliyi ilə sənətşünaslıq sahəsində bir çox fəlsəfə və elmlər doktorları hazırlanıb.

Ölkəmizdə Heydər Əliyev Fondu tərəfindən həyata keçirilən genişmiqyaslı mədəni proqramlarda, o cümlədən muğam müsabiqələrində musiqişünas kimi yaxından iştirak edən Ramiz Zöhrabovun muğam aləminin sirlərinin tamaşaçılara dəqiqliklə çatdırılması və insanların estetik zövqünün inkişaf etdirilməsində mühüm xidmətləri vardır.

Ramiz Zöhrabovun Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin zənginləşdirilməsi sahəsində çoxillik səmərəli fəaliyyəti yüksək qiymətləndirilib. O, 1990-cı ildə "Əməkdar incəsənət xadimi" və 2008-ci ildə "Xalq artisti" fəxri adlarını almış, 2009-cu ildə isə müstəqil Azərbaycan Respublikasının ali mükafatlarından olan "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.

Fəxri adları və mükafatları

- Sənətşünaslıq namizədi (1974)

- Dosent (1979)

- Azərbaycan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi (1990)

- Professor (1992)

- Sənətşünaslıq doktoru (1994)

- "Humay" mükafatı (1997)

- Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti

- Şöhrət ordeni

Kitabları

- Muğam. Monoqrafiya. B., "Azərnəşr", 1991

- Azərbaycan təsnifləri. Təbriz, Enteşarate Məhran, 1991;

- Hacı Xanməmmədov. Broşür. B., "Şur", 1992;

- Rauf Hacıyev. Broşür. B., "Şur", 1993;

- Bəstəkarlarımız haqqında söz. B., "Şur", 1995;

- Ramiz Mustafayev. Broşür. B., "Ergün", 1995;

- Bəstəkarlarımızın portreti. B., "Gənclik", 1997;

- "Çahargah" muğam-dəstgahının nəzəri əsasları. B., "Şur", 2000;

Məqalələri

- Skripkaçalan və müğənni /R. Adıgözəlov – 50/, "Ədəbiyyat və incəsənət", 16.11.1990;

- Yaradıcılıq axtarış deməkdir /T. Bakıxanov – 60/, "Ədəbiyyat və incəsənət", 21.12.1990;

- Müəllifini yaşadan əsərlər /Ağası Məşədibəyov – 80/, "Mədəniyyət" qəzeti, 09.01.1992;

- Sevimli pedaqoq, mahir tədqiqatçı /Z. Qafarova – 50/, "Mədəniyyət", 08.01.1993;

- Nizami mövzusuna yeni müraciət /T. Bakıxanovun "Xeyir və Şər" baleti haqqında/, "İncəsənət" qəzeti, 13.07.1993;

- Görkəmli bəstəkar və müəllim /S. Ələsgərov/, "İncəsənət", 12.04.1994;

- Dəstgahda avaz. /12 muğam sistemi haqqında/. Təbriz, "Azadlıq beşiyi" qəzeti /fars dil./, 26. 10. 1997;

- "Rast" ailəsindən olan muğamlar. Təbriz, "Azadlıq əsri" qəzeti /fars dil./, № 31, 1998;

Filmoqrafiya

- Musiqişünas (film, 2001)

- Muğam (veriliş, 2007)

- Muğamat var olan yerdə... (film, 2009)

- Xalq təranələri (film)

Sənətkar 2017-ci il aprelin 24-də ömrünün 78-ci ilində vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(24.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

İdmanla rəqs əslində eynimənşəlidirlər. Elxan Qasımovun fəaliyyəti buna əyani sübutdur. Orta məktəbin 4-5-ci siniflərindən pionerlər evində rəqs dərnəyinə gedib, basketbolla, voleybolla məşğul olub. Naxçıvanın gənclərdən ibarət voleybol komandasında çıxış edib. Bakıda rəqqas kimi festival laureatı olub...

Elxan Məmməd oğlu Qasımov 24 aprel 1945-ci ildə Naxçıvanda anadan olub. İl yarım Naxçıvan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblında peşəkar rəqqas, solist olan Elxan M.A.Əliyev adına ADİİ-nun aktyorluq (1962–1966), Leninqrad DTMKİ-nun rejissorluq fakültəsində (1973–1978) təhsil alıb. "Əhməd haradadır" filmindən "sürücü Əhməd" kimi tanınan Elxan Qasımov 1969-cu ildən "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında işləyib. Bədii, sənədli filmlərin, "Mozalan" süjetlərinin müəllifidir.

Azərbaycan kino sənətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə 18 dekabr 2000-ci ildə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülüb. 2023-cü ilin may ayında səhhətində problemlər yaranıb. 29 may 2023-cü ildə aorta anevrizmasının partlaması səbəbi ilə vəfat edib.  Xırdalan qəbiristanlığında dəfn olunub.

Filmoqrafiya

1. 777 №-li iş

2. Aşıq Ələsgər

3. Əhməd haradadır?

4. Əlavə təsir

5. O qızı tapın

6. Gözlə məni

7. İnsan məskən salır

8. Axırıncı aşırım

9. Köhnə bərə

10. Ay çox, il çox

Vasif Ayan yazır:

“Elxan Qasımovla tanışlığım 2007-ci ilə təsadüf edir. O zaman o, bir neçə dəfə Space Tv-də "Bizim Kino" verlişinin qonağı olmuşdu. Hətta yadımdadır, onunla görüşmək üçün Kinostudiyaya getmişdim. Məni görən kimi çöhrəsinə təbəssüm qondu, görüşmək üçün əlini uzatdı, əlindəki telefon yerə düşdü.

Telefon balaca "nokia"lardan olduğudan bir neçə hissəyə bölündü. Tez aktyora telefonun hissəciklərini toplamaqda kömək etməyə başladım. O dedi: "Bax, Vasif, səni görcək telefonum da özünü itirdi."

Telefonun hissələrini birləşdirdik, yenidən qaydasına düşdü.

Elxan Qasımovla mütəmadi olaraq "Dövlət Film Fond"unda, digər məkanlarda tədbirlərdə də rastlaşırdıq. Həmişə də ağac kimi yanında bitirdim ki, sənətkar yorğun olarsa əlimdən tutsun, qoluma girsin.

Yadımdadır illər öncə dostum, böyük sənətkar Yaşar Nuri xəstə olanda da belə edirdim. Həmişə onun yanında olmağa çalışırdım. Rüstəm İbrahimbəyovun dəfnində, anım günündə, eləcə də digər sənətkarların dəfn və xatirə günlərində də Elxan Qasımovun nitqinin dəfələrlə şahidi olmuşuq. Deməli, aprel ayında, kinorejissor Eldar Quliyevin vəfatının ildönümündə Elxan Qasımov mənə zəng elədi:

“Hardasan Vasif?” Dedim, “Elxan müəllim, Ayanı hazırlığa qoymuşam, ancaq indi boşam, nə olub ki?” Dedi, “Sən mənim gənc dostumsan, həm də kino adamısan, səhifəndə mədəniyyəti işıqlandırırsan. İşin yoxdursa dur gəl Fəxri Xiyabana, Eldar Quliyevi ziyarət edirik. Sənin belə yerlərdə olmağın vacibdir. Bizləri təbliğ edən sənsən. Yaxındasansa gəlim səni götürüm?” Dedim, “Elxan müəllim, o nə söz, böyük məmuniyyətlə. Yox, mən elə ora yaxınam, özüm gələcəm, narahat olmayın.” Elxan Qasımov dedi “yaxşı, gəl, orda görüşərik”. Təsəvvür edin, o qədər diqqətimdən çıxıb ki, elə bilirəm Eldar Quliyevin məzarı I Fəxri Xiyabandadır. Bütün məzarları ziyarət etmişəm. Saata baxıram, düşünürəm ki, nə əcəb Elxan müəllimgil hələ gəlməyiblər. Gəlib mühafizədən, xadimələrdən Eldar Quliyevin məzarıının yerini soruşuram.

Onlar da deyir: “burda yoxdur, bəlkə sənə o biri Xiyaban deyiblər?”. Qəfil barmağımı dişlədim, tez, qaça-qaçla özümü çatdırdım, o biri xiyabana, Yaşar Nuri və digərləri olan məzarlığa. Qapıda iki mühafizəçi kişi vardı, başqa heç kəs. Onlara sənət adamlarnın bura, Eldar Quliyevi ziyarətə gəldiklərini soruşuram. Mühafizəçi böyük təəccüblə mənə baxır və bura heç kimin gəlmədiyini söyləyir.

Dəhşət yorğun idim. Artıq Ayanı götürmə saatı da yaxınlaşırdı. Başa düşdüm ki, yenə səhv etmişəm. “Qurd Qapısı” məzarlğını Elxan müəllim nəzərdə tuturmuş. Tez Elxan Qasımova zəng etdim. Dedim, “Elxan müəllim, siz o biri xiyabandasız?” Dedi: “Bəs sən hardasan ki, Vasif?” Dedim, “Səhv gəlmişəm, Yaşar Nuri olan xiyabandayam”. Dedi: “Yox, Qurd Qapısına gəlməli idin. İndi Ordasansa gözlə, gəlirəm səninn dalınca. Gəlib ordan götürəcəm səni. Gəlirəm…”

 Dedim, “Elxan müəllim, yox, xahiş edirəm gəlməyin, narahat olmayın vallah. Artıq uşağın dərsdən çıxma vaxtıdı, gec olacaq. Başqa bir zaman görüşərik yenə”. Sağollaşdıq. Sonra bu haqda ona son görüşümüzdə taksidə danışdım. Dedim, “Elxan müəllim, yadınızdadır Eldar Quliyev söhbəti? Sizin sayənizdə 3 xiyaban gəzdirdiniz mənə, bütün ölülərə rəhmət oxutdurdunuz. Xeyli savab qazandınız, siz də mən də”. Ucadan güldü”.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(24.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Film çəkilişləri zamanı oğullarını da özüylə aparırdı. Bir səhnə çəkiləndə böyük oğlu çəkiliş meydançasında kənardan dayanıb diqqətlə ona baxırmış. Anası oynayanda o da rəqs edir. Hər dəfə də oynayıb kadra düşür, hər şeyi korlayırmış. Rejissor məcbur olub bu hissəni hər dəfə yenidən çəkirmiş.

Kiçik oğlum isə çəkiliş zamanı nəzərlərdən yayınıb quyudan su çıxarılan vedrə ilə o qədər su çıxarıbmış ki, axırda vedrə başına dəymiş, huşunu itirmişdi...

Film çəkilişləri onun şəxsi həytını əlindən almışdı...

Aktrisa Məleykə Ağazadə 3 sentyabr 1929-cu ildə Bakıda anadan olub. Kiçik yaşlarından pionerlər evinə və xoreoqrafiya məktəbinə gedib. Kiçik yaşlarından ayrı-ayrı şəhərlərdə solist kimi çıxışlar etməyə başlayıb. 13 yaşında istedadı və çıxışlarına görə "Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı ilə təltif olunub.

Məleykə xanım evin tək övladı olub. Anası evdar qadın, atası isə fəhlə işləyib. Aktrisanın özünün dediyinə görə nəsillərində heç kim incəsənətlə məşğul olmayıb. Orta məktəbi bitirən Məleykə Ağazadə daha sonra Asəf Zeynallı adına musiqi məktəbinin opera sinfində oxuyub.  Bəstəkar Süleyman Ələsgərovun tələbəsi olub.

Süleyman Ələsgərov onu əlaçı tələbəsi kimi çox istəyib. Onu hər dəfə görəndə deyirmiş, ay qızım, sənin bir dənə də olsun 4-ün yoxdur, hamısı beşdir.

Bundan sonra Rauf Hacıyevin Dövlət Orkestrində solist kimi fəaliyyət göstərib. 1956-cı ildən 1963-cü ilə qədər Musiqili Komediya Teatrında 40-a yaxın tamaşada oynayıb.

1972-ci ilə qədər filmlərə çəkilib. Məleykə Ağazadənin ən məşhur rolu "Ulduz" filmində yaratdığı Nazik obrazıdır. Onun bu filmdə oynadığı fraqmentlər və söylədiyi ifadələr indiyə qədər sevilir. O, "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif olunub.

Filmoqrafiya

1. Qızmar günəş altında

2. Onu bağışlamaq olarmı?

3. Qəribə əhvalat

4. Ulduz

5. Yaşamaq gözəldir, qardaşım!

6. Var olun, qızlar...

Şəxsi həyatı isə faciələrdən yan ötməyib. Onun haqqında internetdə rastıma çıxan yazıların biri məhz belə adlanır: “Əri teatrdan ayırdı, uşağı yanğına düşdü, dünyadan ağlaya-ağlaya köçdü – Səhnəmizin Nazikinin həyat dramı”.

Aktrisa öz xatirələrində deyirdi: “Asəf Zeynallı musiqi məktəbində oxuyan zaman rəfiqəmin qardaşı rəssam Fərrux Ağazadə ilə tanış oldum. Bacısının ardınca məktəbə gələn gənc rəssam məni görüb vurulmuşdu. Mən də rəssama qarşı laqeyd qalmadım. Bir müddət sonra ailə qurduq. Bu evlilikdən iki oğlumuz dünyaya gəldi. Həyat yoldaşım mənim üçün bu dünayada ən yaxşı rəssam idi. O məni, mən də onu çox istəyirdim. 56 il onunla çox mehriban yaşamışıq.

Ailə qurandan sonra da Rauf Hacıyevin Dövlət Orkestrində solist kimi fəaliyyət göstərdim. 1956-cı ildən 1963-cü ilə qədər Musiqili Komediya Teatrında 40-a yaxın tamaşada müxtəlif rollarda çıxış edərək tamaşaçı rəğbəti qazandım, eyni zamanda “Var olun, qızlar”, “Qızmar günəş altında”, “Onu bağışlamaq olarmı”və s. məşhur filmlərdə bənzərsiz obrazlar yaradıb. Şübhəsiz, mənə ən çox uğur gətirən, məni tamaşaçıya sevdirən rolum “Ulduz” filmindəki Nazilə obrazıdır. Bu filmə dəvət almağına səbəb Azərbaycan Musiqili Komediya Teatrının səhnəsində davamlı olaraq 10 il bir-birindən maraqlı obrazlar yaratmam olub.

Uşaqlarım azyaşlı olduğu üçün oğlanlarımı da özümlə bərabər çəkilişə aparırdım. Üç ay yay fəslində, qızmar günəş altında Astarada çəkilişlərə davam gətirməli olduq.

Bir dəfə yenə film çəkilişində olan zaman mənə zəng vurub xəbər verdilər ki, evimdə yanğın baş verib, təcili evə gəlməlisən. Evimə çatanda həqiqətən də yanğın baş verdiyini. oğlunun da yanıq zədələri aldığını gördüm. Uşağı həkimlərin köməyi ilə xilas etmək mümkün oldu.

“Onu bağışlamaq olarmı” filminə çəkilən zaman oğlum Çingiz 9 aylıq idi. Gündüzlər tamaşalar olduğundan filmin çəkilişləri gecələr olurdu. Xəstəxanada Sevdanın gözünün əməliyyat olunması səhnəsi çəkilən vaxt evdən zəng gəldi, təcili evə çağırırdılar..Evinə gələndə həyətdə təcili yardım maşınını görüb bərk qorxdum. Məlum oldu ki, oğlumun temperaturu qalxıb, özündə deyil. Həyəcandan nişan üzüyü olan barmağım ilə alnıma döyərək ağlamağa başladım... Uşaq yaxşılaşandan sonra isə elə gecə ikən yenidən çəkilişə qayıtmalı oldum...”

Aktrisa hələ gənclik illərindən teatrdakı işindən ayrılmalı olub. O, bunu ailə vəziyyəti ilə əlaqələndirib deyirmiş: “Uşaqlarım oldu, yoldaşım da həmişə hirsənirdi işimə görə. Uşaqlarıma, ailmə görə 1963-cü ildə teatrdan uzaqlaşdım. Amma kinolarda çəkilirdim...”

Aktrisa 24 aprel 2019-cu ildə şəkər xəstəliyindən vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(24.04.2026)

Alsu,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

23 Aprel həm Dünya İngilis Dili Günü, həm də "Eyvon şairi" hesab olunan Uilyam Şekspirin doğum və vəfat günüdür. “Hamlet”, “Maqbet”, “Romeo və Cülyetta” kimi ölməz  əsərlərin müəllifinin həyatı olduqca maraqlı, müəmmalı məqamlarla doludur.

1.    8 uşaqlı ailənin ən böyüyü olan Uilyam Şekspir orta təbəqəli bir ailədə böyümüş, atası dəri, yun, o cümlədən əlcək satışı ilə məşğul olmuşdur. Müəllifin doğum və ölüm tarixinin eyni olduğu məsələsi isə olduqca mübahisəlidir. Belə ki, kilsə qeydləri Şekspirin 23 aprel 1616-cı ildə vəfat etdiyini təsdiqləsə də, Şekspirin dəqiq hansı gün doğulduğu barədə heç bir rəsmi doğum şəhadətnaməsi yoxdur (o dövrdə belə bir sənəd yox idi). Lakin kilsə qeydlərində onun 26 aprel 1564-cü ildə vəftiz olunduğu yazılıb. O dövrün ənənəsinə görə, körpələr doğulduqdan təxminən 3 gün sonra vəftiz edilirdi. Bununla da, Şekspirin doğum günü 23 aprel kimi qəbul edilib. Eyni zamanda , aprelin 23-ü İngiltərənin himayədarı olan Müqəddəs Georgi Günüdür (St. George's Day). İngilislər öz ən böyük şairlərinin məhz bu milli gündə doğulub-öldüyünə, bu "mükəmməl təsadüf"ə inanmağı seçirlər. Hər il dünyanın hər yerindən, o cümlədən Şekspirin doğma şəhəri Stratford-apon-Eyvondan insanlar dramaturqun doğum gününü qeyd etmək üçün toplaşır.

2.    Dram, faciə, komediya, tarixi kimi müxtəlif janrlarda 38 pyes müəllifi Şekspir olduqca məhsuldar yaradıcılığa malikdir. Bundan əlavə, o, çoxlu sayda şeirləri, xüsusən də sonetləri ilə tanınır. Təkcə 1609-cu ildə o, 154 sonetini çap etdirib.

3.    Bütün ədəbi dahiliyi ilə yanaşı, Şekspir həm də “fərasətli” biznesmen idi.  Belə ki, vergilərdən yayınan şair eyni zamanda qıtlıq dövründə sonradan baha qiymətə satmaq üçün qanunsuz formada qida ehtiyatı toplamışdı. O, böhran vaxtı taxıl ehtiyatı yığmaq ittihamı ilə məhkəməyə belə verilib.

4.     Şekspir ingilis dili lüğətinə 1700-ə yaxın söz, söz birləşməsi əlavə edib. Bəziləri buna Şekspir ingilis dilini ixtira edib kimi yanaşır. Əslində isə, o, London küçələrində, gündəlik həyatda istifadə olunan sözləri əsərində işlədərək o sözləri bir növ sənədləşdirib. Bu sözlərə “swagger”( özündənrazı); “critic”( tənqidçi), “bedroom”( yataq otağı); “lonely” (tənha); “addiction” ( asılılıq) kimi işlək sözlər daxildir. O cümlədən, “heart of gold” ( ürəyi qızıldan olmaq), “good riddance”( əlvida, xoş getdin) birləşmələri də məhz Şekspirin əsərlərindən məişət ingiliscəsinə keçib.

5.    Şekspirin qəbrində "Bu daşlara toxunmayan adama alqış, sümüklərimi yerindən tərpədənə isə lənət olsun " yazılıb.Belə ki, o dövrdə köhnə qəbirlərin çıxarılıb qəbir yerinin təkrar istifadə edilməsi geniş yayılmışdı. Yazının isə Şekspirin özündən onun məzarını narahat etməmək barədə xəbərdarlıq mesajı olduğuna inanılır.

6.    Şekspirin pyeslərinin böyük əksəriyyəti, təxminən iyirmi beşində hadisələr İngiltərədən kənarda baş verir. Məsələn, “Romeo və Cülyetta” İtaliyada, “Hamlet” Danimarkada, “Otello” Venesiyada cərəyan edir. Amma təəccüblüdür ki, Şekspirin  özünün başqa bir ölkəyə səyahət etməsinə dair heç bir sübut yoxdur. Güman edilir ki, o heç vaxt İngiltərəni tərk etməyib.

7.    Dahi yazıçının həyatında elə bir dövr var ki, tarixçilər bunu “Lost Years” ( İtirilmiş illər) adlandırır. Səbəb isə çox sadədir : heç kim onun həmin vaxt–1587-1592-ci illərdə nə etdiyini bilmir. Bu dövr 1587-ci il onun əkiz övladlarının ( Hamnet və Cudit) vəftiz olunduğu illə başlayır, 1592- ci ildə Londonda məşhur dramaturq kimi tanınması ilə başa çatır. Bəzi fərziyyələrə görə o bu illərdə ya müəllim işləyib, ya da hansısa problemlər ucbatından şəhəri tərk edib.

8.    Dahi sənətkarın ən məşhur, eyni zamanda ən uzun faciəsi olan "Hamlet"in ilk dəfə 1600 və ya 1601-ci ildə Londonun məşhur "Qlobus" (Globe Theatre) teatrında tamaşaya qoyulub. "Hamlet" dünya tarixinin ən çox sitat gətirilən əsərlərindən biridir. Xüsusilə də Hamletin monoloqu zamanı deyilən məşhur "Olmaq, və ya olmamaq — bax, budur sual" (To be, or not to be, that is the question) misrası oxucular tərəfindən əzbər deyilir.

9.     Dahi dramaturqun şirniyyatlarla,  ləziz xörəklərlə arası çox yaxşı olub. Pyeslərində tez-tez dəbdəbəli ziyafətlərə və geniş süfrələrə rast gəlməyimiz təsadüfi deyil. Onun ən sevdiyi desertin isə o dövrün İngiltərəsində çox məşhur olan "marchpane" (badamlı keks, bir növ müasir marzipan) olduğu təxmin edilir. Şekspir bu şirniyyatı o qədər çox sevirdi ki, "The Two Noble Kinsmen" pyesində personajların təmtəraqlı ziyafətdən həzz aldığı səhnədə hətta "marchpane" üçün bir növ resept də qeyd etmişdi. O dövrdə badamlı şirniyyatlar bahalı və lüks qida sayılırdı. Şekspirin əsərlərində bu təamdan bəhs etməsi onun həm də yüksək zövqə sahib olduğunu göstərir.

10. Bəzi müasir araşdırmalarda  Şekspirin dövrünün texnoloji dəyişikliklərindən təsirlənmiş olduğu irəli sürülür. Hətta "Qış nağılı" (The Winter's Tale) əsərindəki personajlardan birinin çap maşınının ixtiraçısı Yohann Qutenberqdən ilhamlandığı deyilir. Lakin bu fikirlər akademik dairələrdə geniş şəkildə qəbul olunmur.

11.Görkəmli şair kart və zər oyunlarını çox sevirdi. (Hətta bir dəfə kart oyununda böyük məbləğdə pul uduzduğundan yaxın dostu, məşhur aktyor Riçard Burbec onu borcdan xilas etmişdi deyə bir iddia belə yayılıb.) Onun oyunlara olan bu həvəsi "Venesiya taciri" kimi pyeslərindəki risk və bəxt mövzularında özünü büruzə verir.

12.Şekspirin heyvanlara olan sevgisi əsərlərində onları tez-tez təsvir etməyindən bəllidir. Müəllifin Mistres adında sadiq bir iti var idi ki, bu itə müəllifin  "The Winter's Tale" və "The Two Noble Kinsmen" kimi əsərlərində belə rast gəlinir.

13.Dostları və həmkarları Şekspiri gizli-gizli "bard"  adlandırırdılar. Bu söz fransız mənşəli olub, mənası “şair” deməkdir. Maraqlıdır ki, bu gün bütün dünya onu məhz bu gizli ləqəblə —"Böyük Ozan" , “Eyvon şairi” kimi tanıyır.

14.Musiqi alətində ifa edən,  hətta mahnı belə bəstələdiyi deyilən Şekspir  musiqini çox sevirdi. Bu sevgi onun bir çox pyeslərində, o cümlədən "Yay gecəsinin yuxusu" və "On ikinci gecə" əsərlərində əks olunur. Onun pyeslərində tez-tez Elizabet dövründə İngiltərədə məşhur olan mahnılar və rəqslər yer alır və bir çox alimlər onun İntibah dövrünün musiqisindən ilham aldığına inanırlar.

15.Heç bilirsinizmi, niyə 23 Aprel həm də Beynəlxalq İngilis dili Günüdür? Bu qərar 2010-cu ildə BMT tərəfindən verilib. BMT bu günü "çoxdilliliyi və mədəni müxtəlifliyi qeyd etmək" üçün yaradıb. Bu tarix  isə təsadüfi seçilməyib... Belə ki, “ingilis dilinin atası” sayılan U. Şekspir sadəcə əsərlər yazmır, sanki ingilis dilini yenidən inşa edirdi. Bu gün ingilis dilində istifadə olunan 1700-dən çox sözü və yüzlərlə məşhur ifadəni ilk dəfə yazılı ədəbiyyata məhz o gətirib.

Beləliklə, 23 Apreldə təkcə bir dil deyil, həm də o dili dünya səviyyəsinə qaldıran, onun inkişafında misilsiz xidmətləri olan bir dahinin mirası qeyd edilir. Şekspirin əsərləri ingilis dilinin gözəlliyinin, zənginliyinin, bədiiliyinin və poetikliyinin ən parlaq nümunələrindən biridir. Bəlkə də elə buna görə, əsrlər keçsə də, bu əsərlər aktuallığını qoruyur və geniş oxucu kütlələrinin ürəyinə yol tapmağa davam edir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)

Dünən İçərişəhərdə - görkəmli Azərbaycan yazıçısı Mir Cəlalın ev-muzeyində “Ədibin Evi” Ədəbiyyata Dəstək Fondunun təşkil etdiyi Mir Cəlal adına V Hekayə Müsabiqəsinin qalibləri mükafatlandırılıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı xəbər verir ki, mükafatlandırılan 6 nədər 16 finalçı arasından, ümumən isə müsabiqəyə 258 əsər təqdim edən 211 müəllifin arasından seçiliblər.

Mir Cəlal yadigarları Hafiz və Ədibə Paşayevlər, “Ədibin Evi”nin icraçı direktoru Şəfəq Mehrəliyeva, münsiflər heyətinin sədri İntiqam Qasımzadə, münsiflər Nizami Cəfərov, İlham Rəhimli, Rəşad Məcid və Aqşin Yenisey çıxış edərək müsabiqə barədə öz ürək sözlərini söyləyiblər. Daha sonra mükafatçılar elan edilib.

3 nədər 3-cü, 2 nəfər 2-ci və 1 nəfər 1-ci olub.

3-cü yer

 Turan Uğurun “Əbabil Quşu” hekayəsi;

Həmid Piriyevin “Müjdə” hekayəsi;

 Xatirə Nurgülün “Bilalın Qayıdışı” hekayəsi;

2-ci yer

 Elnur Məmmədlinin “Kəkələmə” hekayəsi;

 Ömər Xəyyamın “10410-cu gün” hekayəsi;

1-ci yer

 Sərvanə Dağtumasın “Körpənin intiharı” hekayəsi.

Qalibləri təbrik edən münsiflər heyətinin üzvləri xalq yaradıcılığı ilə klassik bədii üslubun qabaqcıl təcrübələrini ədəbiyyatımızın hekayəçilik ənənələrinə gətirən Mir Cəlalın irsinin gənc yazıçılar tərəfindən davam etdirildiyini təqdirəlayiq hesab ediblər.

Qalib hekayələr geniş oxucu kütləsinə "Azərbaycan" jurnalının növbəti sayında təqdim ediləcək. Finalçıların hekayələri isə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalınada yayımlanacaq.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Ulduz” jurnalı ilə birgə Biri ikisində layihəsində sizlərə filologiya elmləri doktoru Pərvanə Məmmədlinin Güney Azərbaycan ədəbiyyatı barədə yazıları təqdim edilir.

Pərvanə Məmmədli

Əli Tudə (1924-1996) – tanınmış şair, yazıçı, siyasi mühacir

         Əli Tudə Cavadzadə Cənubi Azərbaycan demokratik ədəbiyyatının, eyni zamanda siyasi lirikanın yaradıcılarından biridir. Onun – Azərbaycan ədəbiyyatının fədakar mücahidinin  bütün əsərlərinə döyüşkənlik,  azadlıq, mübarizə ruhu hakim olmuşdur.

         Cavadzadə Əli Ələmqulu oğlu Cənubi Azərbaycan demokratik ədəbiyyatı və siyasi lirikasının nümayəndələrindən biridir. O, Ərdəbildən olan ailənin övladı idi, həm ata, həm ana itkisi ilə erkən yaşda üzləşmiş və nənəsinin himayəsində böyümüşdü. Bakıda oxuyarkən ədəbiyyat dərnəyinin fəal üzvü olmuş, ilk şeirləri 1938-ci ildə almanaxda çap olunmuşdu.

Əli 1938-ci ildə Cənubi Azərbaycan mənşəli olduğu üçün nənəsi ilə birlikdə İrana sürgün edilir. Ərdəbildə həm işləyir, həm də təhsilini davam etdirirdi. 1944-cü ildə İran Xalq Partiyasına, bir ildən sonra isə Azərbaycan Demokrat Firqəsinə qoşulur. Milli Hökumət dövründə nəşriyyat şöbəsinə rəhbərlik edir, “Ana dili” və digər dərsliklərin hazırlanmasında iştirak edir. Sonra Təbriz Milli Filarmoniyasını yaradan və onun müdiri olan ilk şəxs olur.

Onun nəzm əsərləri həmişə azadlığa, yeni həyata doğru can atan, Pəhləvi şahlarına və yadelli işğalçılara qarşı mübarizə aparan, öz məqsədi və ideyası uğrunda vətən torpağını qanı ilə boyayan, səngərlərdə ölən, yaralanan, lakin geri çəkilməyən, imkan tapdıqca yenidən mübarizə meydanına atılan bir xalqın döyüş nəğmələri idi. Şair canıyla, ruhuyla bağlı olduğu Vətənin sabahına ümidlə baxırdı:

Nə qədər döyüş var, mübarizə var,

Bayrağım Vətəndir, silahım qələm.

İnqilab şairin yaradıcılığının çiçəklənməsinə imkan yaratmışdı. Mübarizlik, cəsarət, mərdlik, azadlıq ruhu Əli Tudə şeirinin əsas motivinə çevrilmişdi. Gənc döyüşkən şair inqilabı vəsf edən şeirlər yazırdı.

Əli Tudə Təbrizdə qurulan azad Muxtar dövlətin – Güney Azərbaycanın misilsiz birillik nailiyyətlərinin təfərrüatlarını “Öz gözlərimlə” adlı avtobioqrafik kitabında yazıb göstərmişdi.

1946-cı ildə Milli Hökumət süqut etdikdən sonra minlərlə insan kimi, o da Şimala mühacirət etməyə məcbur qalır. Burada uzun illər ərzində Cənub həsrəti, bölünmüş Vətən mövzusu onun yaradıcılığının əsas xəttini təşkil edir.

1946-cı ildə Milli Demokratik Hökumət irtica qüvvələri tərəfindən boğulduqdan sonra Bakıya qayıdan 22 yaşlı şair ürəyinin qanı ilə “Mən nə gətirdim” şeirini yazır:

Mən öz qardaşıma mehman gələndə

Bir qələm, bir dəftər, bir can gətirdim.

Dağların döşünü toplar dələndə

Bir ləkə düşməyən vicdan gətirdim!

Dekabrın 12-də şairin sərhədi keçərkən Naxçıvanda yazdığı bu məşhur şeir bu taya keçən minlərlə insanın həyat hekayətinə, manifestinə döndü. O, ürəyində yenidən qardaşlarına qonaq getdiyini fikirləşirdi. Lakin bu ayrılıq bitməyən qara hicrana dönür. Bir daha o yerləri görə bilmir şair. Və o gündən bölünmüş vətənin "Araz", "Həsrət" adlı yanğısı onun yaradıcılığının ruhuna hopmuş olur.

Bakıda doğulan, Ərdəbildə böyüyən Əli erkən yaşlarından şeirə könül verir. Mühacir ömrü sürüb gah Quzeydə, gah da Güneydə məskunlaşan Əli Tudə məşəqqətli, ağır həyatını “ayrılıq imtahanı” adlandırırdı.

         İlk kitabı “Cənub nəğmələri” 1950-ci ildə Bakıda çap olunub.

Əli Tudə Cənubi Azərbaycan demokratik ədəbiyyatının yaradıcılarından biridir. Vətən mövzusu ilə seçilən şeirlərin müəllifi kimi şöhrət tapıb. 1945-1949-cu illərdə yazdığı şeirlərin toplandığı “Cənub nəğmələri” adlı ilk şeirlər kitabı 1950-ci ildə çap edilib. Onun  “Bakının işıqları” (1950) – (“Bakı” sözü tələbinizə uyğun olaraq çıxarılıb), “Vətən sevgisi” (1951), “Məhbusların son sözü” (1952), “Şimal hasrəti” (1953), “Arazın o tayında” (1954), “Qartal” (1959), “Qəzəb” (1960), “Buludlar” (1964), “Yanıq tütək” (1966), “Sevinc” (1973), “Şəlalə” (1974), “Ömrün illəri” (1976), “Həyat sınağı” (1978), “Nəğməli gecələr” (1981), “Günəşli baharın yarpaqları” (1983), “Tellərdə çırpınan həsrətlər” (1983), “Araz üstə palıd” (1984), “Öz gözlərimlə” (1986), “Gecikmiş vüsal” (1988), “Mənim səsim” (2002), “Yarımçıq dastan” (2004), “Mən nə gətirdim?” (2023), 20 cildlik “Əsərləri” (2014-2022) adlı şeir, poema, hekayə və povestlərdən ibarət çoxsaylı kitabları nəşr edilib. 50 poemanın, 60-dan çox kitabın müəllifidir. Əsərləri özbək, qırğız, hind, Ukrayna, rus, ingilis və s. dillərə tərcümə olunub.

Əli Tudə şeirlərində azadlıq, inqilab, Vətən sevgisi, ayrılıq, həsrət, ana dili mövzularını işləyib. Sadə heca vəznində yazması, “Bakı ədəbi dili” üslubunu Cənuba aparması ilə seçilib. O, həmçinin təbiət, sevgi, gündəlik həyat, zəhmət adamları və tarixi şəxsiyyətlər haqqında çoxsaylı şeirlər yazıb. Şairin poemaları da ölkənin siyasi hadisələrini və xalqın mübarizəsini əks etdirir.

Xatirələri (“Öz gözlərimlə”, “Həyatım, xatirələrim…”) memuar ədəbiyyatının dəyərli nümunələri sayılır.

Ömrü boyu Cənubi Azərbaycanla bağlı həsrətini unutmayan şair, yaradıcılığında Qarabağ mövzusuna da toxunmuş, xalqın acılarını və mübarizəsini əks etdirmişdir.

         Əli Tudənin yaradıcılığını üç yerə bölmək olar: yaradıcılığının erkən mərhələsi (1945-ci ilə qədər olan dövr), yaradıcılığının ikinci mərhələsi (1945-46-cı illər – Birillik Milli Hökumət dövrü), yaradıcılığının üçüncü mərhələsi (1947-ci ildən ömrünün sonuna qədər olan dövr).

         Əli Tudənin milli hökümət dövründə yazdığı ilk şeirlərində meydan, süngər od, alov, yanğı sonralar, zaman keçdikcə fikir və  məntiq ilə əvəz olunacaqdı, öz yerini obrazlı ifadələrə verəcəkdi...

Ayrılığın həsrətini ömrü boyu köksündə gəzdirən, vüsalına ancaq yuxuarda qovuşan Əli Tudə bütün yaradıcılığı boyu Vətən, Cənub həsrəti mövzusuna sadiq qaldı.

         Əli Tudə ömrü boyu siyasi mühacir kimi yaşayıb, Sovet İttifaqının pasportunu daşımayıb. Məhz buna görə də bir çox yüksək titul və mükafatlardan məhrum olub.

1996-cı il fevralın 26-da vəfat edib, II Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)

Murad Vəlixanov,

«Ədəbiyyat və İncəsənət» portalının İncəsənət şöbəsi

1998-ci ildə ekranlaşdırılan «Otel otağı» filmi, rejissor Rasim Ocaqovin yaradıcılığında insan psixologiyasını dar məkan üzərindən açan ən təsirli ekran əsərlərindən biri kimi yadda qalır. Film Xalq yazıçısı Anarın eyniadlı povesti əsasında ekranlaşdırılmışdır.

Bu film geniş hadisələrdən yox, sıxılmış vəziyyətlərdən doğur. Burada məkan daraldıqca insanın iç dünyası genişlənir — və gizlədilən hər şey üzə çıxmağa başlayır.

Otaq – sığınacaq yox, etiraf məkanı

Filmdə otel otağı sadəcə gecələmək üçün seçilən bir yer deyil. Bu məkan təsadüfi insanların yollarının kəsişdiyi, amma nəticələrin heç də təsadüfi olmadığı bir nöqtəyə çevrilir.

Qapı bağlanan kimi rollar dəyişir. İnsan artıq küçədəki, işdəki, cəmiyyətdəki obrazını qoruyub saxlaya bilmir.

Bu otaq sığınacaq deyil — üzləşmə məkanıdır.

Təsadüfi görüşlərin arxasında gizlənən həqiqət

Filmdə personajlar sanki təsadüfən bir araya gəlir. Amma dialoqlar dərinləşdikcə aydın olur ki, bu qarşılaşma qaçılmazdır.

Hər birinin keçmişi var. Hər birinin demədiyi sözlər, gizlətdiyi həqiqətlər var.

Otel otağı isə bu həqiqətlərin açıldığı səhnəyə çevrilir.

Sükutun danışdığı film

Rasim Ocaqov bu filmdə ən güclü alət kimi sükutu seçir.

Burada uzun monoloqlar yoxdur. Böyük pafoslu çıxışlar yoxdur. Amma baxışlar var, pauzalar var, yarımçıq qalan cümlələr var.

Və məhz bu sükut tamaşaçını daha çox sıxır, daha çox düşündürür.

Maskalar düşəndə insan görünür

Filmin ən güclü xətti insanın özünü gizlətmək cəhdidir.

Hər kəs özünü qorumağa çalışır. Güclü görünmək, haqlı görünmək, haqsızlıqları ört-basdır etmək…

Amma dar bir otaqda bu maskalar uzun müddət davam gətirmir.

Bir nöqtədən sonra insanın həqiqi siması üzə çıxır.

Və o sima bəzən başqaları üçün yox, öz sahibi üçün belə gözlənilməz olur.

Dar məkanın yaratdığı böyük gərginlik

"Otel otağı" Azərbaycan kinosunda məkanın psixoloji təsir gücünü ən yaxşı istifadə edən filmlərdən biridir.

Burada hadisə azdır, amma gərginlik çoxdur.

Burada hərəkət azdır, amma daxili toqquşma güclüdür.

Film səni izləməyə yox, hiss etməyə məcbur edir.

Son söz

İnsan bəzən özündən qaçmaq üçün şəhər dəyişir, həyat dəyişir, ünvan dəyişir.

Amma bəzi qapılar var ki, bağlanan kimi qaçış bitir.

“Otel otağı” bizə bunu deyir:

Ən çətin qarşılaşma başqası ilə yox — insanın öz vicdanı ilə üz-üzə qalmasıdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)

Nigar Xanəliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Türk xalqlarının mədəniyyəti birgə layihəsindəyik.  Bu dəfə “Bozqır fəlsəfəsi” barədə danışacağıq.

Türklərin tarixi yalnız siyasi hadisələrin və köçlərin ardıcıllığı deyil, eyni zamanda özünəməxsus bir düşüncə sistemi və həyat fəlsəfəsinin formalaşması prosesidir. Bu fəlsəfənin mərkəzində isə “bozqır” dayanır. Bozqır sadəcə coğrafi məkan deyil, insanın dünyanı qavrama formasını, davranış modelini və dəyərlər sistemini müəyyən edən fundamental mühitdir. Məhz bu mühitdə formalaşan türk düşüncəsi azadlıq, güc və təbiətlə harmoniya kimi üç əsas prinsip üzərində qurulmuşdur.

Bozqır şəraiti insanı sərt təbii qanunlarla üz-üzə qoyurdu. Bu mühitdə yaşamaq üçün fərd yalnız fiziki baxımdan deyil, psixoloji və intellektual baxımdan da çevik olmalı idi. Bu səbəbdən türk toplumunda azadlıq anlayışı yalnız siyasi müstəqillik deyil, həm də həyatın zəruri şərti kimi qəbul edilirdi. Köçəri həyat tərzi insanı məkanla bağlamır, ona daimi hərəkət və seçim imkanı verirdi. Bu isə fərdi təşəbbüs, risk alma və məsuliyyət hissini gücləndirirdi. Azadlıq burada anarxiya deyil, təbiətin sərhədləri daxilində formalaşan şüurlu sərbəstlik idi.

Bu fəlsəfənin ikinci əsas elementi gücdür. Lakin türk düşüncəsində güc yalnız fiziki qüvvə ilə məhdudlaşmırdı. O, həm də iradə, təşkilatlanma və strateji düşüncə ilə əlaqəli idi. Bozqırda zəiflik yalnız fərdi deyil, bütövlükdə tayfanın məhvinə səbəb ola bilərdi. Buna görə də güc kollektiv məsuliyyətlə birləşirdi. Tarixi mənbələr, xüsusilə Orxon-Yenisey abidələri göstərir ki, türk hökümdarları gücü yalnız hökmranlıq vasitəsi kimi deyil, xalqı qorumaq və nizam yaratmaq üçün zəruri prinsip kimi dərk edirdilər. Bu mətnlərdə güc ilə ədalət arasında əlaqə açıq şəkildə vurğulanır ki, bu da bozqır fəlsəfəsinin etik ölçüsünü ortaya qoyur.

Üçüncü və bəlkə də ən incə prinsip təbiətlə harmoniyadır. Bozqır insanı təbiətə qarşı deyil, onunla birlikdə yaşamağa məcbur edirdi. Bu səbəbdən türklərin dünyagörüşündə təbiət müqəddəs element kimi çıxış edirdi. Göy, yer və su anlayışları yalnız fiziki obyektlər deyil, kosmik nizamın hissələri idi. Bu baxımdan Göy Tanrı inancı təbiət və insan arasında tarazlığın ideoloji ifadəsi kimi çıxış edirdi. İnsan özünü bu sistemin mərkəzi deyil, bir hissəsi kimi görürdü və bu da ekoloji balansın qorunmasına gətirib çıxarırdı.

Bozqır fəlsəfəsi eyni zamanda sosial münasibətlərin formalaşmasına da təsir etmişdir. Tayfa daxilində münasibətlər qarşılıqlı etimad və sədaqət üzərində qurulurdu. Çünki sərt təbii şəraitdə sağ qalmaq yalnız kollektiv əməkdaşlıqla mümkün idi. Bu isə türk toplumunda həmrəyliyin, sözə sədaqətin və liderə bağlılığın əsas dəyər kimi formalaşmasına səbəb olmuşdur. Liderlik isə yalnız gücə deyil, həm də müdriklik və ədalət prinsipinə əsaslanırdı.

Müasir dövrdə bu fəlsəfi model öz ilkin formasını qismən itirsə də, onun əsas elementləri türk xalqlarının mentalitetində hələ də yaşayır. Azadlığa bağlılıq, gücə və iradəyə hörmət, eləcə də təbiətə qarşı həssas münasibət bu gün də müxtəlif formalarda özünü göstərir. Bu baxımdan bozqır fəlsəfəsi yalnız keçmişin mirası deyil, həm də müasir kimliyin dərin qatlarında yaşayan davamlı mədəni kod kimi qiymətləndirilə bilər.

Nəticə etibarilə, bozqır fəlsəfəsi türklərin tarix boyu qazandığı təcrübənin ümumiləşmiş formasıdır. O, insanın təbiətlə mübarizəsi deyil, onunla uzlaşması üzərində qurulan həyat modelini təklif edir. Bu modeldə azadlıq məsuliyyətlə, güc ədalətlə, insan isə təbiətlə balans içində mövcuddur. Bu isə türkləri yalnız tarixi aktor kimi deyil, eyni zamanda özünəməxsus fəlsəfi sistem yaradan sivilizasiya kimi dəyərləndirməyə imkan verir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)

Nigar Xanəliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

Bəhmən Yusif oğlu Axundov (1910–1980) XX əsr Azərbaycan ziyalı mühitinin formalaşmasında iştirak edən simalardan biri kimi diqqət çəkir. O, 1910-cu il dekabrın 28-də İrəvan quberniyasının İrəvan şəhərində fəhlə ailəsində dünyaya gəlmişdir. Uşaqlıq illəri mürəkkəb ictimai-siyasi şəraitdə keçmişdir; 1917-ci ildə atasının vəfat etməsi ailənin sosial vəziyyətini ağırlaşdırmış, 1918-ci ildə bölgədə baş verən milli qarşıdurmalar nəticəsində ailə doğma yurdunu tərk edərək Şərur rayonunun Yenica kəndinə köçmək məcburiyyətində qalmışdır.

Ailənin böyük övladı olması səbəbindən Bəhmən Axundov erkən yaşlarından əmək fəaliyyətinə başlamış, bununla yanaşı təhsilini də davam etdirmişdir. O, ilkin təhsilini Yenica kənd məktəbində başa vurduqdan sonra Naxçıvan Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna daxil olmuşdur. Təhsilini daha da inkişaf etdirmək məqsədilə sonradan Orta Asiya Dövlət Plan İnstitutunda oxumuşdur.

1934-cü ildə ali təhsilini tamamladıqdan sonra Azərbaycan Dövlət Universitetində əmək fəaliyyətinə başlamış, lakin elmi fəaliyyətə marağı onu daha irəli aparmışdır. Qısa müddət sonra Moskvada Krjijonovski adına Plan İnstitutunun aspiranturasına qəbul olunmuş və 1939-cu ildə burada görkəmli alim Stanislav Qustoviç Strumilinin elmi rəhbərliyi altında namizədlik dissertasiyası üzərində işləməyə başlamışdır.

Bu faktlar göstərir ki, Bəhmən Axundovun həyat yolu sosial çətinliklərə baxmayaraq təhsilə və elmə yönəlmiş, ardıcıl inkişaf xətti ilə xarakterizə olunmuşdur. Onun bioqrafiyası XX əsrin ilk yarısında Azərbaycan ziyalılarının formalaşma modelini, yəni erkən əmək, paralel təhsil və mərkəzi elmi mühitlərə inteqrasiyanı aydın şəkildə əks etdirir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)

Fatimə Məmmədova,

 "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

“BDU könüllüləri” təşkilatının Jurnalistika fakültəsi üzrə könüllülərinin təşkilatçılığı ilə “MediaPulse” təcrübə proqramının növbəti görüşü baş tutub. Görüşün qonağı radio və televiziya aparıcısı Rauf Şirinov olub.

Tədbiri açıq elan edən Jurnalistika fakültəsinin dekan müavini Samir Xalidoğlu qonağın peşəkar fəaliyyəti haqqında məlumat verərək, bu cür görüşlərin tələbələrin praktik biliklərinin artırılmasında mühüm rol oynadığını vurğulayıb.

Rəsmi hissədən sonra tədbir Rauf Şirinov ilə tələbələr arasında səmimi və interaktiv müzakirə şəraitində davam edib. Görüş zamanı aparıcı televiziya və radio sahəsindəki təcrübəsini bölüşüb, canlı yayımlar, media mühiti və peşənin incəlikləri barədə ətraflı danışaraq tələbələrin suallarını cavablandırıb.

Sonda Rauf Şirinov gənclərə daim öz üzərlərində çalışmağın, təcrübə qazanmağın və seçdikləri sahəyə maraq göstərməyin vacibliyini vurğulayaraq onlara uğurlar arzulayıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)