Murad Vəlixanov,

“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının İncəsənət şöbəsi

1996-cı ildə ekranlaşdırılan “Özgə vaxt” filmi, rejissor Hüseyn Mehdiyev tərəfindən çəkilmiş və Azərbaycan kinosunda psixoloji dərinliyi ilə seçilən ən ağır, ən düşündürücü ekran əsərlərindən biri hesab olunur. Film həm də yazıçı və şair Ramiz Rövşənin ssenari müəlliflərindən biri olması ilə diqqət çəkir.

Bu filmə baxanda anlayırsan ki, bəzən insanı məhv edən böyük faciələr yox, uzun sürən səssiz əzablardır.

Filmdə nədən söhbət gedir?

Filmin mərkəzində Leyla adlı gənc skripkaçı dayanır. Onun işi, gələcəyi, sevdiyi insan və normal həyatı var. Amma atasının ağır xəstəliyi hər şeyi dəyişir. Göyərçin həvəskarı olan atanın damdan yıxılması onu yatağa və əlil arabasına məhkum edir. Leyla isə atasına qulluq etmək üçün həyatını yavaş-yavaş qurban verməyə başlayır.

Əvvəl işindən uzaq düşür. Sonra dostlarından. Daha sonra sevgisindən.

Çünki hər kəs belə ağır yükün altında qala bilmir. Amma Leyla qalır. Və məhz bu qalmaq onu içəridən dəyişməyə başlayır.

Film çox ağır bir həqiqəti göstərir:

Bəzən insan başqasını yaşatmaq üçün öz həyatını yavaş-yavaş itirir.

“Özgə vaxt” nə deməkdir?

Filmin adı təsadüfi seçilməyib. Leyla artıq öz vaxtı ilə yaşamır.

O, atasının dərman saatı ilə yaşayır.

Atasının ehtiyacları ilə nəfəs alır.

Atasının ağrıları ilə gün keçirir.

Yəni Leylanın həyatı artıq “özgə vaxt”a çevrilir — başqasının zamanına.

Bu, filmin ən ağır və təsirli mənalarından biridir.

Fədakarlıq harada bitir?

Rejissor Hüseyn Mehdiyev film boyu çox çətin bir sual verir:

İnsan sevdiyi biri üçün özünü nə qədər qurban verməlidir?

Bir nöqtədən sonra fədakarlıq sevgi olaraq qalır, yoxsa insanın özünü məhv etməsinə çevrilir?

Leylanın faciəsi də bundadır. O, atasını tək qoymur, amma bunun müqabilində öz həyatından uzaq düşür.

Sakit, amma sarsıdıcı film

“Özgə vaxt” böyük dramatik səhnələrlə yox, gündəlik həyatın yorğunluğu ilə təsir edir.

Bir otaq.

Bir əlil arabası.

Bir pəncərə.

Bir yorulmuş insan.

Film tamaşaçını qışqırıqla yox, səssizliklə düşündürür. Elə buna görə də daha təsirli görünür.

Yekun

Bəzən insan özgələri üçün o qədər yaşayır ki, bir gün özünü itirdiyini anlayır.

“Özgə vaxt” bizə xatırladır:

Fədakarlıq müqəddəsdir, amma insan öz ömrünü tamamilə itirəcək qədər də tək qalmamalıdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.05.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

"Rəsul Rza böyük humanistdir, onun humanizminin əsasları, qaynaqları şairin xalqla dərin, qırılmaz əlaqəsindədir. Xalqın ağrısı Rəsulun ağrısıdır, xalqın sevinci Rəsulun sevincidir." — Süleyman Rüstəm

"Onun şerlərini bir daha qüvvətli göstərən, ümumiyyətlə, Rzanın sağlam siyasi görüşə malik olmasıdır." — Mehdi Hüseyn

Bəli, bu gün Xalq şairi Rəsul Rzanın anadan olmasının 116-cı ildönümüdür. Rəsul Rza deyəndə yada ilk öncə sərbəst vəzndə şeirin ustadı, “Rənglər” poeması, Xalq şairi Nigar Rəfibəyli, Xalq yazıçısı Anar düşür.

Rəsul Rza 1910-cu il mayın 19-da Azərbaycanın Göyçay şəhərində maarifpərvər ailədə doğulub. Mənşə etibarilə Məmmədxanovlar nəslindən olan atası İbrahim kənddə mirzəlik və xırdavatçılıqla dolanıb. Anası Məryəm poetik istedada malik olub, öz şerlərini əzbər yadda saxlayıb.

Rəsul Rza atasını erkən itirib, anasının və yaxın qohumlarının himayəsində boya-başa çatıb. "Poeziya zəhmət və ilhamdır" avtobioqrafik qeydlərində R. Rza öz tərcümeyi-halına keçərkən belə qeyd edib:

"Deyilənə görə, mən 1910-cu ildə mayın 19-da anadan olmuşam. Deyilənə görə deyirəm, çünki bu tarix düzgün olmaya bilər. Anadan olduğum ili və günü babam əlyazması Quranın səhifələrindən birində qeyd edibmiş. Babamı dəfn edən zaman (mənim onda üç-dörd yaşım olardı) Quran yoxa çıxıb”.

Şair hələ uşaqlıqdan Məhəmməd Füzulinin, Xurşidbanu Natəvanın, Mirzə Ələkbər Sabirin şeirlərini anasının dilindən eşitdiyini bildirib. Uzun illər keçəndən sonra R. Rza yazıb:

"İndi yaddaşımın səhifələrini varaqladıqca mən bir daha inanıram ki, mənim könlümə şerə olan məhəbbətimin ilk qığılcımlarını anam atmışdır. Anam məndə klassik poeziya xəzinəsinə, həm də xalq yaradıcılığına dərin hörmət hissi tərbiyə etmişdir”.

 Rəsul Rza altı yaşı olarkən məktəbə gedib və onun ağır təhsil və iş illəri başlayıb. On dörd yaşında ikən oxumaqla yanaşı həm də şəhər kitabxanasında işləyib. 1925-ci ildə isə Gəncə Sənaye və Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna daxil olub, ancaq təhsili yarımçıq qoyub bir neçə aydan sonra evə, anasının yanına qayıdıb. O, 1930-cu ildə Bakıya köçüb, o vaxt böyük bacıları şəhərdə yaşayıblar

Bakıda o məktəb yoldaşı və şair Abdulla Faruqdan başqa heç kimi tanımayıb. Ancaq çox çəkməyib ki o, şair A. Faruq vasitəsilə ədəbi aləmdə yaxşı tanınan Mikayıl Müşfiq, Süleyman Rüstəm, Mehdi Hüseyn, Səməd Vurğun, Mikayıl Rəfili, Əli Nazim, Mirzə İbrahimov və başqaları ilə yaxından tanış olub, onlarla bir cəbhədə yeni ədabiyyatın yaradıcılıq və təşkilati vəzifələrinin həyata keçirilməsində bilavasitə yaxından iştirak edib.

1927-ci ildə Tiflisdə Gürcüstan Proletar Yazıçılar Assosiasiyasının türk seksiyasının "Qığılcım" almanaxında ilk şeri — "Bu gün" şeri dərc olunub. Həmin illərdə "Yeni fikir" qəzetində də şeirləri və hekayələri çıxıb. "Gənc işçi" redaksiyasında çalışdığı vaxtda isə bu qəzetin səhifələrində "Avropanın ölüm çağı", "Arş", "Bir avqusta", "Qara yelin xəbəri" və s. şeirləri dərc olunub.

 Yaradıcılıqla yanaşı R. Rza təhsilini də davam etdirib. Təhsil aldığı məktəblər, institutlar sırasında şair Tiflisdəki Zaqafqaziya Kommunist Universitetini, Azərbaycan Tibb İnstitutunun hazırlıq kursunu, Azərbaycan Tibb institutunu, Azərbaycan Dövlət Elmi Tədqiqat İnstitutunu, Moskva Millətlər İnstitutunu, Ümumittifaq Kino Akademiyasını və s. elm və təhsil ocaqlarını qeyd edib.

1941-ci ilin axırlarında şair bir qrup siyasi işçilərlə hərbi müxbir kimi Krıma gedib, Azərbaycan diviziyasında hərbi müxbir vəzifəsində çalışıb, cəbhə qəzeti "Döyüşən Krım"da işləməyə başlayıb. O, müxbir kimi tez-tez ön cəbhə xəttinə gedib, müharibəni bilavasitə müşahidə edib, cəbhə həyatının çətinliklərini mənən yaşayıb, bütün bunları da şeirlərində öz təkrarsız ifadəsini tapıb. Onun burada yazdığı ilk əsər "Bəxtiyar" şeiri olub.

Bakı kinostudiyasında ssenari şöbəsinin rəisi (1937–1938), Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının müdiri (1938), Azərbaycan Sovet Yazıçıları İttifaqının sədri (1938–1939), Bakı kinostudiyasının müdiri (1942–1944), kinematoqrafiya idarəsində rəis (1944–1946), Azərbaycan SSR kinematoqrafiya naziri (1946–1950), Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının baş redaksiyasının baş redaktoru olub.

Ümumdünya Sülhü Müdafiə Komitəsi Rəyasət Heyətinin üzvü, Afrika və Asiya Ölkələri Sovet Həmrəylik Komitəsi rəyasət heyətinin üzvü və respublika üzrə sədri, SSRİ Yazıçılar İttifaqı rəyasət heyətinin üzvü, "Novosti" Mətbuat Agentliyinin Azərbaycan şöbəsi idarəsinin sədri, Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin (VII çağırış) deputatı, Azərbaycan KP təftiş komissiyasının üzvü seçilib, Lenin və SSRİ Dövlət mükafatları komitəsinin üzvü olub.

Filmoqrafiya

1. Ağ rəngin simfoniyası

2. Ana qaz

3. Azərbaycan elmi

4. Azərbaycan naminə!

5. Bəxtiyar

6. Böyük ömrün anları

7. Dəcəl dəstə 

Təltif və mükafatları

1. Sosialist Əməyi Qəhrəmanı

2. "Stalin" mükafatı (3-cü dərəcə)

3. "Azərbaycan SSR xalq şairi" fəxri adı

4. "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı

5. "Lenin" ordeni

6. "Şərəf nişanı" ordeni

Kitabları

- Mən torpağam

- Çağımdır mənim

- Vətən

- Anamın kitabı

- Uşaq oyunları

- İş günü

- İlqar

- Etiraf

- And

- İtkilər

- Bir nəsil qocalsam da

- Çinaraltı

Poemaları

Qız qalası

Babək

Çapey

Lenin

Si — Au

Almaniya

Pyesləri

Vəfa

Görüş

Publisistikası

Poeziya zəhmət və ilhamdır

Teleqram

O gün – bu gün

Əziz xatirələr

Ötən günlər

Rəsul Rza 1 aprel 1981-ci ildə vəfat edib. Onun həyat yoldaşı, Xalq şairi Nigar Rəfibəyli ilə yaşadığı sevgi münasibətləri ən saf, ən səmimi münasibətlər kimi Anarın “Sizsiz” kitabında təsvir edilibdir. Ən kədərlisi odur ki, Rəsul Rza və Nigar Rəfibəyli eyni zamanda xəstəxanada yatıblar. Və Rəsul Rzanın ölümü xəbərini həyat yoldaşından gizləyiblər.

Həmin dövrdə Nigar Rəfibəyli xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkirdi və vəziyyəti çox ağır idi. Ailəsi, xüsusən də oğlu Anar bu xəbərin onda faciəvi sonluq yaradacağından ehtiyat edirdi. Rəsul Rzanın 1981-ci ilin aprelindəki vəfatından sonra ailə Nigar xanıma yoldaşının müalicə üçün Moskvada olduğunu bildirmişdi. Rəsul Rzanın sağlığında yazdığı şeirlər və məktublar təşkil edilərək vaxtaşırı Nigar xanıma çatdırılır, onun Moskvadan hal-əhval tutduğu təəssüratı yaradılırdı.

Nigar Rəfibəyli ömrünün sonuna qədər — yoldaşının ölümündən təxminən 3 ay sonra, 1981-ci ilin iyulunda dünyasını dəyişənə qədər Rəsul Rzanın vəfat etdiyini heç vaxt bilmədi. 

Bax belə bir əhvalat...

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.05.2026)

16 May, 2026-cı il tarixində Bakı Dövlət Universitetində (BDU) Türk dünyasının musiqi brendi və Türk mədəniyyəti və irsinin səfiri, dünya şöhrətli “TURAN” etno-folklor ansamblı tərəfindən möhtəşəm mühazirə-konsert keçirilib. Konsert Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun təşkilatçılığı ilə Azərbaycan Respublikasının Müstəqillik Gününə həsr olunub.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondundan verilən məluçata görə, tədbirin açılışında çıxış edən fondun prezidenti, professor Aktotı Raimkulova Azərbaycan xalqını qarşıdan gələn 28 May – Müstəqillik Günü münasibətilə səmimi qəlbdən təbrik edib. O, bu əlamətdar bayramın Azərbaycan dövlətçiliyinin suverenliyinin, milli birliyinin və gücünün rəmzi olduğunu qeyd edib. Aktotı Raimkulova vurğulayıb ki, müstəqil Azərbaycan Prezident Zati-aliləri cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi altında inamla inkişaf edir, beynəlxalq arenada öz mövqelərini möhkəmləndirir və Türk dünyasının inkişafına, birliyinə mühüm töhfələr verir. Professor Aktotı Raimkulova, həmçinin bu qəbildən olan tədbirlərin türk xalqları arasında mədəni əlaqələrin gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyətini xüsusi qeyd edib.

"Turan" ansamblının çıxışları Türk dünyasının birliyini, onun qədim köklərini və ortaq mədəni irsini əks etdirən bədii izahlarla müşayiət olunub. Ansambl üzvləri, həmçinin tələbələrə türk xalqlarının folklor sənəti, milli geyimlərin xüsusiyyətləri və qədim musiqi alətlərinin mənşəyi barədə ətraflı məlumat veriblər.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(18.05.2026)

(Dr. Şəhla xanım Aslanın “Dil, kimlik, vətən” kitabının təqdimatı)

İlqar İsmayılzadə,
fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, AJB, AYB və TYB-nin üzvü, teoloq, araşdırmaçı, tərcüməçi, yazıçı-publisist.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Son zamanlar işıq üzü görmüş, eyni halda milli kimlik məfkurəsinə bir-başa bağlı olan dəyərli kitablardan biri də türk ellərinin dəyərli türk qızı, fəlsəfə doktoru, Prezident təqaüdçüsü, araşdırmaçı jurnalist, ədəbi təhlilçi, yazıçı-publisist Şəhla xanım Aslanın qələmə aldığı “Dil, kimlik, vətən” adlı kitabıdır.

Ümumi məlumat:
Kİtabı adı: “Dil, kimlik, vətən” (İctimai-siyasi xadim, Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının yaradıcılığında milli varlıq konsepsiyası)
Müəllif: Dr. Şəhla Aslan
Ön söz müəllifi: Akademik Nizami Cəfərov
Naşir: “Qanun” Nəşriyyatı, Bakı
Nəşr olunduğu il: 2026
Səhifə sayı: 112 səhifə.

Müəlliflə qısa tanışlıq:
Şəhla Aslan Odlar Yurdu Azərbaycanın cənub bölgəsinin səfalı Yardımlı rayonunda dünyaya göz açmışdır. Orta məktəbi doğma yurdunda bitirdikdən sonra ali təhsilə başlamışdır. Bakalavr və magistratura təhsilini Azərbaycanda almış, doktorantura təhsilini isə qardaş Türkiyə Cümhuriyyətinin dövlət təqaüd proqramı ilə Qazi Universitetində fərqlənmə ilə başa vurmuşdur.
Təhsilin idarə edilməsi üzrə fəlsəfə doktoru, “Manera.az” portalının baş redaktoru, təhsil araşdırmaları üzrə mütəxəssis, Prezident təqaüdçüsü, araşdırmaçı jurnalist, yazıçı-publisistdir. Bundan əlavə, həm də bacarıqlı ədəbi təhlilçidir. Bunu onun məlum kitabında təqdim etdiyi təhlillərdən açıq-aydın tərzdə müşahidə etmək mümkündür. Həmçinin, elmi fəaliyyəti ilə yanaşı, Azərbaycan dilinin tədrisi üzrə pedaqoji fəaliyyət göstərir.
Dr. Şəhla Aslan təhsil, dil, milli kimlik, milli şüur, mənəvi dəyərlər, Türk dünyası və mədəniyyət diplomatiyası istiqamətlərində araşdırmalar aparan, elmi-publisistik üslubu ilə seçilən alimlərdəndir.
Onun elmi və ədəbi axtarışları azərbaycançılıq düşüncəsinin, milli varlıq məsələlərinin və mədəni irsin müasir baxışla təqdiminə xidmət edir.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Türkiyə Yazarlar Birliyinin üzvüdür. “Dil, kimlik, vətən” əsəri onun indiyədək işıq üzü görmüş sayca dördüncü kitabıdır.

Kitab barədə:
“Dil, kimlik, vətən” kitabı ictimai-siyasi xadim, Azərbaycan və Türk ədəbiyyatının görkəmli siması, Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının yaradıcılığında ana dilinin milli varlıq, tarixi yaddaş və dövlətçilik şüuru ilə əlaqəsini araşdırır.
Kitabda şairin poeziyası, publisistikası və ictimai düşüncələri əsasında dilin kimliklə, kimliyin isə vətən anlayışı ilə vəhdəti sistemli şəkildə təhlil olunur.
Müəllif göstərir ki, S.Rüstəmxanlının yaradıcılığında ana dili millətin görünməyən sərhədi, mənəvi bütövlüyünün dayağı və milli özünüdərkin əsas sütunu kimi təqdim olunur.
Xalq şairinin 80 illik yubileyi münasibətilə hazırlanmış bu kitab oxucunu ana dilinə yalnız söz kimi deyil, milli mövcudluğun taleyini müəyyən edən mənəvi və tarixi güc kimi baxmağa dəvət edir.
Ümumi baxımdan dr. Şəhla Aslanın “Dil, kimlik, vətən” kitabı Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının yaradıcılığında ana dilinin milli kimlik, tarixi yaddaş və dövlətçilik şüuru ilə əlaqəsini elmi-nəzəri müstəvidə araşdıran sanballı tədqiqat əsəridir. Sabir Rüstəmxanlının ana dili, tarixi yaddaş və milli düşüncə mövzularındakı görüşlərinə əsaslanan kitab milli ideoloji düşüncə baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu əsər, eyni halda Sabir Rüstəmxanlının yaradıcılığı vasitəsilə milli özünüdərk məsələsinə işıq tutur.

Kitabın ümumu məzmunu:
Atatürk Mərkəzinin direktoru, akademik Nizami Cəfərovun ön sözü ilə başlayan “Dil, kimlik, vətən” kitabı müəllifin sözləri, ardınca isə görkəmli ədib, mütəfəkkir yazıçı-şair Sabir Rüstəmxanlının qısa bioqrafik məlumatları və həyat hekayəsi ilə davam etmişdir.
Dr. Şəhla Aslan kitabını aşağıda göstərilən formada tərtib etmişdir:

·  Giriş

·  I Bölüm: Dilin fəlsəfi mahiyyəti və kimlik yaradıcı gücü;

·  II Bölüm: Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının düşüncələrində ana dili və Milli şüur;

·  III Bölüm: Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının poetikasında dilin varlığa çevrilməsi…

·  Son söz (nəticə)
Kitabın son hissəsində isə istifadə edilmiş mənbə və qaynaqlar göstərilmişdir. Burada müəllifin 11 kitab və 2 elektron resusrsdan yararlandığı göstərilir.
Müəllif görkəmli ədib Sabir Rüstəmxanlının 80 illik yubileyi münasibətilə qələmə aldığı həmin kitabda dil, kimlik və vətən anlayışını şairin poeziyası, publisistikası və ictimai düşüncələri əsasında sistemli şəkildə araşdırmış, milli ideologiya sahəsinə, xüsusilə də dil, kimlik və vətən anlayışlarının vəhdətini araşdıraraq Sabir Rüstəmxanlının yaradıcılığında milli ideologiyanın izahı sahəsində öz dəyərli töhfəsini təqdim etmişdir.

Kitabın əsas ideyaları:
Kitabda təqdim edilən mövzular və təhlilləri diqqətlə nəzərdən keçirdikdə, aşağıda göstərilən əsas ideyaların yer aldığını təsbit etmək olar:

1.     Milli kimlik: Azərbaycan xalqının öz köklərinə, dilinə və mədəniyyətinə bağlı qalmasının vacibliyi;

2.     Azadlıq: Sovet dövründə milli azadlıq ideyalarının güclənməsi və gənclərin bu ideyalar ətrafında birləşməsi;

3.     Tarixi yaddaş: Keçmişin dərslərindən nəticə çıxarmaq və gələcək nəsillərə milli ruhu ötürmək;

4.     Mübarizə ruhu: Əsərdə oxucunun passivlikdən uzaqlaşdırılaraq milli mübarizəyə ruhlandırılması…

Kitabın əhəmiyyəti barədə:
Heç şübhəsiz, dr. Şəhla Aslanın məlum “Dil, kimlik, vətən” kitabının əhəmiyyətini aydınlaşdırmaq üçün hər şeydən öncə Azərbaycan və Türk ədəbiyyatının görkəmli siması Sabir Rüstəmxanlının şəxsiyyəti, milli və ədəbi dünyagörüşünü tanımaq bir zərurətdir.
Sabir Rüstəmxanlı Türk dünyasının sadəcə bir şairi və yazıçısı deyil, ədəbiyyat (şeir, nəsr, ədəbi təhlil və tənqid) sahəsində ustad simalardan biri olmaqla yanaşı, həm də ziyalı mütəfəkkir, milli oyanış və milli kimlik məfkurəsinin öndərlərindən biridir. O, ötən yarım əsr boyunca bütün bunları öz ədəbi əsərləri və çıxışlarında dəfələrlə oxucuları və dinləyicilərinə çatdırmışdır. Buna görə də Sabir Rüstəmxanlını Türk ədəbiyyatında milli kimlik və özünüdərk məfkurəsinin öndərlərindən biri olaraq təqdim etmək real və həqiqi olan bir həqiqətin səmimi etirafından başqa bir şey ola bilməz.
Şəhla xanımın öz təbiri ilə desəm, görkəmli yazıçı-şair Sabir Rüstəmxanlının əsərlərində bizə təqdim edilən çox önəmli bir nüans vardır və həmin nüans bundan ibarətdir: “Dilini qoruyan millət, özünü qoruyur, özünü qoruyan millət vətənini qoruyur, vətənini qoruyan millət isə tarix boyu dimdik ayaq üstə dayanmağı bacarır…”
Əslində dr. Şəhla həmin kitabda belə bir mütəfəkkir ədibin dil, milli kimlik və vətən mövzularında baxışlarını elmi şəkildə araşdıraraq təhlil etmiş, dil, milli kimlik və vətən anlayışlarının silsiləvari şəkildə bir-birinə sıx bağlı olduğunu bəyan etmiş və beləliklə də uyğun mövzuda samballı bir elmi əsər təqdim edərək, görkəmli ədibimiz S.Rüstəmxanlı ilə yanaşı öz adını da milli kimlik məfkurəsi tariximizin fəxarətli səhifələrinə həkk etməyi bacarmışdır.

Təşəkkür və arzular!
Fürsətdən istifadə edib dəyərlimiz dr. Şəhla xanım Aslana xalqımızn və türk dünyasının “Şəxsiyyət vəsiqəsi” sayılan milli kimlik mövzusuna xüsusi diqqət ayırdığı, eyni halda XX-XXI əsrlərin milli oyanış və milli kimlik carçılarından olan görkəmli ədibimiz Sabir Rüstəmxanlının uyğun mövzuda düşüncələri ilə bağlı yazıb ərsəyə gətirdiyi belə bir qiymətli əsərə görə səmimi minnətdarlığımı bildirir, ona uzun, sağlam və mənalı-məsud ömür, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram!

Bu kitabın milli kimlik mövzusu və görkəmli Sabir Rüstəmxanlı düşüncələrinin gələcəyimiz olan gənc nəsil arasında təbliğ edilməsi sahəsində faydalı olacağı ümidi ilə!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(18.05.2026)

Xalq artisti Afaq Bəşirqızının “Ədəbiyyat və incəsənət”ə açıqlaması

Fatimə Məmmədova, 

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Ötən gün mədəniyyət naziri Adil Kərimlinin “süni intellekt heç vaxt sənət adamlarını tam əvəz edə bilməz” fikri ictimaiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olub.

Xüsusilə son illərdə süni intellektin musiqi, rəssamlıq, kino və mətn sahəsində sürətli inkişafı bu mövzuda fərqli yanaşmaları daha da artırıb. Bəziləri hesab edir ki, yaxın gələcəkdə pianolar robotlar vasitəsilə çalınacaq, filmlər və seriallar insan müdaxiləsi olmadan hazırlanacaq, hətta ədəbiyyat sahəsində belə süni intellekt müəlliflərin yerini almağa başlayacaq.

Digər tərəfdən isə sənətin yalnız texniki bacarıq deyil, həm də duyğu, yaşam təcrübəsi və insan ruhunun ifadəsi olduğunu düşünənlər bu fikirlərlə razılaşmırlar.

Mövzunu bir də xalq artistimiz Afaq Bəşirqızının dilindən eşitmək istədik. O "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalına bu barədə fikirlərini bildirdi:

"Cənab nazir tamamilə doğru vurğulayıb. Süni intellekt heç vaxt canlı aktyorları, sənət adamlarını tam şəkildə əvəz edə bilməz. Açığı, mən də əvvəllər süni intellektlə ilk tanış olanda bir qədər təlaşlandım, fikirləşdim ki, bəlkə də gələcəkdə bir çox sahələrdə insan faktorunu arxa plana keçirəcək. Amma zaman keçdikcə gördüm ki, bunun həm gənclərə, həm yaşlılara, həm də ümumiyyətlə insanlara müəyyən mənada faydası da var. Hazırkı dövrdə, dünyada baş verən hadisələri, insanların gündəlik çətinliklərini nəzərə alsaq, hər kəsin çox iş görmək, hər məsələyə vaxt ayırmaq imkanı olmur. Bu baxımdan texnologiya insanlara müəyyən qədər dəstək verir".

A.Bəşirqızı sonda söylədi: “Bugünkü gənclər bəzən yaşlı nəslin ürəyindən tikan çıxarır. Amma eyni zamanda gənclərin özünün də böyüklərin təcrübəsinə, həyat görmüş insanların sözünə ehtiyacı var. Çünki nə qədər texnologiya inkişaf etsə də, insanın yerini, onun hissini, düşüncəsini və həyat təcrübəsini heç nə tam əvəz edə bilmir.”

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(18.05.2026)