Könül, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Oxuyub bəyəndiyim və sizlərə təqdim etnək istədiyim növbəti kitab Toni Şeyin «Xoşbəxtlik gətirərək. Sıfırdan milyardadək» bestselleridir.

Toni Şey. «Xoşbəxtlik gətirərək. Sıfırdan milyardadək»

Öncə sadaladığım 5 kitabdan fərqli olaraq bu kitab konkret əhvalatlardan bəhs edir. Yəqin ki, Zappos adlı kompaniyanın adını eşitmisiniz. Son dövrün ən gənc milyardçısı, amerikalı Toni Şey bu kitaba topladığı əhvalatlarda öz avtobioqrafiyasını qeyd edir, doqquz yaşından biznesə necə başlamasını, Zappos-u necə qurmasını açıqlayır, bu kompaniyanın öz əməkdaşlarına firavanlıq, müştərilərə isə bol rahatçılıq gətirməsi sirlərini açır, kompaniyasının fəaliyyəti dövründəki inanılmaz uğurları (təkcə birini qeyd edim: 1998-ci ildə onun yaratdığı LinkExchange adlı banner mübadiləsi şəbəkəsini Microsoft 265 milyon dollara satın alıb), eləcə də səhvləri, kuryoz hadisələri göstərir. Toni Şey bu kitabında həm də müasir dövrdə kompaniyaların qurulması, fəaliyyəti, möhkəm biznesin qurulması qayda-qanunlarını şərh edir.

Toni Şeyin xoşbəxtlik anlayışı isə baxın belədir: «Mən həyatımın ən xoşbəxt anlarının siyahısını tutdum və başa düşdüm ki, bu anların heç biri  pulla bağlı deyil. Mən dərk etdim ki, özümü ətrafıma komanda toplayanda, qurub yaradanda xoşbəxt saymışam. Səhər ertəyədək dostlarımla təmasda olanda, onlarla Günəşin doğmasını seyr edəndə xoşbəxt olmuşam. Sinif yoldaşlarımla məktəbdə oyunlar oynayanda özümü xoşbəxt hiss etmişəm, sirkəyə qoyulmuş xiyar yeyəndə özümü xoşbəxt hiss etmişəm».

Bəli, bəli! Məhz belə!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.02.2026)

Elman Eldaroğlu, “Ədəbiyyat və incəsənət”

İnsan sadə olduğu qədər də mürəkkəb varlıqdır. Necə deyərlər, onun haqqında yazmaq, olduğu kimi tanıtmağı bacarmaq adamdan səriştə və məharət tələb edir. Xüsusən də elm camiyyəsinə məxsus olan adamları tərənnüm etmək olduqca çətindir. Bəli, haqqında söhbət açmaq istədiyim şəxs də elm adamıdır. Parlaq zəkası, savadı və mükəmməl araşdırmaları ilə tanınır. Təmsil olunduğu mühitdə həm ideyaları, həm də görünüşü ilə diqqət çəkməyi bacarır. Fikirlərində çox sabitdir. Bacarığına, biliyinə arxayın olduğu üçün gündəlik çətinliklər onu maraqlandırmır. Yalnız bəşəriyyətə fayda vermək uğrunda mübarizə aparır. Yerində saymağı xoşlamır, daim müasir dövrlə ayaqlaşmağa can atır. Yeniliklərə həmişə açıqdır. Azadlığa olan həvəsi isə, onu məhdudlşdırılmaqdan uzaq saxlayır...

1954-cü ildə Ağcabədi rayonunun Qiyaməddinli kəndində anadan olub. Uşaqlıq illərində qoyun-quzu da otarıb, ot da çalıb, su da daşıyıb. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra Bakıya üz tutub. Azərbaycan Dövlət Univeristetinə qəbul olunub və 1982-ci ildə oranı bitirərək, ali təhsilə yiyələnib. Sonra müsabiqə yolu ilə Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutuna daxil olub. Baş laborantlıqdan baş elmi işçi, şöbə müdiri vəzifələrinədək yüksələ bilib. Bir müddət "Folklor Sarayı" Elmi-Mədəni Mərkəzinin direktoru, Elmi nəşrlər bölməsinin və Mətbuat tarixi və publisistika şöbəsinin müdiri vəzifələrində işləyib. 2018-ci ildən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası Humanitar, İctimai elmlər və Sənətşünaslıq, 2020-ci ildən isə Akkreditasiya şöbəsinin müdiri, AAK Kollegiyasının üzvüdür.

Onun elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətini cabbarlışünaslıq təşkil edir. O, Cəfər Cabbarlının kitablarına salınmamış 6 pyesini, 4 hekayəsini, 30-dək lirik və satirik şeirini, 60 ədəbi-tənqidi məqaləsini toplayaraq, ilk dəfə ərəb qrafikasından transliterasiya və tərtib edib. Ön söz, qeydlər və şərhlər yazaraq "Ədirnə fəthi" adı ilə 1996-cı ildə "Elm" nəşriyyatında çap etdirib.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 12 yanvar 2004-cü il tarixli sərəncamı ilə nəşr olunan C.Cabbarlının dörd cildlik "Əsərləri"nin də tərtibi, ön sözü və şərhləri ona məxsusdur. O, bu nəşrə "Bədii həqiqətlər ustası" sərlövhəli, yeni faktlar əsasında 39 səhifəlik ətraflı giriş yazıb və sovet senzurasının yersiz redaktələrinə məruz qalmış əsərləri müəllif əlyazmaları əsasında bərpa edib. Təhsil Nazirliyinin qərarı ilə "Azərbaycan ədəbiyyatı" seriyasından buraxılan Cəfər Cabbarlının "Seçilmiş əsərləri"ni də o, ərsəyə gətirib. Son illər böyük ədibin həyat və yaradıcılığının naməlum məqamlarından bəhs edən sanballı məqalələri ilə mətbuatda və elmi məcmuələrdə mütəmadi çap olunur. "Molla Nəsrəddin" Ensiklopediyası"na onun 33 məqaləsi daxil edilib. Ona yaxın elmi əsərin, iyirmiyə yaxın kitabın müəllifidir. Hazırda AMEA-nın Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunda çalışır....

Həmyerlisi, sabiq Xarici İşlər naziri Vilayət Quliyev onun haqqında yazır: “Cəfər Cabbarlı haqqındakı ilk məqaləsini 1985-ci ildə çap etdirəndə otuz bir yaşı vardı. O, böyük müasirinin avtoriteti qarşısında qorxub geri çəkilmədi. Hətta eyni mövzuda doktorluq dissertasiyası yazmaq cəsarətini də göstərdi. Bir şərtlə ki, Cabbarlı yaradıcılığını, dövrünü və mühitini sadəcə təsvir və təhlil yox, dərindən tədqiq edib araşdırmaq yolunu tutdu. Ədibin arxivini, dövrü mətbuatı, həmkar və müasirlərini diqqətlə öyrəndi. Qadağa altındakı sənəd və materialları üzə çıxardı. Ailəsi və yaxınları ilə sıx əlaqə yaratdı. Nəticədə çox da uzaq keçmişdə yaşamayan dramaturqun xeyli sayda naməlum əsərini, tənqidi məqaləsini aşkara çıxardı, ərəb əlifbasından transliterasiya edib çapa hazırladı. Böyük zəhmət bahasına başa gələn bu iş təkcə Cabbarlının ədəbi-bədii irsində və ictimai-siyasi fəaliyyətindəki "ağ ləkələrin" aradan qaldırılması deyildi, həm də XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı xəzinəsinə qiymətli töhfə idi. Yeni əsərlərinin aşkara çıxarılıb nəşr edilməsi Cabbarlını dramaturq, şair, nasir, tənqidçi, siyasi xadim, milli mücahid kimi yeni baxış bucağından görməyə imkan yaratdı.

Onun yaradıcılığındakı ikinci mühüm xətt Azərbaycan Cümhuriyyətinin ədəbi-mədəni siyasəti, daha geniş mənada istiqlal ədəbiyyatıdır. Tarixçilər inciməsinlər, milli dövlətimiz - Cümhuriyyətlə bağlı ilk elmi araşdırmalar məhz Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda başlayıb. 1990-cı ilin mayında EA-nın digər profil institutlarının iştirakı ilə "Azərbaycan Demokratik Respublikası: tarix, siyasət, mədəniyyət" adlı ümumrespublika konfransı keçirdik. Növbəti il isə həmin konfransın materialları mənim tərtib və redaktəmlə kitab şəklində "Azərnəşr"də çap olundu. Elə həmin dövrdən başlayaraq istiqlal irsimizin bütün yönləri ilə ilk fəal tədqiqatçı və təbliğatçılarından birinin o, olduğunu desəm, mübaliğəyə yol vermiş olmaram. 1990-cı ildə o, M.Ə.Rəsulzadənin məşhur "Azərbaycan Cümhuriyyəti" kitabını (1923-cü il İstanbul nəşri əsasında) hazırlayıb nəşr etdirdi. Bu, milli dövlət ideoloqunun 1920-ci ildən sonra tarixi Vətənində işıq üzü görən ilk əsəri idi. İki il sonra başqa bir Cümhuriyyət xadiminin - xarici işlər nazirinin müavini, İranda ilk səfirimiz Adil xan Ziyadxanın "Azərbaycan" kitabını çapa hazırladı. Həmin kitab 1992-ci ildə mənim "Yoxdan bayraq yaradanlardan biri" adlı geniş müqəddiməmlə nəşr olundu və tezliklə biblioqrafik nadirəyə çevrildi.”

Onun da həyatda öz prinsipləri var- ətrafında yalnız ağıllı, savadlı, təfəkkürlü insanlar olmalıdır. Dediklərini başa düşməyən və ya həyatda məqsədi olmayan insanlardan həmişə uzaq gəzib. Poeziyanı çox sevir. Parlaq istedada, kamil yaradıcılığa qiymət verməyi bacarır. Duyumu, hissləri mükəmməldir. Bir yaxşı misradan kövrələ bilir...

Deyir ki:- “Bədii sözün ülviyyəti, səmimiyyəti, lətafəti, isməti mənim fikrimcə, ədəbi növlərdən ən çox poeziyada özünü qabarıq büruzə verir. Poetik nümunələr polifonikliyi - musiqili təbiəti, yığcam biçimi, lakonikliyi, oynaqlığı, axıcılığı, çevikliyi, ovqatı kökləmək məziyyəti, kütləvilik brendi ilə seçilir. Həyatda seçdiyin elm, sənət, peşə sahəsindən asılı olmayaraq gənclik illərində hər kəs daha çox şeir oxuyur və ya yazır. Yaradıcılığa şeirlə başlayan şəxslərin bir qismi sonralar şair ola bilməsələr də, ədəbiyyatsevərlər arasında yüksək zövqə, geniş erudisiyaya malik mütəxəssis, düşüncə adamı kimi tanınırlar. İnsanların söz ehtiyatının zənginləşməsində, nitqin rəvanlığında, cilalanmasında, mənəvi dəyərlərin, milli tarixi zəfərlərin tanıdılmasında, təbliğində, dünyagörüşün və həyata baxışın formalaşmasında, vətənə, təbiətə, Tanrıya sevgi, məhəbbət hissinin ovxarlanmasında poeziyanın təsir imkanları, ecazkar qüdrəti danılmazdır...”

Gözəl xasiyyəti var, ünsiyyət qurmağı, diqqət göstərməyi xoşlayır. Uzun illər ayrı düşsə də canı qədər sevdiyi Qarabağa çox bağlıdır. O gün zarafat edərək söyləyir ki: “Müşahidələrimə əsasən “dayna” kəlməsi yalnız ağdamlıların leksikonunda yaşayırdı: ən azı kütləvi köçkün həyatına qədər. Sonralar ünsiyyətdə olduğum ağdamlıların ləhcəsində elə bil bu söz qəhətə çıxdı. Hətta şair dostum, əmək fəaliyyətinə ilk dəfə bizim Qiyaməddinli kəndində başalayan Nazim Muğanlının poeziyasında da, tütyəyə çevrilmiş bu kəlməyə rast gələ bilmədim. Görəsən Ağdama qayıtmağa hazırlaşan ağdamlılar necə, bu kəlmə üçün qəribsəyiblərmi?!.

Babalardan yadigar qalan kəlmələrimiz – işğaldan azad edilmiş torpaqlarımız qədər hər birimiz üçün əzizdir. Ululardan bizə gəlib çatan sərvətlərimizdən: torpaq - xalqımızın igidliyindən, qəhrəmanlığından, söz, kəlmə isə zəkasından, təfəkküründən miras qalıb...”

Xalq arasında hər hansı adamın mahiyyətini qısa ifadə etmək üçün belə bir ifadə var- GƏRƏKLİ ADAM. Bəli, hamının GƏRƏKLİ ADAM kimi tanıdığı- filologiya elmləri doktoru, professor Asif Rüstəmlinin 72 yaşı tamam oldu. Onu bu münasibətlə təbrik edir, möhkəm can sağlığı arzulayırıq...

Çox yaşasın!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.02.2026)

Nemət Tahir, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Bonni Loman doğma anası və ögey atası tərəfindən atasından qaçırılır. Bonninin atası ictimaiyyətin də diqqətini bu işə cəb etmək üçün onun şəklinin süd qutusunun üzərində yerləşdirilməsini istəyir. Onun xahişi yerinə yetirilir. Bu cür şəkillər ABŞ-da itkin düşmüş uşaqların axtarışı proqramının bir hissəsi olaraq yayımlanırdı. Beləliklə, Bonni Lomanın itkin düşməsi ilə bağlı şəkli süd qutularının üzərinə qalın qara şriftlə «MISSING», yəni "İTKİN DÜŞMÜŞDÜR" sözü yazılaraq, satışa buraxılır.

Bir dəfə 7 yaşlı Bonni Loman ögey atası ilə supermarketdə alış-veriş edərkən süd qutusundakı şəklini görür. Qız özünü tanıyır, daha doğrusu özünü tapır. Qızın atalığı süd qutusunu alır və hətta qıza qutunun üzərindəki şəkli kəsərək özündə xatirə kimi saxlamağa icazə verir. Amma qıza qəti xəbərdarlıq edərək, bu barədə heç kimə deməməyi tapşırır. Bonni həqiqətən bu barədə heç kimə deməyir. Amma bir gün qonşunun evində oyuncaqlarını və qutunu üzərində olan şəklini unudur. Qonşular süd qutusunu üzərində olan şəkildəki qızın Bonni olduğunu tanıyırlar və bu barədə polisə məlumat verirlər. Nəticədə məlum oldu ki, Bonninin anası və atalığı onu hələ 3 yaşında olarkən qaçırıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.02.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı dünən və bu gün sizlərə Təranə Dəmirin yeni şeirlərini təqdim etməkdədir.

BAĞIŞLA MƏNİ, DEKABR

Dekabr,

Şəhər küçə-küçə,

Ağaclar külək-külək üşüyür.

Mən də üşüyürəm,

Saçlarım dən-dən,

Əllərim çiçək-çiçək üşüyür.

Bir "Salam" kəlməsinə qaçır baxışlarım,

Gülümsəyirəm--

İnsanlara, ağaclara, quşlara, küləyə, yağışa.

Bir ilıq təbəssümdə gizlədirəm kədərimi doğrusu,

Otuz il əvvəlki kimidi,

Məni uzaqdan vurur dənizin qoxusu.

İstəyirəm tələsəm,

Ayaqqabılarımın səsi başıma düşür,

O da ayaqlarım kimi yorulub deyəsən.

Birdən kimsə adımı çağırır,

Düşürəm bu səsin sehrinə,

Ürəyim uçunur adıma sarı.

Dönüb bir fəsil geri qayıdıram üstündə yeridiyim zamanı,

Hardayam?

Hardadı?

Hanı?

Bir oğlan bir qızın saçlarını baxışlarıyla sığallayır,

Qız nazlanır,

O nazlandıqca mənim bir sığallıq təbəssümə tamarzı yanaqlarım islanır.

Çatlaq dodaqlarım göz yaşını başına çəkir,

Nəfəsi üstünə gəlir dodaqlarımın.

Sonra təzədən qayıdıram bu saata, bu yerə, bu günə,

Sakitcə keçib gedirəm yanlarından yağış-yağış,

Gözüm qıza sataşır

"Bu qız mənə oxşamır axı"

Sahil boyu göyərçinlər didib dağıdır torpağı,

Onlar dən,mənsə xatirə axtarıram.

Dekabr,

Səni bu gün də addım-addım arxada qoyuram-

Dizimdə yel,gözümdə eynək, çiynimdə dopdolu aldanış.

İstəyirəm dənizə daş atım,

Ürəyim sözümə baxmır.

Mən səndə doğuldum, mən səndə böyüdüm,

mən səndə sevdim, mən səndə aldandım,

Bağışla məni, dekabr!

ÇIXMAYA

Böyük dərddi ümidini

Kəsəsən qanın çıxmaya.

Alışasan diri-diri,

Öləsən, canın çıxmaya.

Danışmağa qoymayalar,

Susasan, səbrin darala.

Özünə qəbir qazasan,

Girəsən, qəbrin darala.

Bir balaca yuvan ola,

Çalın, çəpərin olmaya.

Yatasan fil qulağında,

Filin xəbəri olmaya.

Qollarından asılasan,

Ayağın yerdən üzülə.

Qaçasan ruhuna sarı,

Qaçasan, ipin kəsilə.

Başına daşın tökülə,

Qalasan daşın altında.

Bir yalan başın üstündə,

Bir yalan başın altında.

ALDATDI BİZİ

Balım, şəkərim dedilər,

Noğullar aldatdı bizi.

Göydən üç alma düşmədi,

Nağıllar aldatdı bizi.

Düşdük fələyin dalınca,

Suyun, çörəyin dalınca,

Ac qaldıq, çapdıq qılınca,

Cığırlar aldatdı bizi.

Dərədən, təpədən keçdik,

Dənizdən, ləpədən keçdik,

Neçə cür zirvədən keçdik,

Çuxurlar aldatdı bizi.

Yalanlara arxalandıq,

Bar verdikcə uralandıq,

Medal-medal qaralandıq,

Uğurlar aldatdı bizi.

Ürək qaldı, gözə qaçdıq,

Sükut qaldı,səsə qaçdıq,

Sevgidən həvəsə qaçdıq,

Sığallar aldatdı bizi.

İLAHİ!

Bir yuxudan asılmışam, qorxulu,

Çin-şeytanlı, əjdahalı, oğrulu,

Burda hər yan qaranlıqda boğulur,

Bu yuxunun günü yoxdu, İlahi.

Çalışıram, yönün tapa bilmirəm,

Dolaşıram, önün tapa bilmirəm,

Axtarıram, hanı, tapa bilmirəm,

Bu yuxunun çəmi yoxdu, İlahi.

Bir yol gedir əyri-üyrü, dolanbac,

Sınıq-salxaq, uçuq-sökük, yalavac,

Bu yuxunun xəyalları acdı, ac,

Bu yuxunun dəni yoxdu, İlahi.

Vurnuxuram bu qorxunun içində,

Bu iblisin, bu oğrunun içində,

Kim çıxacaq bu yuxunun içindən?

Bu yuxunun sonu yoxdu, İlahi.

UZANIR

Bu çəkdiyim nədi belə,

Çəkdikcə yolum uzanır.

Üstümə qaranlıq çökür,

Çökdükcə yolum uzanır.

Gücüm çatmır ki,yükümə,

Həm özümə, həm yükümə,

İllərin belin bükürəm,

Büktükcə yolum uzanır.

Başımdan xəzan tökülür,

Dilimdən üsyan tökülür,

Nə yazıram qan tökülür,

Tökdükcə yolum uzanır.

Çöldə payız havasıdı,

Yarpaq, xəzəl davasıdı,

Ürəyim quş yuvasıdı,

Səkdikcə yolum uzanır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.02.2026)

Fatimə Məmmədova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Müasir dövrdə insanlar sosial mediada gördükləri şəxslərə bənzəmək istəyir, onlar kimi olmağın yollarını axtarırlar. Bu meyli bəzən müsbət dəyərləndirmək olar. Çünki hər bir insanın ilham aldığı, örnək götürdüyü biri ola bilər və bu, inkişaf üçün motivasiya yaradır.

Lakin problem ondadır ki, sosial şəbəkələrdə və kinolarda gördüyümüz hər davranış nümunə deyil. Şiddət, psixoloji təzyiq, aqressiya və təhlükəli davranışlar bəziləri üçün zamanla “normal” hal alır. Bu cür səhnələri izləyərək böyüyən insanlar fantaziyanı reallıqla qarışdırır, gördüklərini həyatda təkrarlamağın doğru olduğunu düşünürlər. Məhz bu nöqtədə “bənzəmək” artıq müsbət xüsusiyyət yox, təhlükəli bir tendensiyaya çevrilir.

Son illərdə baş verən hadisələr bunu açıq şəkildə göstərir. Bir müddət əvvəl bir qazinin şəhərin mərkəzində üstünə benzin tökərək insanların diqqətini çəkməyə çalışması cəmiyyətdə ciddi rezonans doğurdu. Təəssüf ki, bir neçə ay sonra eyni davranış başqa biri tərəfindən təkrarlandı. Bu, artıq fərdi hadisə yox, təhlükəli yoluxucu davranış modelidir. Belə hallar göstərir ki, kor-koranə təqlid keyfiyyət deyil, əksinə, iradəsizlik və məsuliyyətsizlikdir.

İnsan gördüyü yaxşı nümunələrdən dərs almalı, pis davranışları isə xəbərdarlıq kimi qəbul etməlidir. Əks halda, başqasının həyatını təqlid etmək öz həyatını itirmək riski yaradır.

Bu sindromun başqa bir təhlükəli tərəfi isə azyaşlılar arasında içki və siqaretə meyildir. Bəzi yeniyetmələr “mən də artıq kişiyəm, mənə olar” düşüncəsi ilə bu vərdişlərə aludə olurlar. Əslində isə bu, özünü sübut etmək yox, özünü məhv etməkdir. Məktəblərdə bir şagirdin siqaret çəkməsi digərləri üçün “fərqli görünmək” vasitəsinə çevrilir və zərərli vərdişlər zəncirvari şəkildə yayılır.

Unutmamalıyıq ki, fərqli olmaq başqasına bənzəmək deyil, özünü düzgün şəkildə formalaşdırmaqdır. Sosial media və filmlər həyat dərsi yox, sadəcə görüntüdür. Həyatı isə insan özü yaşamalı və məsuliyyətini də özü daşımalıdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.02.2026)

Kənan Məmmədli, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Fevralın 17-də mədəniyyət yollarının hamısı Azərbaycan Milli Konservatoriyasına aparırdı. Çünki orada “Övraqi-nəfisə” jurnalının transliterasiya nəşrinin təqdimat mərasimi keçirilirdi.

“Övraqi-nəfisə” nədir? 107 il öncə çıxan, cəmi 6 sayı işıq üzü görən, amma mədəniyyət tariximizin qiymətli bir parçasını özündə əxz etdirən ədəbiyyat və incəsənət dərgisidir.

Görkəmli dövlət, elm və mədəniyyət xadimlərinin qatıldığı tədbir “Övraqi-nəfisə” jurnalının transliterasiya nəşrinə həsr olunmuş videoçarxın nümayişi ilə başladı. Aparıcı elan etdi ki, mədəniyyətimizin ən zəngin səhifələrini özündə cəmləşdirən “Övraqi-nəfisə” bir əsr sonra milli mətbuatımızın 150 illik yubileyinə töhfə vermək niyyətilə “Ədibin Evi” Ədəbiyyata Dəstək Fondu tərəfindən yenidən gündəmə gətirilib. ADA Universitetinin təşəbbüsü ilə və dəstəyi sayəsində ərəb qrafikalı əski Azərbaycan əlifbasından latın qrafikalı müasir əlifbaya transliterasiya olunaraq nəfis bir tərtibatla nəşr edilib.

Elə bu yerdə xatırladaq ki, “Azərbaycan” qəzetinin transliterasiyasından başlayaraq son illər ADA Universiteti tariximiz, elmimiz və mədəniyyətimiz üçün olduqca əhəmiyyətli bir missiyanı həyata keçirir. Bu da, əlbəttə ki, alqışalayiq fəaliyyətdir.

Tədbirdə ilk çıxış edən evsahibi - Azərbaycan Milli Konservatoriyasının rektoru Kamilə Dadaş-zadə bildirdi ki, “Övraqi-nəfisə” ifadəsi nəfis, incə və dəyərli səhifələr anlamını daşıyır. Zaman keçəcək, lakin bu layihə Azərbaycan mədəniyyətinin, milli incəsənətimizin və ümumən ədəbiyyat-musiqi tariximizin ən parlaq səhifələrindən biri kimi yaddaşlarda qalacaq.

Rektor bu tarixi missiyada Milli Konservatoriyanın ADA Universiteti və Ədibin Evi ilə bir cərgədə olaraq layihənin həyata keçirilməsində rol almasından sonsuz qürur hissi keçirdiyini dilə gətirdi.

 “Ədibin evi” Ədəbiyyata Dəstək Fondunun icraçı direktoru Şəfəq Mehrəliyeva nəşrin milli mətbuatımızın 150 illiyinə həsr olunduğunu vurğulayaraq qeyd etdi ki, yubiley tarixləri yalnız təqvim hadisəsi deyil, həm də tarixi irsimizə yenidən nəzər salmaq, müəyyən məsələləri gündəmə gətirmək üçün mühüm fürsətdir. Şəfəq xanım “Övraqi-nəfisə” jurnalının transliterasiya nəşrinin işıq üzü görməsinə maddi dəstək göstərmiş "Veysəloğlu" şirkətinə dərin minnətdarlıq bildirdi, qeyd etdi ki, necə ki, indi mədəniyyət himayədarlardan asılıdır, ciddi mədəni artefaktlar deyil, yalnız şou gəlir gətirə bilir, o dövrlərdə də teatr, konsert kimi əsl incəsənət nümayişi xoruz döyüşdürülməsinin kölgəsində qalırdı. Elə “Övraqi-nəfisə”nin cəmi 6 sayının çıxması da maddi çətinliklərdən dolayı idi.

Jurnalın transliteratoru, qeyd və şərhlərin müəllifi, filoloq və tərcüməçi Azad Ağaoğlu layihənin hazırlanma mərhələsində xüsusi həssaslıq və peşəkarlıq nümayiş etdirildiyini bildirdi. O qeyd etdi ki, nəşrin bədii və elmi hissələri jurnalın ümumi strukturu və konsepsiyasına uyğun şəkildə tərtib olunub, transliterasiya və şərhlər üzərində ciddi elmi iş aparılıb. "Mətbuat tariximizə və köklərimizə diqqətin artması, bu sahədə araşdırma və nəşrlərin intensivləşməsi xüsusilə ADA Universitetinin təşəbbüsləri ilə yeni mərhələyə qədəm qoyub. Bu isə mətbuat tariximizin sistemli şəkildə öyrənilməsi və ictimai yaddaşda daha möhkəm yer alması baxımından olduqca əhəmiyyətlidir", - deyə o bildirdi.

Növbəti natiq - Milli Məclis sədrinin müavini, akademik Rafael Hüseynov bu jurnalın Azərbaycan üçün son dərəcə əhəmiyyətli olduğunu vurğuladı. Onun sözlərinə görə, belə layihələr milli yaddaşı qoruyur, azərbaycançılıq ideyasını möhkəmləndirir və gələcək nəsillərə etibarlı mənbə ötürür. Çıxışçı bildirdi ki, qısa müddətdə görülən işlər yüksək qiymətə layiqdir və zaman keçdikcə bu zəhmətin dəyəri daha aydın görünəcək.

Tədbir bədii hissə ilə davam etdirildi. Azərbaycan Milli Konservatoriyasının bədii rəhbəri Pikə Axundova olan “Miras” qədim musiqi alətləri ansamblının ifasında orta əsr musiqi dühası Əbdülqadir Marağainin yaradıcılığından “Hüseyni bəstə” səsləndirildi. Proqramda, həmçinin Zülfüqar Hacıbəylinin “Aşıq Qərib” operasından fraqmentlər, “Qaragilə” xalq mahnısı, "Çahargah” təsnifi, "Şükriyyə", “Çırpınırdı Qara dəniz” mahnıları ifa olundu. Həmçinin Üzeyir Hacıbəylinin “Leyli və Məcnun” operasından parçalar da təqdim edildi.

Bədii hissənin kulminasiya məqamı Zülfüqar Hacıbəylinin “Azərbaycan” marşının səslənməsi oldu. “Övraqi-nəfisə”də marşın yalnız sözləri dərc edildiyindən, musiqisinin notları olmadığımdan, Milli Konservatoriyanın əməkdaşları bəstəçinin bütün yaradıcılığını təhlil edərək marşın musiqisini təxmin etmiş və ortaya çıxarmışlar. Və tələbələrdən ibarət xorun marşı ifa etməsi tariximizin bir itmiş səhifəsinin bərpası qədər əhəmiyyətli oldu.

Sonda çıxış edən ADA Universitetinin rektoru Hafiz Paşayev təqdimat mərasiminin yaddaşlara yazılacağını bildirdi və əməyi keçən hər kəsə təşəkkürünü çatdırdı. O qeyd etdi ki, bu cür tədbirlərin davam etdirilməli vacibdir, hələ transliterasiya ediləcək çox mənbələr vardır, növbəti mərhələdə təhsil sahəsinə və tarixi mövzulara aid kitabların bu sayaq təqdimatı da həyata keçirilməlidir.

Sonra kollektiv fotolar çəkdirildi.

Tədbirə toplaşan hər bir kəs oradan xoş əhval-ruhiyyə ilə ayrıldı.

Mədəniyyətimizin keşiyində duran insanlar, sizə bir ömür borcluyuq.

Qeyd: materialda AzərTAC-ın fotolarından istifadə olunmuşdur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(18.02.2026)

Könül, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Təqvimi vərəqlədikdə bu günə doğum günü təsadüf edən daha bir mədəniyyət xadimini görürük: Şamil Fərzəliyevi. Ədəbi dairələrdə o, Şamil Xurşud kimi tanınıb.

Şamil Fərzəliyev 1934-cü il fevralın 18-də Azərbaycan SSR-in Ucar rayonunda anadan olmuşdur.  Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) jurnalistika fakültəsində oxuyan vaxtdan bədii-publisistik məqalələr, televiziya və radio üçün səhnəciklər yazmağa başlamışdır. 

Onun ilk səhnə əsəri də elə o vaxtlar oynanılmışdı. Ali təhsilini uğurla başa vurandan az sonra onu Moskvanın İctimai Elmlər Akademiyasına göndərmişlər. Orada ikiillik təhsilini başa vurub Vətənə qayıtdıqdan sonra ömrünü yazıb-yaratmağa həsr etmişdir

Ötən əsrin altmışıncı illərindən başlayaraq oçerk, felyeton, publisistik yazıları ilə respublika mətbuatında çıxış etməyə başlamış, bir qədər sonra isə hekayələri, povest və pyesləri işıq üzü görmüşdür.

"Özüm və özün" ilk felyetonlar kitabı böyük marağa səbəb olmuş, daha sonra isə bir-birinin ardınca "Azarkeş nənə", "Xəstələr", "Naxırçı çörəyi", "Ağaclar kəsilmədi", "Bahar yağışları", "Sən tək deyilsən", Mirzə Şəfi Vazehin həyatından bəhs edən "Bəxtiyar deyil" kitabları nəşr olunmuşdur. 

Xüsusən “Naxırçı çörəyi” zamanında çox bəyənilmiş, rezonans doğurmuşdu.

Şamil Xurşud 1986-cı ilin aprelin 24-də uzun sürən xəstəlikdən sonra Tbilisi şəhərində vəfat etmişdir.

Allah rəhmət eləsin!

Amin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(18.02.2025)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Güney Azərbaycan Poeziyası Antologiyası layihəsində Təbriz təmsilçimiz Əli Çağlanın növbəti təqdim etdiyi şair ABŞ-da mühacirətdə olan Məhəmmədrza Ləvayidir.

Məhəmmədrza Ləvayi

Çikaqo

ATLANTİKDƏ URMU GÖLÜNÜ AXTARIRAM

Uçurtdular, uçdurdular, qaçırtdılar Urmu gölünü

Azərbaycanın boğazını qurutdular

Kərbəlaya ağlayanlar, Kərbəlaya çevirdilər torpağımızı.

Bir də belə sansınlar, yansıtsınlar bizi

Ağladıqları Əliəsğər boğazım

Sızladıqları Hüseyin, başımız

Çağırın bağırdıqları Əbilfəzl, qollarımız.

Həm o səbəbdən əmmamələri Yezid

Əbaları Şümür

Həm o səbəbdən minbərləri Hərmələ.

Sonu bəlli idi

Zindanda o tutuqlanan şairin üzünə işədiklərində

Flaminqolar dimdiklərinə alıb Urmu gölünü uçdular

Sonu bəlli idi

Təbriz Müsəllasında sazları yandırdıqları gün

Urmu gölü qəlb krizi keçirdi.

Dostlarım "Urmu gölünə şeir yaz" - deyir

Yazdığım şeir quruyur, duz fırtınası olur.

Soyqırım edir dinləyənləri, dinləməyənləri

Yazdığım şeir Urmunu, Ərdəbili, Təbrizi görmür tarixə

Yazdığım şeir Azərbaycanı məhv edib dağıdır.

Düşmən torpağımızı bizə qarşı düşmən etməyi bacardı

Bunu cəhalətimin hansı divarına yazım unudulmasın deyə?

Cəhalət, amma unutdurar hər şeyi.

Urmu gölünü də...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(18.02.2026)