İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Rza Rüstəm oğlu Cəfərzadə - səhnə fəaliyyətində Rza Əfqanlı kimi tanınan sənətkarın bu gün doğum günüdür, anadan olmasının 127-ci ildönümüdür.

Rza Əfqanlı 1899-cu il mayın 15-də İran Azərbaycanının Sərab şəhərində doğulub. İki yaşında olarkən atası Rüstəm kişi vəfat edib. Rza doqquz yaşından varlıların qapılarında nökərçilik etməyə, quzu otarmağa məcbur olub. Ailəsini dolandırmaq məqsədilə 1912-ci ilin yazında Bakıya gəlib. 1916-cı ildə Pyatiqorska gedib və orada Çəkməçi şagirdi işləyib, iki il sonra rus ordusunda könüllü xidmət edib.

1920-ci ildə Bakıya dönən Rza Əfqanlı əvvəl Sabunçu qəsəbəsindəki dram dərnəyində aktyorluq edib və tezliklə Akademik teatrın aktyoru Xəlil Hüseynovun təşəbbüsü ilə Mərkəzi Dövlət Səyyar Teatrında işləməyə başlayıb.1923-cü ildə Milli Dram Teatrının truppasına işə götürülüb və paralel olaraq 1926-cı ildə Bakı Teatr Məktəbini bitirib.

1929-cu ildə rejissor və aktyor İbrahim İsfahanlının dəvəti ilə Tiflis Azərbaycan Dövlət Teatrında işləməyə gedib. 1933–1934-cü il teatr mövsümündə Türkmənistan respublikasının paytaxtı Aşqabaddakı "Az Millətlər Teatrı"nda ("Natsmen" Teatrı) baş rejissor olub. 1935-ci ilin əvvəllərində yenə Milli Dram Teatrının kollektivinə qayıdıb.

Rza Əfqanlı müxtəlif illərdə Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Ağa Məhəmməd şah Qacar" (Tavad Orbeliani), "Köhnə dudman" (Bədəl), "Baba yurdunda" (İsgəndərzadə), "Pəri cadu" (Qurban), "Dağılan tifaq" (Nəcəf bəy), Cəfər Cabbarlının "Od gəlini" (Rəbi, Aqşin və Elxan), "Oqtay Eloğlu" (Oqtay), "Sevil" (Balaş və Əbdüləli bəy), "1905-ci ildə" (General-qubernator), "Aydın" (Dövlət bəy), Vilyam Şekspirin "Otello" (Yaqo) əsərlərinin tamaşalarında ifa etdiyi rollar janr əlvanlığı, estetik zənginliyi ilə xarakterikdir.

Eyni dövrdə yaşadığı sənətkarlar kimi, Rza Əfqanlının da yaradıcılığında kino rolları ayrıca mərhələdir. O, 1963-cü ildə teatrdan haqsız olaraq uzaqlaşdırılıb. Uzun illər işsiz qalan (arada ancaq bir neçə filmə çəkilib) Rza Əfqanlı bir müddət Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında aktyorluq edib.

Təltif və mükafatları

- "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı

- "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı

- "Stalin" mükafatı (ikinci dərəcə) (Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında Ənvər Məmmədxanlının "Şərqin səhəri" dramının tamaşasında Fərhad rolunun ifasına görə)

- "Lenin" ordeni

- "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

- "Şərəf nişanı" ordeni

Filmoqrafiya

1. Bakılılar (film, 1938) — Cəfər

2. Kəndlilər (film, 1939) — Abbas

3. Yeni horizont (film, 1940) — professor Əhmədov

4. O olmasın, bu olsun (film, 1956) — Cəlil Məmmədquluzadə

5. Aygün (film, 1960) — müəllim

6. İyirmialtılar (film, 1966) — Süleyman

7. Dağlarda döyüş (film, 1967) — Sərxan

Sənətkarın tale hekayətində maraqlı məqamlar az olmayıbdır.

Otuzuncu illərdə İran vətəndaşlarını geriyə deportasiya edirdilər. Rza Əfqanlı aktyor olduğu və teatrda çalışdığı üçün qalası olur. İrana dönmədiyi və İran vətəndaşlığından imtina etmədiyi üçün onu burada həbs edirlər. Həbsxana Azad Qadın heykəlinin yanında yerləşən və uzun illər “Karamel fabriki” yerləşən bina imiş.

Bir gün həbsxananın pəncərəsindən baxanda Əfqanlı üzbəüz binada yaşayan Sona adlı bir bəy qızını görür. Ona möhkəm vurulur. Həbsxanadan çıxandan sonra həmin xanımı tapıb, oan könlümnü açır və bəxt üzünə doğur, onunla ailə həyatı qurur. Bu nikahdan onların Xumar adlı qızları dünyaya gəlir.

1943-cü ildə Adil İsgəndərov Rza Əfqanlını yanına çağırıb “Otello” tamaşası üzərində işləməyi təklif edir. O, bu tamaşada Rza Əfqanlıya Otello rolunu həvalə edir. Aktyor razı olmur. Öz yerinə Ələsgər Ələkbərovu tövsiyə edir. Ancaq Adil İsgəndərovdan sonra vəziyyət dəyişir. Teatra təzə direktor, baş rejissor gəlir.

Bu ərəfdə Ələsgər Ələkbərov da dünyasını dəyişir. Bir gün direktor Rza Əfqanlını çağırıb ona “Otello”nu yenidən bərpa etdiyini bildirir. Ancaq tamaşa ilə bağlı verilən qərarlar Rza Əfqanlının xoşuna gəlmir. O, direktru möhkəm tənqid edir. Direktor isə ona ərizəsini yazıb teatrdan getməyi təklif edir. Aktyor elə də edir və teatrdan çıxır…

Rza Əfqanlı 9 noyabr 1973-cü ildə Bakıda vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.05.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

ƏbdülMahmudovAzərbaycansənətində böyükizqoymuş, zəhmətkeş, vətənpərvər, istedadlı və vicdanlı birsənətadamıdır. Onunfəaliyyətiillərlə formalaşmış teatrvə kinomədəniyyətimizinəsasdayaqlarındanbirihesabedilir. O, sənətiilə xalqınaxidmətedib, gəncnəslə örnəkolub, özündənsonragələnlərə zənginbirirsburaxıb.

Onunyaratdığı rollar, quruluş verdiyitamaşalar, pedaqojifəaliyyətivə ictimaimövqeyibugündə özaktuallığını qoruyur. Mahmudovsənətinyalnıztexnikideyil, mənəvivə etiktərəflərinidə əhatə etdiyinigöstərməklə, onuəbədiyaşaredənamilləriaydın şəkildə ortayaqoyur. Busəbəbdən ƏbdülMahmudovtəkcə sənətkarkimideyil, həmdə şəxsiyyətkimiyaddaşlarahəkkolunub.

Əbdül Mahmudov 15 may 1944-cü ildə indiki Hacıqabul rayonunun Atbulaq kəndində anadan olub. Əslən Şamaxıdandır. Ana tərəfi Haşimi krallığından olduğu üçün, nəsilləri həşimxanlılar adlanırıb. Ata tərəfi isə Ərdəbildən olub.

1961-ci ildə orta məktəbi bitirib. Kinoya gəlişi uşaqlıq illərində çəkildiyi "Bir məhəllədən iki nəfər" və "Leyli və Məcnun" filmlərilə baş verib.

Daha sonra M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Adil İsgəndərovun kursunda aktyorluq ixtisasında (1962–1966), Moskvada isə Ali rejissorluq və ssenaristlər kursunun rejissor bölməsində Andrey Tarkovski, Leonid Trauberq, Vasili Şukşin və G. Daneliya kimi məşhur sənətkarlardan dərs alıb (1971–1973).

1966-cı ildən "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında aktyor kimi işləyib. Bir ara kinostudiyanın nəzdindəki kinoaktyor teatrının bədii rəhbəri olub. Əbdül Mahmudovun ulu babası Hacı Şeyx Mürsəl ağa XVII əsrdə Ərdəbildə Şah İsmayıl Xətainin ulu babası olan Şeyx Səfiəddin Ərdəbilinin darülfünununda ilahiyyat elmi üzrə təhsil almışdır. Sonradan göndərişlə Şamaxı şəhərinə gəlib.

Aktyor kimi

- Bir məhəllədən iki nəfər

- Leyli və Məcnun

- Əhməd haradadır?  (rol: kənd sakini)

- Uşaqlığın son gecəsi (rol: milis işçisi)

- Şərikli çörək (rol: bazardakı alıcı)

- O qızı tapın (rol: mafioz qrupunun üzvü)

Rejissor assistenti kimi

Dağlarda döyüş

İkinci rejissor kimi

- Bizim Cəbiş müəllim

- Dəli Kür

- Oxuyur Müslüm Maqomayev

Rejissor kimi

- Qeyri-adi ov

- Firəngiz

- Alıcının sərgüzəşti

- Əcəmi Naxçıvani

Ssenari müəllifi kimi

- Ömür-gün sevdası

- Şəhərlərin dostluğu

- Gecə qatarında qətl

Mükafatları

1. "Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı"

2. "Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı

3. "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı

4. Azərbaycan Respublikası Kinematoqrafçılar İttifaqının Milli Kino Mükafatı

5. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü

Əbdül Mahmudov Azərbaycan mədəniyyətinin tanınmış simalarından biri, öz dövrünün həm teatr, həm də kino sahəsində müstəsna xidmətlər göstərmiş istedadlı sənətkarıdır. O, yalnız aktyor kimi deyil, həm də rejissor, pedaqoq və maarifçi kimi də özünü təsdiqləmiş bir şəxsiyyətdir. Onun uzun illərə dayanan yaradıcılıq yolu həm sənətkarlıq baxımından, həm də insan kimi sərgilədiyi davranışla ətrafına nümunə olmuşdur.

 Əbdül Mahmudov sənətə könül verən, səhnəni və kameranı müqəddəs sayan bir ziyalıdır. Azərbaycan teatrının inkişafında göstərdiyi xidmətlər, tələbə yetişdirmə fəaliyyəti və ümumilikdə mədəniyyətimizə verdiyi töhfələr onu xalq arasında sevilən və hörmət edilən bir insana çevirmişdir. Onun sənətə olan sevgisi təkcə oynadığı rollarda və quruluş verdiyi tamaşalarda deyil, eyni zamanda cəmiyyət qarşısında göstərdiyi intellektual və etik duruşda da öz əksini tapır.

Əbdül Mahmudov sənətə yanaşmasında olduğu kimi, şəxsi həyatında və ictimai münasibətlərində də dürüstlük və etika prinsiplərinə sadiq olub. Onun müdrik danışığı, təvazökarlığı, dərin zəkası və insanlara olan hörməti hər zaman təqdir olunub. Ətrafında olanlar onu istedadlı sənətkarla yanaşı, yüksək mənəviyyat sahibi, əsl ziyalı kimi tanıyır. Mahmudov sənətə bir missiya, cəmiyyətə isə vicdanla xidmət ediləcək bir varlıq kimi yanaşır.

Əbdül Mahmudov həyatının böyük bir hissəsini gənc aktyor və rejissorların yetişdirilməsinə həsr edib. O, uzun illər Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində pedaqoji fəaliyyət göstərib. Onun tələbələri bu gün həm teatr, həm də kino sahəsində uğurla fəaliyyət göstərirlər.

 Mahmudov tədrisdə sadəcə nəzəri bilik verməklə kifayətlənmir, eyni zamanda tələbələrə sənətin fəlsəfəsini, onunla davranma mədəniyyətini, səhnəyə və kameraya münasibəti öyrədirdi. Onun dərslərində klassik sənət nümunələrindən istifadəsi, dünya teatr və kino məktəblərinə istinadları gənc nəsildə geniş baxış bucağı formalaşdırmağa kömək edib. O, həm də tələbələrinin insani keyfiyyətlərinə önəm verib və sənətə vicdanla yanaşmağın vacibliyini hər zaman vurğulayıb.

Sənətçi Parkinson xəstəliyindən əziyyət çəkir. Allah köməyi olsun.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.05.2026)

Rəqsanə Babayeva,

"Ədəbiyyatvə İncəsənət" portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi, Beyləqan rayon Mədəniyyət Mərkəzinin rejissoru, "Gənclik" xalq teatrının rəhbəri, "Haberdili.com"un Azərbaycan nümayəndəsi

XXI əsrin ən mühüm sosial və texnoloji fenomenlərindən biri sosial medianın sürətli inkişafıdır. İnternetin həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilməsi ilə birlikdə sosial media platformaları fərdlər arasında ünsiyyətin əsas vasitələrindən birinə çevrilmişdir. Əgər əvvəllər insanlar arasında əlaqə qurmaq üçün fiziki yaxınlıq və ya ən azı telefon kimi məhdud vasitələr tələb olunurdusa, bu gün bir neçə saniyə ərzində dünyanın istənilən nöqtəsində olan insanla əlaqə saxlamaq mümkündür.

Bu reallıq sosial medianın insanları bir-birinə yaxınlaşdırdığı fikrini gücləndirir. Lakin eyni zamanda, sosial medianın insanları tənhalaşdırdığı, real münasibətləri zəiflətdiyi və emosional məsafəni artırdığı iddiaları da geniş yayılmışdır.

Bu esse sosial medianın insan münasibətlərinə təsirini kompleks şəkildə təhlil etməyi qarşıya məqsəd qoyur. Əsas sual isə belədir: sosial media insanları həqiqətən bir-birinə yaxınlaşdırır, yoxsa onları görünməz şəkildə bir-birindən uzaqlaşdırır? Bu sualın cavabı birmənalı deyil və müxtəlif aspektlərdən yanaşma tələb edir. Məsələyə həm texnoloji, həm psixoloji, həm də sosial baxımdan yanaşaraq bu fenomenin çoxqatlı təsirlərini araşdırmaq vacibdir.

Sosial medianın yaranması və inkişafı

Sosial medianın yaranması internetin inkişafı ilə paralel şəkildə baş vermişdir. İlk sosial şəbəkələr sadə ünsiyyət platformaları kimi fəaliyyət göstərsə də, zaman keçdikcə daha kompleks və çoxfunksiyalı sistemlərə çevrilmişdir. Bu platformalar yalnız mesajlaşma vasitəsi deyil, həm də informasiya paylaşımı, özünüifadə, sosial aktivlik və hətta iqtisadi fəaliyyət üçün mühüm alətə çevrilmişdir.

Müasir dövrdə sosial media artıq yalnız fərdi istifadəçilərin deyil, həm də təşkilatların, dövlətlərin və müxtəlif qrupların təsir vasitəsinə çevrilmişdir. Bu isə onun cəmiyyətə təsirini daha da gücləndirmişdir. Sosial medianın geniş yayılması nəticəsində insanlar arasında əlaqələrin qurulması daha asanlaşmış, lakin bu əlaqələrin keyfiyyəti ilə bağlı suallar ortaya çıxmışdır.

Sosial medianın insanları yaxınlaşdıran tərəfləri

Sosial medianın ən mühüm üstünlüklərindən biri coğrafi məsafələri aradan qaldırmasıdır. Dünyanın müxtəlif yerlərində yaşayan insanlar asanlıqla əlaqə saxlaya, fikir mübadiləsi apararaq münasibətlərini davam etdirə bilirlər. Bu xüsusilə miqrasiya edən ailələr, uzaqda yaşayan dostlar və beynəlxalq əlaqələr üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.

Sosial media həmçinin insanların yeni əlaqələr qurmasına imkan yaradır. Ortaq maraqlar ətrafında formalaşan qruplar və icmalar fərdlərin bir-birini tapmasını asanlaşdırır. Bu isə sosiallaşma imkanlarını genişləndirir və insanların özlərini daha az təcrid olunmuş hiss etməsinə kömək edir.

Bundan əlavə, sosial media sosial dəstək mexanizmi kimi də çıxış edə bilir. İnsanlar çətin vəziyyətlərdə başqalarından dəstək ala, öz problemlərini paylaşa və empatiya ilə qarşılaşa bilirlər. Bu xüsusilə psixoloji baxımdan mühüm rol oynayır.

Sosial medianın digər müsbət tərəfi informasiya mübadiləsinin sürətlənməsidir. İnsanlar hadisələrdən dərhal xəbər tutur, müxtəlif baxış bucaqları ilə tanış olur və daha məlumatlı qərarlar verə bilirlər. Bu isə onların sosial və vətəndaş fəallığını artırır.

Sosial medianın uzaqlaşdırıcı təsirləri

Sosial medianın bütün bu üstünlüklərinə baxmayaraq, onun insan münasibətlərinə mənfi təsirləri də az deyil. Ən böyük problemlərdən biri real ünsiyyətin azalmasıdır. İnsanlar getdikcə daha çox vaxtlarını virtual mühitdə keçirir və bu, üzbəüz münasibətlərin zəifləməsinə səbəb olur.

Virtual ünsiyyət real emosional təmasın yerini tam şəkildə tuta bilmir. Bədən dili, mimika və səs tonu kimi qeyri-verbal elementlər sosial medianın təqdim etdiyi ünsiyyət formasında ya yoxdur, ya da çox məhduddur. Bu isə ünsiyyətin dərinliyini azaldır və anlaşılmazlıqlara səbəb ola bilər.

Digər mühüm məsələ “səthi əlaqələr” fenomenidir. Sosial mediada insanlar çox sayda “dost” və ya “izləyici” toplaya bilər, lakin bu əlaqələrin əksəriyyəti dərin və mənalı olmur. Nəticədə fərd sosial cəhətdən aktiv görünsə də, daxildə tənhalıq hissi yaşayır.

Sosial medianın yaratdığı müqayisə mədəniyyəti də insanları psixoloji baxımdan uzaqlaşdırır. İnsanlar başqalarının “ideal” həyatlarını görərək öz həyatlarını onlarla müqayisə edir və bu, narazılıq və özünə inamsızlıq yaradır. Bu isə münasibətlərə mənfi təsir göstərir.

Psixoloji aspektlər

Sosial medianın insan psixologiyasına təsiri onun yaxınlaşdırıcı və uzaqlaşdırıcı xüsusiyyətlərini daha dərindən anlamağa imkan verir. Bir tərəfdən, sosial media insanlara özlərini ifadə etmək, tanınmaq və qəbul olunmaq imkanı verir. Bu, onların özünə inamını artıra bilər.

Digər tərəfdən isə sosial media asılılıq yarada bilər. İnsanlar davamlı olaraq bildirişləri yoxlamaq, paylaşımlarına gələn reaksiyaları izləmək ehtiyacı hiss edir. Bu isə diqqət dağınıqlığına, stressə və emosional yorğunluğa səbəb olur.

Sosial medianın yaratdığı “virtual kimlik” problemi də mühüm məsələlərdəndir. İnsanlar tez-tez özlərinin idealizə olunmuş versiyasını təqdim edir və bu, real şəxsiyyət ilə virtual obraz arasında fərq yaradır. Bu fərq isə daxili gərginlik və identiklik problemlərinə səbəb ola bilər.

Sosial münasibətlərin transformasiyası

Sosial media yalnız fərdi münasibətləri deyil, ümumilikdə sosial münasibətlər sistemini dəyişdirmişdir. Əvvəllər münasibətlər daha çox fiziki məkan və zaman çərçivəsində qurulurdusa, indi bu məhdudiyyətlər aradan qalxmışdır.

Bu dəyişiklik münasibətlərin daha çevik və dinamik olmasına səbəb olmuşdur. Lakin eyni zamanda, bu münasibətlər daha kövrək və davamlılıq baxımından zəif hala gəlmişdir. İnsanlar daha asan əlaqə qurur, lakin eyni dərəcədə asanlıqla bu əlaqələri kəsə bilirlər.

Nəsillərarası fərqlər

Sosial medianın təsiri nəsillər arasında fərqli şəkildə hiss olunur. Gənc nəsil bu texnologiyalarla böyüdüyü üçün onları daha təbii şəkildə qəbul edir. Onlar üçün sosial media ünsiyyətin normal bir hissəsidir.

Yaşlı nəsil isə sosial medianın təsirlərinə daha tənqidi yanaşır və onun mənfi tərəflərini daha çox vurğulayır. Bu isə nəsillər arasında dəyərlər və ünsiyyət formaları baxımından fərqlərə səbəb olur.

Sosial medianın insanları yaxınlaşdırıb-yaxınlaşdırmadığı sualına birmənalı cavab vermək mümkün deyil. Aparılan təhlil göstərir ki, sosial media həm yaxınlaşdırıcı, həm də uzaqlaşdırıcı təsirlərə malikdir. Bu təsirin istiqaməti isə əsasən istifadə formasından asılıdır.

Əgər sosial media məqsədli, şüurlu və balanslı şəkildə istifadə olunarsa, o, insanları bir-birinə yaxınlaşdıra, əlaqələri gücləndirə və sosial dəstəyi artıraraq müsbət rol oynaya bilər. Lakin həddindən artıq və nəzarətsiz istifadə real münasibətlərin zəifləməsinə, tənhalığın artmasına və psixoloji problemlərin yaranmasına səbəb ola bilər.

Beləliklə, sosial media nə tamamilə yaxınlaşdırıcı, nə də tamamilə uzaqlaşdırıcıdır. O, bir vasitədir və bu vasitənin təsiri ondan necə istifadə etdiyimizdən asılıdır. Müasir cəmiyyət üçün əsas vəzifə bu alətdən düzgün istifadə etməyi öyrənmək və onun mənfi təsirlərini minimuma endirməkdir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.05.2026)

İmran Verdiyev,

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi. “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Oğuz təmsilçisi

“Şəhərsalma və Memarlıq ili” çərçivəsində Oğuz Rayon İcra Hakimiyyəti, Şəki-Zaqatala Regional Gənclər və İdman İdarəsi və Şəki-Zaqatala Regional Mədəniyyət İdarəsinin birgə təşkilatçılığı ilə  Oğuz rayonunda “Gənc Sənətkarlar Festivalı” keçirilmişdir.

Festivalda Oğuz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Cavid Əbdul-Qədirov, Şəki-Zaqatala Regional Gənclər və İdman İdarəsinin, Şəki-Zaqatala Regional Mədəniyyət İdarəsinin, YAP Oğuz rayon təşkilatının, Şəki Regional Turizm İdarəsinin rəhbərləri və mədəniyyət xadimləri, ictimaiyyət nümayəndələri, gənclər iştirak etmişdir.

Festival Azərbaycan Respublikasının dövlət gənclər siyasətinə uyğun olaraq, gənclərin yaradıcılıq potensialının üzə çıxarılması, onların istedadlarının dəstəklənməsi və milli-mənəvi dəyərlərimizin təbliği məqsədilə təşkil olunmuşdur.

Tədbiri giriş sözü ilə açan Oğuz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Cavid Əbdul-Qədirov çıxış edərək dövlət gənclər siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinin gənclərin hərtərəfli inkişafına şərait yaradılması olduğunu vurğulamış, yaradıcı və istedadlı gənclərə göstərilən diqqət və qayğının bundan sonra da davam etdiriləcəyini bildirmişdir.

Daha sonra Şəki-Zaqatala Regional Gənclər və İdman İdarəsinin rəisi Ramiz Mahmudov və Şəki-Zaqatala Regional Mədəniyyət İdarəsinin rəisi Tural Kərimov çıxış edərək   gənclərimizin milli-mənəvi dəyərlərimizə sadiqliyini, onların müasir yaradıcılıq qabiliyyətlərini və cəmiyyətin inkişafındakı rolunu xüsusi qeyd etmişlər.

Festival iştirakşıları gənc istedadların əl işləri ilə yaxından tanış olmuşlar. Tədbir çərçivəsində əl işlərinin sərgisi və satış yarmarkası, canlı ustad dərsləri, bədii proqramlar, musiqi nömrələri, şeir təqdimatları və açıq mikrofon proqramı təşkil olunmuşdur.

Nümayiş olunan müxtəlif sənət nümunələri gənclərimizin zəngin yaradıcılıq potensialını, milli-mənəvi dəyərlərimizə bağlılığını və müasir sənətə marağını bir daha nümayiş etdirmişdir.

Tədbirin sonunda qeyd olunmuşdur ki, istedadlı gənclərin inkişafına yönəlmiş layihə və təşəbbüslər gələcəkdə də davam etdiriləcəkdir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.05.2026)

Fatimə Məmmədova,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Bir vaxtlar gülən, danışan, hər şeyə ümidlə baxan biri vardı…  Amma zaman keçdikcə, artıqəvvəlkikimiolabilmirdi. Nə baxışları, nə səsi, nə də insanlara münasibəti əvvəlki idi. Sanki həyatı sadəcə yaşamaq üçün yox, dözmək üçün yaşayırdı. Gəlirdi, gedirdi, danışırdı, susurdu.  Amma heç nə hiss etmirmiş kimi davranırdı...

Halbuki ən çox “heç nə olmamış kimi” davrananda insanın içində fırtına olur. Ən qəribəsi isə bu idi: arxasında onu həqiqətən düşünən biri vardı. Hər vəziyyətdə “mən yanındayam” deyəcək biri. Var idi. Sadəcə o bunu görmək istəmirdi. Bəzən insan yanında ən səmimi duran adamı görməzlikdən gəlir. Çünki onu itirməyəcəyindən əmin olur. Elə bilir, nə etsə də, nə desə də həmin şəxs yenə də yanında qalacaq.

O da belə edirdi.

Üzünə baxıb salam vermədiyi günlər olurdu. Soyuq davranırdı. Sözləri incidirdi. Hətta bəzən dost sandığın o cümlələri başqalarına da eyni şəkildə deyirdi. Adam  xüsusi olduğunu düşündüyü yerdə adi biri kimi davranıldığını görəndə içində nələrsə qırılır. Ən pisi də, acığı gözünün qarşısında verməsi idi. Sanki qarşısındakının hissləri yox idi. Sanki hər şey normal idi. Halbuki bəziləriəsəbiləşəndə yox, susanda yorulur.

Bəzən öz-özümə düşünürdüm: “Mənim yanımda yaxşı insanlar var. Onun kimi birinə ehtiyacım yoxdur”. Amma həyat adama qəribə şeylər öyrədir. Yanında çoxları ola bilər. Gülənlər, danışanlar, səninlə şəkil çəkdirənlər, hər gün yazanlar. Amma sənin pis günündə yanında qalanların sayı həmişə az olur. Çünki yaxşı gün dostluğu ilə pis gün dostluğu eyni deyil.

Bir gün eşitdim ki, dərdi var. İçində daşıdığı yük artıq ağırlaşıb. Danışmaq istəyir. Kiməsə içini açmaq istəyir. Amma yanında olduğunu düşündüyü kəslər onu yavaş-yavaş kənarlaşdırır. İnsan ən çox da danışmaq istəyəndə tək qalır. Mən isə düşündüm ki, bəlkə bu dəfə mənə danışar. Bəlkə susduğu hər şeyi bir cümlə ilə içindən çıxarar. Bəlkə “necəsən?” sualına ilk dəfə həqiqi cavab verər. Yazdım. Sadəcə yazdım və cavabımı aldım.

Anlayırsan ki, sən birinin yanında olmaq üçün nə qədər mübarizə aparsan da, o kəs  öz yaralarını sənə göstərmək istəmir.

Çünki bəziləri əsla kömək istəməzlər. Onlar sadəcə öz ağrılarında itib qalarlar.

İnsan qəribə məxluqdur. Ən çox sevgini onu həqiqətən düşünən şəxsdən gizlədir. Ən çox yarasını onu sağaldacaq şəxsdən qaçırır. Sonra isə yanlış adamların arasında anlayır kimin həqiqətən yanında olduğunu. Amma bəzi anlayışlar gec gəlir.

Çünki bəziləri yalnız itirdikdən sonra itirdiklərinin dəyərini anlayır. Və bəziləri isə...

Səni hər zaman yanında görməyə o qədər öyrəşər ki, bir gün həqiqətən getdiyini anlayanda artıq çox gec olar.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.05.2026)

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev Bakıda Cənub QHT Platformasının (Global South NGO Platform – GSNP) ilk Baş Assambleyasında çıxış edib, QHT-lərin sülhün, ədalətin bərqərar olmasında oynaya biləcəyi rola diqqət çəkib.

Hikmət Hacıyev qeyd edib ki, QHT-lər diplomatik kanalların səylərini daha yaxından dəstəkləyə, cəmiyyət və icmaların səsinin qlobal səviyyədə daha yaxşı eşidilməsinə töhfə verə bilər.

Mövzu ilə bağlı “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına açıqlama verən Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri, polkovnik Cəlil Xəlilov Hikmət Hacıyevin məlum çıxışının QHT-lər, vətəndaş cəmiyyəti institutları qarşısında yeni vəzifələr qoyduğunu vurğulayıb:

“Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyevin Bakıda Cənub QHT Platformasının  ilk Baş Assambleyasındakı çıxışı, bu çıxış zamanı səsləndirdiyi fikirlər QHT-lərin gələcək fəaliyyət strategiyasının müəyyən edilməsi baxımından mühüm əhəmiyyətə malikdir. Hörmətli Hikmət müəllim öz çıxışında QHT-lərin xalqın və dövlətin həyatındakı rolunun daha səmərəli, daha optimal ola biləcəyi ilə bağlı fikrlər səsləndirib, diplomatiya ilə yanaşı, vətəndaş cəmiyyəti institutlarının da sülh, əməkdaşlıq, qarşılıqlı anlaşma kimi məsələlərə böyük töhfə verə biləcəyini vurğulayıb. O, qeyd edib ki, QHT-lər diplomtik kanalalrın səylərini dəstəkləyə, bununla da ümumi işə daha çox fayda verə bilər.

Hesab edirəm ki, Hikmət Hacıyevin məlum açıqlaması Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının, eləcə də bütün digər QHT-lərin qarşısında yeni vəzifələr qoyur. Bu vəzifələr sırasına dövlət siyasətini, ölkə diplomatiyasını daha sıx şəkildə dəstəkləmək, sülh və ədalətin təntənəsi üçün daha effektiv və koordinasiyalı fəaliyyət ortaya qoymaq, cəmiyyətin səsinin beynəlxalq müstəvidə daha aydın eşidilməsi üçün səy göstərmək və s. daxildir.

Digər mühüm məqam QHT-lərin koordinasiyalı şəkildə, birlik halında fəaliyyət göstərməsinin, strateji məsələlərdə öz səylərini birləşdirməsinin vacibliyi ilə bağlıdır. Bu cür ortaq fəaliyyət qarşıya qoyulan məqsədə daha tez çatmaq, daha fundamental nəticələr ortaya qoymaq baxımından önəmldir.

İnanıram ki, QHT-lərimiz Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyevin çağırışından gərəkli nəticə çıxaracaq və diplomatiyamızın fəaliyyətini daha yaxından dəstəkləyəcəklər. Dövlətimiz əmin ola bilər ki, bu məsələdə Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı xüsusi fəallıq göstərəcək, milli maraqlarımızın və bəşəri dəyərlərin müdafiəsində əlindən gələni əsirgəməyəcək”.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(14.05.2026)

İlhamə Məhəmmədqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi

Sumqayıt şəhərində yerləşən Heydər Əliyev Mərkəzində adı çəkilən qurumun və Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Sumqayıt bölməsinin təşkilatçılığı ilə Xalq yazıçısı, AYB-nin katibi Çingiz Abdullayevlə oxucuların görüşü keçirilib. Tədbirdə şəhər ziyalıları, gənc yazarlar, tələbələr və ədəbiyyatsevərlər iştirak ediblər.

Görüş zamanı yazıçının yaradıcılığı, Azərbaycan və dünya ədəbiyyatındakı yeri, detektiv janrının xüsusiyyətləri barədə geniş söhbət aparılıb. Çingiz Abdullayev oxucuların suallarını cavablandırıb, yaradıcılıq planlarından danışıb və gənclərə mütaliənin əhəmiyyətini tövsiyə edib.

Tədbirdə AYB Sumqayıt bölməsinin sədri Gülnarə Cəmaləddin, Abşeron-Xızı Regional Mədəniyyət İdarəsinin məsləhətçisi Bayram Cəfərli, filologiya elmləri doktoru, professor Rafiq Yusifoğlu, Əməkdar müəllim Ofelya Babayeva, yazıçı Hümbət Həsənoğlu, şair İbrahim İlyaslı və başqaları çıxış edərək yazıçının Azərbaycan ədəbiyyatının tanıdılmasında mühüm rol oynadığını qeyd edib, belə görüşlərin gənclərin ədəbiyyata marağının artırılmasına xidmət etdiyini bildiriblər.

Məlumat üçün bildirək ki, Çingiz Abdullayev 1959-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. Hüquq təhsili alan yazıçı uzun illər hüquq-mühafizə orqanlarında çalışıb. O, əsasən siyasi-detektiv janrında qələmə aldığı əsərlərlə geniş oxucu auditoriyasının rəğbətini qazanıb. Yazıçının əsərləri bir çox xarici dillərə tərcümə olunub və dünyanın müxtəlif ölkələrində nəşr edilib. Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafına verdiyi töhfələrə görə ona “Xalq yazıçısı” fəxri adı verilib.

Tədbirin sonunda xatirə şəkilləri çəkdirilib və müəllif kitablarını oxucular üçün imzalayıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(14.05.2026)

Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

Kino sahəsində aparıcı beynəlxalq nəşrlərdən olan “Screen İnternational” jurnalının may ayında dərc olunan buraxılışının üz qabığı Azərbaycana həsr olunub.

Jurnalın üz qabığına çıxarılan materialda Azərbaycanda kino istehsalı sahəsində aparılan islahatların nəticələrindən biri olan geri ödəniş (cash rebate) mexanizminin tətbiqindən danışılır.

Xatırladaq ki, Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 2025-ci il 4 iyul tarixli Qərarına əsasən, ölkə ərazisində film istehsalı üçün mal, iş və xidmətlərin alınmasına çəkilmiş xərclərin 25 faizi istehsalçıya geri qaytarılır. Bundan başqa, mədəniyyətimizin təbliği üçün müəyyən edilmiş meyarlarının azı üçünə cavab verdikdə, çəkilmiş xərclərin daha 15 faizi məbləğində vəsait istehsalçıya geri ödəniləcək. Beləliklə, istehsalçı şirkət xərclərinin 40%-ə qədərini geri ala biləcək. Bunu əsas götürərək, jurnal Azərbaycanın xarici film istehsalçılarının sevimli məkanına çevriləcəyini bəyan edir.

Jurnalın may buraxılışı Kannda keçirilən Beynəlxalq Kino Festivalına həsr edilib. Hazırda Azərbaycanın nümayəndə heyətinin Kannda milli stend ilə təmsil olunur.

Qeyd edim ki, Britaniyada dərc olunan “Screen International” jurnalının əsas auditoriyası kino biznesində çalışan peşəkar şəxslərdən ibarətdir. Jurnalın digər missiyası beynəlxalq kino festivallarını işıqlandırmaqdır. Əsası 1889-cu ildə qoyulan jurnal 1975-ci ildən indiki adı ilə nəşr olunur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(14.05.2026)