Super User
SSRİ Xalq artisti Bülbülün portretini xüsusi ecazkarlıqla yaratmışdı…
İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Haqqında danışacağım rəssamın 100-ə yaxınəsəriRusiyanınmuzeykolleksiyalarında, MDB ölkələrininmuzeylərində, ABŞ, Belçika, Fransa, Almaniya, Türkiyə, İspaniya, Bolqarıstan, Yuqoslaviya, Çexoslovakiyanınmuzeylərində, şəxsikolleksiyalardadır.
Bu gün onun anadan olmasının 98-ci ildönümüdür...
Nadir Qasımov 1928-ci il may ayının 22-də Bakıda anadan olub. 1941–1946-cı illərdə Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbində təhsil alıb. 1947–1953-cü illərdə isə Sankt-Peterburqda İ.E.Repin adına Rəssamlıq Akademiyasında (İohansonun emalatxanasında) təhsilini davam etdirib. 1953–1954-cü illərin beynəlxalq və respublika sərgilərində portret və mənzərə əsərləri uğurla nümayiş etdirilib.
Onların sırasında SSRİ Xalq artistləri Bülbülün və Mərziyyə Davudovanın, qocaman neft ustası Gülbala Əliyevin portretlərini göstərmək olar. Rəssamın yaradıcılığında romantiklik ən çox bu səpkidən olan əsərlərdə duyulur. Bu növ rəngkarlıq nümunələrinə "Xəzərdə külək" (1991), "Dəniz coşur" (1975), "Xəzərin günəşi və küləyi" (1990), "Buludlu gün" (1991), "Dəniz və qayalar", "Xəzər dənizi" (1990) kimi əsərlərin adlarını çəkmək olar.
"1990-cı ildə Xəzər üzərində" adlı mənzərə əsərində 1990-cı ilin qanlı 20 Yanvar faciəsi əks etdirilib. Bu əsər rəssamın mənzərə vasitəsilə xalqının faciəsini obrazlı şəkildə göstərmək istedadını üzə çıxarıb. Rəssamın sevimli mövzusu təkcə Xəzər olmayıb. Tez-tez Azərbaycanın kənd və rayonlarında yaradıcılıq səfərlərində olan rəssam təbiətlə yanaşı sadə əmək adamlarına, qadınların zəhmətinə qiymət verib, onlardan ilham alıb
Elə bunun nəticəsində 1960-cı illərdə onun "Pambıq dağında", "Çəltik sahəsində", "Analar", "Lənkəran bazarı", "Rəfiqələr", "Yüksək dağlar", "Lalələr", "Bizim torpaq" tabloları meydana çıxıb. 1961-ci ildə R.Mustafayev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyində təşkil olunan ilk fərdi sərgisində rəssamın qədim və müasir Çinə həsr etdiyi 50-yə yaxın mənzərə və portret işi nümayiş etdirilib.
Onun əsərləri dəfələrlə dünyanın 50-dən çox ölkəsində — ABŞ-də, Kanadada, Meksikada, Belçikada, Almaniyada, İtaliyada, İngiltərədə, Fransada, Misirdə, Yuqoslaviyada, Hindistanda, Livanda, Bolqarıstanda, Monqolustanda, Macarıstanda, Rumıniyada, Polşada, Çexoslovakiyada, Kubada, Türkiyədə nümayiş olunmuş və müxtəlif diplomlara və fəxri fərmanlara layiq görülüb.
Nadir Qasımov 1958–1969-cu illərdə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının İdarə Heyətinin üzvü, 1967–1969-cu illərdə Bakı Şəhər Sovetinin üç çağırış üzrə deputatı seçilib.
Nadir Qasımovun yaradıcılığı 1940-cı illərin sonundan 2000-ci ilə kimi davam edən yarım əsrdən çox bir dövrü əhatə edib. 1970–2000-ci illərdə İncəsənət Universitetində pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olub, Boyakarlıq kafedrasının professoru olub.
Mükafatları
- "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı
- "Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı" fəxri adı
- "Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı" fəxri adı
Nadir Qasımov 2000-ci il mart ayının 10-da vəfat edib.
Allah rəhmət eləsin!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(22.05.2026)
O bir teatr dahisi idi
İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
1968-ciildə "Azəridramaturgiyasınınestetikproblemləri" mövzusundadoktorluqdissertasiyası müdafiə edə, 1960-cı ildənprofessorlan, sənətşünaslıqdoktoruMehdiMəmmədov "Azəridramaturgiyasınınestetikproblemləri", "Teatrdüşüncələri", "Teatrlar. Aktyorlar. Tamaşalar", "Hüseyn Ərəblinski". "Onunsənətulduzu", "MoskvaAkademikBədayeTeatrı", "AleksandrTuqanov" (rusdilində), "Rejissorsənəti", "SabitRəhman" və digərkitablarınmüəllifidir. O, teatr aktyoru, rejissoru, nəzəriyyəçisi, tədqiqatçısı, bilicisi idi. Belə ustadlar yüz ildə bir dəfə doğular, ya doğulmaz.
Mehdi Məmmədov 1918-ci il may ayının 22-də Şuşada doğulub, məktəb təhsilini Bakıda alıb. Yeddinci sinifdən Bakı Türk Işçi Teatrının tamaşalarında kütləvi səhnələrə çıxan Mehdi Məmmədov Bakı Teatr Məktəbini bitirib (1935), həmin il Moskvada ali rejissor təhsili almağa gedib.
1940-cı ildə Gəncə Dövlət Dram Teatrında Məmmədhüseyn Təhmasibin "Bahar" dramını diplom işi kimi tamaşaya hazırlayıb. Təyinatla Gəncəyə göndərilən gənc rejissor 1945-ci ilin yay mövsümünün sonunadək burada işləyərək sentyabrda Bakıya gəlib, burada müxtəlif sənət ocaqlarında, əsasən, monumental səpkili tamaşalar hazırlayıb.
Mehdi Məmmədov səhnə sənətinə aktyorluqla başlayıb. Teatr məktəbində Karl Moor ("Qaçaqlar", Şiller), Hacı Əhməd ("Almaz", Cəfər Cabbarlı), Moskvada Lunaçarski adına Ali Teatr Sənəti İnstitutunda Evstiqneyko ("Günəş övladları", Maksim Qorki), Neznamov ("Günahsız müqəssirlər", Aleksandr Ostrovski) rollarını oynayıb
İşçi teatrında Süleyman Rüstəm və Hacıbaba Nəzərlinin "Yanğın", Seyid Hüseynin "Kölgə" dramlarındakı Gənc aqronom və Bəxtiyar, Gəncə teatrında Səməd Vurğunun "Vaqif", "Xanlar", Mirzə İbrahimovun "Madrid", Məmmədhüseyn Təhmasibin, "Bahar", Mehdi Hüseynin "Nizami" pyeslərinin tamaşalarında Eldar, Söhbət, Karton, Qaya və Əbdək rollarında səhnəyə çıxıb.
Akademik teatrda isə "Alov"da Kamalov, "Canlı meyit"də Protasov, "Xəyyam"da Xəyyam, "Meşşanlar"da Terenti Teterov rollarında çıxış edib. "Azərbaycanfilm"in 1959-cu ildə istehsal etdiyi "Onu bağışlamaq olarmı?" filmində Qaya roluna çəkilmişdir. Radio teatrında Şekspirin "Hamlet" faciəsində baş rolu səsləndirib.
Ayrı-ayrı illərdə Gəncə Dövlət Dram Teatrında (1942–1945), Milli Dram Teatrında (1960–1963), Opera və Balet Teatrında (1956–1960), Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında (1978–1982) baş rejissor kürsüsünü tutub. Sıravi quruluşçu rejissor kimi ən çox Milli Dram Teatrında quruluşlar verib
Gəncə teatrında "Bahar" (Məmmədhüseyn Təhmasib), "Madrid" (Mirzə İbrahimov), "İntiqam" və "Qatır Məmməd" (Zeynal Xəlil), "Məşədi İbad" (Üzeyir bəy Hacıbəyov), "Od gəlini" və "Oqtay Eloğlu" (Cəfər Cabbarlı), "Toy" (Sabit Rəhman), "Vaqif" (Sə-məd Vurğun), "Nə yardan doyur, nə əldən qoyur" (Lope de Veqa), "İntizar" (İlyas Əfəndiyev və Mehdi Hüseyn) dramlarının quruluşçu rejissoru olub.
Milli Dram Teatrında ilk işi 1946-cı ildə Şekspirin "On ikinci gecə" komediyasının tamaşası olub. Müəyyən fasilələrlə bu sənət ocağında Cəfər Cabbarlının "Yaşar" (1947), Aleksandr Fadeyevin "Gənc qvardiya" (1948), Sabit Rəhmanın "Aydınlıq" (1949), "Əliqulu evlənir" (1961), Lope de Veqanın "Rəqs müəllimi" (1949), Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Dağılan tifaq" (1950) əsərlərinə müxtəlif janrlarda səhnə həyatı verib.
Opera və Balet Teatrında Fikrət Əmirovun "Sevil" (1953 və 1959), Leo Delibin "Lakme" (1957), Cahangir Cahangirovun "Azad" (1957), Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" (1958 və 1978), "Koroğlu" (1959), Cakomo Puççininin "Toska" (1960) operalarına quruluş verib.
Bu teatrda fəlsəfi-monumental teatrın imkanlarına genişlik açıb. Rus Dram Teatrında Maksİm Qorkinin "Həyatın dibində" və Mixail Şatrovun "Mənim Nadejdalarım" dramlarının quruluşçu rejissoru olub.
Mehdi Məmmədov həm romantik, həm də realist səpkili tamaşalara quruluşlar verib. O, rejissor-pedaqoq kimi aktyorun rol-obraz üzərində analitik təhlilini əsas, mühüm prinsip kimi götürüb. 1945-ci ildən ömrünün sonuna qədər Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunda aktyor və rejissor sənətindən dərs deyib. Kafedra müdiri vəzifəsində işləyib.
Filmoqrafiya
- Onu bağışlamaq olarmı?
- Azəri teatrının ustaları
- Cavidi xatırlarkən
- Qayıdış
- Dahilərin dostluğu
Təltif və mükafatları
- "SSRİ xalq artisti" fəxri adı
- "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı
- "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı
- Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı (Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrında hazırladığı Hüseyn Cavidin "İblis" faciəsinə görə)
- "Oktyabr inqilabı" ordeni
- 2 dəfə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni
Mehdi Əsədulla oğlu Məmmədov 1985-ci il yanvar ayının 28-də qəflətən vəfat edib. Bakıda Fəxri xiyabanda dəfn olunub. 14 iyun 1998-ci onun 80 illik yubileyi ilə əlaqədar qərar qəbul edilib.
23 aprel 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Mehdi Məmmədovun 100 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında sərəncam imzalayıb.
Allah rəhmət eləsin!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(22.05.2026)
Simfonik orkestr üçün 1,3,4 və 5-ci simfoniyalar
İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Bəstəkar Aqşin Əlizadənin yaradıcılığının ümumi cəhətləri virtuoz etnoqrafizm, dərin fəlsəfi ümumiləşdirmə, emosional genişlik, konstruktivlik, şərqsayağı əlvan dekor və ciddi forma mütənasibliyidir. O, 50-dən artıq bədii film, cizgi filmi, tamaşaya musiqi yazıb.
Bu gün onun anadan olmasının 89-cu ildönümüdür.
Aqşin Əliqulu oğlu Əlizadə 22 may 1937-ci ildə Bakıda Novxanıda anadan olub. Bakı Konservatoriyasını, Cövdət Hacıyevin bəstəkarlıq sinfini bitirib. Tələbə vaxtı yazdığı sonata Gənc Bəstəkarların I Ümumittifaq Müsabiqəsində I dərəcəli diploma (1962), sonra yazdığı Birinci simfoniya "Zaqafqaziya Baharı" festivalında I diploma layiq görülüb.
16 simli alətlər üçün yazılan "Ekspressiya" əsəri aleatorik və sonor texnikası üçün maraqlı təcrübədir. "Bayatılar" əsəri Azərbaycan musiqisində özünəməxsus eksperiment olaraq, daha çox monodik xarakter daşıyır.
Əsas əsərləri "Babək" baleti, "Qafqaza səyahət" baleti, "Ümid valsı" baleti, 5 simfoniya, xor üçün "Bayatılar", "Təntənə", "Azərilər" kantatası, "Ana torpaq", "Qədim lay-lay", kamera orkestri üçün "Pastoral", "Aşıqsayağı", "Cəngi", "Kənd suitasi", "Uşaq süitasi", fortepiano üçün sonata, "Dastan", "Qədim oyunlar", "Portret", xoreoqrafiq simfoniya və s.
Filmoqrafiya
Bəstəkar kimi
- Bu, Səttar Bəhlulzadədir
- Axtarış həvəsi
- Fitnə
- Dəmir ağac
- Torpaq patriarxları
Əsərlərindən istifadə olunan filmlər
- Unudulmuş qəhrəman
- Qafqaz
- 125 illik yol
Musiqi tərtibatçısı kimi
- Təxəllüsü "Mixaylo"
Haqqında çəkilən film
- Aqşin Əlizadə
Əsərləri
Baletlər
- "Babək" (1979)
- "Qafqaza səyahət" (2002)
- Ümid valsı (2008)
Simfonik orkestr üçün bəstələr
- Simfoniya No. 1
- Simfoniya No. 3
- Simfoniya No. 4: Muğamvari (Alla Mugham)
- Simfoniya No. 5
- Skripka ilə orkestr üçün konsert
- Violonçel ilə orkestr üçün poema
Kamera əsərləri
- Simfoniya No. 2: Kamera simfoniyası
- "Kənd süitası"
- "Uşaq süitası"
- "Pastoral"
- "Aşıqsayağı"
- "Cəngi"
- "Abşeron lövhələri"
Vokal-simfonik əsərlər
- "Azərilər" və "Təntənə" kantatası
- "Ana torpaq" odası
- "Bayatılar" (xor tsikli a capella)
- "Qədim laylay" (a capella xoru üçün)
- "Yumoreska" (uşaq xoru üçün)
Mükafatları
- Azərbaycan SSR Lenin komsomolu mükafatı
- Azərbaycan SSR dövlət mükafatı
- "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı
- "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı
- "Şərəf" ordeni
- "Şöhrət" ordeni
Aqşin Əliqulu oğlu Əlizadə 3 may 2014-cü ildə vəfat edib.
Allah rəhmət eləsin!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(22.05.2026)
“Ayrılığın son zəngi” - Vüqar Əlisoyun şeirləri
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı Vüqar Əlisoyun şeirlərini təqdim edir. İçlərində ən yeniləri və 20-25 ilin şeirləri də var.
Səni deyib gəlmişəm,
Salam, həkim, necəsən?
Bir təlaş içindəyəm,
Bəlkə, çarə biləsən... – yazır şair.
Və çox yəqin ki, o, elə məhz yazdığı şeirləri öz dərdinə çarə bilir.
VÜQAR ƏLİSOY
“AYRILIĞIN SON ZƏNGİ”
Dostlar, son zəngimiz yadınızdamı,
Kimin qulağında qalıbdır, o səs?
Yolumuz bir idi, son zəng çalındı,
Bir anda yolunu ayırdı hər kəs…
Biz hardan bilərdik axı, o yollar,
Yenidən birləşər bir yaz axşamı!?
Ağsaqqal yaşında, nənə çağında
Uşaq tək kövrəlib, sevinər hamı...
Hara getdi, harda qaldı o günlər,
Nə sevinci, nə bayramı qayıtmaz.
Bufetdəki kakaonun, korjikin,
O günlərin dadı, tamı qayıtmaz.
Məktəbimiz ocaq idi, pir idi...
Müəllimi biz övliya sayardıq.
Partaları sanki mesaj yeriydi.
Sevgimizi cızıb, orda qoyardıq.
Nə qayğımız, nə dərdimiz var idi.
Dalaşardıq, barışardıq bir anda.
Zəngin səsi gələn kimi qaçardıq,
Hara, niyə tələsirdik biz, onda?
Sabahamı, bu günəmi qaçardıq,
Böyüməyə can atardıq biz, yaman...
Qaça-qaça saç ağardı, indi də,
Məktəb üçün darıxırıq hər zaman.
Uşaqları aparanda məktəbə,
Duyğulanıb, kövrəlmişik hər dəfə.
Kaş ki, bir gün məktəb zəngi çağırıb,
Bizləri də, doldurardı sinifə.
Ayrılığın son zəngidir bu axşam,
Vurun qədəhləri, qoy cingildəsin!
Ömür gedir, yaş da çatır altmışa,
İçək, bu ayrılıq bir də gəlməsin!
(13-15 may 2026)
“MÜHARİBƏ”
nə çox divarı var bu evin belə!?
bu evdə gecələr zindan qoxuyur.
divarlar səssizcə verib əl-ələ,
bir tənha gözələ meydan oxuyur.
duyub təkliyini tül pərdələr də,
cansız əşyalar da vəhşilik edir.
girib yuxusuna hər yoldan ötən
biçarə gəlinə kişilik edir.
sonsuz gecələri bütün dünyanın,
günəşdən yayınıb gizlənir burda.
qəhqəhə səsindən qaçan sükutlar
hıçqırıq səsinə dincəlir burda.
bircə həmdəmi var bu qara bəxtin,
o da ağ balışdı əlində qalıb.
ağ atlı oğlanı vətən uğrunda
kirkirə dünyanın çölündə qalıb.
nə çox divarı var bu evin belə!?
bu evdə gecələr zindan qoxuyur.
divarlar səssizcə verib əl-ələ,
üçaylıq gəlinə meydan oxuyur.
“TIXAC”
tıxac.
irəli yol yox,
geridə tıxac.
geridəkilərin
üzünə dirənib
öndəkilərin arxası.
burda
öndəkiləri söymək,
sevmək qədər mənasız...
tıxac.
yar görüm,
necə yarırsan bu tələni?
de görüm, necə deyirsən,
ağzına gələni...
sözlərin də tıxcanıb qalacaq
dişlərinin dibində.
tıxac yaranacaq
ağzında,
beynində,
ürəyində...
“YAZ LÖVHƏLƏRİ”
Yetişib ağacların fatasına
Bir arı oynayır yaz havasına.
Zümzüməylə dövrə vurur,
çiçəklərin nazını çəkir, başına dönür...
Bəmbəyaz, bəxtəvər gəlinciklər
hər biri meyvə olacağını düşünür...
***
Qoca çinar…
kökü yerdən, tacı göydən üzülüb.
üzüqoylu nəm torpağa gömülüb.
gövdəsində bir tənha, körpə fidan
nəmyaşıl təbəssümlə günəşə gülümsünür.
(Mart 2025)
***
Məni öldürsə, söz öldürəcək…
Danışanda başım ağrıyır,
Susanda ürəyim.
Məni öldürsə, söz öldürəcək
Udanda əks göstərişdi,
Unudanda yan təsiri var.
Məni öldürsə, söz öldürəcək
Görsən ki səsim çıxmır,
Sözüm ürəyimdə qalıb, demək...
"DÜNYA ƏCƏLİN TƏLƏSİDİR”
Mən hər kəsin əvəzinə ağlamışam,
gördüklərimi anladıqca,
ağladıqca ağlamışam.
Hayqırmışam.
Hönkür-hönkür,
Həzin- həzin,
İçin-için ağlamışam.
Bəbəklərim quruyanacan,
gözlərimi yumanacan ağlamışam.
anladım ki siz,
xoşbəxtliyə israrlı olduğunuz üçün
bədbəxtsiniz...
anladım ki şər, xeyirli əməldir,
onsuz
gecəniz xeyirə qalmaz.
Anladım ki yağlı tikə sərmayədir,
acın qarnına yatırılmaz.
Anladım ki insan,
qorxunun kölgəsidir.
Dünya, əcəlin tələsidir.
həqiqət və ədalət,
uzaqda görünən ilğmdır,
cazibədir,
ümid, olməmək üçün bəhanədir.
anladım ki susmaq qızıl deyil,
özünü qoruma alətidir.
anladım ki atəşfəşanlıq,
və alqış səsi
körpələrin naləsidir-
çır-çır çığırır,
köməyə çağırır...
ağladım ki acizəm…
Ölüm, hələ ölmək deyil,
Gözlərinizi zorlamayın.
arxamca su atın,
ağlamayın...
(16.02.2026)
“ANAM ÜÇÜN AĞI”
Səni düşünürəm.
səhər, axşam,
Gündüz, gecə...
Elə bilirəm
Gələcəksən indicə.
Sənlə danışıram.
Öz-özümə,
Gülə-gülə...
Səni gözlüyürəm,
Gəlməyəcəyini
Bilə-bilə...
“GEDƏK MƏN DEYƏN YERƏ”
Gəl, görüşək, bu axşam,
Gedək, mən deyən yerə.
Gecələri alışan,
Bir də, sönməyən yerə.
Orda, bir tək oda var,
Nə istəsən, orda var.
Yaşıl meşə, bəyaz qar...
Ayaq dəyməyən yerə,
Gedək, mən deyən yerə!
Unudulsun qəm-kədər,
Deyək, gülək bir qədər.
Əlimizdə qədəhlər,
Bir-birə dəyən yerə,
Gedək, mən deyən yerə!
Bir ipək balış dərim,
Başının altda sərim.
Nəhayət ki, əllərim,
Əlinə dəyən yerə,
Gedək, mən deyən yerə!
Duyğu varmı sevgitək,
Nə gözəlmiş sevilmək...
Gəl, əzizim, gəl gedək
Gedək mən deyən yerə!
Gecələri alışan,
Bir də sönməyən yerə...
“ÜRƏK ÇATIŞMAZLIĞI”
Əzizim, d-r Həyat İslamzadə xanıma
Səni deyib gəlmişəm,
Salam, həkim, necəsən?
Bir təlaş içindəyəm,
Bəlkə, çarə biləsən...
Əvvəl sorğula məni
Qəlbimi nə qanadır?
Hardandır bu vahimə,
Qanım niyə qaradır?
Nəbzimi yoxla mənim,
Bax gör, hara tələsir.
Nə baş verir dünyada,
Nədən ürəyim əsir?
Gözlərim də yol çəkir,
Dincəlmir sübhə qədər.
Yuxum da qaçıb məndən
Yatammıram gecələr.
Sabah üçün qorxuram
Ürək ver,biraz, mənə.
Götür qələm,kağızı
Varsa, ümid yaz mənə.
(25.03.2025)
“PLAN”
Bütün yollar sıfırdan,
Heç neçədən başlayır.
Bir nöqtədə bitən yol,
Bir nöqtədən başlayır.
Ha xəyal qur, plan cız
Bir plan içindəsən.
Hara qaçsan, gec, ya tez
Plana düşəcəksən.
“HAQQ DAVASI”
Sən məni sevirsən,
Mən də səni.
Sən məni
istədiyin kimi görmək arzusunda,
mən də səni...
o sənin haqqındır,
bu da ki, mənim.
Ayrılaq!
sən öz haqqını sev,
mən öz haqqımı.
sən öz göz yaşını,
mən öz ahımı...
"HƏRƏNİN ÖZ HƏQİQƏTİ”
mənim həqiqətim-
alma çiçəyi...
pəncərəndə görünər,
qışın oğlan çağında.
əyləndirər səni,
isti ocağın qırağında.
düşündürər səni,
hərdən,
başın ağrıyanda...
dilində bitər sənin,
sağlığı,
sağlığa calayanda...
sənin həqiqətin,
sənin sahibin…
saxlayar səni,
ağzını yallayar sənin...
hətta,
ağzını bağlayar sənin,gərəkəndə...
sən də,
onu qoruyarsan məndən
və mənim həqiqətimdən.
mənim həqiqətim,
sənin əbədi məğlubiyyətin...
2008
“Şair ömrü”
Şair ömrü-şeir ömrü,
Yazmaq, ömrü uzatmaqdır.
Sən ölməkdən qorxma,şair,
Ölmək, daha çox yaşamaqdır.
“DÜYÜN”
Gücünü, sevgisini, azadlıq arzusunu
su yerinə axıdanlar
bilə bilməyəcək
uğrunda öldüyü, qoynunda çürüdüyü torpağa
kimsə göydələn toxumu əkib.
bir gün toxumlar cücərib,
dimdik dikəlib,
dimdikliyəcək göy üzünü.
qarayaylıqlı ağbirçək
göydələnin altındakı
bankomata boylanacaq.
laylayacaq balasını,
çimdikləyəcək dizini,
deyinəcək oğlunun qarasına,
ondan icazəsiz
tankın üstünə getdiyinə görə...
qarayaylıqlı ağbircək
tutacaq dünyanın yaxasından,
əkib doğanına söyəcək dünyanın,
yandığından.
cənnət qaçacaq ayaqlarının altından.
göy üzündə nəm bululudlar-
yarı yolda donmuş ahlar - sürünəcək.
Geriyə qanrılıb kimsə görməyəcək
anaların çəkdiyini,
bu dünyanın
çoxdan düyünə düşdüyünü,
anaların qarğışına keçdiyini...
(2000)
"GÖZƏL BAKI"
Gözəl Bakı,
sirli şəhər...
yenə səhər,
işıqların sönəcək,
yenə günəş,
üzünü göstərəcək.
sarıköynək qadınların
qaş-qabağı,
gecələrin artığını,
küçələrdən
süpürəcək.
gecədən səhərəcən
darıxan dayanacaqlar,
oyanacaqlar,
üzü yola dayanacaqlar...
gecədən səhərəcən
turşuya qoyulmuş,
sifətlər boylanacaq,
son ucu tıxac,
düz, dolanbac yollara...
donuq gözlər
bir suala dikiləcək,
qəribliyə yol çəkəcək...
çirkli avtobuslarda,
boş yer keçəcək,
sınıq- salxaq ürəklərdən...
duracaq Qız qalası
üzü qibləyə.
verəcək
səhərin ilk salamını,
şortik geymiş bir gəlməyə...
açacaq sirli qapılarını
əfsanələrinin,
sonra da,
əlləri açılacaq Qız qalasının,
gələnlər başına çıxacaq
Qız qalasının.
Gözəl Bakı,
yenə səhər
mərmər sinən üstdə,
mərmər sinələr sərgilənəcək.
ürəyi solmuş,
suyu sovulmuş kişilərin
gözlərinə,
xam xəyallarına yeriyəcək.
kişilərin içi özünü yandıracaq,
çölü heç kimi...
soyuq baxışlardan ürəklər üşüyəcək,
soyuq dəyəcək sevgilərə.
xəstə sevgilər,
naxoş arzular gəzəcək
açıq-saçıq küçələrdə...
yandır işıqlarını,
gözəl şəhər,
tanrı işığını
söndürmüşkən...
ört üstünü sirlərinin,
günəş qüruba enmişkən...
(2010)
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(22.05.2026)
Praqada azərbaycanlı rəssamın qalereyası açılıb
Praqanın tarixi mərkəzində, Köhnə Şəhər Meydanının yaxınlığında “Delyafruz” qalereyasının rəsmi açılışı olub. Bu yeni incəsənət məkanı artıq müasir incəsənət və rəngkarlıq bilicilərinin diqqətini cəlb edib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı AzərTAC-a istinadən xəbər verir ki, “Delyafruz” Praqada azərbaycanlı rəssam tərəfindən təsis edilən ilk qalereyadır. Onun təsisçisi təsviri incəsənət üzrə fəlsəfə doktoru, rəssamlıq və batika sahəsində əsərləri ilə tanınan Deləfruz Bağırovadır. Bu qalereyada həm rəssamın Azərbaycan milli koloritini və Praqa motivlərini özündə birləşdirən orijinal əsərləri nümayiş ediləcək, həm də digər rəssamların sərgiləri təşkil olunacaq.
Açılış mərasimində Praqanın yaradıcı ziyalılarının nümayəndələri, Azərbaycan Respublikasının Çex Respublikasındakı səfirliyinin əməkdaşları və “Natəvan” Çex mədəniyyət cəmiyyətinin nümayəndələri iştirak ediblər.
Gecə mədəni dialoq və yaradıcı ünsiyyət atmosferində keçib. Qonaqlar qalereyanın ekspozisiyası ilə tanış olublar, burada D.Bağırovanın simvolizm, fəlsəfi dərinlik və ifadəli rəng estetikası ilə seçilən əsərləri nümayiş olunub.
“Delyafruz” qalereyasının açılışı təkcə rəssamın yaradıcı tərcümeyi-halında deyil, həm də Praqanın mədəni həyatında əlamətdar hadisə olub. Butik qalereyanın məkanı görüşlər, sərgi layihələri və beynəlxalq bədii əməkdaşlıq üçün platforma kimi düşünülüb və müasir tendensiyalara və yaradıcı təcrübələrə açıqdır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(21.05.2026)
Əvəz Mahmud Lələdağın “Düşmənə inanan özünə düşməndir” kitabının təqdimatı keçirilib
İlhamə Məhəmmədqızı,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi
Sumqayıtda pedaqoq, şair-publisist, dramaturq və şəhərin fəxri vətəndaşı Əvəz Mahmud Lələdağın “Düşmənə inanan özünə düşməndir” kitabının təqdimat mərasimi keçirilib. Tədbiri Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Sumqayıt bölməsi və Qərbi Azərbaycan İcmasının Sumqayıt nümayəndəliyi birgə təşkil edib.
Təqdimat mərasimində şəhərin ziyalıları, elm və mədəniyyət xadimləri, ictimaiyyət nümayəndələri, media təmsilçiləri və gənclər iştirak ediblər.
Tədbiri tanınmış şair, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin poeziya bölməsinin rəhbəri İbrahim İlyaslı aparıb. O, çıxışında Əvəz Mahmud Lələdağın çoxşaxəli yaradıcılığından, Azərbaycan ədəbiyyatına və maarifçiliyinə verdiyi töhfələrdən danışıb.
Qərbi Azərbaycan İcmasının Sumqayıt nümayəndəliyinin sədri Ramiz İsmayılov çıxışında müəllifin yaradıcılığının milli düşüncənin formalaşmasında mühüm rol oynadığını vurğulayıb. O qeyd edib ki, yazıçının əsərlərində vətənpərvərlik, milli birlik və mənəvi dəyərlər xüsusi yer tutur.
Tədbirdə çıxış edən Sumqayıt şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini Teymur Səmədov Əvəz Mahmud Lələdağın həyat və yaradıcılığı haqqında ətraflı məlumat verib. O, yazıçının Azərbaycan ədəbiyyatına, təhsilinə və ictimai həyatına verdiyi töhfələri yüksək qiymətləndirib. Bildirilib ki, Əvəz müəllim həm pedaqoq, həm də ziyalı kimi Sumqayıtın ictimai-siyasi və mədəni həyatında mühüm rol oynayıb, şəhərin adını daim ucaldıb.
Teymur Səmədov dövlət tərəfindən elm, ədəbiyyat və incəsənət xadimlərinə göstərilən diqqət və qayğının Əvəz Mahmud Lələdağın həyat yolunda da öz əksini tapdığını diqqətə çatdırıb.
Çıxışlarda qeyd olunub ki, yazıçı müxtəlif illərdə “Ən yaxşı müəllim”, rəhbərlik etdiyi məktəb isə “Ən yaxşı məktəb” müsabiqəsinin qalibi olub, Təhsil Nazirliyinin “Qabaqcıl təhsil işçisi” döş nişanı, “Tərəqqi” medalı, Prezidentin fəxri diplomu və Heydər Əliyevin 100 illiyi münasibətilə təsis edilmiş yubiley medalı ilə təltif edilib.
Vurğulanıb ki, Əvəz Mahmud Lələdağ uzun illər müəllim kimi minlərlə şagirdin yetişməsində mühüm rol oynayıb, Azərbaycan maarifçiliyinə dəyərli töhfələr verib. Müəllifin 560-dan çox elmi-publisistik və metodik məqaləsi, eləcə də çoxsaylı kitabları oxucular tərəfindən maraqla qarşılanıb. Onun əsərləri cəmiyyət üçün əhəmiyyətli mesajlar daşımaqla yanaşı, oxucuları düşünməyə sövq edir.
Həmçinin söylənilib ki, Əvəz Mahmud Lələdağ ömrünü Azərbaycan təhsilinə və milli-mənəvi dəyərlərin təbliğinə həsr edib. O, şəhərin inkişafı, mədəni-mənəvi irsin qorunması və təbliği istiqamətində də mühüm fəaliyyət göstərib.
Tədbir zamanı şairin poeziyasına həsr olunmuş bədii kompozisiya təqdim edilib, sevilən şeirlərindən parçalar səsləndirilib, həyat və yaradıcılıq yolundan bəhs edən film nümayiş olunub.
Sonda çıxış edən Əvəz Mahmud Lələdağ tədbirin təşkilatçılarına, iştirakçılara və yaradıcılığına göstərilən diqqətə görə minnətdarlığını bildirib. O qeyd edib ki, ömrü boyu Azərbaycan təhsilinə, ədəbiyyatına və milli-mənəvi dəyərlərin təbliğinə xidmət etməyə çalışıb. Müəllif gənclərin vətənpərvərlik ruhunda yetişdirilməsinin vacibliyini vurğulayaraq bundan sonra da yaradıcılıq fəaliyyətini davam etdirəcəyini bildirib.
Tədbir iştirakçıları şairə yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıblar.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(21.05.2026)
Efiopiyanın nümayəndə heyəti "ASAN xidmət"də
Efiopiyanın paytaxtı Əddis-Əbəbənin meri Adaneç Abebinin rəhbərlik etdiyi 18 şəhərin merləri və onların müavinlərindən ibarət nümayəndə heyəti “ASAN xidmət” mərkəzinin fəaliyyəti ilə tanış olub.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına ASAN-dan verilən məlumata görə, qonaqlar Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasında (WUF13) iştirak etmək məqsədilə ölkəmizdə səfərdədirlər.
Dövlət Agentliyinin müxtəlif fəaliyyət istiqamətləri, o cümlədən Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü əsasında yaradılmış “ASAN xidmət” mərkəzləri və sosial innovasiyalar istiqamətində həyata keçirilən layihələr barədə ətraflı məlumat verilib. Bildirilib ki, şəffaflığın artırılması və müasir innovasiyaların tətbiqi baxımından “ASAN xidmət”in yaradılması ilə səmərəli dövlət idarəçiliyinin təmin edilməsi sahəsində ciddi nailiyyətlər əldə olunub.
Hazırda Efiopiyada “ASAN xidmət” təcrübəsi əsasında 36 xidmət mərkəzi fəaliyyət göstərir. Cari ilin sonuna qədər 100-dən çox xidmət mərkəzinin açılışı planlaşdırılır.
Xatırladaq ki, Dövlət Agentliyi ilə həyata keçirilmiş əməkdaşlığın nəticəsi olaraq 2025-ci ilin iyun ayında Efiopiyanın Əddis-Əbəbə şəhərində ölkəmizin “ASAN xidmət” konsepsiyası əsasında ilk “MESOB” dövlət xidmətləri mərkəzi fəaliyyətə başlayıb.
Həmçinin qonaqlara “INNOLAND” İnkubasiya və Akselerasiya Mərkəzi, Səyyar ASAN xidmət, "ABAD" publik hüquqi şəxsin fəaliyyəti ilə əlaqədar ətraflı məlumat verilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(21.05.2026)
Süni intellekt və kitab sevgisi: Uşaq Kitabxanasından innovativ layihə
F.Köçərli adına Respublika Uşaq Kitabxanası süni intellekt və müasir informasiya-kommunikasiya texnologiyalarından (İKT) istifadə edərək kitabların video icmallarının hazırlanması layihəsini uğurla həyata keçirir. Layihə çərçivəsində 2025-ci ildən bu günədək ümumilikdə 25 video icmal hazırlanıb və onlardan 3-ü xarici dillərdə təqdim olunub.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Kitabxanadan verilən məlumata görə, müasir rəqəmsal yanaşmalara əsaslanan bu təşəbbüs uşaqlarda mütaliəyə marağın artırılması, kitabların daha interaktiv və vizual formada təqdim olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi sayəsində kitabların məzmunu daha yaradıcı üsullarla təqdim edilir, uşaqların yaş xüsusiyyətləri, maraq dairələri və öyrənmə ehtiyacları nəzərə alınaraq fərdiləşdirilmiş yanaşmalar formalaşdırılır.
Video icmallarda süni intellekt əsaslı səs texnologiyaları, animasiya elementləri, avtomatik vizual tərtibat və çoxdilli təqdimat imkanlarından istifadə olunur. Bu isə uşaqların həm ana dilində, həm də müxtəlif xarici dillərdə kitablarla tanış olmasına, dil bacarıqlarını inkişaf etdirməsinə və rəqəmsal öyrənmə mühitinə daha rahat inteqrasiya olunmasına şərait yaradır.
Layihənin əsas məqsədlərindən biri texnologiyanı uşaqlar üçün yalnız əyləncə vasitəsi deyil, həm də bilik, yaradıcılıq və şəxsi inkişaf platforması kimi təqdim etməkdir. Süni intellektin imkanlarından istifadə etməklə hazırlanan video icmallar uşaqların analitik düşüncə, dinləmə, anlama və vizual qavrama bacarıqlarının inkişafına da müsbət təsir göstərir.
Gələcək mərhələlərdə layihənin daha da genişləndirilməsi, video icmalların müxtəlif yaş qrupları, yeni mövzular və əlavə xarici dillər üzrə hazırlanması nəzərdə tutulur. Eyni zamanda interaktiv rəqəmsal kitab platformalarının yaradılması, süni intellekt dəstəyi ilə fərdi kitab tövsiyə sistemlərinin tətbiqi və uşaqlar üçün innovativ təhsil məzmunlarının hazırlanması planlaşdırılır.
Uşaq Kitabxanasının həyata keçirdiyi bu innovativ layihə rəqəmsal transformasiya dövründə kitabxana xidmətlərinin müasirləşdirilməsi, uşaqların texnologiyadan səmərəli istifadəsinin təşviqi və gələcək nəsildə mütaliə mədəniyyətinin inkişafı istiqamətində mühüm addımlardan biri hesab olunur.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(21.05.2026)
Silikon Vadisindəki azərbaycanlı mütəxəssislər barəsində məlumatlısınızmı?
Hazırda dünyanın güclü informasiya-kommunikasiya texnologiyaları mütəxəssislərinin bir araya gəldiyi Silikon Vadisi barədə hər yerdə danışılır. Xəbəriniz varmı ki, orada nə qədər azərbaycanlı mütəxəssis çalışır?
Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin əməkdaşları ABŞ-nin Kaliforniya ştatının Silikon Vadisində fəaliyyət göstərən azərbaycanlı informasiya texnologiyaları mütəxəssisləri ilə görüşüblər. “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsindən verilən məlumata gprə, əsas məqsəd xaricdə yaşayan yüksək ixtisaslı soydaşlarımızla əlaqələrin gücləndirilməsi, informasiya texnologiyaları sahəsində əməkdaşlıq imkanlarının müzakirəsi və Azərbaycan diasporunun intellektual potensialının bir araya gətirilməsi olub.
Komitə əməkdaşları əvvəlcə “Google” şirkətində çalışan soydaşımız Aynur Ağayevanın müşayiəti ilə şirkətin fəaliyyət prinsipləri, innovativ iş metodları və texnoloji imkanları barədə geniş məlumat əldə ediblər. Ardınca tibbi robottexnologiyalar sahəsində dünyanın aparıcı şirkətlərindən biri olan “Intuitive Surgical”ın əməkdaşı Amy Khagan şirkətin tətbiq etdiyi innovativ cərrahi texnologiyalar və robot sistemləri ilə bağlı komitə əməkdaşlarını məlumatlandırıb.
Daha sonra azərbaycanlı informasiya texnologiyaları mütəxəssisləri ilə görüş keçirilib. Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədr müavini Elşad Əliyev bildirib ki, Silikon Vadisində fəaliyyət göstərən yüksək ixtisaslı soydaşlarımız Azərbaycanın inkişafı və innovasiya sahəsində irəliləyişləri üçün əvəzsiz resursdur. Onların bilik və təcrübəsi əsasında qurulacaq əməkdaşlıq yeni texnoloji layihələrin reallaşmasına və diasporumuzun birgə potensialının güclənməsinə zəmin yaradacaq.
Azərbaycanın Los Ancelesdəki baş konsulu Vüqar Qurbanov soydaşlarımızın peşəkar potensialından səmərəli istifadə olunmasının əhəmiyyətinə diqqət çəkib. Xaricdə yaşayan azərbaycanlıların birgə əməkdaşlıq və şəbəkələşmə imkanlarının vacibliyindən danışıb.
Şimali Kaliforniya Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin rəhbəri Nurlan Şükürlü isə Silikon Vadisində çalışan azərbaycanlı İT mütəxəssisləri ilə əlaqələrin qurulması və onların şəbəkələşməsi istiqamətində görülən işləri diqqətə çatdırıb.
Görüşdə, həmçinin ABŞ-də fəaliyyət göstərən azərbaycanlı informasiya texnologiyaları mütəxəssislərinin iştirakı ilə ABŞ-Azərbaycan İnformasiya Texnologiyaları Mütəxəssisləri Forumunun keçirilməsi məsələsi müzakirə olunub. Forumun fəaliyyət mexanizmləri, məqsədləri və gələcək əməkdaşlıq istiqamətləri ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb. Müzakirələrin yekununda forumun təşkili ilə bağlı ilkin işçi qrupunun yaradılması qərara alınıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(21.05.2026)
Taksi elmləri namizədi
Qoşqar İsmayılzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Beynimdə o qədər fikir var ki, bir az gəzib dağıtmaq istəyirəm. Gedəsi favorit yerim var. Taksi gərəkdir.
Sağ olsun texnologiya, səssizcə sifariş verib, sakit yol getmək mümkündür. Elə bil casus filmindəsən. Bir az keçmiş, mobil tətbiqdə olduğum məkan bəlli, gedəcəyim ünvanı seçirəm. Budur, seçimimi edirəm, sürücünü də seçib sifarişi təsdiqləyirəm.
Çox keçməmiş tətbiqdən zəng gəlir.
– Alo, – deyirəm.
– Alo, – səsi gəlir.
– Qardaş, taksi sifariş vermisiniz? – deyir.
Daxilimdə bir səs – Axı mən bozbaş istəmişdim, – kinayəli şəkildə səslənsə də, mülayim tərzdə “bəli” deyirəm.
Növbəti sual eşidilir:
– Hardasınız?
Tətbiqdə ünvanım elə detallı görünür ki, tapmamaq qeyri-mümkündür. Ancaq buna rəğmən:
– Filan yerdəyəm, – cavabını verib zəngi sonlandırmaq istəyərkən, budur, növbəti sual fikir qapımı döyür:
– Ora haradır?
– Filan yerin yanı.
– Tanımıram.
– Yanında filan şey də var.
– Yanında filan bank olanı deyirsiniz?
– Yox, yox. Qarşısında filan çayçı da var.
– Hə, hə, tanıdım, – deyir. – Qardaş, iki dəqiqəyə oradayam.
On dəqiqə sonra taksi gəlir. Qapını açıb, salamlaşıb əyləşirəm.
– Hara gedirik? – sualı gəlir, baxmayaraq ki, tətbiqdə gedəcəyimiz ünvan bəllidir. Ünvanı deyirəm. Bir müddət sükut yaranır. Gözlərimi yumuram. Az keçmiş, qarşıdakı maşının qəribə davranışı sürücünü qapanmış və yaranmış sükutu söyüşlə pozmağa vadar edir.
Yolboyu “Harada işləyirsən? Haralısan?” – siyasətdən, cəmiyyətdən müzakirələr edib suallar ünvanlanır. Bəxtimdən şikayətlənsəm də, sosial şəbəkədə tanınmış aktyor Kamran Ağabalayevin taksilər haqqındakı sosial hesabındakı postu qarşıma çıxır və təskinlik tapıram. Budur, artıq ünvana çatmışam. Nağd şəkildə beş manat verib 2 manat 60 qəpiyimi gözləsəm də, qəpiyim ixtisara düşüb 2 manat mənə qayıdır. İki manata baxıb, dünənki taksi sürücüsünün çatmayan otuz qəpiyimə görə saldığı hay-küy gözümün önündə canlanır və bir anlıq mən də hay-küy qoparmaq arzusuna düşsəm də, beynimdə olan hay-küy artıq mənə bəs etdiyindən, qalsın, – deyib sağollaşıb qapını örtürəm.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(21.05.2026)


