Nigar Xanəliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi layihələr şöbəsi

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun “Ədəbiyyat və incəsənət” portalı ilə birgə layihəsində mövzumuz yenə Türk dastanlarıdır. Bu dəfə Türklərin ortaq yaradıcılıq məhsulu sayılan "Oğuz Kağan" dastanı barədə danışacağıq.

Türk xalqlarının yaddaşında elə dastanlar var ki, onlar yalnız keçmişi danışmır, bütöv bir millətin dünyagörüşünü, dövlətçilik anlayışını və mənəvi dəyərlərini gələcək nəsillərə çatdırır. Belə dastanların ən möhtəşəmlərindən biri də Oğuz Kağan dastanıdır. Bu əsər təkcə bir hökmdarın qəhrəmanlıq salnaməsi deyil, türk dövlətçilik fəlsəfəsinin, cəsarətinin və birlik idealının bədii ifadəsidir.

Dastan Oğuzun qeyri-adi doğuluşu ilə başlayır. Rəvayətə görə, o, adi uşaq kimi böyümür. Cəmi bir neçə gün içində dil açır, yeriyir, ov etməyə başlayır. Bu qeyri-adi təsvir onun gələcəkdə böyük hökmdar olacağının rəmzi kimi təqdim edilir. Dastanda belə deyilir: “Oğuzun üzü göy idi, ağzı od kimi qırmızı, gözləri dəniz kimi mavi idi.” Bu bənzətmələr onun adi insan deyil, Tanrının xüsusi lütf bəxş etdiyi bir igid kimi qəbul edildiyini göstərir.

Gənc yaşlarında Oğuz xalqına zülm edən nəhəng vəhşi məxluqla üz-üzə gəlir. Əlində nizəsi və yayı ilə onu məğlub edir. Bu hadisə dastanda yalnız bir qəhrəmanlıq səhnəsi deyil, həm də şərin üzərində xeyirin, qorxunun üzərində cəsarətin qələbəsini ifadə edir. Xalq Oğuzu öz xilaskarı kimi qəbul edir və onun ətrafında birləşməyə başlayır.

Dastanın ən maraqlı hissələrindən biri Oğuz Kağanın gördüyü ilahi işarələrdir. Bir gecə göydən parlaq bir nur enir. Oğuz həmin nurun içində fövqəladə gözəlliyə malik bir qız görür və onunla ailə qurur. Daha sonra başqa bir səfərində müqəddəs bir ağacın koğuşunda başqa bir qızla qarşılaşır. Dastanda bu hadisələr Tanrının Oğuza verdiyi xeyir-dua və onun hakimiyyətinin ilahi mənşəyə malik olduğunun rəmzi kimi təqdim olunur.

Oğuz Kağan böyüdükcə türk boylarını bir bayraq altında birləşdirir. Dastanda onun məşhur çağırışı yer alır:

“Ey mənim igidlərim! Günəş bizim bayrağımız, göy üzü çadırımız olsun. Daha çox yurd alaq, adımızı dörd bir yana yayaq!”

Bu sözlər sadəcə yürüş çağırışı deyil, türk dövlətçilik düşüncəsinin əsas ideyalarından biri olan birlik və güc fəlsəfəsini ifadə edir.

Dastanda boz qurd yenə də mühüm yer tutur. Rəvayətə görə, ordunun qarşısına göy tüklü, göy yallı bir boz qurd çıxır və Oğuz Kağana yol göstərir. Oğuz əmr verir:

“Qoyun boz qurd önümüzcə getsin, biz də onun ardınca gedək.”

Beləliklə, boz qurd türk mifologiyasında yalnız qoruyucu deyil, həm də xalqı zəfərə aparan yolgöstərən kimi təqdim edilir.

Dastanın sonunda Oğuz Kağan böyük imperiya qurduqdan sonra oğullarını yanına çağırır. O, yayı üç hissəyə bölərək böyük oğullarına, oxları isə kiçik oğullarına verir. Böyük oğullar Bozoxlar, kiçik oğullar isə Üçoklar adlandırılır. Türk boylarının mənşəyi haqqında ən məşhur rəvayətlərdən biri məhz bu hadisə ilə əlaqələndirilir. Oğuz Kağan oğullarına belə nəsihət edir:

“Birliyinizi qoruyun. Elinizi ədalətlə idarə edin. Gücünüzü xalqınızın rifahı üçün istifadə edin.”

Bu nəsihət əsrlər keçsə də, öz dəyərini itirməyib. Oğuz Kağan dastanı göstərir ki, böyük dövlətlər yalnız qılınc gücü ilə deyil, ağıl, ədalət, birlik və uzaqgörənliklə qurulur. Bu gün də türk xalqları üçün Oğuz Kağan təkcə əfsanəvi hökmdar deyil, ortaq mənəvi yaddaşın, dövlətçilik ənənəsinin və milli kimliyin ən qüdrətli simvollarından biridir. Dastan bizə xatırladır ki, bir milləti yaşadan yalnız onun keçmişi deyil, keçmişindən aldığı dərsləri gələcəyə daşımaq bacarığıdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.07.2026)

Nigar Xanəliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi layihələr şöbəsi

Həsrətlə qürurun qoxusu duyulurdu hər qarışında Şuşanın. Körpə ayaq açarkən necə həssaslıqla, titrək formada addımlayırdısa, elə gəzdim Şuşanı. Addımlamağa qıymırdım, sanki içimdə bu səfər, bu gediş heç bitməsin istəyirdim.

Nə də vüqarlısan, ey Vətən, səssiz divarlar, küçələr belə tarix danışır.

Bəzən elə olur ki, insan bir şəhərə yox, öz xatirələrinin içinə gedir. Mənim üçün Şuşa məhz belə idi. Uşaqlıqdan haqqında eşitdiyim, kitablarda oxuduğum, mahnılarda dinlədiyim şəhər indi qarşımda idi. Tanımadığım küçələrdə gəzirdim, amma qəribədir, heç özümü yad hiss etmirdim. Elə bil, bu yollar məni çoxdan tanıyırdı.

Külək üzümə toxunduqca fikirləşirdim ki, görəsən, bu hava neçə-neçə nəslin nəfəsini özündə yaşadıb. Bu daşlara kimlər söykənib, bu küçələrdən kimlər keçib, neçə ana övladına Şuşadan danışıb, neçə insan bir gün buralara qayıtmağın həsrəti ilə yaşayıb... İndi isə mən həmin küçələrdə idim. Buna inanmaq bəzən çətin gəlirdi.

Ən çox da şəhərin sükutu məni düşündürdü. O sükut boş deyildi. İçində ağrı da vardı, qürur da, illərin həsrəti də. İnsan bəzən heç bir söz eşitmədən çox şeyi anlayır. Şuşada bunu hiss etdim. Danışan insanlar yox, daşlar idi, divarlar idi, külək idi.

Şuşadan ayrılanda geriyə dönüb son dəfə baxdım. Bilirdim ki, gördüyüm mənzərəni telefonun kamerası yadda saxlayacaq. Amma qəlbimdə qalan hissi heç bir şəkil olduğu kimi göstərə bilməyəcək. Çünki Şuşanı görmək başqa, onu hiss etmək tamam başqa imiş.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.07.2026)

Coşqun Xəliloğlu, AYB üzvü.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

11.SƏLƏNİN DAYISI

Yabanı nəhayət ki,

Dırmığ saldı, tələyə:

-O, dayılıq eyləyir

Balıqvuran Sələyə.

12.GÜNAHKAR

Eşşək hər dəfə

Lilə batırdı,

Guya günahkar

O yox, Qatırdı.

13.EŞŞƏK MƏRİFƏTİ

-Mərifətdən sayılır, -

Belə söylədi Eşşək:

-Anqırmaq və ağnamaq,

Heç kəs eyləməsin şəkk.

14.İT ÖMRÜ

Kimə quyruq bulayıb

Kimisinə hürürdü,

İt it kimi yaşayıb,

İt ömrünü sürürdü.

15.KÖPƏK VƏ KƏPƏK

Nə vaxt idi ki,

Hürmürdü Köpək,

Çünki yeməyə

Tapırdı kəpək.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.07.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Yay mövsümündə dünyanın müxtəlif ölkələrində daha çox yüngül, təravətləndirici, bol tərəvəzli və meyvəli yeməklərə üstünlük verilir. Dünya mətbəxinin yaya aid ən məşhur 10 yeməyi və onların qısa hazırlanma resepti təqdim olunur. Bələdçimiz dünya mətbəxinə aid minlərlə resepti ilə məşhur olan BBC  good food nəşridir.

Ərzaqlar:

• Düyü kağızı
• Karides
• Kahı
• Nanə
• Xiyar
• Düyü əriştəsi

Hazırlanması:
Bütün ərzaqları düyü kağızına bükün və fındıq və ya balıq sousu ilə təqdim edin.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.07.2026)

Cəlil Xəlilov,

polkovnik,“Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı” İctimai Birliyinin sədri.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Mehriban xanım müdrikliyin, gözəlliyin, yüksək mənəvi keyfiyyətlərin və səmərəli ictimai fəaliyyətin vəhdətini öz şəxsiyyətində təcəssüm etdirir. 

Bu müstəsna keyfiyyətlərə malik şəxsiyyət milli ənənələrlə müasir dövrün tələblərinin üzvi vəhdətini özündə əks etdirir. Onun timsalında müdriklik yalnız nəzəri anlayış deyil, uzaqgörən və məsuliyyətli qərarlar qəbul etmək bacarığı kimi özünü göstərir. Gözəllik isə zahiri görünüşlə məhdudlaşmayaraq insanın davranışında, əməllərində və mənəvi dəyərlərində əks olunur. Eyni zamanda, çoxşaxəli ictimai fəaliyyəti cəmiyyətdə qazandığı yüksək etimadın və nüfuzun əsas göstəricilərindən biri kimi özünü göstərir..

Bəs müasir siyasətçini səciyyələndirən bu keyfiyyətlərin əsasında hansı amillər dayanır?

Bu məsələyə münasibətimi bildirmək istərdim. Fikrimcə, ilk növbədə onun adına diqqət yetirmək məqsədəuyğundur. Xalq arasında insanın adının onun xarakteri və həyat yolu ilə müəyyən mənada bağlı olduğu düşüncəsi mövcuddur. “Mehriban” adı qayğıkeşliyi, mərhəməti və insanlara səmimi münasibəti ifadə edir. Mehriban xanım da öz fəaliyyəti və davranışı ilə bu mənaları doğruldur. O, səmimiyyəti, yüksək mənəvi dəyərlərə sadiqliyi və insanlara dəstək göstərməyə daim hazır olması ilə seçilir. İnsanlara diqqət və qayğı ilə yanaşması, xeyirxahlığı, qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlər qurmaq bacarığı onun şəxsiyyətini səciyyələndirən mühüm xüsusiyyətlərdəndir.

Azərbaycan xalqının müdrik kəlamlarından biri olan “Ot kökü üstə bitər” atalar sözü insanın şəxsiyyətinin formalaşmasında ailə mühitinin və mənəvi irsin rolunu ifadə edir. Mehriban xanımın mənsub olduğu ailə Azərbaycan elminə, təhsilinə və mədəniyyətinə görkəmli simalar bəxş etmişdir. Ata tərəfdən babası görkəmli yazıçı və ədəbiyyatşünas Mir Cəlal Paşayev, atası fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, akademik Arif Paşayevdir. Ana tərəfdən babası tanınmış jurnalist, “Bakı” qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru Nəsir İmanquliyev, anası isə görkəmli şərqşünas, elmlər doktoru Aida İmanquliyevadır. Belə zəngin mənəvi və intellektual irs Mehriban xanımın dünyagörüşünün və şəxsiyyətinin formalaşmasına mühüm təsir göstərmişdir.

Mehriban xanımın fəaliyyətində vətənpərvərlik xüsusi yer tutur. Azərbaycanın tarixinə, mədəniyyətinə və milli-mənəvi dəyərlərinə bağlılıq onun ictimai fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biridir. Eyni zamanda, digər xalqlara və mədəniyyətlərə hörmətlə yanaşması, beynəlxalq prosesləri obyektiv qiymətləndirməsi onun dünyagörüşünün və siyasi mədəniyyətinin göstəricisidir.

Azərbaycan xalqının yaddaşında müdrik, cəsarətli və ləyaqətli qadın obrazı əsrlər boyu Koroğlunun silahdaşı Nigarın və Qaçaq Nəbinin həyat yoldaşı Həcərin timsalında yaşadılmışdır. Bu obrazlar qadının ailədə və cəmiyyətdə tutduğu yüksək mövqenin mənəvi rəmzinə çevrilmişdir. Tarixin müxtəlif dövrlərində bu ənənədən müəyyən uzaqlaşmalar müşahidə olunsa da, Azərbaycan ictimai fikri və klassik ədəbiyyatı həmişə qadının fəallığını, iradəsini və mənəvi gücünü yüksək qiymətləndirmişdir. Təsadüfi deyil ki, Cəfər Cabbarlının, Səməd Vurğunun və İlyas Əfəndiyevin əsərlərində qadın müstəqil düşüncəyə, güclü iradəyə və yüksək mənəvi keyfiyyətlərə malik şəxsiyyət kimi təqdim olunur. Həmin əsərlərdə Şərq ənənəsində olduğu kimi qadın yalnız sevgi obyekti deyil, fəal, iradəli və müstəqil şəxsiyyət kimi təqdim olunur. Bu xüsusiyyətlər Mehriban xanımın şəxsiyyətində də aydın şəkildə öz əksini tapır.

Ümumilikdə hesab edirəm ki, Mehriban xanımın şəxsiyyətinin və yüksək insani keyfiyyətlərinin formalaşmasında mənəvi dəyərləri ilə xalqımızın sosial-mədəni arxetipləri uğurlu vəhdət təşkil etmişdir.

Xidməti fəaliyyətimlə əlaqədar müxtəlif ölkələrin dövlət və ictimai xadimləri ilə görüşürəm və onların hamısı yekdilliklə bildirirlər ki, mürəkkəb geosiyasi şəraitdə Azərbaycanın güclü rəhbərliyə malik olması ölkə üçün böyük üstünlükdür. Biz əminik ki, Prezident İlham Əliyev və onun etibarlı silahdaşı, Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyeva ölkəmizin daha da qüdrətlənməsi, rifahının yüksəlməsi və beynəlxalq nüfuzunun möhkəmlənməsi naminə ardıcıl və məqsədyönlü siyasət həyata keçirirlər.

Biz veteranlar Azərbaycan Respublikasının Prezidentı, cənab İlham Əliyevin və Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın həyata keçirdikləri dövlət siyasətini dəstəkləyirik.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(20.07.2026)

 (Sevimli Xalq şairimiz Xəli Rza Ulutürkü anarkən…)

Kamran MURQUZOV,

Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Azərbaycan ədəbiyaytında azadlıq düşüncələrinin, müstəqillik ideyalarının yayılmasında, heç şübhəsiz ki, Sevimli Xalq şairimiz Xəlil Rza ULUTÜRKün özünəməxsus yeri və rolu vardır. Bir çox mətləblərə aydınlıq gətirilən zəngin bədii yaradıcılığı biz çağdaş oxucular, ədəbiyyatsevərlər, poeziya həvəskarları, sənət aşiqləri üçün çox önəmlidir. İstər əsərlərinin hər birinin ayrı-ayrılıqda tədqiq olunub, araşdırılması baxımından, istərsə də vətəndaşlıq nöqteyi-nəzərindən.

Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulmasından sonra xalqın azadlıq duyğu və düşüncələrinə qənim kəsilən SSRİ kimi böyük bir imperiyanın yürütdüyü daxili və xarici siyasət yetişməkdə olan yeni nəslin dünyagörüşünün tamamilə fərqli şəkildə dəyişilməsinə hesablanmışdı desək, heç də yanılmarıq. Bununla bağlı bir çox tarixi fatktların olması da istisna deyil.

 Azadlıq düşüncəsinin, müstəqillik ideyalarının, Vətənpərvərlik, yurda, elə, obaya, torpağa bağlılıq hissinin düzgün aşılanmasını, təbii ki, böyük həyat təcrübəsinə malik olan şair Xəlil Rza Ulutürkün timsalında açıq-aşkar görmək mümkündür. Yaşanan olayları, başa gətirilən müsibətləri, faciələri xalqına, millətinə olduğu kimi çatdırmaq müəllifin üzərinə düşən ən şərəfli və şərəfli olduğu qədər də vacib, həll edilməsi mümkün olan bir missiya idi ki, müəllif də qadağalar baxmayaraq, öz vətəndaşlıq borcunu layiqincə yerinə yetirməyə müəssər oldu. Şairin sənət meydanında dövrün bütün çətinliklərindən, sınaqlarından üzüağ çıxması isə təbii qarşılanmalıdı. Çünki  dünya görmüş sənətkar, şair Xəlil Rza Ulutürk tutduğu yolun çətinliyini də analyırdı. Və sözsüz ki, bu yolda sona qədər getməli olduğunu da bütün varlığı ilə dərk edirdi.

Müstəqilliyə gedən yolda Azərbaycan özünün əzmkarlığı, şücaəti ilə ilk günlərdən etibarən fərqlənməyə başladı. Mədəniyyət, ədəbiyyat, incəsənət öz inkişaf səviyyəsinə görə SSRİ ölkələrinin heç birindən geri qalmırdı. Ədəbiyyata yeni gələn qüvvələr yalnız bədii yaradıcılıqla məşğul olmaqla kifayətlənir, əksinə dünya ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrinin əsərlərini də doğma dilimizə tərcümə etməyə üstünlük verirdirlər. Bunun özü isə ayrı-ayrılıqda ədəbiyyata xidmət kimi qiymətləndirilməlidi. Gözlərimiz önündə hər dəfə üsyankar şeirləri ilə canlanan şair Xəlil Rza Ulutürkün bu sahədə əməyi danılmazdı.

Yeri gəlmişkən, görkəmli Azərbaycan şairi və mütəffəkkiri Nizami Gəncəvinin “Sirlər xəzinəsi” poemasını fars dilindən dilimizə yüksək sənətkarlıqla tərcümə etmişdi.

Müasir Azərbaycan ədəbiyyatının, poeziyasının ən görkəmli nümayəndələrindən biri olan Sevimli Xalq şairimiz Xəlil Rza ULUTÜRKün Azərbaycançılıq ideologiyasının, məfkurəsinin təbliği yönündə qələm aldığı ən məşhur əsərlərindən biri də, heç şübhəsiz ki, “Qaytar mənim qüdrətimi, AZƏRBAYCAN!” şeiridir. Hər dəfə Vətənpərvərliklə bağlı yazdığı əsərlərinin hər birində xalqa, soykökə bağlılıq özünü açıq-aşkar göstərir. Hətta, adi danışığında belə. Xüsusilə də, salonlarda, meydanlarda səsləndirdiyi alovlu nitqi.

Yalnız şeirlərində deyil, hətta həyatın özündə belə müəllifin fəryad çəkməsi, nalə qoparması oxucunun diqqətindən bir an da olsun belə yayınmır.

90-cı illər ədəbiyyatının ab-havası ilə ərsəyə gələn həmin şeir üsyankarlıq ruhunun olması ilə dərhal diqqəti cəlb edir. Uzun müddət oxucunun yaddaşında, hafizəsində qalır. Gəlin unutmayaq ki, sovet hakimiyyəti dönəmində əbəs yerə Lefortovo zindanına düşən və ömrünnün müəyyən bir hissəsi orada keçirməyə məcbur olan şair Xəlil Rza ULUTÜRK azadlıq mübarizəsinin orada da uğurla davam etdirmiş, bir-birinin ardınca məzmun-forma, ifadə etdiyi dolğun məna baxımından bədii cəhətdən daha güclü və fərqli əsərlər yazmasına səbəb olmuşdur. Məhz 2006-cı ildə “Lefortovo zindanında” adlı yeni kitabı işıq üzü görmüşdü.

Tarixi fakt budur ki, Türk dünyasının böyük şairi Xəli Rza Ulutürk Lefortovo zindanına salınmasına, təqiblərə məruz qalmasına baxmayaraq, tutduğu Haqq yoldan, məsləkindən üz döndərməyib və bunu heç ağlına belə gətirməyib. Çünki müəllif 80-90-cı illər ədəbiyyatının ən gözəl nümunələrini qələmə almaqla kifayətlənməmiş, tarixin çətin sınaqları ilə üz-üzə qalan Odlar yurdu (müəllifin özü isə “Odər yurdu” deyərdi) Azərbaycanın düşdüyü bu çətin, çətin olduğu qədər də şərəfli bir yolda büdrəməməsini gözləri ilə görmüş, tezliklə haqqın-ədalətin bərpa olunacağına ümid bağlamış, nəhayət, bağlıdığı ümid isə puça çıxmadı. Qısa zaman kəsiyində Azərbaycan öz dövlət müstəqilliyini bərpa etdi. SSRİ-nin hakimiyyətinə birdəfəlik son qoyuldu. Ölkənin başının üstünü almış qara buludlar çəkildi. Yeni həyat öz axarı ilə davam etməyə başladı. Bir sözlə, şair Xəli Rza Ulutürkün uzun illərdir ki, gözlədiyi o sevincli gün gəlib çıxdı. Yəni, haqq-ədalət bərpa olundu.

Ustad sənətkar, şair Xəlil Rza Ulutürkü bir çox spesifik xüsusiyyətlərinə görə orta dövr Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndəsi, Anadilli fəlsəfi qəzəlin yaradıcısı, mütəffəkkir-şair Seyid Əli İmadəddin Nəsimi ilə müqayisə etmək mümkündür. Hər iki müəllifin zəngin yaradıcılığında rast gəldiyimiz əsərlərin bir çoxunun mövzu baxımından eyni olduğuna, sözün düzü, heç şübhəmiz də yoxdur!

Ümumiyyətlə, xalqına, millətinə bağlı olan şair Xəlil Rza Ulutürkün zəngin bədii yaradıcılığında yalnız Azərbaycan ilə bağlı əsərlərə üstünlük verilməsini söyləmək doğru olmazdı. Çünki həyatın sınaqlarından alnıaçıq, üzüağ çıxmağı bacaran müəllifin-Ustad şairin Türkçülük ideyalarının təbliğ olunması ilə birbaşa bağlı olan onlarla, bəlkə də, yüzlərlə əsəri vardır. Həmin əsərlər müxtəlif illərdə müəllifin yeni işıq üzü görən kitablarında dəfələrlə nəşr olunmuş, oxucu auditoriyasının nəzərinə çatdırılmışdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(20.07.2026)

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Gözəl adı var, mənası- ədəbli, tərbiyəli, yazıçı kimi yozulur. Mülayim təbiətlidir, gözəl xasiyyətə sahibdir. Fitrətdən gələn estetik istedadlıdır. Ən qabarıq xüsusiyyətləri isə, onun xeyirxah, yardımsevər, həssas, incə və rahat olmasıdır. Başqalarının qayğısına qalmaq və yaxşılıq etməyi aşılamaq üçün insanlara əsl nümunədir. Nəcib adamlara qarşı nəzakətli və mehribandır. Zərif və bir az da utancaqdır. İntuisiyası çox güclüdür. Düşdüyü mühitə asanlıqla uyğunlaşa bilir. Gözütox, qəlbiaçıqdır. Həyatdan istədikləri elə də çox deyil, problemsiz, ağrı-acısız bir ömür istəyir. Rahat yaşamaq və qəfil sürprizlərdən uzaq olmaq, onu daha çox cəlb edir. Fiziki gərginliyi xoşlamır. Yaraşıqlı və cəlbedicidir. Yalan danışmağa, riyakarlığa nifrət edir. Ətrafındakı insanların da, özü kimi dürüst olmasını istəyir. Soyuq, laqeyid adam deyil, pisliyi sevmir və hamı ilə xoş niyyətlə davranır. Heç vaxt kiməsə zərər vermək istəmir. İnsanlara qarşı qayğıkeşdir...

18 iyul 1943-cü ildə Bakı şəhərində dünyaya gəlib. 1960-1965-ci illərdə indiki Bakı Dövlət Universitetinin(BDU) filologiya fakültəsində ali təhsilə yiyələnib. BDU-da təhsil aldıqdan sonra, əmək fəaliyyətinə də elə həmin elm ocağında başlayıb. 1969-cu ildən 1979-cu ilədək BDU-nun rus ədəbiyyatı kafedrasının müəllimi, 1979-cu ildən 1988-ci ilədək baş müəllimi işləyib. 1988-ci ildən 2004-cü ildək isə BDU-da xarici tələbələr üçün rus dili kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışıb. 2004-2019-cu illərdə BDU-nun Humanitar fakültələr üzrə rus dili kafedrasının müdiri olub. 2019-cu ildən BDU-nun Rus ədəbiyyatı tarixi kafedrasının müdiridir. Elmi araşdırmaları linqvodidaktika və rus ədəbiyyatı tarixinin tədqiqindən ibarətdir. Bir çox kitab və dərsliklərin müəllifidir. 2005-ci ildə dosent, 2017-ci ildə isə professor elmi adına layiq görülüb. Xidmətlərinə görə 3-cü dərəcəli “Əmək” ordeni, “Tərəqqi” medalı, “Əməkdar Müəllim” fəxri adı və “Qabaqcıl təhsil işçisi” döş nişanı ilə təltif olunub...

Maraqlı və yaradıcı insandır. Hərəkətlərində çox diqqətlidir. Məsuliyyətlidir, üzərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirənədək yorulmadan çalışır. Sakit və dinc mühitə üstünlük verir. Ziddiyyətli mühitdə olmaq istəmir və qarmaqarışıqlıqdan xoşu gəlmir. Çox romantikdir. Kiminsə kədərindən və ya həzin bir musiqidən təsirlənə, kövrələ bilir. Ləyaqətli və xarizmatik xanımdır. Təbiiliyin vurğunudur, gözəllikdən zövq alır. Bir sözlə, xoş xasiyyəti, mədəni davranışı, səmimiyyəti ilə ətrafındakılara bir örnəkdir. Elə ona görə də, olduğu hər yerdə hamıdan fərqlənir, seçilir...

Deyir ki: “Mən  çox xoşbəxt insanam ki, Mir Cəlal müəllimin ailəsində dünyaya gəlmişəm. Xoşbəxtəm ki, müəllimlik kimi yüksək missiyanı daşıyıram. Müəllim təkcə tədris etdiyi fənni yox, həyat dərsini də deməlidir. Bəli, xoşbəxtəm ki, bu missiyanı məhz BDU-da, Filologiya fakültəsində uğurla yerinə yetirirəm. Çünki həm universitetin, həm də fakültənin öz ənənələri, ab-havası var...”

Xülasə, bu dəfə sizə, yazıçı, ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri doktoru, professor, Əməkdar elm xadimi Mir Cəlal Paşyevin yadigarlarından biri- professor Ədibə Paşayevadan söhbət edirəm. Belə ki, bu gün - iyulun 18-i Ədibə xanımın növbəti ad günüydü. Ona arzumuz möhkəm can sağlığı, sevdiyi pedaqoji fəaliyyətindən ayrılmamaq, bol sevincli, xoşbəxt anlardır...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(20.07.2026)

Kənan Məmmədli, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Onunla ötən il AYB Natəvan klubunda kitabının təqdimatında tanış olmuşdum. Yaşadığı Rusiyadan doğulduğu Bakıya həm dincəlməyə, həm də kitab təqdimatına, ədəbi cameədəki dostlarıyla görüşə gəlmişdi. Xəbər tutanda ki, bu 19 iyul günündə yubileyidir, 65 yaşı tamam olur, haqqında yazmağı qərarlaşdırdım.Və yazdım da.

Necə də bunu etməmək olar, axı Eldar Əhədov olduqca maraqlı, unikal bir adamdır. Bu dəfə isə onun 66 yaşı münasibətilə yazıram.

Əsərləri dünyanın 45 ölkəsində dərc olunmuş və rus, Azərbaycan, ingilis, ispan, italyan, çin və serb dillərində Rusiyada, Azərbaycanda, ABŞ-da, Kanadada, Serbiyada, Meksikada, Hindistanda, Misirdə və Çində nəşr olunmuş yüz kitabın müəllifidir.

Rusiya Yazıçılar İttifaqının üzvü, Rusiya Yazıçılar İttifaqının Krasnoyarsk şöbəsinin idarə heyətinin üzvü, Rusiya Coğrafiya Cəmiyyətinin üzvü, Rusiya Coğrafiya Cəmiyyətinin Krasnoyarsk diyar bölməsinin toponimika komissiyasının sədri, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin fəxri üzvü, Dünya Azərbaycanlı Alimlər Assosiasiyasının üzvü, “Rusiyanın Gümüş Qələmi” mükafatının sahibi, “Dünyanın xeyrinə” mükafatının ikiqat laureatı, Rusiya-İsveç “Şimal — sərhədsiz ölkə” mükafatının ikiqat diplomantı, IV Ümumrusiya ədəbiyyat festivalları festivalının və IV Avrasiya ədəbiyyat festivalları festivalının gümüş medalı laureatı, Almaniyanın Düsseldorf şəhərindəki “ZA-ZA verlag” nəşriyyatının mükafatçısı, İtaliyanın “Vincenzo Padula” mükafatçısı və Livanın Naci Naaman mükafatı sahibi, Yunanıstanın “Homer” mükafatının diplomantı, Dünya Yazıçılar Təşkilatının “Dünya ədəbiyyatının inkişafına töhfəyə görə” gümüş medalının laureatıdır Eldar Əhədov.

Rusiya Yazıçılar İttifaqı, Yamalo-Nenets Muxtar Dairəsinin Qanunverici Məclisi, Krasnoyarsk diyarı qubernatoru və Krasnoyarsk diyarının Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən təşəkkürnamələr və fəxri fərmanla təltif olunmuşdur. YANAO qubernatorunun ədəbi mükafatının laureatıdır. Dünya Xalqları Assambleyasının Ədəbiyyat Şurasının həmsədri, Dünya Yazıçılar Təşkilatının Koordinasiya Şurasının rəhbəridir.

Sankt-Peterburq Dağ-Mədən Universitetinin məzunudur. 36 il ixtisası üzrə çalışmış, bunun 15 ildən çoxunu “Rosneft” ASC-nin tərkibində Sibir və Uzaq Şimal şəraitində işləmişdir. Qızıl, gümüş, polimetallar, qiymətli və bəzək daşları, kalium duzu, kömür, neft və qaz yataqlarının açılması, kəşfiyyatı və işlənməsi işlərində iştirak etmişdir. Bu fəaliyyətlər Krasnoyarsk diyarı, Yamalo-Nenets Muxtar Dairəsi, Tıva Respublikası, Belarus və Azərbaycan ərazilərini əhatə etmişdir.

Rusiya Dağ-Mədən mühəndisləri (markşeyderlər) İttifaqının üzvü, həmin İttifaqın fəxri Gümüş nişanının sahibi, markşeyderlik sənəti üzrə elmi jurnallarda bir neçə məqalənin və üç dildə toponimika üzrə kitabların müəllifidir.

Eldar Əhədov haqqında məlumat Böyük Rusiya Ensiklopediyasında, həmçinin rus, Azərbaycan və digər dünya dillərindəki Vikipediyalarda mövcuddur.

Gördünüzmü, həqiqətən də maraqlı və unikal insandır.

O ki qaldı Eldar Əhədovun poeziyasına, bu, düşündürücü, didaktik, vətənpərvərlik notları ilə dolu olan bir poeziyadır və ən əsası, bu poeziyada əsas leytmotiv 1986-cı ildən bugünədək – tam 37 il yaşadığı Krasnoyarrskın şaxtası deyil, 1960-cı ildə doğulduğu və cəmi 28 il yaşadığı Abşeronun  istisidir.

Böyük məmnuniyyətlə oxucularımıza Eldar Əhədovun şəxsən məni çox təsirləndirən “Kağızdan ata” şeirini təqdim edirəm. Tərcüməsi Elviz Əliyevindir.

ELDAR ƏHƏDOV

KAĞIZDAN ATA 

Rəfdə nə papaq var, nə də ki, əlcək,

Çoxdandı yanmayır buxarı ocaq.

"Ay ana, bəs atam nə vaxt gələcək?"

Soruşur anadan bu körpə uşaq.

Bayırda payızın nəfəsi gəlir,

Gecələr şaxtalar andırır qışı,

Nə desin?...Ananın qəlbi kövrəlir,

Boğur qəhər ilə onu göz yaşı...

Sükutu uşağın təkidi pozur:

"Gəl mənə kağızdan ata düzəldək,

(Ananın halını o, özü yozur)

Amma bunu heç kim bilməsin gərək.

Hər yerdə özümlə gəzdirəcəyəm,

Onu gəzdirmək də çünki asandır.

Nə olsun, kağızdan olanda, bəyəm?

O ki, həm cəsurdur, həm pəhləvandır."

Sonda dəyərli Eldar müəlimi “Ədəbiyyat və incəsənət” portal redaksiyası adından təbrik edir, eyni zamanda ona Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Ədəbiyyat Fondunun, Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyinin də səmimi təbrikini çatdırırıq.

Yüz yaşayın, Eldar Əhədov!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(20.07.2026)