Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Az tanınmışlardan daha biri.

Haqqında söhbət açacağım və bu günə anadan olmasının 121 illiyi təsadüf edən Cəfər Rəmzi 1905-ci il aprelin 9-da Bakının Mərdəkan kəndində, əkinçi ailəsində doğulmuşdur. Burada dördsinifli məktəbdə ibtidai təhsil almış, sonra məcburən bir müddət əkinçiliklə məşğul olmuşdur. Amma fikri-zikri təhsildə, kitabların yanında olmuşdur.

 

Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Mərdəkan gənclər özəyinin kitabxanasında işləmişdir. Bakı Darülmüəllimində (indiki Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti) təhsilini davam etdirmişdir. APİ-nin dil və ədəbiyyat fakültəsini bitirmişdir. Bundan sonra uzun illər Bakı, Quba və Qazax orta məktəblərində müəllimlik etmişdir. 

APİ-nin Tarix fakültəsində qiyabi təhsil almış, Azərbaycan EA Şərqşünaslıq İnstitunun İran filologiyası şöbəsində işləmişdir. 1968-ci ildə "Yəğma Cəndaqinin poeziyası" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.

 

Bədii yaradıcılığa 15 yaşından başlamış, şeirlərini "Sufi" təxəllüsü ilə yazıb-yaratmışdır. Bundan sonra öz şeir, elmi əsər və tərcümələrini "Cəfər Rəmzi" təxəllüsü ilə dövri mətbuatda çap etdirmişdir. "Deyilən söz yadigardır" üç cildlik kitabın toplayanı və tərtibçisidir. Klassik Şərq ədəbiyyatından seçmə nümunələri fars və ərəb dilindən çevirib çapa vermişdir. XIX–XX əsrlər poeziyasında satira problemi ilə məşğul olmuşdur.

 

Kitabları:

- Şeirlər. 

- Azərbaycan klassik ədəbiyyatında işlədilən ərəb, fars sözləri lüğəti. 

- Yəğma Cəndaqinin poeziyası. 

- Azərbaycan klassik ədəbiyyatında işlədilən ərəb və fars sözləri lüğəti. 

- Günləri sayıram. 

- Ürəkdən gələn səslər. 

- Deyilən söz yadigardır (üç cilddə).

 

Tərcümələri

(fars və ərəbcədən)

- Xarici yumor

- Behiştin narları

- Gəlin birlikdə gülək

- Dünya xalqlarının yumoru

 

Ustad yazar 1996-cı il sentyabrın 11-də Bakıda vəfat etmişdir. Mərdəkan qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.04.2026)

 

 

 

Evliliyə hazırlaşan bir xanım yazar barədə qeydlərim

 

 

Harun Soltanov, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Hər şeydən əvvəl, təbrik edirəm! Artıq o, həyatını başqa bir “məqalə”yə çevirdi. "Evlilik". Əlbəttə, bu, bir başlıq deyil, uzun bir “müəlliflik prosesidir”. Bəzi insanlar “həyatın yazarı” olmaq istəyir, amma O, artıq öz başlığını yazdı: "Birlikdə yaşamağa başlamaq, İki nəfərin macərası".

Əlbəttə, burada mənim üçün ən maraqlı tərəf odur ki, o,  artıq ən böyük “redaktora” sahib olacaq.

 

Bunu etiraf etmək lazımdır ki, evlilik sadəcə bir həyatın dövrü deyil, həm də gözlənilməz nəticələri olan bir yazıdır. Bir yerdə səhvlər yazacaq, bəzən də “bizim səhifəmizdə heç nə baş verməyib” yazmaq istəyəcək, amma əsas odur ki, başlıqda dəyişiklik etməyəcək: Biz.

Yaxşı məqalə kimi, evlilik də zamanla daha dərin və gözəl olur. Yalnız bu, yazı üçün “deadline” deyə bir şeyin olmaması ilə fərqlənir. Həmçinin, ilk səhifədəki “məşhur həyəcan” çox tez keçib gedir. Bu yazıda artıq hər səhifə ikisinin ortaq işidir. Ancaq hər dəfə səhv edəndə “ctrl+z”yə basmaq yoxdur. Bəzən sevinclə, bəzən də pis günlərdə bir-birinizin yanındasınız və hətta o “kədərli nəticə” üçün belə özünüzü təbrik etməyi öyrənəcəksiniz.

Yalnız evlilik bəzən gözlənilməzliyi ilə gülməli olur. Həmkar kimi, biz nə qədər vaxtında yazı göndərməyə çalışırıqsa da, həyat yazısının “deadline”ları çətindir. Bəzi səhvlər o qədər maraqlı olur ki, düzəlişlər heç lazım olmur. Səhər ilk dəfə çayı qarışdıranda bir-birinizin sevincini, bir-birinizə yeni həyat yolunda dəstək olduğunuz hər anı yazarsınız. Və bəzi səhvlər də olacaq ki, onları düzəltmək üçün illərlə vaxt sərf edə bilərsiniz. Amma inanıram ki, bununla belə “başlıq” heç zaman dəyişməyəcək.

Evlilik haqqında düşünəndə, mənə gəlir ki, bu, “birlikdə yaşamaq və düşünmək” adlı fəlsəfi bir məqalədir. Və bu yazının çox hissəsində əvvəlcə bir-birinizi başa düşmək üçün səhvlər edəcəksiniz, amma bu səhvlər “gözə çarpmır”, çünki hər səhifədə hər ikinizin əlləri var.

Ümid edirəm ki, heç vaxt “dəyişikliklər et” düyməsini basmayacaqsınız, çünki artıq həyatınızın təbiətində olan səhvləri dəyişdirmək yerinə onları sevmək lazımdır.

Onların, bu yeni səhifədə hər səhifənin, hər paraqrafın ən maraqlı, ən gözəl hissəsini yazacağına əminəm.

Xüsusi qeydim: Bəs “Evlilik Qanunları” kitabında heç “birlikdə TV izləmək”, "pulta kimin sahib olması" və “həmçinin yemək hazırlamaq” üçün tələb olunan  qeydlər varmı? Yoxsa onu da özünüz yazacaqsınız?

Başqa heç nə demirəm, bir dəfə daha təbrik edirəm! Hər səhifəniz müvəffəqiyyətlə dolsun!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.04.2026)

 

 

 

Kənan Məmmədli,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Həm yerli, həm də xarici qonaqların üz tutduğu rayonlarımızdan biridir Gədəbəy. Dağların qoynunda yerləşir, daha çox kartofu ilə tanınır, amma “kartof” sözgəlişi ifadə vasitəsidir. Qədim, zəngin tarixi, qonaqpərvər insanları, dadlı mətbəxi vardır Gədəbəyin. Hətta orasını da deyim, Azərbaycanda ən iri və ən dadlı göy qutabını orada hazırlayırlar.

 

 

"Koroğlu" və ya "Cavanşir qalası"

 

Buraya yalnız piyada qalxmaq mümkündür. Mərkəzdən 15 km aralıda yerləşir. Bu abidədən Simens körpüsü də görünür. Körpü Zaqafqaziyada ilk dəmiryol xəttinin keçdiyi ərazi olub, hazırda dövlət tərəfindən tarixi tikili kimi qorunur və Gədəbəyin "vizit kartı" hesab edilir. Gədəbəyin simvolu hesab edilir. 

 

 

Böyük Qaramurad kəndi

 

600-ə yaxın yaşı olan məbəd vardır ki  Böyük Qaramurad kəndində yerləşir. Qafqaz Albaniyasının tarixini yaşadan 10-a yaxın dini ibadətgahdan biridir.

 

 

Düzyurd-Miskinli yaylağı

 

Yay aylarında buraya turistlərin əsl axını olur. Burada keçirilən ilk yaylaq festivalı yəqin yadınızdadır, rayona 80 mindən artıq qonaq gəlmişdi.

 

 

Şırşıra şəlaləsi

 

12 metr yüksəklikdən çırıltıyla tökülən su təkrarsız mənzərə yaradır.  Bu şəlaləyə avtomobil yolu belə yoxdur. Vəhşi təbiətin gözəlliyidir o.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.04.2026)

 

Aprelin 8-də Hədəf Şirkətlər Qrupunun qurucu direktoru, “Turan Balabilgə Akademiyası”nın prezidenti Şəmil Sadiq Xalq şairi, ictimai xadim Sabir Rüstəmxanlı ilə görüş keçirib.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Hədəfdən verilən məlumata görə, görüş zamanı Şəmil Sadiq Sabir Rüstəmxanlının ölkəmizin, eləcə də türk dünyasının ictimai-siyasi, ədəbi-mədəni həyatındakı səmərəli fəaliyyəti və xidmətlərindən söz açıb.

 

Şəmil Sadiq qeyd edib ki, Sabir Rüstəmxanlı uzun illərdir türk dünyasının mənəvi birliyinin möhkəmlənməsi, ortaq dəyərlərin qorunması və təbliği istiqamətində ardıcıl fəaliyyət göstərən görkəmli ziyalılardandır. O, həm yaradıcılığı, həm də ictimai fəaliyyəti ilə türk xalqları arasında mədəni və ideoloji bağların güclənməsinə mühüm töhfələr verib.

O, Naxçıvanın təbii daş duzundan hazırlanmış, üzərində Orxon-Yenisey əlifbası həkk edilmiş Turan Balabilgə Akademiyasının ilk mükafatını – “Turan bilgəsi”ni Sabir Rüstəmxanlıya təqdim edib.

Eyni zamanda bildirilib ki, Sabir Rüstəmxanlı “Turan Balabilgə Akademiyası”nın fəxri üzvü seçilib.

Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı təqdim olunan mükafata və göstərilən diqqətə görə təşəkkürünü bildirib. O, Turan Balabilgə Akademiyasının yaradılmasını Türk dünyasının ortaq dəyərlərinin, tarixinin və mədəni irsinin öyrənilməsi və təbliği baxımından mühüm təşəbbüs kimi qiymətləndirib.

Sabir Rüstəmxanlı qeyd edib ki, bu kimi təşəbbüslər Türk dünyasının elmi, mədəni və mənəvi bağlarının möhkəmlənməsinə xidmət edir. Xalq şairi Turan Balabilgə Akademiyasının gələcək fəaliyyətinə uğurlar arzulayıb, akademiyanın türk xalqlarının ortaq düşüncə və bilik məkanının formalaşmasına töhfə verəcəyinə inandığını vurğulayıb.

Eyni zamanda, Sabir Rüstəmxanlı Hədəf Liseylərinin fəaliyyətini yüksək qiymətləndirərək, bu təhsil ocaqlarının gənc nəslin milli ruhda, savadlı və dünyagörüşlü yetişməsində mühüm rol oynadığını bildirib.

Xalq şairi göstərilən diqqətə və təqdim olunan mükafata görə Turan Balabilgə Akademiyasına, Hədəf Şirkətlər Qrupuna və layihənin təşəbbüskarlarına minnətdarlığını ifadə edib.

Qeyd edək ki, “Turan Balabilgə Akademiyası” ötən il dekabrın 5-də Bakıda təsis olunub. Birinci Türkoloji qurultayın 100 illiyi ərəfəsində keçirilən təsis tədbirində türk dövlətlərindən görkəmli ziyalılar, elm və ictimaiyyət nümayəndələri, deputatlar və digər fəxri qonaqlar iştirak ediblər. Təsis iclasına Azərbaycanla yanaşı Türkiyə, Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistan, Qırğızıstan, Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti, Makedoniya və Moldovadan olan nümayəndələr qatılıblar.

Hüquqi şəxs statusuna malik olmayan akademiyanın fəaliyyətinə təşkilati və metodiki dəstək Hədəf Liseyi tərəfindən təmin olunur. Hazırda akademiya 6 bölmə üzrə fəaliyyət göstərir. Akademiyada  təlimlər keçirilir və araşdırmalar aparılır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.04.2026)

Ülviyyə Əbülfəzqızı, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

 

Salam, "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının dəyərli izləyiciləri, xoş gördük.

"Ruhun pıçıltısı" rubrikamızda biz şeir dünyasında addımlayacağıq. Real dünyanı unudub poeziyanın açdığı o sirli qapıdan keçəcəyik.

 

Bu gün o sirli qapını üzümüzə unudulmaz şair Fikrət Sadıq yadigarı, öz nitqi ilə xalqının ürəyini fəth edən Orxan Fikrətoğlunun sevimli bacısı - yazıçı, publisist, müəllim, gözəl Ruha sahib xanım Aysel Fikrət açacaq.

Buyurun, biz Sizə Aysel xanımın şeirlərini təqdim edirik:

 

 

ƏLLİ YAŞIN ŞEİRİ

 

Yuxuma da gəlməmişdi bu ömrüm,

Nə Yaradan, nə anam səs etmədi.

Yüz adam yığışıb ev tikdi sözdən,

Heç biri həmin o bir kəs etmədi.

 

Mənə də yetmədi ömrün get-gəli,

Təyyarə həsrəti, qatar var-gəli.

Madam ki, əvvəldən son ucu bəlli,

Onunçun ardıyca düşüb getmədim.

 

Yalan ayaq tutdu, gəzdi dörd yanı,

Doğru min ildir ki, gendən boylanır.

Nə sevgi, nə həsrət, nə düz, nə əyri —

Adam bilə-bilə belə aldanır.

 

Dünya yalan yerdir, doğruya bürün,

Bunu anlayırsan, yəqin bilirsən.

Soyuqdu, buz kəsib vurduğun düyün,

Düyünü çözülməz, necə sürünsən...

 

Günəşə sevindim – "dəli" dedilər,

Buluda ağladım – "bəlli" dedilər.

İstədim uşaq tək küsüm dünyadan –

"Yaşın gəlib çatıb əlli", – dedilər.

 

 

GERİYƏ BAXINCA…

 

Yer- göy guruldadı,

ayrılıq saldı.

Yuxular qarışdı biri-birinə

Anamın gözləri, həsrət yarpağı.

Örtdüm ürəyimi qapı yerinə.

 

Mən daha gülmürəm, əvvəlki kimi

Əvvəl dilim susdu,

sonra ürəyim.

Durmadan oxunan

nəğmə səsini,

Daha eşitmirəm

Bir gör neylədim.

 

Bulaq tək çağlayan sevgi də

getdi

Gözünə baxmağa qorxduğum o da

Kimi uydurmuşdum, bir anda itdi

Daha bulud oldum

İnsan donunda.

 

Gözümü açandan qorxdum dünyadan,

Ürəyimə daman başıma gəldi.

Mən deyəsən daha,

geriyə baxıb.

Allaha şükür edən

yaşıma gəldim.

 

 

SUALLAR

 

Sənin son eşqinin son qığılcımı,

düşdü evimizə, od saldı, bildin?

Sən də hər an gülüb, göz yaşlarını,

uzaqda hər kəsdən gizlincə sildin?

 

Sənin neçə kərə sevgi sandığın,

Yad külək seli tək tanıdığın var?

Bütün  olanların yerində qalan,

Yaran necə olub? yenə,

ümid var?

 

Gözündə kədərdən yuva salanlar,

Hərdən döngələrdən çıxır yoluna?

Birdən  xəyalların insana dönüb,

Yol getdiyin yerdə girir qoluna?

 

Sənin də ömründə pillə-pillədir,

Sevgi, dərd, ayrılıq və ondan ötə?

Heç gördünmü sən də insan cildində

Sevdiyin yad kimi yanından ötə?

 

Sənin də yolunda duman oldumu,

ürəyini didən xatirələrin?

Yaşın necə keçdi, necə qocaldin?

Sən də mənim kimi görə  bilmədin?

 

Sənin son eşqinin, son qığılcımı,

düşdü evimizə, od saldı, bildin?

Sən də hər an gülüb, göz yaşlarını,

uzaqda hər kəsdən gizlincə sildin?

 

 

GƏRƏKSİZ

 

Uça bilsən həyəcandan,

bunun adı ucalmaqsa,

bu dünyada yaşamaqçün

sevinc varsa —

qəm də gərək.

 

Qollarını qanad kimi yana sərsən,

ayrılığa gücün ilə sinə gərsən,

ruhun zilə çıxan vaxtı fərəhlənsən —

bu nəğmədə

bəm də gərək.

 

Ömrün başdan-başa yolsa,

bu yollarda çox yorulsan,

deməyib içinə sussan —

kəlmələrin

dəmdə gərək.

 

Bu dünyada nə işin var?

Bu günün var, keçmişin var.

Gərək deyilsən cahana —

bu nə sirrdir? gərəksizsən,

Həm də gərək.

 

 

O ZAMAN

 

O nağılı məndən yaxşı bilirsən,

Gərək sonu elə bu cür bitirdi.

Hamı vardı nağılın əvvəlində,

Sonra hamı birdən birə itirdi.

 

Ağacların şah vaxtıydı o zaman,

Meyvələrin saf vaxtıydu o zaman.

Bəxt gülünün çiçəklənən cağıydı,

Ürəyimin rah vaxtıydı o zaman.

 

Sən də vardın qocamandın, böyükdün,

Nə ağrıydın, nə cəzaydın nə yükdün.

Çox sonralar dönub belimi bükdün,

Sevgimin padşah vaxtıydı o zaman.

 

 

DƏN

 

Saçlarıma ulduz kimi dən yağıb,

Qocalıram bu dünyanın xətrinə,

Könlüm daha zil ötəni bəm.sayır,

Başa düşmür söhbəti nə, xətri nə.

 

Sıx meşədə bir canavar uladı,

Qoca qarı eşitmədi bilmədi.

Yalqızlıği düşəcəkdi yadına,

Bilmədi ki göz yaşını silmədi.

 

Büküb dördkünc gül qoxulu yaylığın,

Itkin düşən balasına səsləndi.

Dağ dərələr utandilar bu ahdan,

Göy yamaclar göz yaşına süsləndi.

 

Qaytarırdı quzuları çobanlar,

Yağış yağıb dağ yolunu kəsirdi.

Qocalmağa bir addımdır bu aləm,

Ürəyimdə bir cavan qız pəs edir.

 

Boz rənginə bürünməmiş bu dünya,

Pəmbələri gozlərindən at getsin.

Yaqis yağır,unut bəri bərəni,

Pəncərəni möhkəm bağla yat getsin.

 

 

GÖY ADAMI

 

Bulud necə keçdi ömrün,

Günəş nə var nə yox göydə.?

Ulduzların kefi kokdü,

Gəl soruşma nə var yerdə.

 

Ne buluda əlim çatdı,

Nə günəşə, nə ulduza.

Elə belə yaşayıram.

Hər gün uduza- uduza.

 

Unuduram yavaş- yavaş,

Yerdə məni,göydə məni,

Allah dünyanın başına,

Yağış kimi döydü məni.

 

Bəxt verdi nurun azaltdı,

Ayrılıq yolun uzatdı.

Elə bəxtəvər etdi ki ,

Elə bildim söydü meni.

 

Ayağım izə yad gəlir,

Ömrümə ayrı dad gəlir.

Mən gördüyüm bahar deyil,

Hər gün dadi -bidad gəlir.

 

 

 YARIM NAĞIL

 

Övladı idik iki mələyin

Qardaşlarım

Məlikməmməd,

Məlikəhməd,

Məlikcümsüd,

Birdə mən.

Böyüdük!

Saçlarımdan kəndir düzəltdi anam,

Atam gözlərindən yol çəkdi,

Yola düşdük.

Anam

Arxamızca su atdı.

Su üstünə qayıtdı.

Biz də qayıtdıq.

Üzümüzü yolda qoyub qayıtdıq.

Məlikməmməd qardaşımı

Dumanlıqda, sisdə, qoyub qayıtdıq

 

 

İntizarlı gözümüzlə,

Alınmayan arzumuzla.

Bilmədik nə fəsli idi,

Ay göydə qapqara susqun

Qardaşlarım məndən küskün,

Mən qardaşlarımdan küskün.

Qınadıq

Anam atdığı suyunu,

Atam çəkdiyi yolunu.

Qardaşlarım məni

Mən yolları, quyuları.

Bir-birimizə baxmaz olduq.

Anamıza heç baxmadıq.

Onun dərdi insan oldu,

Evimizdə həmişə yad qonaq kimi,

Məlikməmməd cığal oldu.

Şuluq qatdı oyunlara

Nə qoydu ki, nağıl quraq

Nədə ki, dönək nağıla !!!!!....

Qanadı qırıq mələylər

Bu yarım nağıla yandı.

Yer də, göy də ah eylədi

Göydə almalar qaraldı ...

 

 

YUXUMA GƏLİRSƏN…

 

Yuxuma gəlirsən, uğur böcəyim

İzsiz duyğularda uçub gedirsən.

Mən sənin tərəfə can atdığımda,

Sən qanadlarını qucub  gedirsən.

 

Yuxuma gəlirsən, uğur böcəyim

Bütün arzuları bitirdin, uçdun,

Sənə pıçıltımı özüm eşitdim.

Məni bu dünyada itirdin, uçdun.

 

Yuxuma gəlirsən, uğur böcəyim

Qırmızı bəxtinlə, qara xalınla,

Sən bir az yalançı, mən bir az qorxaq.

Çətin bu sevdadan nəsə alına...

 

Yuxuma gəlirsən, uğur böcəyim

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı “Soruşun, cavab verək” rubrikasında bu gün sizlərə dövlət mühafizəsinə götürülmüş abidələrin sayı barədə məlumat verəcək.

 

Hazırda Azərbaycanda dövlət mühafizəsinə götürülmüş 6 min 308 abidə mövcuddur. Bu fikri Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 100 illik yubileyi çərçivəsində keçirilən “Mədəni İrs” Forumunda mədəniyyət nazirinin müavini Səadət Yusifovanın çıxışından götürmüşük.

 

S.Yusifova 1400-dən artıq tarix və mədəniyyət əhəmiyyətli obyektin yeni aşkar edilmiş abidə qismində qeydiyyata alındığını deyib: “Ölkəmizdə 26 tarix-mədəniyyət qoruğu fəaliyyət göstərir. Onlardan 4-ü UNESCO-nun ümumdünya irs siyahısına daxil edilib".

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.04.2026)