Super User
Unuduluruq deyənlərə, susduqlarını xatırlamayanlara - ESSE
Fatimə Məmmədova, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Bəzən sahibi çox əziz, dəyərli, amma özü anlaşılmayan bir yazı oxuyursan və anlayırsan ki, o yazı sadəcə boşluğa düşən birinin sözlərindən ibarət deyil. Orda cümlələr yox, hisslər danışır. Bu gün elə bir yazıya rast gəldim. “Unuduruq, unuduluruq”, – deyirdi. “Bəzən insanlar "həmişə xatırlayacam" deyir, amma artıq unudublar”. Daha sonra isə belə bir fikir vardı: “İnsanlarla yalnız ehtiyacımız olduğu üçün danışırıq, sonra araya soyuqluq girir”. Oxuyanda bir anlıq dayandım. Çünki o cümlələrdə tanış bir ağrı vardı. Tanış bir məsafə.
Və öz-özümə sual verdim: bəs, bizim aramıza niyə soyuqluq girmişdi?
Bu sual adətən səsləndirilmir. Çünki insanlar nəticəni danışmağı sevir, səbəbi yox. “Soyudu”, “uzaqlaşdıq”, “yollar ayrıldı”,- bunlar rahat cümlelərdir. Amma heç kim demir ki, bu məsafəni kim yaratdı, hansı anda susmaq danışmaqdan ağır gəldi.
Bəzən düşünürəm: görəsən, o yazını yazan insan bu sualı heç özünə veribmi? Yoxsa hər şeyi zamanın, həyatın, məşğulluğun üzərinə atmaq daha asandır?
Axı insan öz səhvini görməkdənsə, unudulduğunu düşünməyi üstün tutur.
Əslində, soyuqluq birdən yaranmır. O, xırda şeylərdən başlayır: vaxtında verilməyən cavablardan, yarımçıq qalan söhbətlərdən, “sonra danışarıq” deyib heç vaxt danışılmayan cümlələrdən. Bir gün baxırsan ki, artıq danışmağa söz qalmayıb, sadəcə susmaq qalıb.
İnsanlar bəzən deyir ki, “mən heç nə etmədim”. Amma etməmək də bir davranışdır. Susmaq da seçimdir. Geri çəkilmək də qarşı tərəfi tək buraxmaqdır. Və ən böyük səhvlər çox vaxt səssiz şəkildə edilir.
Ən ağrılı tərəfi isə budur: insanlar çox vaxt başqasının unutduğunu düşünür, amma öz unutduqlarını, geri çəkməyə çalışdıqlarını xatırlamırlar. Verdikləri vədləri, qorunmayan münasibətləri, vaxtında deyilməyən sözləri, ən əsası vəfanı unudurlar.
Bəlkə də məsələ unutmamaqdır.
Bəlkə də “unutdum” demək daha asandır.Çünki elə olur ki, insan unutmur- sadəcə unutmuş kimi davranır.
Xatırlamaq ağır gəldiyi üçün, incitməmək üçün, ya da yenidən eyni səssizliyə qayıtmamaq üçün…
Bəlkə mən də unutmamışam. Sadəcə xatırlamağı özümə qadağan etmişəm? Çünki hər xatırlayış bir sual doğurur: niyə belə oldu? Niyə?
Və bu sualın cavabı hər kəsin üzləşmək istədiyi cavab deyil. Üzləşərkən üzüldüyü cavabdır.
Bəzən belə bir yazını oxuyanda anlayırsan ki, o yazı tək sənin deyil, onun bütün unudulduqlarının hekayəsidir. Sadəcə onu yazan insan hələ də öz rolunu görməyə hazır deyil.
Və bəlkə də ən böyük məsələ unudulmaq yox, niyə susduğunu etiraf etməməkdir. Çünki unutmaq asan deyil.
Unutmaq da ayrılıqdı...
(Elbariz Məmmədli)
Taleyimə tən bilirdim mən səni,
Həsrət hardan gəlib çıxdı, əzizim?
Aylar-illər öz ömrünü yaşadı,
Səni yıxdı, məni yıxdı, əzizim.
Meydan bilib gəldi, gəzdi sinəmi,
Xoş duyğudan qəmə çözdü sinəmi,
Uzaqlığın elə üzdü sinəmi,
Ürəyimi nər tək sıxdı, əzizim.
Könül istər, ötənlərə yol ala,
Nə ürəkdə dərdə baxa, nə xala,
Baxıram ki, uçulubdu o qala,
İz zülmətdi, yol qırıqdı, əzizim.
İndi qəmin yedəyində əsirik,
Xəyallarda dəli kimi gəzirik,
Gendən genə yaşamaqdan bezirik,
Dərdə nə var, solan ruhdu, əzizim.
Hər gün min yol səni ansam, doymaram,
Sevdan üçün alovlansam, doymaram,
Ürəyimi unutmağa qoymaram,
Unutmaq da ayrılıqdı, əzizim.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(12.01.2026)
Kitabxanada akademik Yusuf Məmmədəliyevin 120 illik yubileyi qeyd olundu
Bakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsi Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin (MKS) M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxanasında böyük kimyaçı-alim, akademik Yusuf Məmmədəliyevin 120 illik yubileyinə həsr olunmuş “Yusuf Məmmədəliyev: Odlar yurdunun fəxri” adlı yubiley tədbir keçirildi.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına kitabxanadan verilən məlumata görə, Yasamal rayon MKS-inin direktoru, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, Fəxri mədəniyyət işçisi Lətifə Məmmədova Azərbaycanda neft kimyasının memarı olan kimyaçı-alim, akademik Yusuf Məmmədəliyevin tədqiqatlarının SSRİ məkanında və dünyada böyük əks-səda doğurduğunu bildirdi. Yusuf Məmmədəliyevin tarixə qızıl hərflərlə yazılan ixtiralarından, onun rəhbərliyi ilə Azərbaycanda güclü neft kimya məktəbinin formalaşmasından, onun əldə etdiyi elmi nailiyyətlərin müasir kimya sənayesinin inkişafına təkan verməsindən geniş məlumat verdi. L.Məmmədova qeyd etdi ki, dahi alim Azərbaycan elminin böyük təşkilatçısı olmuşdur. Onun təşəbbüsü ilə Elmlər Akademiyasının yeni binası inşa edilmiş, Şərqşünaslıq İnstitutu, Əlyazmalar Fondu, Şamaxı Rəsədxanası yaradılmışdır. Ədəbiyyatda nizamişünaslıq istiqaməti inkişaf etməyə başlamış, “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanının ölkəmizdə dərindən öyrənilməsi və Qobustanda arxeoloji qazıntılar aparılması haqqında təşəbbüslər irəli sürmüşdür.
Tədbirdə çıxış edən 225№-li tam orta məktəbin təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini, M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxananın Fəxri oxucusu, yazıçı, şair, məktəbin nəzdində Kiçik Akademiyanın rəhbəri Zenfira Nusalova tədbirin təşkilinə görə Lətifə Məmmədovaya təşəkkürün bildirdi və qeyd etdi ki, bəzi insanların adı daşlara bəzilərinin adı isə tarixə yazılır Yusuf Məmmədəliyev məhz adı tarixə qızıl hərflərlə yazılan şəxsiyyətlərdəndir.
158№-li tam orta məktəbin kimya müəllimi Gülçin Şıxməmmədova qeyd etdi ki, kimyaçı-alim Yusuf Məmmədəliyevin böyük ixtiraları Azərbaycanın neft kimyası sənayesində inqilab etmişdir. Onun xidmətləri unudulmur və bu gün də, gələcəkdə də gənc nəsillərə aşılanacaq.
M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxananın Fəxri oxucu, Dünya Azərbaycanlı Yazarlar Qurumunun üzvü, yazıçı Şahzadə İldırım tədbirdə iştirakından böyük məmnunluq duyduğunu bildirdi və Yusuf Məmmədəliyev haqqında heç yerdə olmayan məlumatlar əldə etdiyi üçün tədbir təşkilatçılarına təşəkkürünü bildirdi.
M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxananın Fəxri oxucusu, tərcüməçi, şair, publisist Zeynəb Cəmaləddin çıxışında belə tədbirlərin əhəmiyyətindən, uşaqların daha çox maarifləndirilməsində və kimya elminə marağının artırılmasında böyük əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğuladı.
Azərbaycandakı Rus İcmasının sədr müavini Lyubov Yakunina bu maraqlı tədbirdə iştirak edənlərə təşəkkür etdi və bildirdi ki, istedadlı alim və tədqiqatçının həyatı gənclərin bu sahəyə marağını artırır.
Tədbirin bədii hissəsində 225№-li tam orta məktəbin nəzdində fəaliyyət göstərən Kiçik Akademiyanın üzvləri 7-ci, 8-ci və 10-cu sinif şagirdləri Nazlı Xasiyeva, Leyla Cəfərova, Murad Məmmədli, Mədinə Mirzəzadə, Mövlan Əlizadə, Zəhra Fərəcova, Aylin Səfərli, Mədinə Məmmədəliyeva, Elena Əbdürrəhmanova akademik Yusuf Məmmədəliyevə həsr olunmuş şeirlər səsləndirdilər. 7-ci sinif şagirdi Mikayıl Qasımlı dəm qazından qorunmaq üçün ixtira etdiyi “Ağıllı ev sistemi”ni tədbir iştirakçılarına təqdim etdi. Layihə tədbir iştirakçıları tərəfindən maraqla qarşılandı.
Tədbirdə Mərkəzi Kitabxananın hazırladığı akademik Yusuf Məmmədəliyevin 120 illik yubileyinə həsr olunmuş “Elmə həsr olunmuş ömür”, “Tarixə yazılan ömür” habelə 158№-li tam orta məktəbin 9-cu sinif şagirdləri Zəhra Rəcəbova, Zəhra Tağıyeva, Ayan Kərimli və Məryəm Hüseynova hazırladıqları “Akademik Yusuf Məmmədəliyev – 120” adlı videoçarxlar nümayiş olundu.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(12.01.2026)
Səssizlik - ESSE
Aynur İsmayılova, “Ədəbiyyat və incəsənət”
İnsan səssizliyin içində yuxuya dalar, bəzən isə yuxudan oyanar. Səssizlik bəzən qorxu gətirər, bəzən isə hüzur. O bəzən səsdir, bəzən isə səssiz.
Anladım ki, arzusunda olduğumuz səssizlik bəzən əl çatmayan günahların kilidini açır. Çoxdandır bir yerlərdə ilişib qalan qığılcımları yenidən alovlandırır. Bəzən də daha böyük alovun qarşısını ala bilir.
Hər halda bu nəsnə özündə bir yox, daha çox şey daşıyır və özlüyündə həm kədər, həm də sevinc bəxş edə bilər. Çünki hər sükut dağıtmaq üçün deyil, bəzən toparlamaq üçündür.
Səssizliyin içində insan ya özünü itirir, ya da tapır. Bəlkə də səssizliyi bu qədər ağır edən onun həqiqəti əks etdirməsidir. Çünki o, yalanı sevmir; kim olduğumuza qərar verdiyimiz andır.
Səssizliyin içində bütün xatirələr oyanır. Açılan hər qapı keçmişindən, olduğun andan və gələcəyindən xəbər verir. İnsan ilk dəfə özünü görür, öz səsini eşidir.
Bu səssizlik bir az qorxu, bir az da ümid daşıyır. Və sonda insan səssizliyin içindən necə çıxırsa, elə də davam edir həyatına.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(12.01.2026)
Lənkəran yazarları 2025-ci ilə yekun vurdular
Yanvarın 10-da Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Lənkəran Bölməsində "2025-ci ilin ədəbi yekunları və qarşıda duran vəzifələr" adlı tədbir keçirilib. Tədbirdə bölgə yazarları böyük tərkiblə iştirak ediblər.
“Ədəbiyyat və incəsənət” prtalına AYB Lənkəran bölməsindən verilən məlumata görə, öncə tədbir iştirakçıları Bölmədə yenicə istifadəyə verilən kitabxananın işi ilə yerində tanış olublar.
Bölmə sədri, yazıçı dramaturq Qafar Cəfərli məruzəsində 2025-ci il ərzində Bölmədə görülən işlər, keçirilən tədbirlər, ölkədə və beynəlxalq arenada bölgə yazarlarının uğurları, işdə olan çatışmazlıqlar,qarşıda duran vəzifələr barədə geniş məlumat verib.
Bölmənin ədəbi məsləhətçisi şair Ağamir Cavad çıxışında bölgə yazarlarının çap olunmuş əsərləri barədə tədbir iştirakçılarını ətraflı məlumatlandırıb.
Çoxsaylı çıxış edənlər 2025-ci ildə Bölmənin fəaliyyətinə yüksək qiymət verərək arzu və istəklərini bildiriblər.
Tədbirdə 2026-cı ildə qarşıda duran vəzifələr də geniş müzakirə edilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(12.01.2026)
Ən çox kim olmağı sevirik? – Ekspress-sorğu
Heyran Zöhrabova, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Növbəti ekspress-sorğudayıq. Sualımız belədir: “Ən çox kim olmağı sevirik?”
Həyatımız boyu müxtəlif kimliklərə bürünürük. Kimi üçün valideyn – ata və ya ana, kimi üçün bacı və qardaş, kimi üçün həyat yoldaşı, kimi üçün övlad, kimi üçün dost, kimi üçün isə tanış oluruq. Bir çox kimliyimiz olur: yazıçı, müəllim (peşə kimliyi), oxucu, rəhbər, işçi, tələbə. Amma bəs özümüz ən çox kim olmağı sevirik?
Harun Soltanov:
Əcəb sualdır. Mən yəqin ki, deyəsən, həlledici olmağı sevirəm. Bir mühəndis tərəfim var, bir də yazan tərəfim. Mühəndis tərəfim parçalayıb sökür, sonra təmir edir, yazan tərəfim isə onlara bir məna verir. Necə ki, bir il əvvəl "özümü təmir edə bilmirəm" deyə bir yazıda bundan bəhs etmişdim. Amma nəticə etibarı ilə, hər iki halda mən nəyisə həll edirəm.
Bəlkə də, "vətənpərvər" olmaq bir problemin həllidir.
Qorumaq, öyrənmək, yararlı olmaq. "Yazıçı" olmaq isə başqa bir problemin həllidir. İçimdəki o qarmaqrışıq şeyləri sözlərə tökmək, kimisiylə "dost" olmaq tənhalığın həllidir.
Bilmirəm, bəlkə də bunlar mənim mövcud olmağımı mənə sübut edən şeylərdir. Axı nəfəs almaq yaşamaq demək deyil.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(12.01.2026)
Klarneti milliləşdirən sənətkar - Vəli Qədimov
İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Azərbaycanda klarnet adlı çalğı alətinin adı həmişə Vəli Qədimovun adı ilə qoşa çəkilir. O, bu aləti milliləşdirib, ona milli ruh, ecazkar notlar gətirib.
Əslən Balaxanıdan olan Vəli Qədimov 1940-cı il yanvarın 12-də Bakının Çəmbərəkənd deyilən ərazisilə Dağlı məhəlləsinin qovuşduğu məkanda toylarda şıdırğı rəqslərin oynanıldığı yerdə, nəfəs alətləri ifaçısı Nurbala kişinin ailəsində dünyaya göz açıb.
Təhsilini 69 nömrəli məktəbdə alıb. Uşaq yaşlarından klarnet çalmağa başlayan Vəli 14 yaşında artıq tibb işçilərinin mədəniyyət evində Zeynəb Xanlarova ilə birlikdə özfəaliyyət kollektivində iştirak etməyə başlayıb.
İki ildən sonra, 1956-cı ildə Vəli Qədimovun istedadlı çalğıçı olmasını nəzərə alan məşhur müğənni Sürəyya Qacar onu Müslüm Maqomayev adına Filarmoniyanın ansamblına dəvət edir.
1970-ci ildə o, Baba Salahovun, 1983-cü ildə xalq artisti Zeynəb Xanlarovanın ansamblında aparıcı solist yerini tutub. Onun ifasında Azərbaycan musiqisi dünyanın bütün qitələrində səslənib və sürəkli alqışlarla qarşılanıb.
Vəli Qədimova 1987-ci ildə Azərbaycanın əməkdar artisti, 2000-ci ildə Azərbaycanın xalq artisti fəxri adları verilib.
Qəribəlikləri də olub. Mahir qarmon ifaçısı Avtandil İsrafilov xatırlayır: "Xaricdə konsertlərarası istirahət vaxtı Atlantik okeanında çimərkən Vəli tramplindən suya tullanıb, yox olub, dostlarını əməlli-başlı həyəcanlaşdırıb. Yalnı, bir müddət sonra 70–80 metr aralıda başını sudan çıxarıb üzə-üzə geri qayıdanda hamı dərindən nəfəs alaraq “Allaha şükür” deyib. Klarnetin ən yuxarı notunda çala bilən sənətkarı okeanın dərinliyi də batıra bilməyib.”
2008-ci ilin avqust ayında Vəli Qədimovun səhhəti qəflətən pisləşib və sənətkar iflic olub. Ömrünün son bir neçə ilini yataqda keçirib.
Uzun sürən xəstəlikdən sonra 2009-cu il aprelin 15-də axşam saatlarında 68 yaşında dünyasını dəyişən Azərbaycanın xalq artisti, prezident təqaüdçüsü, mahir klarnet ifaçısı Vəli Qədimov 16 aprel tarixində Balaxanı qəbiristanlığında əzizlərinin yanında dəfn olunub. Vida mərasimi onun yaşadığı evdə keçirilib.
Allah rəhmət eləsin!
Lent yazıları
- Saksofonda Vəli Qədimov — Gecələr - musiqi: Şəmsi Kərimov
- Klarnetdə Vəli Qədimov — Çahargah
- Klarnetdə Vəli Qədimov və qarmonda Aftandil İsrafilov — Bayatı Şiraz
- Klarnetdə Vəli Qədimov və qarmonda Aftandil İsrafilov — Nazilə rəqsi
- Klarnetdə Vəli Qədimov və qarmonda Leyla Şabanova — Xoşbəxtlik rəqsi
- Klarnetdə Vəli Qədimov — Azərbaycan musiqilərindən popurri
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(12.01.2026)
İtkinliyin sükutu, şəhidliyin səsi — Ramiz Lətifov
Murad Vəlixanov, "Ədəbiyyat və İncəsənət"
Vətənə açılan yol
Azərbaycanın müstəqillik tarixində elə talelər var ki, onlar yalnız bir insanın deyil, bütöv bir xalqın yaddaşını ifadə edir. Birinci Qarabağ müharibəsində itkin düşmüş şəhid Ramiz Lətifov bu talelərdən biridir. Onun adı illərdir həm ağrı ilə, həm də qürurla çəkilir.
Ramiz Lətifov Vətən sevgisi ilə böyüyən, torpağın dəyərini anlayan gənclərdən idi. O, sakit bir həyat sürə, arzularını davam etdirə bilərdi. Lakin Qarabağda baş verən hadisələr onu seçim qarşısında qoydu. Bu seçim şəxsi həyatla Vətən borcu arasında idi. Ramiz tərəddüd etmədən Vətəni seçdi.
Müharibənin içində bir ad
Birinci Qarabağ müharibəsinin ən ağır dövrlərində Ramiz Lətifov Azərbaycan ordusunun əsgəri kimi döyüşlərdə iştirak etdi. Cəbhə xəttində hər gün ölümün kölgəsi dolaşırdı. Lakin bu qorxu gənc əsgərlərin iradəsini sındıra bilmirdi.
Füzuli istiqamətində gedən döyüşlər zamanı Ramiz Lətifov itkin düşdü. Həmin gündən etibarən onun taleyi haqqında dəqiq məlumat əldə olunmadı. O, döyüş meydanında yoxa çıxdı, lakin xalqın yaddaşından silinmədi.
İtkin şəhid olmağın ağrısı
İtkin şəhid anlayışı Azərbaycan cəmiyyətinin ən ağır yaralarından biridir. Bu, ailələr üçün nə yasdır, nə də qovuşma — bu, bitməyən gözləntidir. Ramiz Lətifovun ailəsi də illərdir bu gözlənti ilə yaşayır. Hər xəbər, hər ümid işartısı onların qəlbində yeni bir sual doğurur.
Lakin bu gözlənti ümidsizlik deyil. Bu, şəhidə olan inamın, Vətən uğrunda gedən yolun yarımçıq qalmadığına olan inancın göstəricisidir. Çünki Ramiz Lətifov itkin düşsə də, Vətən yolunda itmədi.
Tapılmayan məzar, Əbədi ad
Bu gün azad edilmiş torpaqlara baxanda, həmin torpaqların hər qarışında Ramiz Lətifov kimi igidlərin haqqı olduğunu anlayırıq. Onun məzarı bilinməyə bilər, amma adı Azərbaycan tarixində yaşayır.
Ramiz Lətifovun həyatı yarımçıq qaldı, lakin şəhidliyi tamamlandı. O, itkin düşməklə unudulmadı, əksinə, itkin şəhidlərimizin rəmzinə çevrildi. Onun taleyi bizə bir daha xatırladır ki, Vətən yalnız qələbələrlə deyil, adsız, məzarsız, lakin uca şəhidliklə qorunur.
Xatırlanmaq borcu
Ramiz Lətifovun adı yaşadıqca, itkinlik sadəcə bir termin olaraq qalacaq. Onun şəhidliyi isə nəsildən-nəslə ötürülən mənəvi dəyər olacaq. Çünki Vətən üçün itənlər heç vaxt yox olmur — onlar xalqın vicdanında əbədi yaşayır.
Unudulmazlıq
Ramiz Lətifovun taleyi bir insanın yoxluğu ilə ölçülmür. O, Birinci Qarabağ müharibəsinin sükut içində qalan, amma vicdanlarda danışan adlarından biridir. Onun itkinliyi bir ailənin ağrısı olduğu qədər, bir xalqın yaddaş yüküdür. Bu yük ağırdır, lakin şərəflidir.
Bu gün biz Ramiz Lətifovun məzarını tanımaya bilərik, amma onun yolunu tanıyırıq. O yol Vətənə aparan, qürurla başa çatan yoldur. İtkin düşmək onun adını tarixdən silmədi — əksinə, şəhidliyini daha da ucaltdı.
Ramiz Lətifov və onun kimi itkin şəhidlər Azərbaycan xalqının səssizqəhrəmanlarıdır. Onlar tapılmasa da, unudulmayacaq. Çünki Vətən üçün itənlər heç vaxt yox olmur — onlar xalqın yaddaşında, torpağın ruhunda əbədi yaşayır.
Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(12.01.2026)
Kino elitası Yusif Səmədoğlunun anadan olmasının 90 illiyini qeyd etdi
Kənan Məmmədli, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Vəkilovlar oçağı Azərbaycan klassik poeziyasına Səməd Vurğun, Azərbaycan mdern poeziyasına Vaqif Səmədoğlu və Azərbaycan nəsrinə Yusif Səmədoğlunu bəxş etməklə Azərbaycan ədəbiyyatını həqiqətən də zənginləşdirib, gözəlləşdirib. Adətən biz bir rayondan, bir şəhərdən çıxmış dahiləri hesablayırıq, burada isə söhbət bir ailədən gedir. Cəmi-cümlətanı bir ailə - ata və iki oğlu.
Ötən 2025-ci ilXalq yazıçısı, kinodramaturq Yusif Səmədoğlunun anadan olmasının 90 illiyi idi, elə yeni ilin ilk günlərində ölkənin kino elitasının bu yubileyi qeyd etməsi, əlbəttə ki. Lap yerinə düşdü.
Yanvarın 9-da Azərbaycan Dövlət Film Fondunda düzənlənən tədbir Yusif Səmədoğlunun 90 illiyinin qeyd edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 4 sentyabr 2025-ci il tarixli Sərəncamına müvafiq olaraq təşkil olunmuşdu, tədbirin başlanğıcında bu zəruri qeydi məxsusi vurğuladılar, çünki dahi şəxsiyyətlərə dövlətin diqqət və qayğısı ən başlıca şərtdir.
Yubiley tədbirini giriş sözü ilə tədbirin aparıcısı, Azərbaycan Dövlət Film Fondunun direktoru, Əməkdar incəsənət xadimi Cəmil Quliyev açaraq, Yusif Səmədoğlunun əsəri əsasında çəkilmiş “Foto-fantaziya” filminin yeganə nüsxəsinin Dövlət Film Fonduna daxil olmasının tarixçəsindən bəhs etdi.
Xalq yazıçısı Natiq Rəsulzadə, Əməkdar incəsənət xadimləri İntiqam Qasımzadə və Ayaz Salayev görkəmli yazıçı haqqında xatirələrini bölüşdülər, onun yaradıcılığını təhlil etdilər.
Sonunda Y.Səmədoğlunun eyniadlı əsəri əsasında çəkilmiş, Dövlət Film Fondunun arxivində qorunub saxlanılan “Foto-fantaziya” filmi ilk dəfə olaraq, geniş ictimaiyyətə təqdim olundu.
1970-ci ildə rus dilində lentə alınmış film Azərbaycan dilində subtitrlərlə nümayiş etdirildi.
Qeyd edək ki, film Əməkdar incəsənət xadimi, kinooperator Şərif Şərifovun kurs işi kimi Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunda istehsal olunub. Filmin rejissoru Dövlət mükafatı laureatı Rauf Nağıyevdir.
Əlbəttə ki, mərhum yazıçı barədə indiyədək üzə çıxmayan hər bir fakt, detal böyük maraq doğurur. Elə “Foto-fantaziya” da hədsiz maraq doğurdu.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(12.01.2026)
O, kitabları çox sevirdi, özü də 20 kitab müəllifi idi...
İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”
"Marsel Prustun "İtirilmiş zamanın sorağında" romanını ləzzətlə, sevə-sevə oxumuşam. Tomas Mannı, Dostoyevskini sevirəm" deyirdi Gülrux Əlibəyli. O kitabları çox sevirdi. Bu gün onun – bu tanınmış yazarın anadan olmasının 98-ci ildönümüdür.
12 yanvar 1928-ci ildə Bakı şəhərində müəllim ailəsində dünyaya gəlib. Burada orta məktəbi bitirdikdən sonra 1947–1952-ci illərdə A. A. Jdanov adına Leninqrad Dövlət Universitetində şərqşünaslıq fakültəsini bitirib. Daha sonra 1954–1958-ci illərdə Moskvada Qorki adına Dünya Ədəbiyyatı İnstitutunun aspiranturasını bitirib.
Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində 1947–1952-ci illərdə müəllim kimi çalışıb. Azərbaycan EA Nizami adına Ədəbiyyat və Dil İnstitutunda 1958–1961-ci illərdə kiçik elmi işçi, yenə orada 1961–1962-ci illərdə böyük elmi işçi olaraq işləyib. Eyni zamanda 1962-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində baş müəllim olub.
1962–1965-ci illərdə Azərbaycan Mədəniyyət nazirinin müavini, 1965–1971-ci illərdə isə Nizami adına Dil və Ədəbiyyat İnstitutunda baş elmi işçi kimi fəaliyyət göstərib. Həmçinin o, 1971–1974-cü illərdə D. Bünyadzadə adına Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda əvvəlc baş müəllim, sonra isə fəlsəfə 1974–1989-cu illərdə fəlsəfə kafedrasının professoru olub.
Habelə G. Əlibəyli bir müddət ədəbi yaradıcılıqla məşğul olub. O, C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında bədii şuranın, Kinomatoqrafiya ittifaqının, BDU-nin ədəbiyyat nəzəriyyəsi üzrə elmi dərəcə verən ixtisaslaşmış müdafiə şurasının üzvü olub. Gülrux Əlibəyli 2009-cu ildən Slavyan Universitetinin Yaradıcılıq prosesi fakültəsinin professoru olub.
Gülrux Əlibəyli tələbəlik illərindən dövri mətbuatda ədəbi-tənqidi məqalələrlə çıxış edib. İndiyədək 500-dən artıq çox məqalə, esse, ədəbi portret çap etdirdirib. Azərbaycan və keçmiş Sovet ədəbiyyatının nəzəri problemlərinə, estetika və bədiilik məsələlərinə dair əsərlərin, ədəbi-tənqidi məqalələrin müəllifidir.
İlk ədəbi məqaləsi 1958-ci ildə Moskvda "Ədəbiyyat Məsələləri" jurnalında dərc edilib. O, ədəbiyyat nəzəriyyəsi, eləcə də, kino incəsənəti, teatr, təsviri incəsənət sahəsində çoxsaylı məqalələrin müəllifidir. G. Əlibəyli xeyli sayda beynəlxalq konfransların, elmi simpoziumların, o cümlədən, Beynəlxalq Pen Klubun toplantısının iştirakçısı olub.
Kitabları
1. Düşünən dünyamız (1980)
2. Çırpınan dünyamız (2000)
3. Dəyişən dünyamız (2001)
4. Dağılan dünyamız (2002)
5. Həyat səhifələri (2003)
6. Axtarışlar, kəşflər (1970)
7. Xoşbəxtliyin bir günü (2009)
8. Azərbaycanda mədəni inqilab (1990)
9. Amalya Pənahovanın yaradıclığı (ədəbi portret, 2004)
Ömrünün sonlarında Gülrux Əlibəylinin APA-ya müsahibəsindən:
"Səhhət belədir də, oğlum, mən hələ bilmirəm ki, bu qədər yaşım var. Bu illər nə tez gəlib keçdi. İstəyirəm, yaşım az olsun, yenə yazım, kitablarım çap olunsun."
"Mən yaxşı yaşamışam, nə istəmişəm, eləmişəm, nə istəmişəm, yazmışam. 20 kitabın, 500 essenin müəllifiyəm. 80-ci illərdən etibarən idmanla məşğul olmağa başladım. Evdə qaçırdım, soyuq su ilə müalicə alırdım."
Gülrux Əlibəyli 15 fevral 2016-cı ildə Bakı şəhərində vəfat edib
Allah rəhmət eləsin!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(12.01.2026)
Ölkəmizi “Oriental Fashion Show”-da Gülnarə Xəlilova təmsil edib
Könül, “Ədəbiyyat və incəsənət”
“Ədəbiyyat və incəısənət” portalının sual-cavab rubrikasında növbəti oxucu sualını cavablandırırıq.
SUAL: Hörmətli redaksiya, mümkünsə ölkəmizdə baş tutan “Oriental Fashion Show” - moda nümayişi barədə məlumat verərdiniz. (Aynur Cəlilova, Bakı şəhəri)
Yola saldığımız ilin son ayında – dekabrın 8-də “İslam Əməkdaşlığı Təşkilatı Mədəniyyət Festivalı: Bakı Yaradıcılıq Həftəsi – 2025” çərçivəsində “Oriental Fashion Show” - moda nümayişi təşkil olunub.
Bakı Konqres Mərkəzində keçirilən dəfilədə Azərbaycan, Bəhreyn, Misir, Qazaxıstan, Mərakeş, Oman, Tacikistan, Türkmənistan, Türkiyə və Özbəkistandan olan dizaynerlərin Şərq dünyasının zəngin mədəni irsindən və bədii ənənələrindən ilhamlanaraq ərsəyə gətirdikləri kolleksiyalar təqdim edilib.
Şərq dünyasının mədəni rəngarəngliyini və zərifliyini əks etdirən geyim nümunələri tamaşaçılar tərəfindən maraqla qarşılanıb.
Layihədə ölkəmizi Azərbaycan Milli Geyim Mərkəzinin rəhbəri, Avrasiya Etnodizaynçılar Assosiasiyasının üzvü, Cizgi brendinin yaradıcısı, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, modelyer-dizayner Gülnarə Xəlilova təmsil edib.
Şəkildə: Gülnarə Xəlilova nümayiş zamanı.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(10.01.2026)
