Super User
Həbsxanada doğan şeirlər: Dörd divar arasındakı azadlıq
Nail Zeyniyev,
“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi
İnsan ruhu elə bir qüdrətdir ki, onu heç bir qıfıl, heç bir dəmir barmaqlıq, heç bir rütubətli zirzəmi zəncirləyə bilməz. Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində "Zindan ədəbiyyatı" adlandırdığımız o ağrılı mərhələ, əslində insan iradəsinin zülm üzərindəki ən böyük qələbəsidir. Bu şeirlər rahat, işıqlı otaqlarda, yumşaq kreslolarda yox, soyuq betonların üzərində, siqaret kağızlarının küncündə, bəzən isə sadəcə yaddaşın ən dərin qatlarında yazılıb. Şair həbsə düşəndə onun əlindən hər şeyi ailəsini, vətənini, günəşini ala bilərlər, amma onun tək silahı və son qalası olan sözünü əsla!
Hüseyn Cavidin həbsxana və sürgün həyatı bu mövzunun ən uca və ən sarsıdıcı zirvəsidir. O böyük filosof şairi, o uca ruhlu sənətkarı 1937-ci ilin qanlı repressiya zamanı dörd divar arasına salanda elə bildilər ki, Cavid susacaq. Amma Cavid o dar hücrədə belə öz bəşəri kainatından qopmadı. Həbsxanada yazılan şeirlərdə bir "mütləq daxili azadlıq" və "ilahi dürüstlük" var. Çünki ölümün nəfəsini hər an ensiz pəncərədən gələn soyuq küləkdə hiss edən, hər gecə güllələnmə növbəsini gözləyən adam yalan danışa bilməz. Orada yazılan hər kəlmə şairin dünyaya son vəsiyyəti, son hayqırışıdır. Cavid o qaranlıq hücrələrdə də gözəlliyin və sevginin tanrısını axtarırdı:
Hər qulun cahanda bir pənahı var,
Hər əhli-halın bir qibləgahı var,
Hər kəsin bir eşqi, bir Allahı var,
Mənim Tanrım gözəllikdir, sevgidir.
Zindan şeirlərində bir "daralma" və "genişlənmə" təzadı var. Şairin fiziki məkanı dardır cəmi bir neçə addımlıq hücrə. Amma onun düşüncəsi sonsuzdur. O, o kiçik kamerada bütün dünyanı gəzir, uşaqlığının keçdiyi Naxçıvan dağlarına uçur, İstanbulun mavi sularını xatırlayır, sevdiyi insanların istisini duyur. Bu şeirlərdə təbiət təsvirləri o qədər canlı, o qədər rəngli olur ki, sanki şair pəncərədən yox, birbaşa kainatın ürəyindən baxır. Çünki o, azadlığı fiziki olaraq itirib və itirilmiş o "mənəvi cənnəti" misralarında yenidən, daha möhkəm qurmağa çalışır.
Azərbaycan şairi üçün həbsxana həm də bir saflaşma meydanı olub. Orada bəzəkli, süni, saray ədəbiyyatına xas təşbehlərə yer yoxdur. Sözlər ən çılpaq, ən kəskin və ən səmimi halı ilə üzə çıxır. Hücrənin soyuq divarlarına dırnaqla qazılan, yaxud digər məhbusların yaddaşına əmanət edilən o misralar bir millətin dirəniş simvoluna çevrilir. "Siz mənim bədənimi bu dar otağa həbs edə bilərsiniz, amma mənim fikrim sərhədləri aşır" deyən şair, əslində zindanı özü üçün bir azadlıq məbadına çevirirdi. Bu əsərlər bizim mənəvi tariximizin ən etibarlı sənədləridir. Onlar bizə öyrədir ki, insan hər hansı bir şəraitdə olursa-olsun, öz vicdanının səsini qoruya bilər. Həbsxanada doğan şeir, zülmə qarşı qalxmış ən kəsərli, ən sönməz məşəldir. O divarlar bir gün uçub getdi, o zindanların qapıları paslanıb töküldü, amma o qaranlıq hücrələrdə doğulan işıqlı misralar əbədi qaldı.
Biz bu gün Cavidin və digərlərinin zindan misralarını oxuyanda, dörd divarın necə uçurulduğunu və ruhun necə qanadlandığını iliklərimizə qədər hiss edirik.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.03.2026)
Ürəyin böyüklüyü ilə ölçülən insan – “Onun böyük ürəyi”
Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Bəzən bir insanın dəyəri onun vəzifəsi, gücü və ya qazandığı uğurlarla ölçülmür. Bəzən insanı böyük edən tək şey onun ürəyidir. Azərbaycan kinosunun 1958-ci ildə ekranlaşdırılan “Onun böyük ürəyi” filmi də məhz bu sadə, lakin dərin həqiqət üzərində qurulmuş ekran əsərlərindən biridir.
Filmin rejissoru Azərbaycan kino sənətinin tanınmış nümayəndələrindən biri olan Əjdər İbrahimovdir. O, bu ekran əsərində təkcə bir insanın həyat hekayəsini danışmır, həm də cəmiyyətin mənəvi dəyərlərini, insan münasibətlərinin mahiyyətini və vicdan anlayışını tamaşaçı qarşısında açmağa çalışır.
İnsanlıq imtahanı
Filmin mərkəzində dayanan əsas fikir çox sadə görünür: insan başqalarının taleyinə qarşı nə qədər məsuliyyət hiss edir?
Hadisələr gündəlik həyatın fonunda inkişaf edir. Burada qəhrəman nə böyük bir qəhrəmanlıq edir, nə də fövqəladə hadisələrin mərkəzinə düşür. Lakin onun davranışlarında bir keyfiyyət var ki, bu onu digərlərindən fərqləndirir — o, insanlara qarşı biganə deyil.
Filmdə göstərilən mühit əslində sovet dövrünün tipik sosial mənzərəsidir. İnsanlar eyni şəhərdə yaşayır, eyni problemlərlə üzləşir, lakin hər kəs bu problemlərə eyni münasibət göstərmir. Kimisi şəxsi rahatlığını düşünür, kimisi isə başqalarının dərdinə də şərik olmağı bacarır.
Məhz bu nöqtədə filmin qəhrəmanı fərqlənir. Onun böyüklüyü var-dövlətində və ya mövqeyində deyil. Onun böyüklüyü insanlara münasibətindədir.
Böyük ürək nə deməkdir?
Filmin adı təsadüfi seçilməyib. “Böyük ürək” burada fiziki deyil, mənəvi anlayışdır. Bu, başqasının ağrısını hiss etmək, ədalətsizliyə laqeyd qalmamaq və çətin məqamda insanlıq mövqeyini qorumaq deməkdir.
Rejissor Əjdər İbrahimov bu fikri tamaşaçıya pafoslu dialoqlarla deyil, sadə həyat səhnələri ilə çatdırır. Ekranda gördüyümüz hadisələr gündəlik həyatın adi epizodlarıdır. Lakin məhz bu sadəlik filmin təsir gücünü artırır.
Çünki həyatın özü də çox vaxt belədir: insanın kim olduğu böyük hadisələrdə deyil, kiçik seçimlərdə üzə çıxır.
Cəmiyyətin güzgüsü
Film eyni zamanda sosial məna daşıyır. O dövrdə çəkilən bir çox filmlər kimi bu ekran əsəri də insan və cəmiyyət münasibətlərinə toxunur.
Burada bir sual gizlənir:
cəmiyyət hansı insanlar üzərində qurulmalıdır?
Əgər insanlar yalnız öz rahatlığını düşünürsə, belə bir cəmiyyətin gələcəyi sual altında qalır. Lakin əgər həmin cəmiyyətdə başqalarının dərdinə şərik olan, vicdanını itirməyən insanlar varsa, o zaman ümid də var.
“Onun böyük ürəyi” bu baxımdan sadəcə bir kino hekayəsi deyil. Bu film insanın mənəvi məsuliyyəti haqqında düşünməyə vadar edən ekran əsəridir.
Kino tariximizdə yeri
1950-ci illər Azərbaycan kinosunda humanist ideyaların daha çox ön plana çıxdığı dövr kimi yadda qalıb. “Onun böyük ürəyi” də həmin dövrün bu istiqamətdə çəkilən filmlərindən biri hesab olunur.
Rejissor Əjdər İbrahimov bu ekran əsərində insan xarakterinin daxili qatlarını açmağa çalışmış, sadə bir hekayə vasitəsilə böyük bir mənəvi ideyanı tamaşaçıya çatdırmağı bacarmışdır.
Yekun
Bəzən tarix böyük sərkərdələri, siyasətçiləri və güclü insanları xatırlayır. Amma həyatın özü başqa bir həqiqəti göstərir:
cəmiyyətləri ayaqda saxlayanlar çox vaxt səssiz, adi görünən, amma böyük ürəyə sahib olan insanlardır.
“Onun böyük ürəyi” filmi də bizə məhz bunu xatırladır.
Çünki insanın həqiqi böyüklüyü onun adında yox, ürəyində gizlənir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.03.2026)
Cəlilabadda kitab təqdimatı...
Nigar Həsənzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Bölgələrimizdə mədəni həyat davam edir, tədbirlər sıralanır. Bu sıralanmada kitab təqdimatları əsas yerlərdən birini tutur.
Cəlilabadda “Həməşəra” müstəqil, elmi, tarixi, mədəni və ictimai rüblük mətbu orqanın və Cəlilabad Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin birgə təşkilatçılığı ilə Cəlilabad şəhər Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemində (MKS) rayonunun təsviri incəsənət sahənin tanınmış və görkəmli xanım nümayəndəsi, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, rəssam Laləzar xanım Sadıqovanın həyatı və yaradıcılığına həsr edilmiş “Bir ömrün tablosu” adlı kitabın təqdimat mərasimi keçirildi.
Vətən və dövlətçilik yolunda canını qurban vermiş əziz şəhidlərimizin xatirəsinə hörmət əlaməti olaraq bir dəqiqəlik sükutla başlayan tədbir rayonun bir qrup tanınmış ziyalı simaları, ictimaiyyət nümayəndələri, müəllimlər və Cəlilabad ədəbi mühitinin parlaq nümayəndələrinin iştirakı ilə yüksək səviyyədə, həm də mənəvi aurada keçirildi.
Tədbiri öz nitqi ilə açan kitabın müəllifi, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi və Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, yazıçı-publisist İlqar İsmayılzadə Cəlilabad MKS-nin ziyalı direktoru Qənimət xanım İsrafilovaya yaratdığı şəraitə və ədəbi-mədəni tədbirlərə verdiyi səmimi və təmənnasız dəstəyə görə təşəkkürünü bildirdi.
O, öz giriş çıxışında Cəlilabad rayonu üzrə təsviri incəsənət sahəsinin yeganə xanım nümayəndəsi olmuş Laləzar müəlliməyə həsr etdiyi “Bir ömrün tablosu” adlı kitabı ilə bağlı qısa təqdimat verərək, Laləzar xanımın rəssamlıq üzrə heç bir orta ixtisas və ali təhsil almadan, həmçinin, 40 il öncə Cəlilabad rayonunda təsviri incəsənət sahəsi üçün lazım olan minimum ləvazimatın mövcud olmadığı bir zamanda sözün həqiqi mənasında əsil peşəkar rəssam kimi önə çıxaraq parlamasından, bu sahədə onlarla şagird yetişdirməsindən və beləliklə də adını qızıl hərflərlə Cəlilabad tarixinə yazmasından söz açdı, incəsənət sahəsi ilə ədəbiyyat sahəsinin eyni mənşəyə malik olduğu, həm ədəbiyyat, həm də incəsənət sahələrinin insanın daxili hissləri və yardıcılığından meydana gəldiyini bildirdi. Onun söylədiyinə görə, qələm əhli (şairlər, nasirlər və s.) öz ülvi hisləri və duyğularını qələmlə kağış üzərinə yazdıqları kimi, rəssamlar da öz ülvi hisləri və duyğunlarını fırça ilə kağız üzərinə çəkir və təqdim edilər. Bu da, ədəbiyyat və incəsənət sahələrinin ortaq dəyərli kimi təqdim edilə bilər.
İ.İsmayılzadə özünü Laləzar müəllimənin bir yetirməsi və şagirdi olaraq fəxarət hissi duyduğunu və həmişə rayonumuzun təsviri incəsənət sahəsi üzrə kraliçası kimi tanınan əziz müəlliməsinin adı və yaradıcılığını üstün tutacağını bildirdi. O, həm də müəllif olaraq “Bir ömrün tablosu” adlı kitabın Laləzar xanım Sadıqovanın həyatı, dəyərləri və yaradıcılığının yaşaması və növbəti nəsillərə ötürülməsi sahəsində dəyərli bir addım olduğuna təkid göstərdi.
Tədbirin davamında ziyalı şəxsiyyət, “Əmək zərbəçisi” və “Əmək veteranı”, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı Hacı Paşa müəllim Rüstəmov, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, veteran pedaqoq Dadaş müəllim Bayramov, rayonun Üçtəpə kəndindən olan din xadimi Zaman Qarayev, həmçinin, Cəlilabad ədəbi mühitinin tanınmış nümayəndələrindən: AYB və AJB-nin üzvü, Prezident təqaüdçüsü, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, yazıçı, şair-publisist Əfrahim Abbas, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, bədii qiraətçi, şair Mikayıl İnçəçaylı, AYB-nin üzvü, bədii qiraətçi, şair Əlövsət Tahirli, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, şəhid qardaşı, yazıçı-şair Sakit Üçtəpəli, I Qarabağ Savaşının iştirakçısı, qazi, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, yazıçı-şair Qurban Əhməd və Turan yazarlar Birliyinin üzvü, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, şair Azər Mirzə, ədəbi mühitimizin xanım nümayəndələrindən isə: “Həməşəra” Fəxri Diplomu və “Qızıl Qələm” Media Mükafatı laureatı, şair Gülşən xanım Şahmuradlı, Cəlilabad MKS-nin əməkdaşı, bədii qiraətçi, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, şair Müşahidə xanım Nərimanova, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, şair Gülcahan xanım Xürrəm, Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları və “Ziyadar” Mükafatı laureatı, şair Sevinc xanım Şirvanlı və “Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi İctimai Birliyi”nin üzvü və Cəlilabad rayonu üzrə rəsmi təmsilçisi, “Həməşəra” Ədəbi Məclisinin yaradıcısı və rəhbəri, “Zərif kölgələr” ədəbi saytının idarə heyətinin üzvü, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları və “Ziyadar” Mükafatı laureatı, AYB və AJB-nin üzvü, şair, esseist-publisist Arzu xanım Əyyarqızı öz çıxışlarında İlqar İsmayılzadənin “Bir ömrün tablosu” kitabını yüksək dəyərləndirərək, bu kitabın Laləzar xanımın həyatı, xanımlıq və insani dəyərləri, habelə yaradıcılığının ədəbiləşməsi və təbliğinə gözəl töhfə verəcəyini bildirdilər, müəllifə və Laləzar xanıma xoş arzularını çatdırdılar. Tədbirdə çıxış edənlər tərəfindən Laləzar müəllimənin əl işləri və rəsm əsərlərindən ibarət xüsusi sərginin açılması təklifi də irəli sürüldü və iştirakçıların alqışı ilə qarşılandı.
Sonda “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, rəssam Laləzar xanım Sadıqova qısa çıxışında kitab müəllifi, həm də özünün mənəvi övladı adlandırdığı İlqar İsmayılzadəyə öz müəlliməsinə göstərdiyi qayğı və diqqətə, həmçinin, tədbirdə çıxış edən dəyərli ziyalı təbəqəsi və qələm əhlinə öz səmimi təşəkkürünü bildirib, hər kəsə ən gözəl arzularını çatdırdı. Tədbir xatirə şəkillərinin çəkilməsi ilə yekunlaşdı.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.03.2026)
Bəzən insanın ən böyük arzusu özünə aid olmur…
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Yaradıcılıq şöbəsi
Türkiyədə bir məktəbdə gənc müəllimə ibtidai sinif şagirdlərinə boş vərəqlər paylayıb dedi:“Ən böyük arzunuzu yazın.”
Uşaqların çoxu oyuncaqlardan, telefonlardan, velosipedlərdən yazdı. Amma bir kağızda hamıdan fərqli, cəmi bir cümlə vardı: “Babamın dönər yeməyini istəyərdim.”
Müəllimə bu cümlənin arxasındakı hekayəni sonradan öyrəndi.
Hatay zəlzələsində 8 yaşlı bir uşaq atasını, anasını və qardaşını itirmişdi. Onun həyatda qalan yeganə yaxın insanı babası idi. Zəlzələdə evlərini də itirdikləri üçün baba və nəvə kirayə evdə yaşayır, bir-birindən başqa heç kimləri olmadan həyata davam edirdi.
Bir gün uşaq babasından dönər istəmişdi. Baba isə cibindəki pulun yalnız bir dönərə çatdığını bildiyi üçün onu nəvəsinə almış, özü isə yeməmişdi.
Balaca uşaq isə bunu unutmadı.
Müəllimənin verdiyi o vərəqdə o, öz arzusu yerinə sadəcə bir cümlə yazdı:“Babamın dönər yeməyini istəyərdim.”
Bəzən insanın ürəyi belə kiçik bir cümləyə sığır.
Amma biz…
Biz isə çox vaxt sahib olduqlarımızın fərqinə varmırıq. Hər gün şikayət etdiyimiz şeylərin bir çoxu, əslində başqaları üçün əlçatmaz bir nemətdir. Evimiz var deyə narazıyıq, işi olanlar işindən şikayət edir, süfrəsi dolu olanlar yenə də narazıdır.
Bəlkə də problem həyatın bizə az verməsi deyil. Bəlkə də problem bizim çox şeyə öyrəşib şükür etməyi unutmağımızdır.
Bəzən isə bir uşağın yazdığı tək bir cümlə insanın bütün şikayətlərini susdurmağa kifayət edir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.03.2026)
Bahar anam
Aygün Bayramlı,
“Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Baharın gəlişi lap uşaqlıqdan qəlbimdə qəribə, adını verə bilmədiyim hisslər yaradıb. Uşaqlıqdan rayonda böyümüşəm. Həyət evində yaşadığımız üçün ağaclarımız, güllərimiz, böyük, yaraşıqlı həyətimiz olub. Atamın səliqəsi, anamın təmizliyi həyətimizi həmişə sahmanda saxlayıb.
Bahar yaxınlaşanda bağımız bağçamız daha gözəl olurdu. Yamyaşıl otların içində körpə uşaq kimi boylanan çiçəklər, anamın böyütdüyü güllər cənnətə döndərirdi həyətimizi. Sonra anam bahar təmizliyi edərdi. Hər pəncərələri təmizlədikcə, hər küçəmizi suladıqca bahar qoxusu bir az da yaxınlaşırdı. Bayrama az qalmış ovcunda isidib, sevgisi, nazlaması ilə böyütdüyü buğdalar əlçim-əlçim çəmənliyə dönüşürdü. Belinə bağladığı qırmızı lentlər onu ən gözəl gəlinə bənzədirdi. Ürəyim fərəhdən böyüyürdü, böyüyürdü, dünya boyda olurdu.
Sonralar böyüdükcə başa düşdüm ki, ən gözəl bayram anamın özünün var olmağıdır. Çünki anam var deyə bütün baharlar gəlir, özü ilə bayram gətirir. Başa düşdüm ki, baharı da, bayramı da gözləmək lazım deyilmiş. Anam, atam evdədirsə, əzizlərimiz yanımızdadırsa, demək ən gözəl bayram elə budur! Elə bu hisslərlə yazdığım “Bahar anamın əllərində imiş” şeirimi sizə təqdim edir və doğmalarımızla neçə bayramlar qarşılamağı arzu edirəm.
Bahar bayramımız mübarək!
Əvvəl anamın isti ovcundan başladı bahar...
Bir ovuc sevgi ilə gəldi evimizə
Bir ovuc buğdadan bir əlçim çəmənlik bitdi
Anamın ovcundan, ovcunun istisindən bitdi...
Sonra bahar evimizdə böyüdü,
Anamın sığalıyla böyüdü.
Böyüdü bahar,
Böyüyüb anamın ovcu boyda oldu,
Böyüdü, böyüyüb gəlin oldu.
Sonra eyvanımıza gəldi, pəncərəmizə,
Küçəmizə gəldı bahar.
Küçəmizə qaranquşlar xəbər verdi,
Sonra xəbər anamın ürəyilə əkdiyi çiçəklərə çatdı,
Çiçəklər açdı.
Anamın isti ovucları günəşi də isitdi,
Günəşə də bahar çatdı.
Demək dünya anamın əllərində imiş,
Demək bahar, anam var deyə evimizə gəlibmiş.
Mən illərdi gözləyəndə zamanı
Bilməmişəm, sən demə
Bahar uzaqda deyil,
Bahar evimizdəymiş...
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.03.2026)
Musiqiyə bağlı ömür
Mehparə Bəkirova,
Oğuz Rayon Mərkəzi Kitabxanasınıninformasiya resurs şöbəsinin müdiri. “Ədəbiyyat və incəsənət”
Azərbaycan musiqi sənətinin zəngin xəzinəsində muğamla yanaşı bəstəkar və xalq mahnıları da xüsusi yer tutur. Bu incə və duyğulu musiqiləri dinləyicilərə sevdirən isə istedadlı ifaçılardır.
Mirməhəmməd də onlardan biridir. Onun şirin və məlahətli səsi, kamil ifaçı kimi yetişməsi həm öz zəhməti, həm də nəsildən gələn musiqi qabiliyyəti ilə bağlıdır. Mirməhəmmədin atasının, əmisinin və bacı-qardaşlarının da gözəl səsi olmuş, bu musiqi irsi nəsildən-nəslə ötürülüb.
Oğuzun yetişdirdiyi ifaçılardan biri olan Mirməhəmməd Malıyev təkcə muğam ifaçılığı ilə deyil, həm də bəstəkar və xalq mahnılarını öz şirin, məlahətli səsi ilə ifa etməsi, onlara xüsusi rəng və ruh qatması ilə tanınır. Onun ifaları dinləyicilərdə həmişə xoş təəssürat oyadıb.
Malıyev Mirməhəmməd Məhəmməd oğlu 5 mart 1961-ci ildə Oğuz rayonunun Dəymədərə kəndində anadan olub. Gözəl səsi və musiqiyə olan həvəsi onu orta məktəbi bitirdikdən sonra mədəniyyət sahəsində çalışmağa sövq edib. 1978-ci ildə rayon Mədəniyyət Evində avtoklub müdiri kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb.
1979-cu ildə hərbi xidmətə çağrılıb. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra, 1981-ci ildə Şəki Musiqi Texnikumunun muğam şöbəsinə daxil olub.
1983-cü ildə Xankəndidə keçirilən respublika “Muğam” festivalının laureatı olub. Həmin festivalda qazandığı uğur onun sənət yolunda mühüm mərhələ sayılır. O dövrdə festivalı izləyən Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının direktoru, görkəmli dirijor maestro Niyazinin dəvəti ilə festival laureatları Filarmoniyanın səhnəsində konsert proqramı ilə çıxış ediblər.
O, sonralar Şəki İpək Kombinatının klubunda bədii rəhbər kimi fəaliyyət göstərib. 1984-cü ildə Şəki Musiqi Texnikumunu bitirib. Daha sonra Şəki şəhər Müəllimlər Evində və Səhiyyə Maarifi Evinin klubunda bədii rəhbər vəzifəsində çalışıb. 1981–1991-ci illərdə eyni zamanda Şəki Şəhər Mədəniyyət Evində keçirilən tədbirlərdə fəal iştirak edib.
Mirməhəmməd Malıyev 1990-cı ildən Oğuz rayonunda fəaliyyət göstərib. Burada əvvəlcə avtoklub müdiri, bədii rəhbər, daha sonra isə rayon Mədəniyyət Evinin direktoru vəzifəsində çalışıb. Sonra isə həmin müəssisədə rejissor kimi fəaliyyətini davam etdirib.
Mart ayında Oğuz rayon Mədəniyyət Mərkəzində istedadlı müğənni Mirməhəmməd Malıyevin “Oğuzum mənim” klipinin təqdimatı keçirilib. Təqdimatda rayon ictimaiyyəti və musiqi kollektivləri iştirak edib. Klip "Niyaz Retro Production" studiyası tərəfindən çəkilib. Videoda musiqi fonunda Oğuzun dağları, gözəl mənzərələri və şəhərin tarixi tikililəri əks olunub.
Sözləri oğuzlu, tanınmış hüquqşünas Ənvər Seyidovun, musiqisi Nailə Mirməmmədlinin olan “Oğuzum mənim” mahnısı səsləndikcə rayonun təbii gözəllikləri – başı qarlı dağlar, Əlican çayı və Xalxal çayları, şəhərin yuxarı başındakı su hövzəsi, yeni salınmış parklar, “Afra” otel-turizm mərkəzi, körpələr evi-uşaq bağçaları və digər məkanlar göz önündə canlanır. Klip həm rayonumuzun infrastruktur və quruculuq işlərini, həm də tarixi-mədəni irsimizi təqdim edir.
“Oğuzum mənim” klipi internetdə yerləşdirilib və insanlar tərəfindən böyük maraqla izlənilir. Bu klip həm rayonumuzun gözəlliklərini tanıtmaq, həm də turizmi inkişaf etdirmək üçün dəyərli bir töhfədir.
Mirməhəmməd Malıyev ailəlidir. Həyat yoldaşı Oğuz şəhər 3 saylı körpələr evi–uşaq bağçasında tibb bacısı işləyir. Onların bir oğlu və bir qızı var.
Mirməhəmməd Malıyevin ənənələrini oğlu davam etdirir. Oğlu Hikmət Oğuz şəhərindəki 7 illik Uşaq Musiqi Məktəbinin xanəndəlik şöbəsində müəllim işləyir. İfaları rayon musiqisevərləri tərəfindən böyük maraqla qarşılanır və sevilir. Hikmət Şəki Musiqi Texnikumunun muğam şöbəsini bitirib və rayon tədbirlərində, el şənliklərində gözəl ifaları ilə tamaşaçıları məftun edir. Beləcə, atası Mirməhəmməd Malıyevin sənət yolunu uğurla davam etdirir.
Sənətə olan sevgisi, zəhməti və səmimi ifası ilə Mirməhəmməd Malıyev uzun illərdir ki, rayonumuzun mədəni həyatında özünəməxsus yer tutub. Onun ifaları musiqisevərlərin yaddaşında xoş xatirə kimi yaşayır və milli musiqimizin yaşadılmasına dəyərli töhfə olur.
Bu günlərdə Mirməhəmməd Malıyevin 65 yaşı Oğuz rayon Mədəniyyət Mərkəzində böyük təntənə ilə qeyd edildi. Tədbir Mirməhəmməd sevərlərin onun sənətinə olan sevgi və məhəbbətlərinin nümayişinə çevrildi. Bu yubiley tədbirini həm də Mirməhəmməd Malıyevin Oğuzun musiqi həyatında tutduğu əhəmiyyətli yerin təsdiqi kimi dəyərləndirmək olar.
İnanırıq ki, onun yüksək ifaçılıq mədəniyyəti gələcək nəsillər üçün güclü stimul olacaqdır. Hörmətli sənətkarımıza gələcək həyatında sağlıq və yeni sənət uğurları arzulayırıq.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.03.2026)
Oğuzda "Novruz – Azərbaycan xalqının milli bayramıdır" adlı tədbir keçirilib
İmran Verdiyev,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Oğuz təmsilçisi. Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi.
Oğuz rayon MKS-nin 6 nömrəli Bayan kənd kitabxana filialında Novruz bayramı münasibətilə “Novruz – Azərbaycan xalqının milli bayramıdır” başlıqlı ədəbi-bədii gecə keçirilib.
Tədbirdə müxtəlif yaş qrupundan olan kitabxananın fəal oxucuları iştirak ediblər.
Kitabxanaçı tədbirin məqsədi haqqında məlumat verib və “Novruz – Azərbaycan xalqının milli bayramıdır” mövzusu ilə bağlı çıxış edib.
Çıxışda qeyd olunub ki, Novruz Azərbaycan xalqının zəngin maddi və mənəvi dəyərlərini özündə əks etdirən böyük mədəniyyət hadisəsidir. Müasir dövrdə Novruz milli bayram kimi qeyd olunur. Tarixi inkişaf baxımından bu bayramın qədim mədəni köklərə və mənəvi qaynaqlara bağlı olduğu vurğulanıb. Bildirilib ki, keçmişdə olduğu kimi, bu gün də Novruz Azərbaycanda, digər türk dövlətlərində və bir çox qonşu ölkələrdə baharın gəlişinin rəmzi kimi qeyd olunur.
Tədbirə qonaq qismində dəvət olunan Salamova Xəyalə müəllimə də çıxış edərək Novruz bayramının tarixindən, onun zəngin adət-ənənələrindən danışıb.
Daha sonra söz oxuculara verilib. Onlar Novruz mövzusunda məruzələrlə çıxış edib, bayrama həsr olunmuş şeirlər səsləndiriblər.
Tədbirin sonunda Novruz tonqalı ətrafında yallı gedilib, mahnılar oxunub və müxtəlif oyunlar oynanılıb.
Sonda qeyd olunub ki, belə tədbirlərin keçirilməsi gənc nəslə milli-mənəvi dəyərlərimizin, adət-ənənələrimizin aşılanması, onların Novruz bayramının tarixi və mahiyyəti haqqında daha geniş məlumat əldə etməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu cür tədbirlər həm də oxucuların kitaba və mütaliəyə marağının artırılmasına xidmət edir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.03.2026)
Bir obraz yaratdı və hamının sevimlisi oldu
İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
“Ürəyimdən vur, Kələntər dayı, ağrıdır axı...” – Bu sözləri söyləyən gənc və yaraşıqlı Cəlal Azərbaycanın kult filmlərindən birinin –“Yeddi oğul istərəm”in baş qəhrəmanlarından biri idi və bu obrazı canlandıran Ənvər Həsənov on minlərin, xüsusən xanımların simpatiyasını qazanmışdı...
Maraqlı oyun üslubu ilə tamaşaçıların rəğbətini qazanan Ənvər Həsənov eyni zamanda 20-dən çox filmdə ikinci rejissor kimi də fəaliyyət göstərib. Ənvər Həsənovun Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafında xidmətləri dövlətimiz tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Sənətçi 2000-ci ildə “Əməkdar artist”, 2018-ci ildə “Xalq artisti” adlarına, 2023-cü ildə isə Prezidentin fərdi təqaüdünə layiq görülüb.
Ənvər Həsənov 17 avqust 1950-ci ildə Bakıda anadan olub. 7-ci sinfə qədər 190 saylı məktəbdə oxuyan Ənvər sonra Fəhlə Gənclər Məktəbinə keçib. Buna səbəb isə 1965-ci ildə Cəfər Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında Adil İsgəndərovun açdığı kino aktyoru kursuna daxil olması idi. 1969-cu ildə kinoaktyor kursunu bitirib. 1969–1973-cü illərdə M. A. Əliyev adına ADİİ-nun kino və dram aktyorluğu fakültəsində təhsil alıb. 1965-ci ildən "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında çalışıb.
Ənvər Həsənov gənc yaşlarından filmlərə çəkilməyə başlayıb. Xüsusilə o, "Yeddi oğul istərəm" filmində Cəlal, "Dərviş Parisi partladır" filmində Şahbaz, "Babək" filmində Tərxan, "Atları yəhərləyin" filmində Sirac, "Uşaqlığın son gecəsi" filmində Murad və başqa maraqlı obrazlar yaradıb. O, həyat yoldaşı aktrisa Mömünat Qurbanova ilə "Dərviş Parisi partladır" və "Atları yəhərləyin" filmində rol alıb.
Deyir ki, “Allah Adil İskəndərova rəhmət eləsin, mən onun tələbəsi olmuşam. Sevinirəmki, özmüəllimlə 3 filmdə tərəfmüqabiliolmuşam. Əvvəlcə 4 ilkinoaktyorstudiyasındatələbəsiolmuşam, dahasonraisə İncəsənətUniversitetinə daxilolubonunsinfinə düşmüşdüm. Mənigörəndə dediki, “diplomunudünənalmısan, buqədərfilminvar, beynəlxalqkinofestivalındanAzərbaycanabirincikişimükafatını səngətirmisən”, hələ üstəlik, indidə universitetə təhsilalmağagəlmisən? Dedim ki, neyləyim, evdə dedilər ki, mütləq universitet diplomun olmalıdır. Güldü, dedi ki, “yaxşı, gəl otur”.
Adil İskəndərov biz tələbələrə deyirdi ki, olar bilər ki, sizin kinoda rolunuz epizodik, ya ikinci dərəcəli, ya da əsas rol ola bilər, siz heç vaxt onların arasında fərq qoymamalısınız, çünki siz onları qəlbinizdən, daxilinizdən keçirib oynayırsınız. Mən də Adil İskəndərovun bu tövsiyəsini əsas götürdüm. Məni indi Murad, Cəlal, Sirac, Şahbaz bəy kimi çağırırlar, amma mən bu obrazlarımın arasında heç bir fərq qoymamışam, hər biri mənim üçün çox əziz, doğmadır”.
Rejissor kimi "Haray, Xocalım, haray", " Tələ" və Hacı Zeynalabdin Tağıyevdən bəhs edən "Sönməyən çıraq" sənədli filmini çəkib. Azərbaycan kino sənətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə 18 dekabr 2000-ci ildə Azərbaycanın əməkdar artisti, 1 avqust 2018-ci ildə isə xalq artisti fəxri adlarına, 6 may 2023-cü ildə Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülüb.
Çəkildiyi filmlər:
1. Ağ atlı oğlan
2. Arxadan vurulan zərbə
3. Babək
4. Atları yəhərləyin
5.Yeddi oğul istərəm
6. Bəyin oğurlanması
7. Birisigün, gecəyarısı...
8. Bizim küçənin oğlanları
9. Cavad xan
10. Çalış, nəfəs alma
11. Ölüm növbəsi
12. Məhkumlar
13. Qatır Məmməd
14. Dədə Qorqud
15. Dəli Kür
16. Səhərə inan
17. Bəyaz həyat…
2007-ci ildə o, çox ağır qəza keçirdi, başım partladı. Həmin vaxt damarının birini düzgün tikməyiblər deyə, o vaxtdan yuxu üzünə həsrət qalıb, daim başında ağrılar, qulağında səslər olub. Ömrünün son vədələrində bir neçə xəstəlikdən əziyyət çəkirdi, müsahibələrindən birində deyib:
“Vəziyyətim, halım heç deyiləsi deyil. Ömür boyu ayaq üstə, fəaliyyətdə olan, işləyən adam indi gəlib evdə oturub. Xəstəliklər bir tərəfdən, havaların tez-tez dəyişməsi, maqnit qasırğasının olması digər tərəfdən məni tamam haldan salıb. Ağrımayan yerim yoxdur. Beləliklə, oturmuşam evdə, televizora baxıram, qarşımda krossvodlar, vəssalam...
Mən 59 il Azərbaycan filmində çalışmışam, 70 filmdə iştirak etmişəm. Hansı filmə baxırsan mənim adım var. Nə yaxşı da ki, varam. İndi isə heç nə yoxdur, hara baxırsan saqqallılardır. Məni bir neçə dəfə filmə, seriala dəvət edəndə dedim ki, məni bağışlayın, mən o saqqallılarla işləyə bilmərəm. Onlar “taliban”, vəhhabidirlər, ya necə, başa düşə bilmirəm. Həmin saqqallılara baxanda düşünürəm ki, onların əqidələri başqa cürdür, bizim kimi deyillər. Ona görə də evdə oturmuşam, çölə-bayıra da çıxmıram.”
2025-ci ilin yanvarında səhhəti pisləşdiyi üçün xəstəxanaya yerləşdirilib və fevralın 3-ü evə buraxılıb. Ənvər Həsənov 16 mart 2025-ci ildə uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat etmişdir. Bakının Buzovna qəsəbəsindəki ailə qəbiristanlığında həyat yoldaşının məzarı yanında dəfn edilib. 2023-cü ildə mədəniyyət yazarı Vasif Ayanın Ənvər Həsənova həsr olunan "Ənvər Həsənovun xatirələri" və "Ənvər Həsənova vida" adlı kitabları nəşr edilib.
Allah rəhmət eləsin!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.03.2026)
Dəzgah rəssamlığının görkəmli nümayəndəsi
İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
O fərqli idi, daim yeniliyə, novatorluğa əl atırdı. 1960-cı illərdə Azərbaycanın ucqar bölgələrinə səyahət etdi və nəticədə “Vətənim” və “Azərbaycan” adlı rəngli linogravüra silsilələri yarandı. Bu əsərlərdə Naxçıvanın təbiət mənzərələri xüsusi yer tuturdu. 1956-cı ildə Məhəmməd Səid Ordubadinin “Qılınc və qələm” adlı tarixi romanı üçün illüstrasiyalar hazırladı. 1963-cü ildə “Azərbaycan nağılları” kitabı üçün elmi nəşr illüstrasiyalarını yaratdı. Hamısında özünəməxsus bir dəst-xətt duyulurdu...
Bu gün onun anım günüdür.
Maral Rəhmanzadə 1916-cı il iyulun 23-də Bakının Mərdəkan qəsəbəsində zərgər ailəsində anadan olub, O, 1922-ci ildə Bakı şəhərində H.Cavid adına 8 saylı qız məktəbində təhsil alıb. Məktəbdə oxuduğu illərdə "Ana dili" kitabındakı xalq nağıllarına və "Aran köçü" hekayəsinə ilk şəkillərini çəkib. Maral Rəhmanzadə 1930–1933-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Texnikumunda, daha sonra isə 1934–1940-ci illərdə Surikov adına Moskva Dövlət Rəssamlıq İnstitutunda təhsil alıb.
Rəhmanzadə tanınan heykəltəraş və Qazaxıstan Rəssamlıq Akademiyasının fəxri üzvü Vaqif Rəhmanovun böyük bacısıdır.
1940-cı ildə institutu bitirən qrafika ustası Moskvada "Xudojestvennaya literatura" nəşriyyatında işə düzəlir. 1941-ci ildə rəssamın atası repressiyaya məruz qalır, onu xalq düşməni elan edirlər. Altı ay sonra o, Daşkənd həbsxanasında vəfat edib. M. Rəhmanzadə Moskvada işini buraxıb Bakıya qayıtmalı və yaradıcılıq fəaliyyətini burada davam etdirməli olub. Bakıya qayıdan gənc rəssamın elə həmin ildən "Maral Rəhmanzadə" imzalı əsərlər silsiləsi başlanıb.
"Mənim bacılarım"da, "Bizim qızlar"da Azərbaycanın bütün qadınlarının obraz payları var. "Doğma Vətənim", "Azərbaycan" tabloları ölkəmizi ibtidaidən aliyə doğru nüansbanüans vəsf etməkdədir. O, Böyük Vətən Müharibəsi zamanı vətənpərvərlik mövzusunda bir sıra əsərlər yaradıb. Müharibə illərində sovet qadınlarına həsr etdiyi silsiləyə “Xalq könüllüləri”, “Cəbhədə qadınlar”, “Partizan qızı” və “Rabitəçi” daxildir. Digər bir 19 çapdan ibarət silsilə isə cəbhəarxası əmək fəaliyyətinə həsr olunub:
“Təsərrüfatda iş”, “İctimai fəallar” və “Cəbhəçilər üçün çıxış edən aktyorlar”. “Arvadlar ərlərini əvəz edir” adlı əsərində zavodlarda çalışan qadınları təsvir edib. Bu rəsmlər əsasən kömür vurgulu qara akvarellə işlənib.
Yaradıcılığının erkən dövründə çəkdiyi dəzgah rəsmləri silsilələrində də ("Azərbaycan qadını keçmişdə və indi", 1940, "Qadınlar müharibə illərində", 1942) Azərbaycan qadınlarının həyatı öz əksini tapıb. Azərbaycan kəndinin həyatı, doğma təbiətin təsviri onun rəngli linoqravüra silsilələrinin mövzusudur ("Bizim qızlar", "Mənim bacılarım", "Doğma vətənim", "Azərbaycan" və s. (1965–1975)).
1940-cı illərdə Rəhmanzadə bədii ədəbiyyat əsərlərinə illüstrasiyalar çəkib. 1945-ci ildə Xətainin “Dəhnamə” və Zöhrabbəyovun “Odlar yurdu” kitablarını təsvir edib. Xüsusilə “Dəhnamə”də qadın obrazlarının poetik təqdimatına nail olub. O, Xətaini iki illüstrasiyada canlandırıb : biri onun profildən portreti, digəri isə gecə atmosferində qələm tutmuş vəziyyətdə təsviridir.
Eyni illərdə Rəhmanzadə Cəfər Cabbarlının “Qız qalası” və “Gülzar” əsərlərinin də illüstrasiyalarını yaratmışdır. Müharibədən sonrakı dövrdə isə rəssamlıq sahəsində intensiv fəaliyyət göstərmişdir. 1947-ci ildə neft sənayesinə həsr olunmuş 10 əsərdən ibarət “Neft” adlı avtolitoqrafiya silsiləsini ilk dəfə sərgiləmişdir. Bu seriya “Odapərəstlər” ilə başlayaraq neftin çıxarılma tarixinə həsr olunub. Digər əsərlər arasında “Yeni müəssisə”, “Neft buruğunda”, “Vintli nasos” və “Borulara vurulan fontan” yer alır.
1948-ci ildə Rəhmanzadə 10 əsərdən ibarət “Sosialist Bakı” silsiləsini tamamlayıb. Bu silsiləyə sənaye və şəhər mənzərələri, həmçinin “Növbə dəyişikliyi”, “Növbə günü” və “Yeni binanın inşasında” kimi əsərlər daxildir. O, neft mədənlərində işləyən ilk rəssam olub, neftçilərin gündəlik həyatını və Xəzər dənizindəki neft yataqlarını təsvir edib. “Xəzər dənizində” adlı avtolitoqrafiya seriyası yaradıb və 15 rəngli litoqrafiyadan ibarət albom Moskvada nəşr olunub.
1950-ci ildə Rəhmanzadə Cəfər Cabbarlının iki cildlik şeir toplusuna illüstrasiyalar çəkib. “Sevil”, “Almaz” və “Solğun çiçəklər” əsərlərinin personajlarını təsvir edib. Həmin il Mirzə Fətəli Axundovun “Aldanmış kəvakib” adlı tarixi pyesinin illüstrasiyalarını da hazırlayıb. O, həmçinin A.S. Puşkinin “Yevgeni Onegin” və M.Y. Lermontovun “Zamanımızın qəhrəmanı” kimi tərcümə olunmuş nəşrlərin illüstrasiyaları üzərində işləyib.
1950-ci illərin sonunda o, “Bakı” adlı rəngli avtolitoqrafiya seriyası hazırlayıb. Burada şəhər parkları, dənizkənarı neft sahələrinin panoramaları təsvir olunub. “Bakı” silsiləsi 1959-cu ildə Moskvada Azərbaycan ədəbiyyatı və incəsənətinin onilliyinə həsr olunmuş sərgidə nümayiş etdirilib.
Sonrakı illərdə Rəhmanzadə linogravüra texnikasında çalışıb. Onun ilk əsərləri Sumqayıt və Rustavi şəhərlərindəki sənaye və şəhər mənzərələrinə həsr olunub.
Noyabr 2016-cı ildə Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində Rəhmanzadənin rəsmləri, litoqrafiyaları, linogravyuraları, qrafik əsərləri və kitab illüstrasiyalarına həsr olunan sərgi keçirilib.
Əsərləri xarici ölkələrdəki incəsənət sərgilərində (İngiltərə, Fransa, İtaliya, Yaponiya, Avstraliya, Belçika, Suriya, Livan və s.) nümayiş etdirilib. Dəfələrlə Moskvada, Bakıda və Azərbaycanın digər şəhərlərində, eləcə də Şri-Lankada, Kubada və İranda fərdi sərgiləri göstərilib. Əsərləri Tretyakov qalereyası (Moskva), R.Mustafayev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyi, Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyası və s. muzeylərdə, ABŞ və İngiltərədə şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır. "Azərbaycan neft ölkəsidir", "Bizim Xəzərdə" və "Avtoportret" tabloları rəssamın ən məşhur əsərləridir.
Mükafatları
- "Azərbaycan SSR Xalq rəssamı" fəxri adı
- "Azərbaycan SSR Əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı
- Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı
- "Şöhrət" ordeni
- "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni
- "Şərəf nişanı" ordeni
- Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü
Maral Rəhmanzadə 2008-ci il mart ayının 16-da vəfat edib və Mərdəkan qəbiristanlığında dəfn olunub.
Allah rəhmət eləsin!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.03.2026)
Etiraf
Fariz Əhmədov,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Naxçıvan təmsilçisi
Bir zamanlar ələ-ovuca sığacaq qədər kiçik idim. Dünya mənim üçün hələ adını bilmədiyim rəngarəng beşikdən ibarət idi. Mən ağlayır, gülür, əylənir və bu hərəkətlərimlə hər kəsin çöhrəsində təbəssüm yaradırdım. Fəqət bütün bu yaşananların arasında bir şeyin fərqində deyildim: kimin ovuclarında olduğumun, kimin məni qoruduğunun, kimin mənə bir nəfəs qədər yaxın olduğunun.
O zamanlar həyat mənə yalnızca səslər, rənglər, işıqlar və isti bir nəfəsdən ibarət idi. Gözlərimi yumub ağladığım zaman məni nəvazişlə sakitləşdirən bir səs eşidirdim. O səsin içində həlimlik, zəriflik və qəribə bir istilik var idi. Sanki qaranlıqda yanan bir çıraq kimi içimi işıqlandırır, məni bütün qorxulardan və təklikdən alıb öz ağuşuna sarırdı. Ən qəribəsi isə o idi ki, mən o səsi tanımırdım, amma o səs məni tanıyırdı. Mən illərcə o səsin axtarışına düşdüm...
Gecələr yuxumda divlər, xuxanlar görüb dik atılıb qeyri ixtiyari ağlamaq istəyəndə iki isti əl məni sakitcə ovuclarına alaraq sinəsinə sıxıb bərk-bərk qucaqlayırdı. O an mənə elə gəlirdi ki, bütün dünya elə həmin o iki ovucun içindədir. O ovuclarda heç kəsin təmin edə bilmədiyi bir güvən var idi. Ağlayanda o ovuclarda sakitləşir, üşüyəndə o ovuclarda isinir, qorxanda o ovuclarda gizlənirdim. O ovuclarda dünyanın ən güclü adamı hiss edirdim özümü.
Yuxusuz gecələr, sevincli günüzləri əvəzləyərkən mən zərrə-zərrə böyüyürdüm. Addımlayır, söz deyir, yıxılır, durur və həyatı bütün çılpaqlığı ilə tanımağa başlayırdım. Lakin hələ də bilmirdim ki, bütün bu nailiyyətlərin arxasında kim dayanır. Hər dəfə yıxılanda məni qaldıran, qorxanda sakitləşdirən, qarnımı doyuran, üstümü örtən, xəstələnəndə səhərədək başımda dayanıb gözünü belə qırpmayan, hər səhvmidə məni bağışlayan kim idi görəsən. Kim idi əlimi oda uzadanda əlini oda qurban verən? Kim idi gözümü yummayınca yuxuya getməyən? Kim idi hər gözümü açanda və yumanda mənə gülümsəyən?
İllər keçdi, aylar dolandı böyüdükcə həyat əsil simasını göstərməyə başladı mənə. Çətinlikləri gördükcə necə aşılmaz böyük sədlərlə qarşılaşdığımı dərk etməyə başladım. Mən böyüdükcə çətinliklərdə mənlə bərabər böyüdü. Bu hamar, kələ-kötür yolarda çox büdrədim. Bəzən yoruldum, bəzən incindim, bəzən küsdüm. Lakin hər dəfə qaranlıq quyuya düşəndə başımın üstündə bir nur şəfqətli və zərif əllərini mənə uzatdı. O nur heç zaman sönmədi. Mən nə qədər uzaqlaşsam da o işıq məni yenə də tapırdı. Günüzlər yol gedəndə uğurlu yolum, gecələr evə qayıdanda ay-ulduzlu çıraqbanım olurdu.
Mən ömrüm boyumca o nəfəsin hərarəti ilə yuxuya gedib oyanmışam. Sanki hər dəfə təkra-təkrar deyirdi “Qorxma, mən burdayam”! Uğurlarıma ondan çox sevinən kimsə olmadı. Sevincim onun sevinci, kədərim onun kədəri idi. Bəzi şeyləri çox gec anladım. Çox gec başa düşdüm ki, uşaqlıqda məni qoruyan o əllərin qırışları mən böyüdükcə artır, yumşaq və zərif ovucları cadar-cadar olurdu. Mən sevinclə, həvəslə böyüməyə can atdığım hər an fərqində belə deyildim ki, o öz ömrünü mənə qurban verir. Mən yolumu tapmaöa çalışdıqca o arxamca səssizcə dua edirdi.
Həyatıma sevgi ilə və yaxud sevgisiz daxil olan hər kəslə yollarım bir gün mütləq ayrılırdı. Sənsiz yaşamaram deyən hər kəs, mənsiz çox gözəl yaşayırdı. İşıq kimi gördüyüm o adamlar həyatımdan getdikdən sonra işıqları da özləri ilə bərabər sönürdü. Fəqət bir işıq var idi ki, o heç sönmədi. Deyəsən mən doğulandan ölənədək mənə şahidlik edəcəkdi.
Mən o işığın nə olduğunu çox gec anladım. Uşaqlıdan məni ovucunda saxlayan, əzizləyən, sevgiylə bağrına basan, qaranlıqdan qoruyan, mənə sevgini öyrədən, mənə işığın nə olduğunu göstərən o idi. O idi mənə işıq olan, nur olan. Təəssüf ki, çox gec anladım o insanın kim olduğunu. Elə düşünürdüm ki, o həmişə var olacaq. Çünki insan uşaqlıqdan öyrəşdiyi sevgini itirəcəyinə inanmaq istəmir.
Bir gün həyat mənə ən ağır dərsi verdi. Evimiz bir daha əvvəlki kimi isinmədi. Divarlarımız əvvəlki kimi yumşalmadı. O nur xəfifcə sönməyə başladı. O nəvazişli səs xəyali oldu, o nəfəs yuxu oldu. O isti qucaq məni bir də heç zaman bağrına basmadı. İnanıram ki, uzaqlarda olsa da yenə mənə dua edir, yenə məni qarşılıq gözləmədən sevir, xidmət edir.
O təkcə bir insan deyildi, Mənə görə ilk liman, ilk sığınacaq idi. İlk müəllim idi. İlk tərbiyəçi idi. Qəbul olan bütün dualarımın səbəbi idi. O məni qoruyan, qarşılıq gözləmədən sevən fədakar biri idi. O mənə sevgini öyrədən idi. O…Ana idi. O…Mənim Anam idi. Məkanın Cənnət olsun, əziz anam.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.03.2026)
