“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı bu gün və sabah sizlərə Təranə Dəmirin yeni şeirlərini təqdim edəcək.

 

 

BİR DƏ

 

Bir də o sabahlar geri dönərmi,

Bir də açılarmı səhər eləcə?

Bir də yağış-yağış sığallanarmı,

Bir də sevilərmi şəhər eləcə?

 

Üzündən, gözündən nur tökülərmi,

Günəş üzümüzə gülərmi görən?

O dəli sevdalar, dolu sevdalar

Bir də başımıza gələrmi görən?

 

Bir də qayıdarmı o bəxtəvərlik,

Xəyallar quş olub uçarmı bir də?

Sevənlər dənizlə pıçıldaşarmı,

Könlünü sulara açarmı bir də?

 

İpək saçlarımız küləyə dönüb

Gələnə, gedənə naz eləyərmi?

Küskün qəlbimizi ovutmaq üçün

Bir sığal təbəssüm bəs eləyərmi?

 

Dincini alarmı yorğun küçələr,

Bir də sevinərmi daşlar, divarlar.

Təzədən baharı müjdələyərmi

Bu payız adamlar, bu qış adamlar?

 

Bir də o sabahlar geri dönərmi,

Bir açılarmı səhər eləcə?

Bir də yağış-yağış sığallanarmı,

Bir də sevilərmi şəhər eləcə?

 

 

BU QIŞ

 

Yenə töküb qaş-qabağın,

Qaramat yağır üzündən.

Göy geyib, qara bağlayıb,

Hava nə çıxıb özündən.

 

Dilindən də baş açmırıq,

Bir dərdini bilək bunun?

Əlimizdən nə gəlir ki,

Yağış bunun, külək bunun.

 

Küçələr, yollar üşüyür,

Dərə, təpə, dağ ağlayır.

Dəniz ləpə-ləpə küsüb,

Ağaclar yarpaq ağlayır.

 

Hərarəti bir dadımlıq,

Günəşi də bir aldanış.

Baxışından buz tökülür

Nə yaman sərt gəlib bu qış.

 

 

MEDAL-MEDAL

 

Medal-medal oynayırıq haçandı,

Sinəmizdə dingildəyir medallar.

Gündə yüz yol əyilirik, qalxırıq,

Əyildikcə cingildəyir medallar.

 

Sürünürük dərə belə, dağ belə,

Medal-medal yolumuzu azırıq.

Həqiqətin nəfəsini kəsirlər,

Biz də durub medal-medal susuruq.

 

Güc tapmırıq keçib gedək bu səddi,

Bizi qoymur göz açmağa medallar.

Medal-medal aldadırlar adamı,

Başımızı medal-medal qatırlar.

 

Alqış-alqış qıfıllanır dilimiz,

Medal-medal əriyirik beləcə.

Kökümüzə balta çalır medallar,

Medal-medal çürüyürük beləcə.

 

Medal-medal yayılırıq kürsüyə,

Sən bizdəki azara bax, azara.

Alan da biz, satan biz, İlahi,

Medal-medal bazara bax, bazara.

 

Medal-medal oynayırıq haçandı,

Sinəmizdə dingildəyir medallar.

Medal-medal əyilirik,qalxırıq,

Əyildikcə cingildəyir medallar.

 

 

BİR ADƏM ÇIXMADI

 

Bir Adəm çıxmadı, Allah

Bu qədər adam içindən.

Dünyanı hərraca qoyan,

Bu alan, satan içindən.

 

Hərə bir hədyan danışdı,

Sən yatdın, şeytan çalışdı,

Toz qopdu, aləm qarışdı,

Töküldü bu dam, içindən.

 

İynəyə, sapa gəlmədik,

Bizdən Biz yapa bilmədik,

Bir həyat tapa bilmədik

Bu qanın, qadan içindən.

 

Səbrimizə hörükləndik,

Yerdən -yerə sürükləndik,

Yavaş-yavaş çilikləndik,

Qırıldı bu cam içindən.

 

Bir Adəm çıxmadı, Allah,

Bu qədər adam içindən.

Dünyanı hərraca qoyan,

Bu alan, satan içindən.

 

 

VAXTIDI

 

Ha döyünür, ürək dilə çatanmır,

Günlər aya, aylar ilə çatanmır,

Min ildi ki, Günəş yerə çatanmır,

"Ulduz"ların parıldayan vaxtıdı.

 

Ümid köhnə, nağıl təzə,söz təzə,

Sevgi təzə, baxış təzə,biz təzə,

Qulaq batır, hamı verib səs-səsə,

Qarğalaraın qarıldayan vaxtıdı.

 

Yola gəlmir düz yolunu azanlar,

Qanun pozur qanunları yazanlar,

Yaman artıb dost quyusun qazanlar,

Yalanların guruıdayan vaxtıdı.

 

Ömrə-günə balta çalır borc, xərac,

Basabasdı,qovhaqovdu, qaçaqaç,

Meşələrin aslanları acdı, ac,

Tülkülərin nərildəyən vaxtıdı.

 

 

UZANDI

 

Həmişə qaçdım özümdən,

Qaçdıqca yolum uzandı.

Əlimi səmaya açdım,

Açdıqca qolum uzandı.

 

Günahdan günaha batdım,

Batdıqca batdım günaha.

Özümə gücüm çatmadı,

Çatdıqca çatdım günaha.

 

Aldandım Ol yiyəsinə,

Öldüm, ölümdən qayıtdım.

Ocaq çatdım ürəyimdə,

Yandım, külümdən qayıtdım.

 

Heç kimə deyə bilmədim,

İçimdə sözüm qaraldı.

Baxdım ömrümün dalınca,

Baxdıqca gözüm qaraldı.

 

Hər şey özümdə başladı,

Tükəndim,bitdim özümdə.

Əlim heç nəyə yatmadı,

Əl atdım, tutdum özümdən.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(18.02.2026)

 

 

 

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı Şəmil Sadiqin olduqca aktual bir mövzuda yazdığı məqaləsini təqdim edir.

 

Əziz gənclər, şifahi nitq nə qədər vacibdirsə, yazı bacarığı da bir insan üçün bir o qədər həyati əhəmiyyət daşıyır. Çünki yazı sadəcə sözlərin kağız üzərinə düzülməsi deyil. Yazı sistemdir. Yazı  plandır. Yazı düşünə bilməkdir. Yazı fikrin məsuliyyətini üzərinə götürməkdir.

Həyatda diqqət etmisinizsə, yazı bacarığı olan insanlar istənilən sahədə daha tez önə çıxırlar. Səbəbi sadədir: onlar düşüncələrini formalaşdıra, ifadə edə və təqdim edə bilirlər. Mən yazı deyəndə qrammatik qaydaları əzbərləməyi nəzərdə tutmuram. Mən yazı deyəndə insanın öz düşüncəsini yazı vasitəsilə ifadə edə bilməsini nəzərdə tuturam.

Bəli, qrammatik və fonetik biliklər vacibdir. Amma bunlar texniki alətlərdir. Eynilə gözəl xəttin olması kimi. Gözəl xətt yazı bacarığı deyil, qrammatikanı bilmək də yazı bacarığının özü deyil. Yazı bacarığı  düşüncəni strukturlaşdırmaq bacarığıdır.

Həyatda bunu tez-tez görürəm. Biri gəlir, saatlarla danışır, ideyalar verir: “Bunu belə edək, onu belə edək.” Deyirəm: “Çox gözəl. Zəhmət olmasa, bunu yaz, baxaq, sonra həyata keçirək.” Gedir. Və bir daha gəlmir. Çünki yaza bilmir. Danışmaq asandır, yazmaq məsuliyyətdir.

Bu problemi illər əvvəl valideynlərlə görüşlərdə də müşahidə etdim. Şikayətə gəlirdilər, uzun-uzadı danışırdılar, mübahisələr yaranırdı. Sonra bir üsul tapdım. Dedim: “Siz deyin, mən yazım.” Yazmağa başlayanda maraqlı bir mənzərə ortaya çıxırdı. On şikayətdən səkkizi yolda yox olurdu. Çünki yazı düşüncəni süzgəcdən keçirir. Yazı insanı öz fikri ilə üz-üzə qoyur.

Bu gün isə vəziyyət daha da ciddidir. Artıq yazı bacarığı olmayan insanlar çatbotlardan belə istifadə edə bilmirlər. Çünki süni intellekt belə düşünə bilən və düşüncəsini ifadə edə bilən insanla işləyir. Yazmağı bacarmayan insan, əslində, düşünməyi bacarmayan insana çevrilir.

Ona görə də əziz müəllimlər, uşaqların yazı bacarığına xüsusi diqqət yetirin. Onlara daha çox yazdırın. Onların düşünməsinə, ifadə etməsinə şərait yaradın. Çünki dərdini ifadə edə bilməyən insan, gec-tez həyatın kənarında qalır.

Əli cibində göstəriş vermək asandır. Amma fikrini yazmaq, məsuliyyətini daşımaq, icraya keçmək – bu, başqa səviyyədir.

Biz danışan yox, düşünən və yazan nəsil yetişdirməliyik. Əks halda, çox danışan, amma heç nə yarada bilməyən bir cəmiyyətlə üz-üzə qalacağıq.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.02.2026)

 

Varis, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Şair Musa Ələkbərli vəfat etdi. Yox, axtarmayın, siz onun haqqında internetdə elə bir məlumat da tapa bilməyəcəksiniz. Kitab mağazalarında xüsusi tərtibatlı, illüstrasiyalı kitablarına da rast gəlməyəcəksiniz. Çünki o, haqqını ala bilməyənlərdən idi. Bütün ömrünü poeziyaya, şeiriyyata xərclədi, bir vaxtlar xüsusən sevgi şeirləri dillər əzbəri olsa da, çox misrasında Vətən, yurd sevgisi, milli-mənəvi dəyərlər tərənnüm edilsə də qalın divarlı otaqlardakılar onu görməzə gəldilər. Beləcə, yetişdiyi 75 illik yubileyini də sükutla, gözləri yolda keçirəsi oldu. 76-cı baharına isə tam ümidsizliklə qədəm qoydu...

Ağırdır, çox ağırdır, bütün yaradıcılıqları və öz çəkiləri də üstündə Musa Ələkbərlinin bir şeiri qədər gəlməyənlər televizor ekranlarını, radio dalğalarını, qəzet və sayt səhifələrini, tədbir zallarını yağır etdikləri halda bu boyda şair ömrünün bu son illərini haradasa adının bircə kəlmə çəkilməsinin həsrətini çəkdi...

Bir şeirində dediyi kimi...

 

Həmişə belədir, ulu dünyanın,

Ağrısı, acısı mərdə gələcək...

 

Qısaca, yaddaş üçün tərcümeyi-halını vərəqləyək: 

Musa Ələkbərli 1950-ci ilin 25 aprel günü Gədəbəy rayonunun Ataxal kəndində anadan olub. Orta məktəbi Böyük Qaramurad kəndində başa vurub. ADU-nin filologiya fakültəsini bitirib. Sovet dönəmində “Gənclik” nəşriyyatında yeniyetmələr üçün ədəbiyyat redaksiyasının redaktoru vəzifəsində çalışıb.
Ədəbi fəaliyyətə orta məktəbdə oxuyarkən başlayıb. "Pərvanə" ədəbi dərnəyinin rəhbəri olub. Bir neçə tərcümələri var. "Məndən şeir istə", "Ürəyimin işığında", "Bəlkə bir də görüşdük", "Gözlərim yol çəkir", "Aydanım ay işığı", "Gözümdə ağlayan bulud" və s. kitabların müəllifi olub. Bir çox kitaba redaktorluq edib, ön söz yazıb. "Şur" nəşriyyatının direktoru vəzifəsini də daşıyıb.

Vəssalam. Daha heç nə. Burada təltiflər-filanlar görə bilməyəcəksiniz.

Musa Ələkbərlinin ən çox sevdiyim şeirlərindən birinin belə bir bəndi var:

 

Duyğular köhnədir, arzular boyat,

Bu yatan eşqimi harayla, oyat.

Heyif ki, könlünü aldadıb həyat,

Heyif ki, peşiman olub gəlmisən...

 

Elə Musa Ələkbərlinin özünün də könlünü həyat aldatdı. Onun qulağına şairliyin, söz adamının yüksək məqamı barədə dürlü-dürlü sözlər pıçıldadı. O da inandı. Bu məqama yüksəlmək amacında yola çıxdı.

Nə yazıq ki, yoluna daş-kəsək düzdülər...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.02.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Nataliya Tağıyeva 17 fevral 2005-ci ildə xərçəng xəstəliyindən Bakıdakı evində dünyasını dəyişdi. Çəmbərəkənd məzarlığında dəfn edildi. 21 ildir yoxdur. Yratdığı obrazlar, bir də xatirələr qalıbdır özündən sonra...

 

Nataliya Tağıyeva 24 dekabr 1954-cü ildə dünyaya gəlib. 1978-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun aktyorluq fakültəsini bitirib. 1978-ci ildən S. Vurğun adına Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrının aktrisası olub. İlk dəfə səhnədə Rüstəm İbrahimbəyovun "Ultimatum" pyesində gəlin rolunda çıxış edib. Bağırova soyadı ilə də çıxış edib.

 

Rolları:

Xumar ("Şeyx Sənan", H. Cavid), Ziba xanım ("Lənkəran xanının vəziri", M. F. Axundov), Nastasya Filippovna ("İdiot", F. Dostoyevski), Dvoyra ("Qürub", İ. Babel), Azaliya ("Azaliya", İ. Jamiak), Marianna ("İdeal cütlük", A. Popov) və s.

"Azərbaycanfilm"in istehsalı olan "Yarımçıq qalmış serenada", "Onun dəlisov məhəbbəti", "Cin mikrorayonda", "Ailə" və başqa filmlərində çəkilib.

 

Tanınmış aktyor Məbud Məhərrəmov xatırlayır:

O vaxt Nataliyanın xəstəliyi şiddətləndi. O, xəstəliyini bilirdi və əli hər yerdən üzülmüşdü. Xərçəng onun ağciyərini və bir böyrəyini zədələmişdi. Moskvadan bir onkolooq gəlmişdi. Mən Nataliyanın bütün analizlərini göstərdim.

Həkim mənə dedi ki, təcili onu Moskvaya gətirin, onun bir böyrəyini götürəcəyik, bundan sonra iki il normal işləyəcək. Əməliyyat olunandan sonra Nataliya ilə iki il səhnəyə çıxdıq, hətta İsrailə qastrol səfərinə də getdik. Həkim necə demişdisə, elə də oldu.

Ölümünə iki ay qalmış, çox üzüldü, yatağa düşdü. Onda mən tez-tez onun yanına gedirdim, onu ruhlandırmağa çalışırdım. Bir dəfə mənə dedi ki, "bəs sən mənə söz vermişdin ki, məni xilas edəcəksən, indi elə də, niyə eləmirsən?"

Onun son arzusu əlbəttə ki, sağalmaq, xəstəlikdən xilas olmaq idi. Amma təəssüf ki, olmadı. Mən də bu haqda ona heç nə deyə bilmirdim. Çünki bilirdim ki, vəziyyəti çox ağır idi və son günlərini yaşayır.

 

Filmoqrafiya

 

1. Dədə Qorqud (film, 1975)

2. Yarımçıq qalmış mahnı (film, 1979)

3. Onun bəlalı sevgisi (film, 1980)

4. Cin mikrorayonda (film, 1985)

5. Aşkarsızlıq şəraitində... (film, 1986)

6. Ailə (film) (tammetrajlı bədii film)-rol: Sofiya Mixaylovna

7. Etimad telefonu (film, 2001)

8. Bəyaz həyat (film, 2003)

9. Yumurta (film, 2003)

 

Allah rəhmət eləsin !

 

 "Ədəbiyyat və incəsənət"

(17.02.2026)

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun təşəbbüsü, Türkiyə Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin ev sahibliyi, həmçinin  Türk Əməkdaşlıq və Koordinasiya Agentliyinin (TİKA) və Türk Dünyası Fondunun (TDV) dəstəyi ilə təşkil olunan Beynəlxalq Təcrübə Mübadiləsi Proqramı “Türk Bərpa və Konservasiya Laboratoriyaları Şəbəkəsi” öz işinə İstanbulda davam etdirib.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondundan verilən məlumata görə, yeddi fərqli ölkədən gələn mütəxəssisləri Ankara və İstanbulda bir araya gətirən layihə: arxeometriya, memarlıq abidələrinin mühafizəsi və sualtı arxeologiya kimi sahələrdə Türkiyənin malik olduğu texniki təcrübəni iştirakçı ölkələrlə bölüşməyi hədəfləyib.

Proqram çərçivəsində Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Türkiyə, Özbəkistan, Macarıstan və Türkmənistandan qatılan mədəni qurum nümayənələri, tədqiqatçı-alimlər, ekspertlər məruzələrlə çıxış edərək Türk irsinin qorunması ilə bağlı təcrübələrini iştirakçılarla bölüşüblər.

Proqram Ümraniyədəki tarixi Həkimbaşı Ov Köşkündə təşkil edilən işçi seminar və sertifikatların təqdimetmə mərasimi ilə başa çatıb.

Bağlanış mərasimində çıxış edən Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Aktotı Raimkulova proqramın Türk dünyasında mədəni irsin qorunması sahəsində peşəkar əməkdaşlığın gücləndirilməsi baxımından mühüm platforma olduğunu vurğulayıb. O bildirib ki, bərpa və konservasiya laboratoriyaları memarlıq abidələrinin, tarixi artefaktların və ümumi mədəni yaddaşın qorunmasında mühüm rol oynayır və bu kimi təşəbbüslər türk dünyasında davamlı əməkdaşlıq üçün dayanıqlı zəmin yaradır.

Fondun prezidenti həmçinin Türkiyə Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinə, TİKA-ya, Türk Dünyası Fonduna və proqramın həyata keçirilməsinə töhfə verən bütün tərəfdaşlara təşəkkürünü ifadə edib, bu cür layihələrin gələcəkdə də davam etdirilməsinin vacibliyini qeyd edib.

Tədbirdə TDV Himayəçilər Şurasının sədri Nabi Avcı, Türkiyə Respublikası Mədəniyyət və Turizm nazirinin müavini Gökhan Yazgı,  Türk dünyasının müxətlif guşələrindən mədəni irs ekspertləri, Türkiyədə akkreditə olunmuş diplomatik korpus nümayəndələri və media təmsilçiləri iştirak ediblər.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.02.2026)

 

 

Əkbər Qoşalı, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının redaktoru

 

İndi sanki, dövlətlər sərhədləri ilə birgə, talelərini də yenidən cızır. Elə bil dünya xəritəsi kağız üzərində cızılmır, data axınlarında dəyişir; eləcə də, sərhədləri tanklarla yarmırlar, fiber-optik kabellərlə yarırlar... Yəni, qələbələr təkcə cəbhədə qazanılmır, onun bur ünvanı sa server otaqlarıdır.

Bəli, Azərbaycan XX yüzildə enerji ölkəsi kimi formalaşdı; budur, XXI yüzilin ikinci rübündə isə Azərbaycan enerji üzərində qurulan rəqəmsal güc mərkəzinə çevrilmək iddiasındadır.

 

Son 20 ildə generasiya gücünün iki dəfə artaraq 10 min meqavata çatması, üstəlik ən azı 2 min meqavat istifadə olunmayan ehtiyatın mövcudluğu gələcəyin data mərkəzləri üçün hazır enerji bazasıdır.

Süni intellekt, böyük həcmli məlumatların emalı, bulud infrastrukturu – bunlar böyük enerji tələb edir. Azərbaycan isə enerji təminatını artıq iç təhlükəsizlik məsələsi səviyyəsindən çıxarıb strateji üstünlüyə çevirib.

Enerji göndərən ölkə olmaq başqa məsələdir, enerjini rəqəmsal gücə çevirə bilən ölkə olmaq tamam başqa...

Deyirlər, coğrafiya – taledir, amma çağımızda o, idarəolunan tale kimi səciyyələndirilməkdədir.

Azərbaycanın coğrafiyası tarix boyu həm sınağımız, həm üstünlüyümüz olub. Bəli, Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirədə vurğuladığı kimi, coğrafiya bizdən asılı olmasa da, ondan necə istifadə etmək tamamilə bizim seçimimizdir.

Asiya ilə Avropanın kəsişməsində yerləşmək, Quzey–Güney dəhlizinin üzərində dayanmaq daşıma və enerji tranziti olmaqdan irəli, fiber-optik magistralların da mərkəzi olmaq deməkdir.

Neft-qaz kəmərlərinin çəkildiyi marşrutlarda fiber xətlərin də yerləşdirilməsi uzaqgörənlik idi. İndi isə məsələ həmin infrastrukturu yeni tələblərə uyğunlaşdırmaq, Gündoğarla Günbatar bağlantılarını daha da gücləndirməkdir.

Belə deyək, gələcəyin İpək Yolu – məlumat yoludur.

Son 20 ildə Azərbaycan iqtisadiyyatına 350 milyard dollardan çox yatırım qoyulması – yalnız kapital axını sayılmaz, biz ona güvən kapitalı da deyə bilərik.

Neft anlaşmaları necə imzalanıbsa, eləcə də icra olunur. Xarici yatırımlar qorunur. Qanun işləyir. Dövlət sözünə yiyə durur.

Bax, bu reputasiya rəqəmsal dünyada da əsas aktivdir. Transmilli texnoloji şirkətlər üçün siyasi sabitlik, hüquqi təminat və strateji baxış əsas şərtdir. Azərbaycan artıq bu üçlü formulu sübut edib.

Ayrıca, biz, eyni vaxtda Avropa Birliyinə üzv 10 ölkə, ABŞ və Çinlə strateji tərəfdaşlıq formatında işləyən nadir ölkələrdənik.

Bu balans isə diplomatik uğurun rəqəmsal imkana dönüşdürülməsi deməkdir.

Amerikanın böyük fondları ilə əməkdaşlıq, Azərbaycan Dövlət Neft Fondunun qlobal maliyyə şəbəkəsində mövqeyi, aparıcı texnologiya şirkətləri ilə qurulan təmaslar – bütün bunlar rəqəmsal transformasiyanın maliyyə və texnoloji dayaqlarını gücləndirir.

Necə deyərlər, geosiyasi memarlıq dönəmindəyik.

Prezidentin müşavirədə ən diqqətçəkən ismarıclarından biri dövlət idarəçiliyində süni intellekt tətbiqinin genişləndirilməsi idi. – Analitika, risk qiymətləndirməsi, qərar modelləşdirməsi – bunlar idarəetmənin yeni normalarıdır. Ölkəmiz bu prosesdən qıraqda qala bilməz. O cümlədən “mygov” platformunun vahid mərkəzə çevrilməsi ideyası dövlət xidmətlərinin pərakəndəlikdən sistemliliyə keçidini ifadə edir. Vətəndaş, belə deyək, bir qapıdan girməli, bütün xidmətləri oradan almalıdır. Dövlət isə öz içində koordinasiyalı işləməlidir. – “Rəqəmsal dövlət” – idarəetmə mədəniyyətinin transformasiyasıdır.

Ən kritik məqamlardan biri olaraq kadr hazırlığıdır.

Ali məktəblərdə süni intellekt, kibertəhlükəsizlik, data analitikası üzrə ixtisasların gücləndirilməsi, başqa ölkələrə göndərilən tələbələrin prioritet ixtisas istiqamətləri üzrə seçilməsi, hətta orta məktəblərdə ilkin rəqəmsal savadlılığın artırılması – bu, onilliklərin planıdır.

Necə deyərlər, rəqəmsal suverenlik kadrla başlayır.

 

Biz 44 günlük Zəfərlə hərbi-siyasi suverenliyimizi möhkəmləndirdik. İndi isə rəqəmsal suverenlik mərhələsinə qədəm qoyuruq.

Enerji ölkəsindən data ölkəsinə keçid milli inkişaf fəlsəfəsinin transformasiyası olaraq, təkcə iqtisadi model dəyişikliyi sayılmamalıdır.

Beləliklə, müstəqil Azərbaycan artıq öz seçimini edib:

coğrafiyanı fürsətə, enerjini rəqəmsal gücə, diplomatiyanı texnoloji tərəfdaşlığa çevirir.

Bu, yeni arxitektura quruculuğudur.

XXI yüzilin Azərbaycanı neft platformlarından sonra data platformları ilə tanınmağı haqq edir.

DÖVLƏTİMİZ ZAVAL GÖRMƏSİN!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.02.2026)

Harun Soltanov, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Səhər oyanıram. Nə olsun ki, saat gecənin dördü olub? Bədənim ağırlaşıb və yatağdan düşmək istəmir. Oğurlana-oğurlana aynanın qarşısına keçirəm. İçimdən keçir ki, "Bu gözlər kimindi? Bu əllər, bu çillər nəyə gərəkir?" Əllərimə baxıram. Onları tanıyıram, amma sanki kimsənin uzun müddət əvvəl mənə hədiyyə etdiyi bir cüt əlcəkmiş kimi gəlir. Onları istifadə edirəm, amma tam olaraq "mənim" deyillər...

 

Bir hiss gəlir ki, sanki bu bədənə sığmıram. Sanki bütün gecə boyu ruhum bir yerə uçub, səhər geri qayıdıb bu sümük qəfəsə daxil olmağçün mübarizə aparır. Bu, bədən həsrətidir. Özümə tam olaraq qayıdıb, bu əllərə, bu bədənə tam yerləşmək istəyirəm. Amma elə bil bədənim məndən gizlənir. O, ayrı bir dünyada yaşayır, mən isə onun içində sıxılıb qalmışam. 

 Sonra, günorta. Bir fincan çag aparıb iş yerimdəki siqaret köşkünə söykənirəm. Birdən... hər şey dayanır. Maşınların səsləri, öz fikirlərim, hər şey uzaqlaşır. İçimdə boş, geniş, amma elə də acıqlı bir yer açılır ki.. Sanki bir evdə oturub, yad bir evin xatirəsini çəkirsən. Həmin evi heç görməmisən, amma onu tanıyırsan. Ürəyin ora çəkilir lap. Bu, can həsrətidir. Sanki ruhum, bu səs-küylü, bu rəngli dünyada, öz unudulmuş dilində danışır.... "Burada evim yoxdur. Mən başqa bir yerdənəm."

 Bədən həsrəti bir yoldaşlıq istəyidir. Birinin sənin əlindən tutub, "Gəl, burdayam, sən də burdasan" deməsidir. Can həsrəti isə tam tənhalıqda dərin bir birlik istəyidir. Elə bir birlik ki, heç bir "sən" və "mən" qalmasın. Yalnız "O" qalsın.

Gecə yuxudan əvvəl, bu ikisi qarışır. Yəni, indiki vəziyyətdə. Bədənim yorğun, yatağa uzanır və eşidilmək istəyir. Bu, cisim həsrətinin son çağırışıdır. Amma gözlərimi yumduqda, qaranlığın içinə düşürəm və orada, daha böyük, daha sakit bir qucağın olmasını daha doğrusu onun məni qəbul etməsini arzulayıram. Bu da, can həsrətinin pıçıltısıdır.

 Deməli, mən bu iki həsrət arasında həyat keçirirəm. Biri məni bu dünyaya, çay fincanına, sevgilimin isti çiyninə bağlayır. O biri məni boşluğa, səssizliyə, sonsuzluğa çəkir. Biri "qal" deyir, o biri "qayıt".

 Bəlkə də, həyatın mənası da bu ikisini inkar etmək deyil, onların hər ikisi ilə eyni zamanda yaşamağı öyrənməkdir. Bir stəkan çayın istiliyində həm bədənini, həm də canını qızdırmaq. Bu qəlbin içində həm sevdiyini insanı, həm də bütün bir kainatı hiss etmək.

 Və heçnəyə baxaraq Xaliqi hiss etmək...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.02.2026)

 

Şəfa Vəli, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Günay Müzəffər üçün

         Yıxıla-dura gəlib çatmışdı külək. Çırpılmışdı pəncərənin çərçivələrinə, acığını şüşədən çıxmışdı; elə silkələmişdi ki, çilik-çilik olub tökülmüşdü döşəməyə. Hərçənd, özünün də böyür-başı sıyrıq-sıyrıq olmuşdu...

         Çata bilmişdi amma içəriyə-yaydan buracan həsrətini çəkdiyi ətirşahın yanına. Ətirşahı susqun görmüşdü... Sıyrıqlarındakı acışığı, təngiyən nəfəsini dürtüşdürmüşdü sevdiyi üçün keçirdiyi nigaranlığın arxa cibinə. Dolam-dolam dolanmışdı ətirşahın başına. Bir həyəcan pırıltısı da yox idi sevdiyinin canında...

         Axırda dilə gəlmişdi:

         -Gedimmi?

         Ətirşah cavab verməmişdi. Külək hiss etmişdi ki, ürəyinin lap dərinliyində cırnamağa başlayır. Tez də zehnindən asılan yelləncəyin ipləri tərpənmişdi: “Hövsələli ol... Sevilən nazlı olar...”  Köksünü ötürüb demişdi:

         -Bəlkə, gec gəldim deyə küsmüsən?

         ...Səssizlik...

         -Bağışla desəm?

         ...Sükut...

         Cırnamaq böyüyüb hikkəyə çevrilirdi anbaan...

         -Bura bax! Səndən ötrü neçə aydır açılmayan pəncərənin o üzündə özümü döyürəm!  Açılan kimi, özümü çatdırdım yanına! Bax-bax, sıyrıqlarıma bax! Hələ səndən ötrü şüşə qatili də oldum! Üzümə baxmağın o yana, dilucu bir söz də demirsən! Belə sevgili olar?!

         Ətirşah azacıq yırğalandı, kinayə ilə gülümsədi:

         -Dilə gələn edilənlər fədakarlıq deyil... Fədakarlıqsa, sevgi deyil...

         ...Ev sahibi əlində yeni şüşə və təmir alətləri pəncərəyə yaxınlaşanda küləyin ağlında bircə şey vardı: vaxtında özünü boş çərçivədən eşiyə atmaq...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.02.2026)

 

 

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Güney Azərbaycan Poeziyası Antologiyası layihəsində Təbriz təmsilçimiz Əli Çağlanın növbəti təqdim etdiyi şair ABŞ-da mühacirətdə olan Məhəmmədrza Ləvayidir.

 

Məhəmmədrza Ləvayi

Çikaqo

 

 

QORXURAM

 

Qorxumdan tez-tez içirəm

Vətəni içib qusuram tez-tez qürbətdə

Şəhər keflənir

Ayaqqabılarımın ürəyi bulanır

Dörd yanım yaman boşalıb

Yoldaşlarımı öldürdülər

Və məzarlarını mənim şeirlərimdə qazdılar...

 

Yamandan yaman qorxuram

Hər külüng səsini eşitdiyimdə Fərhad oluram

Hər körpü gördüyümdə Domrul oluram

Adım səsləndiyində əllərimi qaldırıb təslim oluram

Polislər xalqımdan daha çox məni səslədilər...

 

Yatmaqdan qorxuram

Yatarsam səni sevməkdən qırıla bilərəm

Heç bir evdə rahat deyiləm

Hər bir ev bir iqtidar müxalifət savaşıdır

Pəncərələr ziyalı, divarlar diktator...

 

Yatarsam dağları itirə bilərəm, ceyranlığını itirə bilərəm

İkimiz də dağları yaxşı bilirik

Ovçuları atlamaq üçün

Çox ceyran olmalısan o dağlarda...

 

Nə yazıq ki, o dağların ətəyində

Toplum

Başını baltanın sinəsinə qoyub yatan meşə...

 

Qorxuram

Oturub-durduğumuz yerlərdən qorxuram

Cəhalət ilə cəsarəti ayırd edə bilmədiyimiz dönəmdəyik

Kəpənək qurbağanın dilini çiçək sanar...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.02.2026)