(İmamverdi İsmayılovun “LABİRİNT” povesti üzərinə kulturoloji-fəlsəfi düşüncələr)

Əkbər Qoşalı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının redaktoru

Yolunu azarsan, yol səni səslər,

Nəsə itirərsən, ol səni səslər;

Hər sözü çevirib söz etmək olmur,

Qəlb kədəri gəzər, dil qəmi səslər…

Çox qədim qatlara gedib çıxan, həm mifoloji, həm memarlıq, həm də fəlsəfi anlam yükü daşıyan bir anlayış var – biz də ona etimolojisinə uyğun şəkildə “labirint” deyirik.

“Labirint” sözü qədim yunan dilindəki labýrinthos (λαβύρινθος) formasından gəlir. Bu söz əsasən Girit (Krit) adasındakı ünlü mifoloji tikili – Minotavrın saxlandığı dolaşıq keçidlər (dolaşıq yol) sistemi ilə bağlı işlənib.

Yunan mifologiyasına görə Kral Minos, memar Dedal və yarı insan-yarı öküz Minotavr çevrəsində formalaşan “labirint” anlayışı sonradan (demək olar) bütün dillərə yayılıb.

Bir çox alim “labirint” sözünü “labrys” adlanan qədim Krit ikibaşlı baltası ilə bağlayır.

Bu halda labyrinthos – “labrys evi”, “ikibaşlı balta məbədi” kimi anlaşılır.

Çünki Krit-Mino mədəniyyətində “labrys” qutsal hakimiyyət və ritual simvolu idi. Yəni ilkin mərhələdə “labirint” dini-məbəd kompleksi, qutsal keçid sistemi, gizli törən məkanı anlamı daşıya bilərdi.

Bəzi araşdırmaçılar isə sözün yunanlardan da öncə Anadolu, Lidiya yaxud Mino dillərinə aid olduğunu düşünür. Yəni yunanlar sözü hazır şəkildə mənimsəmiş ola bilər.

Bax, bu halda “labirint” indo-avropadan daha çox, qədim Aralıq dənizi təməl qatına aid termin sayılır.

Başlanğıcda fiziki dolaşıq tikili demək idi; sonralar isə insan şüuru, həyat yolu, mistik sınaq, daxili axtarış, mənəvi dolaşıqlıq anlamlarını qazandı.

Bu gün “labirint” artıq memarlıq terminindən çox, psixoloji, fəlsəfi, kulturoloji metafordur.

Qədim labirintlərdə məqsəd həmişə “çıxış(ı) tapmaq” olmurdu.

Bəzən insanı sınaqdan keçirmək, yönünü itirmək, mərkəzə çatdırmaq, “özünü tapmaq” məqsədi daşıyırdı. – Bir növ, türk-islam çiləxanası kimi…

Bu anlamda labirint “azmaq məkanı”ndan çox, “içə enmə modeli”dir – desək, qüsur olmaz.

Elə buna görə də çağdaş ədəbiyyatda “labirint” çox vaxt insanın iç dünyası, yaddaşı, vicdanı, qorxuları, zaman içində itib-batması

üçün metafor kimi işlədilir.

Milli Məclisin üzvü, yazıçı-publisist İmamverdi İsmayılovun yeni povestində də “Labirint” məhz bu ikinci – fəlsəfi-kulturoloji qatla işləyir...

Bəli, insan bəzən şəhərdə azmır;

insan bəzən meşədə də azmır;

insan ən çox öz içində azır…

Və bu elə səssiz baş verir ki, çox vaxt heç özü də hiss etmir…

Bir gün anlayırsan, qapılar yerindədir, divarlar yerindədir, adamlar yerindədir – amma… ruh öz yerində deyil…

İmamverdi İsmayılovun “Labirint”i məhz bu daxili yersizliyin, mənəvi koordinatsızlığın, çağdaş insanın görünməyən ruhi dağınıqlığının bədii xəritəsi kimi gəldi mənə.

Bu əsəri “bir ölüm haqqında povest” adlandırmaq azdır, məncə – əslində, bu, ölümə yaxınlaşan insanın yox, həyatdan uzaqlaşan insanın mətni deyilmi?..

Çünki insanın ölümü birdəfəlik olur; amma labirint daşdan yox, düşüncədən qurulanda insanın içdən aşınması illərlə davam edir.

Yuxarıda vurğuladığımız kimi, qədim çağlarda labirintin məqsədi çıxışı gizlətməkdən savayı, bəzən insanı öz mərkəzinə çatdırmaq da ola bilirdi.

İmamverdi İsmayılovun povestində də labirint daşdan tikilən memarlıq deyil, əlbəttə; burada labirint yaddaşdır, vicdandır, qorxudur, şübhədir, insanın özündən uzaq düşməsidir.

Çağdaş insanın ən böyük faciəsi də onun küçədə yox, düşüncəsində azması sayılmırmı?.. – Telefon susmur, ekran sönmür, xəbərlər bitmir, təlaş tükənmir…

İnsan daim görünməyən təhlükə hissi ilə yaşayır sanki… Sanki həyat yox, uzun sürən fövqəladə vəziyyət davam edir.

“Labirint” məhz bu mənəvi gərginliyin povesti olmanın ədəbi-bədii yükünü daşıyır, məncə...

Müəllif bundan öncə

“Bayquş və qarovulçu”nu yazmışdı; indi budur “Labirint” hər yandan görünür: müəllifin neçə həmkarını bu barədə danışan gördüm; neçə qəzetdə, saytda “Labirint” haqqında rəy gördüm; gördüm, akademiklər, professorlar oxuyub, rəy yazmaq qərafına gəlib…

İmamverdi İsmayılovun ötən il geniş rezonans doğuran “Bayquş və qarovulçu” hekayəsində gecənin səssizliyi içində vicdanın səsi duyulurdu. – Orada qaranlıq çöldəydi. Budur, “Labirint”də isə qaranlıq artıq insanın içinə köçüb.

Öncəki hekayədə qarovulçu sanki zamanın keşiyini çəkirdi, bayquş isə gecənin mistik bilgəsini xatırladırdı.

Müəllif o hekayədə insanla təbiət, qorxu ilə intuisiya, gecə ilə yaddaş arasında görünməyən bağlar qururdu.

“Labirint”də isə… artıq keşiyini çəkmək mümkün deyil… Çünki təhlükə qapının o tayında yox, insanın beyninin içindədir.

Əgər “Bayquş və qarovulçu” vicdanın gecə səsləri idisə,

“Labirint” çağdaş insanın içərisindəki uğultudur.

Birində insan qaranlığa baxırdı; digərində qaranlıq insanın özünə baxır…

Burada insan ölümdən yox, yaşaya bilməməkdən qorxur… – Əsərin ən ağır qatlarından biri bu olsa gərək…

Adam ev tikir – yaşamağa vaxt tapmır…

Pul qazanır – rahatlıq tapa bilmir…

Bala böyüdür – onunla danışmağa zamanı olmur…

Ömrünü təhlükəsizlik üçün xərcləyir – amma heç vaxt özünü təhlükəsiz hiss etmir…

Müəllif bu paradoksu sakit, pafossuz, amma təsirli şəkildə göstərir.

“Labirint”dəki (və labirintdəki!) insan öz faciəsinin fərqindədir… ancaq çıxış yolunu tapa bilmir. Ən ağrılı məqam isə bu deyilmi məgər?..

Necə deyərlər, bəzi labirintlərin xəritəsi olmur…

Burada bir vurğulama etmək istəyirəm: İmamverdi İsmayılovun dili xalq nəfəsinin çağdaş ritmi ilə “danışır”. – Bu povestin uğurlarından biri də dildir.

Müəllifin dili süni “ədəbi görünmək” təşəxxüsündən uzaqdır; yazıçının dili kitab rəfindən gəlmir – onun gəldiyi yer həyatın içidir… Bax, orada yas yeri var, çayxana nəfəsi var, kənd axşamı var, yorğun adamların susqunluğu var…

Bu bədii ovqat, bu daxili ritm Azərbaycan nəsrində bizə müəyyən mənada İsmayıl Şıxlının ağır kişilik səssizliyini, Sabir Əhmədlinin iç ağrısına çevrilmiş həyat fəlsəfəsini, Mövlud Süleymanlının mifləşən kənd yaddaşını, çağdaş qatdasa Aqil Abbasın həyatın içindən gələn sərt və təbii danışıq enerjisini xatırladır.

İmamverdi İsmayılov bu xəttin içində belə daha çox insanın iç səsini, görünməyən ruhi çatlarını, çağdaş adamın səssiz daxili uğultusunu yazır.

Elə buna görə də (təzadlı çıxmasın) onun qəhrəmanları danışmaqdan çox düşünür, düşünməkdən çox susur, susduqca isə oxucunun içində böyüyür…

İmamverdi İsmayılov xalq danışıq ritmini çağdaş psixoloji nəsrlə birləşdirə bilir.

Bu hər yazıçıya nəsib olurmu?

Xalq dili burada folklor elementi olmaqdan çıxır – milli yaddaşın sağ qalma forması olaraq şəkillənir.

Əslində, bu povest bir insan haqqında olmaqdan irəli – bir dönəm haqqındadır.

Özü də, söhbət bir ölkədən, bir bölgədən getmir; günümüzdə dünyanın sürəti, kapitalist həyatın yorğunluğu, güvənsizliyin gündəlik hala çevrilməsi, mənəvi dayaqların zəifləməsi – bunların hamısı əsərin görünməyən fonudur.

Uzun sözün qısası, çağdaş insan öz ruhundan uzaq düşüb.

Qədim labirintlərdə insan mərkəzi tapmaq üçün dolaşırdı.

Bugünkü insan isə çox vaxt özünü tapmaq üçün…

Ancaq insan dünyanı kəşf etdikcə özünü itirir. – Çağdaş dönəmin ən böyük paradoksu bu olmasın?..

“Labirint”i məhz bu itkinin bədii salnaməsi sayanlar haqsızdırmı?

Hər insanın içində çıxışı çətin bir yol var. – Əsəri bitirəndən sonra bunu bir qırağa yazmış olursan…

İnsan bəzən bütün ömrünü həmin yolu axtarmağa sərf edir.

Bəzən də… özündən çıxa bilmir.

Dedilər yol getsən, yorulmaq qalar,

Elə oturub da, qocalmaq olar…

Dəli arzularla bacarmaq olar,

İlahi, sən məni özümdən çıxart…

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.05.2026)

Nail Zeyniyev,

“Ədəbiyyat və İncəsənət portalının Ədəbiyyat şöbəsi

Bir vaxtlar musiqi seçimi real bir seçim idi. İnsan müxtəlif mənbələrdən müxtəlif şeylər eşidir, öz zövqünü yavaş-yavaş formalaşdırırdı. Bu proses vaxt alırdı, amma nəticəsi fərdi idi. İndi isə alqoritmlər sənin üçün seçir. Dinlədiklərinə baxır, sevdiklərini analiz edir, sonra sənə oxşar şeylər göstərir. Dairə tədricən daralır. Zövq formalaşmır, yalnız güclənir.

Kütləvi mədəniyyət anlayışı yeni deyil. Sənaye cəmiyyətiylə birlikdə doğdu. Eyni mahnıları eşidən, eyni filmlərə baxan, eyni kitabları oxuyan böyük kütlələr. Bu ortaqlıq bəzilərinin fikrincə mədəniyyəti demokratikləşdirdi. Bəzilərinin fikrincə isə onu kasıblaşdırdı. Fərdi ifadəni standart istehsalla əvəz etdi.

Azərbaycanda bu proses özünəməxsus bir şəkildə gedib. Sovet dönəminin mədəniyyəti ideoloji olaraq kütləvi idi. Hamı eyni şeyə maraq göstərməli idi. Fərdilik şübhəli sayılırdı. Müstəqillikdən sonra bu zorla kütlələşdirmə sona çatdı. Amma onun yerini iqtisadi kütlələşdirmə aldı. İdeolojiyi kommersial əvəz etdi. Nəticə isə yenə eyni bir şeyə bənzəyirdi.

Fərdi zövqün nə olduğu sualı burada vacibdir. Fərdi zövq yalnız əksəriyyətin sevmədiyini sevmək deyil. Bu, öz içindən gələn estetik reaksiyaların fərqinə varmaqdır. Bu fərqinə varma isə müqayisə tələb edir. İnsan müxtəlif şeylərə məruz qalmalıdır ki, hansına həqiqətən reaksiya verdiyini hiss edə bilsin. Kütləvi mədəniyyət bu müqayisə imkanını azaldır. Hamıya eyni şey göstərəndə fərqi görmək çətinləşir.

Musiqidə bu problem çox aydındır. Dünya miqyasında ən çox dinlənilən mahnıların böyük hissəsi eyni ritm qəlibləri, eyni melodik hərəkətlər üzərinde qurulub. Bu bir təsadüf deyil. Rəqəmsal platformalar hansı elementin daha çox dinlənilməyə yol açdığını analiz edir, prodüserlərə göstərir. Prodüserlər o elementləri istifadə edir. Nəticədə çox sayda oxşar mahnı var. Qulaq bu oxşarlığa alışır. Fərqli şeyi artıq narahat edici tapır.

Azərbaycanlı dinləyicinin bu prosesdəki yeri maraqlıdır. Yerli musiqi bazarı qlobal kütləvi mədəniyyətin təzyiqi altında öz xüsusiyyətlərini müəyyən qorumağa çalışır. Muğam elementi müasir pop mahnılara qatılır. Bu qarışıq bəzən özünəməxsus bir şey doğurur, bəzən isə hər iki elementin zəifləməsinə gətirib çıxarır. Bu gərginlik hələ həll olunmayıb.

Vizual mədəniyyətdə də eyni tendensiyanı görmək mümkündür. Sosial medianın estetikası getdikcə standartlaşır. Bütün dünyada oxşar filtr, oxşar kompozisiya, oxşar rəng palitrası. Bu standartlaşma bir estetik dil yaradır, amma eyni zamanda onu kasıblaşdırır. Hamı eyni gözəllik anlayışına doğru sürünür.

Amma kütləvi mədəniyyət fərdi zövqü tamamilə məhv edə bilməz. Çünki insan aktivdir. O, yalnız qəbul etmir, seçir. Bəzən kütləvi mədəniyyətin içindən çıxmağı seçir. Alternativ axtarır. Bu axtarış onu başqa bir yerlərə aparır. Kütlənin maraq göstərmədiyi sahələrə. Həmin sahələrdə tapılan şeylər çox zaman daha dəyərlidir.

Fərdi zövqün qorunması üçün şürlü bir müqavimət lazımdır. Bu müqavimət həmişə kütləni rədd etmək deyil. Kütlənin təklifini qəbul etmədən əvvəl özünə soruşmaq deməkdir: bu mənə nə verir? Bunu mən seçirəm, yoxsa mənə seçdirilib? Bu sadə sual fərdi zövqü canlı saxlayan ən güclü vasitədir.

Kütləvi mədəniyyət fərdi zövqü tam məhv etmir. Onu zəiflədə bilir, sıxışdıra bilir, görünməz edə bilər. Amma yox edə bilmir. Çünki insan içindəki həqiqi estetik reaksiya heç vaxt tam susdurula bilmirr. O reaksiya bəzən gözlənilməyən bir anda üzə çıxır. Bir mahnıda, bir rəsmdə, bir misrada. O an fərdi zövq kütlənin səsindən daha yüksək danışır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.05.2026)

Nemət Tahir,

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

10 may 2026-cı il tarixdə Ağdam Rayon İcra Hakimiyyətinin və YAP Ağdam rayon təşkilatının birgə təşkilatçılığı ilə Ulu öndər Heydər Əliyevin anadan olmasının 103 illiyinə həsr olunmuş tədbir keçirilib.

Rəsmi və bədii hissədən ibarət tədbirdə Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Vaqif Həsənov, YAP Ağdam rayon təşkilatının sədri Mansur Quliyev, hüquq mühafizə orqanlarının, idarə, müəssisə və təşkilatların rəhbərləri, şəhid ailələri, qazilər və ictimaiyyət nüməyəndələri iştirak etmişlər. Tədbir iştirakçıları əvvəlcə Ulu öndər Heydər Əliyevin mərkəzi meydanda ucaldılmış abidəsini ziyarət etmiş, önünə gül dəstələri düzmüşlər. Ağdam Muğam Mərkəzində baş tutan rəsmi hissədə iştirakçılar Ulu öndərin müxtəlif vaxtlarda Ağdam rayonuna etdiyi səfərlərdən bəhs edən foto və  kitab sərgisi ilə tanış olub, daha sonra Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə tədbir açıq elan edilib. Əvvəlcə Ulu öndərin həyat və siyasi fəaliyyətinə həsr edilmiş “Xalqa həsr olunmuş ömür” adlı filim tədbir iştirakçılarına nümayiş etdirilmişdir. Ümummilli lider Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyəti haqqında məruzə ilə çıxış edən Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Vaqif Həsənov Ulu öndərin öz xalqını zamanın mürəkkəb tarixi-siyasi sınaqlarından uğurla çıxarmasından və ardıcıl mübarizə apararaq onu müstəqilliyə qovuşduran qüdrətli şəxsiyyət olmasından söhbət açmış, Azərbaycan xalqının yeni əsrə və yeni minilliyə məhz Heydər Əliyev zəkasının işığında qədəm qoymasından bəhs etmişdir. Çıxış edən YAP Ağdam rayon təşkilatının sədri Mansur Quliyev Ulu öndər Heydər Əliyevin Azərbaycanın müasir siyasi tarixində mühüm dönüş nöqtəsi olan Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması ilə ölkəmizin gələcək inkişafının möhkəm təməlini qoymasından, 1992-ci ilin noyabr ayında Naxçıvanda təsis edilən Yeni Azərbaycan Partiyasının xalqın tələbi və zərurətindən yaranaraq qısa müddətdə ümumxalq partiyasına çevrilməsindən, məhz bu siyasi təşkilatın fəaliyyəti nəticəsində ölkədə sabitliyin bərpa olunmasından, dövlətçilik prinsiplərinin möhkəmlənməsindən və Azərbaycanın davamlı inkişaf strategiyasının müəyyən edilməsindən bəhs etmişdir. Tədbirin bədii hissəsində Ağdam Musiqi Kollecinin “Qarabağ” instrumental ansamblının müşayiəti ilə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti Fehruz Səxavətin və kollecin müəllim və tələbələrinin təqdimatında xalq və bəstəkar mahnılarından ibarət musiqi nömrələri tədbir iştirakçılarına təqdim edilmişdir. Tədbirdən sonra YAP Ağdam rayon təşkilatı tərəfindən bir qrup şəhid ailəsinə hədiyyələr təqdim olunmuşdur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.05.2026)

Rəqsanə Babayeva,

”Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi

Bu gün - mayın 10-u müasir müstəqil Azərbaycanın memarı və qurucusu, xalqımızın dahi oğlu və Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümü günüdür.

Ulu Öndərin əziz xatirəsi Beyləqanda dərin hörmət və ehtiramla yad olunub, abidəsi ümumrayon səviyyəsində ziyarət edilib.

Ziyarət mərasimində Beyləqan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Əziz Əzizov və kollektivi, YAP Beyləqan rayon təşkilatının rəhbərliyi, rayonun hüquq-mühafizə orqanlarının rəhbərləri və əməkdaşları, idarə, təşkilat və müəssisələrin kollektivləri, şəhid ailələri, qazilər, hərbçilər, ictimaiyyət nümayəndələri iştirak ediblər.

Tədbir iştirakçıları Ulu Öndərin abidəsi önünə tər güllər düzərək Azərbaycan dövlətçiliyinin möhkəmləndirilməsi, ölkəmizin tərəqqisi və xalqımızın rifahı naminə misilsiz xidmətlər göstərmiş Ümummilli Liderin parlaq siyasi irsini böyük minnətdarlıq hissi ilə yad ediblər.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.05.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Türkiyənin Qars şəhərində Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümünə həsr olunmuş təntənəli mərasim keçirilib.

Azərbaycanın Qarsdakı Baş Konsulluğunun təşkilatçılığı ilə keçirilən tədbirdə iştirakçılar Heydər Əliyev parkında bir araya gələrək Ümummilli Liderin büstü önünə gül dəstələri düzüblər. Tədbir çərçivəsində əvvəlcə dahi siyasi xadimin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad olunub.

Azərbaycanın Qarsdakı Baş konsulu Zamin Əliyev çıxışında Heydər Əliyevin Azərbaycan dövlətçiliyinin qorunması, möhkəmləndirilməsi və inkişafındakı müstəsna xidmətlərindən bəhs edib. O bildirib ki, Ümummilli Lider uzaqgörən siyasəti ilə ölkəni ağır və taleyüklü bir mərhələdən çıxararaq sabitlik və inkişaf yoluna yönəldib. Baş konsul vurğulayıb ki, Heydər Əliyev bütün fəaliyyətini xalqına və dövlətinə xidmətə həsr edib.

Diplomat qeyd edib ki, Azərbaycan ilə Türkiyə arasındakı qardaşlıq münasibətlərinin formalaşması və inkişafında Heydər Əliyevin xüsusi rolu olub. O, Ümummilli Liderin “Bir millət, iki dövlət” prinsipinin bu gün də iki ölkə arasındakı münasibətlərin əsasını təşkil etdiyini diqqətə çatdırıb. Eyni zamanda, Mustafa Kamal Atatürkün “Azərbaycanın sevinci sevincimiz, kədəri kədərimizdir” fikrini xatırladan baş konsul, 44 günlük Vətən müharibəsi dövründə Türkiyənin Azərbaycana göstərdiyi siyasi və mənəvi dəstəyin heç vaxt unudulmayacağını bildirib.

Çıxış zamanı qeyd olunub ki, Heydər Əliyevin siyasi kursu onun layiqli davamçısı, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Həmçinin Prezident İlham Əliyev və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın birgə səyləri nəticəsində iki qardaş ölkənin beynəlxalq aləmdə mövqelərinin daha da gücləndiyi vurğulanıb.

Tədbirin sonunda iştirakçılar Heydər Əliyevin zəngin siyasi irsi, uzaqgörən dövlətçilik siyasəti və Türk dünyasının birliyinə verdiyi töhfələr barədə fikirlərini bölüşüblər.

Tədbirdə YAP Yasamal rayonu AMEA Folklor İnstitutu üzrə ərazi partiya təşkilatının sədri, Filologiya üzrə fəlsəfə  doktoru, dosent İlhamə Qəsəbova da iştirak edib. O, portalımıza bildirib ki, çıxışında söyləyib:

“Bu gün burada Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümünü böyük ehtiram hissi ilə qeyd edirik. Belə bir mənəvi əhəmiyyət daşıyan tədbirdə iştirak etmək mənim üçün böyük qürur və məsuliyyətdir.

Heydər Əliyev yalnız Azərbaycanın deyil, bütövlükdə Türk dünyasının siyasi tarixində silinməz iz qoymuş dahi şəxsiyyətdir. O, Azərbaycan dövlətçiliyinin qorunması, milli-mənəvi dəyərlərimizin yaşadılması və xalqımızın gələcək inkişaf yolunun müəyyənləşdirilməsi istiqamətində misilsiz xidmətlər göstərmişdir. Ümummilli Liderin uzaqgörən siyasəti nəticəsində Azərbaycan müstəqilliyini qoruyaraq güclü və nüfuzlu dövlətə çevrilmişdir.

Heydər Əliyev Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə hər zaman xüsusi önəm verirdi. Onun söylədiyi “Bir millət, iki dövlət” kəlamı bu gün də qardaşlığımızın əsas ideoloji sütunlarından biri kimi yaşayır. Türkiyə və Azərbaycanın həm sevincli, həm də çətin günlərdə bir-birinin yanında olması bu böyük ideyanın canlı təcəssümüdür.

Bu gün Prezident cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Heydər Əliyev siyasi kursu uğurla davam etdirilir, Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyi daha da möhkəmlənir. Eyni zamanda Türkiyə ilə əlaqələrimiz strateji müttəfiqlik səviyyəsində inkişaf edir.

Biz mədəniyyət, tarix və mənəviyyat baxımından ortaq köklərə sahib xalqlar olaraq bu birliyi qorumağa və gələcək nəsillərə ötürməyə borcluyuq. Ümummilli Liderin ideyaları bundan sonra da xalqlarımız arasında dostluq və həmrəyliyin möhkəmlənməsinə xidmət edəcəkdir”.

İlhamə Qəsəbova sonda belə əlamətdar tədbirin təşkilinə görə Azərbaycanın Qarsdakı Baş Konsulluğuna və baş konsul hörmətli Zamin Əliyevə təşəkkürümü bildirərək, tədbirə qatılanlara dərin ehtiramını ifadə edib.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.05.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı bu günlərdə “Yazıçı” nəşriyyatı tərəfindən nəşr edilmiş Sənani Quliyevin “Mənim uğur hekayətim” adlı motivasiya kitabından bir parçanı oxucularının diqqətinə çatdırır. Günümüzlə səsləşən bu parça Ümummilli lider Heydər Əliyevlə bağlıdır.

BÖYÜK ŞƏXSİYYƏT BARƏDƏ

2003-cü ildə Azərbaycanın Ümummilli lideri, mənimsə kumirim Heydər Əliyev vəfat edəndə bütün xalqımız kimi mən də dərin sarsıntı keçirdim, hüzn və kədərə qapıldım. O vədələrdə “Azərbaycan” nəşriyyatında “Böyük insan haqqında” adlanan bir xatirə kitabı nəşr edilmişdi, kitaba bu böyük şəxsiyyətin vəfatı ilə bağlı dünyanın hər yerindən gələn baçsağlığı teleqramları, xatirə yazıları daxil edilmişdi. Mən həmin kitabdan biri amerikalı, biri rus, biri isə ərəb olan 3 əcnəbinin xatirəsini oxuduqdan sonra bir daha Heydər Əliyev şəxsiyyətinin necə böyük, azman olmasını dərk etdim.

Herri Houlihen yazanlar

ABŞ-ın Klivlənd Klinikası Təhlükəsizlik Xidmətinin rəisiHerri Houlihen yazırdı:

“Bir neçə il əvvəl mənə məlumat verildi ki, Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev tibbi müayinə üçün bura – Klivlendə gələcək. Və o gəldi. İngiliscə çox danışmırdı, amma mavi gözlərindən hiss edə bilirdim ki, nə deyir. Özünü yaxşı hiss etmədiyi günlər əlimi sıxmağından və sıcaq təbəssümündən özümü xoşbəxt hiss edirdim. Soyadımı tam tələffüz etmirdi və sadəcə “Salam, Houli” - deyirdi. Onun danışığı, təbəssümü, əlimi sıxması heç zaman yaddaşımdan silinməyəcək. Bu xatirələri uzun illər ürəyimdə təsəlli kimi saxlayacağam, nəvələrimə danışacağam.

Mən fəxrlə deyə bilərəm ki, Heydər Əliyevi – tarixin gedişində dönüş yaratmış o böyuk şəxsiyyəti tanıyırdım”.

Yasen Zasurski yazanlar:

Moskva Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinin dekanı, professor Yasen Zasurski yazırdı:

“Böyük dövlətlərdə, xüsusilə də ABŞ, Fransa, Böyük Britaniya, Almaniya və s. kimi ölkələrdə məşhur olmaq o qədər də çətin deyil. Ancaq kiçik ölkələrdə, eyni zamanda da, müstəqilliyini yenicə qazanmış dövlətlərdə rəhbərlik missiyasını yerinə yetirmək çox çətindir. Və belə bir ağır işin öhtəsindən, təbii ki, ən layiqincə gəlmək – ancaq Heydər Əliyev kimi böyük təcrübəsi olan, ağıllı, müdrik siyasətçiyə nəsib ola bilər. Onun həyat və fəaliyyəti təkcə azərbaycanlılar üçün yox, bütün ölkələrin insanları üçün örnəkdir.

Şahidi olduğum bir hadisəni qeyd edim. Dünyanın nüfuzlu xəbər agentliklərindən biri olan İTAR-TASS-da keçmiş Sovetlər birliyindən olan jurnalistlər təcrübə keçərkən söhbət gəlib Heydər Əliyevə çıxdı. MDB-dən və Baltikyanı ölkələrdən olan bir çox jurnalistlər öz azərbaycanlı həmkarlarına həsədlə dedilər ki, əgər bizdə də prezident Heydər Əliyev olsaydı, onda hər mühazirədə, hər seminarda, hər görüşdə biz də öz ölkəmiz haqda əcnəbilərdən çoxlu təriflər, yaxşı sözlər eşidərdik”.                                       

Məhəmməd Xeyir Vadi yazanlar:

Suriyanın Çin Xalq Respublikasındakı sabiq səfiriMəhəmməd Xeyir Vadi isə yazırdı:

“Ötən əsrin 70-ci illərində Heydər Əliyev Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası nümayəndə heyətinin başçısı kimi Suriyaya səfər etmişdi. Suriya televiziyasının işçisi kimi mən cənab Heydər Əliyevlə görüşüb ondan səfərlə bağlı müsahibə götürdüm. Müsahibənin gedişində Heydər Əliyev məndən soruşdu: “Moskvadan nə istərdin? Mən də müsəlmanam, bir şey lazımdırsa, çəkinmədən deyə bilərsən”.

Onun belə sadə, səmimi münasibəti məni cəsarətləndirdi və özümün ən vacib problemim üçün ona müraciət etdim. O vaxtlar mən Suriya vətəndaşı olan, ancaq Moskvada yaşayan bir qızla evlənmək istəyirdim. Lakin müvafiq sovet dairələri qıza Moskvadan Suriyaya gəlməyə icazə vermirdilər. Mən bu problemin həlli üçün Heydər Əliyevə müraciət etdim. O isə gülümsəyib dedi: “Mən elə bilirdim, sənin xahişin böyük bir problem barədə olacaqdır. Elə bu? Həll edərik!”

İki həftədən sonra Moskvada viza bölməsindən nişanlıma bildirdilər ki, müvafiq dairələrin onun Suriyaya getməsinə heç bir etirazı yoxdur. Beləcə, biz ailə qura bildik, Heydər Əliyev mənim ailə səadətimin bünövrəsini qoydu.

Mən, həyat yoldaşım və üç övladım ömrümüz uzunu o böyük şəxsiyyətə minnətdar olacaq, onu unutmayacağıq”.

***

Bu kitabı yazanda, bu xatirələri araşdıranda, bir dönüb öz həyatıma baxdım və qənaətim bu oldu ki, mən də bu gün özümü yetişdirə bilmişəmsə, bunun üçün Ulu Öndərin qurduğu bu dövlətə borcluyam.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.05.2026)

Elman Eldaroğlu, “Ədəbiyyat və incəsənət”

XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının tərəqqi dövrü olub. Sözsüz ki, həmin dövr ədəbiyyatımıza çox böyük şəxsiyyətlər bəxş edib. Onlardan Mirzə Ələkbər Sabirin, Cəlil Məmmədquluzadənin, Mirzə Fətəli Axundovun, Məmməd Səid Ordubadinin, Mehdi Hüseynin, Mirzə İbrahimovun, Süleyman Rüstəmin, Əliağa Vahidin, Səməd Vurğunun, Məmməd Arazın, İlyas Əfəndiyevin, İsmayıl Şıxlının, Bəxtiyar Vahabzadənin, Musa Yaqubun və s. yazarlarımızın adlarını çəkə bilərik...

İcazənizlə, mən bu siyahıya bir ad da əlavə edim: Əhmədağa Muğanlı.

Bildiyiniz kimi “Atları yəhərləyin” filmi Süleyman Rüstəmin “Qaçaq Nəbi” mənzum pyesinin motivləri əsasında ekranlaşdırılıb. Ssenarinin yazılmasında peşəkar ssenarist Əhmədağa Muğanlı böyük rol oynayıb. O, ssenarini işləyərkən yalnız pyesdən yararlanmayıb, eyni zamanda Nəbi haqda real faktlardan istifadə edərək materialı zənginləşdirib.

Film hazır olandan sonra, ermənilərin danoslarına əsasən, onun nümayişinə əngəl yaradılır. Məcbur olub bir sıra kadrları çıxarırlar. O vaxt Mirzə İbrahimov, Bayram Bayramov, İlyas Əfəndiyev, İsmayıl Şıxlı, Rəsul Rza və başqaları Moskvaya məktub yazaraq, filmin qadağan olunacağı təqdirdə SSRİ vətəndaşlığından, sovet hökumətinin onları təltif etdiyi bütün mükafat və fəxri adlarından imtina edəcəklərini bildirirlər...

Bəli, bu gün mən sizə yazıçı Əhmədağa Muğanlı haqqında söhbət açmaq istəyirəm. O, 1926-cı ildə Biləsuvar rayonunun Əliabad kəndində dünyaya gəlib. İbtidai təhsilini doğma kənddə, orta təhsilini isə qonşu Xırmandallı kənd məktəbində gümüş medalla başa vurub. Sonra ADU-nun filologiya fakultəsində ali təhsilə yiyələnib.

Ədəbi fəaliyyətə tələbəlik illərində başlayan Əhmədağa Muğanlı zəngin yaradıcılıq yolu keçib. 1951-ci ildə “İnqilab və mədəniyyət” jurnalının 10-cu nömrəsində “Biz qol çəkirik ki...”adında ilk hekayəsi dərc olunub. Daha sonra “Vicdan”, “Şəhriyar əfsanəsi”, “Şikəstə”, “Gecikmiş etiraf”, “Dağ-dağa söykənər”, “Tikanlı məftillər”, “Çobanbayatı”, “Ömürdən yeddi yarpaq” və s. əsərləri işıq üzü görüb. 1953-cü ildə Cəfər Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında işə qəbul olunub. Burada ssenari şöbəsinin redaktoru, sənədli-xronikal və elmi-kütləvi filmlər birliyinin baş redaktoru işləyib. Kinostudiyada ssenari-redaksiya kollegiyasının üzvü olub. Dəfələrlə Bakı şəhəri Oktyabr rayon Xalq Deputatlar Sovetinə deputat seçilib. Kinostudiyada işlədiyi dövrdə çoxlu sayda bədii və sənədli filmin redaktoru olub. “O olmasın, bu olsun”, “Qızmar günəş altında”, “Koroğlu”, “Böyük dayaq”, “Əhməd haradadır?”, “Dədə Qorqud”, “Xoşbəxtlik qayğıları”, “Sevinc buxtası”, “Arxadan vurulan zərbə”, “Babək”, “Qızıl uçurum”, “Nizami” və “Əlaqə” bədii filmlərinin ssenarisi onun redaktor qələmindən keçib. O, eyni zamanda otuza qədər sənədli və bədii filmin - “Alagöz yaylağında”, “Muğanın dastanı”, “Çobanbayatı”, “Dağlarda döyüş”, “Od içində”, “Doğma sahillər”, “Vətən sizə arxalanır”, “M.F.Axundov”, “Sabir”, “Nizami”, “Mən sərhədçiyəm” və s. ssenari müəllifidir. Bu ekran əsərlərində xalq qəhrəmanlarımızın, sərhədçilərin, Azərbaycan ədəbiyyatı klassiklərinin, tanınmış əmək və elm xadimlərimizin həyatı bütün dolğunluğu ilə öz əksini tapıb...

2001-ci il avqustun 4-də o,75 yaşında Bakıda vəfat edib...

Oğlu Araz Qurbanov deyir ki, - “Çox istərdim ki, atama oxşayım. Uşaqların dünyagörüşünün formalaşdırılmasında valideynlərdən çox şey asılıdır. Atam həddən artıq səbirli, qayğıkeş, mülayim, anam isə iradəli qadın olub. Onlar bir-birini ideal şəkildə tamamlayırdılar. Bu gün pafoslu səslənsə də, bizim evə indiyədək haram çörək, haram pul gəlməyib. Bəzən xasiyyətimdə, davranışımda onların əlamətlərini görəndə sevinirəm. Atam övladlarına milli kimliyimizi, tariximizə, klassik ədəbiyyatımıza, musiqimizə sevgi aşılayıb. Bu ruh onun filmlərində də yer alıb. Onun təklifi ilə əlimə qələm almışam, tar məktəbinə getmişəm. Tarı indiyədək yadigar saxlayıram. Tar alınanda 1970-ci il idi. Onda atamın 50 yaşı vardı. Şuşada düzəldilmişdi. Atam Fizulinin və Hüseyn Cavidin pərəstişkarı idi. “İblis” poemasını əzbər bilirdi. Bizə də Şəhriyarın “Azərbaycan” şerini əzbərlətmişdi. İkinci dünya müharibəsi illərində sərhəddə xidmət edib. Ən maraqlısı odur ki, atam universitetin filologiya fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirəndən sonra, onu Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinə dəvət etmişdilər. Atam imtina etmiş və ömrünü kinostudiyaya bağlamışdır...”

Bəli, o, XX əsrin istedadlı yazarlarından biri olub. İllər ötəcək, zaman dəyişəcək, hər yeni gələn nəsil onu ssenari müəllifi olduğu filmlərdən tanıyacaq və ehtiramla yad edəcəklər...

Mayın 10-da Əhmədağa Muğanlının 100 illiyidir.

Biləsuvar Azərbaycanın gözəl rayonlarından biridir. Və bu gözəlliyin içində bir sıra adamların xatirəsinə ucaldılacaq heykəllərə ehtiyac var. O insanlardan biri də Əhmədağa Muğanlıdır.

Ruhu şad olsun!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.05.2026)

NailZeyniyev,

“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

8 may tarixində Bakının mənəvi mühitinə yeni bir kitab nəfəsi gəldi. "Libraff" kitab mağazaları şəbəkəsinin "Park Akademiya" filialında gənc və istedadlı şair Mir Kamil Ağazadənin "Üfüqdə bir şəhər" romanının təqdimat mərasimi keçirildi. Klassik irsimizin böyük siması Seyid Əzim Şirvaninin ömür yolunun ən həssas və sirlərlə dolu bir məqamına işıq tutan bu əsər, elə ilk dəqiqələrdən paytaxtın ədəbi mühitini bir araya topladı.

Sözün sehri və tarixin izi ilə

Tədbirin aparıcısı Həsən Fəttan qonaqları salamlayaraq, Mir Kamilin yaradıcılığındakı özünəməxsusluqdan və tarixi mövzuya müraciətin məsuliyyətindən bəhs etdi. Onun təqdimatında mərasim həm rəsmi, həm də səmimi bir dialoq müstəvisinə keçdi.

Gecənin ilk və ən yaddaqalan çıxışlarından birini xalqın sevimli yazıçısı, tanınmış qəzəlxan İlqar Fəhmi etdi. O, "Üfüqdə bir şəhər" romanını müasir nəsrimizdə tarixi yaddaşa qayıdışın uğurlu nümunəsi kimi dəyərləndirdi.

Daha sonra söz alan Pərviz Seyidli, romanın oxucu üçün həm də maarifləndirici tərəflərinə diqqət çəkdi. O qeyd etdi ki, bu kitabın ərsəyə gəlməsində Mir Kamillə tez-tez müzakirləri olub.

Tədbir boyu çıxış edən digər qonaqlar – Kamal Hüseynzadə, Nadir Yalçın, Həsən Lütfi və Səddam Laçın da öz növbələrində Mir Kamil Ağazadənin yaradıcılıq yoluna nəzər saldılar. Onlar vurğuladılar ki, gənc nəslin klassiklərimizə, xüsusilə S.Ə. Şirvani kimi nəhəng bir simaya olan bu marağı ədəbiyyatımızın gələcəyi üçün ümidvericidir. Çıxışlardan xüsusilə şair Həsən Lütfinin, Ustadi-ə'zəm Hacı Seyyid Əzim Şirvanidən oxuduğu bu misralar ən təsirlisi idi.

Var idik ol ləhzə kim, yox idi ərzü asiman,

Ey dəhanın sədqəsi, yoxdan məgər var olmuşuq?

*

Yoxdur, ey arami-can, sənsiz vücuda bir əsər,

Fe'l özün, fail özün, biz nə günahkar olmuşuq?

İçmişik xümxaneyi-əhbəbtü camından şərab,

Seyyida, sərməst ikən aləmdə huşyar olmuşuq.

Hər çıxışda "Üfüqdə bir şəhər"in yalnız Qahirə mühitini deyil, bütövlükdə insan ruhunun üfüqlərini əks etdirdiyi vurğulandı.

Tədbirdə iştirak edən digər tanınmış ziyalılar, gənc qələm dostları və oxucular müəlliflə kitab ətrafında maraqlı müzakirələr apardılar. Sonda Mir Kamil Ağazadə qonaqlara və dostlarına minnətdarlığını bildirərək, kitablarını oxucular üçün imzaladı.

"Libraff"ın divarları arasında yaşanan bu ədəbi bayram bir daha sübut etdi ki, həqiqi söz və səmimi qələm hər zaman öz ünvanını tapır. "Üfüqdə bir şəhər" artıq oxucuların ixtiyarındadır və görünən odur ki, bu şəhərin küçələri hələ çox ədəbi müzakirələrə ev sahibliyi edəcək.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.05.2026)

Şərəf Cəlilli,

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru. “Ədəbiyyat və incəsənət” üçün

Bütün ruhu, duyğuları, sevgiləri ilə Azərbaycan olan Ulu Öndər Heydər Əliyev mayın 10-da, Naxçıvanda – Nuhun çıxdığı torpaqda dünyaya gəldi. Gəlişi mənsub olduğu millətin, məmləkətin haqq səsinə döndü.

O, dünyaya gələndə Şərqin ilk Demokratik Cümhuriyyəti Qızıl Ordunun “Qırmızı Terroru”na 3 ildir ki, qurban getmişdi. “Bir kərə yüksələn Bayraq, bir daha enməz!” nidası ilə tarix yaradan, yoxdan bir dövlət qurub Bayraq yapan liderlərin əksəriyyəti ölümün, mühacirətin ağuşuna atılmışdı. Tanrı onu dünyaya ən qüdrətli Türklərdən, tərcümeyi-halı ilə tarix yaradan liderlərdən biri kimi dünyaya gətirmişdi. Milli dövlətçilik tariximizdə Nəriman Nərimanov talesizliyindən, Əziz Əliyev əyilməzliyindən sonra, Ulu Öndər Heydər Əliyev yeni bir qəhrəmanlıq dastanı yazacaq, birliyin-bütövlüyün rəmzinə dönüb, “Dövlət qalan, qalan hər şey yalan!” nidası ilə tarix yaradacaqdı.

Osman Qazinin Osmanlı İmperatorluğunu qurduğu ərəfədə Şeyx Ədəbalı iki tarixi kəlam işlətmişdi: “Dərdi qədər böyük adam” və “İstanbulu fəth edən komutan, nə mutlu komutan!” Ulu Öndər Heydər Əliyev Səfəvilər hökmdarı Şah İsmayıl Xətaidən, Nadir şah Əfşardan, Ağa Məhəmməd Şah Qacardan, Fətəli şah Qacarın daha doğrusu Qacarlar dövlətinin vəliəhdi Abbas Mirzə Qacardan, “Nərimanovçuluq” məfkurəsini Azərbaycançılıq məfkurəsinə çevirən Nəriman Nərimanovdan, İkinci Dünya Müharibəsində Stalin, Molotov, Jukov, Rokassovski kimi mümkün olmayanları dağlar diyarı Dağıstanda, Dəmirqapı Dərbənddə gerçəyə çevirən Əziz Əliyevdən sonra tək və yeganə liderimiz idi ki, çiynində zər paqonlar daşısa da, General rütbəsi ilə təhlükəsizlik orqanlarına rəhbərlik etsə də, bir milli liderə xas xüsusiyyətlərlə “Mümkün olmayanları mümkünə çevirdi”. Siyasi hakimiyyətinin birinci mərhələsində 1969-cu ildən 1982-ci ilə qədər Azərbaycanı inkişaf etmiş qüdrətli dövlətə çevirdi. Milli Ordu quruculuğu siyasəti yürütməklə, Ana dilini dövlət dili elan etməklə kifayətlənmədi, Azərbaycanın tarixi şəxsiyyətlərinin adlarının və xatirələrinin əbədiləşdirilməsi üçün əmr və fərmanlar imzaladı. Azərbaycanı qüdrətli kənd təsərrüfatı və sənaye ölkəsinə, elm, təhsil, mədəniyyət mərkəzinə çevirdi. Siyasi fəaliyyətinin Moskva dövründə isə, təkcə Azərbaycanın deyil MDB məkanına daxil olan respublikaların əsas qurucularından biri kimi tarix yaratdı. Baykal-Amor magistralı ilə əfsanəyə dönən Ulu Öndər Heydər Əliyev, Türküstan, Yaxın və Orta Şərq siyasəti ilə bir Türk, müsəlman kimi dünyaya sübut etdi. Nazarbayevin, Kunanbayevin müdafiəsi ilə Kolbinlərin üstünə yeriməklə cəsarətin, ləyaqətin nümunəsinə döndü.

1985-ci ilin Qorbaçov perestroykası, erməni daşnaklarının dəyirmanına su tökən Mərkəzi Komitənin Dağlıq Qarabağ və Azərbaycan məsələlərinə, 20 Yanvar dəhşətlərinə, ölümü gözə alaraq etiraz edən Ulu Öndər Heydər Əliyev Ümummili Liderə çevrildi.

Moskvadan dönüşü, siyasi fəaliyyətinin Naxçıvan dövrü ilə Ulu Öndər Heydər Əliyev Azərbaycan Bayrağını Dövlət rəmzinə çevirməklə kifayətlənmədi, “Ümid körpüsü”nü qurmaqla Qars bəyannaməsindən Şuşa bəyannaməsinə yol saldı. 1993-cü il iyunun 14-də Naxçıvandan Bakıya tarixi dönüşü, böyük qayıdışı ilə “Qurtuluşun Dastanı”nı yaratdı. Qardaş qırğınına, Vətəndaş müharibəsinə son qoyan Ulu Öndər “Atəşkəs müqaviləsi”ni imzalamaqla, mənsub olduğu millətin genefondunu qorudu. “Əsrin müqaviləsi” ilə ölkənin iqtisadi potensialını intellekt kapitalına çevirdi. Düz 10 il siyasi hakimiyyətinin növbəti mərhələsində Müasir Azərbaycanın Memarı kimi tarix yaratdı!

Ulu Öndər Vətən, xalq, millət, məmləkət qarşısında heç bir tarixi xidməti göstərməsəydi təkcə Müzəffər Ali Baş Komandan, Sərkərdə-Xaqan Prezident cənab İlham Əliyevin atası kimi dünyaya gəlsəydi belə, 30 illik intizardan, 300 illik nisgildən sonra Xudafərin körpüsündə Bayrağa dönən millət, onu sonsuz sayğı, ehtiramla yad edəcəkdi.

Azərbaycanın I vitse-prezidenti, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti xanım Mehriban Əliyevanın iki tarixi kəlamı var: “Həyatda hər kəsin yerini və rolunu tarix müəyyən edir!” “Heydər Əliyevin varlığı Azərbaycan Xalqı üçün Tanrının tale payıdır!” Ulu Öndər Heydər Əliyev Mete, Atilla, Məlik şah, Osman Qazi, Əmir Teymur, Sultan Bəyazid, Sultan Səlim, Sultan Süleyman, Şah İsmayıl Xətai, Nadir şah Əfşar, Ağa Məhəmməd şah Qacar kimi həyatda yerini və rolunu tarix müəyyən edən Liderlərimizdəndir. Onun varlığı təkcə Azərbaycan xalqı üçün deyil, Türk dünyası, Yaxın və Orta Şərq üçün mükafatdı. Çünki, onun adı gələndə harada, hansı ölkədə yaşamasından asılı olmayaraq, hər bir Türk, müsəlman, Azərbaycanlı qürur duyur. O, özü də qürur duyurdu. Azərbaycanlı, Türk və Müsəlman olmasıyla. O, bu dünyaya mənsub olduğu milləti, məmləkəti xilas etmək üçün gələnlərdən idi. Bütün fəaliyyəti Birliyə, Bütövlüyə xidmətə həsr olundu. Gedişi də elə idi. On minlərlə insan, onu torpaq müqəddəsliyinə qovuşdurmaq üçün Fəxri Xiyabana sonsuz sevgi, məhəbbətlə yollandı. Hər gün ziyarətinə yollandığı kimi. Bu gün Onun dünyaya gəldiyi, daha doğrusu mələklərin qanadında yer üzünə endiyi gündü. Bu gün həm də bizim günümüzdür. Onun və Varisinin iradəsi ilə Şuşa qalasında, Xudafərin körpüsündə Bayrağa dönən Millətin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.05.2026)

İlhamə Məhəmmədqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi

Sumqayıt şəhər Muğam və Yaradıcılıq Mərkəzində Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçirilib. Tədbirdə Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı, hüquq-mühafizə orqanlarının rəhbərləri, şəhid ailələri, qazilər, veteranlar, şəhər ictimaiyyətinin nümayəndələri iştirak ediblər.

Tədbir Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başlayıb. Daha sonra Ulu Öndərin, eləcə də Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda canlarından keçmiş şəhidlərin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad olunub.

Vurğulanıb ki, dünya siyasətinin görkəmli simalarından biri olan Heydər Əliyevin xalq və dövlət qarşısındakı misilsiz xidmətləri Azərbaycan tarixinin ən parlaq səhifələrini təşkil edir. Qeyd olunub ki, Ulu Öndər ən çətin tarixi dönəmlərdə Azərbaycan dövlətçiliyini qoruyaraq ölkəmizi ağır sınaqlardan çıxarıb, müstəqil Azərbaycanın inkişaf strategiyasının əsasını formalaşdırıb.

Bildirilib ki, Heydər Əliyev bütün həyatı boyu Azərbaycanı sonsuz məhəbbətlə sevib, xalqın rifahı və dövlətin qüdrətlənməsi naminə yorulmadan çalışıb.

Tədbirdə həmçinin əlavə olunub ki, Ulu Öndərin siyasi kursu bu gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən uğurla davam etdirilir. Ölkə başçımız İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın böyük uğurlara imza atdığı, xüsusilə 44 günlük Vətən müharibəsində əldə edilən tarixi Qələbənin Heydər Əliyev siyasi məktəbinin parlaq nəticəsi olduğu diqqətə çatdırılıb.

Tədbir çərçivəsində Ulu Öndərin həyat və fəaliyyətinə həsr olunmuş sənədli film nümayiş etdirilib. Filmdə Heydər Əliyevin Azərbaycanın inkişafı, dövlətçilik ənənələrinin möhkəmləndirilməsi, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və ölkənin beynəlxalq nüfuzunun yüksəldilməsi istiqamətində həyata keçirdiyi misilsiz xidmətlər əks olunub.

Çıxışlarda eyni zamanda, Sumqayıt şəhərinə göstərilən xüsusi diqqət və qayğıdan da bəhs edilib. Qeyd olunub ki, ötən əsrin 70-80-ci illərində məhz Heydər Əliyevin təşəbbüsü və rəhbərliyi ilə Sumqayıt böyük inkişaf və tərəqqi dövrünü yaşayıb.

Şəhərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq, abadlıq və sosial layihələr məhz Ulu Öndərin müəyyən etdiyi inkişaf strategiyasının uğurlu davamıdır.

Bu gün Sumqayıt Prezident İlham Əliyevin diqqət və qayğısı nəticəsində müasir, abad, yaşıllıqlarla zəngin və sürətlə inkişaf edən şəhərə çevrilib.

Rəsmi hissədən sonra Ulu Öndərin 103 illiyinə həsr olunmuş geniş konsert proqramı təqdim olunub. Muğam ustalarının və incəsənət nümayəndələrinin iştirakı ilə keçirilən konsert tamaşaçılar tərəfindən böyük maraq və alqışlarla qarşılanıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.05.2026)