Heyran Zöhrabova,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Yaradıcılıq şöbəsi

Mən nə şah, mən nə sultan, nə yaraşıq, nə ziynət,

Nə əfsanə, nə mələk, nə saray, nə səltənət,

Nə qədim əsrləri yada salıb ağlayan,

Nə ömrünü qəzələ, mərsiyəyə bağlayan,

Nə dövrün hakiminə şeir yazıb pul alan,

Nə cəlladlar önündə həyat üçün alçalan,

Nə peymana, nə saqi, nə sərab şairiyəm,

Azadlığın carçısı inqilab şairiyəm. 

Mən əyilib hakimin əllərindən öpmədim,

Şeirimi çiçək kimi ayaqlara səpmədim.

Nə aciz bir bəndəyəm, nə satılmış bir qulam,

Nə saray məddahıyam dərgahlardan qovulam.

Mən ellərin oğluyam, ellər böyütmüş məni.

Şeirim eldən alıbdır bu ilhamı, qüvvəni.

Mən nə şam, nə pərvanə, nə rubab şairiyəm,

Azadlığın carçısı inqilab şairiyəm. 

Mənim könül dəftərim bənzəyir gülüstana,

Onda yer verilməmiş qarlı qışa, tufana,

Bir bahar ətri vardır hər şeirimdə, sözümdə,

Baharın həsrətilə yaşayıram özüm də.

Mən əl açıb göylərdən diləmədim azadlıq,

Mənim arxalandığım onlardan daha artıq.

Ölkələr həsrət çəkən afitab şairiyəm,

Azadlığın carçısı inqilab şairiyəm.

Bu gün cənub həsrətli xalq şairi, özünün təbirincə desək inqilab şairi Balaş Azəroğlunun anım günüdür.

Balaş Allahbaxış oğlu Abizadə.1921-ci il noyabr ayının 11-də Bakı şəhərində anadan olub. İlk orta təhsilin də burada alıb. Şairin  "Dnepr" adlı ilk mətbu şeiri də 1937-ci ildə Bakıda çap olunub.

1937-ci ildə əslən cənublu olduğu üçün o da, ailəsi ilə birgə Cənubi Azərbaycanın Ərdəbil şəhərinə sürgün edilib. Burada fars ibtidai məktəbində təhsil alıb. i1941-ci ildə İranda Milli azadlıq hərəkatına qoşulub və onun ən fəal üzvlərindən biri olub. 1942-ci ildə İran Xalq Partiyasına daxil olaraq 1943-cü ildə Azərbaycan zidd faşist cəmiyyətinin  Ərdəbil vilayəti şöbəsinə sədr seçilib. Və bu cəmiyyətin mətbu orqanı olan "Yumruq" qəzetinin redaktoru olub. Azərbaycan demokratik firqəsi Ərdəbil vilayət komitəsinin şöbə müdiri, "Cövdət" qəzetinin redaktoru, Şairlər məclisinin Ərdəbil şöbəsinin rəhbəri olub.

1946-cı ildə Təbrizdə Milli Hökumət qurulanda ona Azərbaycan Dövlət Radio Verilişləri Komitəsinin sədr müavini vəzifəsi verilib, həmçinin o, İran Azərbaycanı Milli Məclisinin deputatı, Yazıçılar və şairlər cəmiyyətinin idarə heyətinin üzvü seçilib.

İlk şeir kitabları da 1943 -1945-ci illərdə Ərdəbildə, Təbrizdə çap olunub

Lakin Milli Hökumət elə qundaqdaca boğulduqdan sonra  Balaş Azəroğlu da bir çox həmkarı kimi Bakıya gəlib, 1947-1952-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində təhsil alıb. Eyni zamanda Cənubi Azərbaycan yazıçılar cəmiyyətinin sədri vəzifəsində çalışıb.

1948 - 1953-cü illərdə Azərbaycan qəzeti redaksiyasında ədəbi-bədii şöbənin müdiri, 1953 -1956-cı illərdə məsul redaktor, 1956-1958-ci illərdə ADF MK-da təbliğat şöbəsinin müdiri, 1958-1959-cu illərdə Azərbaycan Ali partiya məktəbində xüsusi fakultənin dekanı işləyib. 1959-1963-cü illərdə ADF MK-nın sədr müavini seçilib.

O, 1963-1982-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Nizami adına ədəbiyyat İnstitutunun orta əsrlər ədəbiyyat şöbəsinin baş elmi işçisi vəzifəsində işləyib. 1966-cı ildə filologiya elmləri namizədi elmi adını alıb və 1981–1991-ci illərdə  Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının katibi vəzifəsində çalışıb

1991-ci ildə  Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin İdarə Heyətinin Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatı üzrə baş müşaviri təyin olunub, həmçinin Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Ağsaqqallar Şurasının üzvü seçilib.

O, İran Xalq partiyasının və ADF MK-nın üzvü, SSRİ-də yaşayan iranlı siyasi mühacirlər cəmiyyəti Azərbaycan şöbəsi rəyasət heyətinin üzvü olub və bununla yanaşı, Azərbaycan SSR Yazıçılar İttifaqının plenum üzvü və katibi seçilib. 

Çoxcildlik "Azərbaycan ədəbiyyatı"nın müəlliflərindən biri olub.

Ədəbi və ictimai fəaliyyətinə görə Balaş Azəroğlu  “Şərəf nişanı”, “Xalqlar dostluğu” ordenləri ilə, “21 Azər”, “Firdovsi” və digər medallarla, iki dəfə 

1960-1971- ci illərdə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı ilə, 17 mart 1997-ci ildə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.

1981-ci ildə Azərbaycanın “Xalq şairi” adına layiq görülüb, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü olub. Şair 2011-ci il aprel ayının 24-də Bakıda vəfat edib. 

Şairin qırxdan çox kitabı çap olunub, əsərləri SSRİ və xarici ölkə xalqlarının dillərinə tərcümə olunub.

"Sinəm Savalan dağıdır", "Mənim köksümdə ürək dayananda, ürək vurmayanda köksümün altında vətən döyunür" söyləyən Balaş Azəroğlunun yaradıcılığının əsas motivini vətən, parçalanmış Azərbaycan, intizar təşkil edirdi.

Müasirləri onu novator, poeziyası ilə insanları ayağa qaldıran, mübarizəyə və gələcəyə səsləyən şair adlandırırdılar.

Balaş Azəroğlu ömür yolunu özü kimi cənub həsrətiylə yaşayan, elə özü kimi inqilabçı şair olan Mədinə Gülgünlə birləşdirib. O sadəcə vətəninə deyil ömür gün yoldaşına qarşı da çox sadiq olub. Mədinə xanım dünyadan köçəndən sonra da evdə onun səliqə səhmanını qoruyub saxlayıb. Yaşadığı bina qəzalı olduğu və bütün qonşuları köçüb getdiyi halda o buradan köçüb getmək istəməyib.

Balaş Azəroğlu gəncliyində çox ağır bir xəstəlik keçirib, hətta həkimlər onun öləcəyini deyiblərmiş. Lakin, Mədinə xanım öz ömür gün yoldaşı üçün bir quş tək çırpınaraq ölkənin ən yüksək səviyyəli insanlarıyla əlaqə saxlayaraq lazım olan dərmanları tapıb. Sonralar Balaş Azəroğlu həmişə Mədinə olmasaydı mən cavan yaşda dünyadan köçərdim söyləyib.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(24.04.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Aşıq Ələsgərin, Aşıq Alının vətəni Göyçə. Səndən daha neçə-neçə sənətkar, ustad aşıq yetişib...

Aşıq Novruz 24 aprel 1929-cu ildə Göyçə mahalının Daşkənd kəndində anadan olmuşdur. O, Daşkəndli məşhur şair Məmmədhüseynin nəticəsidir. Hələ uşaqlıqdan saza-sözə çox böyük marağı olan Novruzun ustadı böyük qardaşı Aşıq Abbasəli olmuşdur.

Ailəsi ilə birlikdə 1941-ci ildə Gədəbəy rayonuna köçmüş və bir müddət burada yaşadıqdan sonra Şəmkirin Dağ Tatarı kəndinə köçmüşdür. 1953-cü ildə ata-baba yurdu olan Göyçə mahalından həmkəndliləri və qohumları departasiya olunduqdan sonra 1954-cü ildə o da Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kəndinə köçmüşdür.

1955-ci ildə ailə həyatı quran Aşıq Novruz dörd oğul və dörd qız atası olmuşdur. 1956-cı ildən ömrünün axırına qədər Bərdə rayonunda Mədəniyyət Evinin üzvü olmuşdur.

Dəfələrlə radio və teliviziyada çıxışlar etmişdir. Bu gün də onun lent yazılarından Azərbaycan Dövlət Televiziyasının qızıl fondunda saxlanılır. 1985-ci ildə belə çəkilişlərin birində Aşıq Novruz xalq şairi Xəlil Rza Uluturk ilə görüşmüşdür. Aşıq Novruzun saz çalıb-oxuması Xəlil Rzanın könlünü çox oxşadığına görə elə oradaca "Aşıq Novruz" rədifli qoşmanı yazıb ona həsr etmişdir.

1986-cı ildən 1992-ci ilə qədər Bərdə şəhər 1 saylı "Musiqi Məktəbi"ndə dərs keçmişdir.

Uzun müddət saz çalıb oxumuş həm ifaçı aşıq kimi, həm yaradıcı aşıq kimi və həm də sazın düzəldilib-hazırlanmasının mahir sənətkarı kimi də tanınmışdır. 

Tədqiqatçı Araz Yaquboğlu Aşıq Novruzun sazbəndliyi haqqında yazır: — Sazın hazırlanmasını Aşıq Novruz əla bacarırdı. O bu sənəti fitri istedadı sayəsində öyrənmişdi. Onun düzəltdiyi sazlar bu gün də Bərdə, Tərtər, Yevlax, Ağcabədi və Gəncədə istifadə olunmaqdadır. Düzəltdiyi sazlara müştərinin istəyinə əsasən xüsusi zövqlə naxışlar da vurardı. O saz və taziyanə (mizrab) üçün materialı özü axtarar, yaxşı material tapardı. Sazı hazırlayarkən çanağı üçün tut ağacından, qolu üçün qoz ağacından, taziyanə üçün isə köhnə gilas ağacının qabığından istifadə edərdi. Novruz kişi sazı kiçik oğlu İnqilabla birlikdə düzəldərdi. Bunda həm də məqsəd onun da bu sənəti öyrənməsi idi. İnqilab da bu sənəti yaxşı mənimsəsə də Novruz kişinin vəfatından sonra demək olar ki, bu sənəti davam etdirmir.

3 noyabr 2000-ci ildə Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kəndində vəfat etmiş və kənd qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(24.04.2026)

İmran Verdiyev,

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi. “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Oğuz təmsilçisi

Bu gün Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycan SSR və  SSRİ xalq artisti İsmayıl Osman oğlu Osmanlının anadan olduğu gündür.

İsmayıl Osmanlı 24 (11) aprel 1902-ci ildə Nuxada (Şəki) kasıb ailədə doğulub. Mükəmməl təhsil görməyib. On bir yaşından yetim qalan İsmayıl Şəki ipək fabrikində, dabbaqxanada işləyib. 1920-ci ildə rayondakı fəhlə-kəndli klubunun dram dərnəyinə üzv yazılıb. 1921-ci ildən Nuxa və Gəncə dram dərnəklərinin tamaşalarında rollar oynayıb. Teatra gəlməyini sonralar özü belə xatırlayırdı: “Cavanlıqda nədənsə həmişə darıxırdım, həmişə narahat idim. Məni ovunduran, mənə təsəlli verə bilən bir iş axtarırdım. Ancaq onun nə olduğunu dərk edə bilmirdim. Bir dəfə Nuxada kulübün yanından keçirdim. Gördüm çalıb-oynayırlar. Orda Mahmud adlı bir oğlan var idi. O məni apardı kluba. Rəhbərimiz rejissor, artist, həm də müəllim Baxşəli Axundov idi. O vaxtdan, yəni 1921-ci ildən mənim teatr həyatım başlandı”.

1922-ci ildə Gəncəyə köçüb və 6 il buradakı həvəskarlar teatrında çalışıb. 1928-ci ildə Tiflis Dövlət Azərbaycan Dram Teatrına dəvət alıb. 1929-cu ildə Bakıya gələrək Milli Dram Teatrının truppasına qəbul olunub və həyatının sonuna qədər burada işləyib.

İlk böyük uğuru Cəfər Cabbarlının “1905-ci ildə” pyesinin tamaşasında Bahadur bəy obrazı olub. İsmayıl Osmanlı həmin illərdə Cəfər Cabbarlı ilə bir teatrda çalışırdı. Aktyor və rejissor İsmayıl Hidayətzadə ilə bir səhnəyə çıxdığına görə özünü xoşbəxt sanırdı. Xatirələrində deyirdi ki, o vaxt belə düşünürdüm ki, mənə daha məktəb lazım deyil: “İsmayıl Hidayətzadənin zərgər işi mənə böyük məktəb idi. Rolda başqalaşmaq, dəyişmək üçün onun sənəti mənə bir dərs oldu”.

Onun böyük sənət yoluna qədəm qoyması belə başlayır. Aktyorluq sənətinə olan məhəbbəti onu qısa müddət ərzində tamaşaçılara sevdirib. Sənət dostlarından fərqli olaraq İsmayıl Osmanlının obrazlar qalereyası öz rəngarəngliyi ilə seçilib.

İsmayıl Osmanlı dram və faciə janrında xarakterik obrazların, dramatik pyeslərdə yumorlu surətlərin, həm də komediyalarda məsxərəli və satirik rolların məşhur ifaçısı olub. Əsas rolları bunlardır: Keçəl Aslan, Fon Hols, Şaliko ("Xanlar", "İnsan" və "Vaqif", Səməd Vurğun), Əmrah ("Pəri cadu", Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev), Şeyx Hadi, Vali, Şakro ("Şeyx Sənan", "Səyavuş" və "Knyaz", Hüseyn Cavid), Munis, Kərim Rəhimli ("Nizami" və "Alov", Mehdi Hüseyn), Əliş ("Qatır Məmməd", Zeynal Xəlil), Nikita Pavloviç ("Qızıl çeşmə", Qurban Musayev), Məşədi Cəfər ("Dağılan tifaq", Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev), Mirzə Qərənfil, Zakir, Əhməd bəy, Xəlil, Qasım ("Xoşbəxtlər", "Aydınlıq", "Küləklər", "Əliqulu evlənir" və "Nişanlı qız", Sabit Rəhman), Mirzə Heydərqulu, Şəkinski, ("Həyat" və "Kəndçi qızı", Mirzə İbrahimov), Koxa Məmməd ("Qaçaq Nəbi", Süleyman Rüstəm), Məşədi Oruc, Hacı Naib ("Ölülər" və "Dəli yığıncağı", Cəlil Məmmədquluzadə), Xaspolad, Mirzə Cavad ("Oqtay Eloğlu" və "Aydın", Cəfər Cabbarlı), Kefli Bəşir ("Bahar suları", İlyas Əfəndiyev), Cəbi ("Hacı Qəmbər, Nəcəf bəy Vəzirov), Səfər bəy ("Hacı Qara", Mirzə Fətəli Axundzadə), Əşrəf ("Türkiyədə", Nazim Hikmət), İsidor Cakeli ("Darıxma, ana!", Nodar Dumbadze), Aleksandrov ("Canlı meyit", Lev Tolstoy), General Berqoyn ("Şəxsi iş", Aleksandr Şteyn), Baş senator, Feste, Gilderstern ("Otello", "On ikinci gecə" və "Hamlet", Vilyam Şekspir), Krutitski, Tixon və karandışev ("Müdriklər", "Tufan" və "Cehizsiz qız", Aleksandr Ostrovski)

İsmayıl Osmanlı teatrla yanaşı kinoda da müxtəlif səpgili rollar qalereyası yaradıb.O, "Azərbaycanfilm"in istehsal etdiyi "Kəndlilər" (Daxili işlər naziri), "Bir məhəlləli iki oğlan" (Mahmud), "O olmasın, bu olsun" (Rza bəy), "Əsl dost" (Usta Şirəli), "Yenilməz batalyon" (Yusif), "Mən ki gözəl deyildim" (Poçt müdiri), "26-lar" (Şahbazov), "Ulduzlar sonmür" (Hacı Zeynalabdin Tağıyev), "Nəsimi" (Nəimi), "Yeddi oğul istərəm" (Kələntər) və sair filmlərdə çəkilib.

 1970-ci ildə Xalq şairi Səməd Vurğunun “Komsomol poeması”nın motivləri əsasında rejissor Tofiq Tağızadənin quruluş verdiyi “Yeddi oğul istərəm” filmində mənfi obraz kimi tanıdığımız Kələntər obrazını da İ.Osmanlı yaradıb. Hətta obrazı o dərəcədə inandırıcı oynayıb ki, nəticədə  tamaşaçı nifrətilə qarşılaşıb.

Aktyor öz xatirələrində bu barədə yazır:

Bir axşam tamaşadan sonra teatrdan çıxıb evə gedirdim. Avtobusa təzə qalxmışdım ki, bir neçə orta yaşlı qadın məni dövrəyə aldı. İlk sözləri:

– “Əlin qurusun! Cəlalı Gəray bəyə necə satdın?” oldu.

Vəziyyətin nə yerdə olduğunu anladım. Artıq, bir neçə dəfə oxşar hadisə ilə qarşılaşdığım üçün özümü təmkinli aparmağa, cavab verməməyə çalışdım.

– Niyə cavab vermirsən, ay kaftar? Necə qıydın gül kimi uşağa?

Vəziyyət get-gedə gərginləşir, başqa sərnişinlər də bu qadınlara havadar çıxırdılar. Hələ yoluma bir neçə dayanacaq qalsa da, avtobus dayanan kimi düşdüm.

Ertəsi gün bu hadisəni teatrda sənət dostlarıma sarsılaraq danışdım. Düzü, adamların məni təhqir edəcəyindən, hətta daşa basacağından ehtiyat edirdim.
Gəray bəy rolunu böyük ustalıqla oynamış Həsanağa Turabov qoluma girib məni sakitləşdirdi:

– İsmayıl əmi, – dedi, – hər aktyora nəsib olmur oynadığı rola görə sevgi qazana bilsin.

– Nə sevgi, ay oğul? Az qala arvadlar məni parçalayacaqdılar.

– Elə aktyorun yaratdığı obraza nifrət, aktyorun özünə sevgidir də. Gör bir necə ustalıqla oynamısan ki, adamlar səni parçalamaq istəyirlər.
Mən də Şəki ləhcəsi ilə zarafata salıb:

– Ha indi saa nə var ki? Düşəydin o arvaddarın əlinə, onda bilərdin sevgi nədir, nifrət nə…” (https://aki.az/ismayil-osmanli)

 İsmayıl Osmanlını tanıyanlar onun sadə olduğu qədər də, olduğu kimi görünən, göründüyü kimi olan biri olduğunu qeyd ediblər. Bəzi hallarda aktyorun müsbət rolları da təzyiqlə qarşılaşıb…

1971-ci ildə yazıçı İsa Hüseynovun ssenarisi əsasında rejissor Əjdər İbrahimov “Ulduzlar sönmür” filminə quruluş verir.

Tarixi-bioqrafik janrda çəkilən film şərq xalqlarının azadlığı uğrunda mübarizə aparan Azərbaycan Xalq Komissarları Sovetinin sədri, SSRİ Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin sədri, həkim, yazıçı Nəriman Nərimanovun həyat və çoxsahəli fəaliyyətindən bəhs edir. Bir neçə novelladan ibarət olan filmdə Nəriman Nərimanovun həyatının ən parlaq səhifələri yer alıb.

O, bu filmdə Hacı Zeynalabdin Tağıyev obrazını yaradıb və rol çox uğurlu alınıb. Hətta aktyor Tağıyev obrazını o dərəcədə millətpərəst, xalqını sevən xeyriyyəçi kimi gözəl yaradıb ki, nəticədə də filmin başı bəlalı olub.

Azərbaycan kinosuna böyük dəyər verən siyasi xadim, ulu öndər  Heydər Əliyevin sayəsində filmi xilas etmək mümkün olub. Bakı erməniləri şikayət məktubları yazaraq “Nə üçün millətçi Nərimanovu, milyonçu Tağıyevi gənclərə nümunə kimi təqdim edirsiniz?” deyə etiraz səslərini yüksəltmək istəsələr də, Ulu öndər böyük xeyirxahlıq göstərərək büroda bu məsələni həll etmiş və filmin   kinoteatrlarda nümayiş etdirilməsi ilə bağlı göstəriş vermişdir.

Onun keçdiyi işıqlı ömür yolu sonralar gələn aktyorlar nəslinə də öz müsbət təsirini göstərmişdir.

İ.Osmanlı 1978-ci ildə vəfat edib. Məzarı Fəxri xiyabandadır. Allah rəhmət eləsin.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(24.04.2026)

Nərgiz Mustafayeva (Gəncə),

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Qarayaz dövrü aprelin 20-də öz yerini yazın ən gözəl, ən rəngarəng mərhələsi olan Güləyaza (və ya Güllü yaza) verir. Əgər Qarayaz sınaq və zəhmət dövrüdürsə,

​aprelin 21-dən iyunun 20-nə qədər davam edən bu dövr xalq təqvimində baharın tam qələbəsi sayılır. Artıq “Keçiqıran” soyuqları geridə qalmış, torpaq tam isinmiş və hər tərəf yaşıl xalıya bürünmüşdür.

“Güləyaz” adının mahiyyəti birbaşa təbiətin “gülməsi” və çiçəklərin açması ilə bağlıdır. Xalq deyir: “Qarayazda qarın doymaz, Güləyazda gözün doymaz.” Yəni bu dövr o qədər gözəl və estetik olur ki, insan təbiətin mənzərəsindən doymur.

Güləyazın gəlişi ilə kənd təsərrüfatında yeni bir canlanma başlayır. Heyvanlar təzə və şirəli otla qidalandığı üçün südün ən yağlı və bol olan vaxtı sayılır. Əgər Qarayazda “ot qutabları” üstünlük təşkil edirdisə, Güləyazda artıq süd və süd məhsullarının (təzə pendir, şor, qaymaq) ən keyfiyyətli vaxtı başlayır.

Arıçılar pətəkləri qışlaqdan çıxarıb çiçəkli çəmənlərə yayırlar. Bu dövr arıların ən aktiv işlədiyi, ilk yaz balının mayasının qoyulduğu vaxtdır. Aran yerlərində istilər yavaş-yavaş hiss olunduğu üçün elat tayfaları və çobanlar yaylaqlara köç etmək üçün hazırlıqlara başlayırlar.

​Bu dövrdə təbiətin yaşıl rəngi müqəddəs hesab olunur. İnsanlar çəmənlərə çıxar, “ayağımız yaşıl otlara dəysin, canımızdan ağrı-acı getsin” deyərdilər. Güləyaz həm də ümidlərin çiçək açdığı bir dövrdür; hər bir açan çiçək payızdakı bərəkətli məhsulun müjdəçisi hesab olunur.

Güləyaz sadəcə təqvim ayı deyil, ümidlərin çiçək açdığı “toy” dövrüdür. Qarayazın o “qara” torpağı artıq tamamilə yaşıl xalıya bürünür. Abuneysan (Nisanda yağan su) yağışları kəsilir və yerini “Gül-çiçək yağışlarına” verir ki, bu da birbaşa meyvə bağlarının bərəkəti deməkdir.

Qarayazın sərt sınaqlarından keçən insan üçün bu dövr ruhun dincəldiyi, torpağın öz səxavətini nümayiş etdirdiyi bir bayramdır. Təbiətin bu “təbəssümü” bizə hər çətinliyin sonunda mütləq bir gözəlliyin durduğunu xatırladır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(24.04.2026)

Nemət Tahir,

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Yaponiyada "Mainichi Shimbun" adlı həftəlik bir qəzet nəşr olunur. Qəzeti maraqlı edən və digər nəşrlərdən fərqləndirən əsas cəhətlərdən biri də, onun tamamilə  təkrar emal olunmuş kağız, su və ot və ya çiçək toxumlarının qarışığından hazırlanmasıdır.

Qəzeti oxuduqdan sonra səhifələrini kiçik parçalara bölüb, torpağda əkilə bilər. Daha sonra qəzet suvarılmalı və sonra isə çiçəklərin və ya otların cücərməsini gözləmək lazımdır. Ekoloji cəhətdən təmiz olan bu qəzet bitki toxumları olan 100% təkrar emal olunmuş kağızdan hazırlanır və hətta qəzetin çapı üçün təhlükəsiz olan bitki mənşəli mürəkkəblərdən istifadə olunur.

Kampaniyanın məqsədi ətraf mühit məsələləri barədə məlumatlılığı artırmaq və tullantısız istehsalı təşviq etməkdir. Bu ekoloji cəhətdən təmiz təşəbbüs “Yaşıl qəzet”in tirajının artmasına da səbəb olmuşdur. Qəzet bütün Yaponiyada gündə 4 milyondan çox nüsxə ilə  satılır. Kompaniya isə  bundan 80 milyon yen (təxminən 700 000 dollar) qazanc əldə etmişdir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(24.04.2026)

Nail Zeyniyev,

“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

On il əvvəl kitab mağazalarına baxanda oxucu müxtəlif görünürdü. Klassik axtaranlar da vardı, roman seçənlər də, dərs vəsaiti alanlar da. Bu gün mənzərə dəyişib. Dəyişiklik ən çox yaşda yox, oxunan məzmunun növündə hiss olunur.

Son illərdə özünüinkişaf kitabları bazarın əsas hissəsini tutub. Motivasiya, uğur, pul qazanmaq, şəxsi inkişaf mövzuları önə çıxıb. Bədii ədəbiyyat isə geri çəkilib. Bu dəyişiklik dünyada da var, amma Azərbaycanda daha sürətli baş verdi.

Bunun səbəbi düşüncə tərzindəki dəyişmədir. İnsanlar oxumağı zövqdən çox fayda ilə əlaqələndirməyə başlayıb. Kitab artıq “nə hiss etdim” yox, “nə qazandım” sualına cavab verməlidir. Bu yanaşma oxucu seçimlərini birbaşa formalaşdırır.

Gənclər arasında bu daha aydın görünür. 20–30 yaş arası oxucuların əhəmiyyətli hissəsi bədii ədəbiyyatdan uzaqdır. Klassiklər çox vaxt məktəblə əlaqələndirilir, şəxsi maraq doğurmur. Halbuki həmin əsərlərin mövzuları hələ də aktualdır. Sadəcə bu əlaqə qurulmur.

Elektron oxu da davranışı dəyişdirib. E-kitab və telefon üzərindən oxuma yayılıb. Bu rahatlıq gətirir, amma diqqəti parçalayır. Oxucu daha tez-tez bölünür, mətni daha səthi keçir. Oxuma sürəti artır, amma mətnlə əlaqə zəifləyir.

Uşaqların oxuma vərdişində isə geriləmə hiss olunur. Kitab yerini çox vaxt ekrana verir. Planşet və telefon uşağı məşğul edir, amma oxuma refleksini formalaşdırmır. Bu mərhələ qaçırıldıqda sonradan bərpa etmək çətin olur.

Müsbət tərəf də var. Qadın oxucuların aktivliyi artıb. Kitab klubları, müzakirə qrupları, oxu təşəbbüsləri əsasən onların üzərində qurulur. Bu, ümumi oxu mühitini canlı saxlayan vacib amildir.

Sosial media isə ikili təsir göstərir. Bir tərəfdən kitablar haqqında məlumat yayılır, tövsiyələr artır. Digər tərəfdən diqqəti dağıdır, oxuma vaxtını azaldır. İnsan kitab açmaq əvəzinə saatlarla ekranda qalır.

Bu dəyişimi qısa desək: oxucu sayı müəyyən qədər artıb, amma oxuma dərinliyi zəifləyib. Daha çox insan özünü oxucu hesab edir, amma daha az insan mətni sonuna qədər, diqqətlə oxuyur.

Bu vəziyyət sabit deyil. Dəyişə bilər. Amma bunun üçün yalnız kitabların olması kifayət deyil. Oxumağın mənasını yenidən qurmaq lazımdır. İnsan oxumağı fayda ilə yox, anlayışla, təcrübə ilə, özünü dərk etmə ilə əlaqələndirmədikcə bu dəyişmə yarımçıq qalacaq.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(24.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

ÇətinzamanlarındandanışanXalqartistininsözlərinə görə, həmindövrdə onu özünə qaytaranmusiqiolub:"Həyatdaağırdərdlərimolub. Məsələn, üç ayərzində valideynlərimiitirmişəm. Həmindövrdə musiqi, kamançaolmasaydı, dəliolardım. Busənətməni özümə qaytardı, yıxılmağaqoymadı".

Xalq artisti Munis Şərifov 24 aprel 1962-ci ildə anadan olub. 1977-ci ildə A.Zeynallı adına Musiqi Texnikumunda, 1986-cı ildə isə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında təhsil alıb. O, 1990-cı ildən Bakı Musiqi Akademiyasında konsertmeyster-müəllim vəzifəsində çalışır. Habelə Bakı Musiqi Akademiyasının qədim musiqi alətlərinin bərpası elmi laboratoriyasının işçisidir. Munis Şərifov ansamblın tərkibində bir çox dövlət tədbirlərində çıxış edib.

2002-ci ildə Fransanın Paris və Strasburq şəhərlərində UNESKO-nun tədbirlərində konsert proqramı ilə Azərbaycan musiqi sənətini uğurla təmsil edib. Ansamblın ifasında UNESKO tərəfindən kompakt-disk buraxılıb. O, çalışdığı ansamblla birlikdə 2005-ci il Düşənbədə "Qəlblərin səsi" festivalında, İstanbul şəhərində "İslam ölkələrinin mədəniyyət həftəsi" çərçivəsində təşkil edilən mədəni proqramlarda yüksək səviyyədə çıxış edib.

9 may 2012-ci ildə, 30 aprel 2014-cü ildə, 6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə, 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018-ci ildə və 10 may 2019-cu ildə  Prezident Mükafatına layiq görülüb. 19 sentyabr 2016-cı ildə Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə xalq artisti fəxri adına layiq görülüb

Filmoqrafiya

Qız qalası

Baku TV-nin "O vaxtlar" verilişində musiqiçinin danışdıqlarını xatırlayıram. Müəllim ailəsində dünyaya gəldiyini söyləyən M.Şərifov bildirmiçdi ki, musiqiyə yönəlməsi atasının tövsiyəsi ilə olub:

"Atam tar çalırdı, musiqiyə marağı var idi. Onun məsləhəti ilə musiqi məktəbinə getdim. Konservatoriyada tələbə olanda isə dahi insanlar - Fikrət Əmirov, Arif Məlikov, Cahangir Cahangirov, Süleyman Ələsgərovu və s. görürdüm. Həmin sənətkarların arasında səmimiyyət var idi. Hamısı bir-birinə hörmətlə yanaşırdılar. Musiqi böyük sənətdir. Əsl musiqini öyrənmək üçün nə qədər təhsil alsan da, azdır. Bu sənət bir dəryadır".

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(24.04.2026)

Fatimə Məmmədova,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 Respublika və beynəlxalq müsabiqələr laureatı, Akademik vokal ifaçısı Altun Süleymanov "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalına elmi yazısını təqdim edib.

Onun yazısında  XX əsr Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin formalaşmasında mühüm rol oynamış iki görkəmli sənətkar – bəstəkar, musiqişünas və pedaqoq Üzeyir Hacıbəyli ilə vokal ifaçılığının banilərindən biri olan Bülbülün sənət əlaqələri tədqiq olunur. Xüsusi diqqəti isə onların yaradıcılıq münasibətlərinin zirvəsi sayılan “Koroğlu” operasında Bülbülün sənətkar təcəssümünün təhlilinə yönəldibdir.

ALTUN SÜLEYMANOV,

ÜZEYİR BƏYİN VƏ BÜLBÜLÜN “KOROĞLU”SU

Üzeyir Hacıbəyli Azərbaycan milli musiqisinin elmi əsaslarını formalaşdırmaqla yanaşı, Avropa musiqi ənənələrini yerli melodik strukturlarla sintez edərək milli opera janrının əsasını qoymuşdur. O, “Leyli və Məcnun” operası ilə bu istiqamətdə ilk addımı atmış, sonralar isə musiqi folklorunun sistemləşdirilməsi, notlaşdırılması və tədris sisteminə inteqrasiyası sahəsində elmi və praktik fəaliyyətlə məşğul olmuşdur.

Bülbül isə klassik Avropa vokal texnikasını yəni, belcanto texnikasını Azərbaycan muğamı və xalq musiqisinin intonasiyaları ilə sintez edərək milli vokal məktəbinin əsasını qoymuşdur. Onun vokal sənətindəki fəaliyyətində həm texniki kamillik, həm də emosional dərinlik bir araya gəlmişdir.

 Hər iki sənətkarın elmi-praktiki fəaliyyətlərinin kulminasiya nöqtələrindən biri “Koroğlu” operası idi. Bülbülün Koroğlu partiyasını ifa etmə üslubu təkcə səhnə uğuru deyil, həm də milli vokal məktəbinin öyrədilməsi baxımından canlı vəsaitdir. Onun ifasına əsaslanaraq bir sıra pedaqoji prinsiplər formalaşdırmaq mümkündür:

Nəfəs texnikası – Geniş frazalarda uzun legatolara imk​an verən dərin diafraqmatik nəfəs, qəhrəmanlıq emosiyasını “boğmadan” ötürür. Tələbələrə əvvəlcə mətnsiz vokalizlərlə (a, o, u) uzun frazalar üzərində nəfəsi bölmədən oxuma təlimi tövsiyə olunur. Diksiya və artikulyasiya – Konsonantların aydınlığı qəhrəman obrazının bariton-dramatik rəngini gücləndirir. Bülbül səsləri “çənə sıxmadan” formalaşdırır, belcanto plastikasını ləhcə çalarları ilə uzlaşdırır. Müqayisəli aspektə isə digər ifaçılar – Niyazi Məmmədov (1940-50-ci illər), Müslüm Maqomayev (1960-cı illər) partiyanı müvafiq olaraq liriko-spinto, dramatik-liriko və qəhrəman yanaşmaları ilə səsləndiriblər. Maqomayevin versiyasında legato daha italyan üslubludur. Bu müqayisə göstərir ki, Bülbülün qoyduğu təməl prinsiplər—səsin qəhrəmanlıq parıltısı ilə muğam elastikliyini birləşdirmək—müxtəlif dövrlərdə fərqli prioritetlərlə yenidən şərh olunsa da, hələ də mətnin aparıcı estetik ölçüsünü təşkil edir.

 Üzeyir Hacıbəyli bu operada muğam (xüsusilə “Segah”, “Şur”, “Bayatı-Şiraz”) və aşıq musiqisi elementlərini simfonik kontekstə daxil edərək, həm musiqi dili, həm də obrazlar sistemində milli kimliyin daşıyıcısı olan bir sənət nümunəsi yaratmışdır. Koroğlu obrazı həm saz ifaçısı, həm döyüşçü, həm də xalqın səsi olaraq təqdim edilir. Operanın kulminasiyalarından biri olan “Ey Vətən” ariyası Bülbülün ifasında milli musiqi tariximizin zirvələrindən biri kimi qəbul olunur. Bu ariyada yalnız qəhrəmanın vətən sevgisi deyil, bütövlükdə bir xalqın azadlıq idealları və mənəvi dirənişi əks olunur.

 Bülbül bu musiqi parçalarını sadəcə səsləndirməmiş, onları həyatlandırmışdır. Koroğlunun daxili aləmi ilə sənətkarın mənəvi dünyası birləşərək, estetik bütövlük yaratmışdır.

Bu obrazın Bülbül tərəfindən ifası dövrün mətbuatında da yüksək dəyərləndirilmiş, “Bülbül Koroğlunu oxumadı – onu yaşadı” fikri ilə yadda qalmışdır. Onun ifası həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq miqyasda maraqla qarşılanmışdır.

Qeyd etmək lazımdır ki, “Koroğlu” operası təkcə musiqi deyil, həm də siyasi və ideoloji baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyırdı. Sovet dövründə türk xalqları arasında ilk qəhrəmanlıq operası kimi qəbul edilən bu əsər, milli özünüdərk və mədəni müqavimətin simvoluna çevrilmişdir.

Nəticə etibarilə, Üzeyir Hacıbəyli ilə Bülbülün sənət əlaqələri təkcə yaradıcı əməkdaşlıq çərçivəsində deyil, həm də milli musiqi kimliyinin formalaşması və inkişafı baxımından fundamental əhəmiyyət kəsb edir. Onların birgə fəaliyyəti Azərbaycan vokal ifaçılığında həm texniki, həm də ideya-estetik baxımdan yeni mərhələnin əsasını qoymuşdur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(24.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Görkəmli muğam ustadlarının ifasından çox sayda muğam və təsniflərin ilk dəfə nota alınması Ramiz Zöhrabovun səyləri nəticəsində gerçəkləşib. Alimin tədqiqatları, eləcə də Azərbaycan bəstəkarlarının yaradıcılığını əhatə edir. Ramiz Zöhrabovun Azərbaycan musiqişünaslığının uğuru sayılan araşdırmaları xarici ölkələrdə nəşr olunaraq müxtəlif alimlər tərəfindən mötəbər mənbə kimi qəbul edilib.

Ramiz Zöhrabov 1939-cu il may ayının 2-də Bakı şəhərində anadan olub. O, 1947–1958-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası nəzdindəki orta ixtisas musiqi məktəbində təhsil alıb və 1958–1960-cı illərdə Konservatoriyanın ifaçılıq fakültəsinin simli alətlər şöbəsində oxuyub, 1965-ci ildə isə Konservatoriyanı musiqişünaslıq ixtisası üzrə bitirib.

Əmək fəaliyyətinə 1965-ci ildə Gəncə şəhərindəki Qəmbər Hüseynli adına orta ixtisas musiqi məktəbində musiqi tarixi və nəzəriyyəsi üzrə müəllim kimi başlayan Ramiz Zöhrabov 1966–1968-ci illərdə Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında xalq musiqisi üzrə redaktor vəzifəsində işləyib.

O, 1968–1969-cu illərdə Bakı şəhər 16 saylı musiqi məktəbində musiqi nəzəriyyəsindən dərslər aparıb, 1969-cu ildən etibarən indiki Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasında Azərbaycan xalq musiqisinin tarixi və nəzəriyyəsi kafedrasının müəllimi, baş müəllimi, dosenti və professoru, 1989-cu ildən isə həmin kafedranın müdiri olub.

1990-cı ildə Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının İdarə Heyətinin katibi seçilən Ramiz Zöhrabov 2012-ci ilədək həmin vəzifədə çalışaraq, ölkəmizdə musiqişünaslığın inkişafına dəyərli töhfələr verib. Professor Ramiz Zöhrabovun elmi fəaliyyəti Azərbaycanın zəngin musiqi irsinin tədqiqi və təbliği ilə sıx bağlıdır. Alimin Azərbaycan muğamlarına, o cümlədən təsniflərə, zərb-muğamlarına və dəsgahlara həsr etdiyi 200-dən artıq elmi əsər və kitab mütəxəssislər tərəfindən yüksək qiymətləndirilib.

Ramiz Zöhrabov ölkəmizdə və onun hüdudlarından kənarda beynəlxalq simpoziumlarda, konfranslarda muğam sənətinə dair dərin məzmunlu çıxışları ilə Azərbaycanın musiqi mədəniyyətini layiqincə təmsil edib. Milli mədəni nailiyyətləri müxtəlif səviyyələrdə daim tanıtmağa çalışan alim uzun illər ərzində apardığı silsilə radio və televiziya verilişləri ilə musiqisevərlərin rəğbətini qazanıb.

Yarım əsrə yaxın bir müddətdə pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olan Ramiz Zöhrabov respublikada musiqişünas alimlərin bir neçə nəslinin yetişdirilməsi üçün böyük əmək sərf edib. Alimin rəhbərliyi ilə sənətşünaslıq sahəsində bir çox fəlsəfə və elmlər doktorları hazırlanıb.

Ölkəmizdə Heydər Əliyev Fondu tərəfindən həyata keçirilən genişmiqyaslı mədəni proqramlarda, o cümlədən muğam müsabiqələrində musiqişünas kimi yaxından iştirak edən Ramiz Zöhrabovun muğam aləminin sirlərinin tamaşaçılara dəqiqliklə çatdırılması və insanların estetik zövqünün inkişaf etdirilməsində mühüm xidmətləri vardır.

Ramiz Zöhrabovun Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin zənginləşdirilməsi sahəsində çoxillik səmərəli fəaliyyəti yüksək qiymətləndirilib. O, 1990-cı ildə "Əməkdar incəsənət xadimi" və 2008-ci ildə "Xalq artisti" fəxri adlarını almış, 2009-cu ildə isə müstəqil Azərbaycan Respublikasının ali mükafatlarından olan "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.

Fəxri adları və mükafatları

- Sənətşünaslıq namizədi (1974)

- Dosent (1979)

- Azərbaycan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi (1990)

- Professor (1992)

- Sənətşünaslıq doktoru (1994)

- "Humay" mükafatı (1997)

- Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti

- Şöhrət ordeni

Kitabları

- Muğam. Monoqrafiya. B., "Azərnəşr", 1991

- Azərbaycan təsnifləri. Təbriz, Enteşarate Məhran, 1991;

- Hacı Xanməmmədov. Broşür. B., "Şur", 1992;

- Rauf Hacıyev. Broşür. B., "Şur", 1993;

- Bəstəkarlarımız haqqında söz. B., "Şur", 1995;

- Ramiz Mustafayev. Broşür. B., "Ergün", 1995;

- Bəstəkarlarımızın portreti. B., "Gənclik", 1997;

- "Çahargah" muğam-dəstgahının nəzəri əsasları. B., "Şur", 2000;

Məqalələri

- Skripkaçalan və müğənni /R. Adıgözəlov – 50/, "Ədəbiyyat və incəsənət", 16.11.1990;

- Yaradıcılıq axtarış deməkdir /T. Bakıxanov – 60/, "Ədəbiyyat və incəsənət", 21.12.1990;

- Müəllifini yaşadan əsərlər /Ağası Məşədibəyov – 80/, "Mədəniyyət" qəzeti, 09.01.1992;

- Sevimli pedaqoq, mahir tədqiqatçı /Z. Qafarova – 50/, "Mədəniyyət", 08.01.1993;

- Nizami mövzusuna yeni müraciət /T. Bakıxanovun "Xeyir və Şər" baleti haqqında/, "İncəsənət" qəzeti, 13.07.1993;

- Görkəmli bəstəkar və müəllim /S. Ələsgərov/, "İncəsənət", 12.04.1994;

- Dəstgahda avaz. /12 muğam sistemi haqqında/. Təbriz, "Azadlıq beşiyi" qəzeti /fars dil./, 26. 10. 1997;

- "Rast" ailəsindən olan muğamlar. Təbriz, "Azadlıq əsri" qəzeti /fars dil./, № 31, 1998;

Filmoqrafiya

- Musiqişünas (film, 2001)

- Muğam (veriliş, 2007)

- Muğamat var olan yerdə... (film, 2009)

- Xalq təranələri (film)

Sənətkar 2017-ci il aprelin 24-də ömrünün 78-ci ilində vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(24.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

İdmanla rəqs əslində eynimənşəlidirlər. Elxan Qasımovun fəaliyyəti buna əyani sübutdur. Orta məktəbin 4-5-ci siniflərindən pionerlər evində rəqs dərnəyinə gedib, basketbolla, voleybolla məşğul olub. Naxçıvanın gənclərdən ibarət voleybol komandasında çıxış edib. Bakıda rəqqas kimi festival laureatı olub...

Elxan Məmməd oğlu Qasımov 24 aprel 1945-ci ildə Naxçıvanda anadan olub. İl yarım Naxçıvan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblında peşəkar rəqqas, solist olan Elxan M.A.Əliyev adına ADİİ-nun aktyorluq (1962–1966), Leninqrad DTMKİ-nun rejissorluq fakültəsində (1973–1978) təhsil alıb. "Əhməd haradadır" filmindən "sürücü Əhməd" kimi tanınan Elxan Qasımov 1969-cu ildən "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında işləyib. Bədii, sənədli filmlərin, "Mozalan" süjetlərinin müəllifidir.

Azərbaycan kino sənətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə 18 dekabr 2000-ci ildə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülüb. 2023-cü ilin may ayında səhhətində problemlər yaranıb. 29 may 2023-cü ildə aorta anevrizmasının partlaması səbəbi ilə vəfat edib.  Xırdalan qəbiristanlığında dəfn olunub.

Filmoqrafiya

1. 777 №-li iş

2. Aşıq Ələsgər

3. Əhməd haradadır?

4. Əlavə təsir

5. O qızı tapın

6. Gözlə məni

7. İnsan məskən salır

8. Axırıncı aşırım

9. Köhnə bərə

10. Ay çox, il çox

Vasif Ayan yazır:

“Elxan Qasımovla tanışlığım 2007-ci ilə təsadüf edir. O zaman o, bir neçə dəfə Space Tv-də "Bizim Kino" verlişinin qonağı olmuşdu. Hətta yadımdadır, onunla görüşmək üçün Kinostudiyaya getmişdim. Məni görən kimi çöhrəsinə təbəssüm qondu, görüşmək üçün əlini uzatdı, əlindəki telefon yerə düşdü.

Telefon balaca "nokia"lardan olduğudan bir neçə hissəyə bölündü. Tez aktyora telefonun hissəciklərini toplamaqda kömək etməyə başladım. O dedi: "Bax, Vasif, səni görcək telefonum da özünü itirdi."

Telefonun hissələrini birləşdirdik, yenidən qaydasına düşdü.

Elxan Qasımovla mütəmadi olaraq "Dövlət Film Fond"unda, digər məkanlarda tədbirlərdə də rastlaşırdıq. Həmişə də ağac kimi yanında bitirdim ki, sənətkar yorğun olarsa əlimdən tutsun, qoluma girsin.

Yadımdadır illər öncə dostum, böyük sənətkar Yaşar Nuri xəstə olanda da belə edirdim. Həmişə onun yanında olmağa çalışırdım. Rüstəm İbrahimbəyovun dəfnində, anım günündə, eləcə də digər sənətkarların dəfn və xatirə günlərində də Elxan Qasımovun nitqinin dəfələrlə şahidi olmuşuq. Deməli, aprel ayında, kinorejissor Eldar Quliyevin vəfatının ildönümündə Elxan Qasımov mənə zəng elədi:

“Hardasan Vasif?” Dedim, “Elxan müəllim, Ayanı hazırlığa qoymuşam, ancaq indi boşam, nə olub ki?” Dedi, “Sən mənim gənc dostumsan, həm də kino adamısan, səhifəndə mədəniyyəti işıqlandırırsan. İşin yoxdursa dur gəl Fəxri Xiyabana, Eldar Quliyevi ziyarət edirik. Sənin belə yerlərdə olmağın vacibdir. Bizləri təbliğ edən sənsən. Yaxındasansa gəlim səni götürüm?” Dedim, “Elxan müəllim, o nə söz, böyük məmuniyyətlə. Yox, mən elə ora yaxınam, özüm gələcəm, narahat olmayın.” Elxan Qasımov dedi “yaxşı, gəl, orda görüşərik”. Təsəvvür edin, o qədər diqqətimdən çıxıb ki, elə bilirəm Eldar Quliyevin məzarı I Fəxri Xiyabandadır. Bütün məzarları ziyarət etmişəm. Saata baxıram, düşünürəm ki, nə əcəb Elxan müəllimgil hələ gəlməyiblər. Gəlib mühafizədən, xadimələrdən Eldar Quliyevin məzarıının yerini soruşuram.

Onlar da deyir: “burda yoxdur, bəlkə sənə o biri Xiyaban deyiblər?”. Qəfil barmağımı dişlədim, tez, qaça-qaçla özümü çatdırdım, o biri xiyabana, Yaşar Nuri və digərləri olan məzarlığa. Qapıda iki mühafizəçi kişi vardı, başqa heç kəs. Onlara sənət adamlarnın bura, Eldar Quliyevi ziyarətə gəldiklərini soruşuram. Mühafizəçi böyük təəccüblə mənə baxır və bura heç kimin gəlmədiyini söyləyir.

Dəhşət yorğun idim. Artıq Ayanı götürmə saatı da yaxınlaşırdı. Başa düşdüm ki, yenə səhv etmişəm. “Qurd Qapısı” məzarlğını Elxan müəllim nəzərdə tuturmuş. Tez Elxan Qasımova zəng etdim. Dedim, “Elxan müəllim, siz o biri xiyabandasız?” Dedi: “Bəs sən hardasan ki, Vasif?” Dedim, “Səhv gəlmişəm, Yaşar Nuri olan xiyabandayam”. Dedi: “Yox, Qurd Qapısına gəlməli idin. İndi Ordasansa gözlə, gəlirəm səninn dalınca. Gəlib ordan götürəcəm səni. Gəlirəm…”

 Dedim, “Elxan müəllim, yox, xahiş edirəm gəlməyin, narahat olmayın vallah. Artıq uşağın dərsdən çıxma vaxtıdı, gec olacaq. Başqa bir zaman görüşərik yenə”. Sağollaşdıq. Sonra bu haqda ona son görüşümüzdə taksidə danışdım. Dedim, “Elxan müəllim, yadınızdadır Eldar Quliyev söhbəti? Sizin sayənizdə 3 xiyaban gəzdirdiniz mənə, bütün ölülərə rəhmət oxutdurdunuz. Xeyli savab qazandınız, siz də mən də”. Ucadan güldü”.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(24.04.2026)