Tanınmış ictimai-siyasi xadim, yazıçı-publisist, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, mərhum Sadıq Murtuzayev, publisist, Əməkdar hüquqşünas Müzəffər Ağazadə və yazıçı-rejissor, publisist-jurnalist, Əməkdar incəsənət xadimi Ağalar İdrisoğlu səmavi insanların, dünya dahilərinin  və Azərbaycan mütəfəkkirlərinin on mindən çox  kəlamlarını, sitatlarını, aforizmlərini toplayıb, tərcümə  eləyib və  “Sözdən  yaranan incilər” adlı çox qalın bir kitabı  çapa hazırlayırlar. 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı olaraq belə qərara gəldik ki, bu  sayımızdan başlayaraq həmin kəlamlardan, sitatlardan, aforizmlərdən bəzilərini səhifələrimizdə çap edək. İnanırıq ki, sözdən yaran bu incilər sizin də xoşunuza gələcək və onları öz yaddaşınıza köçürəcək, gündəliyinizə yazacaq, dostlarınızla, yaxınlarınızla bölüşəcəksiniz.

Çünki bu incilər, hər insana  lazım olan ən qiymətli sözlərdir. Onun daha yaxşı, mükəmməl  kamilləşməsi üçün əvəzsiz və  lazımlı  bir məktəbdir.

 AĞALAR   İDRİSOĞLU  (1950), yazıçı, dramaturq, rejissor,

                                  jurnalist, publisist, esseist

- Hər şeyi eşitməyi və həm də səbrlə susmağı bacarın.
- O kəsdən qorxun ki, başqasının  arxasında gizlənib, öz marağı üçün çalışır.
- Özünü tanımaq, öz qüvvənə bələd olmaq, ən universal dərmandır.
- Nadanlığa qarşı ən yaxşı mübarizə ağılla, soyuq düşüncə və məntiqlə mübarizə aparmaqdır.
- Öz yerinizi, işinizi dəyişməkdən qorxmayın. Bilin ki, hər nə olursa yaxşılığa doğru olur.
- Söz və əməl təkmil, bütöv adamlar yaradır. Çünki danışmaq asandır əməl eləmək çətindir.
- Hörmətli adamları yaxşı tanıyın. Amma böyük adamların arxasında gizlənməyin.

 - Öz böyüklüyünüzü göstərməsəniz, başqalarına  bəh-bəh deməyiniz boş şeydi.
- Yüngül bir işdən yapışanda onu ağır iş kimi bilin. Ağır işdən yapışanda yüngül iş kimi  qiymətləndirin.
- Etinasızlıqla oynamayın. Bunu dəqiq bilin və yadınızda saxlayın ki, etinasızlıq yüngüllük və həriflikdir.
- Səmavi kitablarda yazırlar ki, cənnətdə hər şey sevindirici və gözəldir. Cəhənnəmdə isə hər şey əzablıdır. Amma bizim bundan xəbərimiz yoxdur. Çünki o dünyadan hələ qayıdan olmayıb. Bütün bunlara baxmayaraq, çalışın əməli-saleh işlər görün  və hər işinizdə ədalətli olun  ki, cənnətə düşəsiniz.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.01.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

"Sənət zirvəsi göydə parlayan ulduz kimidir" deyirdi Cahangir Mehdiyev. Onun “Olimpiya dünyası” qəzetinə müsahibəsindən:

-«Kişi sözü» filmini Cahangir Mehdiyevin şah əsəri adlandırmaq olarmı?

+Bilirsiniz, valideyn övladları arasında fərq qoymur. Yəni o övladlarının hamısına eyni məhəbbətlə yanaşır. Rejissor da belədir. O, əsərləri arasında fərq qoymur. Bu baxımdan filmlərimin hamısı mənim üçün əzizdir. «Kişi sözü» filmi xalqımız tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılanıb. Bu filmin rejissoru olsam da, həm də aktyor kimi çəkilmişəm. Əslində çəkilmək istəmirdim. Sadəcə, mənim müəllimim, tanınmış kinorejissor Georgi Daneliyanın tövsiyəsi ilə Niyaz rolunu özüm ifa etdim. Ssenariyə görə, Niyaz idmançı, özündənrazı bir obraz olmalı idi. Düzünü deyim ki, əsil idmançı görkəminə malik aktyor tapmaq asan deyildi. Buna görə də özümü Niyaz rolunda sınamaq qərarına gəldim. Mənə elə gəlir ki, pis alınmayıb. Əgər bu film ümumilikdə xalqımızın xoşuna gəlibsə, deməli, zəhmətim puç olmayıb. Onu da deyim ki, Rüstəm İbrahimbəyovun ssenarisi əsasında çəkdiyim «Ailə» filmində boks müəllimi rolunu ifa etmişəm.

-Cahangir müəllim, 60 yaşınız olsa da, maşallah çox cavan görünürsünüz…

+Belə olmağıma baxmayın. Mən ulu babayam. 2 övladım, 3 nəvəm, 2 nəticəm var. Oğlum Elnur idmanla məşğul olur. O həm də kinorejissordur. Nəticələrimdən birinin adı Hüseyn, digəri nin adı isə Həsəndir. Artıq mən nəvə-nəticələrimi hansı idman növünə cəlb etmək barədə düşünürəm. Onlara velosiped, gimnastik qantellər almışam. Yeri gəlmişkən, deyim ki, öz evimin bir otağı məşq zalımdır. Orada, necə deyərlər, dərmir-dümür əlindən tərpənmək olmur.

-Dünyada sonsuz olan nədir?

+İnsan və qalaktika. Mən əbədi həyatı qalaktikada axtarıram. “Qurani Kərim”də deyildiyi kimi, bu dünyadakı əməllər o biri dünyada ədəbi yaşayacaq. İnsan fiziki cəhətdən dünyadan köçsə də, onun ruhu yaşayır. Çünki ruh əbədidir. Fizikanın qanununa görə, ruh itmir, o, bir formadan başqa formaya keçir.

Cahangir Mehdiyev 13 yanvar 1951-ciildə Bakı şəhərində anadanolub. Atası dövlətqulluqçusu, anası isə evdarqadınolub. Bakı şəhərində 158 saylı ortavə 12 saylı musiqiməktəblərinibitirib. Sənətdə ilkaddımlarını 6 yaşındaikənrejissorLətifSəfərovun "Bakı və bakılılar" filmində atıb. 1968-ciildənM.A.ƏliyevadınaAzərbaycanDövlət İncəsənət İnstitutundaTeatrvə televiziyafilmlərirejissorluğuixtisası üzrə təhsilalmağabaşlayıb.

1969-cu ildə "Dəli Kür" bədii filmində aktyor kimi oynayıb. 1973-cü ildə diplom işi kimi Azərbaycan Milli Akademik Dram Teatrında "Sevgi, sevgi" teatr tamaşasına, eləcə də Azərbaycan Respublikası Dövlət Televizya və Radio Verilişləri Şirkətinin Ədəbi dram, incəsənət redaksiyasında "Yumoristik novellalar" adlı televiziya tamaşasına quruluş verib.

 1973-cü ildə institutu əla qiymətlərlə bitirib, C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında bədii filmlər üzrə rejissor assisenti kimi çalışmağa başlayıb. 1974-cü ildə C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının təyinnaməsi ilə Moskva şəhərində Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunda Kinorejissorluq fakültəsinə daxil olmaq üçün imtahan verməyə göndərilib, imtahanı uğurla verərək instituta daxil olub.

1979-cu ildə Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunu əla qiymətlərlə bitirib, C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında rejissor kimi işə başlayıb. 1979-cu ildə "Diplom işi" adlı qısametrajlı bədii filmi Cexoslovakiyanın Karlovı-Varı, Almanyanın Oberxauzen, Manheym və İspanyanın Bilbao şəhərlərində keçirilən kinofestivallarda nümayiş etdirilib, mükafatlara və diplomlara layiq görülüb.

1980-cı ildə Bakıda Lenin meydanında keçirilən Azərbaycan SSR-in 60 illik yubileyinə həsr olunan bədi-kütləvi meydan tamaşasında quruluşçu rejissor kimi fəaliyyət göstərib. Bu fəaliyyətinə görə Azərbaycan SSR-in mükafatına və diploma layiq görülüb. 1980-cı ildə "Mosfilim” kinostudiyasının nəzdində yaradılan "Debüt" adlı studiyada ("Gənclərin Ekspirimental Yaradıcılıq Birliyi"ndə) "Vax!" ("Bıy!") kinokomediyasının quruluşcu rejissoru olub.

1980-ci ildə "Mosfilm" kinostudiyasında keçirilən 11-ci Beynəlxalq Kinofestivalda "Vax!" kinokomediyası "Ən yaxşı rejissor işinə görə", Minsk şəhərindəki kinofestivalda isə "Ən yaxşı komediya işinə görə" mükafat alıb. 1979-cu ildən 1998-ci ilə qədər C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında rejissor, quruluşçu rejissor, ssenarist və aktyor kimi fəaliyyət göstərib.

 1990-1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Fondunun icraçı direktoru vəzifəsində işləyib. 1998-ci ildən 2007-ci ilə qədər "Mozalan" studiyasının direktoru, bədii rəhbəri olub. 1998-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar məşqçisi, 2000-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adlarına layiq görülüb.

1998-ci ildən 2007-ci ilədək Boulinq Federasiyasının vitse-prezidenti olub. 2001-ci ildən 2005-ci ilə qədər Lider TV-də "Sağlam bədəndə sağlam ruh" adlı silsilə televiziya idman və bədən tərbiyəsi verilişinin rejissoru, aparıcısı və müəllifi olub. 25 avqust 2005-ci ildə Moskva şəhərindəki "Prezident Otel" mehmanxanasında dünya şöhrətli kinorejissor, SSRİ-nin xalq artisti Georgi Nikolayeviç Daneliyanın 75 illik yubleyində iştirak edib. Yubileydə G.Daneliyanın iki cildlik kitabının təqdimatı keçirilib. Kitabın birinci cildində C.Mehdiyev ilə onun müəllimi, kurs rəhbəri G. Daneliya arasındakı münasibətlərdən bəhs olunur. İkinci cilddə isə C.Mehdiyevə həsr olunan "Güzgü" adlı hekayə yer alıb. Bu hekayənin qəhrəmanı da C. Mehdiyevdir.

1 aprel 2006-cı ildə Sürix şəhərindəki "Intercontinental Surix Otel"də keçirilən 25-ci Beynəlxalq mükafatın təqdimat mərasimində, seçim komissiyasının qərarına əsasən "Mozalan" studiyasının Direktor-bədii rəhbəri kimi o, "Nüfuz və keyfiyyətdə lider-Avropa-2006" beynəlxalq mükafatına layiq görülüb. 30 yanvar 2007-ci ildə bu mükafatı xatirə olaraq "Heydər Əliyev" fonduna hədiyyə edib.

2007-ci ildən 2016-cı ilədək  Azərbaycan Televiziya  və Radio verilişləri QSC-də (Azərbaycantelefilm Yaradıcılıq Birliyində) ali kateqoriyalı rejissor kimi fəaliyyət göstərib. 2011-ci ildən Azərbaycan Respublikası Milli Olimpiya Komitəsində çəkiliş qrupunun rəhbəri kimi çalışır. Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

2016-cı ildə təqaüdə çıxıb.

Filmoqrafiya

1. Ailə (film) (Rüfət rolunda)

2. Araşdırın (film, 1978)

3. Ci-Mi (film, 2008)

4. Dəli Kür (film, 1969)

5. Diplom işi (film, 1979)

6. Evlənmək istəyirəm (film, 1983)

7. Gənc qadının kişisi (film, 1988)

8. Girişmə, öldürər! (film, 1990)

9. Hacı Qara (film, 2002)

10. Kişi sözü (film, 1987)

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.01.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Qonşumuzda bir Zeynəb nənə vardı, hamıya sual edirdi ki, görən Mirzə Babayev kəpənəyi tuta bildimi?

Azərbaycan Respublikasının xalq artisti, “Şöhrət” ordenli, bir çox mükafatların laureatı, Azərbaycan estradasının banilərindən biri Mirzə Babayevin vəfat etməsinin 23-ci ili tamam olur.

Mirzə Babayev 1913-cü il iyul ayının 16-da Bakı şəhərinin Maştağa kəndində dünyaya gəlib. Böyük səhnəyə çıxandan əvvəl, 1932-ci ildə təhsil aldığı Sənaye İnstitutunda, indiki AZİ-də, çıxış edib. Sənaye İnstitutunu bitirəndən sonra Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbinə daxil olub.

Musiqi ilə ciddi məşğul olmağa başlamazdan əvvəl, həm memar kimi, həm də rəssam kimi çalışıb. Müharibədən qayıdandan sonra (Yeri gəlmişkən müharibə vaxtı Mirzə Babayev Rostovda döyüşüb. Leytenant rütbəsi alıb, 4–5 medalla qayıdıb.) "Vətən" kinoteatrı, Gəncədə, Ağdamda bir neçə inzibati bina onun layihəsi üzrə tikilib. Nizami muzeyinin zallarının tərtibatında da iştirak edib.

Bakıda və Azərbaycanın digər şəhərlərində olan bir çox binaların və muzeylərin layihə müəllifidir. 1948-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına, məşhur müğənni Bülbülün sinfinə daxil olub. Hətta Bülbül istəyib ki, onu opera müğənnisi kimi hazırlasın, lakin Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti Tofiq Quliyevin dediyinə görə, onun səsi estrada mahnılarının ifası üçün daha uyğun sayılıb. Müğənni Tofiq Quliyevin Daxili İşlər Nazirliyinin nəzdində yaratdığı caz orkestrində də çıxış edib.

40-dan artıq filmdə rol alıb. Özü də təkcə Azərbaycanda yox, Odessa, Daşkənd, Aşqabad kinostudiyalarında istehsal olunan filmlərdə də iştirak edib. Mirzə Babayev Azərbaycanda estrada janrının banisi olmaqdan başqa, həm də şanson üslubunda oxuyan, demək olar ki, yeganə müğənni  olub.

İndi də belə müğənnilər yox dərəcəsindədir. O vaxtın şanson ifaçıları məhəbbət mövzusunda olan, lirik məzmunlu şanson mahnılar oxuyublar. Tofiq Quliyevlə Emin Sabitoğlu məxsusi Mirzə Babayev üçün şanson mahnıları yazıblar. Oqtay Rəcəbovla Vasif Adıgözəlov isə o cür yazmasalar da, onların da mahnıları Babayevin ifasında şanson mahnılara çevrilib.

İfa etdiyi məşhur mahnılar:

- Limanlar

- Saçlarına gül düzüm

- Uzaq yaşıl ada

- Kəpənək

- Bir axşam

- Dayan, zaman

- Gəlmədi

- Kimlər gəldi, kimlər getdi

- Möcüzələr adası

- Naxçıvanım

- Çiçək kimi

- Tanqo

- Axı niyə danırsan?

- Pəncərəmə qondu çiçək

- İndi günah nə səndədir, nə məndə

- Düşürsən yadıma

- Könlüm sənindir

Filmoqrafiya

1. Alma almaya bənzər

2. Aygün

3. Ayrılıq bir dənizmiş…

4. Bağ mövsümü

5. Bəyin oğurlanması

6. De ki, məni sevirsən!

7. Dəli Kür

8. Dərviş Parisi partladır

9. Əzablı yollar

Uzun illər Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında çalışıb. "Azərbaycan SSR əməkdar artisti", "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adlarına layiq görülüb, iki dəfə "Humay" mükafatı laureatı, prezident təqaüdçüsü olub.

O, 2003-cü il yanvarın 13-də, 89 yaşında dünyasını dəyişib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.01.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bu gün əməkdar artist, opera ustası, vokal ifaçısı Kamal Kərimovun anım günüdür.

Kamal Kərimov 20 fevral 1925-ci ildə Bakıda anadan olub. O, Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında təhsil alıb. Tələbə olarkən "Koroğlu" operasında Nadir roluna dəvət olunub.

Amma teatr karyerası yarımçıq kəsilib. Böyük Vətən müharibəsinə yollanan Kərimov ali musiqi təhsilini müharibədən qayıtdıqdan sonra başa vurub.

Lirik tenor səs tembrinə sahib olan Kamal Kərimov təyinatla Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrına göndərilib. 1949-cu ilin əvvəllərində, teatr bağlananda Filarmoniyanın nəzdindəki musiqili komediya ansamblında və daha sonra Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında işləyib. Bir müddət sonra müəllimliyə keçərək uzun müddət Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında pedaqoji fəaliyyət göstərib

İfa etdiyi əsas rollar

«Musiqili Komediya Teatrında»

1. Məşədi İbad - Sərvər

2. Arşın mal alan - Əsgər

3. Ulduz - Bəxtiyar

4. Ürəkçalanlar - Kirmanlı

5. Toy kimindir? - Mehman

6. Durna     - Aşıq Murad

7. Gözün aydın - Alay

8. Hacı Qara - Heydər bəy

9. Bayadera - Racami

10. Qızılaxtaranlar - Nadir

11. Kəndimizin mahnısı - Lətif

«Opera teatrında»

1. Koroğlu  - Nadir

2. Arşın mal alan  - Əsgər

3. Sevilya bərbəri - Qraf Almaviva

4. Demon -  Knyaz Sinodal

Mükafatları

- "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı

Kamal Kərimov 13 yanvar 1992-ci ildə Bakıda vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.01.2026)

Nail Zeyniyev, “Ədəbiyyat və incəsənət”

1991-ci ildən sonra Azərbaycanda “şair sənsən” kimi hadisələr baş verdi. Hər kəs şeir yazır, hər kəs özünü şair adlandırırdı. Kitablar, qəzetlər, sonra internet şeirlərlə doldu. Bu fenomen təsadüfi deyildi və bir neçə sosioloji, psixoloji və mədəni amillə izah olunur.

-Birincisi, totalitar ideoloji nəzarətin aradan qalxması oldu. Sovet dönəmində nə yazmaq, necə yazmaq olduğunu dövlət müəyyən edirdi. Sosrealizm yeganə məqbul üslub idi. Müstəqillikdən sonra bu bağlar qırıldı. İnsanlar azad nəfəs aldılar və özlərini ifadə etmək ehtiyacı kəskin şəkildə artdı.

-İkincisi, milli-ideoloji yüksəliş oldu. Müstəqillik romantik bir dövr idi. İnsanlar milli kimliyini, dilini, mədəniyyətini yenidən kəşf edirdi. Və bu prosesdə ədəbiyyat, xüsusən şeir, milli ruhun ifadəsi kimi dəyərləndirildi. Şair olmaq prestijli idi, milli missiyanı yerinə yetirmək deməkdi.

- Üçüncüsü, nəşr bazarının liberallaşması oldu. Artıq dövlət nəşriyyatlarının inhisarı yox idi, özəl nəşriyyatlar yarandı. Kitab çıxarmaq asanlaşdı. Pul versən, kitabın çap olunurdu. Bu, keyfiyyət süzgəcinin zəifləməsinə səbəb oldu.

-Dördüncüsü, iqtisadi çətinliklər və sosial dekompensasiya baş verdi. 90-cı illərin böhranı insanları real həyatdan qaçmağa, daxili aləmə çəkilməyə məcbur etdi. Şeir yazmaq bu qaçışın bir forması idi. Həm də sosial status əldə etmək yolumaddi rifah olmayanda, "şair" adı özünütəsdiq vasitəsinə çevrildi.

-Beşincisi, ədəbi tənqidin böhranı yarandı. Sovet dövrünün sərt, bəzən repressiv tənqid sistemi dağıldı, amma onun yerinə peşəkar, obyektiv yeni sistem yaranmadı. Hər kəs özünü şair elan edə bilirdi, çünki kim deyə bilərdi ki, sən şair deyilsən?

Lakin bu kütləvilik paradoksal nəticələr verdi. Bir tərəfdən, həqiqətən istedadlı şairlərin meydana çıxması üçün şərait yarandı. Digər tərəfdən, ədəbiyyatın devalvasiyası baş verdi. Şeirin inflyasiyası yarandı çox şeir, az keyfiyyət.

İndi, üç onillik sonra, vəziyyət sabitləşir. Sosial mediada hər kəs şeir yazır, amma artıq "şair" olmaq o qədər də prestijli deyil. Oxucu daha seçici olub. Bazar öz mexanizmləri ilə keyfiyyətsiz məhsulu kənara itirir. Və bu, təbii prosesdir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.01.2026)

Murad Vəlixanov, "Ədəbiyyat və İncəsənət"

Yaramaz (1988)

Rejissor: Vaqif Mustafayev

Ssenari müəllifləri: Ramiz Fətəliyev, Vaqif Mustafayev

Operator: Aleksandr İlxovski

Bəstəkar: Emin Sabitoğlu

Studiyası: “Azərbaycanfilm”

Çəkilmə ili: 1988

Janr: Tragikomediya / Sosial dram

Dil: Azərbaycan dili

Format: Rəngli kino

Film haqqında geniş məlumat

“Yaramaz” — Azərbaycan kinosunun 1980‑ci illərdə çəkilmiş, həm satirik, həm də dramatik elementləri bir araya gətirən tragikomediya filmidir. Filmin quruluşçu rejissoru Vaqif Mustafayev dövrün ictimai‑siyasi və mədəni mühitini fon kimi götürərək sadə və saf bir insanın necə cəmiyyətin sərt reallıqları qarşısında dəyişdiyini ekranlaşdırır.

Filmin əsas qəhrəmanı Hətəmdir — o, əmək həyatına yeni başlayan, təmkinli və saf qəlbli gəncdir. Hətəm hər yerdə alver, sövdələşmə və korrupsiya üzə çıxan bir mühitdə çalışır və insanlar tərəfindən «işi düz getməyən» biri kimi qəbul edilir. Lakin o, həyatın sərt ritmi ilə üzləşdikcə özünü “ağıllı” və “məqsədli” görməyə başlayır. Bu transformasiya tədricən onu yalnız uğura aparmır, həm də mənəvi çöküşə sürükləyir — o, əvvəlcə fəhləlikdən fabrik direktoruna qədər yüksəlsə də, bununla yanaşı insanlıq və təmiz qəlbini itirir.

Filmin dramaturgiyası tragikomediya janrının bütün elementlərini özündə birləşdirir: film həm gülüş doğuran situasiyalar yaradır, həm də dərin sosial mesajlarla tamaşaçını düşündürür. Hətəmin sınaqlarla və özünün xoş niyyətləri ilə dolu yol hekayəsi — təkcə Azərbaycan yox, ümumbəşəri insanlıq dilemmasını da əks etdirir.

Kino tarixi və ictimai kontekst

“Yaramaz” 1980‑ci illərdə çəkilmişdir — bu dövr yenidənqurma (perestroyka) siyasətinin təsiri altında idi və cəmiyyətin dəyişməsini ekran mediumunda əks etdirmək üçün əlverişli bir zəmin yaradırdı. Film dövrün mənəvi böhranını, indi‑indi açılan bədii ifadəni və kino sənətində yeni tezislərin formalaşmasını göstərir.

Azərbaycanlı kinoşünas Aydın Kazımzadə “Yaramaz”ı Azərbaycan tragikomediya janrının başlanğıcı hesab etmişdir ki, bu da filmin həm texniki, həm də ideya baxımından əhəmiyyətini artırır.

Əsas obrazlar və aktyorlar

Filmin baş rolu Hətəm obrazını gürcü aktyor və teatr artisti Mamuka Kikaleyşvili canlandırıb. Bu rol onun aktyorluq karyerasını daha da ucaltdı və xarakterin inanılmaz transformasiyasını ekrana gətirdi.

Digər diqqətçəkən aktyorlar arasında:

Yaşar Nuri — Maşallah,

Rasim Balayev — nazir köməkçisi rolunda,

Həsənağa Turabov — müxtəlif dramatik obrazlarda,

Larisa Boradina, Hacı İsmayılov, Ağahüseyn Kərimov və digər səhnə ustaları filmə çoxqanlı sosial spektr qatmışlar.

 Maraqlı faktlar

Filmın yaradılması Azərbaycan Dövlət Mükafatına layiq görülüb və həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq festivallarda nümayiş olunub — məsələn, Karlovi Vari Film Festivalında“Çarlinin qızıl əsası” və Sorrento Beynəlxalq Festivalında “Vittoriya de Sika” mükafatları qazanıb.

Məşhur italyan rejissoru Bernardo Bertoluççi bu filmi 35 ən yaxşı film siyahısına daxil edib — bu da Azərbaycan kino sənətinin dünya auditoriyası tərəfindən tanınmasında əhəmiyyətli rol oynadığını göstərir.

2013‑cü ildə film arxivdən bərpa olunub, bu isə onun tarixi və mədəni əhəmiyyətini daha da vurğulayır.

 Mədəni və fəlsəfi dəyər

“Yaramaz” təkcə güldürən film deyil — o, sosial portret, dəyişən cəmiyyətin tənqidi baxışı və insan xarakterinin deformasiya prosesi üzərində qurulan dərin düşüncədir. Film saf və yaxşı qəlbli bir adamın zamanla sistemə uyğunlaşaraq necə dəyişdiyini göstərir, həmçinin cəmiyyətin karyera, sərvət və güc axtarışının insan dəyərlərinə təsirini araşdırır.

 Tövsiyə

Əgər sən Azərbaycan kino tarixini, realist sosial dramı və tragikomediya janrını araşdırmaq istəyirsənsə, “Yaramaz” mütləq baxılmalı filmdir. Bu ekran əsəri həm kino texnikası, həm də mədəni mesaj baxımından dərin təsir buraxır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.01.2026)

Fatimə Məmmədova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Hər gün işlədiyim sayta xəbərlər yazıram.

“Bu oldu”, “o oldu”.

Maduro tutuldu.

Venesuelada partlayış baş verdi.

Müharibə davam edir.

Türkiyədə qar fırtınası həyatı iflic etdi.

ABŞ-li siyasətçi Azərbaycanı hədələdi və sair, və sair…

Bu, mənim işimdir. Yazıram. Paylaşıram. Növbəti xəbərə keçirəm. Amma etiraf edim, artıq yoruluram. Yorulmaq azdır, artıq insan daralır. İçində bir sıxıntı yığılır, insan eyni hadisələri təkrar-təkrar oxumaqdan sıxılır.

2026-cı ilə girəndə yenə eyni cümlələri dedik: “Bu il gözəl olsun”. Bəlkə mənim üçün gözəl olar. Bəlkə şəxsi həyatımda hər şey qaydasında gedər. Amma bir anlıq dünyaya baxıram. Öz ölkəmdən kənara. Və sual yaranır: dünyaya nə olub? Yeni ilin ilk günündən nə qədər ölüm halları oldu?  Dünyada, kimisi yeni il partlayıcısı yandırarkən yaralandı, kimisi qar fırtınasında yaralandı..

Azərbaycanda artıq sülhdür. Müharibə bitib. İnsanlar normal yaşamağa çalışır. Bəs dünya niyə bacarmır? Niyə bir ölkə rahat nəfəs alanda, digərində insanlar gecəni partlayış səsi ilə açır? Niyə biri sabaha ümidlə oyanır, digəri sağ qalacağına şübhə ilə?

Bir gün biri öldürülür. Bir gün biri bıçaqlanır. Bir gün şəhər bombalanır. Bir gün küçələr etirazçılarla dolur.

İnsan insanı yaralayır. İnsan insanın canına qəsd edir.

İnsan insan qatili olmaq üçünmü yaradılıb? Yoxsa aldığı havanı rahatlıqla udmaq üçün? Yoxsa gecələr partlayış səsinə oyanmaq üçün? Yoxsa İranda etirazçılarla birlikdə küçəyə çıxıb haqqını tələb etmək üçün? Yoxsa sadəcə susub ölmək üçün?

Bu sualların cavabı yoxdur. Adlar dəyişir. Ölkələr dəyişir. Hakimiyyətlər dəyişir.Amma nifrət dəyişmir. İnsan oğlu sanki dağıtmağı daha çox sevir. Qan xəbərləri daha tez yayılır. Ölüm daha tez diqqət çəkir. Sülh darıxdırıcı gəlir, müharibə maraqlı.

Ən acı həqiqət də budur ki, bu, yeni deyil. Bu həmişə olub. Və bəlkə də həmişə olacaq. Çünki insan oğlu bunu sevir. Qarşıdurmanı, üstün gəlməyi, məhv etməyi, sensasiyanı. Gücü haqlı saymağı. Silahı sözdən üstün tutmağı. Biz hər il “bu il fərqli olsun” deyirik. Amma fərqli olmur. Sadəcə xəbərlərin tarixləri dəyişir. Hər gün xəbər tərcumə edərkən, bu dünyanın qaranlıq tərəfini yazıram. Və bəzən düşünürəm ki, ən ağır xəbər partlayış deyil, ölüm sayı deyil, insanın buna alışmasıdır, bunu normal hal olaraq görməsidir. Artıq oxuyuruq, keçirik, unuduruq. Mən də hətta oxuyuram, bu gün görəsən nə olacaq?

İl dəyişir, təqvim dəyişir.

Amma dünya dəyişmir.

Və mən hər gün klaviaturanı açıb eyni hisslə yazıram:

İsrail təyyarələri Livanda bir kəndə beş zərbə endirib.

İsrail İrandakı etirazları açıq şəkildə istifadə edir.

ABŞ İrana kütləvi hava hücumları planlaşdırır.

Bəlkə problem illərdə yox, insanların özündədir?

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.01.2026)