Gültac Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Qiyabi oxuyan tələbələrin adətən çox xatirələri olmur, xüsusilə də dərslərlə bağlı olanlar tez unudulur. Amma bəzən yaddaşda silinməyən kiçik bir an qalır. Mən də indi belə bir xatirəni xatırlamağa çalışıram. Müəllimimin adını nə qədər düşünsəm də, xatırlaya bilmirəm. Hətta hansı dərs olduğunu belə unutmuşam. Amma bir şeyi dəqiq bilirəm — o, çox gözəl və zərif bir qadın idi...

Bir gün bizə belə bir mövzu vermişdi: “Sizin üçün qəhrəman kimdir?”

Tələbələrin çoxu milli qəhrəmanlardan, qazilərdən, vətən uğrunda canından keçən igidlərdən yazmışdı. Şübhəsiz ki, onlar əsl qəhrəmanlardır. Amma mən mövzuya bir az fərqli yanaşdım. “Mənim üçün qəhrəman kimdir?” sualına öz dünyamdan cavab vermək istədim.

Müəllimə də bunu hiss etmişdi. Yazımı bəyəndiyini və mövzunun ruhunu tutduğumu vurğulamışdı.

Mən isə öz qəhrəmanımdan — həyat yoldaşımdan yazmışdım.

Bizdə yaxşı kişilər haqqında danışanda qürurla deyirik: “Onun damarlarında türk qanı axır”, “filankəs türk oğlu türkdür.” Mənim üçün isə bu sözlər sadəcə ifadə deyil — o, həm sadiq dost, qayğıkeş ata, həssas övlad, həm də əvəzolunmaz həyat yoldaşıdır.

O, sevginin özüdür. Bəzən kənardan onu izləyirəm — gözlərindəki qətiyyət, ürəyindəki sevgi, qəlbindəki mərhəmət məndəki eşqi yenidən alovlandırır.

Hərdən mənə elə gəlir ki, o, anamın mənə arzuladığı duaların gerçəkləşməsidir.

Mən demək istərdim ki, əgər bir qadın öz qızına həyat yoldaşı kimi belə bir ər arzulaya bilirsə, deməli, o qadın xoşbəxtdir. Mən də hər zaman arzu edirəm ki, qızımın həyat yoldaşı atası kimi olsun.

Hər kişiyə qadınının qəhrəmanı olmaq qismət deyil. Hər qadına da elə bir qəhrəmanla yaşamaq qismət olmur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.05.2026)

Habil Yaşar,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

Sizlərə dünyaca məşhur, qorxu romanlarının yazarı Stiven Kinqin yazı rutinini təqdim edirəm. Mənbə, onun öz yaradıcılığıdır.

“Mənim bir rutinim var, çünki düşünürəm ki, yazmaq öz-özünə

hipnozdur və təkrar-təkrar eyni hərəkətləri etsəniz, bir növ transa

düşərsiniz”.

Stiven Kinq, “YAZMAQ HİPNOZDUR”

İllər keçdikcə Kinqin gündəlik yazı işi yavaşladı. O, hələ də hər gün,

hətta həftə sonları da yazır, amma özünün dediyi kimi, “Mən daha çox

yazırdım və daha tez yazırdım – bu sadəcə qocalmaqdır. Bu sizi bir az

yavaşladır”.

Əvvəllər o, gündə 2000 söz yazardı, lakin bu günlərdə o, hər

gün təxminən dörd saat yazmağı hədəfləyir və təxminən 1000 söz yazır.

“Oyanıram. Səhər yeməyi yeyirəm. Təxminən üç mil yarım piyada

gəzirəm. Qayıtdıqdan sonra əlyazmam olan kiçik ofisimə çıxıram. Mən

onu dəfələrlə nəzərdən keçirirəm. Günümü yazmaqla keçirmirəm. Bəlkə

iki saat təzə nüsxə yazacam, sonra geri qayıdıb bəzilərinə yenidən baxıb

bəyəndiyimi çap edib söndürəcəm”.

Stiven Kinq

King yazarkən musiqiyə qulaq asır, adətən işlədiyi müddətdə eyni

mahnını dəfələrlə dinləyir.

“Gündə 20 saat, mən hamının yaşadığı reallıqda yaşayıram. Amma

gündə dörd saat ərzində hər şey tamamilə dəyişir. Və əgər nə vaxtsa

bunun necə baş verdiyini və ya niyə baş verdiyini soruşsanız, sizə

deməliyəm ki, bu, başqaları kimi mənim üçün də sirrdir”.

Stiven Kinq

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.05.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portal Cavid Aslanovun qeydlərini təqdim edir.

Federiko Fellini ölümündən iki gün əvvəl bu sözləri demişdi: “Kaş bir də aşiq olsaydım!”

Mən, açığı, heyrətə gəldim! Ölümün astanasında olan bir insan yenidən sevmək, yerdən ucalmaq, tabe olmaq istəyinə tabe olmaq, ruhunda orkestrin musiqisini eşitmək istəyirdi… O, qadından danışmırdı, demək istəyirdi ki, sevgi — həyatın sehrli anlarından biridir.

Aşiq olanda, sadəcə insan olmaqdan çıxırsan, bir ətirə çevrilirsən. Yerimirsən, sanki havada süzürsən. Bax, bu vurğunluq halı həyatın ən vacib halıdır. Və fərqi yoxdur, nəyə vurğunsan — qadına, işə, dünyaya, həyata…

Sevgi — nə sevinci, nə də kədəri, nə mükafatı, nə də sınağı ifadə edir, bu onların hamısının birləşməsidir — nağıllar aləminə səyahət, kəşf olunacaq sirrə aparan bir cığırdır. Sevgi həmişə keçib gedir, hər şeyin sonu olur. Amma bir hal digərinə çevrilir və bu yeni hal vurğunluqdan da güclü hiss ola bilər.

Bu gün evliliklər uzunömürlü deyil və keçmiş aşiq insanlar böyük bir kəşfdən məhrum qalırlar — birgə ölümə doğru əl-ələ getməyin necə gözəl olduğunu başa düşməkdən. Çoxlarına elə gəlir ki, yeni münasibətlər daha güclü hisslər gətirəcək. Bu belə deyil.

İtalyan dilində bir söz var, onu başqa dillərə tərcümə etmək mümkün deyil — “volere bene”. Sözbəsöz tərcüməsi “yaxşı istəmək”dir. “Amare” — sevgi deməkdir, amma “volere bene” — bir insana qarşı elə bir münasibətdir ki, sənin üçün ondan yaxın insan yoxdur. “Amare” fiziki həzz üzərində qurulub. Yer üzündəki ən güclü hiss — “amare”nin “volere bene”yə çevrilməsidir. Dünyada bundan daha güclü hiss yoxdur. Bu hiss yalnız birlikdə keçən illərlə yaranır və bu illər etibarı itirməməlidir. Belə uzun münasibətin itkisi sevginin və ya fiziki həzzin itkisindən daha faciəlidir.

“Volere bene”nin itkisi — əsl dərin tənhalıq, tam bir boşluqdur..

Böyük bir “volere bene” Federiko Fellini və Culietta Mazina arasında da vardı. Dünyadakı bütün qadınlar Fellinini sevirdi, amma onun son jesti Culiettaya olan sevgisinin həqiqi himni oldu — demək olar ki, iflic olmuş halda klinikadan qaçdı, çünki Culiettanın Romadakı xəstəxanada ölüm ayağında olduğunu eşitmişdi. Beş yüz kilometr yol qət etdi və onun yanına uzandı.

Fellini öldükdən sonra Culietta da yaşamadı.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.05.2026)

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

"Qədeş, bəlkə gedibxəngəlyeyək?"- Hərdəfə görüşəndə zarafatasalıbtəklifedərdi. Çox mehriban, səmimi adam idi. Sumqayıtda, qonşu mikrorayonlarda, bir-birinə yaxın binalarda yaşayırdıq. Gah mağazada, gah avtobus dayanacağında, gah da məhlədə tez-tez rastlaşırdıq. Hər dəfə də görüşəndə, əhvalının necə olmasından asılı olmayaraq, adamı güldürür, keyfini açırdı...

Bəli, Xanlar Muradov yaxşı insan idi. Necə deyərlər, yeyib içən, deyib güləndi. Axtarsaydın, məhlədə xətrini istəməyən adam tapılmazdı. Uşaqla uşaq, böyüklə böyüklük edərdi. Aktyorluğuna da söz ola bilməzdi. Onu Bəşir Səfəroğluna bənzədənlər də az deyildi. Arada zarafat edib, hansısa tamaşada dediyi kimi, ona "vur, vurum..." deyə müraciət edirdim. Deyirdi: "Qədeş, deyirsən vuruşaq, vuruşaq da, amma gəl birinci badələri vuruşduraq..."

Xanlar Muradov 1946-cı ildə Qaradağ rayonunun Lökbatan qəsəbəsində anadan olub. Əmək fəaliyyətinə H.Ərəblinski adına Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında başlayıb və bu teatrda o, 50-yə yaxın rol oynayıb. Sonra 1975-ci ildən Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında aktyor işləyib. Orada "Danabaş kəndinin əhvalatları"nda Xudayar bəy, "Qızıl toy"da Rəhim, "Subaylarınızdan görısiniz"də Seyfi, "Səhnədə məhəbbət"də Milyonçu, "Məhəbbət oyunu"nda Daşdəmirov, "Nəğməli Könül"də Fərrux və s. yaddaqalan obrazları yaradıb. 2000-ci ildə Respublikanın Əməkdar artisti fəxri adına layiq görülüb. 5 fevral 2005-ci ildə 58 yaşında ikən vəfat edib. Ruhu şad olsun!

...Yaşasaydı, aprelin 30-da 80 yaşını qeyd edəcəkdi...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.05.2026)

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

2013-cü ildən üzübəri dünyaya gələn “Alfa nəsli” onu çətin ki tanısın. Yəqin ki, 1997-ci ildən 2012-ci ilədək anadan olan “Z nəsli”nin də arasında onu tanıyanlar az olar. Amma 1981-ci ildən 1996-cı ilədək doğulan “Y nəsli”ndən (Milleniallar) əvvəlki- 1965-1980-ci illəri əhatə edən “X nəsli”, 1946-1964-cü illərdə doğulan "Beybibumerlər nəsli" və eləcə də 1925-1945-ci illərdə dünyaya gələn "Sakit nəsil"in nümayəndələri onu yaxşı xatırlayırlar.

Tərcüməçi, dramaturq, publisist, məşhur telejurnalist, "Bakıfilm" kinostudiyasının baş redaktoru, bir vaxtlar fəaliyyətdə olan ANS-in "Zərif çərşənbə" verlişinin aparıcısı, respublikanın əməkdar jurnalisti Mailə Muradxanlını nəzərdə tuturam. 2010-cu ilin iyun ayının 12-də vəfat edib...

Yox, yox, bu dəfə sizə Mailə xanımdan deyil, onun yadigarı- kino aktyoru və rejissoru, əməkdar incəsənət xadimi Elxan Cəfərovdan söhbət açmaq istəyirəm. Axı, aprelin 29-u onun növbəti ad günüdür...

Deyir ki:- “Milli-mənəvi dəyərlər kinematoqrafiyanın vacib bir hissəsidir. Gənclər hərdən dəyərləri kənara qoyub film çəkmək istəyirlər, mənə gülməli gəlir. Yaxşı, sən kinonu hansı mövzuda çəkəcəksən? Məsələn, Amerika həyatından mafiya kinosu çəkəcəksənsə, bu gülməli görünəcək. Bizim reallığa uyğun deyil. Hər bir reallığın özünün dəyərləri var və o dəyərlərin dünyəvi nümayişi vacib şərtlərdən biridir. Sən dünyaya film çıxartmaq istəyirsənsə, milli-mənəvi dəyərlər olmadan dünyanı nə ilə maraqlandıracaqsan? Onun öz ölkəsində olan hadisələrlə? Hətta sosial mövzuda çəkirsənsə belə, bu mütləq milli-sosial mövzu olmalıdır. Millilikdən kənar incəsənət heç kimə maraqlı deyil. Nə öz auditoriyana, nə də xarici auditoriyaya...”

Elxan Pərviz oğlu Cəfərov 1967-ci ildə Bakı şəhərində dünyaya gəlib. 1984-cü ildə Moskva şəhərində Ümumittifaq Kinematoqrafiya institutuna daxil olub.1985-1988-ci illərdə SSRİ hərbi dəniz donanması sıralarında hərbi qulluq keçib. 1990-cı ildə institutu bitirdikdən sonra Dövlət “Yuğ”teatrında aktyor kimi fəaliyyətə başlayıb. 1995-1997-ci illərdə Dövlət Tele-Radio verilişləri nəzdindəki “Proloq” studiyasınin bədii rəhbəri işləyib. Professional Kinorejissorlar Gildiyasının İdarə Heyətinin üzvüdür...

“Mədəniyyət adamı ilk növbədə xalqına lazımdır, mədəniyyət ilk növbədə yaşadığın toplumun mənəvi keyfiyyətlərini yüksəltmək üçün lazımdır. Dünyaya çıxışın da bununla olacaq. Yox, əgər sən özünə məqsəd qoyursansa ki, mən azad sənətkaram, bu mümkünsüzdür. Sən hansı reallığa toxunacaqsansa, orada hansısa dəyərlər, məhdudiyyətlər olacaq. Dünya artıq başa düşüb ki, orta statistik boz adam heç kim üçün maraqlı deyil. Xarici ölkələrdən bizə turist gələndə hara gedir? “Atəşgaha”, “Şirvanşahlar sarayı”na. Onun maraq dairəsi milli maraqlara söykənir.”- söyləyir.

O, hələ uşaq yaşlarında bir neçə filmə çəkilib. Onun ifa etdiyi çoxsaylı uşaq rolları arasında A. Dovjenko adına kinostudiyanın “Hazır ol, əlahəzrət” filmində şahzadə rolu da var. Hazırda rejissor kimi çalışır, klip və filmlər çəkir...

Deyir ki:- “Azərbaycanda kinodan pul götürmək mümkün deyil. Çünki 10 milyonluq əhalinin ən yaxşı halda bir milyonunu izləyici kimi kinoya dəvət edə bilərik. Bu da üç, dörd milyon gəlir gətirər. Amma bu gün Qazaxıstanda tarixi “Tomris” filminin büdcəsi 20 milyon dollardır. Bu gün tarixi film çəkməyə dursaq, minimal dəyəri 5-6 milyon dollardır. Kino bahalı sənətdir, mənim üçün yarım milyon kino pulu deyil. Bu bilirsiniz nəyə oxşayır? Elə bil, kosmik gəmi buraxmaq istəyirsən, amma pulun təyyarəyə çatır. Bəli, təyyarə ilə də uçmaq olar, amma kosmosa yox. Əgər kinonun inkişafını istəyiriksə üç sahə bərabər inkişaf etməlidir: kommersiya, müəllif və ideoloji filmlər. Bu gün kommersiya filmlərinin çəkilməyinə sevinirəm, məsələn, Taleh Yüzbəyovun “Bəlkə də” filmi çox böyük maraqla qarşılanıb, düzdür, mən izləməmişəm, amma insanların rəyindən görürəm ki, maraq var. Amma buna tam olaraq kinematoqrafiyanın inkişafı demək olmaz. İnkişaf bayaq dediyim kimi üç tərəfdən olmalıdır...”

...Elxan Cəfərov dünyaya gələndə həftənin şənbə günü olub. Şənbə günü doğulanlar adətən hədsiz dərəcədə işgüzarlığı, ağlı və istedadı ilə fərqlənirlər. Anadangəlmə məsuliyyət hissi bu insanları inanılmaz mövqeyə qaldırır. Onların həyat yolu- əmək, iş, öhdəlik və səbirdən ibarətdir...

“Kim deyirsə, mən istedadlıyam, mənə yol açmırlar, elə deyil. Yolu Allah açır, bəndə açmır. İstedadın varsa mütləq formada irəli gedəcəksən. Ümumiyyətlə, həyatdan narazılıq edən insan acizdir. Həyatda mənəvi olaraq inkişaf etmək lazımdır, məqsəd qoyub o məqsədə doğru bütün sədləri aşmaq lazımdır. Ondan sonra yollar özü açılır, axı adam necə birdən-birə onuncu mərtəbəyə qalxa bilər? Yavaş-yavaş, mərtəbə-mərtəbə qalxmaq lazımdır. Yox, sən deyirsənsə birinci mərtəbə mənlik deyil, elə mən səkkizdən başlayım, belə olmur. Yəni o narazılıq edənlər həmin səkkizinci mərtəbədən başlamaq istəyənlərdir. Gəncliyin içində hər şeyi tez əldə etmək istəyi var. Demirəm bu pisdir, amma yaşlıların istiqaməti ilə bu enerjini düzgün istiqamətə yönəltmək lazımdır. Yoxsa “siz ağsaqqallar bir şey deyilsiniz, sizin dünyanız qurtardı”, - belə demək olmaz.”- söyləyir.

...Cəmiyyət içərisində ön planda olmağı, seçilməyi xoşlamır. Sakit yaşamağa və özünü səbirli aparmağa üstünlük verir. İncə və səmimi yumoru yaxşı duyur. Çox emosionaldır və hamıya qarşı mehriban olmağa çalışır. Stabil həyat tərzinə meyillidir. Bu da onun ən müsbət xüsusiyyətlərindən biri sayılır. Və həm də qətiyyətli və güclüdür. Xəyanətə nifrət edir və heç vaxt bağışlamır. Hətta qarşısındakı insanın xəyanətə meyilli olub olmadığını da dərhal hiss edir. İntizamlı olduğu üçün, adətən iş həyatında uğur qazana bilir. Problemlərin həllində bacarıqlı və təmkinli olduğuna görə iş həyatında liderlik potensialına malikdir...

Bəli, aprelin 29-da gün Elxan Cəfərovun 59 yaşı tamam oldu. 59 rəqəmi, mələklərin numerologiya sistemində bolluq, zənginlik və uğur simvolu kimi qəbul edilir. Bu rəqəm, həyatda müsbət dəyişikliklərin və böyük rifahın yaxınlaşdığını göstərən müsbət bir mesaj hesab olunur. Xüsusilə iş və maliyyə sahəsində böyük şans və uğur dövrünün başlanğıcını simvolizə edir. Eləcə də köklü və müsbət dəyişikliklərin olacağına işarədir. Xülasə, 59 rəqəmi qarşıdan gələn müsbət fürsətlərdən və zənginlikdən xəbər verir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.05.2026)

Finlandiyanın paytaxtı Helsinkidə fəaliyyət göstərən Azərbaycan Evində Xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadənin yaradıcılığına həsr olunan tədbir keçirilib. Tədbirdə Finlandiyanın tanınmış yazıçıları, Helsinki Universitetinin professorları, Azərbaycan diasporunun nümayəndələri və incəsənət xadimləri iştirak edib.

Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsindən məlumat verilib.

Tədbirin təşkilatçısı və aparıcısı, Helsinki Azərbaycan Evinin rəhbəri Ülviyyə Cabbarova çıxışında Bəxtiyar Vahabzadə yaradıcılığının Azərbaycan ədəbiyyatında xüsusi yer tutduğunu vurğulayıb, bu kimi təşəbbüslərin xalqlar arasında mədəni körpülərin qurulmasına xidmət etdiyini bildirib. Eyni zamanda, Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin dəstəyi ilə şairin “Gülüstan” poemasının və 50 şeirinin Finlandiyada yaşayan yazıçı və tərcüməçi Tahirə Cəfərova tərəfindən fin dilinə tərcümə edildiyi diqqətə çatdırılıb.

Bədii hissədə şairin əsərləri həm Azərbaycan, həm də fin dillərində səsləndirilib. Pianoda Leyli Hüseynovanın müşayiəti ilə Sevinc Rüstəmova, Sabina Mirzəyeva, Sura Ağaverdiyeva və Mona Savojifarın ifaları qonaqların zövqünü oxşayıb.

Tədbirdə Xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadənin həyat və yaradıcılığından bəhs olunan videoçarx nümayiş etdirilib. Ülviyyə Cabbarovanın fin dilində hazırladığı bu təqdimat iştirakçılara Azərbaycan ədəbiyyatının zənginliyini daha yaxından tanımaq imkanı yaradıb.

Tədbir Azərbaycan ədəbiyyatının beynəlxalq müstəvidə tanıdılması, iki ölkə arasında mədəni əlaqələrin daha da möhkəmlənməsi baxımından əlamətdar hadisə kimi qiymətləndirilib.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.05.2026)

 29 aprel 2026-cı il tarixində Almatı şəhərindəki “Auezov Evi” Elmi-Mədəni Mərkəzində görkəmli bəstəkar, dirijor, musiqi dünyasının ilk akademiki və Qazaxıstan SSR Elmlər Akademiyasının yaradıcılarından biri Axmet Jubanovun anadan olmasının 120 illik yubileyinə həsr olunmuş “Axmet Jubanov və müasir musiqişünaslıq elmi” mövzusunda beynəlxalq elmi-praktik konfrans baş tutub.

Tədbir M.O. Auezov adına Ədəbiyyat və İncəsənət İnstitutu tərəfindən Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu, Qazaxıstan Respublikasının Elm və Ali Təhsil Nazirliyi, Mədəniyyət və İnformasiya Nazirliyi, Qazaxıstan Respublikası Prezidenti yanında Milli Elmlər Akademiyası, T. Jurgenov adına Qazax Milli İncəsənət Akademiyasının dəstəyi ilə həyata keçirilib.

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondundan “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına verilən məlumata görə, konfrans həm elmi, həm də mədəni dairələrin geniş nümayəndə heyətini bir araya gətirib.  Konfransın rəsmi açılış hissəsində Qazaxıstanın dövlət rəsmilərinin təbrik məktubları səsləndirilib. Qazaxıstan Respublikası Baş nazirinin müavini, Mədəniyyət və İnformasiya naziri Aida Balayeva, Elm və Ali Təhsil naziri Sayasat Nurbek, eləcə də Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti Akılbek Kurişbayev konfrans iştirakçılarına öz müraciətlərini ünvanlayıblar. 

Tədbirdə Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun Prezidenti Aktotı Raimkulova fəxri qonaq qismində çıxış edərək, bəstəkarın irsini təkcə qazax xalqının deyil, bütün türk dünyasının ortaq mənəvi sərvəti kimi qiymətləndirib. Fondun prezidenti, özünün də Qazaxıstanın görkəmli bəstəkarı Qazizə Jubanovanın tələbəsi olmaqdan qürur duyduğunu və bu ustad-şagird bağlılığının onun yaradıcılıq yolunda kompass olduğunu vurğulayıb. O, Axmet Jubanovun qazax peşəkar musiqisinin təməlini qoymaqla yanaşı, türk xalqlarının mədəni varisliyini dərindən hiss edən və bu ortaq yaddaşı gələcək nəsillərə ötürən dahi bir şəxsiyyət olduğunu qeyd edib.

Həmçinin, açılış mərasimində M.O. Auezov adına Ədəbiyyat və İncəsənət İnstitutunun baş direktoru Kenjexan Matıjanov, Kurmanqazı adına Qazax Milli Xalq Alətləri Orkestrinin direktoru Medet Kuanışev, Kurmanqazı adına Qazax Milli Konservatoriyasının rektoru Qauhar Tasbergenova və Temirbek Jurgenov adına Qazax Milli İncəsənət Akademiyasının rektoru Arman Judebayev çıxış edərək yubiley münasibətilə öz xoş arzularını bildiriblər. 

Plenar iclas çərçivəsində Axmet Jubanovun elmi və bəstəkarlıq fəaliyyətinə dair müxtəlif məruzələr dinlənilib, həmçinin alimin irsinə həsr olunmuş yeni kitabların təqdimatı keçirilib.

«Өскен өнер» adlı xüsusi konsert proqramı ilə davam edən tədbirdə sənətkarın "Abay" operasından ariyalar və digər klassik əsərlər ifa olunub.

Beynəlxalq konfransda Azərbaycan, Qırğızıstan, Özbəkistandan və Rusiyadan olan mütəxəssislərin iştirakı, Jubanov irsinin müasir sənətşünaslıqdakı rolunun geniş coğrafiyada müzakirəsinə imkan yaradıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.05.2026)

Rəqsanə Babayeva,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi

İnsan bədəni zədələndikdə, yaranın izi gözlə görünür. O yara sarınır, sağalır və zamanla iz qoyaraq yox olur. Lakin insan ruhunda açılan yaralar fərqlidir – onlar nə gözlə görünür, nə də asanlıqla sağalır. Əksinə, bu görünməyən yaralar bəzən illərlə insanın daxilində yaşayır, onun düşüncələrinə, davranışlarına və həyatına səssiz şəkildə təsir edir. Bu baxımdan demək olar ki, ən dərin yaralar məhz görünməyənlərdir.

Görünməyən yaralar çox vaxt sözlə ifadə olunmayan ağrılardan yaranır. Bu ağrılar bir xəyal qırıqlığı, bir itki, bir xəyanət və ya bir anlaşılmamaq hissi ilə bağlı ola bilər. İnsan bəzən yaşadığı hadisəni unuda bilər, lakin həmin hadisənin yaratdığı hiss onun daxilində qalır. Bu hiss zamanla dəyişir, lakin yox olmur. O, bəzən sakitləşir, bəzən isə gözlənilməz anlarda yenidən üzə çıxır.

Bu yaraların ən təhlükəli tərəfi onların gizli olmasıdır. İnsan çox vaxt öz ağrısını gizlətməyi öyrənir. Cəmiyyətin “güclü ol” mesajı insanı hisslərini göstərməkdən çəkindirir. Beləliklə, insan öz daxilində bir dünya qurur – heç kimin görmədiyi, heç kimin bilmədiyi bir dünya. Bu dünyada yığılan ağrılar isə zamanla daha da dərinləşir. Çünki paylaşılmayan hisslər ağırlaşır.

Görünməyən yaralar insanın davranışlarına da təsir edir. Bəzən bir insanın səbəbsiz aqressivliyi, soyuqluğu və ya həddindən artıq həssaslığı onun keçmişində yaşadığı görünməyən yaraların nəticəsi olur. İnsan özü belə bəzən bu davranışların səbəbini tam dərk etmir. Çünki yara görünmür, lakin təsiri davam edir.

Xüsusilə uşaqlıq dövründə yaranan emosional yaralar insanın həyatında daha dərin iz buraxır. Uşaq vaxtı yaşanan sevgisizlik, diqqətsizlik və ya anlaşılmamaq hissi insanın gələcək münasibətlərinə təsir edir. Bu yaralar böyüdükcə yox olmur, sadəcə forması dəyişir. İnsan bəzən fərqində olmadan eyni ağrını təkrar-təkrar yaşayır.

Digər tərəfdən, görünməyən yaralar çox vaxt ifadə olunmayan sözlərlə bağlıdır. Deyilməyən hisslər, saxlanılan sözlər insanın daxilində yığılıb qalır. İnsan bəzən “kaş desəydim” və ya “kaş başa düşüləydim” düşüncələri ilə yaşayır. Bu düşüncələr isə keçmişi bağlamağa imkan vermir və yaraları açıq saxlayır.

Bu yaraların sağalması isə fiziki yaralardan daha çətindir. Çünki onların konkret bir forması yoxdur. Onlar hisslərdən ibarətdir və hissləri ölçmək, görmək və ya toxunmaq mümkün deyil. Bu səbəbdən, insan çox vaxt öz ağrısını izah etməkdə çətinlik çəkir. Bu isə onu daha da tənhalaşdırır.

Lakin görünməyən yaralar yalnız ağrı deyil, həm də bir güc mənbəyi ola bilər. İnsan yaşadığı çətinliklərdən öyrənir, daha həssas, daha anlayışlı və daha dərin düşünən bir varlığa çevrilir. Bu baxımdan, yaralar yalnız zərər vermir; onlar eyni zamanda insanı formalaşdırır.

Əsas məsələ bu yaralarla necə davranmaqdır. Onları inkar etmək, gizlətmək və ya görməzdən gəlmək onları yox etmir. Əksinə, bu yanaşma yaraların daha da dərinləşməsinə səbəb olur. Sağalma isə qəbul ilə başlayır. İnsan əvvəlcə öz ağrısını qəbul etməli, sonra isə onu anlamağa çalışmalıdır.

Bəzən sadəcə danışmaq belə bu yaraların sağalmasına kömək edə bilər. İnsan hisslərini ifadə etdikcə, daxili yükü azalır. Paylaşılan ağrı yüngülləşir. Bu isə göstərir ki, görünməyən yaraların ən böyük dərmanı anlayış və empatiyadır.

Demək olar ki, ən dərin yaralar həqiqətən də görünməyənlərdir. Onlar səssizdir, lakin güclüdür; gizlidir, lakin təsirlidir. Bu yaraları anlamaq isə yalnız baxmaqla deyil, hiss etməklə mümkündür.

Bəlkə də insanın ən böyük mübarizəsi də budur:

Heç kimin görmədiyi yaralarla yaşamaq və yenə də davam etmək.

Və bəlkə də əsl güc,  məhz bu görünməyən yaralarla ayaqda qalmağı bacarmaqdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.05.2026)

Fatimə Məmmədova,

"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Rəqs... Elə bir sənətdir ki, sözə ehtiyacı yoxdur. Bəzən bir baxışdan, bir incə əl hərəkətindən, yüngülcə süzülən addımlardan ibarət səssiz şeirdir. Xüsusilə də Azərbaycan xanımının rəqsi.  O rəqsdə qılınc şaqqıltısı eşidilməz, at kişnərtisi duyulmaz, döyüş meydanının sərliyi hiss olunmaz. O rəqsdə bir ləçəyin səhər mehində titrəməsi var. Bir ceyranın bulaq başında ürkək-ürkək su içməsi var. Bir gəlinin həya ilə yerə baxması, bir ananın layla deyərkən beşik yelləməsi var.

Bizim xanım rəqslərimiz əsrlərin süzgəcindən keçib. "Uzundərə"də sevgiliyə həsrətin uzun yolu, "Tərəkəmə"də köçəri həyatın vüqarı, "Naz eləmə"də isə Azərbaycan qadınına xas o müqəddəs ismət, o şirin naz gizlənib. Bu rəqslərdə qadın özünü ortaya atmır. Əksinə, özünü qoruyur. Baxışı ilə sərhəd çəkir, əlinin süzülməsi ilə məsafə qoyur, incə addımları ilə "mən zərifəm, amma əlçatmazam" deyir.

Elə bu zəriflikdir bizim rəqslərimizi dünya xalqlarının rəqslərindən ayıran. Flamenkonun odlu-alovlu ehtirası deyil bizdəki. Hind rəqslərinin açıq-saçıq fiqurları deyil. Bizim rəqsimiz pərdə arxasından danışan rəqsdir.  Bəs biz bu əmanəti qoruya bilirikmi?  Səhnələrdə “müasirləşirəm” adı ilə milli rəqsin canına “yad bədən” köçürəndə, qızlarımız oğlan hoppanmaları edəndə, “Sarı Gəlin”in həzinliyini diskoteka ritminə qurban verəndə, əslində nəyi itiririk?

Rəqs qadınının ədəbini, kişininin vüqarını, xalqın dünyaya baxışını göstərən aynadır. Ayna qırılsa, sifət əyri görünər.

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalı olaraq mövzu ilə bağlı “Cəngi” estrada folklor ansamblının rəqs müəlliməsi, illərini milli rəqsin sirlərinə həsr etmiş Çinarə Ələkbərovaya üz tutduq:

"Milli rəqslərimizi və mədəniyyətimizi yeni gələn nəsilə düzgün çatdırmaqla, öyrətməklə qoruya bilərik. Düşünürəm ki, beynəlxalq müsabiqələrdə korifey baletmeysterların qurduğu rəqslərlə təmsil olunmaqla həm rəqslərimizi, həm də mədəniyyətimizi qorumaq mümkündür. Hərəkətləri düzgün öyrətməklə, rəqsin milli elementlərini təhrif etmədən (yəni onu pis vəziyyətə salmadan) düzgün təqdim etmək lazımdır. Bəzən görürəm ki, xanımlar oğlan elementlərindən istifadə edirlər, bu isə məncə düzgün deyil. Bizim gözəl rəqslərimiz var: Uzundərə, Tərəkəmə, Naz eləmə, Sarı Gəlin və s. Gələcək nəsilə bu gözəl rəqsləri öyrətməliyik ki, unudulmasın. Hər xalqın özünəməxsus rəqsi var, lakin bizim milli rəqslərimiz, xüsusilə xanım rəqsləri, xanımlığa, zərifliyə və incəliyə əsaslanır və bu xüsusiyyətləri ilə digər xalqların rəqslərindən fərqlənir".

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.04.2026)