Super User
Muxas kənd Diyarşünaslıq evində dəyirmi masa
İmran Verdiyev,
Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi. “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Oğuz təmsilçisi
"Çoxəsirlik tarixə malik şəhərsalma və memarlıq mədəniyyətinin qoruyub yaşadılması mütərəqqi təşəbbüsdür " adlı “Dəyirmi masa” təşkil edilib
Məlum olduğu kimi Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev ölkəmizdə 2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Şübhəsiz ki, bu tarixi qərar xalqımızın rifahına, şəhər mühitinin daha da gözəlləşməsinə, memarlıq mədəniyyətimizin və milli kimliyimizin qorunmasına xidmət edəcək.
2026-cı ilin "Şəhərsalma və Memarlıq İli " elan edilməsi münasibətilə Oğuz rayon Muxas kənd Diyarşünaslıq evində "Çoxəsirlik tarixə malik şəhərsalma və memarlıq mədəniyyətinin qoruyub yaşadılması mütərəqqi təşəbbüsdür " adlı “Dəyirmi masa” təşkil edilib.
“Dəyirmi masa”da Oğuz Rayon İcra Hakimiyyətinin Muxas kənd İnzibatı Ərazi Vahidinin əməkdaşı, ziyalılar və digər kənd sakinləri iştirak edib. Tədbirdə Muxas kənd Diyarşünaslıq evinin bədii-rəhbəri Ş.Əhmədov Prezidentin sərəncamı və onun mahiyyəti haqqında geniş məlumat verib.
“Dəyirmi masa”da çıxış edənlər qeyd ediblər ki, Prezident İlham Əliyevin müvafiq Sərəncamı ilə 2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edilməsi Azərbaycan dövlətinin zəngin tarixi-mədəni irsə verdiyi yüksək dəyərin və gələcəyə hesablanmış inkişaf strategiyasının ifadəsidir. Çünki memarlıq xalqın keçdiyi tarixi yolu, formalaşmış dünyagörüşünü və estetik düşüncəsini nəsildən-nəslə ötürən mənəvi irsdir.
Şübhəsiz ki, 2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edilməsi Azərbaycanın çoxəsrlik tarixə malik şəhərsalma və memarlıq mədəniyyəti ənənələrinin yaşadılması, eləcə də ölkədə bu sahədə yeni çağırışlara cavab verən mütərəqqi yanaşmaların təşviqi və tətbiqinin genişləndirilməsinə də öz töhfəsini verəcəkdir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(07.02.2026)
Bu gün Xalq artisti Şövkət Ələkbərovanın anım günüdür
İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Təqvimin 7 fevral günündə yada çox şey düşür, amma əksər musiqisevərlərdə 7 fevral günü ağır bir dərd yükünü daşıyır – yüz minlərin sevimlisi olan, ecazkar səsə malik müğənni Şövkət Ələkbərovanın vəfat etdiyi günün ağırlığı çox böyük olub.. Bəli, bu gün böyük sənətkar, Xalq artisti Şövkət Ələkbərovanın anım günüdür.
Şövkət Ələkbərova 1922-ci il oktyabrın 20-də Bakıda anadan olub. Onun anası qızlardan ibarət orkestrdə tar çalırdı və qızını tez-tez məşqlərə aparırdı. Atası xalq musiqimizi, muğam və aşıq musiqisini sevən bir adam olub. Şövkət Ələkbərovada kiçik yaşlarından musiqiyə böyük maraq yaranıb.Məhz bu maraq 12 yaşında onu musiqi məktəbinin kamança sinfinə gətirib. Tezliklə onların evində tar, kamança və qardaşının ifasında zərb alətindən ibarət xalq üçlüyü yaranır. Asəf Zeynallı adına Musiqi Məktəbində Hüseynqulu Sarabskinin sinfini bitirdiktən sonra səhnə yaradıcılığına başlayıb. 1938–1945-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblının solisti olub.
1945-ci ildən etibarən Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının solisti işləyib. Şövkət Ələkbərovanın ifaçılığı üçün yüksək vokal mədəniyyəti, emosionallıq və lirizm, muğam yaradıcılığı üçün isə məharətli improvizasiya bacarığı səciyyəvi idi. 1937-ci ildə bədii özfəaliyyət kollektivlərinin müsabiqəsində iştirak edib.
Və öz çıxışı ilə Üzeyir Hacıbəyov, Səid Rüstəmov, Bülbül kimi sənətkarların diqqətini cəlb edib. Opera Teatrında keçirilən yekun konsertdə Şövkət Ələkbərova "Qarabağ şikəstəsi"ni oxuyub və Fatma Mehrəliyeva və Gülağa Məmmədovla birlikdə ilk üçlüyə daxil olub. Bu müsabiqə Şövkət Ələkbərovanın peşəkar musiqi sənətinə gəlişinin əsasını qoyub.
1945-ci ildən Filarmoniyanın solisti kimi işə başlayan Şövkət Ələkbərovanın ifasında səslənən xalq mahnıları, muğamlar, bəstəkar mahnıları Azərbaycanda çox böyük məşhurluq qazanıb. "Görüş", "Bəxtiyar", "Onu bağışlamaq olarmı?" filmlərinə Tofiq Quliyevin yazdığı mahnılar Şövkət xanımın ifasında xalqımızın dilinin əzbəri olub.
Üzeyir Hacıbəylinin "O olmasın, bu olsun" filmində Sənəm rolunun musiqi partiyalarını məhz Şövkət Ələkbərova ifa edib. Müğənninin bəstəkar Cahangir Cahangirovun "Füzuli" kantatasının II hissəsində oxuduğu "Məni candan usandırdı" romans xarakterli musiqi parçası xalqın ürəyinə yol tapıb.
Emin Sabitoğlunun "Şirin dil" mahnısı Şövkət Ələkbərovanın repertuarında xüsusi yer tutub. Mahnının sözləri Kərkük bayatıları-ndan götürülüb. SSRİ-nin bir çox şəhərlərində, Fransa, İsveçrə, Şri-Lanka, Əfqanıstan, Hindistan, Misir, Əlcəzair, İran, Türkiyə, Polşa və digər xarici ölkələrdə uğurla çıxış edən Şövkət Ələkbərovanın repertuarına Segah, Qatar, Şahnaz kimi muğamlar, Azərbaycan bəstəkərlarının və Orta Şərq xalqlarının mahnıları daxil idi.
Gəlini Gülarə xanım müsahibələrindən birində deyib:
“Övladlarından başqa Şövkət xanım öz qardaşı uşaqlarına da baxıb. İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Şövkət xanımın böyük qardaşı Mirələkbər itkin düşüb və yoldaşı da dünyasını dəyişib. Onların qızı Validə isə onda bir neçə aylıq körpə olub və Şövkət xanım ona öz qızı kimi baxıb, böyüdüb, boya-başa çatdırıb.
Validə üçüncü sinifdə oxuyarkən məktəbdə öyrənib ki, Şövkət xanımın öz qızı deyil. Lakin Şövkət xanım ona “qızım, düzdür, mən sənin əslində bibinəm, amma səni anan kimi çox istəyirəm, mənim doğma balamsan” deyib. Validə Şövkət xanımın tərbiyəsini alıb böyüdü və Şövkət xanım onu gəlin köçürdü”.
Şövkət Ələkbərova həm də gözəl müəllimə olub. O, Azərbaycanın hər qarışını diyar-diyar gəzib istedadlı uşaqları seçib Bakıya gətirib. Tələbəsi Aybəniz xanım Haşımova deyir ki, Şövkət Ələkbərova çox əliaçıq insan olub: “Bir dəfə eşitdim ki, Şövkət xanım xəstələnib. Gedib onların qapısının ağzında saatlarla əyləşdim ki, ondan bir xəbər bilim. O, özü də bunu biləndə çox təəccüblənmişdi. Sonralar biz tələbələri onun evinin tez-tez gedib gəlməyə başladıq. O, heç vaxt bizi ac-susuz buraxmazdı. Xalq da, dövlət də onu ürəkdən sevib.”
Böyük sənətkar 1993-cü il fevralın 7-də dünyasını dəyişib. Son müsahibəsini tanınmış diktor Rafiq Hüseynova verib. “Hərkəsinhəyatındanarahatlıqlarolabilər. Mənim həyatımda da olub. Amma bütün bunlara baxmayaraq mən xoşbəxt insanam”, -deyib Şövkət xanım.
Təltif və mükafatları
1. "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı
2. "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı
Repertuarı
- Axşam (Qaş qaralır)
- Ayrılıq
- Aldatmayaq bir-birimizi
- Ay Qız
- Ağlaya-ağlaya
- Bir könül sındırmışam
- Bakı
- Dərələr
- Gəl səhərim
- Gedək üzü küləyə
- Oxu gözəl
- Neylərəm (İmaməddin Nəsimi / Süleyman Ələsgərov)
Filmoqrafiya
- İştirak etdiyi filmlər
1. Doğma xalqıma
2. Payız konserti
3. Oxuyur Şövkət Ələkbərova
4. Azərbaycan elləri
5. Səs
-Mahnı ifa etdiyi filmlər
- Görüş
- Mahnı belə yaranır
- Qızmar günəş altında
- Kölgələr sürünür
- Ögey ana
- Aygün
Allah rəhmət eləsin!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(07.02.2026)
Fazil Mustafa Türkiyənin Kilis 7 Aralık Universitetinin rektoru ilə görüşüb
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisnin İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsinin sədri Fazil Mustafa qardaş Türkiyənin Kilis 7 Aralık Üniversitesinin rektoru Zekeriya Akman və həmin universitetin “Kilisli Müəllim Rıfat” Təhsil fakültəsinin dekanı Şahin Əhmədoğlu ilə görüşüb.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Milli Məclisdən verilən məlumata görə, görüşdə Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin “Şuşa Bəyannaməsi”, o cümlədən qardaşlıq və strateji müttəfiqlik ruhunda inkişafı fonunda elm, təhsil, ictimai institutlar və mədəni dəyərlər sahəsində əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunub. Özəlliklə ali təhsil müəssisələri arasında bağların genişləndirilməsi, birgə elmi layihələrin təşviqi, müəllim və tələbə mübadiləsi, eləcə də humanitar və sosial elmlər sahəsində ortaq təşəbbüslərin gerçəkləşdirilməsi məsələləri diqqət mərkəzində olub.
Komitə sədri Fazil Mustafa çıxışında vurğulayıb ki, Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətlər yalnız siyasi müttəfiqliklə məhdudlaşmır, eyni zamanda ortaq tarixi yaddaş, mədəniyyət, dil və mənəvi dəyərlər üzərində qurulan dərin bir birlik modelini ifadə edir. Bu baxımdan universitetlər və akademik çevrələr iki ölkə arasında bağların daha da möhkəmlənməsində önəmli rol oynayır.
Görüş zamanı dövlət–din münasibətləri, ictimai iştirakçılıq, maarifləndirmə və vətəndaş cəmiyyəti institutlarının inkişafı mövzularında fikir mübadiləsi aparılıb. Bildirilib ki, bu sahələrdə elmi yanaşma və təcrübə mübadiləsi həm Türkiyə, həm də Azərbaycan cəmiyyətləri üçün qarşılıqlı fayda yarada bilər.
Kilis 7 Aralık Universitetinin rektoru Prof. Dr. Zekeriya Akman Azərbaycanla əməkdaşlığa böyük önəm verdiklərini vurğulayaraq, universitetlərarası əlaqələrin genişləndirilməsinin, özəlliklə təhsil modellərinin müqayisəli öyrənilməsi və mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafı baxımından önəmini qeyd edib.
“Kilisli Müəlllim Rıfat” Təhsil fakültəsinin dekanı Prof. Dr. Şahin Əhmədoğlu isə kadr hazırlığı sahəsində Azərbaycan ali məktəbləri ilə birgə proqramların, seminar və konfransların keçirilməsinin təhsilin, bu vəsilə ilə vətəndaş cəmiyyəti institutlarının keyfiyyətinin yüksəldilməsinə töhfə verə biləcəyini bildirib.
Görüş səmimi və işgüzar ortamda keçib. Tərəflər gələcəkdə akademik, elmi və ictimai sahələrdə əməkdaşlığın konkret layihələr əsasında davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Təmasların Azərbaycan–Türkiyə qardaşlığının humanitar və elmi müstəvidə daha da dərinləşməsinə xidmət edəcəyi vurğulanıb.
Komitə sədri ötən il çıxmış yeni kitablarını qonaqlar üçün imzalayıb. Rektor da öz növbəsində universitetin xatirə hədiyyəsini Fazil Mustafaya təqdim edib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(07.02.2026)
“İdrak” Liseyindən açılan atəşin Sumqayıtla nə əlaqəsi var?
Murad Vəlixanov, "Ədəbiyyat və İncəsənət"
Məktəb zəngi adətən dərsin, bilik yolunun, gələcəyə açılan qapının səsi olur. Amma ötən gün “İdrak” liseyində səslənən səs zəng deyildi. O, bir güllənin səsi idi. Və o səs təkcə bir müəllimin bədənini yox, cəmiyyətin vicdanını yaraladı.
6 fevral 2026-cı il Azərbaycan təhsil tarixində qara bir səhifə kimi açıldı. Sinif lövhəsi qarşısında dayanmalı olan müəllim, həyatını öyrətməyə həsr etmiş bir pedaqoq, qəfil bir zorakılığın hədəfinə çevrildi. Məktəb – qorumaq, tərbiyə etmək üçün mövcud olan məkan – bu dəfə təhlükənin öz ünvanı oldu.
Silahın keçdiyi yol
Bir şagird… Onun əlində isə kitab yox, silah vardı.
Bu sual cavabsız qalır: silah evdən məktəbə qədər necə rahat gəlib çatdı? Hansı mərhələdə susuldu, hansı yerdə görməməzliyə vuruldu? Bu güllə təkcə ov tüfəngindən çıxmadı — məsuliyyətsizlikdən, laqeydlikdən, vaxtında atılmayan addımlardan çıxdı.
Şagird əlinə silah aldı, özü də tapança da yox ki, cibində gizlədəydi, iri tüfəng aldı əlinə, nə evlərində, nə küçədə, nə məktəbin həyətində kimsə əlitüfəngli potensial qatili “görmədi” və o, müəllimə atəş açdı. O an sinif yoldaşlarının, müəllimlərin, valideynlərin dünyası dağıldı. Qan döşəməyə damdı, qorxu divarlara hopdu, səssizlik isə hər kəsi boğdu.
Güllənin hədəfi: müəllim
Güllə təsadüfi adama dəymədi. O, müəllimə dəydi.
Bilik verənə, yol göstərənə, cəmiyyətin sabahını formalaşdırana.
Zərərçəkən müəllimə gənc idi. İdealist idi. Sinfə girəndə uşaqların gözlərinə baxıb gələcək görənlərdən idi. Onun sinifdəki səsi indi xəstəxana palatasında nəfəs səslərinə çevrildi. Və bu mənzərə bizi utandırmalıdır. Çünki müəllimi qoruya bilməyən cəmiyyət gələcəyini də qoruya bilməz.
İndi ağzıgöyçəklər ortaya söz salırlar, guya o, cinayətkar şagirdi tez-tez danlayırmış, boğaza yığırmış… Bunlar insana cinayət törətməyə rəvacmı verir məgər? Pedaqoqun işi tərbiyələndirmək deyil məgər? Nöqsanları üzə deyib şagirdi müsbətə doğru dəyişmək istəyən pedaqoqa güllə açmağa necə bəraət qazandırmaq olar axı?
Qorxunun məktəbə köçü
Bu hadisədən sonra heç nə əvvəlki kimi olmayacaq.
Valideynlər uşaqlarını məktəbə yola salanda “oxusun” deməzdən əvvəl “sağ qayıtsın” deyə düşünəcəklər. Müəllimlər sinfə girəndə artıq yalnız dərs planını yox, təhlükəsizliklərini də ölçüb-biçəcəklər.
Məktəb divarları arasında qorxu dolaşırsa, orada təhsildən danışmaq çətindir. Təhsil etibar üzərində qurulur. Etibar sarsılanda isə cəmiyyət sarsılır.
Susqunluğun günahı
Bu hadisənin günahkarı təkcə tətik çəkən barmaq deyil.
Bu, bir sistemin susqunluğudur.
Valideyn nəzarətinin zəifliyi, məktəb təhlükəsizliyinin formal olması, yeniyetmə psixologiyasına vaxtında diqqət ayrılmaması — bütün bunlar bu faciənin səssiz iştirakçılarıdır.
Biz çox vaxt deyirik: “Belə şeylər bizdə olmaz.”
Amma oldu.
Və olduysa, demək ki, vaxtında dinləmədik, görmədik, ciddiyə almadıq.
Sumqayıtın adı hallanır
Bu hadisəni nə törədənin, nə də qurbanın haralı olmasının məsələyə əsla dəxli olmadığı halda (hamımız azərbaycanlı deyilikmi) xəbər saytları bar-bar bağırır, hadisədə “Sumqayıt izləri”nə önəm verirlər. Liseyin rəhbəri kimdir? Mönsüm Alışov. Sumqayıtlı. İlk olaraq Sumqayıtda lisey işinə başlayıb, sonra güclənib, Bakıya addımlayıb. Hadisəni törədən şagirdin atası kimdir? Sumqayıt şəhər İçra Hakimiyyətinin Mənzil Kommunal Təsərrüfat Birliyinin sabiq rəis müavini… Liseydə sumqayıtlı müğənni Elton Hüseynəliyevin də övladı oxuyur…
Axı nə dəxli? Liseyin rəhbəri göranboylu, şagirdin atası haclqabullu olsaydı, müğənninin də oğlu orda oxumasaydı, yəni bu hadisə baş verməyəcəkdi?
Son söz əvəzi
“İdrak” liseyində açılan atəş bir müəllimi yaraladı, amma hamımıza tuşlandı. Bu güllə məktəbə yox, cəmiyyətə dəydi. Təhsilə, etibara, sabaha dəydi.
Əgər bu hadisədən sonra da hər şey əvvəlki kimi davam edəcəksə, deməli, biz o güllənin səsini hələ də eşitməmişik.
Məktəb güllə səsi ilə yox, zəng səsi ilə xatırlanmalıdır.
Əks halda, susqunluğumuz yeni faciələrə zəmin yaradacaq.
Şəkildə: Gülləyə tuş gəlmiş Şəhla Kərimova. Onun cəmi 29 yaşı var.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(07.02.2026)
Bir ömrə sığan əbədiyyət — Mübariz İbrahimov
Murad Vəlixanov, "Ədəbiyyat və İncəsənət"
Bəzən tarix illərlə qəhrəman gözləyir. Bəzən isə bir gecə kifayət edir ki, bir insan adını millətin yaddaşına əbədi yazsın. Mübariz İbrahimov məhz belə adlardandır. O, sadəcə bir əsgər deyildi — o, xalqın susub içinə yığdığı qürurun səsə çevrilmiş halı idi.
Mübariz İbrahimov 7 fevral 1988-ci ildə dünyaya gəldi. Bu gün onun doğum günüdür. Amma Mübariz üçün “doğum günü” anlayışı bir tarixdən çox, bir ruh halıdır. Çünki o, bir gün doğulmadı — o, hər gün Vətənin yaddaşında yenidən doğulur.
Adi həyat, qeyri-adi qərar
Mübariz adi bir ailənin övladı idi. Onun uşaqlığı, gəncliyi minlərlə Azərbaycan gəncinin həyatı kimi sadə və təmiz idi. Amma bu sadəliyin içində bir fərq vardı: Vətən ağrısı. O ağrı ki, illərlə işğal altında qalan torpaqların, yarımçıq qalan ədalətin, susdurulan haqq səsinin ağrısı idi.
O, vətənpərvərliyi tribunadan danışmadı, pafoslu sözlərə bürünmədi. Mübariz vətənpərvərliyi seçimə çevirdi. Hər kəsin geri çəkildiyi anda irəli getməyi seçdi.
Bir gecəlik döyüş, illərlə davam edən təsir
2010-cu ilin iyunun 18-dən 19-na keçən gecə Mübariz İbrahimov təkbaşına düşmən mövqelərinə keçdi. Bu, sadəcə hərbi əməliyyat deyildi. Bu, mənəvi baryerin aşılması idi. O gecə Mübariz bir orduya çevrildi — təkcə silahla yox, iradə ilə, inamla, qorxmamaqla.
Onun döyüşü bir gecə sürdü, amma təsiri illərlə davam etdi. Mübariz sübut etdi ki, qorxu məcburiyyət deyil, iradə isə yoluxucudur. Onun addımı minlərlə gəncin düşüncəsini dəyişdi, “biz bacararıq” inamını oyatdı. O, son ana qədər döyüşdü və şəhidlik zirvəsinə ucaldı.
Şəhidlik zirvəsi və milli yaddaş
Mübariz İbrahimov şəhid oldu, amma yox olmadı. Şəhidlik onun üçün son deyil, başlanğıc oldu. Onun adı məktəblərə, küçələrə, ürəklərə yazıldı. O, təkcə hərb tarixinə yox, xalqın mənəvi xəritəsinə çevrildi.
Bu gün Mübariz adı çəkiləndə insanlar susur. Çünki bu ad qarşısında söz az, hiss çoxdur. O, Vətəni sevməyin nə demək olduğunu izah etmədi — göstərdi.
Mübariz fenomeni: bir insan, bir simvol
Mübariz İbrahimov artıq təkcə şəxsiyyət deyil. O, qürurun simvoludur, cəsarətin ölçüsüdür, Vətən sevgisinin təmiz formasıdır. Onun hekayəsi bizə xatırladır ki, qəhrəman olmaq üçün fövqəladə doğulmaq yox, fövqəladə qərar vermək lazımdır.
Mübariz İbrahimovun doğum günü təqvimdə bir tarix deyil.
Bu gün — ayağa qalxmaq günüdür.
Bu gün — Vətəni sevməyi sözlə yox, məsuliyyətlə dərk etmək günüdür.
O, bir dəfə yaşadı,
amma bir millətin vicdanında əbədi qaldı.
Ruhun şad olsun, Mübariz.
Sən bizi təkcə qorumadın,
bizə kim olduğumuzu xatırlatdın.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(07.02.2026)
Vəhdət Partiyasının sədri Azərbaycan Prezidentinə müraciət ünvanlayıb
Vəhdət Partiyasının sədri, yazıçı, publisist, politoloq Adəm İsmayıl Bakuvi Azərbaycanın böyük şairi Əfzələddin Xaqani Şirvaninin 900 illiyinin dövlət səviyyəsində qeyd olunması barədə Sərəncam imzalaması səbəbindən Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə müraciət ünvanlayıbdır. Müraciətdə sərəncamın əhəmiyyəti vurğulanır, milli ədəbiyyatımızın unudulmamasına, böyük sənətkarların xatirəsinin daim yaşadılmasına və cəmiyyətimizdə mənəvi irsin qorunmasına yönəlmiş bu mühüm təşəbbüs alqışlanır.
Prezident.az saytında yerləşdirilən müraciətin mətnini “Ədəbiyyat və incəsənət” portalı oxucularına təqdim edir:
Hörmətli Cənab Prezident!
Azərbaycanın milli-mədəni irsinin qorunması, klassik ədəbiyyatımızın yaşadılması və gələcək nəsillərə ötürülməsi sahəsində həyata keçirdiyiniz ardıcıl və məqsədyönlü siyasət cəmiyyət tərəfindən daim yüksək qiymətləndirilir. Bu siyasətin mühüm tərkib hissəsi olan mədəniyyət və ədəbiyyata göstərdiyiniz diqqət, xalqımızın tarixi yaddaşının möhkəmlənməsinə və mənəvi dəyərlərin gələcək nəsillərə ötürülməsinə xidmət edir.
Azərbaycanın böyük şairi Əfzələddin Xaqani Şirvaninin 900 illiyinin dövlət səviyyəsində qeyd olunması barədə imzaladığınız Sərəncam ölkəmizdə ədəbiyyata və milli-mədəni irsə verilən yüksək önəmin bariz göstəricisidir. Bu Sərəncam yalnız tarixi yubileyin qiymətləndirilməsi ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda, gənc nəsillərin Azərbaycan klassiklərinin zəngin yaradıcılığı ilə tanış olmasına, onların əsərlərini dərindən mənimsəməsinə və milli-mənəvi dəyərlərə hörmətlə yanaşmasına işıq tutur. Belə bir addım milli ədəbiyyatımızın unudulmamasına, böyük sənətkarların xatirəsinin daim yaşadılmasına və cəmiyyətimizdə mənəvi irsin qorunmasına yönəlmiş mühüm təşəbbüsdür.
Xaqani Şirvani Azərbaycan klassik poeziyasının ən parlaq simalarından biri olmaqla yanaşı, əsərlərində insan ləyaqəti, azadlıq idealları, ədalət uğrunda mübarizə və vətənpərvərlik kimi universal dəyərləri yüksək bədii-estetik səviyyədə ifadə etmişdir. Onun zəngin irsi yalnız ədəbiyyat və sənət sahəsində deyil, həm də ictimai-mənəvi maariflənmə və gənc nəsillərin tərbiyəsi üçün əvəzsiz nümunədir.
Olduqca mühüm əhəmiyyət daşıyan bu Sərəncam Şirvan camaatı, xüsusilə Xaqaninin doğulduğu bölgənin sakinləri və partiya üzvlərimiz tərəfindən böyük sevinc və minnətdarlıqla qarşılanmışdır. Sizin zaman-zaman ölkəmizin görkəmli klassiklərinin unudulmaması, xatırlanması və dəyərləndirilməsi istiqamətində atdığınız ardıcıl addımlar Azərbaycan mədəniyyətinə göstərdiyiniz qayğının bariz nümunəsi olaraq xalqımız tərəfindən yüksək qiymətləndirilir.
Cənab Prezident, bu addımın Azərbaycan mədəni irsinin qorunmasında, klassiklərin xatirəsinin yaşadılmasında və gənc nəsillərin maariflənməsində oynadığı əvəzsiz rolu xüsusi qeyd edir və Vəhdət Partiyası, onun üzvü olan elm adamları, ictimai xadimlər və bütün üzvlər adından Sizin bu sərəncamı imzalamağınıza görə dərin ehtiram və minnətdarlığımızı bildiririk.
Hörmət və ehtiramla,
Adəm İsmayıl Bakuvi, Vəhdət Partiyasının sədri
Azərbaycan Respublikası, Bakı şəhəri.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(07.02.2026)
Onun əsərləri Azərbaycan dövlətinin milli sərvətidir
İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”
"Onun əsərləri Azərbaycan dövlətinin milli sərvətidir" kəlmələri Ümummilli lider Heydər Əliyevə məxsusdur vəbu kəlmələr rəssam Bəhruz Kəngərlinin şəninə söylənibdir.
Bəhruz Kəngərli 1892-ci ilin yanvar ayının 22-də Naxçıvan şəhərində anadan olub. Atası Şirəli bəy gimnaziyada təhsil alıb, fars və rus dillərini öyrənib, Şərq və Avropa ədəbiyyatı ilə tanış olub, qabaqcıl ziyalı kimi tanınıb, şəhər məhkəməsində tərcüməçi vəzifəsində işləyib. O, oğlunu "Xeyriyyə" adlı yeni tipli şəhər məktəbində oxumağa qoyub.
Bəhruz Kəngərli atasının evə gətirdiyi kitab və şəkilli kitablardan faydalanıb, kiçik yaşlarından rəsm çəkməyə maraq göstərib, şəkillərin surətini çıxarmaqla məşğul olub, rus dilini öyrənərək özünün bilik səviyyəsini artırmağa çalışıb. Kiçik ikən eşitmə qabiliyyətini itirən Bəhruz özünün xəyal aləminə qapılaraq bütün vaxtını şəkil çəkməyə sərf edib.
Atasının abunəçi olduğu "Molla Nəsrəddin" jurnalını varaqlamaq Bəhruzun mənəvi aləminə qida verib. O, jurnalda dərc olunan felyetonlarla, karikaturalarla tanış olub, məzəli şəkillərin üzünü çıxarmaqla rəsm çəkməyin sirlərini öyrənib. Bu ilk vərdişlər Bəhruzun rəssamlıq sənətinə sevgisini gücləndirib.
Bu məqsədlə Bəhruz Kəngərli 1910-cu ildə Tiflis rəssamlıq məktəbinə daxil olub və 5 il ərzində orada təhsil aldıqdan sonra 1915-ci ildə Naxçıvana qayıdıb. Zaqafqaziyanın mühüm mədəni mərkəzi Tiflis şəhərində "İncəsənəti təşviq cəmiyyəti" nəzdində təşkil edilən rəssamlıq məktəbinin ilk azərbaycanlı məzunu Bəhruz Kəngərli orada özünün istedadının hərtərəfli inkişafı üçün əlverişli zəmin tapıb.
Məktəbdə təhsil rus akademik təhsili sisteminə əsaslanıb və şəhərin qabaqcıl rəsm müəllimləri tərəfindən aparılıb. Gürcü rəssamları Qiqo Qabaşvili, Aleksandr Mrevleşvili, heykəltaraş Yakov Nikoladze, "Molla Nəsrəddin" jurnalı ilə əməkdaşlıq edən Oskar Şmerlinq kimi müəllimlər öz tələbələrinə peşəkar rəssamlıq prinsiplərini, Avropa mədəniyyətinin nailiyyətlərini aşılayıblar.
Bəhruz Kəngərlinin tələbəlik illərində "Molla Nəsrəddin" jurnalının təsiri altında çəkdiyi rəsm və şarjları bunu aydın sübut edib. Təhsil illərində Bəhruz Kəngərli yay tətillərini Gürcüstanın səfalı yaylaqlarında, Qara dəniz sahillərində, eləcə də doğma Naxçıvanda keçirib və görüb müşahidə etdiyi həyat lövhələrini, müasirlərinin surətlərini fırçaya alıb, sevdiyi peşəsini yorulmadan təkmilləşdirməyə, rəsm qabiliyyətini cilalamağa çalışıb.
Hələ tələbə ikən 1914-cü ildə Naxçıvanda onun ilk fərdi sərgisi təşkil olunub, sənət həvəskarlarının diqqətini cəlb edib, mətbuat səhifələrində rəğbətlə işıqlandırılıb. Şəhərin qabaqcıl ziyalıları sərgini yüksək qiymətləndirib, mətbuatda verilən məqalədə "Bəhruz bəy cənablarının bundan daha gözəl, bundan daha artıq rəsmlər yaratmağa nail olmasını" arzu ediblər.
Akademik M. C. Cəfərovun xatirəsində Bəhruz Kəngərlinin 1919-cu ildə balaca bir otaqda nümayiş etdirdiyi sərgisi haqqında maraqlı məlumat verilir:
"O, bir-bir əsərlərini göstərib həvəslə uşaqlara izahat verirdi və arabir gülümsəyib deyirdi: "Əl vurmaq olmaz, olmaz əl vurmaq". Mən həmişə üzü tutqun, qaşları çatılmış olan rəssamı birinci dəfə gülümsəyən gördüm"
Bəhruz Kəngərlinin tərcümeyi-halı göstərir ki, bədəncə zəif, mülayim təbiətli, yumşaq xasiyyətli, çalışqan və işgüzar ziyalı qısa həyatı boyu maddi çətinliklərə, mənəvi məhrumiyyətlərə məruz qalıb, rəsmi dövlət idarələrindən, imkanlı şəxslərdən lazımi qayğı və yardım görməyib, mədəni cəhətdən geri qalmış adam və cahil insanların laqeyd münasibətinin şahidi olub. O, 1922-ci ildə fevralın 7-də 30 yaşında ciyər xəstəliyindən vəfat edib
Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin təşəbbüsü ilə 1947-ci ildə Bakıda, 1957-ci ildə Moskvada Bəhruz Kəngərlinin fərdi yaradıcılıq sərgiləri keçirilib. Hal-hazırda Bəhruz Kəngərlinin əsərləri Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyindən başqa Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyində, Moskva Dövlət Tarix Muzeyində saxlanılır. Naxçıvan şəhərində adına küçə var.
Allah rəhmət eləsin!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(07.02.2026)
Komitə sədri Şura sədri ilə görüşüb
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsinin sədri Fazil Mustafa Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi Müşahidə Şurasının sədri, professor Fuad Məmmədovla görüşüb.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Milli Məclisdən verilən məlumata görə, Milli Məclisdə keçirilən görüş zamanı komitə sədri Fuad Məmmədovu Agentliyin Müşahidə Şurasının sədri seçilməsi münasibətilə bir daha təbrik edib, ona bu məsuliyyətli fəaliyyətdə uğurlar arzulayıb.
Görüşdə ictimai iştirakçılıq haqqında qanunvericilik, qeyri-hökumət təşkilatlarının fəaliyyəti ilə bağlı müvafiq qanunlar, Prezidentin fərman və sərəncamlarından irəli gələn məsələlər, eləcə də Agentliyin fəaliyyət təcrübəsi, formalaşmış konstrjktiv ənənələri, qarşıda duran vəzifələr və yeni çağırışlar müzakirə olunub. Komitə sədri bu istiqamətdə komitə ilə agentlik arasında əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Görüşə və səmimi təbrikə görə təşəkkürünü bildirən professor Fuad Məmmədov qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın ümumi işə töhfə verəcəyini deyib. O, bu əməkdaşlığın yalnız Agentliyin Müşahidə Şurası ilə Milli Məclisin müvafiq komitəsi arasında deyil, bütövlükdə vətəndaş cəmiyyəti institutları ilə parlament arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə xidmət edəcəyinə inandığını bildirib.
Professor Məmmədov birgə fəaliyyətin ictimai maraqların qorunmasına, dövlət–vətəndaş cəmiyyəti institutları arasında əlaqələrin inkişafına, habelə qalib Azərbaycanın yeni dövrün reallıqlarına uyğun olaraq beynəlxalq platformalarda layiqincə təmsil olunmasına töhfə verəcəyini bildirib.
Görüşdə Komitə sədrinin müavini Sahib Alıyev iştirak edib.
Görüşün sonunda Komitə sədri Fazil Mustafa müəllifi olduğu yeni kitabları professor Fuad Məmmədov üçün imzalayıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(06.02.2026)
Milli Məclisdə dövlət–din münasibətləri və ictimai iştirakçılıq mövzusu müzakirə olunub
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsində Dini qurumlarla iş üzrə Dövlət Komitəsi yanında İctimai Şuranın üzvləri ilə görüş keçirilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Milli Məclisdən verilən məlumata görə, görüşdə Milli Məclisin İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsinin üzvləri, Dövlət Komitəsi yanında İctimai Şurada təmsil olunan elmi ictimaiyyətin, vətəndaş cəmiyyəti institutlarının nümayəndələri, ilahiyyatçılar iştirak edib.
Qonaqları salamlayan Milli Məclisin İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsinin sədri Fazil Mustafa görüşün məqsədi, önəmi barədə məlumat verib. O bildirib ki, dövlət–din münasibətləri sahəsində ictimai dialoqun gücləndirilməsi, ictimai iştirakçılığın dərinləşdirilməsi və ictimai nəzarət mexanizmlərinin inkişafı müasir çağırışlar fonunda xüsusi aktuallıq daşıyır.
Komitə sədri vurğulayıb ki, Azərbaycanın dünyəvilik modelinə əsaslanan dövlət–din münasibətləri sistemi tolerantlıq, qarşılıqlı hörmət və hüquqi tənzimləmə prinsipləri üzərində qurulub. Bu model həm ölkə içində sabitliyin və dini harmoniyanın təmin olunmasına xidmət edir, həm də beynəlxalq miqyasda maraq doğuran örnək kimi dəyərləndirilir.
Görüş zamanı dövlət–din münasibətlərinin mövcud durumu, dini maarifləndirmə siyasətinin gücləndirilməsi, radikal və təhrif olunmuş dini təsirlərin qarşısının alınmasında maarifçilik amilinin rolu, ictimai şuraların fəaliyyət mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi, eləcə də bu sahədə qanunvericilik təşəbbüsləri və tətbiq təcrübəsi ətrafında geniş fikir mübadiləsi aparılıb.
İctimai Şuranın sədri – AMEA-nın Z.Bünyadov ad. Şərqşünaslıq İnstitutunun “Din və ictimai fikir” şöbəsinin müdiri Elnur Mustafayev, Şura üzvləri – “Simurq” Azərbaycan Mədəniyyət Assosiadiyasının prezidenti, professor Fuad Məmmədov, AMEA-nın A.Bakıxanov ad. Tarix və Etnologiya İnstitutunun “Qərbi Azərbaycan tarixi” şöbəsinin müdiri, professor Cəbi Bəhramov, AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun direktoru, professor İlham Məmmədzadə,
AMEA-nın müxbir üzvü Könül Bünyadzadə, “Qafqaz Tarixi Mərkəzi” İctimai Birliyinin sədri Rizvan Hüseynov, ilahiyyatçı Tural İrfan (Əhmədov), “Azərbaycan Jurnalustlər Şəbəkəsi” İctimai Birliyinin sədri Ayaz Mirzəyev öz çıxışlarında dini məsələlərin mədəniyyət, mənəviyyat və ictimai şüur kontekstində dəyərləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Bildirilib ki, din universal sosial sistem fenomeni, mədəniyyətin ayrılmaz tərkib hissəsi kimi təqdim edilməli, sağlam dini düşüncə elmi yanaşma və milli dəyərlərlə uzlaşdırılmalıdır. Bu baxımdan maarifləndirmə fəaliyyətinin gücləndirilməsi, gənclərlə sistemli işin təşkili, eləcə də bölgələrdə mövcud olan intellektual potensialın proseslərə cəlb edilməsi önəm daşıyır.
İctimai Şura üzvləri əməkdaşlığın genişləndirilməsi, dövlət qurumları ilə vətəndaş cəmiyyəti institutları arasında əlaqələrin daha sistemli qurulması, ictimai güvənin möhkəmləndirilməsi və ictimai iştirakçılığın institusional əsasda təşkili ilə bağlı fikirlərini bölüşüblər. Qanunvericilik təşəbbüslərinin hazırlanması prosesində ictimai rəyin və ekspert baxışlarının nəzərə alınmasının vacibliyi vurğulanıb.
Millət vəkilləri – İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsin sədr müavini Sahib Alıyev, komitə üzvləri – Elşad Musayev, Cavanşir Paşazadə, Tənzilə Rüstəmxanlı, Günay Ağamalı qaldırılan məsələlərlə bağlı fikirlərini bölüşüb.
Komitə üzvləri dini irsin qorunması və dini abidələrin xəritələndirilməsi, tarixi dini məkanların elmi əsaslarla tədqiqi və gələcək nəsillərə ötürülməsi, məscidlərin yalnız ibadət məkanı deyil, həm də maarifləndirici mədəni platforma kimi fəaliyyətinin genişləndirilməsi ilə bağlı öz düşüncələrini bölüşüb, təkliflərlə çıxış ediblər. Vurğulanıb ki, bu yanaşma cəmiyyətdə dini savadlılığın artmasına, xurafat və yanlış təsəvvürlərin qarşısının alınmasına töhfə verə bilər.
Görüş açıq və konstruktiv müzakirə ortamında keçib. Sonda komitə sədri Fazil Mustafa yekun söz söyləyərək, görüşü dövlət–cəmiyyət münasibətlərinin inkişafı, ictimai dialoqun dərinləşdirilməsi, eləcə də dövlət–din münasibətləri sahəsində qarşılıqlı anlaşma və əməkdaşlığın möhkəmlənməsi baxımından faydalı olacağını bildirilib.
Görüşdə Milli Məclisin İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsin eksperti Əkbər Qoşalı, Dini qurumlarla iş üzrə Dövlət Komitəsinin Media və kommunikasiya şöbəsinin müdir müavini Vüsalə Hüseynova iştirak edib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(06.02.2026)
Böyük türklər – Mustafa Kamal Atatürk
Nigar Xanəliyeva, “Ədəbiyyat və İncəsənət”
Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun “Ədəbiyyat və incəsənət” portalında yayımlanan “Türk dünyası” layihəsində bügünkü söhbətimiz Böyük türklərdən Mustafa Kamal Atatürk barədədir.
Türkiyə Respublikasının qurucusu, modernləşmə və islahatların müəllifi olan görkəmli dövlət xadimi, hərbi lider və ideoloqdur. O, Osmanlı İmperiyasının süqutundan sonra türk xalqının müstəqillik mübarizəsini idarə etmiş və 1923-cü ildə müasir Türkiyə Respublikasını yaratmışdır. Mustafa Kemal Atatürk həm siyasi, həm də sosial sahələrdə dərin dəyişikliklər həyata keçirərək türk cəmiyyətini müasir dünyaya uyğun şəkildə təşkil etmişdir.
Atatürkün islahatları müxtəlif sahələri əhatə etmişdir. Təhsil sahəsində məktəb sistemini modernləşdirərək vəzifəli şəxslərin və gənc nəsilin maariflənməsini təmin etmiş, milli və çağdaş təhsil proqramlarını tətbiq etmişdir. Hüquq sahəsində isə Şəriət qanunlarını ləğv edib müasir vətəndaş hüququna əsaslanan qanunvericilik sistemini qurmuş, bu sahədə Avropa hüquq normalarını tətbiq etmişdir. Dil və mədəniyyət islahatları çərçivəsində Atatürk türk dilini sadələşdirmiş, latın qrafikasına keçid etmiş və milli mədəniyyətin qorunmasını və inkişafını təşviq etmişdir.
Atatürk həmçinin qadın hüquqları və sosial islahat sahəsində böyük irəliləyişlər təmin etmişdir. O, qadınlara seçki hüququ verərək cəmiyyətin bütün sahələrində iştirakını təmin etmiş, cinslər arasında bərabərliyin təşviq olunmasına nail olmuşdur. Eyni zamanda iqtisadi sahədə müasir dövlətçilik prinsiplərinə əsaslanan sənaye, kənd təsərrüfatı və maliyyə islahatları aparmış, türk xalqının iqtisadi müstəqilliyini gücləndirmişdir.
Atatürkün ən mühüm ideyalarından biri milli kimlik və dövlətçilik şüurunun formalaşdırılmasıdır. O, türk xalqının müstəqilliyini qorumaq, milli birliyi gücləndirmək və modern dövlət modeli yaratmaq məqsədilə həm siyasi, həm də mədəni sahədə geniş tədbirlər həyata keçirmişdir. Onun rəhbərliyi altında aparılan dəyişikliklər Türkiyəni Avropa standartlarına yaxınlaşdırmış, həm milli həm də beynəlxalq səviyyədə türk xalqının modern bir dövlət kimi tanınmasına imkan yaratmışdır.
Mustafa Kamal Atatürk həm də strateq və hərbi lider kimi tanınır. Çanaqqala və İstiqlal müharibələrində qazandığı qələbələr onun hərbi dəyanətini və xalqının azadlıq ideyalarına sadiqliyini göstərir. Onun həm hərbi, həm siyasi, həm də mədəni sahələrdə göstərdiyi liderlik xüsusiyyətləri onu yalnız Türkiyədə deyil, dünya tarixində də nadir və təsirli dövlət xadimi kimi tanıdır.
Nəticə etibarilə, Atatürk yalnız Türkiyə Respublikasının qurucusu deyil, həm də türk xalqının modernləşməsi və müasir dövlətçilik ideyasının əsasını qoyan liderdir. Onun həyata keçirdiyi islahatlar, inkişaf strategiyaları və milli kimlik ideyaları bu gün də Türkiyənin və türk dünyasının siyasi, mədəni və sosial həyatına dərin təsir göstərir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(06.02.2026)
