İlhamə Məhəmmədqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi

Aprelin 9-da “Şəhid Analarına Dəstək” İctimai Birliyinin təşkilatçılığı ilə Azərbaycan Texniki Universitetində Azərbaycanın qəhrəmanlıq tarixində xüsusi yer tutan Aprel döyüşlərinin 10-cu ildönümünə həsr olunmuş “Zəfərə gedən yol” adlı tədbir keçirilib. Tədbir çərçivəsində şəhidlərimiz dərin ehtiram və qürur hissi ilə yad edilib.

Tədbirdə rəsmi qonaqlar, şəhid ailələri, qazilər, media nümayəndələri, eləcə də Azərbaycan Texniki Universitetinin müəllim və tələbə heyəti iştirak edib. Bu geniş iştirak tədbirin əhəmiyyətini və ictimai dəyərini bir daha nümayiş etdirib.

“Şəhid Analarına Dəstək” İctimai Birliyinin sədri, şəhid Əbdülməcid Axundovun anası Ceyran xanım Həsənova, millət vəkili Rizvan Nəbiyev, yazıçı və universitetin Humanitar elmlər şöbəsinin müdiri Həbib Mirzəyev, Aprel şəhidlərinə həsr olunmuş “Qalibiyyət” kitabının müəllifi Aida Eyvazlı, 34 saylı tam orta məktəbin direktoru, şəhid Sənan Axundovun xanımı Nəcibə xanım Axundova, eləcə də Xüsusi təyinatlı qüvvələrin mənsubu, Aprel döyüşlərinin iştirakçısı, ehtiyatda olan hərbi qulluqçu Elvin Orucov çıxış ediblər.

Natiqlər Aprel döyüşlərinin əhəmiyyətindən, şəhidlərimizin göstərdiyi misilsiz qəhrəmanlıq nümunələrindən bəhs edərək onların xatirəsinin daim uca tutulmasının vacibliyini vurğulayıblar.

Çıxış edənlər Aprel döyüşlərində qəhrəmancasına şəhid olmuş universitetin dörd məzunu – Əbdülməcid Axundov, Müşfiq Orucov, Elvin Mirzəyev və Mahir Quliyevin, eləcə də onlarla birlikdə şəhidlik zirvəsinə ucalmış digər igidlərimizin həyat yolunun gənclər üçün örnək olduğunu qeyd ediblər.

Tədbir universitetin yaradıcı tələbələri və məzunlarının hazırladıqları bədii kompozisiyalar və musiqi ifaları ilə yekunlaşıb. Bu çıxışlar tədbirə xüsusi emosional çalar qataraq iştirakçılarda dərin təsir bağışlayıb.

Azərbaycan Texniki Universitetində keçirilən “Zəfərə gedən yol” adlı tədbir bir daha sübut edib ki, Azərbaycan xalqı öz qəhrəmanlarını unutmur, onların xatirəsini daim uca tutur və gələcək nəsillərə ötürür.

Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(11.04.2026)

Nemət Tahir,

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzinin təşkilatçılığı ilə Ağdam Heydər Əliyev Mərkəzində "CareerLAB" şəbəkəsi baş tutub.

“Təhsil idarəçiliyində psixoloji yanaşmalar və effektiv metodlar” mövzusunda keçirilən panel müzakirəsində panelistlər qismində Dövlət İmtahan Mərkəzi Bərdə Regional Bölmənin müdiri Vüsal Cəfərov, Ağdam Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzi PHŞ-nin direktoru Xanım Əliyeva və Psixoloq, Psixi Sağlamlıq təlimçisi Nəsimi Qiyasov iştirak edib.  

Panel müzakirəsində “Gənclərin inkişafında təhsil sisteminin rolu”, “Təhsil metodikasında innovativ modellər və praktiki tətbiq mexanizmləri”, “Təhsildə emosional tənzimləmə və effektiv qərarvermə” mövzuları ətrafında bir sıra önəmli fikirlər səsləndirilib.

Çıxışların sonunda gənclərin sualları spikerlər tərəfindən cavablandırılıb. Layihənin məqsədi gənclərin təhsil aldıqları ixtisas barədə məlumatlılığının artırılması, gənclərin karyera planlamasına dəstək göstərilməsi və onların şəbəkələşməsini təmin etməkdir.

Qeyd edək ki, Azərbaycan Tələbə Gənclər Təşkilatları İttifaqı və üzv təşkilatları, həmçinin ali təhsil müəssisələrinin karyera mərkəzləri “CareerLAB” şəbəkəsinin tərəfdaşlarıdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(11.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

O, bütöv bir milli arfa məktəbi yaradıb. Tanınmış musiqiçi Bakı Musiqi Akademiyasında 50-dən artıq peşəkar mütəxəssis yetişdirib. Onun yetirmələri hazırda ölkəmizin hüdudlarından kənarda öz müəllimlərinin ənənələrini layiqincə davam etdiriblər…

Aida Abdullayeva 1922-ci il aprelin 13-də Bakı şəhərində anadan olub. O, 1940-cı ildə onillik orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Xalq Komissarları Soveti yanında İncəsənət İşləri İdarəsi tərəfindən ali musiqi təhsili almaq üçün Moskva Dövlət Konservatoriyasına göndərilib. 1941-ci ildə müharibənin başlaması ilə əlaqədar Aidə Abdullayeva Bakıya qayıdıb.

Opera və Balet Teatrının orkestrində işə qəbul olunub. 1942-ci ilin payızında ailəsi ilə birlikdə repressiyaya məruz qalaraq Qazaxıstana sürgün edilib. 1943-cü ildə Üzeyir Hacıbəyovun vəsadəti əsasında o, Azərbaycana qaytarılıb Bakı Dövlət Konservatoriyasına bərpa olunub və Radiokomitənin Simfonik orkestrində işləməyə göndərilib.

1944-cü ildə Aida Abdullayeva yenidən Moskva Konservatoriyasında professor K.Erdelinin sinfində təhsilini davam etdirib. Bu təhsil ocağını 1949-cu ildə bitirdikdən sonra Aida Abdullayeva o vaxtlar Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının rektoru olmuş Qara Qarayevin rəyi əsasında Konservatoriyada müəllimlik fəaliyyətinə başlayaraq arfa sinfinə rəhbərlik etməyə başlayıb.

 Burada işlədiyi onilliklər ərzində o, respublikamızda, eləcə də xaricdə fəaliyyət göstərən simfonik orkestrlər üçün bir çox arfa ifaçıları hazırlayıb. Onun təşəbbüsü ilə Asəf Zeynallı adına musiqi məktəbində, Sumqayıt musiqi məktəbində arfa sinfi açılıb.

Ömrünü Azərbaycanda professional arfa sənətinin inkişafına həsr etmiş A.Abdullayeva musiqi mədəniyyətimizin tərəqqisində mühüm rol oynayıb. Onun fəaliyyəti sayəsində arfa Azərbaycan musiqi mədəniyyətində geniş yayılıb, tədris müəssisələrində ixtisas fənləri sırasına daxil edilib, istedadlı bəstəkarlarımızın marağına səbəb olub.

P.Çaykovski adına Moskva Dövlət Konservatoriyasının professoru Kseniya Erdelinin yetirməsi olan A.Abdullayeva musiqi sənətində öz yolunu tapa bilib.

O, geniş pedaqoji və ifaçılıq fəaliyyəti ilə yeni səhifə açıb, arfa ixtisası üzrə təhsilin bütün mərhələləri üçün proqram və dərsliklər üzərində işləyib, Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərinin bu musiqi aləti üçün köçürmə və transkripsiyalarını yaradıb.

Dəhşətli repressiya dalğası ondan da yan keçməyib. Ailəsi ilə birlikdə 1942-ci ilin payızında Qazaxıstana sürgün edilib. Lakin dahi bəstəkarımız Ü.Hacıbəylinin köməyi ilə Bakıya qayıdan A.Abdullayeva həyata inamını itirməyib, ömrünü musiqi sənətinə həsr edib.

Çöhrəsindəki xeyirxah təbəssümü, cəzbedici məlahəti, zövqlə seçilmiş geyimi ilə hamını heyran edən, dövrünün kübar qadınlığının rəmzi olan A.Abdullayeva onu tanıyanların, tələbə və həmkarlarının xatirində öz sənətinin vurğunu, iradəli xanım kimi yaşayır.

O, 11 aprel 2009-cu ildə vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(11.04.2026)

8 aprel 2026-cı il tarixində Qazaxıstan Respublikasının Xarici İşlər naziri Yermek Koşarbayev Azərbaycan Respublikasına rəsmi səfəri çərçivəsində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunu ziyarət edərək təşkilatın prezidenti xanım Aktotı Raimkulova ilə görüşüb.

Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Fonddan məlumat verilib.

Görüş zamanı Fondun prezidenti, professor xanım Aktotı Raimkulova qonağa təşkilatın türk dünyasının mədəni-mənəvi dəyərlərinin qorunması, tədqiqi və beynəlxalq səviyyədə təbliği istiqamətində həyata keçirdiyi layihələr barədə ətraflı məlumat verib.

Ziyarət çərçivəsində nümayəndə heyəti türk dünyasının zəngin mədəni irsini əks etdirən nadir eksponatların, nəşrlərin və arxiv materiallarının təqdim olunduğu Fondun kitabxanası və muzeyi ilə tanış olub.

Cənab nazir Yermek Koşarbayev öz növbəsində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun türk xalqları arasında inteqrasiyanın gücləndirilməsindəki rolunu yüksək qiymətləndirib. Nazir qeyd edib ki, ortaq tarixi köklərə malik olan qardaş ölkələr arasındakı mədəni diplomatiya siyasi və iqtisadi əlaqələrin də sarsılmaz təməlini təşkil edir.

Tərəflər gələcəkdə qarşılıqlı fəaliyyətin daha da dərinləşdirilməsi və türk dövlətləri arasındakı mədəni bağların yeni mərhələyə qaldırılması barədə razılığa gəliblər.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.04.2026)

Nigar Həsənzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

9 aprel tarixində Azərbaycanın görkəmli jurnalisti, tanınmış ictimai xadim, professor Nəsir İmanquliyevin 115 illik yubileyinə həsr olunan "Professor Nəsir İmanquliyev dərsləri" layihəsinin açılış mərasimi keçirildi.

CAHANGİR MƏMMƏDLİ

Milli mətbuat tarixi kafedrasının müdiri, professor Cahangir Məmmədli bildirdi: “Nəsir İmanquliyev Azərbaycanda böyük peşəkar jurnalistlər nəslinin müəllimi, ötən əsrin ikinci yarısı üçün Azərbaycan mətbuatında xüsusi tipoloji xarakter daşımış “Bakı” və “Baku” qəzetlərinin yaradıcısı və redaktorudur: “Azərbaycanda yeni dönəm jurnalistikasında ətbiq olunan müasir xəbər tipləri Nəsir İmanquliyev imzası ilə bağlıdır. Tale elə gətirib ki, mən həm Nəsir müəllimi bu məktəbin yaradıcısı kimi, həm də Universiteti bitirərək Jurnalistika fakültəsində çalışdığım illərdən bələd olduğum ciddi bir nəzəriyyəçi kimi izləyə bilmişəm. Bu mənada mən Nəsir İmanquliyevin həm praktik jurnalist kimi, həm də alim kimi yaradıcılığından danışmağa haqqı olanlardan biriyəm. Nəsir müəllim nə az, nə çox, düz 51 il bu fakültədə Jurnalistikanın nəzəriyyəsi və təcrübəsi kafedrasında çalışıb. Bu gün Yeni media və kommunikasiya nəzəriyyəsi adlanan həmin kafedranın qapısı önündəki dəhliz divarında yaradıcı jurnalist simasının barelyefi var. Gələcəyin jurnalistləri-tələbələr bugünkü müəllimlərinin xatirələrindən və qoyub getdiyi əsərlərindən tanıdıqları bu insanın barelyefi önündən keçəndə onu böyük ehtiramla yad edirlər. İndi isə böyük müəllimimizin xatirəsinə həsr olunmuş “Professor Nəsir İmanquliyev dərsləri”ndə onun məktəbinin məzunları Nəsir müəllimli təəssüratların davamı kimi yeni yolun başlanğıcını qoyur”.

AKİF RÜSTƏMOV

BDU, Yeni Media və kommunikasiya nəzəriyyəsi kafedrasının professoru Akif Rüstəmov çıxışında bu layihəni yüksək qiymətləndirdi. O bildirdi ki, Nəsir müəllim mətbuatın klassikidir:

"Nəsir müəllim hər zaman yaxşı tələbələrə dəstək olub. Nəsir müəllim fakültədə tələbə ilə müəllim arasında yaxşı münasibətin təməlini qoyan pedaqoq olub. O, hər zaman tələbələrlə maraqlanırdı. Xüsusən, maddi durumu yaxşı olmayan tələbələrə şərait yaradırdı ki, yazı yazıb kirayələrini verə bilsinlər".

Sonda professor Akif Rüstəmov bildirdi ki, digər müəllimlərimiz, professorlarımız üçün də bu layihələrin təşkili vacibdir.

QULU MƏHƏRRƏMLİ

BDU, Multimedia və elektron kommunikasiya kafedrasının müdiri, professor Qulu Məhərrəmli də həmkarlarının fikrinə dəstək olaraq söylədi ki, Nəsir müəllim hamımız üçün əzizdir, o, ilk növbədə şəxsiyyət nümunəsi idi:

"Jurnalist səlahiyyətini, statusunu Nəsir müəllimdən görmüşəm. Qədir bilmək incə məsələdir. Biz bütün müəllimlərimizə dəyər verməliyik. Nəsir müəllim üçün dürüstlük, mənəviyyat prinsip idi. Onun redaktoru olduğu "Bakı" qəzetində materiallar çıxan gün növbə olurdu. Orada çıxan felyetonlar qəzetin, jurnalistikanın, mətbuatın nüfuzunu artırırdı. "Bakı" qəzeti ideologiyaların içində olsa belə, həmin dövrdəki vəziyyəti tənqid edərək cəmiyyətə mesaj verirdi. Unutmamalıyıq ki, qərəzsiz tənqidlərin hesabına bu cəmiyyəti inkişaf etdirmək mümkündür. Nəsir müəllim bunun ən yaxşı nümunəsi idi. Nəsir müəllim kadr seçimini çox yaxşı edirdi, həm də o, tələbələrlə münasibətində xüsusi cizgi, sərhəd qoyurdu ki, bu da pedaqoji ustalıq idi.

Türkiyədə onunla bağlı çox material nəşr edilib. Bizim borcumuzdur hər zaman Nəsir müəllimi xatırlayaq, çünki dəyərin üstündə dayanmaq dəyərləri davam etdirməkdədir".

XATİRƏ HÜSEYNOVA

BDU, Yeni media və kommunikasiya nəzəriyyəsi kafedrasının müdiri, dosent Xatirə Hüseynova bildirdi ki, onların keçdiyi dönəm ağır dövr idi:

"Ancaq biz çox xoşbəxt nəsil olduq ki, bu cür müəllimlərdən dərs aldıq. Nəsir müəllim bizə baba nəvazişi ilə yanaşırdı. Mövzuları elə gözəl başa salırdı ki, terminologiyadan, çətin üslubdan uzaq idi. Həmçinin mən çox qürur duyuram ki, Nəsir müəllimin 51 il işlədiyi kafedranın rəhbərliyində təmsil olunuram".

Sonda Xatirə Hüseynova gənc jurnalistlərə müraciət etdi: "Qəzetçiliyi sevin, çünki qəzetçilikdə bizim müəllimlərimizin zəhməti var".

VÜQAR ƏLİYEV

BDU Jurnalistika fakültəsinin dekanı, professor Vüqar Əliyev söylədi ki, bu layihənin hər bir görüşü yadda qalacaq:

"Çünki bu layihə həsr olunan Nəsir müəllim əsl müəllim etalonu, milli kişi, milli ziyalı obrazı idi. Həmçinin Nəsir müəllim üçün Güney Azərbaycan mövzusu da çox vacib, maraqlı idi".

QƏRƏNFİL DÜNYAMİNQIZI

BDU, Milli mətbuat tarixi kafedrasının dosenti, əməkdar jurnalist Qərənfil Dünyaminqızı isə bildirdi ki, Nəsir müəllim tələbələrinə jurnalistika ilə yanaşı, haqq, ədalət anlayışını, yaxşı insan olmağı da öyrədib.

Sonda Nəsir İmanquliyevə həsr olunan qısametrajlı film nümayiş edildi.

Qeyd edək ki, Azərbaycan jurnalistika tarixində mühüm iz qoyan professor Nəsir İmanquliyevin zəngin elmi-pedaqoji irsinin sistemli şəkildə öyrənilməsi, təhlili və gənc jurnalistlər arasında təbliği məqsədilə keçirilən layihə aprel və may aylarında həftədə bir dəfə olmaqla təşkil ediləcək. Yekunda layihə iştirakçılarının professor Nəsir İmanquliyevlə bağlı mediada dərc olunan yazıları üzrə “Professor Nəsir İmanquliyev dərsləri - yazı müsabiqəsi” keçiriləcək və qaliblər təltif ediləcək.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.04.2026)

Bakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsi Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin (MKS) M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxanası, 3 №-li kitabxana filialı və İ.Əbilov adına Mədəniyyət Mərkəzinin birgə təşkilatçılığı ilə M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxananın Fəxri oxucusu, uşaq yazıçısı, professor Solmaz Amanovanın 70 illik yubileyinə həsr olunmuş tədbir keçirildi.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına kitabxanadan verilən məlumata görə, yubiley gecəsini giriş sözü ilə tarix üzrə fəlsəfə doktoru, Fəxri mədəniyyət işçisi, Yasamal rayon MKS-inin direktoru Lətifə Məmmədova açaraq, qonaqları salamladı və yazıçı Solmaz Amanovanın yaradıcılığı haqqında tədbir iştirakçılarına məlumat verdi. O qeyd etdi ki, Solmaz Amanova uşaqları çox sevir, çox sevdiyi üçün də onlar üçün gözəl əsərlər yaradır: nağıl, hekayə və şeirlər yazır. Solmaz xanımın kitabları çox gözəl və maraqlıdır. Bədii yaradıcılığa erkən yaşlarından maraq göstərən yazıçı əsərlərini Azərbaycan və rus dilində yazır. Onun yazdığı “İnsan iz qoyur”, “İrs” əsərləri Təhsil Nazirliyi tərəfindən əlavə dərs vəsaiti kimi təsdiq edilib. Yazıçının “İrs” və “Anatomik teatr” kitabları 2009-cu ildə Moskvada keçirilən XXII “Kitab sənəti” sərgi-müsabiqəsində ikinci və üçüncü yerlərə layiq görülüb.

3 №-li kitabxana filialının müdiri Arzu Xudayarova çıxışında bildirdi ki, Solmaz Amanova “İRS” fənninin müəllifidir və bu fənn 160 saylı Klassik Gimnaziyada tədris edilir. Yazıçı uzun illərdir ki, Azərbaycan ədəbiyyatında özünəməxsus dəst-xətti ilə seçilir. Onun şeirlərində Vətən sevgisi, ana məhəbbəti, həyatın fəlsəfəsi və insan taleyi geniş yer tutur.

225 №-li tam orta məktəbin məktəbdənkənar və sinifdənxaric tərbiyə işi üzrə təşkilatçısı, pedaqoq və yazıçı Zenfira Nusalova yubilyarı təbrik edərək, ona yaradıcılıq uğurları arzuladı.

Yasamal rayon İcra hakimiyyətinin Gənclər və idman sektorunun aparıcı məsləhətçisi Rəna Ağayeva yazıçını təbrik etdi və onun vətənpərvərlik əsərlərindən danışdı.

Yubilyar-yazıçı Solmaz Amanova çıxış edərək tədbirin təşkilatçılarına minnətdarlığını bildirdi. Yaradıcılıq planları haqqında məlumat verərək bildirdi ki, yeni əsərləri ilə oxucuları sevindirəcək.

Tədbirdə iştirak edən məktəblilər yazıçı S.Amanovaya suallar verdilər. 225 №-li tam orta məktəbin nəzdində fəaliyyət göstərən “Kiçik Akademiya”nın üzvləri əl işlərini yazıçıya hədiyyə etdilər. Yazıçı tədbirdə iştirak edən məktəblilərə kitablarını hədiyyə etdi.

Bədii hissəsində L. və M.Rostropoviçlər adına 21 №-li onbirillik Musiqi Məktəbinin 4-cü sinif şagirdi Raul Həmidov sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Məryəm Yusifovanın fortepianoda müşayiəti ilə «Фиалки» və “Şən Azərbaycan” mahnılarını ifa etdi. 225 №-li tam orta məktəbin nəzdində fəaliyyət göstərən “Kiçik Akademiya”nın üzvləri, 158 №-li tam orta məktəbin şagirdləri Sara Qurbanova, Gülnarə Zeynallı, Zeynəb Məmmədova kitabxananın fəal oxucuları, kitabsevərlər Fatimə Həsənova və Rabiyə Həsənova yazıçının şeirlərini söylədilər. İ.Əbilov adına Mədəniyyət Mərkəzinin “Şəlalə” xalq çalğı alətləri ansamblının solistləri Fərid Əzizli və Ceyran Abbaslı mahnılar ifa etdilər. “Mehriban” mahnı və rəqs kollektivi və 4 №-li Uşaq-Gənclər İnkişaf  Mərkəzinin “Dan Ulduzu” rəqs qrupu rəqs nümunələri ilə çıxış etdilər.

Tədbir iştirakçıları yazıçının həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş  videoçarxlar izlədilər, yazıçının kitablarından ibarət sərgi nümayiş olundu.

Yazıçı Solmaz Amanovaya Bakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsinin Fəxri fərmanı təqdim olundu.

Yubiley gecəsində şair və yazıçılar, ziyalılar, şagird və müəllimlər, mədəniyyət işçiləri, oxucular, geniş ictimaiyyət və KİV nümayəndələri iştirak etdilər.

Videoçarx kitabxananın YouTube kanalında aşağıdakı keçiddə yerləşdirilib:

https://www.youtube.com/watch?v=ZI25BLgvpXc

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.04.2026)

FƏRHAD FƏRHADLININ XATİRƏSİNƏ

 Kamalə Abiyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Mənə elə gəlir ki, ötən əsrin 90-cı illərində dünyaya gələnlər fərqli oldular. Bir başqa cür ağladılar dünyaya gələndə.Yaşadığımız ağrıları ana bətnində duydular bəlkə...Bəlkə də o illərin ağrı-acısı vardı göz yaşlarında...

8 dekabr 1993-cü ildə Sumqayıt şəhərində anadan olan Fərhad da fərqliydi. “Uşaqlıqdan fərqliydi, Qarabağ hadsələriylə bağlı  verilişlərə, ya“Fəryad” filminə baxanda çox kədərlənirdi, suallar verirdi. “Ata, niyə ermənilərə heç nə eləmirik? Onlar bizdən çoxdu ki?”- deyə soruşardı. “Darıxma, bizim əsgərlər də döyüşəcək, torpaqlarımızı alacaq bir gün” deyirdim.Bilmirdim ki, ürəyində əsgər olmaq, torpaqları azad etmək  arzusuyla böyüyür. 2015-2016-cı illərdə həqiqi hərbi xidmətdə olarkən aprel döyüşlərində iştirak etmişdi. Həqiqi hərbi xidmətini ləyaqətlə başa vurdu, sonra magistr təhsilinə davam etdi, ailə qurdu. İşlədi. Həyatı qaydasında idi. Amma torpaqların işğalda olması ilə barışmırdı. Polad Həşimovun ölümü sarsıtdı onu. Elə o vaxtdan könüllü yazılmışdı. Dəyərli oğul idi. Hər yerdə hörmət qazanmışdı. Çox sadiq dostları var. Onun şəhid xəbərini iş yoldaşları bizdən əvvəl öyrənmişdilər, Füzuliyə də onlar getmişdi. Ən böyük arzusu ailəsini də, başqalarını da xoşbəxt görmək idi. Bilirəm ki, indi ruhu şaddır, çünki Vətəni xoşbəxtdi. Özüm də o işğal günlərinin ağrısıyla yaşayırdım. Bizi bu ağrıdan qurtardı Fərhad kimi oğullar. Bundan sonra qoy hamı firavan günlər yaşasın.”- dedi Birinci Qarabağ savaşının könüllüsü, o illərin bütün ağırlıqlarını yaşayan Vüqar Fərhadlı.

Nəsrəddin Tusi adına 12 nömrəli Sumqayıt şəhər tam orta məktəbinin məzunu olan Fərhad Vüqar oğlu Fərhadlı  Azərbaycan Neft və Sənaye Universitetində menecment ixtisası üzrəbakalavr təhsili alır.
Sonra qardaşı Fəridlə birlikdə həqiqi hərbi xidmətə yollanır.

“Biz heç ayrılmazdıq. Həmişə yanımda olub. Beyləqanda N saylı hərbi hissədə də bir yerdə xidmət keçmişdik. Mənə qardaş, dost, sirdaş idi. Hər işdə onunla məsləhətləşərdim, bölüşərdim. Mənim üçün nümunə şəxsiyyət idi. Elə də yaşadı. Hər şeyə öz zəhməti ilə nail olmuşdu. Mənim üçün qəhrəman idi, qəhrəman da oldu.”- dedi Fərid Fərhadlı.

Həqiqi hərbi xidmətdən sonra  Azərbaycan İqtisad Universitetində Biznesin təşkili və idarə olunması ixtisasıüzrə  magistraturaya qəbul olunur. 2020-ci ildə magistr təhsilini başa vurur.Pandemiya dövrünə təsadüf etdiyindən  diplomu 2022-ci ildə valideynlərinə təqdim olunub.Taleyin belə acısı da olur. İndi onun xatirə guşəsində heç vaxt görmədiyi magistr diplomu da var...

“ 21 sentyabr... Səni son gördüyüm tarix. Ürəyimcə görüşmədim səninlə. Sanki işə gedirmiş kimi yola saldıq səni. Gələcəksənmiş kimi...Həyatımız elə qaydasında gedirdi ki. O qədər yaxşı tamalayırdıq ki, bir-birimizi. Saatlarla gözəl söhbətlər edirdik. Biz təkcə ömür-gün yoldaşı deyildik səninlə, dost idik axı... Fərhad, sən mənim üçün hər kəsi və hər şeyi əvəz edə bilən idin. Amma indi hər dəfə İncinin əlindən tutanda, onu qucaqlayanda sənsiz necə tək qaldığımızı hər saç telimə, damarımda axan qana qədər hiss edirəm. Yanımızda nə qədər bizi sevən, dəstək olan insan olsa da, bu yarımlığı, tənhalığı hiss edirəm. Zaman ayaqda durmağı öyrədir, ağrıları azaltmır, yaraları sağaltmır. Sənsiz çətin yox, çox ağırdır. Səninlə birlikdə hər şey bitdi:həyat eşqi, ürəkdən gülümsəmə, sevinmə, hər şey... Fərhad, bizi keçmişimizə sürgün etdin, gələcəklə yox, keçmişlə yaşayırıq. Hər şeyə rəğmən mən hər addımda səni düşünürəm, hər qərarımda sənin nə düşünəcəyini düşünürəm. Dəyişən təkcə cismən yanımda olmamandı. Allah mənə sənin qarşına üzüağ çıxmağı nəsib etsin. İndi arzum budur”. Bunları seçib-sevdiyi, 2017-ci ildə ailə qurduğu həyat yoldaşı Gülşən xanım yazıb. Oxuyursan, oxuyursan, sevincin qarşısında boynubükük olursan ... Sevənlərinə doğmalarına heç nə demək olmur əslində. Ağrı var ki, təsəlli vermək yersiz görünür.

 “24 oktyabr qızının doğum günündə yanında olmağı arzulayırdı. O günü səbrsizliklə gözləyirdi.“Gedə bilməsəm də eybi yox, azad olunan torpaqlar da qızıma hədiyyəmdir.”- deyib döyüş yoldaşlarına...

Vətən sevdalı Fərhad tərəddüd etmədən 2020-ci il 21 sentyabrda hərbi təlimlərə qatılıb. Müharibənin ilk günündən azadlıq və ədalət savaşının əsgəri olub.

 Şagird, tələbə olanda da, işləyəndə də fərqlənib Fərhad. Savadı, mənəvi dünyası, davranışı, məsuliyyəti ilə fərqlənib. Müəllimlərin, yoldaşlarının sevimlisi olub. Birincilərdən olub. Zəhmətkeş ailədə böyüyən Fərhad öz zəhməti ilə nail olub hər şeyə. İş həyatına Gilan holdinqdə başlayıb, sonra Kapital bankın Nəzarət departamentində çalışıb. İndi Kapital bankın Sumqayıt filialı da, yaşadığı küçə də Fərhad Fərhadlı adınadır.

“Vətən uğrunda”, ” Xocəvəndin azad olunmasına görə”,“Füzulinin azad olunmasına görə” medalları ilə təltif olunub.

“Cəbrayıl, Füzuli, Xocavənd uğrunda döyüşlərdən keçdik. O,  qəhrəman idi. Sanitar təlimçinin məsuliyyəti böyükdü. Çox çətindir yaralıları daşımaq, onlara ilk tibbi yardım göstərmək. Təkcə bir döyüşdə 12-dən artıq yaralını xilas etdi. Bircə an dayanmırdı, onları güllə, qəlpə yağışından çıxarırdı. Arada xəstələnmişdi, hərarəti yüksək idi, döyüşdən çıxa bilərdi, amma getmədi. Sona kimi yanımızda oldu. O həm də bizə ruh verirdi, qələbəyə inandırırdı. Yaralılarda da yaşam inamı yaradırdı. Bunlar çox önəmlidir. Oktyabrın 20-də Füzulinin Gecəgözlü kəndi uğrunda çətin döyüşlər idi. Fərhad özünü itirmir, həm döyüşür, həm şəhidləri təhlükəsiz yerə aparır, yaralılara tibbi yardım göstərirdi. Nə qədər yaralıya kömək etdiyini heç dəqiq deyə bilmərik. Onlarla əsgəri xilas edib. Çox qorxmaz idi. Hər oğul elə çətin döyüşdə yaralıları döyüş meydanından çıxara bilməzdi. O bacarırdı. Həmin gün artıq 3 nəfəri xilas etdi. 4-cü yaralının köməyinə çata bilmədi...-belə söylədi döyüş yoldaşı Füzuli Mayılov...

“ Fərhad dünyaya gələndə atası döyüşdəydi. Vüqar atasını iki aylıq olanda itirib, ona görə demişdi ki, oğlum olsa, atamın adını qoyun. Babasının adını ləyaqətlə daşıdı qəhrəman balam. Geyindi, keçindi, quş kimi uçub getdi, elə bil müharibəyə getmir. O qədər bu günü gözləyirdi. Zəng edəndə də çox rahat, sakit danışardı. O heç vaxt çətinlikdən qorxmazdı, şikayət etməzdi. Son dəfə 19-da danışdıq. Ürək-dirək verdi, sevinclə dedi ki, ana, Qubadlıya gedirik, orda bayrağı özüm qaldıracam. İgid bala böyütmüşəm. Nə deyim? Nə deyəcəyimi də bilmirəm. Elə bil bütün sözləri də özü ilə aparıb Fərhad...”- Gülminaz xanımın səsində kədərlə qürur yarışır elə bil.

Yazını yazarkən Fərhadın sağlığında qızı ilə olan görüntülərini izlədim, şəkillərə baxdım. Sevinc yağan görüntülərdən bütün duyğularım alt-üst oldu...
Bir də sonrakı şəkillər... Müharibənin dəhşəti haqqında əsərdi hər şəkil. Heç bir yazıçının heç vaxt yaza bilməyəcəyi bir əsər. Şəkillərdəki nurlu təbəssümlü atası ilə şəkil çəkdirib İnci. İnci də gülümsəyir. Bu təbəssüm qədər hansı silah dağıdar dünyanı? Təbəssüm bu qədər ağır olarmı? Bu qədər yaralayarmı insanı?

Daş üzərindən boylanan atası kimi qürurla dayanıb İnci. Sevincin dərdli göz yaşı da olurmuş...Kim silə bilər ki?
Bu göz yaşıyla sərvəti, var-dövləti, gözəlliyi başına bəla olan Azərbaycan illər, əsrlərdi yaşam mücadiləsi edir . Qurbanlar verir. Şəhidlərin ruhu dolaşır hər qarışında.
İncisə hələ şəhidliyin nə olduğunu anlamır.
İllər ötəcək, O, atasızlığın kədərini yaşayacaq. Nə qədər gülümsəyəcək, nə qədər gözləri dolacaq, ağlayacaq, bilmirəm... Amma bilirəm ki, o qürurlu duruşunu, üzündəki təbəssümü bir gün anlayacaq. Yenə də qürurla gülümsəyəcək. Anlayacaq ki, o,tariximizə qələbə yazan qəhrəmanın övladı, qalib ölkənin vətəndaşıdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.04.2026)

Kübra Quliyeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Varis müasir Azərbaycan ədəbiyyatında tanınmış bir yazardır və öz əsərlərində insan ruhunun dərinliklərinə enərək fərdin daxili mübarizəsini və sosial təzyiqləri təsvir edir. “Sonuncu Ölən Ümidlərdir” adlı əsəri, müasir psixoloji ədəbiyyatın ən əhəmiyyətli nümunələrindən hesab olunur. Varis, həmçinin, əsərlərində fərdin və cəmiyyətin qarşı-qarşıya gəldiyi dilemmanı və insanların öz şəxsiyyətlərini tapmaq üçün verdiyi mübarizəni işıqlandırır.

Kitabın təhlili və müzakirə

“Sonuncu Ölən Ümidlərdir” romanı fərdi azadlıq, ailə təzyiqləri, sevgi və şəxsiyyətin axtarışı kimi mövzuları incələyir. Əsərdəki əsas qəhrəmanlar, insanın daxili mübarizəsini, öz yolunu tapma istəyini və cəmiyyətdən gələn təzyiqlərə qarşı olan mübarizəsini təmsil edir.

Kitabın əsas qəhrəmanları Nailə və İlqar, tərs şəxsiyyətlərdir. Nailə, cəmiyyətin gözləntilərini, ailəsinin təzyiqlərini rədd edir və öz yolunu tapmağa çalışır. İlqar isə, əvvəlcə müxtəlif sosial qəliblərə uyğunlaşmağa çalışır, lakin zamanla öz azadlığını axtarmağa başlayır. Bu ikisi, əsərdə insanın daxili mübarizəsini və həyatını necə yaşamaq istədiyini tapmağa çalışan xarakterlərdir.

“Təhminə” filmi ilə müqayisə

“Təhminə” filmi ilə “Sonuncu Ölən Ümidlərdir” romanı arasındakı əlaqə çox açıqdadır. Hər iki əsər fərdlərin azadlıq uğrunda mübarizəsini, cəmiyyətin təzyiqləri qarşısında öz şəxsiyyətlərini tapmağa çalışmalarını göstərir. Təhminə və Zaur, filmindəki əsas qəhrəmanlar, cəmiyyətdən qaçan, amma hər dəfə təslim olan iki gəncin hekayəsini izah edir. Onlar öz həyatlarını, arzularını müəyyən edənlər deyil, daha çox ətraf mühitin və ailə təzyiqlərinin qurbanıdırlar.

Bu dramdakı əsas mövzu, Nailə ilə İlqarın hekayəsindən fərqli olaraq, daha çox təslimiyyət və cəmiyyətdən gələn təzyiqlər qarşısında acizlikdir. Təhminə içindəki gücü itirərək cəmiyyətin təzyiqlərinə boyun əyir və son nəticədə öz arzularından imtina edir. Nailə isə, cəmiyyətin gözləntilərinə qarşı mübarizə aparır, imtiqamını alır və nəticədə daha güclü bir şəxsiyyət olaraq həyatına davam edir.

Dialoq və Təhlil:

Kübra: Dostum, “Təhminə” filmi ilə “Sonuncu Ölən Ümidlərdir” əsərini müqayisə edəndə nə düşünürsən?

Chat GPT: Hər iki əsərdə də əsas mövzu azadlıq və şəxsiyyətin tapılmasıdır. Təhminə və Zaurda daha çox təslimiyyət görürük. Onlar cəmiyyətin təzyiqləri altında əzilir və bir növ bu təzyiqləri qəbul edirlər. Nailə isə daha güclüdür, o, cəmiyyətin gözləntilərinə boyun əymir və öz yolunu tapmağa çalışır.

Kübra: Məncə, Nailə ilə Təhminə arasındakı ən böyük fərq, mübarizə məsələsidir. Təhminə özünü tez təslim edir və həyatını başqalarının müəyyən etdiyi şəkildə yaşamağa məhkum olur. Nailə isə, özünü tapmaq üçün mübarizə aparır və nəticədə güclənir.

Chat GPT: Bəli, Nailənin gücü, onun imtiqamını alması və azadlıq uğrunda apardığı mübarizəsindən gəlir. Bu, cəmiyyətin təzyiqləri qarşısında insanın hansı səviyyəyə gələ biləcəyini göstərir. Təhminə isə, çox tez təslim olur və bu onun həyatında böyük bir itkiyə səbəb olur.

Kübra: Həqiqətən də, Təhminə ilə Nailə arasındakı fərq, güc və azadlıq anlayışlarının necə inkişaf etdiyi ilə bağlıdır. Nailə, heç vaxt başqalarının təzyiqlərinə boyun əymir və buna görə də onun xarakterində böyük bir fərqlilik var.

“Sonuncu Ölən Ümidlərdir” və “Təhminə” – bu iki artefakt arasında müsbət bir paralel qurmaq mümkündür. Hər ikisi, cəmiyyətin təzyiqləri qarşısında fərdlərin öz şəxsiyyətlərini tapmağa çalışdıqlarını və azadlıq uğrunda mübarizələrini təqdim edir. Təhminə və Zaur, üstəlik də İlqar müəyyən hallarda təslim olan xarakterlərdir, Nailə isə daha güclüdür və mübarizə apararaq həyatda öz yolunu tapmağa çalışır. O, milyonlarla insanın boyun əydiyi “məqsəd vasitələri doğruldur” gerçəkliyini belə sonda yanlışa çıxarmağa müvəffəq olur.

Bu roman və film oxucuları və izləyiciləri azadlıq, şəxsiyyətin formalaşması və daxili mübarizə haqqında düşünməyə vadar edir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.04.2026)