“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı Qısa Fikirlər Xəzinəsi rubrikasında bu dəfə Ali İzzətbeqoviçin fikirlərinə yer ayırıb. Toplayanı, tərcümə və tərtib edəni Cəlal Məmmədovdur.

Tanrısız bir dünya cənnəti qurmaq xülyasına qapılanlar bu xülyalarının xarabalıqları altında qalmağa məhkumdurlar.

***

Şükürlər olsun ki, tarixə Allah hökm edir.

***

Uca Yaradana and içirik ki, kölə olmayacağıq.

***

Biz savaşda öldüyümüz vaxt deyil, düşmənlərimizə bənzədiyimiz vaxt uduzuruq.

***

...Bu günədək insanlığın böyük simaları daim eyni əxlaqı aşılamışlar. Əxlaqi- həqiqətlər ...əbədidir.

***

Mən Avropaya başım önə əyili getmirəm. Çünki uşaq, qadın və qoca öldürmədik. Çünki heç hansı müqəddəs yerə soxulmadıq. Ancaq onlar bunun hamısını elədilər...

***

Mən hər zaman ölkəmi sevdim və sevərəm... Mən bütün sevgimi azadlığa qurban dedim.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

  (03.04.2026)

NailZeyniyev,

“Ədəbiyyatvə incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

Fotoqrafiya kəşf olunanda insanlar düşündülər ki, artıq xatirə itməyəcək. Hər an şəkildə donub qalacaq, zaman onu silə bilməyəcək. Bu fikir çox cazibədar idi. Amma illər keçdikcə başqa bir şey aydınlaşdı: şəkil xatirəni dondurmur, əksinə onu dəyişdirir. Bəzən isə tamamilə əvəz edir.

Yaddaş canlı bir strukturdur. O, xatirəni hər xatırladıqda yenidən qurur. Bu yenidən qurmada hissləri, konteksti, o günün əhval-ruhiyyəsini əlavə edir. Xatirə zamanla dərinləşir, rəng qazanır, şəxsiləşir. Ona görə eyni hadisəni xatırlayan iki adam fərqli şeylər görür. Çünki hər kəs o xatirəni öz daxili dünyasından keçirib.

Fotoşəkil isə bu prosesi dayandırır. Şəkil çəkildikdən sonra o an artıq yaddaşın deyil, şəklin mülkiyyətinə keçir. Adam o hadisəni xatırlamaq istəyəndə şəkilə baxır. Şəkil isə yalnız bir anı, bir bucağı, bir çərçivəni göstərir. Onun içindəki hissi, o günün havasını, söhbətin tonunu göstərmir. Beləliklə, xatirə tədricən şəkillə eyniləşir. Şəklin göstərmədiyi hər şey isə unudulur.

Bu nəzəriyyəni sübut edən sadə bir müşahidə var. Uşaqlıqda çəkilmiş çox az şəkli olan adamla hər anı fotoqrafiyalanmış adamın xatirələrini müqayisə edin. Az şəkli olan adam çox zaman daha canlı, daha ətraflı, daha hissiyyatlı xatirələrə sahibdir. Çünki onun beyni o xatirəni özü saxlamışdır, şəkilə həvalə etməmişdir.

Müasir dövrdə bu problem daha kəskin şəkil alıb. Smartfonların yayılması ilə insanlar hər şeyi çəkir. Konsert, şam yeməyi, gün batımı, dostla görüş. Bəzən çəkmək üçün elə məşğul olurlar ki, yaşamağa vaxt qalmır. Konsertdə ekranın arxasından baxan adam həmin musiqini tam eşitmir. Gün batımını çəkməyə çalışan adam o anın içindəki sakitliyi duymur. Şəkil var, amma təcrübə tam yaşanmayıb.

Fotoqrafiya yalnız şəxsi xatirəyə deyil, kollektiv yaddaşa da eyni şeyi edir. Tarixi hadisələrin fotoşəkilləri o hadisələrin necə xatırlandığını müəyyən edir. Şəkil olmayan hadisələr isə yaddaşda solğun qalır. Bu, fotoqrafiyanın siyasi gücüdür. Kimin şəklinin çəkiləcəyi, hansı anın ölümsüzləşdiriləcəyi həmişə bir seçimdir. Bu seçim tarixi formalaşdırır.

Azərbaycan tarixinin mühüm dövrlərinin fotoqrafik sənədləri azdır. Bu boşluq yalnız texniki imkansızlıqdan doğmur. Çox zaman siyasi səbəblərdən, qəsdən yox etmə niyyətindən doğur. Sovet dönəminin repressiya qurbanlarının şəkilləri məhv edildi. Ailələr o insanların simasını xatırlaya bilmir. Çünki şəkil yox idi, yaddaş isə nəsillər keçdikdə sönür.

Amma fotoqrafiyanın xilasetmə gücü də inkar edilə bilməz. Bəzi anlar var ki, onları yalnız fotoşəkil yaşadır. Vəfat etmiş bir insanın son şəkli ailəsi üçün müqəddəs bir əşyaya çevrilir. O şəkil xatirəni əvəz etmir, ona dayaq olur. Bu halda fotoqrafiya yaddaşla münaqişədə deyil, əməkdaşlıq içindədir.

Fərq niyyətdə və düşüncədədir. Bir anı yaşamaq üçün şəkil çəkən adam ilə bir anı saxlamaq üçün şəkil çəkən adam arasında böyük məsafə var. Birincisi şəkli o anın içindən çəkir, ikincisi o anı şəkil üçün qurur. Birincisinin fotoqrafiyası xatirəyə xidmət edir, ikincisinin fotoqrafiyası isə xatirənin yerini alır.

Nəhayət, fotoqrafiyanın xatirəyə münasibəti birmənalı deyil. O, həm xilas edir, həm də öldürür. Hansının üstün gəlməsi isə bizim ona necə yanaşdığımızdan asılıdır. Kamera əldə olmadan keçirilən bir gün bəzən ən dərin xatirələri yaradır. Çünki o gün tamamilə yaşanıb, şəklə həvalə edilməyib. Yaddaş isə həvalə edilmədiyini daha möhkəm saxlayır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.04.2026)

Fatimə Məmmədova,

“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Küçələrdə qarşılaşdığımız bu mənzərə ürəkləri sızladır: uşaq valideyninin yanında gəzirsə də, yenə də heyvanın quyruğunu dartaraq ona əzab verir. “Sadəcə oyun” kimi görünən bu hərəkət, əslində uşaqlarda empatiya çatışmazlığının açıq göstəricisidir. Vurğulamaq yerinə düşər ki, heyvanlar heç bir günah daşımır – onlar yalnız insanlardan gələn davranışlara cavab verirlər. Valideynin yanında belə davranmaq, uşağın düzgün sərhədləri anlamadığını göstərir və gələcəkdə bu cür hərəkətlərin daha ciddi problemlərə çevrilmə ehtimalını artırır.

Psixoloq, psixologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutunun sədri Elnur Rüstəmov“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalına açıqlama verib. Belə ki, o açıqlamasında məsələnin psixoloji tərəfini izah edib:

"Uşaqların heyvanlara qarşı aqressiv davranması çoxfaktorlu psixoloji və sosial səbəblərlə izah olunan mürəkkəb bir davranış modelidir. Bu məsələni sadəcə “pis davranış” kimi qiymətləndirmək düzgün yanaşma deyil, çünki bu, çox zaman uşağın daxili emosional vəziyyətinin, inkişaf xüsusiyyətlərinin və sosial mühitinin bir göstəricisidir. Qeyd edim ki, erkən yaş dövrlərində uşaqlar empatiya və emosional tənzimləmə bacarıqlarını tam formalaşdırmamış olurlar. Bu səbəbdən onlar bəzən canlı varlıqlara zərər verməyin nəticələrini dərk etmirlər. Xüsusilə məktəbəqədər və kiçik məktəb yaşlarında impulsiv davranış və maraq hissi aqressiv hərəkətlərlə qarışa bilər. Uşaq heyvana toxunmaq, onu “yoxlamaq” istəyərkən əslində zərər verə bilər və bunu şüurlu aqressiya kimi etməyə bilər. Burada digər mühüm faktor uşağın emosional vəziyyətidir. Daxili gərginlik, qorxu, narahatlıq, diqqət çatışmazlığı və ya emosional laqeydlik yaşayan uşaqlar bu hissləri ifadə etməkdə çətinlik çəkdikləri üçün onları davranış vasitəsilə ortaya qoyurlar. Bu zaman heyvanlar daha zəif və müdafiəsiz obyekt kimi seçilir. Bu tip davranışlar çox zaman uşağın özünü gücsüz hiss etməsinin kompensasiyası kimi də çıxış edə bilər".

Psixoloq, ailə mühitinun də burada həlledici rol oynadığını qeyd edib:

"Uşaq ailədə aqressiv davranışlara, zorakılığa, sərt cəza üsullarına və ya emosional soyuqluğa şahid olursa, bu modeli öyrənir və təkrarlayır. Sosial öyrənmə nəzəriyyəsinə görə uşaq gördüyünü davranışa çevirir. Əgər ailədə heyvanlara qarşı kobud münasibət varsa və ya uşağın emosiyaları valideyn tərəfindən qəbul edilmir və tənzimlənmir, bu zaman aqressiv davranışların yaranma ehtimalı artır. Bundan əlavə, bəzi hallarda bu davranış daha ciddi psixoloji risklərin ilkin göstəricisi ola bilər. Davamlı və məqsədli şəkildə heyvanlara zərər vermə davranışı empatiya çatışmazlığı, davranış pozuntuları və ya gələcəkdə antisosial davranış meylləri ilə əlaqələndirilə bilər. Bu səbəbdən belə hallara vaxtında müdaxilə çox vacibdir".

E.Rüstəmov valideynlərin və mütəxəssislərin rolunun xüsusi əhəmiyyət daşıdığını qeyd edib:

"Uşağa empatiya öyrədilməli, canlılara qarşı mərhəmət hissi formalaşdırılmalıdır. Heyvanlara qulluq, məsuliyyət və sevgi üzərində qurulan davranış modelləri uşağın emosional inkişafına müsbət təsir göstərir. Eyni zamanda uşağın emosiyalarını ifadə etməsinə imkan yaradılmalı, onu dinləyən və anlayan mühit formalaşdırılmalıdır. Ona görə də uşaqların heyvanlara qarşı aqressiv davranışı təkcə fərdi xüsusiyyət deyil, həm də sosial mühitin, ailə münasibətlərinin və emosional inkişafın bir güzgüsüdür. Bu davranışa düzgün yanaşma, səbəblərin vaxtında müəyyən edilməsi və psixoloji dəstək gələcəkdə daha sağlam və empatik fərdlərin formalaşmasına xidmət edir".

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Onun "Fəryad" filmindəkiZabit, "QaçaqSüleyman"dakı Xanalı, Rusiyateleviziyasınınsifarişiilə çəkilmiş "Sui-qəsd" filmindəkiXasan, "Sonmonoloq" və "Atilininbirinciayı"  televiziyafilmlərində oynadığı Müstəntiqvə Rəşadkimiobrazlaronutamaşaçı sevimlisinə çevirib.

Onu – Namis Şirməmmədovu.

Bu gün 64-cü doğum günüdür. Amma onsuz keçəcək bu gün...

Namis Şirməmmədov 3 aprel 1962-ci ildə anadan olub. 1979–1983-cü illərdə Azərbaycan Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "dram və kino aktyorluğu" fakültəsində təhsil alib. 1983–1989-cu illər ərzində Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında çalışıb. Böyük sənətkar Həsənağa Turabovun dəvət ilə 1997-ci ilədək Akademik Milli Dram Teatırında fəaliyyət göstərib.

1997-ci ildə yenidən Sumqayıt Dövlət Dram Teatrına gələrək 2008-ci ilə qədər aktyor vəzifəsində işləyib. Namis Şirməmmədov psixoloji-dramatik aktyordur. Daha çox dramatik xarakterli rollar oynayıb. 2008-ci ildən isə teatrın quruluşçu rejissorudur. 2008-ci ildə Prezidentin sərəncamı ilə Respublikanın "Əməkdar artist"i fəxri adına və 2013-cü ildə " Tərəqqi" medalına layiq görülüb.

 Respublikada ilk dəfə olaraq Namis Şirməmmədov A. Babayevin "Xilaskar" əsərində Ulu öndər Heydər Əliyev obrazını canlandırıb. Bundan başqa Namis Şirməmmədov Sumqayıt teatrında bir çox rolların ifaçısıdır. iki kitabın – "Yuxumla üz-üzə" və "Üz-üzə, göz-gözə, söz-sözə" müəllifidir. N. Şirməmmədov teatrdakı işi ilə yanaşı televiziya və bədii filmlərdə də çəkilib.

Akademik Milli Dram Teatrında oynadığı rollar

- Polis, Kərəm-"Tənha iydə ağacı","Ağıllılar və dəlilər" (İ. Əfəndiyev)

- Qurban-"Anamın kitabı"(C. Məmmədquluzadə)

- Xızır- "Qədr gecəsi" (Eldar Baxış)

Sumqayt Dövlət Dram Teatrında oynadığı rollar

- Əliqulu-"Bayramın birinci günü"(S. S. Axundov)

- Şadi bəy- "Bayramın birinci günü"(N. Himət)

- Şərif- "Qarağaclar altında məhəbbət"(Y. Onil)

- Bayram- "Xırs quldurbasan"(M. F. Axundzadə)

- Heydər Əliyev- "Xilaskar"(A. Babayev)

- Əlvan- "Varlı qadın"(Ə. Əmirli)

Filmoqrafiya

1. At ilinin birinci ayı

2. Fəryad

3. Qaçaq Süleyman — Xanalı

4. Seçilən

5. Cavad xan

6. Dolu

7. Tək olanda qorxma...

8. Həyat, sən nə qəribəsən

9. Fədakar

10. Sui-Qəsd-Xasan (Rusiya)

Mükafatları

- Azərbaycan "Əməkdar Artist" fəxri adı

- Azərbaycan "Tərəqqi" medalı

- Azərbaycan Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu

- 3 dəfə Prezident Mükafatına layiq görülüb.

O, uzun sürən xəstəlikdən sonra 2024-cü il aprelin 12-də 62 yaşında vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Vəfatından tam 18 il keçir.

İki il öncə isə 100 illik yubileyi qeyd edildi...

Bütün həyatını musiqili teatr tamaşalarına – operalara, musiqili komediyalara həsr edib.

Zəngin bir irs qoyub gedib özündən sonra...

Şəfiqə Qasımova 5 dekabr 1924-cü ildə Bakı şəhərində dünyaya gəlib. Kommunist rejiminin siyasəti nəticəsində imkansızlaşan Qasımbəyovlar ailəsində anadan olub. Balaca yaşlarında valideynlərini itirmiş və nənəsi tərəfindən böyüdülüb. 14 yaşında, Maestro Niyazinin bədii rəhbəri, Həbib İsmayılovun baş rejissoru olduğu Musiqili Komediya Teatrının xorunda çalışmağa başlayıb

Həm Azərbaycan, həm də rus bölməsində oxuyub. Gözəl səsə malik olduğundan Üzeyir Hacıbəyov onu yaratdığı Filarmoniyanın xor kapellasına dəvət etmişdir. Cahangir Cahangirovun bədii rəhbəri olduğu Filarmoniyada Salman Dadaşov, Şövkət Məmmədova, "Sazçı qızlar" ansamblı, Xan Şuşinski, Seyid Şuşinski, Sara Qədimova, Şövkət Ələkbərova kimi sənətkarlarla birgə işləyib

İkinci Dünya müharibəsi illərində Azərbaycan Konservatoriyasına qəbul olunub və 1951-ci ildə Əfrasiyab Bədəlbəyli tərəfindən Akademik Milli Opera Teatrına dəvət edilib (1942-1949-cu illərdə xor truppasında işləyib). Opera səhnəsində (1953-1956-cı illərdə solist kimi) Üzeyir Hacıbəyovun "Arşın mal alan"ında Asiya, "Koroğlu"da Xanəndə qız, Fikrət Əmirovun "Sevil"ində Gülüş və Tafta, bir çox rus operalarında bir cox partiyaları ifa edib, obrazlar yaradıb.

Bülbül, Cavanşir Qafarov, Kamal Kərimov və digər görkəmli sənətkarlarla tərəf müqabili olub. 1956-cı ildən yenidən Musiqili Komediya Teatrında işləməyə başlayıb. Şəmsi Bədəlbəylinin bədii rəhbəri olduğu və yenidən açılan teatra ilk gələn aktrisalardan olub. Teatrın yaradılması onun aktrisa kimi imkanlarını daha da genişləndirib. Belə ki, bu teatr ilk açılışına məhz Şəfiqə xanımın baş rolu ifa etdiyi "Durna" operettası ilə başlayıb

 Oynadığı tamaşalar arasında "Gözün aydın", "Özümüz bilərik", "Səndən mənə yar olmaz", "Qızılaxtaranlar", "Toy kimindir", "Boşanib evlənərik", "Ulduz", "Qayınana", "Nazxanım naz eləyir", "Milyonçunun dilənçi oğlu", "Hicran", "Keto və Kote" və s. Bəşir Səfəroğlu, Lütfəli Abdullayev, Nəsibə Zeynalova, Məmmədsadıq Nuriyev, Hacıbaba Bağırov, Səyavuş Aslan, Münəvvər Kələntərli, Əzizağa Qasımov, Mobil Əhmədov, Zemfira Quliyeva, Əlihuseyn Qafarlı, Lütfiyar İmanov, İbrahim Şünasi və s. kimi korifeylərlə səhnəni uzun illər paylaşıb.

Uzun illər ərzində baş və xarakterik rolların ifaçısı olub. 1986-cı ildə təqaüdə çıxıb. Şəfiqə xanım həm də bir çox kinofilmlərdə yaratdığı obrazlarla yadda qalıb. Bu filmlər arasında rejissor Həbib İsmayılovun "Ögey ana" (Zeynəb), rejissor Tofiq İsmayılovun "Vulkana doğru" (Ana) və "Bizim məhəllənin uşaqları" (Ana) və s. filmlər vardır.

 1994-cü ildən Mədəniyyət Fondunun "Solmayan ulduzlar" kollektivinə dəvət edilib. Son illər bu teatrda oynanılan Səməd Vurğunun "Vaqif" tamaşasında Xuraman, Cəfər Cabbarlının "Solğun çiçəklər"ində Gülnisə obrazlarını ifa edib. Oynadığı Gülnisə roluna görə C.Cabbarlı adına mükafata layiq görülüb. 2 oktyabr 2002-ci ildən fəxri prezident təqaüdçüsü olub.

 Son illərdə Vaqif Mustafayevin "Manifest", "Milli bomba" (Nənə), "20 Yanvar" (Ana), "Yoxlama" və Hüseyn Mehdiyevin "Məkanın melodiyası" filmlərində rol alıb. 1960-ci ildə Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar artist" fəxri adına layiq görülüb.

 Şəfiqə Qasımova 3 aprel 2008-ci ildə vəfat edib.

Filmoqrafiya

- Görüş

- Ögey ana

- Arşın mal alan

- Bizim küçənin oğlanları

- Vulkana doğru

- Məkanın melodiyası

- Milli bomba

- Təlatüm

- Yoxlama

- Qafqaz

- Heydər Əliyev

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Belə bir deyim var: rəssam öz əsərləri haqqında danışmamalı, əsərlər rəssam haqqında danışmalıdır. Hər bir rəssam özünün müəyyən olunmuş üslubu çərçivəsində orijinal dünyagörüşünü saxlayır. Əsərləri özü, dünyagörüşünün dərinliyi haqqında danışan fırça ustalarından biri də Asəf Cəfərovdur.

Azərbaycan SSR xalq rəssamı Asəf Cəfərov 1927-ci ildə Bakıda, İçərişəhərdə anadan olub.  Ə.Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbində ilk rəssamlıq təhsilini alıb, B.İ. Surikov adına Rəssamlıq İnstitutunda ali təhsilini davam etdirib. 1957-ci ildə İnstitut tərəfindən Hindistan va Pakistana yaradıcılıq ezamiyyətinə göndərilib. "Bilərzik seçimi" həmin dövrün seçilən işlərindəndir.

Asəf Cəfərov tematik tablo, portret, mənzərə və natürmort janrlarında özünə məxsuz kompozisiya, kolorit və işlənilmə üslubu ilə fərqlənən əsərlər qalereyası yaradıb. Rəssamın yaradcılığında milli çalarlar, folklora müraciət və ənənəvi məzmunlu mövzular üstünlük təşkil edib. Rəssam bədii estetik təsir yükünə malik süjetli əsərlər yaradıb. Buna misal olaraq "Tarlada", "Dəniz kənarında", "Görüş", "Mənim Azərbaycanım", "Musiqiçilər" və başqalarını qeyd etmək olar.

O, həm də bir çox portretlərin muəllifidir. Buna misal olaraq onun "Ə.Vahid", "V.Mustafazadə", "S.Bəhlulzadə", "Arif Məlikov", "Cəfər Cabbarlı", "Vəcihə Səmədova", "Rəşid Behbudov" və s. portretlərini göstərmək olar. Rəssam bölgələrə yaradıcılıq ezamiyyətlərindən sonra maraqlı əsərlər yaradıb. "Bakıda qar", "Qaş-Qaş", "Xəzər dənizi" adlı mənzərələri fırça ustasının belə əsərlərindəndi.

O, həmçinin Abşeron mənzərələri silsiləsi üzərində işləyib: "Abşeron", "Daş hasarlar", "Maştağa kəndi", "Abşeronun qızıl qumları", "Bakıda qış", "İsti gün", "Qış", "Əncir kolu", "Bahar", " Axşam motivi" və s. A.Cəfərov tarixi janra da müraciət edib. Bu sıradan "Nəsimi azad düşüncəlilərin məclisində", "Oyanış" əsərlərinin adını qeyd etmək olar.

Asəf Cəfərov yaradıcılıq ezamiyyətlərində olduğu xarici ölkələrdə (İtaliya, Avstriya, Almaniya və s.) yeni ruhlu tablolar yaradıb. Rəssam bir çox beynəlxalq sərgilərin iştirakçısı olub, Avstriyada "Dünya Təsviri Sənət Sərgisi"-də "Qran Pri" mükafatını qazanıb.

Sənətşünas Ziyadxan Əliyev rəssam haqqında yazarkən qeyd edir ki, Azərbaycan rəssamlığında elə sənətkarlar var ki, yaradıcılığı ilə ətraflı tanış olmağımıza baxmayaraq, onlar həmişə açılmamış kitaba bənzəyirlər. Onlar hansısa yeni əsərləri ilə yaradıcılıq imkanlarını yekunlaşdırmır, əksinə, nəyəsə keçid mahiyyəti daşıyırlar.

Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyasının Elmi-metodik və bərpa şöbəsinin

böyük elmi işçisi Səbinə Şıxəliyeva rəssam barədə yazır:

“Yaradıcılıq imkanlarını nəhayətsizləşdirərək tamaşaçını sanki bitib tükənməyən bir intizara məhkum edən rəssamlardan biri də Asəf Cəfərovdur. Rəssam kompozisiya nöqteyi-nəzərindən çoxsaylı təbiət guşələrini real təsvir edərkən Azərbaycan torpağının zəngin gözəlliklərini tabloya köçürmüşdür. Təsvir etdiyi hər bir təbiət mənzərəsi kompozisiya cəhətdən zərif koloritli ahənglərlə zəngindir.

 Seçdiyi hər bir rakurs tamaşaçının qarşısında tamamilə fərdi, təkrarsız obrazlar yaradır. Asəf Cəfərov boyakarlığın ifadə vasitələrinin bütün toplusundan, xüsusilə də kolorist imkanlardan məharətlə istifadə edir, əsərlərində çox yüksək dekorativ ifadəliyə nail olur. Rəssamın peyzajlarına nəzər salarkən aydın olur ki, o, üstünlüyü təbiət mənzərələrinə verir. Bu peyzajlarda isə biz daha çox Abşeron qəsəbələrinin və İçərişəhərin görüntülərini görə bilərik”.

Böyük sevgi və lirik fəlsəfi mövzuda yaradılan əsərlər rəssamın yaradıcılığının əsasını təşkil edir. Onun əsərləri yerli və xarici muzeylərdə, şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır. Bu muzeylər sırasına Moskvadakı Tretyakov Qalereyası, Şərq Xalqlarının İncəsənət Muzeyi, İstanbuldakı Müasir Sənətlər Muzeyi, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi, Nizami adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi daxildir.

Rəssam Asəf Cəfərov 3 aprel 2000-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.04.2026)

Murad Vəlixanov,

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının İncəsənət şöbəsi

1980-ci illər Azərbaycan kinosu insanın daxili dünyasına enən, sakit görünən hadisələrin arxasında böyük mənəvi suallar qaldıran filmlərlə yadda qaldı. 1983-cü ildə ekranlaşdırılan Park də məhz belə ekran əsərlərindən biridir. Film zahirən sadə hadisələr üzərində qurulsa da, əslində insan münasibətlərini, həyatın yorğunluğunu və vicdanın səsini ustalıqla təqdim edir.

Filmin rejissoru Azərbaycan kinosunun dərin psixoloji dram ustalarından biri olan Rasim Ocaqovdur. Onun filmlərinə xas olan sakit ritm, düşüncəli dialoqlar və real həyat təsviri “Park” filmində də özünü aydın göstərir. Bu ekran əsəri insanın təkliyini, keçmişlə üzləşməsini və zamanın dəyişdirdiyi münasibətləri ön plana çıxarır.

Park – sadəcə məkan deyil

Filmdə hadisələr adi bir şəhər parkında cərəyan edir. İnsanlar ora istirahətə gəlir, söhbət edir, susur, düşünür. Parkda hər kəsin öz dünyası var. Kimsə keçmişini xatırlayır, kimsə gələcəyi haqqında düşünür, kimsə isə sadəcə həyatın axınına tamaşa edir.

Bu park əslində cəmiyyətin kiçik modeli kimi təqdim olunur. Burada müxtəlif talelər kəsişir, fərqli xarakterlər qarşılaşır və hər biri öz daxilində bir mübarizə yaşayır. Sakit görünən bu məkanın içində narahat düşüncələr dolaşır.

İnsan və zaman

Rejissor Rasim Ocaqov filmdə hadisələri dramatik kulminasiyalarla deyil, həyatın adi anları ilə təqdim edir. Personajların söhbətləri, baxışları, susqunluğu belə böyük məna daşıyır.

Parkda oturan insanlar əslində həyatın müxtəlif mərhələlərini təmsil edir. Kimisi itirilmiş gəncliyini xatırlayır, kimisi həyatın gətirdiyi peşmanlıqları düşünür, kimisi isə hələ verəcəyi qərarların ağırlığını hiss edir.

Film tamaşaçıya bir sual verir: insan həyatın hansı anında geriyə baxmağa başlayır?

Bəzən bu, gecikmiş peşmanlıq olur, bəzən isə yeni başlanğıc üçün bir fürsət.

Sakit ritmin gücü

“Park” filminin ən güclü tərəfi onun sükutudur. Bu film qışqırmır, tələsdirmir, hadisələri dramatikləşdirmir. Əksinə, tamaşaçını sakitcə düşünməyə vadar edir.

Parkda gəzən insanlar, boş skamyalar, payız ab-havası – bütün bunlar filmin emosional fonunu yaradır. Bu sakitlik içində insanın daxili narahatlığı daha aydın hiss olunur.

Azərbaycan kinosunda özünəməxsus yer

Park Azərbaycan kinosunda psixoloji dram janrının incə nümunələrindən biri hesab olunur. Film böyük hadisələrdən deyil, kiçik anların dərinliyindən güc alır.

Bu ekran əsəri bizə xatırladır ki, bəzən həyatın ən mühüm qərarları səs-küylü yerlərdə deyil, məhz sakit parklarda, tək qaldığımız anlarda verilir.

Son söz

Parkda hər kəs gəzir, oturur, söhbət edir və sonra çıxıb gedir. Amma bəzən insan parkdan çıxsa da, düşüncələrindən çıxa bilmir.

“Park” filmi bizə bir həqiqəti xatırladır:

İnsan bəzən həyatın ən böyük sualları ilə tək qalmaq üçün sadəcə bir skamyaya oturmağa ehtiyac duyur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.04.2026)

Harun Soltanov,

 "Ədəbiyyat və incəsənət" portalının Yaradıcılıq şöbəsi.

Salam, insan.

 Sən ki, bu səhər oyananda bir anlıq özünü unutdun. Nəfəs aldığını hiss etmədin, ürəyinin döyüntüsünü saymadın, sadəcə qalxdın, getdin. Sonra birdən gecə yarısı oyanıb qaranlığa baxdın və düşündün ki, mən niyə burdayam? Bu bədən, bu xatirələr, bu yük hamısı mənimdi?

 Sən, həm çox böyük, həm çox kiçiksən. Yer üzündə addımlayırsan, amma başın göylərə dəyir. Ulduzlara baxıb "mən də o ulduzların birində yaşayanın əlindən tutmuşam" deyə bilmirsən, amma içində bir şey pıçıldayır. Bəlkə də ulduzlar sənin içindədir.

 Gəl bir an düşünək. Sən,əslində, bir hekayəsən. Doğulduğun gün başlayan, heç vaxt tam bitməyən, bəzən qəhrəmanı özün olduğun, bəzən heç kənardan tamaşaçı belə ola bilmədiyin bir hekayə. Yaddaşın yalan danışır dostum. O, heç vaxt olduğu kimi saxlamır heç nəyi. Uşaqlığını xatırlayanda həyətdəki köhnə ağac daha hündürdür, itirdiyin adamın səsi daha isti, qırılan oyuncağınla oynadığın vaxt daha ağırdır. Amma əslində o ağac bu gün kəsilib. İtirdiyin adamın səsi tədricən sənin öz səsinə qarışır. Və o qırılan oyuncaq... onu artıq hardasa unutmusan. Bəs onda biz kimik? Xatirələrimizdən yoğrulmuşuq? Yoxsa onların yalanlarından?

 Varoluşun ağırlığı altında əyilən yeganə varlıqsan sən. Dağ da ağırdır, amma dağ öz ağırlığını hiss etmir. Dəniz də dərindir, amma dəniz öz dərinliyindən qorxmaz. Sənsə hər səhər oyanıb eyni yükü çiyinlərində hiss edirsən. Ölümlü olduğun yükünü. Və buna baxmayaraq, yenə qalxırsan, yenə sevirsən, yenə uzaqlara baxıb "bəlkə.."  deyirsən.

 Bu "bəlkə"  sənin ən insani sözündür. "Bəlkə sabah daha yaxşı olar" , "bəlkə o məni başa düşər" , "bəlkə bu dəfə alınar" , "bəlkə ölümdən sonra da bir şey var" . Bəlkə... yox, əmin deyilsən. Heç vaxt tam əmin olmursan. Və bu qeyrimüəyyənlik sənin həm işgəncən, həm də azadlığındır. Quş əmindir ki, o uçar. Balıq əmindi ki, o üzər. Sən isə heç nədən əmin deyilsən. Amma məhz buna görə fəlsəfə yazırsan, buna görə dua edirsən, buna görə gecə yarısı oyanıb ulduzlara sual verirsən.

 Bədənin bir qəfəsdir, bilirik. Amma bu qəfəsin içində nə var? Qədimlərin dediyi kimi ruh? Yoxsa sadəcə beyninin içində elektrik impulsları, kimyəvi reaksiyalar, yalnız bir neçə onillik davam edən bir alov? Neyroelm deyir ki, sən beyninsən. Şərq mistisizmi deyir ki, sən beynindən də böyüksən. Qəlb deyir ki, mən varam. Ağıl deyir, duxun var bunları sübut et.

 Sən isə ortada qalırsan. Nə tamamilə maddisən, nə tamamilə mənəvi. Bir ayağın elmin torpağında, bir ayağın şeirin buludunda. Kimya deyir ki, sən karbondan, hidrogendən, oksigendən ibarətsən. Şeir deyir ki, sən itirilmiş bir planetdən düşmüş bir ulduz parçasısan. Hansı doğrudur? Bəlkə də hər ikisi. Bəlkə də insan olmağın sirri məhz bu ikiliyi qəbul etməkdir. Toz olmağı qəbul edib, yenə də ulduzlara uzanmaq.

 Bax, ətrafına nəzər sal. Bu stul, bu kağız, bu şüşə, bu nəfəs. Hamısı adi görünür, amma bir an dayanıb düşünsən, möcüzədir. Hər şey möcüzədir. Əlinin içinə su damcılasa, o damcıda milyonlarla atom, milyonlarla atomda milyardlarla hekayə var. O barmağınla üzünə toxunsan, neçə sinir hüceyrəsi o an səyahətə çıxır. Sən heç fərqinə varmırsan. Sən çox məşğulsan. Pullarla, qəbzlərlə, sözlərlə, yarımçıq sevgilərlə, unudulmuş andlarla məşğulsan.

 Amma gecə, hər kəs yatanda, bəzən pərdəni açıb şəhərə baxırsan. İşıqlar yanır, uzaqda bir it hürür, hardasa kimsə ağlayır, hardasa kimsə gülür. Və birdən başa düşürsən. Bu nəhəng mexanizmin içində sən bir dişli çarx belə deyilsən, sən bir sualsan. Cansız bir sual. Və bu suala cavab axtarmaq üçün ömrün yetməz. Bəlkə də cavab yoxdur. Bəlkə də sualın özü cavabdır.

Salam, insan.

 Salam, sən ki, sabah yenə oyanacaqsan, yenə nəfəs alacaqsan, yenə unudacaqsan ki, nəfəs almaq nə qədər möcüzədir. Salam, sən ki, sevgini son nəfəsinə qədər aparacaq qədər güclü, bir sözlə dağılacaq qədər zəifsən. Salam, sən ki, özünü tanımaq üçün ömrünü sərf edib, axırda heç nə bilmədiyini anlayan kimi gözlərini yumacaqsan.

 Və bəlkə də elə məhz bu gözəllikdir, bitməyən axtarışın özü, heç vaxt tam yetişməyən məhsulun həsrəti, sonsuz suallar qarşısında çaşqın dayanan bu kiçik varlığın əzəməti.

 Salam, insan.

Sən ki, kainatın özünə qoyduğu ən dərin sual, həm də həmin sualın yeganə şahidisən...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.04.2026)

Mikayıl Ruhand, filosof.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Mənim fikrimcə Azərbaycan teatrının ən böyük beş zirvəsi vardır:

“Ölülər”- Cəlil Məmmədquluzadə;

“İblis”- Hüseyn Cavid;

“Vaqif”- Səməd Vurğun;

“Almaz”- Cəfər Cabbarlı;

“Musyo Jordan və Dərviş Məstəli şah”- Mirzə Fətəli Axundzadə.

Bu beş əsər birlikdə xalqın ruhu, cəmiyyətin xəstəliyi və insanın daxili faciəsini göstərir.

Teatr insanın özünə baxmaq üçün yaratdığı ən qədim güzgülərdən biridir. İnsan həyatı yaşayır, amma yaşadığını həmişə görə bilmir. Teatr isə həyatın içindən bir parçanı götürür, onu səhnəyə qoyur və deyir: bax, sən busan. Bəzən insan özünü yalnız səhnədə tanıyır.

Həyatın içində olan şeylər adiləşir. İnsan gündəlik həyatın tozuna o qədər qarışır ki, həqiqətin üzünü seçə bilmir. Teatr isə həyatı sıxlaşdırır, onu bir neçə saata yığır və insanın qarşısına qoyur. Buna görə səhnə bəzən həyatdan daha həqiqi görünür. Çünki səhnədə həyatın mahiyyəti danışır.

Teatrın böyük gücü ondadır ki, o, insanı ittiham etmir, sadəcə göstərir. Həqiqət göstəriləndə isə insanın içində bir səs oyanır. Bu səs bəzən vicdan olur, bəzən düşüncə, bəzən də narahatlıq. Teatrın işi məhz budur: insanı bir az narahat etmək. Çünki rahatlıq düşüncənin sonudur.

Cəlil Məmmədquluzadənin “Ölülər” əsəri səhnədə oynananda tamaşaçı birdən anlayır ki, ölüm həmişə qəbiristanlıqda olmur. Bəzən insan yaşayır, danışır, işləyir, amma ruhu çoxdan susub. Teatr bu susqunluğu səsləndirir. O, demir ki, siz ölüsünüz; o sadəcə göstərir ki, insan ruhsuz yaşayanda həyatın özü səssiz məzarlığa çevrilir. Adamlar bəzən fiziki yox, mənəvi ölüdürlər.

Hüseyn Cavid “İblis”də səhnəni başqa bir dərinliyə aparır. O, şeytanı göydən yerə endirir və insanın içində göstərir. Bu zaman teatr böyük bir həqiqəti pıçıldayır: insan öz içindəki qaranlığı tanımadıqca dünyanı işıqlandıra bilməz. Teatrın işığı bəzən səhnədən deyil, insanın qaranlığını göstərməkdən gəlir.

Səməd Vurğunun “Vaqif”ində səhnə başqa bir sual verir: insan tarix qarşısında necə dayanmalıdır? Hakimiyyət, şeir, dövlət, vicdan – hamısı bir səhnədə toqquşur. Bu toqquşma bizə xatırladır ki, insanın böyüklüyü onun gücündə deyil, onun vicdanında ölçülür. Səhnə bu ölçünü görünən edir.

Cəfər Cabbarlının “Almaz”ında teatr insanın dəyişmək gücünü göstərir. Bəzən bir insan bütöv bir cəmiyyətin qorxularına qarşı dayanır. Səhnə bu cür insanları göstərəndə tamaşaçı anlayır ki, cəmiyyət dəyişməzdən əvvəl insan dəyişməlidir.

Mirzə Fətəli Axundzadənin “Musyo Jordan və Dərviş Məstəli şah” komediyasında isə teatr gülür. Amma bu gülüş sadə gülüş deyil. Bu gülüş düşüncənin qapısını açır. Çünki bəzən insanı düşündürməyin ən dərin yolu onu güldürməkdir. Gülüş həqiqətin ən incə formasıdır.

Teatrın sirri bundadır: o, həyatın özü deyil, amma həyatın mənasını göstərir. İnsan səhnədə başqasını izlədiyini düşünür, halbuki gizlicə özünü izləyir. Tamaşaçı zalında oturan hər insan əslində səhnədə oynanan həyatın gizli iştirakçısıdır.

Teatr insanı dəyişdirirmi? Bəlkə yox. Amma o, insanın içində bir toxum qoyur. Bəzən bir söz, bir baxış, bir səhnə illərlə insanın içində yaşayır. İnsan həyatını davam etdirir, amma o səhnə onun düşüncəsində səssiz işləməyə davam edir.

Buna görə teatr yalnız sənət deyil. Teatr insanın özünü tanımaq cəhdidir. İnsan səhnə qurur ki, öz həyatını kənardan görə bilsin. Çünki insanın özünü tanımasının ən çətin tərəfi budur: insan öz həyatının içində yaşayır, amma onu kənardan görə bilmir.

Teatr isə bu məsafəni yaradır. Səhnə ilə həyat arasında kiçik bir məsafə qoyur və həmin məsafədə həqiqət görünür.

Və bəlkə də teatrın ən dərin hikməti budur: insan səhnəyə baxa-baxa anlayır ki, həyat özü də böyük bir səhnədir, amma bu səhnədə hər kəs öz rolunu özü yazır.

Vaqif əsəri uğurlu tamaşadır, amma tarix həqiqətlərindən uzaqdır. S. Vurgun bir qəhramanlıq, şərəf salnaməsi yaradıb, amma əsərin mahiyyəti millət, dövlət olduqda tamaşa gözdən düşür. Heyrətlənən göz acıqlanan gözə çevrilir. Bu zaman tamaşanın yaradıcı effekti qeybə çəkilir. Tamaşaçı oyanıb, xatırlayır ki, Qacar bütöv Azərbaycan, Vaqif isə separat bir xanlıq istəyirdi...

Teatr yalnız həqiqəti göstərmir. Teatr həm də insanın həqiqəti necə görmək istədiyini göstərir. Səhnə bəzən güzgü olur, bəzən isə arzu. İnsan özünü olduğu kimi görməkdən çox, özünü görmək istədiyi kimi görməyi sevir. Teatr da bəzən bu arzunun dilinə çevrilir.

Tarix isə başqa cür danışır. Tarix səhnə deyil. O, bəzək istəmir, o, qəhrəman yaratmaq məcburiyyətində deyil. Tarix sadəcə baş verənlərin izidir. Teatr isə o izlərin içindən bir hekayə seçir və onu mənaya çevirir.

“Səhnə həqiqəti” ilə “tarix həqiqəti” həmişə eyni olmur.

“Almaz” bir zaman səhnəyə ümid kimi çıxmışdı. O dövr inanırdı ki, insan maariflənəndə dünya dəyişəcək. Məktəb, kitab, savad — bunlar insanı köhnə qaranlıqdan çıxaracaq. Səhnədə Almaz yalnız bir qadın deyildi; o, gələcəyin simvolu idi. Tamaşaçı o zaman düşünürdü ki, cəhalət geri çəkiləcək, insan ağlı ilə özünü ucaldacaq.

Amma zaman başqa bir həqiqəti göstərdi. Maarif artdıqca insanın daxilində yalnız işıq böyümədi; eqo da böyüdü. Təhsil bəzən insanı azad etmədi, onu üstünlük axtaran varlığa çevirdi. Savad insanın əlində hikmətə çevrilməyəndə, sadəcə güc alətinə çevrildi. Belə olanda səhnədəki maarifçilik romantikası yavaş-yavaş həyatın sərt reallığında solmağa başlayır.

Buna görə “Almaz”ın taleyi bizə başqa bir həqiqəti xatırladır: yeni dünya məktəbdə qurulmur, sistemdə də qurulmur. Yeni dünya insanın daxilində başlayır. İnsan dəyişmədikcə heç bir maarif onu xilas etmir. Səhnə bizə bunu deməsə də, zaman özü bu fikri tamamlayır: insanlıq xaricdən deyil, daxildən doğulmalıdır.

Bəzən bir xalqın ruhu qəhrəman axtarır. O zaman səhnə həmin qəhrəmanı yaradır. Bu qəhrəman tarixdəki insanın özü olmaya da bilər. Amma xalqın arzusuna çevrilir. Səməd Vurğunun “Vaqif”ində də belə bir ruh var. Orada yalnız bir insanın taleyi göstərilmir, bir dövrün özünü təqdim etmək ehtiyacı göstərilir.

Amma zaman keçdikcə tamaşaçı dəyişir. Dünən heyrətlə baxan göz bu gün soruşmağa başlayır. Çünki düşüncə böyüyəndə səhnənin sehri də dəyişir. İnsan artıq yalnız qəhrəmanı görmək istəmir, həqiqəti görmək istəyir.

Teatrın taleyi də buradan keçir. Əgər səhnə yalnız şərəf salnaməsi yaradırsa, o zaman bir müddət sonra onun işığı solmağa başlayır. Çünki həyat tərifdən daha mürəkkəbdir. İnsan yalnız qəhrəmanlardan ibarət deyil. Tarix isə yalnız şərəf kitabı deyil. Buna görə teatrın ən böyük gücü qəhrəman yaratmaqda deyil, insanı göstərməkdədir. İnsanı bütün ziddiyyətləri ilə…

“Ölülər” buna görə köhnəlmir. Çünki orada qəhrəman yoxdur, orada insanın real vəziyyəti var. İnsan dəyişsə də, vəziyyət qalır. Cəhalət formasını dəyişir, amma yox olmur. Səhnə də məhz bu davam edən həqiqəti göstərir.

“İblis” də ona görə yaşayır. Çünki o, tarixi hadisəni deyil, insanın daxilindəki qaranlığı göstərir. İnsan dəyişsə də, içindəki qaranlıq dəyişmir. Səhnə bu qaranlığı göstərdiyi üçün zamanın fövqünə qalxır.

Tarixi dram isə daha çətin taleyə malikdir. Çünki tarix dəyişdikcə tamaşanın mənası da dəyişir. Dünən alqışlanan səhnə bu gün sual doğura bilər. Bu, teatrın zəifliyi deyil. Bu, düşüncənin böyüməsidir. Teatrın gözəlliyi də bundadır: o, sabit deyil. Tamaşaçı dəyişdikcə səhnənin mənası da dəyişir. Bir vaxtlar heyrət doğuran səhnə sonradan narahatlıq doğura bilər. Heyrət bəzən düşüncənin başlanğıcıdır, narahatlıq isə onun davamıdır.

Teatrın əsl effekti alqışda deyil. Teatrın əsl effekti tamaşa bitəndən sonra başlayır. İnsan zalı tərk edir, amma səhnə onun düşüncəsində qalır. Bəzən bir tamaşa insanın içində sual kimi yaşayır. Bu sual isə teatrın ən böyük uğurudur. Çünki teatrın işi cavab vermək deyil. Teatrın işi insanın içində sual oyatmaqdır.

Səhnə həqiqəti elan etmir. O, sadəcə insanı həqiqətin qarşısında qoyur. Və bəlkə də teatrın ən dərin hikməti də budur: insan səhnədə gördüyü hər şeyə inanmağa gəlir, amma səhnədən çıxanda düşünməyə başlayır…

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.04.2026)

Ülviyyə Əbülfəzqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

Salam, “Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının əziz izləyiciləri. Bu dəfə “Yaradıcılıq emalatxanası”nın qonağı ömrünün yarıməsrlik zirvəsindən boylanan şair, publisist, dəyərli müəllim, damarlarında unudulmaz şəxsiyyət — sevimli şair Fikrət Sadıq qanını daşıyan sevimli xanım Aysel Fikrətdir.

-Xoş gördük, əziz Aysel xanım. Yeni yaşınız uğur gətirsin, qəlbinizi sevindirsin.

50 yaş ömrün yetkinlik yaşıdır, 50 yaş sanki əvvəlki yaşlara boylanıb müdrik nəzəri ilə süzməkdir. — Aysel xanım, 18-ci yaşın baharından 50 yaşa qədər ömrü “redaktə” etsəydiniz, ilk nədən başlayardınız?

-Bəzən bu illərdə itirdiyim doğmalarımın həsrətiylə bişmiş, çox vaxt uduzmuş, amma qalxmağı bacaran bir insana döndüyümü görürəm.

 18 yaşım bugünkü kimi yadımdadır, yaxşı idi, o çox yaxşı idi, xəyalları, arzuları yerində, hamı sağ-salamat, hər kəs  həyatda, cüzi xırda problemlərlə tez-tez inciyib küsən, həyatı istədiyi kimi olmayanda mısmırığını sallayan, bəzən ərköyün, bəzən sevgi dolu, dünyadan xəbərsiz, bir az tənbəl, xəyallarla ,mahnılarla,

şəkillərlə, sözlərlə  belə xoşbəxt olan qızcığaz. Hələ nə olacağını bilməyən, həyatın ona göndərdiyi qismətdən, dərddən, xoşbəxtlikdən xəbərsiz, saf arzularda gəzinən... Onu çox sevirəm.

Əgər redaktə etsəm, deyirsiniz... Redaktə etsəm, həyatımdan itkiləri silib atardım, aşırı sevməyi də, kədəri də, bir az sakitlik əlavə edərdim və uzaqlıq. Amma bir xətt var ki, onu ata bilməzdim, o da xeyirxahlıq O, körpə vaxtı da məndə öndə olan xüsusiyyət olub yəqin. Mərhəmətim ucbatından başıma gələn bütün bəlalara rəğmən mərhəmət hissimdən məhrum olmaq istəməzdim. Bir də ən böyük xoşbəxtlik, Ən böyük stimul yaradıcılığım olub. O məni heç yıxılmağa qoymayıb nə dərdə, nə sevgiyə. Qoruyub o məni.

Redaktə etsəm, aləmi qataram bir birinə.

Görürsən, mənlik deyil redaktə.

 Qurban olduğum Allah nə yazıbsa, nə redaktə edibsə odur. Şükür bu günə.

— Şeirlərinizin birində söyləmisiniz ki:

Gözümü açandan qorxdum dünyadan,

Ürəyimə daman başıma gəldi.

Mən, deyəsən, daha,

geriyə baxıb.

Allaha şükür edən

yaşıma gəldim.

Aysel xanım, 50 yaşın müdrikliyi çətin həyatı həll edə bildimi?

-Bu şeirin sonunu yuxardakı sualda dedim - Əlbəttə, Şükür olsun.

Çətin həyata gəldikdə isə sizə deyim həll edir ha ... Həll edir bəzi hallarda. Dünyadan əlini daha çəkirsən, “mənlik bu qədər” deyən kimi bir halım var.

 Bir o pisdir ki, get-gedə taqətdən düşəcəyəm, üzü yoxuşa gedirəm daha. Qalan hər şey yolundadır. Mən məktəbli olanda 50 yaşımı kabus kimi düşünürdüm.

 O da düzdür son vaxtlar daha çox şükür etməyə başlamışam. O, yaş əlamətidir, məncə.

-Əziz Aysel xanım, həyat zənciri illəri bir-birinə calayır, sevinc və kədərlə ömrümüz toxunur. Aysel Fikrət özü özünə nə arzu edərdi?

-Həyat zənciri illəri bir-birinə calayıb uçurur, çox tez keçir ömür, tez. Kədəri, ağrısı sevincindən çox olan ömrümə nə deyim? Allah yazdı, mən yaşadım. Kədərini, sevgisini, sevincini də, olanını, olmazını yaşadım. Özümü çaşdırmadım, həyata uymadım, yeri gələndə dünyanın sərvətindən, sevgisindən öz xoşumla əl çəkdim. Geri baxmadım,Bu həyat mənim savabıyla, səhviylə, yaxşısı-pisi ilə mənimdir. Mənim üçün bu seçilib vəssalam. Bir az da Allahın mənim önümə çıxardığı yollardan yanlışını da seçdiyim olub. Olub, insanam. Amma peşman deyiləm. Nəticə pis alınmayıb. Həyatın işığ gələn tərəfinə düşmüşəm.

Özümə bu qarışıq dünyada daha nə arzu edim dinclik və sakitlik, rahatlıq arzu edirəm. Allah təlatümlərdən məni azad etsin. Ətrafımda yaxşılar qalsın pislər toz olsun.

 Övladlarıma görə Allaha da, həyatıma da çox minnətdaram. Allah mənə möhlət versin, onları bir yola çıxarım. Missiyamı yerinə yetirə bilim.

 Bacardığımızı etdik mən də həyat da, bundan sonrakı ömür daha möhlətdir.

Ülviyyə xanım, təşəkkür edirəm.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.04.2026)