Murad Vəlixanov, «Ədəbiyyat və İncəsənət»

Fevralın 14-ü gələndə şəhər dəyişir. Vitrinlər qızarır, güllər bahalaşır, sözlər ucuzlaşır. Hər kəs “sevgi” deyir. Amma çox az adam soruşur: biz doğrudanmı sevirik?

Sevgi günü deyirlər.

Bəs sevgi nə vaxtdan bir günə sığdı?

Tarixə qayıdaq. Roma imperiyası… III əsr… Qorxu üzərində qurulmuş bir sistem. İmperator II Klaudius inanırdı ki, sevən insan zəifdir. Çünki onun itirəcəyi bir şey var. Ailəsi olan əsgər daha ehtiyatlı döyüşər. Ona görə nikah qadağan edildi.

Diqqət edin — sevgi qadağan edilmişdi.

Çünki sevgi insanı itaətsiz edir.

Sevgi insanı seçməyə məcbur edir.

Sevgi insanı qorxudan azad edir.

Valentin adlı bir ruhani isə dövlətin bu qərarına qarşı çıxdı. O, imperiyaya qarşı yox, qorxu siyasətinə qarşı idi. O bilirdi ki, insanın seçmək haqqı əlindən alınanda, insanlıq da alınır.

Onu edam etdilər.

Amma tarix qəribədir — qılıncı yox, ideyanı yaşadır.

Bu gün 14 Fevral deyə xatırladığımız tarix əslində bir edam günüdür. Amma paradoks budur ki, həmin gün bu gün sevginin bayramı kimi qeyd olunur. Çünki sevgi öldürülə bilmədi.

Müasir dünyanın səssiz faciəsi

Bu gün bizə heç kim sevgi qadağası qoymur.

Heç kim nikahı gizli bağlamağa məcbur etmir.

Heç kim “sevmə” demir.

Amma biz yenə də sevə bilmirik.

Çünki müasir insanın problemi qadağa deyil — səthilikdir.

Sevgi artıq dərin münasibət yox, münasibət statusudur.

Sevgi artıq məktub deyil, mesajdır.

Sevgi artıq sədaqət yox, seçim bolluğudur.

Sosial şəbəkələrdə ürəklər çoxdur, amma ürək ağrısı daha çoxdur.

14 Fevral günü hər kəs paylaşır.

Amma 15 Fevralda neçə nəfər eyni diqqəti göstərir?

Sevgi nümayişə çevriləndə, məzmununu itirir.

Sevginin fəlsəfi tərəfi: Qərar və məsuliyyət

Sevgi hiss deyil — qərardır.

Hiss gəlir və gedir.

Qərar isə qalır.

Sevən insan qalmağı seçir.

Çətinlikdə qalmağı.

Mübahisədə qalmağı.

Səssizlikdə belə qalmağı.

Platon deyirdi ki, sevgi insanı öz yarımçığından tamlığa aparır. Amma müasir dövrdə insanlar bir-birini tamamlamaq üçün yox, boşluğunu doldurmaq üçün axtarır.

Boşluq isə sevgi ilə yox, şəxsiyyətlə dolur.

Sevgi iki bütöv insanın birliyidir. İki yarımçığın asılılığı yox.

Biz 14 Fevralı niyə qeyd edirik?

Bəlkə də biz bu günü ona görə qeyd edirik ki, gündəlik həyatın içində itirdiyimiz diqqəti xatırlayaq.

Bəlkə də ona görə ki, demədiyimiz sözləri deməyə bəhanə tapmaq istəyirik.

Bəlkə də ona görə ki, içimizdəki soyuğu qırmaq üçün təqvimə ehtiyac duyuruq.

Amma həqiqət budur:

Sevgi hədiyyənin ölçüsü ilə yox, səbrin ölçüsü ilə ölçülür.

Sevgi bahalı şam yeməyi ilə yox, çətin gündə yanında olmaqla sübut olunur.

Sevgi şəkil paylaşmaqla yox, sözün arxasında durmaqla təsdiqlənir.

Ən təhlükəli sual

14 Fevralda özümüzə bir sual verməliyik:

Mən sevdiyim insan üçün nə qədər məsuliyyət daşıyıram?

Əgər sevgi sadəcə emosiyadırsa, o keçəcək.

Əgər sevgi qərardırsa, o qalacaq.

Valentin sevginin haqqını qoruduğu üçün öldürüldü.

Biz isə sevginin məsuliyyətindən qaçdığımız üçün münasibətlərimizi öldürürük.

Bu, daha ağır faciə deyilmi?

Və sonda

14 Fevral təqvimdə qırmızı ilə işarələnir.

Amma sevgi insanın vicdanında hansı rəngdədir?

Əgər sevgi həyatımızda dəyərdirsə, onu bir günə sıxışdırmayaq.

Əgər sevgi həqiqətdirsə, onu nümayişə çevirməyək.

Əgər sevgi məsuliyyətdirsə, ondan qaçmayaq.

Çünki sevgi susanda ailə susur.

Ailə susanda cəmiyyət zəifləyir.

Cəmiyyət zəifləyəndə isə insanlıq itir.

14 Fevralı qeyd etmək asandır.

Sevmək isə cəsarət tələb edir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(14.02.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

“Rəssam rəsm çəkən deməkdir. Rəsm rəssamlığın, necə deyərlər, “fəqərə sütunudur”. Hər bir adam şəkil çəkə bilər, ancaq hər adam sözün həqiqi mənasında rəssam ola bilməz. Gördüyün, müşahidə etdiyin hər şeyi kətana, kağıza köçürmək hələ rəssam olmaq deyil. Təsviri sənətin bu sahəsi ilə məşğul olanların yüksək bədii təxəyyülü olmalıdır” deyirdi Davud Kazımov.

Davud Kazımov 9 noyabr 1926-cı ildə Bakıda anadan olub. Sənətin sirlərini ilk olaraq Azərbaycanın xalq rəssamı Kamil Xanlarovun rəssamlıq dərnəyində alıb. 1945-ci ildə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbini bitirib, 1947-ci ildən isə respublika və ümumittifaq sərgilərinin daimi iştirakçısı olub. Yaradıcılığının erkən dövrlərində çəkdiyi "Zuğulba", "Dəniz sahili" kiçik həcmli lirik mənzərələr olub.

Rəssamın yaradıcılığında əmək mövzusu əsas yerlərdən birini tutub. Sonrakı illərdə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində yaşayan insanların həyat tərzi, adət-ənənələri, etnoqrafik incəllikləri, rəngarəng milli geyimləri rəssamın yeni mövzuları olub. Bu səfərlərindən gətirdiyi bir sıra etüdləri əsasında işlədiyi əsərlər dəfələrlə Azərbaycan və SSRİ sərgilərində uğurlar qazanıb. "Xəzərin təkində", "Sağıcılar", "Yollar" və əsərləri xüsusi fərqlənir.

Azərbaycan təsviri sənətində qrafika ustası kimi də tanınır.  O, kitab illüstrasiyası sahəsində daha çox çalışıb. Onun illüstrasiyaları arasında Cəlil Məmmədquluzadənin, Cəfər Cabbarlının hekayələrinə, Mirzə Əli Möcüzün şeirlərinə çəkilmiş rəsmləri qeyd olunub. "Neft daşları"nda Xəzər neftçilərinin həyatı rəssamın üstünlük verdiyi mövzularından biri olub. O, dəfələrlə dəniz şəhərində müşahidələrini rəsm albomuna köçürüb, etüdlər edib.

 Bütün bunlar sonralar süjetli tablolara, mənzərələrə, portretlərə çevrilib. Bir çox xarici ölkələrdə yaradıcılıq ezamiyyətlərində olub. Rəssam 1979-cu idə Bolqarıstanda, 1980-ci ilin sonunda İspaniyada səfərdə olub, bu səfərlərin nəticəsi olaraq, yaradıcılığında xüsusi yer tutan "Bolqarıstan silsiləsi" və "İspaniya silsiləsi"nə daxil olan əsərlərini yaradıb.

Xalq rəssamının əsərləri Almaniya, Çexoslovakiya, İtaliya, İraq, Türkiyə və başqa ölkələrdə nümayiş etdirilib. Hazırda rəssamın bir sıra əsərləri Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi, Azərbaycan Tarix Muzeyi və Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyində nümayiş etdirilir. Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının professoru kimi çalışıb və rəngkarlıq fakültəsində pedaqoq kimi fəaliyyət göstərib.

Mükafatları

"Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı" fəxri adı

"Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı" fəxri adı

Ünlü rəssam 14 fevral 2015-ci ildə vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(14.02.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Güney Azərbaycan Poeziyası Antologiyası layihəsində Təbriz təmsilçimiz Əli Çağlanın növbəti təqdim etdiyi şair ABŞ-da mühacirətdə olan Məhəmmədrza Ləvayidir.

Məhəmmədrza Ləvayi

Çikaqo

RÖYALAR CALANAR, SEVGİLİM

Röyalar Atlantikdən acı çay çıxarar

Təbrizliyim tökülər bütün şəhərlərin üstünə

Balı qaymağa qatdığını düşün, elə bir şey

Sən Təbrizdə Batını ək Eynalıya.

Burda qızların çənəsindəki Urmu dərələrinə göm məni

Hə

Röyalar calanar baş-gözümüzdən, sevgilim.

Dəniz quşlarının boğazında cırılan gecədən düşər röyalar

Sənə baharın Atlantikini Qaradağ yapacağam istədiyin an

Gəmilər ala dağlarda çapdırdığın atlar olacaq

Təbrizi dərələrdən yığışdırıb dağlıq sinənə uzadacağam

Əmzik-əmzik əməcəyəm dağlarını, sonra yenə əməcəyəm

Bu uşaq böyüməz ki, böyüməz.

Bu gün üzünün iki min on altıncı ilinin

Otuzuncu gününü öpüb divara asıram yenə

Üç şey qalıb bütün o həyəcanlardan;

Bu güneyli rəsmin

O qaradərili çantam

Bu, ya da o Məmmədİrza çağırdığın dodaqlarının Batısı.

Röyalar calanır, sevgilim

Röyalar üşüdür, isladır, yatağa salır adamı

Uzaqlaşdığımız yaxınlıqdan yenə uzaqlaşmaq gərək

Yenə sən vətəni basdır qırx qapılı sirlərdə, sükutlarda

Yenə mən vətəni çiynimə alıb düşüm Batılara

Biz röyalarımızı calaya-calaya yaşadıq

Yenə yığıb-yığışdırması arxamızdakılara qaldı, gözəlim!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(14.02.2026)

Televiziya mütəxəssisi Fuad Vəlixanovun əziz xatirəsinə.

Hafiz Ataxanlı, “Ədəbiyyat və incəsənət” üçün

Televiziya sosial-ictimai, mədəni-mənəvi, bədii-estetik mahiyyət kəsb edən, həmişə yeni, günbəgün, saatbasaat yenilənməyə təşnə sahədir. Televiziya sürət və sıçrayışdır. Onunla ayaqlaşmaq üçün gərək içində istək, canında təpər, zehnində itilik ola.

1956-cı il, fevralın 14-də Azərbaycanda “bir qutu”nun möcüzəsindən heyrətlənənlər ağıllarına belə gətirə bilməzdilər ki, illər sonra bu sehrli cihaz hansı texnoloji nailiyyətlərin zirvəsində göz qamaşdıracaq?1 İllah da o illərdə “Azneft” meydanının cəmi-cümlətanı üç, ya dörd şəklini bərayi-ehtiyata “zastavka” üçün əl altında saxlayan, kobud, ağır kameraların, “qayçılı montaj kombaynları”nın imkanlarında canlı tamaşa və ya konsertlərin məsuliyyət əndişəsində təntiyən köhnə kişilər bu günkü rəqəmsal sistemi görmək kimi bir möcüzə ilə rastlaşsaydılar, kosmoqonik sehrə düşdüklərini, ya da yuxu gördüklərini zənn edərdilər.

O günlərə qayıdıb milli televiziyamızın intişar dastanını yazanlara Allahdan rəhmət diləmək, estafeti onlardan alıb orta mərhələdən bu günə bağlantı quran və ömrünü uzaqdan asan görünən, fəqət yetərincə əziyyətli peşəyə həsr edən əfsanələri yada salmaq, onların xidmətini xatırlatmaq da bizim borcumuzdur.

Hər il televiziya və radio günündə, yaxud da televizyonçu ağsaqqalların anım günündə hər birimiz bir ustaddan bir neçə abzas yazsaq, sabahın televiziya tənqidçiləri və araşdırmaçıları üçün arxiv töhvəsi qoymuş olarır. Həm də mərhum şairimiz Sabir Sarvan demiş, unutsaq, unudularıq.

Mən bu gün həm milli televiziyanın, həm də “AzTV-Mədəniyyət” kanalının təvəllüd bayramında birgə çalışdım, bir il eyni otaqda , üz-üzə oturduğum əməkdar incəsənət xadimi Fuad Vəlixanov haqqında televiziya dilində danışacağam.

Balans.

Gəlin, əvvəlcə studiya operatorunun diktəsinə tabe olaq; balans qurulsun. Tanınmış televiziya tədqiqatçısı Elçin Əlibəyli balansın tərifini ana dilimizdə “çəkilişdən əvvəl kameranın, yaxud videoyazı aparatının işıq-rəng tənasübünün nizamlanması” anlamında izah edib.

Orta boylu, səliqəli və zövqlü geyinən, ağayana yerişli, ciddi fəqət ciddiliklə bərabər zərif yumor hissinə malik Fuad Vəlixanov. Özündən asılı deyil: operatora tövsiyyə verir, buraxılış şöbəsinin əməkdaşından mikrafon qovluğunun nömrəsini soruşur, APB-də kimin növbədə  olması ilə maraqlanır.

Stop-kadr.

Vəlixanov Fuad Zülfüqar oğlu. Əsli-kökü ulu yurdumuz Qarabağdan, Şuşadandır. Ulu babası Vəlixan Qarabağ xanı İbrahimxəlil Xanın mühafizəçilərindən olub. Babası Mahmud 1916-cı ildə Bakıya köçüb, özünə malikanə alıb. Fuad Vəlixanov Bakı şəhərində dünyaya gəlib. 1965-ci ildə  Azərbaycanm Dövlət Universitetinin Filologiya fakultəsini bitirib. 1970-ci ilə qədər qəzetlərdə və o vaxtkı “Kommünist” nəşriyyatında işləyib.

Sinxron.

-Atam Zülfüqar Vəlixanov ana dili müəllimi idi. Müharibədən sonra kinostudiyada administrator işləməyə başladı.

Anam Məsumə Əbdülhüseyn qızı tanınmış cərrahdı. Dissertasiyasını Moskvada  akademik Bakulevin rəhbərliyi ilə müdafiə etmişdi.

Uşaqlıqdan kinoya meylli idim. “Azneft”də kitab dükanı vardı. Ora tez-tez gedirdim. Bir gün fransız müəllifi Jorj Sadulun “Vseobşaya istoriya kino” əsərini gördüm. İki cildini ala bildim.

14 yaşımda özümə kinoalbom düzəltmişdim. Orta məktəbi bitirəndə VQİK-ə getmək fikrindəydim. Alınmadı.

Anam həkim olmağımı arzulayırdı. “Sənin gözəl bacarıqlı əllərin var, səndən yaxşı cərrah çıxar; - deyirdi rəhmətlik özü də Tibb İnstitutunun dosentiydi. Buna baxmayaraq heç kəsə ağız açmadı. Mən fizikadan “iki” alanda sevindim. Növbəti il filologiyaya qəbul oldum.

Uzaq plan.

1970-ci ildən Fuad Vəlixanov ömrünün televiziya səhifəsi başlayır.

Sədr müavini Nəbi Xəzri onu kiçik  redaktor ştatına götürür. Məvacibi az olsa da, bu sahəyə bağlanır, təmkinlə dözür. O vaxt proqram direktoru olan Elşad Quliyev bu gəncin işgüzarlığını, təpərini, nizam-intizamını və ən əsası, peşənin mahiyyətini düzgün əxz etməyini qiymətləndirir, onu proqram direksiyasına buraxıcı-redaktor kimi dəvət edir.

Fuad Vəlixanovun gənc ömründən illər sadəcə keçib getmir, təcrübə və hörmət qrafası ilə diqqət çəkir. Böyük redaktor, şöbə müdiri, baş redaktorun müavini, nəhayət, proqramlar baş direktoru kimi yüksəlir. Təşkilatçılıq qabiliyyəti, operativliyi, can yanğısı, proqram işinə fundamental, elmi yanaşması onu başqalarından fərqləndirirdi.

Xətti  montaj.

“Xətti montaj – təsvirlərin yalnız bir xətt boyunca və yalnız ardıcıl  düzülməsini səciyyələndirən montaj üsuludur. Xətti montaj zamanı montaj olunmuş hazır materiala hansısa kadrı əlavə etmək, yaxud oradan nəyisə çıxartmaq üçün təsvir bütünlüklə (yaxud qismən) yenidən köçürülüb işlənməlidir (E.Ə)

Nədənsə, mən bu bölgünü damla-damla hörmət qazanan, zərrə-zərrə təcrübə toplayan , fədakarlığı hesabına tərcümeyi-halına şərəf gətirən kişilərə şamil etməyəüstünlük verirəm. Onların tərcümeyi halı  Allahdan bir xətt üzərində, həm də inkişafa doğru uzanan xətt üstündə montaj olunur. İllərin arakəsmələrində - keçidlərdə də bir “sıçrayış” (“skaçok”) sezməzsən. Eynən Fuad Vəlixanovda olduğu kimi.

2000-ci ildə təsis olunan “Lider” televiziyasının Proqramlar direktoru və bədii rəhbəri olub.

2006-cı ildə Azərbaycan Televiziyasının yeni rəhbərliyi Fuad Vəlixanovu işə dəvət edir: proqramlar baş direktoru statusunda.

2008-1010-cu illərdə  Azərbaycan Televiziyasının  “Müəllif proqramları və xüsusi layihələr” departamentinin direktoru təyin olunur.

2010-cu ildə Fuad müəllim rəhbərliyin yanından qanıqara gəldi. Fuad  müəllimlə bir-birimizi sözsüz, mimikalardan anlayırdıq. Diqqətlə, daha doğrusu “nəsə olub? ”mənasında üzünə baxdım. Kinayə ilə güldü:

-Hafiz, sürgünə göndərdilər.

Televiziyadan radioya keçmə AzTV-də sürgün adlanırdı.

2011-ci ildə, “AzTV-Mədəniyyət” kanalı fəaliyyətə başlayanda Fuad Vəlixanovu çağırıb “get, Cəmil Quliyevə kömək et, yeni kanalın baş proqramlar direktoru təyin olunursan” dedilər.

Mədəniyyət kanalında daha həvəslə, şövqlə çalışdı. Üzü gülürdü. Yeni yaranmış kanalın proqram-efir siyasəti, koordinasiyalar nə qədər ağır olsa da, F.Vəlixanov özünü xoşbəxt sayırdı. Çünki o, televiziya ilə nəfəs alırdı. Kollektivi çox sevirdi. Boş vaxtlarda (belə hal təsadüfən olardı) otururdu, əməkdaşlara baxırdı, çöhrəsinə şirin, mehriban təbəssüm yayılırdı.

Hafiz, Kəmalə, Lətafət, Nigar, Mintac, Zaur, Əziz, Namiq, Xanım, Rəsul, vallah, məni bir də başqa işə göndərsələr, darıxacam e sizsiz.

...Göndərdilər. 2013-cü ilin mayından İctimai Televiziya və Radio Verilişləri Şirkətinə eyni vəzifəyə göndərdilər....

APB – Aparat – proqram bloku

Hazır verilişlər məhz bu blokdan efirə ötürülür. Burada saniyələr belə, önəmlidir. Fuad Vəlixanovun proqram direksiyasındakı çoxillik təcrübəsi, bənzərsiz proqram siyasəti onu “canlı APB” təşbehinə simsar edirdi.

Kontrapunkt

Proqramlaşdırma, proqram direksiyası televiziyanın onurğa sümüyüdür. Və bu işin keyfiyyəti təkcə televiziya stajı, savadla ölçülmür. Nə də bu iş verilişlərin sadəcə sıralanmasından ibarət deyil.

Peşəkar proqramlar direktoru sosial sifarişin, ictimai rəyin, kontingent maraqları spektrinin, xəbər və əyləncə balansının, maarifçilik ehtiyacının əyarlarını zərgər dəqiqliyi ilə müəyyənləşdirməli, bu qənaəti mükəmməl analizdən keçirdikdən sonra departamentlərin yaradıcı heyətinə koordinasiya verməlidir.

Nəticədə televiziyanın tanıtım nişanına çevrilə biləcək proqram xalısında orijinal çeşni yaradılmalıdır.

Kontrapunkt – televiziyada səsin, sözün və təsvirin vahid məzmun yaratmağıdırsa, efir siyasəti də müxtəlif düşüncə, təfəkkür tərzlərinin göstəricisi olan ayrı-ayrı proqramları televiziyanın konseptual strategiyaslnda – bir tanıda birləşdirməkdir.

Proqram işi – çeviklik, operativlik, tamaşaçı rəyi ilə təmas tələb edir. Proqram direktorluğu sürreal yaradıcılarla darıxmaq istəməyən, real tələbi olan tamaşaçı arasında koordinasiya funksiyası daşıyır.

Proqram direksiyası audiovizual landşaftı nizamlayan önəmli departamentdir.

Hər zaman dünya təcrübəsindən bəhrələnməyi sevən Fuad Vəlixanov yaşlansa da, təfəkkürü çağdaş zamanın tələbləri ilə uyğunlaşırdı.

Sinxron seçmələr

Məndən ötrü milli təəssübkeşlik, eyni zamanda bəşəri ideyalar, mənəvi-əxlaqi dəyərlər, dövlətçiliyə xidmət əsas meyar olub.

Mən televiziya ilə nəfəs alıram.

Hansı televiziyada işləsəm də, Azərbaycan Televiziyasını özümə doğma ocaq saymışam.

Televiziyada birtərəfli islahatların əleyhinəyəm. Yəni tamam gəncləşdirmək gözlənilən effekti verməz, təcrübəsizlik özünü göstərəcək.

Tam yaşlıları yığmaq, gənclərə yol verməmək də günahdır. 25-30 yaşında gənc olar ki, biz yaşlılar ondan nəsə öyrənərik. Eyni zamanda 60 yaşında çevik düşüncəli yaşlı televiziyonçu olar ki, 10 gəncdən daha müasir, daha kreativ ideyalar qoyar ortaya. Bu məsələdə mütləq balans gözlənilməlidir. Kreativlik geyimlə, tullanıb-düşməklə, ana dilini bərbad günə qoymaqla ölçülmür. Gərək proqramın janrı, üslubu, mövzuya yanaşma, qəhrəmanın təqdimatı, sualların qoyuluşu, montaj strukturu müasir zehniyyətin məhsulu olsun. Bu da ən çox intellektlə bağlıdır. Televiziya tarixi, nəzəriyyəsi ilə bağlı Azərbaycanda kifayət qədər mənbə var. Elşad Quliyev, Aydın Dadaşov, Qulu Məhərrəmli, Yalçın müəllim, Zeynal          , Elçin Əlibəyli peşəkar televiziya araşdırmacıları və tənqidçiləridir.

Gənclərimizə sadaladığım alimlərin kitablarını oxumağı məsləhət görərdim.

Səksən yaşın astanasına qədəm qoyuram. Yenə televiziya ilə nəfəs alıram. Bütün günü telekanalları izləyirəm, özüm üçün təhlillər yazıram. Təbii ki, ən çox da proqram, efir siyasəti nöqteyi-nəzərindən yanaşıram.

Mənə gülməyin, bu gün hər hansı televiziya kanalı öz sahəm üzrə dəvət etsə, tərəddüdsüz gedərəm...

... Rəhmətlik Vaqif İbrahimoğlu demişkən, amma və lakin...

Yaradılışın da öz proqramı var. Fuad Vəlixanov bu həyatda, televiziya sahəsində öz missiyasını tamamlayıb haqqın dərgahına qovuşdu.

Ruhun şad olsun. Peşəkar!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(14.02.2026)

”Ədəbiyyat və incəsənət” portalının ələbə yaradıcılığı rubrikasında bu gün sizlərə Ağdam Dövlət Sosial-İqtisadi Kollecinin 3-cü kurs tələbəsi Ayşən Anar qızı Cəfərovanın“Keçmiş, gələcək və bugünün sevgisi” adlı essesi təqdim edilir.

Bəşəriyyət boyunca sevgi haqqında milyonlarla əfsanə, rəvayət və söz nəsildən-nəsilə ötürülmüşdür. Onlardan ən məşhurlarından bir neçəsini xatırlayaq.

El arasında deyilən “qismət” — insanın istəsə belə dəyişə bilmədiyi, zamanı yetişəndə qarşısına çıxan payıdır. Bu, sadəcə nəsib deyil; öz vaxtı, məkanı və insanı ilə birlikdə gələn bir yazıdır. Əgər bir şey sənə aid deyilsə, nə qədər yaxın olsa belə, yanında qalmaz. Amma sənə yazılan geciksə də, yolunu itirməz — bir gün mütləq gəlib səni tapar.

Qırmızı ip nəzəriyyəsinə görə taleyində bir-birinə aid olan iki insan görünməz qırmızı bir iplə bağlanır. Bu ip dolaşa, uzana, hətta düyünlənə bilər, amma heç vaxt qırılmaz. Yollar ayrı düşsə də, zaman araya məsafə salsa da, o insanlar bir şəkildə yenə bir-birinə toxunar — ya real həyatda, ya da xatirələrin səssizliyində.

Platonun “Şölen” (Symposium) əsərində Aristofanın dilindən maraqlı bir əfsanə nəql olunur.

Rəvayətə görə, insanlar əvvəllər indiki kimi deyildi. Tanrı Zevs onları dörd əlli, dörd ayaqlı və iki üzlü yaratmışdı. Bir bədəndə iki insan var idi — güclü, bütöv və tək deyildilər. Bu varlıqlar o qədər qüvvətli və özlərinə arxayın idilər ki, bir gün tanrılara qarşı çıxmağa cəsarət etdilər. Bu isə Zevsin xoşuna gəlmədi. Lakin o, insanları tamamilə məhv etmədi. Çünki insanlara ehtiyacı vardı — ibadət üçün, tanrıların qüdrətini hiss etdirmək üçün. Bunun əvəzinə onları cəzalandırdı: insanları iki yerə böldü.

Hər insan yarımçıq qaldı. Dörd əl iki əllə əvəz olundu, iki üz tək bir üzə çevrildi. Və o gündən sonra… sevgi başladı.

İnsanlar ayrıldıqları andan etibarən öz itirdikləri yarını axtarmağa başladılar — küçələrdə, zamanın içində, başqa insanların baxışlarında.

Sevgi, əslində, itirdiyin yarını tanımaq hissidir. Bəzən bir insanla cəmi bir saat keçirərsən və sanki onu illərdir tanıyırsanmış kimi hiss edərsən. O qəribə yaxınlıq, o izahsız doğmalıq… bəlkə də elə oradan gəlir.

Antik fəlsəfədə sevginin üç mərhələdən ibarət olduğu düşünülürdü.

Qədim yunan düşüncəsinə görə sevgi belə bölünürdü:

1.     Eros — ehtiras və fiziki cazibə,

2.     Philia — dostluq və qarşılıqlı anlayış,

3.     Agape — fədakarlıq və şərtsiz sevgi.

İnanca görə yalnız Erosla başlayan sevgi uzunömürlü olmur; ehtiras zamanla sönə bilər. Sevgi Philia mərhələsinə keçməzsə, yəni dostluq və anlayışla möhkəmlənməzsə, zəifləyər. Agape səviyyəsinə çatmayan sevgi isə yarımçıq qalar — çünki şərtsiz qəbul və fədakarlıq olmadan bağlar dərinləşmir.

İndi isə günümüzün sevgi anlayışına nəzər salaq.

Bir ürək ağrısıdır sənin adın. Mənə yaşadığımı xatırladan. Ya da öldüyümü pıçıldayan.

İnsan neçə dəfə aşiq ola bilər? Ürək neçə dəfə qırıla bilər? Məgər bu ürək şüşə stəkandır ki, hər dəfə qırılıb minlərlə parçaya ayrılsın? Və qırıldıqdan sonra yerinə yenisi alınmasın?

Psixoloqlara görə insan ömrü boyu təxminən üç dəfə aşiq olur.

Birinci sevgi, saf və idealistdir.

Daha çox xəyallara, “əbədi olacaq” düşüncəsinə söykənir. Bu mərhələdə biz çox zaman qarşı tərəfi deyil, sevmək hissinin özünü sevirik. İlk sevgi adətən bir az uşaqcasına olur — saf, inamlı və bəzən də düşüncəsiz. Çox vaxt keçicidir. Zaman keçdikcə xoş bir xatirəyə çevrilir; üzə gülümsəmə gətirən, amma ürəyi artıq incitməyən bir xatirəyə.

Lakin bəzən - nadir hallarda - ilk sevgi ilə son sevgi eyni insanda cəmlənə bilər.

İkinci sevgi, sarsıdıcı və dərs verən sevgidir.

Qırılmalar, xəyanət, itirmə qorxusu, özündən qurban vermək bu mərhələdə baş verir. İnsan burada böyüyür. Ən dərin izlər də çox zaman məhz bu sevgidən qalır. Bəzən nə qədər getmək istəsən də, gedə bilməzsən. Öz mövqeyindən geri çəkilər, “heç vaxt etmərəm” dediyin şeyləri belə edərsən. Birinci sevgidən fərqli olaraq, burada hər şey daha ciddi görünür. Bu artıq uşaqcasına bir sevgi sayılmaz.

İtirmə qorxusunun səni necə yorduğunun fərqinə belə varmazsan. Qarşı tərəfin laqeydliyi səni incitsə də, bunu görməzliyə vurarsan. Onun səni tərk edəcəyindən qorxduğun üçün araya məsafə qoymaz, özünə inciməyə belə haqq tanımazsan. Amma qarşı tərəf səni itirməkdən zərrə qədər qorxmaz. Çünki nə qədər getsələr də, bir gün geri döndüklərində sizi eyni yerdə tapacaqlarına əmindirlər.

Əslində o güvəni qarşı tərəfə verən də yenə siz olursunuz. Bütün inciklikləri unudar, görməzliyə vurarsınız. Amma o, ən xırda məsələni belə böyüdüb ayrılıq səbəbinə çevirər. Siz isə yenə yola verərsiniz. Təki münasibət bitməsin, təki ayrılıq olmasın.

“Axı ayrılsaq, onsuz necə yaşayaram?” sualı burada başlayır.

Və insanın özündən qurban verməsi də məhz bu nöqtədə başlayır.

Sözsüz ki, sizi xoşbəxt etdiyi anlar da olar. Lakin incitdiyi anlar çox vaxt daha ağır gələr.

Bəzən qarşı tərəfi dinləyərsiniz. O qədər çox dinləyərsiniz ki, bir müddət sonra fərq edərsiniz: siz heç bir kəlmə belə deməmisiniz. Münasibətdə həmişə dinləyən, anlayan, önəm verən tərəf siz olmusunuz. Amma bir dəfə belə sizin hissləriniz eyni diqqətlə qarşılanmayıb.

Və insanın özündən qurban verməsinin başqa bir forması da məhz budur — susaraq tükənmək.

Bəzən qarşınıza çıxan insan yaralı olar. Siz onun yarasını sarmaq istəyər, ona ən gözəl duyğuları yaşatmaq üçün özünüz və keçmişinizlə savaşarsınız. Bunun boşa zaman itkisi olduğunu çox gec öyrənərsiniz. Bəs bu nə vaxt yaşanar?

Birini gözləyərsən, amma o zaman dilimində əslində heç kimi istəməzsən.

Sən bütün ömrüm boyu gözlədiyim, amma həyatımın ən gözlənilməz anında qarşıma çıxan birisən.

Bir qəlb neçə dəfə eyni yerdən qırıla bilər? Qırıqlar sağaldıqca necə olur ki, yenidən qanayır?

Ruhumuzu ipi qopuq sarğılarla sarımışam. Sarğılar köhnədir, sarğılar kirlidir. Qan ləkələrini üzərindən heç cür silə bilmirəm.

Qanadığın qədər qanadar, sara bildiyin qədər sağalarsan deyirlər. Sən yaralı birini sardıqca, o sənin qabıq qoymuş bütün yaralarını yenidən qanadar. İslanmış bir yara bandı artıq əvvəlki kimi tutmaz; sızlayan yer hər dəfə bir az daha dərin qanayar.

İkinci sevgi insana dəyərsiz olduğunu hiss etdirir. Qarşı tərəfin hərəkətləri, düşüncə tərzi səni incidir. Niyə belə birini sevdiyini bilmirsən, amma yenə də sevirsən. Bəzən sevgi yalnız hislərlə bağlıdır.

Nə qədər kitab oxusanda da, ona olan sevginin bir səbəbini, iki cümləylə belə izah edə bilməzsən. Çünki bəzi sevgilər nədənsiz olur.

Səbəbsiz.

“Səni səbəbsiz sevirəm.”

Bu sənə bəs etmirmi?

Bəlirsizlik dəyərsizlikdir, incitdiyini hiss etdiyin ilk an çıxıb getməlisən yoxsa gözlərini açdığında ovuclarında qəlbinin qırıq parçalarını görərsən.

İkinci sevgi insanı böyüdür. Artıq əvvəlki kimi kimsəyə qarşı tam açıq ola bilməz. Yeni biri həyatına girdikdə isə ona yalnız sərt və qalın divarlarını göstərər. O divarları aşmasına icazə verməz.

İkinci sevgidə bir tərəf həmişə doğru insan olmağa çalışarkən, digər tərəf artıq yanlış insan olur. Və bu yanlış insanlar, həyatlarındakı bəlkə də tək doğru olan insanı qorxularına görə ömürlük itirirlər.

Sevgi işlərində qürura yer yoxdur.

Sevirsənsə, hər şeyi edərsən.

Sevirsənsə, bəhanələrə sığınmazsan.

-         Səni incitmək istəməzdim.

-         Təşəkkürlər, çoxdan incitdin.

Bəzən bu sevgilərdə ayrılıq daha üstün gəlir. Amma illər sonra da olsa, əgər həqiqətən bir-birlərinin nəsibində varsa, yenidən qarşılaşar və yenidən başlayarlar.

İkinci sevgi bəzən insanın üçüncü sevgisi ilə eyni ola bilər. Amma bu, yalnız bəzən baş verir.

“Sənə bir şans daha verirəm. Amma bu səfər… nə olar, qəlbimi qırma.”

Üçüncü sevgi, gözləmədiyimiz anda gələn, sakit və real sevgidir.

Nə mükəmməldir, nə də nağıl kimi. Amma tamamilə doğrudur. İnsan bu sevgidə özünü sübut etməyə çalışmır; sadəcə özü olur. Bu sevgi bəzən gec gəlir, amma mütləq sizi tapar.

Burada heç bir qısıtlama, heç bir oyun yoxdur - yalnız səmimiyyət və qarşılıqlı hörmət vardır. Birlikdə addım atar, bərabər bir gələcək qurarsınız. Heç kim digərinin kölgəsində qalmır. Xəyallarınızı gerçəkləşdirmək üçün qarşı tərəfi əzib keçməyə ehtiyac yoxdur. Çünki o, qarşınızda deyil, yanınızda duracaq.

Ən əsası, heç vaxt sizə yanlış bir seçim kimi görünməyəcək. Qəlbiniz qırılmayacaq. O qopmuş, köhnə sarğılara da artıq ehtiyacınız qalmayacaq. Çünki, yaralarınızı gizlətməyə çalışmayacaqsınız. Dinləməyi bacardığınız və sizi həqiqətən dinləyən bir insan olacaq yanınızda.

Doğru insan həyatınız tam qaydasındaykən gəlib onu alt-üst edən deyil, ən pis dönəminizdə gəlib sizə yaxşı gələn insandır.

Bir gün digər yarınız gəlib sizi tapacaq.

O zaman qırmızı ip nəzəriyyəsi, yunan əfsanələri, qismət və sanki imkansız görünən hər şeyin necə də real olduğunu görəcəksiniz.

Işığınızı söndürəcək biri ilə yox, daha da parlayacağınız birinin sizi tapması diləyi ilə.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.02.2026)

Elman Eldaroğlu, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 Cəsarət gözəl xüsusiyyətdir, kimdə varsa ağrı-acısını yaşasa da, cəmiyyətdə alnıaçıq-üzüağ olub. Nəzərə çarpıb, ehtiram qazanıb. Amma cəsarətin də növləri var- dəlisov və ağıllı. Dəlisov cəsarətin bədəli həmişə ağır olub, həyatı məşəqqətə çevirib. Ağıllı cəsarət isə ictimai-siyasi quruluşdan asılı olmayaraq birmənalı qarşılanıb, səmimi qəbul olunub...

13 fevral Beynəlxalq Radio Günüdür. Nədənsə hər dəfə təqvimin bu günündə ilk yadıma düşən Əməkdar jurnalist, Prezidentin fərdi təqaüdçüsü, professor Qulu Məhərrəmli olur. Doğrudur, onun bir jurnalist kimi əmək fəaliyyətinin radio ilə heç bir əlaqəsi yoxdur, amma bir alim kimi Azərbaycan radiosuna həsr etdiyi fundamental əsərlərin, araşdırma yazılarının dəyəri çox böyükdür. “Radiodramaturgiya dili”, “Radio dalğalarında”, “Radioteatr dəvət edir”, “Radio verilişlərinin dili və üslubu”, “Danışır Təbriz” əsərləri, eləcə də “Radio dərsləri. Tarix, nəzəriyyə, təcrübə”, “Radio jurnalistikası: təməl biliklər” və s. dərslikləri Qulu Məhərrəmlinin bu sahədə misilsiz xidmətinin nəticəsidir...

Heç bir partiyanı təmsil etmir, siyasi oyunlardan, hakimiyyət hərisliyindən çox uzaqdır. Fəqət, siyasi düşüncəsindən, ictimai mövqeyindən asılı olmayaraq, onu hamı bir şəxsiyyət, qorxmaz bir ziyalı, xalq adamı kimi qəbul edir. Əlbəttə ki, onu bu zirvəyə qaldıran xidmətlətləri ilə yanaşı AĞILLI CƏSARƏTİdir...

Bəli, 13 fevral Beynəlxalq Radio Günüdür. Azərbaycan radiosu deyiləndə ilk yadıma düşən Qulu Məhərrəmli başda olmaqla bütün keçmiş və indiki radio işçilərini bu münasibətlə təbrik edir, möhkəm cansağlığı, işlərində uğurlar arzulayıram...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.02.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Güney Azərbaycan Poeziyası Antologiyası layihəsində Təbriz təmsilçimiz Əli Çağlanın növbəti təqdim etdiyi şair Təbrizdə yaşayan Məhəmməd Çalğındır

Məhəmməd Çalğın

Təbriz

QARABAĞ

Ey Füzuli...
Sənin qara gözlərin
Qışın ağ gözlərinin altında su kimi əsir.

Sənin xurmalı yanaqların...
Şirinliyindən
Adamın dodaqların kəsir.

Sənin zeytun gözlərin...
Gözlərin yeridikcə
Adam müsəlmanlaşır.

Ey Füzuli...
Ağrılarını unut
Əllərimdən tut
Gözlərindən o qədər içmişəm, aşıram
Sənin gözlərinə and olsun Füzuli
Səni məndən uzaqladanlardan, uzaqlaşıram
Dünyanın güzgülərinin önündəsən haala
Səni göstərə bilməyən aynaların adı şüşədir
Səni göstərə bilməyən gündüzlərin adı gecədir
Səni səbt edə bilməyən tarix nağıldır
Və səni oxuya bilməyən şair, heç şair deyil.

Ey Füzuli...
Ayağa dur
Taqçalarının tozunu al
O çörək qabındakı cəhlənmiş çörəklərini boşalt
O küzədəki boyat suyu dişarı süz
Hələ, divardan sallanan Sayatın saralmış şəklinə baxarsanmı?
Ooooooy!!
Anan ölsün Sayat
Su boyat, çörək boyat
Gərəkdir rəngin saralsın.

Ey Füzuli...
Ayağa dur
Əl-üzündə yağış təsviri qur
Küçələrinə xalça uzalt!
Alışdır tiribonlarını
Həmən bir şeir gecəsi qur
Təbrizdən Çalğın gəlmiş
Və Bağdaddan...
Buyursun Füzuli həzrətləri.

"Bu rövşəndir təbiətdə dan ulduzsuz pegah olmaz.
Rüxi-zibayin ey dilbər nigahilən təbah olmaz.
Əgər məşuqələr içrə sədaqətlən vüqar olsa,
Bütün sərgəştələr içrə bu qədri nalə-ah olmaz.
Mərizi-eşqəm ey dilbər təbibi-dərdi-mən sənsən
Təbib dərdə əlac eylər uzaqdan ki, nigah olmaz.
Dodağından tərəhhüm qıl mənə bir qönçə lütf eylə,
İlahi bargahında o qünçeylən günah olmaz.
Mənə bir busə borcun var dedin gəl al Qarabağda,
Bu gün nəqd eylə ey dilbər sabah olmaz, sabah olmaz.
Füzuli xainidanından qalan şahzadə Çalğındır
Nasıl şahzadədir Çalğın başında heç sipah olmaz."

Ey Şuşa...
Ey dünyanın ən dəlisov gəlini
Ey yer-körəsinin sevgiyə hamilə olan noqtəsi
Gecələr qoynunda yazdığımız şeirləri, sinəndəki təpələrdə gizlətdik
Gündüzlər səsində yazdığımız romanları, göbəyindəki qayalıqlarda.

Ey Şuşa...
Ey xanın ərköyün qızı
Gözlərindəki yaşıl muncuqlarını mənə verərsənmi?
Yanaqlarındakı qızıl almalarını necə?
Dodaqlarını aç, şərqin havası təmizlənsin
Saçlarındakı bəyaz qartallarını uçurt
Göylər darıxır boşluqdan.

Ey Şuşa...
Qollarını boynuma sal - yalqızam
Saçlarını çiynimə sər - darıxıram
Əllərimi bağrına bas- üşüyürəm
Oooooy! Bilmədim
Bağışla Şuşa.
Yaralarına əlim dəydi
"Anan ölsün Şuşa
Nə dırmaşıbsan daşa
Bacın qurban olaydı
Gözündən axan yaşa".

Ey Şuşa...
Ey pərişanlığın simvolu
Ey Şuşa...
Ey şeirin stressi
Ey Şuşa...
Ey şairlərin paytaxtı,
Hələ şair dedim yadıma düşdü
Oturun Molla Pənah Vaqifu çağırım gəlsin.

"Çoxdandı həsrətəm yaşıl gözünə,
Gəl otur qarşımda göz-gözə Şuşa.
Nə gözəl saatdı, möhtəşəm andı,
Mən sizə qonağam sən bizə Şuşa.

Boğazın büllurdan, ətəyi ağ qar,
Sinəndən aslanır bir cüt qızıl nar,
Gözlərində bir cüt yaşıl zeytun var,
Dəhanın bənzəyir dənizə Şuşa.

Əyir ağ güzəmi, uzad hananı,
Sağ ala inəyi, bağla dananı,
Yüklə ağ mayanı, boz arvananı,
Yolla bu qatarı Təbrizə, Şuşa."

Atam illər öncə ağlardı
İllər sonra, mən güldüm.
Qarabağ ,siz görən Qarabağdan çox uca boydur
Ağdam...
Ağdamda bir gəlin ağlardı qatar səsiylə.
Gövərçinin ayağına məktub bağlayır bir gəlin
Və mən...
Qara damda otursam da
Ağdama vurulduğum gündən
Özümdən çox məmnunam.

Baş ağrıların toxtayandan sonra
Yol qırağındakı çinar ağaclarına baxarsan.
Dağların ətəyindəki göz yaşlarına diqqətli ol
Sənin bulutlarla nə işin var?
Uzaqdan görünən o savadlı şəhərin adı Laçındır.
O dirsəyə söykənən şairin, adı Sücaət.

"Fotoçu şəklini çək,
Hörüyünün, saçının.
Şəkildə gözəl düşür,
Qəmi, dərdi Laçının.

Ayazlı bir axşamda,
O qəlbidə yastamda,
Anam o uçuq damda,
Saçın hördü Laçının.

Gözlərimdə yuxular,
Sözülür xumar-xumar,
Nağılda üç alma var,
Onun dördü Laçının."

Əlimi alnıma qoyub kəlbəcərin qəlbisindən baxıram
Yer-kürəsinin yuvarlaq olduğunu kim söyləmişdi?
Milyonlar açılar və qollar gizləniblər kölgələrinin dərinliklərində.
Və dərələr, çadır kimi qatlanmış göstərir yer-kürəsini
Əlimi alnımdan götürüb.
Aşağıdakı kəndə sarı yeriyirəm haala,
Bu kənd də bir qız var adı Qızqayıt.
Qızqayıtın sağ çiynini، sol çiyinindən uca olsa da
Yeriyəndə sol ombasını bassa da Qızqayıt.
Yerişini sevirəm -
Qızqayıtın dodaqları kənd qoxusu versə də.

Dişləri kömür rəngində olsa da Qızqayıtın
Gülüşünü sevirəm.
Danışanda topuq vurur Qızqayıtın dili,
ÇaçaçaçaÇalğın sənə çaçaçaçay dəmləmişəm gəgəgəl iç
Ooooooooy!..
Sənin şeir dadında çayını çox sevirəm Qızqayıt.
Qızqayıtın barmağına anamın üzüyünü nişan taxıram
Və Kəlbəcə gələn yaza tapşırıram.

Cənubdayam haala
Zəngəzurun sağ döşündə uzanmışam.
Beynimdə Atillanın yaratdığı xəritə
Böyrümdə bir sürü quzu mələşir.
Köpəklər yalqızlığımı hürüşürlər kiçik bir təpənin üstündə
Və bir çoban,
Tütəyində oxşayır:
"Anan ölsün Zəngəzur,
Nə yatıbsan? Yatma dur,
Qollarını aç uzad;
Yenidən bir Turan qur."

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.02.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının poçtuna gələn daha bir məktub AYB üzvü Coşqun Xəliloğludandır. O,“Gülxasın təəccübü” adlı qısa hekayəsini təqdim edib.

90-cı illərin axırları idi. İstirahət günü olduğundan Alxas işə getməmişdi. Həyətdə əkdiyi göy-göyərti ləklərini sulayırdı. 4-5 yaşlı oğlu Gülxas da onun yanında idi. Birdən həyət darvazası bərkdən döyüldü və ardınca səs eşidildi:

– Alxas, ay Alxas.

“Bu ki Nazimin səsidir. Ayın sonudur, yəqin işıq puluna gəlib,” – Alxas düşündü:

– Gözlə, gəlirəm.

Alxas gedib darvazanı açdı. Nazimlə mehribanlıqla görüşüb:

 –Xoş gəlmisən, həmişə sən gələsən, – dedi.

Onlar bir müddət eyni idarədə işləmişdilər. Qonşu kənddə yaşasalar da eyni avtobusda işə gedib-gəlmişdilər. Eyni mağazanın, eyni yeməkxananın xidmətindən istifadə etmişdilər. Birlikdə neçə-neçə xeyirdə-şərdə olmuşdular. Qısası, yaxın dost olmasalar da, pis yoldaş da olmamışdılar.

İki il əvvəl Nazim maaşlar gecikdiyinə görə, öz istəyi ilə işdən çıxaraq İşıq idarəsində işə düzəlmişdi. İşi çətin deyildi, hər ayın sonunda sayğacı olanlardan sayğac üzrə, sayğacı olmayanlardan isə “Ənənəvi üsul”la işıq pulunu yığırdı. “Ənənəvi” sözü sizə qəribə gəlməsin. Bu üsulun mahiyyəti odur ki, vətəndaş işıq nəzarətçisinə müəyyən qədər nağd pul ödəyir və arın-arxayın, işıqdan kefi istəyən kimi istifadə edirdi. Nazim zirək oğlan idi. Diliylə ilanı yuvadan çıxarardı. Həm İşıq idarəsi və  həm də kənd sakinləri ondan razı idilər.

Alxas köhnə iş yoldaşı ilə görüşməyinə  çox sevindi. Sayğacın göstəricisinə uyğun borcu ödədikdən sonra onu süfrəyə dəvət etdi. Onsuz da nahar vaxtıydı, birlikdə bir qismət çörək yemək Allaha da xoş olardı. Alxas köhnə dostuyla görüşün şərəfinə masaya yarım litrlik şüşədə araq da qoydu. Onlar  yeyib-içir, şirin-şirin söhbət edərək keçən günləri xatırlayırdılar. Arada Gülxas atasına yaxınlaşır, lazım olanda, qaşıq, duz, salfetka gətirirdi. Nazim əmi  Gülxasa sual verəndə həvəslə cavab verirdi.

 Balaca Gülxas baxıb gördü ki, atası həmişəkindən şəndi və hər dəfə kiçik stəkandakı sudan içəndən sonra ağzını turşutsa da, bir az keçmiş deyib-gülür. Nəhayət, dostlar yemək- içməyi bitirdilər, Nazim əmi əvvəl Gülxası, sonra Alxası qucaqlayıb öpdü və onlar  mehribanlıqla ayrıldılar.

Aradan bir müddət keçmişdi. Nazimin xidmət etdiyi ərazini dəyişmişdilər.  Onun əvəzinə nisbətən yaşlı Ağaəli dayını təyin etmişdilər. Ağaəli dayı oruc tutan, namaz qılan, dindar, xeyirxah bir adam idi. Heç kəsi narazı salmazdı. Problem olduqda onu bacardığı qədər yoluna qoymağa çalışardı. Bir gün  o işıq pulunu yığmaq üçün Alxasgilə gəldi. Alxas da sayğacın göstəricisinə baxıb işıq pulunu ödədi.

Qonağa çay təklif edəndə Ağaəli dayı gülümsünərək  razılığını bildirdi. Masaya çay, qənd, mürəbbə gəldi. Onlar çaylarını yenicə içməyə başlamışdılar ki, birdən əlində araq şüşəsi Gülxasın onlara yaxınlaşdığnı gördülər. Alxas əvvəl gülmək istədi, amma baxışları  Ağaəli dayının   narazı nəzəri  ilə toqquşanda elə utandı ki… Heç nə demədən Gülxasın əlindən araq şüşəsini alıb, şkafın ən yuxarı gözünə qoydu.

Hələ çox şeyi anlamayan Gülxas təəccüblə atasına baxırdı...

                                                                                    (06.02.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.02.2026)

ElmanEldaroğlu, “Ədəbiyyatvə incəsənət”

Onunyaradıcılığı və ədəbifəaliyyətibarədə danışmaqistəmirəm. Qorxuramki, nəyisə düzdemərəm, nədəsə səhvə yolverərəm. Bubarədə ədəbiyyatşünaslar, ədəbitənqidçilərdanışsadahayaxşı olar. Birdə ki, sosialmediadaonunyaradıcılığındanbəhsedənkifayətqədəryazılarvar. Kimistəsə tapıboxuyabilər...

 Bugünmənsizə onumənalandıran, taleyiniistiqamətləndirənadı barəsində söhbətaçmaqistəyirəm. Axı, adıninsantaleyində böyükroluvar. Gülnarə! Farsmənşəliqadınadı. Mənası “nar çiçəyi”, bəzimənbələrdə isə “qırmızıyanaq” deməkdir. Buadınfonosemantik- yənisəslə mənaarasında əlaqə təhliliadınsahibinincəsarətli, güclü, eynizamandasadə birinsanolduğunusöyləyir. Buadı daşıyanadamistənilən şəraitə asanlıqlauyğunlaşır. Dəyişikliklərdənvə gözlənilməzvəziyyətlərdənqorxmur. Ammao, heç vaxtqaydavə qanunları pozmur. O, birinsankimisədaqətvə davamlılığı ilə xarakterizə olunur. Yaşadolduqcadahadasakitləşir, duyğularının öhdəsindəndahaasangəlir, qətiyyətvə əzmkarlıqgöstərir. Buadı daşıyanqadınmünasibətlərdə tələbkardır, ammadiqqətvə qayğıyaehtiyacı var. O, dinamikvə temperamentlidir, necə hərəkətetməyiyaxşı bilir. Bəli, Gülnarə adınındaşıyıcısı mehribandır, həssasvə ünsiyyətcildir. Buadınsahibiideya çeşməsidir, dayanmadanqaynayırvə buideyaları özü həyatakeçirməyixoşlayır. Vaxtını mənasızyerə itirməyisevmir. Qarşısınahəmişə müxtəlifhədəflərqoyur, sonradaisrarlauğuradoğrutələsir. Və bundanmənəvizövqalır. Heç də təsadüfideyilki, çalışqanlğınavə təşkilatçılıqqabiliyyətinə görə, onuyüksəkqiymətləndirirlər. Elə onagörə də ötənillər ərzində parlaqkaryeraqurabilib...

Bəli, söhbətAYB-ninSumqayıtbölməsininsədri, şair, publisistGülnarə Cəmaləddindəngedir. Fevralayı azqalayarı olsada “Yanvartəbrikləri” rubrikamızhələ yekunlaşmayıb. Yanvarın 27-sibugözəlxanımınnövbətiadgünüydü. Yəqinki, yeniyaşdakı uğurları barədə ilboyudostları, həmkarları söhbətaçacaqlar. Mənisə atasınınqoyduğuGülnarə adınınmənasını və mistikgücünü izahetməyə çalışdım...

...Yeniyaşınızdasizə yeni-yeniuğurlar, Gülnarə xanım!..

Anamınağrısınnan

birqış günü doğuldum.

Bükdülərdünyanınqarkimibələyinə,

Üstümə yendi, ağı deyərkənmürgüləyənanamınağırqolları.

Ovaxtdanyuxumakökündənqopanpalıdağacları girdihərgecə.

Atdılar, məniisitmək üçünocaqlarıngözünə

çatdılaranamınqollarını hərgecə.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.02.2026)