Habil Yaşar,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

Bu günkü müsahibimiz əsərləri ilə ürəkləri fəth edən gənc bəstəkar və dəyərli yazar Vüqar Sübhandır. Bir millət o zaman xoşbəxtdir ki, onun Vüqar kimi gəncləri yetişir. Bu yolda bizlər də ona uğurlar arzulayır, yeni-yeni zirvələr diləyirik.

1. Vüqar bəy, ilk olaraq özünüz haqqında oxucularımıza qısa məlumat verə bilərsinizmi?

-Mən özümü "Duyğu bənnası" və "Kəlamçı" kimi təqdim etməyi sevirəm. Bu ifadələr mənim varlığımın iki ayrılmaz qütbüdür. Duyğu bənnası kimi səslərin memarlığını qurur, musiqiçi kimliyimlə qəlblərə toxunuram; Kəlamçı kimi isə sözün sehri ilə düşüncələrimi sətirlərə köçürür, yazıçı kimliyimi ifadə edirəm. Hər iki kimlik bir-birini tamamlayan tək bir ruhun təzahürüdür.

2. İlham mənbələriniz nələrdir?

-Həqiqi yaradıcılıq tək bir mütləq mənbədən qidalanır. Bu, tamamilə ruhun ucalığına bağlı bir haldır. Mənim üçün ilham – sükutun içindəki səs, yolun gətirdiyi dərinlik, təbiətin əzəməti və saflığın nizamıdır. Mən varlığın görünməyən tərəfindəki duyğulardan feyz alaraq o hissləri notlara və kəlmələrə çevirirəm.

3. Adətən günün hansı vaxtlarında yaradıcılıqla məşğul olursunuz? Bu vaxtın sizin üçün xüsusi bir cazibəsi varmı?

-Yaradıcılıq vaxtı dəyişkən olsa da, gecələrin mənim həyatımda xüsusi, mistik bir yeri var. Gecənin sükutu bədəni yorsa da, ruhu azad edir. Gecə – insanın öz daxili dünyası ilə üz-üzə qaldığı, ən səmimi etirafların pıçıldandığı andır. Məhz o saatlarda mən özümü daha aydın və daha bütöv hiss edirəm.

4. Yaradıcılığınızda hansı bəstəkarların və ya musiqiçilərin təsiri olub?

-Yaradıcılıq yolumda bir çox sənətkarın izi var. Adlarını tək-tək çəkməsəm də, həyatımın müxtəlif dövrlərində mənə istiqamət verən, ruhumu zənginləşdirən hər bir bəstəkarın irsindən faydalanmışam. Onların hər birinə minnətdaram; çünki sənət böyük bir zəncirdir və biz hər birimiz o zəncirin bir halqasıyıq.

5. Ən çox sevdiyiniz bəstəkar və ya əsər hansıdır?

-Doğrusu, tək bir bəstəkara bağlanmaqdansa, fərqli ruhların fərqli şah əsərlərinə aşiq olmağı üstün tuturam. Mənim nəzərimdə sevgi bəstəkarın şəxsindən çox, onun yaratdığı əsərə layiqdir. Əgər birini fərqləndirməliyəmsə, Nino Rota-nın ölməz "The Godfather" kompozisiyası mənim üçün musiqinin ən dərin və ən təsirli zirvələrindən biridir.

6. Dinləyicilərdən gələn rəylər sizin üçün nə qədər önəmlidir?

-Dinləyicilərin rəyləri mənim üçün sadəcə bir fikir deyil, musiqimin kainatda əks-sədasıdır. Əsərlərimin hansı qəlblərdə yuva qurduğunu, haralarda səsləndiyini eşitmək mənim üçün maraqlı və dəyərlidir. Bu səbəbdən hər bir səmimi rəyi diqqətlə dinləyirəm.

7. Hansı əsərini daha çox məşhurluq qazanıb?

-Çox şükürlər olsun ki, qələmə aldığım və bəstələdiyim əsərlər insanların ortaq duyğularına xitab edə bildi. Aləmlərin Rəbbi, sonsuz qüdrət sahibi Allaha minnətdaram ki, nəinki Azərbaycanda, həm də qardaş Türkiyədə dinləyicilərin qəlbinə yol tapan birdən çox əsərim var. Bu sevgini qazanmaq ən böyük mükafatdır.

8. Gələcəkdə hansı layihələr üzərində işləməyi planlaşdırırsınız?

-Planlarımda tamamlamaq istədiyim bir neçə yeni əsər var. Əslində, mənim içimdə hər bir əsər artıq tamdır və hazırdır. İndi ən önəmli mərhələ – o ilhamın "doğuşu" və reallaşmasıdır. Bu, sancılı, lakin müqəddəs bir prosesdir. Yaradıcı insana həqiqi məqam qazandıran məhz bu diriliş anlarıdır.

9. Yeni başlayan bəstəkar və musiqiçilərə tövsiyələriniz nə olardı?

-Onlara tövsiyəm odur ki, səbri özlərinə yol yoldaşı, nizam-intizamı isə həyat prinsipləri etsinlər. Ən əsas, təkəbbürdən uzaq olsunlar. Unutmasınlar ki, həyatda hər saniyə hər şey dəyişir. Sənətkarın böyüklüyü onun sadəliyində və daimi öyrənmək eşqindədir.

10. Musiqi və ədəbiyyat sizin üçün nə ifadə edir?

-Musiqi və ədəbiyyat mənim üçün həyatın özüdür. Ədəbiyyat – düşüncənin cismi, musiqi isə onun ruhudur. İnanıram ki, söz olmasaydı, insan varlığının bir mənası, bir mahiyyəti olmazdı.

11. Hobbiləriniz haqqında məlumat verə bilərsinizmi?

-Səyahət etmək mənim ən böyük ehtiraslarımdan biridir. İmkanım olsa, dünyanı qarış-qarış gəzər, ayaq dəyməyən dağlarda, sükuta qərq olmuş meşələrdə hisslərimi dinləyərdim. Dünyanı görməkdən çox, onu "hiss etməyi" sevirəm. Hər şeyə rəğmən həyat gözəldir və mənim ən böyük hobbim – yaşamaq sənətidir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)

Hüseyn Xəlilovun xatirəsinə

Kamalə Abiyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Səni görəndə tanımaqda çətinlik çəkdim. Çiynində yaralı döyüş yoldaşın, əlində silahın çinar kimi boy verərək gedirdin. Mən bu boyda böyüklüyü, təmizliyi, sevgini tanımaqda aciz qaldım. Sənsə  ürəkdən ürəyə köçüb,  ev-ev dolaşıb Şuşaya gedirdin.

Şəkillərinə, görüntülərinə çox baxdım. Göz yaşı oldum. Özümü o qədər gücsüz bildim ki. Başımı çiynində hiss elədim, sevginin böyüklüyünü duydum. Mənə güc verdin. Özümü güclü bildim. Bu saflığın önündə çirkinliklərdən doydum, xilas oldum. Dünyanı başqa cür gördüm. Həyata başqa cür baxdım.

 Bu ağrının sevincinin nəhəngliyini necə yaşayar insan? Ağlayımmı, ağımı deyim? Sevinimmi? Hanı o ürək anlasın?

Sənə baxdıqca səni tanıtmaq istədim hamıya. Amma sənə nə yazım? Nə yazım ki, kiçik görünməsin? Sən türk oğlunun böyüklüyünü göstərdin dünyaya?

 “Azərbaycan” oldun oğul.

Sən 18 yaşında...

Yanımda olsan yəqin “uşaq” deyərdim sənə.

Sən 18 yaşında... 18 yaşa nə yazım?

Bakının Nardaran kəndində 2002-ci ilin bir yaz günündə martın 27-də doğuldu Hüseyn Rasim oğlu Xəlilov. Məktəbli oldu hamı kimi. 295 nömrəli tam orta məktəbdə doqquzillik təhsil alandan sonra peşə məktəbində orta təhsilini başa vurdu, həm də dülgərlik ixtisasına yiyələndi. 2020-ci ilin mayında 18 yaşlı gənclər kimi müddətli hərbi xidmətə yollandı.  Ağcabədidə, sonra Beyləqanda 181 nömrəli hərbi hissədə Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin əsgəri oldu.

Bunları yazmağa nə var? Sonranı necə yazım? Sən bir yazıya, hekayəyə, kitaba sığmazsan ki, oğul. Səni hara sığdırım?

Sən neçə-neçə kəndi, Füzulini, Cəbrayıl, Zəngilan, Qubadlını , Hadrutu keçdin, Şuşaya qədər getdin. Neçə yaralını odun-alovun içindən çıxardın, düşmən gülləsindən qorudun. Sən azad Şuşaya gülümsədin.  8 noyabrda ədalətin zəfəri ilə barışa bilməyən düşmənin atdığı minaların qəlpələrindən özünü qoruya bilmədin. Səninlə birgə 49 nəfər döyüş yoldaşın da bu mina qəlpələrinə tuş gəldi...

Ölüm də aciz qaldı, sənə qıyamadı. Beş aydan artıq dolandı başının üstə. 2021-ci il 25 aprelə kimi diləmi tutdu səni, yalvardımı sənə? Gülümsədinmi yenə?

Önündə aciz qaldı. Onsuz da səni apara bilmədi ölüm.

Bu igidlərdən yazanda düşünürəm: Bu oğulları necə doğdu analar? Necə yola saldı hərbi xidmətə? Onlardan bunu soruşa bilmirəm. Özləri bölüşür xatirələrini.

 Zəminə Hüseynova: Sübh tezdən yola saldım. Sənədləri qalmışdı, geri qayıtdı. Əslində arxasınca ağlayırdım, ağlamağımı görüb başını yellədi ki, yəni niyə ağlayırsan? Elə deyirdi hərbiyə gedəcəm, erməniləri bicəcəm. Mübariz İbrahimov idealı idi. Onun haqqında bütün məlumatları toplayırdı.  Onun kimi igidlik göstərmək istəyirdi. Bir dəfə telefonu açıq qalmışdı, özü yatırdı. Anayam, dedim görüm nəyə baxır, kiminlə danışır.  Ancaq Mübariz İbrahimovun şəkilləri, videoları, onun haqqında yazılar.  Özü də həmişə deyərdi ki, Mübariz İbrahimov olacağam. Elə igidliklə də döyüşüb balam. 2 noyabrda son dəfə danışdıq.  “Torpaqlarımızı ermənilərdən alırıq, Şuşaya gedirik, bizə uğur arzulayın” dedi. Sonra xəbər gəlmədi. 10 noyabrda xəbər verdilər ki, yaralanıb, hospitaldadı. Bir-neçə dəfə əməliyyat olundu. Aprelin 25-nə kimi ümidlə yaşadıq. Nələr çəkdik...

Nələr çəkdiyini göz yaşı pıçıldayır.  O günləri unutmaz ki, ana.

Sən təsəlli vermək istəyirsən, söz axtarırsan, tapmırsan. Nəfəsin də boğazında düyünlənir.

Ana özü danışır: Hər birimiz bu qələbəni arzulayırdıq. Bizə bu sevinci yaşadanlardan biri də mənim oğlumdu. Qəhrəman olmaq istəyirdi, oldu.

Rəşid İlham oğlu Əliyev də 2020-ci ildə hərbi xidmətdə olub. İlk gündən ərazi bütövlüyümüz uğruna döyüşüb. Nə qədər yaralını xilas edib. Döyüş yoldaşları Əsgər Quliyev, Orxan Qardaşxanlı, Tofiq Quliyevlə birlikdə ən çətin vəziyyətlərdə bölüyü susuz, ərzaqsız qoymayıb. Özündən danış dedim: Nə deyim? Neynəmişik ki? Döyüşmüşük, torpaqlarımızı azad etmişik. Bu bizim borcumuzdu. Əvvəl-axır bunu etməliydik. Hüseynlə də 2020-ci ilin iyul ayından birlikdə hərbi xidmətdə olmuşuq. Hücum zamanı bir-neçə gün görüşməsək də bütün döyüşlərdən birlikdə çıxdıq. Şuşaya qədər getdik. Müharibələr haqqında eşitsək də, filmlərə baxsaq da onun əsil üzünü döyüşdə görürsən. İlk günlər lap çətin oldu. Yaralıların, şəhidlərin ağrısı, həyacan, qorxu, ilk qələbənin sevinci-hamısı bir-birinə qarışmışdı. Bir də qisas hissi yaşayırsan. İllərin əzabından keçən yurdunu, verdiyimiz qurbanları düşünürsən. Hər qarış azad olduqca ölüm də mənasını itirir. Uşaqların hamısı mərdliklə döyüşürdü. Bir-birimizi qoruyurduq. Hüseynlə çox yaralını xilas etmişik. Noyabrın 5-də biz artıq Şuşaya gedirdik. 8 noyabrda düşmən mühasirədə idi, amma atışma vardı. Elə o gün də  şəhidlərimiz, yaralılarımız oldu. Hüseyn də həmin gün qəlpə yarası aldı, təxliyə olundu, amma elə bil özü əvvəlcədən hiss etmişdi şəhid olacağını. Onlar dörd qardaşdı. Arada deyirdi ki, dörd qardaşdan biri olmasa, heç nə olmaz. Nə onun bu sözünü, nə də özünü unutmuram.

25 aprelə kimi valideynləri də, qardaşları da, dost-tanış da ümidlə gözlədi. Ata ümid yolu çəkdi ürəyindən xəstəxanaya.

Rasim Hüseynov: Ümid edirdim ki, sağalar...  Özü idmançı idi, dzü do ilə məşğul olmuşdu. Dəfələrlə Bakı və respublika çempionatlarında iştirak etmişdi, birinci, ikinci, üçüncü yerlərin qalibi olmuşdu. Başından yaralanmışdı, xilas edə bilmədilər.  Hələ müharibə vaxtı Elvin adlı bir döyüş yoldaşının telefonunu da vermişdi mənə, deyirdi “ata Elvinlə də danış”. Arada ondan da hal-əhval tuturdum. Bir gün dedi ki, mən xəstəxanadayam, yaralanmışdım sənin oğlun canavar kimi məni od-alovun içindən çıxardı. “Canavar” deyirdilər ona. Çox belə qəhrəmanlıqlar edib. Şuşanın azad olmağını görmək istəyirdi. Yaşadı bu azadlıq sevincini...

Aramla danışır ata. Özünə də, bizə də təsəlli verir.

18 yaşlı igidim Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin sərəncamı ilə “Vətən uğrunda”, “Füzulinin azad olunmasına görə”, “Qubadlının azad olunmasına görə”, “Şuşanın azad olunmasına görə”, “Cəsur döyüşçü” medallarına layiq görülüb.

 Mənsə Hüseynlə danışıram: Sən təkcə düşmənləri cismən öldürmədin. Xəyanəti, yalanı, namərdliyi və daha nələri  öldürdün oğul. Sevgini yaşatdın oğul. Sən 18 yaşında niyə belə nəhəng idin? Bu ürəyi necə daşıdın? 

Hansı arzuları aparıb getdin? Bilmədim, amma səndən sonra nə qədər xəyallar gerçək oldu. Nə qədər arzular yaşadı. Nə qədər arzular doğuldu. Sənin keçdiyin yollarda arzular çiçəkləyir.

Sən 18 yaşında anlatdın, anlatdın necə yaşayaq oğul.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)

Kübra Quliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Yaradıcılıq şöbəsi

Bəzən qucaqlamaq istəyirəm insanları – sadəcə sarılmaq, ruhlarını isidəcək qədər… Elə bil ki, hər bir yaranın yerinə gözyaşı olmaq istəyirəm. Amma içimdə bir hiss var – nifrət dolu… Saxta yalanlara, üzündə gülümsəyib içində boşluq daşıyanlara, yaşamağa belə cürət etməyənlərə qarşı... Bu ziddiyyətin içində gah sükut oluram, gah da qışqırıq kimi parlayıram.

Qarışmaq istəyirəm sükuta, qışqırmaq istəyirəm içimdəki səssizliyə...

Qaçmaq istəyirəm gündəlik oyunlardan, unudulmaqdan qorxmayan adamlardan...

Sevmək istəyirəm içdən, doğrudan, susaraq da anlaşaraq...

Amma yorğunam... hər kəsin içində gizlənmiş o kiçik uşaqla danışmaqdan yorğun...

Qorxuram, çünki həssasam... hiss edəndə çox şeyin sonunda tək qaldığını anlayırsan...

Varlıqda yoxluq, yoxluqda varlıq gəzir gözlərim. Bir ümid, bir işıq, bir qığılcım gərək qəlbimi isidəcək... Əlimdə bir qədəh qəhər, gözlərim – qırıq şüşə. Addımlarım yalın keçir xatirələrin üstündən – hər addımda bir xatirə batır dərimə, qanadıqca unuduram...

Dilimin ucunda səssiz dualar var – göyə deyil, içimdəki boşluğa səslənir.

Sənəmsə, gəl... Yoxsan, heç ol...

Amma bu dəfə tam ol...

Yarım qalan hər şey qaranlıq kimi yapışır ruhuma...

Gah yaxın, gah uzaq bir Xəzər kimi, xatirələrimiz olmuş payızda xəzəl. Gah ağlar, gah gülər gözlərim, dilimdən süzülər dualarım... Allahım, sən qismət elə mənə xeyirlisini...

Səssizliyə addım-addım yaxınlaşıram…

Bitən yolların sonunda yenidən başlayıram – gözlərim gəzir qucaqlaya-qucaqlaya keçdiyimiz küçələri.

Ruhum həsrət qalıb qəlbimizin bir vaxtlar birgə çarpan gülüş səsinə...

Səni yazıram, sənə yazıram…

və yenə səssizcə sənsiz qalıram...

İçimdə səssiz bir uşaq var – incinmiş, amma hələ də inanan.

Bir səs, bir nəfəs yetər bəlkə — tənha qalmış gecələrimə, yarım qalmış xoşbəxtliyimə...

Və mən — sadəcə xatırlayan, hər axşam bir dua kimi səni səsləyən,

bir mahnı kimi səni pıçıldayan,

susaraq da sevən bir qəlbəm...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Verdim əyriyə yox, düzə ömrümü,

Bədxahlar gətirdi gözə ömrümü.

Nə yaxşı, vermişəm sözə ömrümü,

Qəbrimin üstündə söz göyərəcək.

Tanınmış şair Fəxrəddin Teyyubun doğum günüdür.

O, 23 aprel 1950-ci ildə Lənkəranın Şıxakəran kəndində anadan olub. 1968-ci ildə həmin kəndin səkkizillik məktəbinə gedib, 10 illiyi isə qonşu Xolmili kənd orta məktəbində bitirib. 1974-cü ildə Dadaş Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı (İndiki İqtisad universiteti) İnstitiutuna qiyabi daxil olub, 1980-ci ildə həmin ali məktəbi bitirir.

1969-71-ci illər arasında Gürcüstanda hərbi xidmətdə olub. 1994-99-ci illərdə Azərbaycan Respubilkası Daxili İşlər Nazirliyinin Polis Akademiyasını qiyabi olaraq bitirib. Daxili işlər orqanlarında müxtəlif vəzifələrdə çalışıb və Polis polkovniki rütbəsinə qədər yüksəlib. 2005–ci ilin aprel ayından təqaüddədir.

Orta məktəb illərindən bədii yaradıcılığıa başlayıb. İlk şeiri 1972–ci ildə Lənkəranın “Leninçi” qəzetində dərc olunub. Fəxrəddin Teyyub dövrü mətbuatda; “Azərbaycan”, “Ulduz”, “Litereturnıy Azerbaydjan” junallarında, “Ədəbiyyat qəzeti”ndə və digər mətbu orqanlarda, xarici ölkələrin ədəbiyyat dərgiləri və almanaxlarında dərc olunur.

Kitabları 

- Həsrətin ünvanı

- Kölgəm mənim yol yoldaşım

- Mən səninlə barışmaram

- Ruhların sevindiyi gün

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)

Ülviyyə Əbülfəzqızı,

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

Hind şairi Abhay Kumarın 90-dan çox dilə tərcümə edilmiş "Yer Kürəsi marşı" şeiri  tanınmış şair, ədəbiyyatşünas alim, Prof. Dr. Təranə Turan Rəhimli tərəfindən  Azərbaycan dilinə də tərcümə edilib. Abhay Kumar hazırda Hindistanın Azərbaycandakı səfiridir.

Dünən 22 Aprel -  Yer Kürəsi Gününü qeyd etdik, elə yerinə düşər, yer kürəsinin başqa dindən, xalqdan olan bir şairinin şeirlərini oxucularımıza təqdim edək.

Səfirlərin həm də şair olması, düzü tez-tez təkrarlanan hal deyil.

ABHAY KUMAR

YER KÜRƏSİ MARŞI

Bizim kosmik vahəmiz

Ərşin mavi incisi tək,

Ən gözəl planetidir kainatın.

Bütün qitələri, okeanları,

Florası, faunası sonunadək

Hamımızın varidatı.

Dayanmışıq bir bütövün

Fərqli çeşidləri kimi.

Fərqlidi mədəniyyətlər,

Etiqadlar və yollar.

Biz insanıq,

Yer kürəsi evimiz.

Bütün insanlar, millətlər,

Hamımız birimiz üçün,

Birimiz hamıdan ötrü

Birləşmişik, mavi mərmər bayrağı

Qaldırıb əllərimiz.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)

Nemət Tahir,

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Dueldə ağır yaralanan böyük rus şairi A.S.Puşkin müayinədən sonra həkimdən soruşur:

- Mənə düzgün deyin, yaramın vəziyyəti necədir?

Həkim:

- Sizə deməliyəm ki, çox ağırdır.

Puşkin:

- Açığını deyin, öldürücüdürmü?

Həkim:

- Vəziyyəti olduğu kimi sizə deyəcəym, lakin bir qədər gözləməliyik, məsləhət üçün 2 nəfər həkim dəvət etmişəm, onların da rəyini bilməliyəm.

Həkimlərin müayinəsindən sonra Puşkin yenidən xahiş edir ki, ona vəziyyəti haqqında dəqiq məlumat versinlər, çünki təxirəsalınmaz işləri var. Vəziyyəti belə görən həkimlər böyük şairin arzusunun əleyhinə çıxa bilməyib, həqiqəti deməyə məcbur olurlar.

- Yaranız olduqca təhlükəli və ümidsizdir, sağalacağınıza demək olar ki, güman yoxdur.

Şair təşəkkür edir və onunla düzgün danışan həkimləri şərəfli, alicənab və vicdanlı insanlar kimi qiymətləndirir.

Dahi şairin ölümündən az qala 2 əsr bir vaxt keçməsinə baxmayaraq bu məsələdə həkimlərin düzgün hərəkət edib-etməmələri bu gün həkimlik, humanizm baxımından hələ də mübahisəlidir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

…Xəstəxanadadiaqnozunu özü bildi, ammaqətiyyənsınmadı. Onusarsıdanyalnızteatragedə bilməməsiidi.

Görkəmli aktyorumuz KamalXudaverdiyevdəndanışıram, o, 3 may 1938-ciildə Bakıdadoğulub. 1965-ci ildə ali təhsilini başa vuran Kamal Xudaverdiyev Akademik Milli Dram Teatrının baş rejissoru Tofiq Kazımovun təklifi ilə oktyabr ayının 1-də truppaya ştata götürülüb. Arada qısa fasiləni çıxmaqla yalnız Akademik teatrda işləyib.

Müxtəlif illərdə "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında "İstintaq davam edir" (Çingizov), "Ən vacib müsahibə" (Həsənov), "Dağlarda döyüş" (Rüstəmov), "Nəsimi" (Yusif), "Abşeron" (Əli), "Üzü küləyə" (kombinat müdiri), "Adanı özünlə apara bilməzsən" (ata), "Otel otağı" (alim), "Dədə Qorqud" (ata) filmlərində xaraktercə fərqli obrazlara çəkilib.

Kamal Ağahüseyn oğlu Xudaverdiyev teatr və kino yaradıcılığındakı səmərəli fəaliyyətinə görə 1 dekabr 1982-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti, 22 may 1991-ci ildə xalq artisti fəxri adları ilə təltif olunub. Prezident təqaüdçüsü olub.

Teatrda rolları

- Raul ("Orlean qızı" Fridrix Şiller)

- Fərman ("Yalan" Sabit Rəhman)

- Lətif ("Söz yarası" Qeybulla Rəsulov)

- Aslan ("Kəndçi qızı" Mirzə İbrahimov)

- Laert ("Hamlet" Vilyam Şekspir)

- İbad ("Almaz" Cəfər Cabbarlı)

- Aslan ("Kəndçi qızı", Mirzə İbrahimov)

- Otar ("Qəribə oğlan")

- Kamandar ("Bağlardan gələn səs")

- Kərim bəy ("Tənha iydə ağacı")

- Knyaz ("Xurşidbanu Natəvan", İlyas Əfəndiyev)

- Maqduf ("Maqbet", Vilyam Şekspir)

- Kral Lir ("Kral Lir", Vilyam Şekspir)

Filmoqrafiya

- Alov (film, 1979) — rol: Cəlal Qaşqay

- Apardı sellər Saranı (film, 1996)

- At ilinin birinci ayı (film, 1993)

- Atayevlər ailəsi (film, 1978) (İldırım)

- Bayramın Son Günü (Firuz)

- Birisigün, gecəyarısı... (film, 1981) — film səsləndirən: Pçelintsev (Yuozas Budraytis)

- Bizim qəribə taleyimiz (film, 2005)

- Dağıdılmış körpülər (film, 1996)

- Dağlarda döyüş (film, 1967) — rol: Baş leytenant Rəhimov

- De ki, məni sevirsən! (film, 1977) — film səsləndirən: Sürücü (Gümrah Rəhimov)

Oğlu Hüseyn Xudaverdiyev müsahibələrinin birində deyir:

"Atam sənəti çox yüksək tuturdu. Çox da şəxsiyyətli insan idi, çətinliklərlə yaşamışıq, amma heç vaxt heç kimdən özü, ailəsi üçün nə isə xahiş etməyib. Yalnız teatrın düşdüyü vəziyyət onu çox incidirdi. Təsəvvür edin ki, Moskvada xəstəxanada yatanda teatr üçün çox darıxırdı. Əməliyyat olunacağını biləndə isə həkimə sualı bir bu oldu ki, mən səhnəyə çıxa biləcəm? Həkim söylədi, hə, dedi, onda nə edirsiz edin.

Əməliyyatdan sonra səsini itirdi. Dedi, görürsən həkim məni aldatdı. Ağ ciyərində olan problemə görə ciyərin bir hissəsini kəsib götürdülər. Ondan əvvəl isə ürək fəaliyyətini artırmaq üçün ürəyini əməliyyat etmişdilər. Xəstəxanada diaqnozunu özü bildi, amma qətiyyən sınmadı. Onu sarsıdan yalnız teatra gedə bilməməsi idi. Sonra bir az düzələndə gedirdi.

Altı ay sonra müayinə olundu. Bu müayinədə ciyərində yenidən yaranan işartıları həkimlər tikiş yerləri kimi qəbul ediblər. Sonra da Moskva həkimi "artıq gecdir" dedi.

Sonuncu dəfə çox xəstə olsa da "Mesenat" tamaşasında oynayır. Tamaşaya yüksək qızdırma ilə gedir. Həmin gün həyat yoldaşına deyir ki, ola bilsin, bu, onun son tamaşasıdır…”

Aktyor 23 aprel 2008-ci ildə ürək çatımazlığından vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Onun təşəbbüsü ilə C. Puçininin "Madam Batterflyay", "Boqema", C. Rossininin "Sevilya bərbəri", F. Əmirovun "Sevil" (yeni redaktədə) operaları, Ü. Hacıbəylinin "Arşın mal alan", "O olmasın, bu olsun" operettaları səhnəyə qoyulub. Cavanşir Cəfərov 2000 və 2005-ci illərdə Türkiyə Respublikasında, 2001, 2003 və 2005-ci illərdə Rusiya Dövlət Akademik Böyük Teatrı və Sankt-Peterburqun Dövlət Akademik Mariin Teatrında keçirilən qastrol səfərlərində, 2007, 2008 və 2010-cu illərdə Almaniyada keçirilən opera sənəti festivallarında iştirak edib.

Cavanşir Cəfərov 23 aprel 1953-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1972-ci ildə Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi texnikumunu, 1977-ci ildə isə Rimski-Korsakov adına Sankt-Peterburq Dövlət Konservatoriyasının dirijorluq fakültəsini bitirib. Hələ gənc yaşlarından "cazibədar dirijor çubuğu", xora və daha sonra simfonik orkestrə rəhbərlik etmə imkanı Cavanşir Cəfərovu daim özünə çəkib.

Azərbaycan respublikasının əməkdar incəsənət xadimi, professor E. Novruzovun yetirməsi olan C. Cəfərov dirijor sənətini daha da dərindən öyrənmək üçün 1972-ci ildə Leninqrad (indiki Sankt-Peterburq) Dövlət Konservatoriyasında xor dirijorluğu ixtisası üzrə professor A. İ. Anisimovun sinfində təhsilini davam etdirməyi qərara alıb. Burada görkəmli rus xormeysterləri olan N. V. Şyolkov, Romanovski və K. A. Olxov da ona dərs deyiblər.

1979-cu ildə Bakıya qayıtdandan sonra Cavanşir Cəfərov, Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının direktoru Azər Rzayevin dəvətilə teatrın xormeysteri vəzifəsinə təyin olunur. Simfonik orkestrin dirijoru kimi ilk dəfə Cavanşir Cəfərov 1983-cü ildə Üzeyir Hacıbəylinin "Koroğlu" operasından üvertüranın və "Çənlibel" xorunun ifası ilə çıxış edib

1985-ci ildə Cavanşir Cəfərov Musiqili Komediya Teatrının dirijoru vəzifəsinə təyin olunub və 1990-cı ilə qədər baş dirijor vəzifəsini icra edib. C. Cəfərov teatrın səhnəsində Leqarın "Şən dul qadın", Ştrausun "Yarasa", R. Hacıyevin "Yol ayrıcı", "Mən evlənirəm, ana", E. Sabitoğlunun "Bir gün Bağdadda" və digər tamaşaları səhnəyə qoyub. Həmçinin bu dövr Rusiya şəhərlərinə çoxsaylı qastrol səfərləri ilə də seçilib.

1996-cı ilin yanvar ayından isə M. F. Axundov adına Opera və Balet Teatrının direktoru A. T. Məlikovun dəvətilə C. Cəfərov Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının baş dirijoru vəzifəsinə təyin olunur və bu vəzifədə bu günə kimi çalışır. Cavanşir Cəfərovun ilk dirijorluq etdiyi opera Üzeyir Hacıbəylinin "Leyli və Məcnun" operası, sonra Adanın "Jizel", Fikrət Əmirovun "1001 gecə" baletləri olub.

 1998-ci ildə C. Verdinin "Traviata" operasının premyerası baş tutmuş (solistlər başqa ölkələrdən dəvət olunub) və Cavanşir Cəfərov bu tamaşaya da uğurla dirijorluq edib. Cavanşir Cəfərov Əfrasiyab Bədəlbeylinin "Qız qalası", Aqşin Əlizadənin "Babək", "Qafqaza səyahət", Qara Qarayevin "Don Kixot", "İldırımlı yollarla" baletlərinin premyeralarını da həyata keçirib.

2001-ci ildə Moskvada Dövlət Böyük Opera və Balet Teatrında Q. Qarayevin iki baleti – "Leyli və Məcnun" və "Don Kixot" səhnəyə qoyulub. Böyük teatrın orkestrinə Cavanşir Cəfərov dirijorluq edib. 2003-cü ildə Moskvada onun rəhbərliyi altında F. Əmirovun "1001 gecə" baleti səhnəyə qoyulub. 2005-ci ildə Bakıda Polad Bülbüloğlunun "Eşq və ölüm" baleti səhnələşdirilib.

Həmin ilin dekabr ayında bu balet Moskva və Sankt-Peterburqda səhnəyə qoyulub. 2005-ci il həmçinin İstanbulda Ü. Hacıbəylinin "Leyli və Məcnun" operasının səhnələşdirilməsi ilə əlamətdar olub. Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin inkişafı və təbliğ edilməsi sahəsində xidmətlərinə görə 2000-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi, 2005-ci ildə Cavanşir Cəfərov Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti kimi fəxri adlarına layiq görülüb.

2018-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülüb. 2019-cu ildə Aranfilm Yaradıcılıq Mərkəzində Cavanşir Cəfərov haqqında "Danışan əllər" sənədli filmi çəkilib.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

-Bəs dəyərdimi bu qədər əziyyətə? Axı artistlərin maaşı həmişə qəpik-quruş olub?

Y.B. - Bilirsiniz, bizi heç kəs aldatmayıb. Bizə bəri başdan demişdilər ki, teatrda pul yoxdur. Demişdilər ki, böyük pullar qazanmaq istəyirsinizsə, başqa sahəyə gedin. Bizdən soruşanda ki, aclığa hazırsan, biz deyirdik: "Hə". Bizdən soruşanda ki, soyuğa hazırsan, biz yenə "hə" cavab verirdik.

-Axı bir insan ömrü üçün bu mənəvi işgəncələr lazım idimi?

N.B - Bu, işgəncə deyildi, bu, həyatın özü idi. Biz əsgərlərdən də tez geyinib soyunmağı öyrənməliydik. Əgər bizə damdan yerə yıxılmağı əmr etsəydilər, biz yalnız "Nə vaxt?" soruşardıq.

Bu, Yuri və Natalya Balıyevlərin müsahibəsindəndir.

Yuri Baliyev 23 aprel 1949-cu ildə Dağıstanda anadan olub. O, 1975-ci ildə F. Volkov adına Yaroslavl Teatr Məktəbinin aktyorluq fakültəsini bitirib. Həmin ildən Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrının aktyor truppasına qəbul edilən Yuri Baliyev ömrünün sonuna kimi taleyini bu sənət ocağı ilə bağlayıb. Tanınan sənətçi doğma teatrın səhnəsində və kinoda yaddaqalan, maraqlı, rəngarəng obrazlar qalereyası yaradıb.

Onun böyük ustalıqla ifa etdiyi Qraf Qloster (U. Şekspir "Kral Lir"), Roqojin (F. Dostoyevski "Əbləh"), Şamrayev, Smirnov (A. Çexov "Qağayı", "Ayı"), Kapitan Bernardo (L.de Veqa "Nə yardan doyur, nə əldən qoyur"), Koşon (J. Anuy "Torağay"), Semyon (İ. Babel "Qürub"), Marko (A. Miller "Körpüdən mənzərə"), Bertye (F. Brukner "I Napoleon"), Çingizxan (M. Şaxanov "Çingizxanın sirri") və başqa obrazlar teatr tarixinin parlaq səhifələrini təşkil edir.

Yuri Baliyev bundan başqa bir neçə filmlərdə çəkilib. "Ovsunçu", "Babək", "Salandar", "Tehran-43" və s. kimi filmlərdə aktyor maraqlı, yadda qalan rollar oynayıb. 1991-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti, 2000-ci ildə isə Xalq artisti fəxri adlarına layiq görülüb. 2006-cı ildən Prezident təqaüdçüsü olub.

Filmoqrafiya

1. Babək

2. Nigarançılıq

3. Küçələrə su səpmişəm

4. Arxada qalmış gələcək

5. "Moskva - Bakı" qatarı

6. Qafqaz

7. Qala

8. Yaddaş

9. Aktrisa

10. Qanlı Yanvar

Əsl aktyor məktəbi keçmiş cütlüyün - Səməd Vurğun adına Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrının aktyoru, xalq artisti Yuri Baliyev və onun ömür-gün yoldaşı, əməkdar artist Natalya Baliyevanın tələbəlik illəri heç də şirin olmayıb. Özlərini böyük sənətə hazırlayarkən çox çalışmalı olublar. Bir şey də aydınlaşdı ki, hər kəs öz sahəsində onların keçdiyi məktəbi keçsəydi, sıravi aktyor yox, sözün gerçək mənasında peşəkar olardı. Sənətə münasibətlərini isə müsahibələrində ortaya qoyublar hər zaman.

-Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrına necə gəldiniz?

N.B. - Bizim teatra gəlişimiz lazımi vaxtda və saatda baş tutdu. Biz teatra gələn yeni nəslin nümayəndələriyik. Və mənim bugünkü teatra gələn nəslə yazığım gəlir, çünki onların lazım olan "alətləri" yoxdur. Əlbəttə ki, mən doğru diksiyanı və səhnə hərəkətlərini nəzərdə tuturam. Onlar rollara doğru yanaşmalıdırlar. Bu gün mən gənclərə dərs deyirəm və əfsus ki, bir çox gənclərimiz bataqlıq üstündə oturublar və ordan necə çıxacaqlarını bilmirlər…

Yuri 27 mart 2018-ci ildə uzun sürən ağır xəstəlikdən sonra vəfat edib. Aktyorla vida mərasimi Müqəddəs Mürdaşıyan Zənənlər Kafedralında keçirilib, İkinci Fəxri xiyabanda dəfn olunub.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)

Fatimə Məmmədova,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Avstraliyanın Sidney şəhərində ərəblərin Əl-Əhvaz bölgəsinin işğalının 101-ci ildönümünə həsr olunmuş mərasim keçirilib. “Ədəbiyyat və İncəsənət” portalına   Avstraliya Azərbaycan Assosiyasından verilən məlumata görə, Güney Azərbaycan Demokratik Türk Birliyinin Beynəlxalq Əlaqələr Departamentinin (GADTB) sədri Mikayıl Oyta da rəsmi dəvətlə iştirak edib.

O, çıxışında Əl-Əhvaz ərəbləri ilə Cənubi Azərbaycan türklərinin ortaq problemlər və məqsədlər ətrafında birləşdiyini bildirib. Oyta qeyd edib ki, müxtəlif xalqların yaşadığı İran ərazisində uzun illərdir dil, mədəniyyət və sosial hüquqlarla bağlı çətinliklər mövcuddur.

“Bu gün biz təkcə bir tarixi xatırlamırıq, eyni zamanda hələ də davam edən problemləri diqqətə çatdırırıq”, –  o vurğulayıb.

Çıxışda həmçinin qeyd olunub ki, bölgədə yaşayan xalqlar öz kimliklərini qorumağa çalışır və hüquqlarının təmin olunmasını tələb edirlər.

Sonda Mikayıl Oyta Əl-Əhvaz və digər xalqların gələcəkdə öz hüquqlarına nail olacağına inamını ifadə edib.

Vurğulamaq yerinə düşər ki, mərasimdə müxtəlif ölkələrdən nümayəndələr iştirak edərək regional məsələlər və xalqların hüquqları ilə bağlı müzakirələr aparıblar.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.04.2026)