“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Ulduz” jurnalı ilə birgə Biri ikisində layihəsində sizlərə filologiya elmləri doktoru Pərvanə Məmmədlinin Güney Azərbaycan ədəbiyyatı barədə yazıları təqdim edilir.

Pərvanə Məmmədli

Hüseyn Məhəmmədzadə Sədiq Düzgün (1945) – alim, publisist, şair, türkoloq

Hüseyn Məhəmmədzadə Sədiqin (Düzgün) İranda klassik Azərbaycan ədəbiyyatının, xalqa məxsus qədim türk abidələrinin araşdırılıb təbliğ olunmasında və ana dilinin qorunmasında misiliz xidmətləri olmuşdur. Onun geniş elmi axtarışları, klassik ədəbiyyatın tədqiqinə yönəlmiş zəhməti, şeir yaradıcılığı, tərcümələri və ictimai fəaliyyəti bütöv bir dövrün ədəbi-mədəni mənzərəsini ifadə edirdi və Güney Azərbaycan aydınlarının son mogikanlarından idi.

1965-ci ildə Səməd Behrəngi ilə tanışlığı H.M.Sədiqin dünyagörüşündə, taleyində xüsusi rol oynayır. O, Səməd Behrəngi, Əlirza Habdil Oxtay, Behruz Dehqani, Behruz Dövlətabadi və Məftun Əmini kimi ədəbi simalarla birlikdə Təbrizdə türkcə mətbu orqanı nəşr etmək qərarına gəlir və ilk dəfə olaraq “Adına” dərgisini həm türk, həm də fars dilində çap edirlər.

Sədiq elmi tənqid sahəsində də ilk addımlarını həmin illərdə atmışdır. Behrəngi özünə “Qaranquş” təxəllüsünü götürdüyü kimi, Sədiq də “Düzgün” imzasını seçmişdir.

O, müxtəlif dövrlərdə siyasi, ədəbi və ictimai fəaliyyətlə məşğul olub. 1979-cu il inqilabından sonra müxtəlif ədəbi nəşrlərin, o cümlədən Azərbaycan türkcəsində buraxılan “Yoldaş”, “Yeni Yol”, “İnqilab yolunda”, “Qardaşlıq” “Bületen” və “Səhənd”  dərgisinin baş redaktoru olur. İnqilabın ilk illərindən sonra ağır siyasi başqılar nəticəsində Hüseyn Düzgün siyasi fəaliyyətini dayandırıb ədəbi-mədəni işlərlə məşğul olur.

         Tehran və İstanbul Universitetlərində ali təhsilə yiyələnib  doktorluq dərəcəsi alır.

         Hüseyn Düzgün gənc yaşlarından şeir yazmağa başlamışdır. “Mitra mələyi və Mehrəgan düyünü” adlı ilk məqaləsi 1344 (1965)-cü ildə  Təbrizdə Maarif  idarəsınin  aylıq dərgisində nəşr olunmuşdu.

Tələbəlik illərində uşaqlar üçün yazdığı “Türk əkizləri”, “Çil Maydan”, “Qara at”, “İran əkizləri” kitabları, ədəbiyyat, folklor və teatr tarixinə dair araşdırmaları xüsusi diqqətə layiqdir. Onun “Azərbaycan xalq poeziyasında tülkü və keçəl nağılları”, “Mirzə Ağa Təbrizi teatrı”, “Arzu-Qəmbər”, “Azərbaycan tarixi və aşıqları” əsərləri folklorşünaslıq və teatrşünaslıq elminin mühüm nümunələridir.

          Hüseyn Düzgün təkcə böyük əsərləri ilə deyil, həm də “lövhə” adlandırdığı kiçik şeir kitabları ilə oxucu yaddaşında qalır. “Bakı lövhələri”, “Kənd lövhələri”, “Qaşqay lövhələri”, “Zəncan lövhələri”, “Ərdəbil lövhələri”, “Təbriz lövhələri”, “Hələb lövhələri” həm poetik, həm də etnoqrafik dəyərə malikdir. Bu toplular səyahət təəssüratları, xalq həyatının canlı mənzərələri, milli kimlik duyğuları ilə zəngindir.

Hüseyn Düzgünün lirikası  həm poetik, həm də publisistik gücə malikdir: bir tərəfdən lirizmi, digər tərəfdən milli dirənişi daşıyır.

Şair əsl tarixi yazılmamış bir həqiqətin nisgilini çəkir. Bu, poetik duyğulanma deyil, həm də ictimai və milli ağrıların poetik ifadəsidir. Yad qüvvələrin hiyləsi, məkri və xəyanət nəticəsində milli varlığı əlindən alınmış xalqın səsini misralara çevirir:

Sənin tarixini kimsə yazmadı,

Ürəyim ucunda nisgilin qaldı.

Yad hiylə eylədi, yad məkr qıldı,

Müqəddəs ruhunu əlimdən aldı.

H.Düzgün ”Təbriz lövhələri”ndə Təbrizi milli yaddaşın, müqavimətin, azadlıq arzularının simvolu kimi təqdim edir. Babəkin adı ilə birlikdə Təbrizi tarixi qəhrəmanlıq ənənəsinin davamı kimi göstərir:

Mən səndə tapmışam Babək inadın,

Bahar günlərinin qoxusun, dadın!

Çıxmaz xatırımdan heç zaman adın,

Müqəddəs arzulu Təbrizim mənim!”

Hüseyn Düzgün Azrbaycanın görkəmli klassikləri M.Füzuli, İ.Nəsimi, eləcə də Şah İsmayil Xətai, Şeyx Səfi əsərlərini araşdırmaqla kifayətlənmir, onlara lirik parçalar da ithaf edir.

Hüseyn Düzgün yaradıcılığı  ilə bağlı Hüseyn Kərimi, Bəhruz İmani, Sədyar Eloğlu, Nəcmət Misgəri, Rza Həmraz, Davər Ərdəbili, Hüseyn Güneyli, Murtuza Məcidfər, Mohammad Halim Yarqin, Pərvanə Məmmədli, Səadət Kərimi və başqaları yazılarında dəyərli fikirlər bildirmişlər.

Ən mühüm araşdırmaları sırasına Şeyx Səfiəddin Ərdəbilinin “Qara məcmuə”, Əhməd Kəsrəvinin “Azəri” nəzəriyyəsinin rədd edilməsi, “Dədə Qorqud” risaləsinin kəşfi, yenidən oxunması, yenidən yazılması və tərcüməsi, (kitabda qeyd olunan səbəblərə görə H.Düzgün bu risaləyə “Təbriz rəcəzləri” adını verib) Mirzə Mehdi Əstrabadinin üç cilddə türk-fars dili lüğətinin – “Sanqlax”ın nəşri və tərcüməsi, “Mahmud Kaşqari”nin “Divan-luğətit-türk” əsərinin fars dilinə tərcüməsi, nəşri, İranda Məhəmməd Füzulinin bütün əsərlərinin redaktəsi, nəzərdən keçirilməsi, nəşri və tərcüməsi daxildir. Bu, türkologiyada mühüm hadisə sayıla bilər.

         Hüseyn Məhəmmədzadə Sədiq Düzgünün geniş elmi axtarışları, klassik ədəbiyyatın tədqiqinə yönəlmiş zəhməti, şeir yaradıcılığı, tərcümələri və ictimai fəaliyyəti bütöv bir dövrün ədəbi-mədəni mənzərəsini ifadə edir. Əsas elmi yaradıcılığının böyük hissəsi Azərbaycan və Şərq klassiklərinin şeirlərinin təhlilinə həsr olunmuş, bu istiqamətdə yazdığı monoqrafiyalar, məqalələr və risalələr ədəbiyyatşünaslığımızda mühüm mərhələ təşkil edir. O, Nizami, Xaqani, Mövlana, Şeyx Səfiəddin Ərdəbili, İmadəddin Nəsimi, Şah İsmayıl Xətai, Məhəmməd Füzuli, Qövsi Təbrizi, Saib Təbrizi, Nəbati, Molla Pənah Vaqif, Mirzə Şəfi Vazeh, Mirzə Məhəmmədbəqir Xalxali, Məhəmmədəli Hidəci, Zəfər Ərdəbili, Məsihi Təbrizi, Bahar Şirvani, Əbülhəsən Raci, Səməd Vurğun, Rəsul Rza, Həbib Sahir və Məhəmmədhüseyn Şəhriyar və başqa böyük şairlərin yaradıcılığını tədqiq etmişdir. Onun araşdırmalarında yalnız poetik mətnlərin təhlili deyil, həm də milli-mədəni nəticələrin çıxarılması əsas prinsip olmuşdur. Çünki XX əsr Azərbaycan ictimai fikri poeziyanı ən güclü ədəbi və ictimai ifadə vasitəsi saymış, məhz şeir formasında yazılmış əsərlər üzərində öz nəzəri mülahizələrini qurmuşdur.

Alim ölməz şairimiz Füzulinin türkcə “Divan”ını hazırlayarkən 18 təzkirəni, 13 elmi əsəri, şeirlərinin beş divanının çap nüsxələrini və müxtəlif əlyazmaları diqqətlə araşdırmışdır. Bu zaman o, dörd tənqidi və səkkiz əlyazma nüsxəsinə əsaslanmış, bəzi əlyazmaları kəlmə-kəlmə tutuşduraraq mövcud mətni bir neçə çap və xətti nüsxələrlə müqayisə etmişdir.

Düzgün həm tənqidçi, həm də mətnşünas kimi klassik irsin qorunub gələcək nəsillərə ötürülməsində mühüm rol oynamışdır.

Müəllif həm də tərcüməçi kimi diqqət çəkmişdir. Xüsusilə “Divani Lüğət-it-türk”ün farscaya çevrilməsi, geniş müqəddimə və elmi izahlarla təqdim edilməsi onun dilçilik və mətnşünaslıq sahəsindəki bacarığının göstəricisidir. Habelə Nəsiminin “Məqələtül-həqayiq” əsərinin araşdırılması, ərəb, fars və türk mənbələrinə əsaslanan şərhi ədəbiyyat tariximiz üçün mühüm elmi nailiyyət sayılmalıdır.

H.Düzgün ana dilində təhsillə bağlı bir nəticə əldə olunmayacağını bilib bunun alternativini axtarmağa başlamışdı. Bu işi ana dilində dərgi çıxartmaqla (“Yoldaş” “İnqilab yolunda”, “Yeni yol” və s. ), dil kursları təşkil etməklə, milli mədəniyyət, ədəbiyyat, dil və tarix ilə bağlı elmi yazılar yazmaqla üzərinə götürmüşdü.

Tehranda və başqa şəhərlərdə türk dili kursları açmaqla bir çox gənc və yeniyetmələrin ana dilini mənimsəməsinə böyük əmək sərf etmişdi.

         Dilçilik, orfoqrafiya haqqında keçirilən müxtəlif elmi seminarlar, türk dili kursları və İran türklərinin tarixi haqqında universitetlərdə təşkil olunan dərslər, tələbə toplantıları və elmi-mədəni təşkilatların qurulması üçün təşəbbüs etmək Hüseyn Düzgün kimi ziyalıların mədəni fəaliyyəti sırasında idi.

         H. Düzgün  ümumilikdə türk dili və ədəbiyyatı ilə bağlı müxtəlif mövzularda 300-dən artıq  kitab nəşr etdirib.  Azərbaycanın onlarla klassik şairinin əsərlərini işləyib nəşr edən Hüseyn Düzgün yarım əsrə yaxın fəaliyyəti ilə Azərbaycan ədəbiyyatında həm alim, tərcüməçi, həm də şair olaraq silinməz iz qoymuşdur. Onun araşdırmaları klassik irsin müasir oxucuya təqdimində mühüm rol oynamış, poeziyası isə milli kimlik və azadlıq duyğularının ifadəsinə çevrilmişdir.

Hüseyn Düzgün 25 avqust 2022-ci ildə həyata göz yummuş, Təbriz şəhərinin "Vadi rəhmət" qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)

Pünhan İsmayıllının 60 illiyinə

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Deyir ki:- “Yaxşı natiq beş dəqiqədən artıq danışmamalıdır. Demək istədiklərini uzun-uzadı yox, yığcam, məzmunlu şəkildə ifadə etməyi bacarmalıdır. O ki qaldı toya, mən özüm toyun açılışında dəqiqə yarımdan çox danışmıram. Elə vaxtlar olur ki, cəmi 30 saniyə danışıram. Çünki çox danışanda camaat yorulub qulaq asmır. Sağlıqlar arası isə cəmi bir dəqiqə kifayyət edir. Əvvəllər toy qırx gün olurdu, vaxt geniş idi. Qısaldı, azaldı, gəldi oldu cəmi dörd saat. İndi tamada məclisin rejissorluğunu elə etməlidir ki, həm toy yiyəsi razı qalsın, həm qonaqlar bezməsinlər, həm də məclis maraqlı keçsin...”

Həftənin dördüncü- cümə axşamı günündə dünyaya gəlib. Həmin gün doğulanlar adətən cəmiyyətdə seçilən, nüfuzlu, hörmət qazanan, güclü intuisiyaya malik şəxsiyyətlər kimi xarakterizə olunurlar. Onlar inadcıl, məqsədyönlü adamlar olsalar da, münaqişələrdən qaçmağa çalışırlar. Cümə axşamının insanlarında güclü intuisiya və görücülük qabbiliyyəti də olur. Bu qabiliyyət onları hərdən qorxudur. Lakin qorxmağına dəyməz, bu onlara İlahidən verilən, fitrətdən gələn bir ərmağandır...

Bəli, bu dəfə sizə el şənliklərinin mahir aparıcısı, məşhur bədii qiraətçi, ölkədə Pünhan İsmayıllı kimi tanınan İsayev Pünhan Baba oğlundan söhbət açmaq istəyirəm. Axı aprelin 14-ü onun 60 yaşı tamam oldu, yubileyi idi. Amma gəlin əvvəlcə onun həyat yoluna işıq tutaq. O, 14 aprel 1966-cı ildə İsmayıllı rayonunun Qalınçaq kəndində dünyaya gəlib. 1990-cı ildən Azərbaycan Respublikası Dövlət neft Şirkətinin mədəniyyət evində aparıcı vəzifəsində çalışır. Azərbaycanda və xaricdə mədəni-kütləvi tədbirlərin mahir aparıcısıdır. Məmməd Araz, Bəxtiyar Vahabzadə, Musa Yaqub, Zəlimxan Yaqub, Ramiz Rövşən, Baba Vəziroğlu və başqa şairlərin, eyni zamanda aşıq poeziyasının danışan dili kimi tanınır. Azərbaycan aşıq və şairlərinin poeziya incilərindən ibarət 36 musiqi albomunun və milli adət-ənənələrdən bəhs edən 400 səhifəlik ensiklopediya kitabının müəllififdir. Müxtəlif vaxtlarda "Qızıl Buta", "Qızıl mikrofon", "Uğur zirvəsi", "Persona", "İlin ən populyar söz xiridarı" mükafatlarına layiq görülüb. 2021-ci ildə isə "Tərəqqi" medlı ilə təltif olunub...

“Azərbaycan” qəzetində məsul katibin müavini vəzifəsində çalışan jurnalist, şair, publisist Daşdəmir Əjdəroğlu onu belə xarakterizə edir: “O, Azərbaycan ədəbi və mədəni mühitində özünəməxsus dəsti-xətti ilə seçilən sənət adamıdır. Zəngin nitq mədəniyyəti, poetik duyumu və səhnə ustalığı ilə geniş tamaşaçı auditoriyasının diqqətini cəlb edə bilib. Pünhan İsmayıllı xeyli vaxtdır ki, xalqın ədəbi-mədəni yaddaşını sədaqətlə yaşadır, milli poeziyanı və klassik irsi yeni nəslə həvəslə çatdırır və sevdirir, sözün sehri ilə insan qəlbini fəth edir. Kənardan diqqət kəsilən kəs deyə bilər ki- nə olsun, şairlərin yazdıqlarını səsləndirir də. Amma belə deyil. O, təkcə səsləndirmir, eyni zamanda şeiri ruhən yaşayır, yaşadır, onu hiss etdirir və sevdirir. Mükəmməl bədii qiraət ustası kimi səhnədə, iştirak etdiyi məclisdə səsləndirdiyi hər bir bənd, hər bir misra ilə dinləyicinin qəlbini ovsunlayır...”

...Müstəqil qərar verməyi xoşlayır. Onu fikrindən döndərmək, cilovlamaq çox çətindir. Təzyiqə və şiddətə nifrəti var. Ömrünün sonuna qədər azad yaşamaq üçün əlindən gələni edir. Başqalarının həyatına qarışmaqdan xoşu gəlmir. Emosional tərəfi güclü olsa da, öz üzərində nəzarəti heç vaxt itirmir. Təvazökar, çalışqan və ədalətlidir. Qaydalar qoymağı xoşlasa da, amma özü bu qaydalara əməl etməyi sevmir. Onda rəqabət ruhu çox inkişaf edib, həmkarları ilə yarışmağı, birinci olmağı xoşlayır. Yalanı sevmir, necə deyərlər, haqqın tərəfdarıdır...

“Mən əvvəlcədən toy sahibi ilə danışıb qonorarımı alıram. Toyun gedişatında kimsə məni, 5-10 manat pul vermək üçün, çağıranda heç vaxt yaxınlaşmıram. Ümumiyyətlə, bu məqsədlə masalara getməyi özümə sığışdırmıram. Toylara aparıcı kimi çox dəvət olunuram. Elə toylarım var ki, yarım saatlıq olur. Məsələn, Elnarə Abdullayeva, Cabir Abdullayev, Könül Xasıyeva ilə toylara gedəndə, tarın müşayiətiylə şeirlər, qəzəllər söyləyirəm. Bəzən də məni toyun açılışına bir saatlıq dəvət edirlər. Bəylə gəlin maşından düşən ərəfədə şeirlə onları “bəzəyirəm”, vəsf edirəm. Onlar zala daxil olanda alqışlar qopur, şərbət stolu qurulur və toyun açılışını edirəm, valideynlər xeyir-dua verəndən sonra isə çıxıb gedirəm...”- söyləyir.

Söhbətimi “Ədalət və həqiqət” qəzetinin, eləcə də “Turaz.tv” saytının təsisçisi və baş redaktoru Cəmil Zəbhullaoğlunun sözləri ilə bitirmək istəyirəm: “Bədii qiraət ustası, televiziyamızın, eləcə də el məclislərimizin yaraşığı Pünhan İsmayıllı Allah verən ömrü şərəflə yaşayıb. Şərəfi qoruya-qoruya yaşamaq, şərəflə yaşamaq hər adama qismət olmur. Pünhan müəllim xalqını sevib, mədəniyyətini sevib və dövlətini sevib. Vurğunu olduğu müqəddəs vətəninin pərvanəsinə çevrilib. Ünvanına nə qədər gözəl sözlər söyləsək də, onun aydan arı, sudan duru, torpağın təkindən büllur bulaq kimi qaynayan yaradıcılığı və sənəti deyilən sözlərdən yüksəkdə duracaq. Bax, budur Pünhan İsmayıllı möcüzəsi!..”

...Deyilənlərə görə, bir padişah səhər yuxudan oyanan kimi göstəriş verir ki, məmləkətin ən savadlı münəccimlərini qəbuluna çağırsınlar. Çox keçmir ki, iki yaşlı münəccim padişahın hüzurunda olur. Və padişah dillənir: “Bu gecə yuxuda gördüm ki, dişlərimin hamısı tökülüb. Bunu nəyə işarə olduğunu yozun!” Bir neçə dəqiqədən sonra münəccimlərdən biri irəli keçib ehtiramla söyləyir: “Qibleyi aləm, bu o deməkdir ki, bütün qohum-əqrabanız öləcək və siz sağ qalacaqsınız.” Bunu eşidən padişah əsəbləşib göstəriş verir ki, həmin münəccimə səksən şallaq vurulsun. Bu vaxt ikinci münəccim qabağa çıxıb, dillənir: “Qibleyi aləm, həmkarım sizə demək istəyirdi ki, siz bütün qohumlarınızdan çox yaşayacaqsınız.” Padişahın gözləri gülür və üzünü vəzirinə tutub, göstəriş verir ki: “Buna isə yüz dirhəm qızıl verin!” Vəzir padişaha yaxınlaşıb söruşur: “Padişah sağ olsun, bu münəccimlərin hər ikisi də eyni həqiqəti söylədilər. Niyə birinə cəza, birinə isə mükafat verirsiniz?” Padişah cavabında nə desə yaxşıdır: “Bəli, onların hər ikisi eyni həqiqəti söylədilər. Biri fikirlərini çox kobud, digəri isə çox yumşaq şəkildə ifadə etdi. Gərək həqiqəti də yumşaq deməyi bacarasan...”

...Bəli, aprelin 14-ü 60 yaşını qeyd etmiş bədii qiraət ustası, toy məclislərinin mahir aparıcısı Pünhan İsmayıllı hər bir sözün yerini dəqiq bilən insanlardandır. Onu yubileyi münasibətilə təbrik edir, möhkəm can sağlığı arzulayırıq!..

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)

Ülviyyə Əbülfəzqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

 “Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının media dəstəyi ilə Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun  Bakı Şəhəri Üzrə Təhsil İdarəsi ilə birgə keçirdiyi “Bir direktor, bir şagird” adlı layihəsinin məqsədi nümunəvi məktəblərimizi, istedadlı şagirdlərimizi üzə çıxarmaq, onların ədəbiyyata olan marağına diqqət yönəltməkdir.

Hazırda təqdimatda 32 nömrəli tam orta məktəbdir.

DİREKTOR:

Sevda Əli qızı Abdullayeva 3 aprel 1962-ci ildə Yevlax şəhərində anadan olmuşdur. 1979-cı ildə Yevlax şəhər 3 saylı orta məktəbini bitirmişdir. 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət Dillər Universitetinin ingilis dili fakültəsinə daxil olmuş, 1989-cu ildə həmin universiteti bitirmişdir. Təyinatla Cəlilabad rayonu Hasıllı kənd məktəbinə ingilis dili müəllimi təyin olunmuşdur. 1998-ci ildən Bakı şəhəri Nizami rayonu M.Rüstəmov adına 32 nömrəli tam orta məktəbə ingilis dili müəllimi işləmişdir. 2002-ci ildən təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini, 24 yanvar 2003-cü ildən isə həmin məktəbə direktor təyin edilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1 sentyabr 2009-cu il tarixli sərəncamı ilə 2008-2009-cu il tədris ilində işlədiyi müəssisə "Ən yaxşı ümumtəhsil məktəbi" müsabiqəsinin qalibi olmuşdur.

Azərbaycan Respublikası təhsil nazirinin 3 oktyabr 2011-ci il tarixli qərarı ilə Azərbaycan Respublikasının Qabaqcıl Təhsil İşçisi Döş nişanı ilə təltif edilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1 oktyabr 2012-ci il tarixli sərəncamı ilə "Əməkdar müəllim" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin 11 sentyabr 2015-ci il tarixli sərəncamı ilə rəhbəri olduğu məktəb buraxılış imtahanlarının nəticələrinə əsasən yüksək nailiyyət əldə etdiyi üçün Fəxri Fərmanla təltif olunmuşdur.

2015-ci ildə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi və Qafqaz Universitetinin birgə təşkil etdiyi "Məktəb direktorlarının hazırlığı" təlim kursunu müvəffəqiyyətlə bitirərək sertifikat almışdır.

31.08.2015- 9.09.2015-ci il tarixlərində Parisin Sorbon Universitetinin müəllimlərinin iştirakı ilə Quba şəhərində "Liderlik, şagird sağlamlığının qorunması, vaxtın idarə olunması, təqdimat və bacarıqların inkişafı" mövzusunda keçirilmiş kursda iştirak etmiş və sertifikat almışdır.

14.11.2015-19.11.2015-ci il tarixində Birləşmiş Ərəb Əmirliyinin Abu-Dabi şəhərində təşkil edilmiş "Yeni məktəb yaradılması" adlı, 22.02.2016-26.02.2016-cı il tarixində isə İngiltərənin London şəhərində "İngilis dilini öyrənək" adlı kursları bitirmişdir.

2016-cı ilin may ayında Azərbaycan Müəllim İnkişafı Mərkəzi tərəfindən təşkil edilmiş "Direktorlar üçün strateji planlaşma" modulunu müvəffəqiyyətlə bitirərək sertifikat almışdır.

ŞAGİRD:

Bayramlı Banu Murad qızı 16.09.2014-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. 2020-ci ildə Bakı şəhəri Nizami rayonu M.Rüstəmov adına 32 nömrəli tam orta məktəbin 1-ci sinfinə qəbul olmuşdur. Hal-hazırda həmin məktəbin 6-cı sinfində təhsilini davam etdirir.

Əlaçıdır, bədii əsərlər oxumağı, araşdırma aparmağı çox sevir.

Gələcəkdə hansı peşəyə yiyələnməyindən asılı olmayaraq, Vətənə layiqincə xidmət etmək arzusundadır.

ESSE:

Gələcəyimizi yazan insan

Müəllimlik ən müqəddəs, eyni zamanda ən çətin peşədir. Müəllim sadəcə dərs keçən bir insan deyil, o bizim gələcəyimizi quran memardır.

Müəllim bizə ilk növbədə oxumağı və yazmağı öyrədir. Lakin onun bizə verdiyi biliklər bununla bitmir. O bizə dürüst olmağı, Vətənimizi sevməyi və insanlara hörmətlə yanaşmağı öyrədir. Biz şagirdlər hər zaman müəllimlərimizi özümüzə nümunə olaraq görürük.

Qazandığımız hər bir uğurun arxasında müəllimlərimizin əməyi var. Onlar bizim uğurlarımızı görüb ən az bizim qədər sevinirlər. Müəllimlərimizin əməyi sayəsində savadlı həkimlər, mühəndislər, alimlər və digər peşə sahibləri yetişərək dövlətimizə xidmət edirlər.

Müəllim haqqında bir çox əsərlər yazılmış, müdrik fikirlər söylənilmişdir. Ancaq nə qədər yazılsa da, deyilsə də, müəllim əməyinin qarşılığında bunlar azdır.

Sonda demək istəyirəm ki, müəllimlərimizin haqqı ödənilməzdir. Onlar ən yüksək hörmətə və sevgiyə layiqdirlər.

Dünyada elə bir zirvə varmıdır,

Sənin fəth etdiyin zirvədən uca?

Mən necə yığım ki, etdiklərini

Müəllim adına sığsın qısaca?

    (Zaur İlhamoğlu)

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)

Nemət Tahir,

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Dünyanın ən böyük və ən bahalı şəxsi evi hind milyarderi Mukeş Ambaninə məxsusdur. Ambaninin Mumbaydakı 27 mərtəbəli "Antilia" adlanan göydələn evi “Forbes” juralında “Dünyanın ən bahalı milyarder evləri” siyahısına başçılıq edir. Bina öz adını Atlantik okeanındakı mifik Antilia adasının şərəfinə almışdır.

Tarixinin ən bahalı evi sayılan binanın inşaasına 2008-ci ildə başlansa da, tikinti işləri 2010-cu ilin sonlarında başa çatıb. Hazırda bina 2 milyard ABŞ dollarına qədər qiymətləndirilir.

Bina istənilən təbii və texnogen fəlakətlərə tab gətirmək üçün nəzərdə tutulub. Antilia Rixter şkalası üzrə 8 ballıq zəlzələyə və güclü partlayışlara tab gətirə bilir.

Poladdan və şüşədən ibarət olan binada gimnastika salonu, rəqs studiyası, üzmə hovuzu, 50 nəfərlik kino və bir bal zalları var. Ümumi sahəsi 37 min kvadratmetrə çatan və 173 metr hündürlüyü olan binada 9 lift, 160 avtomobil tutumlu avtopark və 3 vertolyot meydanı yerləşir. Binada 600 qulluqçu işləyir.

Mukeş Ambani müsahibələrinin birində deyib: “Mənim bəziləri kimi dünyada 30 və ya 40 yox, yalnız bir evim var”...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)

Fatimə Məmmədova,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

“Bu gəmini Allah belə batıra bilməz” deyə səsləndirilən o möhtəşəm Titanik, cəmi bir səfərdə tarixə batdı.

Bu gün də maraqla izlədiyimiz, haqqında filmlər çəkilən, səhnələrdə canlandırılan Titanik hadisəsi təkcə bir gəminin deyil, insan ümidlərinin, xəyallarının və gözləntilərinin də faciəvi sonluğunu simvolizə edir.

O dövrdə bu nəhəng gəmidə olan insanlar yeni həyata, yeni ölkəyə, daha yaxşı gələcəyə doğru yola çıxmışdılar. Onları limanlarda gözləyən ailələr, yaxınlar, yeni başlanğıclar vardı. Amma heç kim bilmirdi ki, bu yolun sonu bir gəliş deyil, geri dönüşü olmayan bir batış olacaq. Bəlkə də həmin anlarda gəminin göyərtəsində gəzən insanlar gələcəklərinə dair xəyallar qurur, çatacaqları yerlərdə onları gözləyən həyatları təsəvvür edirdilər. Lakin həyat bəzən ən böyük gözləntiləri bir anda susdurur. Titanik də məhz belə bir anın adı oldu.

1912-ci ilin 15 aprel gecəsi bəşər tarixinin ən böyük dəniz faciələrindən biri baş verdi – dünyanın “batmaz” hesab olunan gəmisi Titanik Atlantik okeanının soyuq sularına qərq oldu. Bu gün, 2026-cı ilin 15 aprel tarixində həmin hadisədən düz 114 il keçir. Aradan bir əsrdən artıq vaxt ötsə də, Titanik faciəsi hələ də həm tarixi dərs, həm də insan talelərinin acı simvolu kimi yaddaşlarda yaşayır. O dövrün texnologiya möcüzəsi sayılan bu nəhəng sərnişin gəmisi 1912-ci il aprelin 10-da İngiltərənin Souzampton limanından ABŞ-nin Nyu-York şəhərinə doğru ilk və son səfərinə çıxmışdı. Gəmidə müxtəlif sosial təbəqələrdən olan 2200-dən çox insan – zəngin iş adamları, mühacir ailələr, ekipaj üzvləri və xidmət heyəti var idi. Lakin səfərin dördüncü gecəsi, 14 aprel saat 23:40 radələrində gəmi Şimali Atlantikdə aysberqlə toqquşdu və cəmi 2 saat 40 dəqiqə ərzində – 15 aprel saat 02:20-də tamamilə batdı. Rəsmi məlumatlara görə, bu faciə nəticəsində 1500-dən çox insan həyatını itirdi. Hadisənin ən dramatik tərəflərindən biri isə xilasetmə qayıqlarının sayının kifayət etməməsi və bir çox qayığın tam dolmadan suya endirilməsi idi. Titanikin batmasına səbəb olan amillər arasında yüksək sürətlə hərəkət etməsi, aysberq xəbərdarlıqlarının tam ciddiyə alınmaması, texniki qərarların gecikməsi və ümumilikdə təhlükəsizlik standartlarının yetərsizliyi xüsusi qeyd olunur. O dövrdə gəminin “batmaz” olduğu ilə bağlı yaranmış həddindən artıq inam həm ekipajda, həm də sərnişinlərdə müəyyən arxayınlıq yaratmışdı. Hətta bu gəmi haqqında “bu gəmini Allah belə batıra bilməz” kimi iddialı ifadələrin işlədildiyi də qeyd olunur ki, bu da insanın texnologiyaya həddindən artıq güvəninin necə faciəvi nəticələrə gətirib çıxara biləcəyini açıq şəkildə göstərir. Bu faciəni düşünərkən bəzən insanın ağlına yalnız statistik rəqəmlər deyil, eyni zamanda o anların psixoloji ağırlığı da gəlir.

 Xüsusilə də kapitanın son anları – gəminin su ilə dolduğunu gördüyü, artıq heç nə edə bilmədiyini anladığı o məqamlar... Filmlərdə canlandırılan həmin səhnələrdə kapitanın sakit şəkildə öz otağına çəkilib çarəsiz halda gəmisinin batmasını gözləməsi ən təsirli və insanı sarsıdan məqamlardan biri kimi yadda qalır.

Bu, təkcə bir gəminin yox, həm də insan iradəsinin və ümidsizliyin qarşılaşdığı anın simvolu kimi dəyərləndirilə bilər. Titanikin batmasından sonra beynəlxalq dənizçilik qaydalarında ciddi dəyişikliklər edildi, xüsusilə də dənizdə insan həyatının qorunmasına yönəlmiş yeni təhlükəsizlik standartları qəbul olundu. Bu gün Titanik ancaq bir gəmi qəzası deyil, həm də məsuliyyət, insan həyatı və təhlükəsizlik anlayışlarının yenidən düşünülməsinə səbəb olan tarixi dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. 114 il əvvəl baş verən bu hadisə, zaman keçdikcə sadəcə tarix kitablarının bir səhifəsi olaraq qalmayıb, eyni zamanda insanlığın yaddaşına həkk olunan unudulmaz bir faciə kimi bu gün də xatırlanır. Hətta vaxtilə “bu gəmini Allah belə batıra bilməz” deyə səsləndirilən o möhtəşəm Titanik, cəmi bir səfərdə tarixə batdı.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Dəfnində böyükizdihamolub. Eşidibgələnadamlar, avtomobilləraktyorunyaşadığı həyətə və küçəyə sığmayıblar. PolislərAzadlıqprospektindənaktyorundəfnolunacağı Fatmayikəndinə qədərolanyolubağlamağaməcburolublar...

Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Telman Adıgözəlovdan danışıram. Qiymətini ala bilməyən gözəl aktyorumuz idi o...

Telman Adıgözəlov 1953-cü il iyulun 17-də Balakən şəhərində anadan olub. Əslən ordubadlıdır. O, hələ orta məktəbdə oxuyarkən aktyorluq kurslarında iştirak edib. 1975-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun dram və kino aktyorluğu fakültəsini bitirib. 1980-ci ildən Akademik Milli Dram Teatrında fəaliyyətə başlayan aktyor, teatr səhnəsində maraqlı obrazlar yaradıb.

Bunlardan C. Məmmədquluzadə "Dəli yığıncağı" Zəncirvuran, İ.Əfəndiyev "Xurşidbanu Natəvan" Daşdəmir, "Mahnı dağlarda qaldı" Rəhman, Şekspir "Maqbet" Flins, M. İbrahimov "Közərən ocaqlar" Xanəhməd, H.Cavid "İblis" Şeypurçu, S.Vurğun "Vaqif" Təlxək, S.Rəhman "Nişanlı qız" çeşməkli kişi, E.Baxış "Qədr gecəsi" Oyunbaz, Elçin "Ah Paris…Paris!.." Əhməd, "Mənim sevimli dəlim" Professor, R.Novruz "Hələ "sevirəm" deməmişdilər"də Qumarbaz obrazlarını göstərmək olar.

İstedadlı aktyor Dövlət televiziyasında hazırlanan "Yaşıl eynəkli adam", "Ordan-burdan", "Qonşular", "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal olunmuş "Nəsimi", "Üzü küləyə", "Xatirələr sahili" kimi filmlərdə xarakterik rollar oynayıb.

Filmoqrafiya

- 1001-ci qastrol

- 777 №-li iş

- Anlamaq istəyirəm

- Arşınmalçı

- Bakı oğrusu

- Bir nömrəli…

- Çətirimiz buludlardır

- Diplomlu mütəxəssis

- Dörd bazar günü

- Evləri göydələn yar

- Evləri köndələn yar

Təltif və mükafatları

- "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adı

- "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı

- "Qızıl Dərviş" mükafatı

- "Əmək veteranı" medalı.

Telman Adıgözəlov 15 aprel 2010-cu ildə 56 yaşında ürək çatışmazlığında vəfat edib. Fatmayıdakı kənd qəbiristanlığında torpağa tapşırılıb.

Sağlığında və ölümündən sonra haqqında dolaşan söz-söhbətlərdən biri də onun guya həddindən artıq içki içməsi idi. Amma ölümündən sonra oğlu Tural bunu qətiyyətlə təkzib etdi:

"İnanırsınız ki, o, heç vaxt içki içməyib. Hətta ölümündən sonra belə adamlar vardı ki, mənə yaxınlaşıb and içirdilər ki, sənin atanla qədəh toqquşdurmuşam, içki məclisində olmuşam. Amma mən bilirəm axı o, heç vaxt içki içməyib. Ola bilsin, əlində qədəh olub, lap sağlıq da deyib, amma sonradan o qədəhi masaya qoyub”.

Deyilənə görə aktyor bir dəfə diş həkimində ona iynə vurulandan sonra halı pisləşib boğulur. Bundan sonra onda diş həkiminə qarşı fobiya yaranır. Sonralar ailə üzvləri, yaxın dostları nə qədər çalışsalar da onu həkimə getməyə razı sala bilməyiblər. Aktyor həmişə arzu edirmiş ki, qızı böyüyüb diş həkimi olsun və dişlərini ona düzəltdirsin. Aktyorun qızı atasının ölümündən sonra diş həkimi olub.

Aktyorun ölümü hamı kimi ailəsi üçün də gözlənilməz olub. Gecə saatlarında ailə üzvləri onun xırıltılı səsini eşidiblər, əvvəl elə biliblər ki, boğazında nə isə qalıb. Heç kim heç nə anlaya bilməyib. İki dəfə ard-arda təcili yardım çağırılıb. Birinci gələn həkim aktyoru tanıyıb və onu elə vəziyyətdə görəndə özünü itirib.

Təzyiqini ölçsə də, “baş aça bilmədim”, deyib, başqa həkim çağırılmasını xahiş edib. Daha sonra ikinci təcili yardım gəlib. Ona qədər də aktyor sağ olsa da, xırıldayırmış. Növbəti dəfə gələn həkim isə deyib ki, ürəyi dayanıb. Aktyora elektroşok verilib. Bir neçə dəqiqədən sonra aktyor keçinib.

Oğlu Tural müsahibələrinin birində deyibmiş, yəqin ki atam qeyri-peşəkarlığın qurbanı oldu. Çünki sonradan başqa həkimlər bizə dedilər ki, infarkt keçirən adama elektroşok vermək olmazmış.

Hər nədisə, yaradıcılığının çiçəkləndiyi dövrdə biz onu itirdik. 56 yaş nədir axı. Sonda yadıma bir əhvalat düşdü. Telman Adıgözəlov pal-paltara çox pul xərcləməyi, çox bahalı geyimlər, xüsusilə qalstuk, kəmər və ayaqqabı almağı çox sevirmiş. Xəncər-bıçaq kolleksiyası olub. Bıçaq yığmağı çox sevib. Övladlarına hədiyyə olaraq isə fənər alarmış. Həmişə də deyirmiş ki, "Birdən elə yerə düşərsiniz ki, qaranlıq olar, onda mütləq fənər lazımınız olacaq". Bu, onun ailəsinə, övladlarına necə bağlı olduğuna əyani sübutdur. Və hətta öləndən sonra da o, ailəsinə fayda veribmiş. Belə ki, ölümündən sonra bir şəxs gəlib oğluna pul verib deyib ki, bunu işlədiyim mağazanın müdiri göndərib, atanız rəhmətə getməzdən əvvəl pulu beh kimi verib, yaz gödəkcəsi sifariş etmişdi…

Bax belə.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Bakının Çəmbərəkənd deyilən ərazisilə Dağlı məhəlləsinin qovuşduğu məkan paytaxt toylarında ən şıdırğı rəqslərin oynanıldığı yerdir. Orada nəfəs alətləri ifaçısı bir Nurbala kişi var idi. Nurbala Qədimov Əslən Balaxanıdan idi. 1940-cı il yanvarın 12-də onun bir oğlu dünyaya gəldi. Adını Vəli qoydu. Gözünü açandan nəfəs alətləri görən Vəlidə tezliklə bu alətlərə mübhəm sevgi yarandı...

Vəli təhsilini 69 nömrəli məktəbdə alıb. Uşaq yaşlarından klarnet çalmağa başlayan Vəli 14 yaşında artıq tibb işçilərinin mədəniyyət evində Zeynəb Xanlarova ilə birlikdə özfəaliyyət kollektivində iştirak etməyə başlayıb.

İki ildən sonra, 1956-cı ildə Vəli Qədimovun çalğıçı olmasını nəzərə alan məşhur müğənni Sürəyya Qacar onu Müslüm Maqomayev adına filarmoniyanın ansamblına dəvət edib.

1970-ci ildə o, Baba Salahovun, 1983-cü ildə xalq artisti Zeynəb Xanlarovanın ansamblında aparıcı solist yerini tutub. Onun ifasında Azərbaycan musiqisi dünyanın bütün qitələrində səslənib və sürəkli alqışlarla qarşılanıb.

"Xaricdə konsertlərarası istirahət vaxtı Atlantik okeanında çimərkən Vəli tramplindən suya tullanıb yox oldu, dostlarını əməlli-başlı həyəcanlaşdırdı. Yalnızbir müddət sonra 70–80 metr aralıda başını sudan çıxarıb üzə-üzə geri qayıdanda hamı dərindən nəfəs alaraq “Allaha şükür” dedi. Klarnetin ən yuxarı notunda çala bilən sənətkarı okeanın dərinliyi də batıra bilmədi" – tanınmış qarmon ifaçısı Aftandil İsrafilov belə deyib.

Vəli Qədimova 1987-ci ildə Azərbaycanın əməkdar artisti, 2000-ci ildə Azərbaycanın xalq artisti fəxri adları verilib

Video

- Saksofonda Vəli Qədimov — Gecələr - musiqi: Şəmsi Kərimov

- Klarnetdə Vəli Qədimov — Çahargah

- Klarnetdə Vəli Qədimov və qarmonda Aftandil İsrafilov — Bayatı Şiraz

- Klarnetdə Vəli Qədimov və qarmonda Aftandil İsrafilov — Nazilə rəqsi

- Klarnetdə Vəli Qədimov və qarmonda Leyla Şabanova — Xoşbəxtlik rəqsi

- Klarnetdə Vəli Qədimov — Azərbaycan musiqilərindən popurri

2008-ci ilin avqust ayında Vəli Qasımovun səhhəti qəflətən pisləşib və sənətkar iflic olub. Ömrünün son bir neçə ilini yataqda keçirib. Həmin dönəmlərdə müsahibələrinin birində söylədiklərini indi ürək ağrısı ilə oxuyuruq:

“Sonuncu dəfə klarnetdə üç il əvvəl ifa eləmişəm. Dəqiq xatırlamıram hansı musiqi idi. İfa edəndə birdən dayandım. Həmin vaxt bilsəydim ki, bu, sonuncu ifamdır, klarneti əlimdən yerə qoymazdım, qəlbimdəki bütün nəğmələri çalardım. Lap uşaqlıqdan bu alətə ayrı bir sevgim olub. Sevirdim onu... Həyatda arxam, dayağım, yaşamağımın səbəbi olub o…”

Uzun sürən xəstəlikdən sonra 2009-cu il aprelin 15-də axşam saatlarında 68 yaşında dünyasını dəyişən Azərbaycanın xalq artisti, prezident təqaüdçüsü, mahir klarnet ifaçısı Vəli Qədimov 16 aprel tarixində Balaxanı qəbiristanlığında əzizlərinin yanında dəfn olunub. Vida mərasimi onun yaşadığı evdə keçirilib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

"İsmayıl Axundov sərgilərin bədii tərtibatında respublikamızda xüsusi məktəb yaratmış bir rəssamdır. Bu isə rəssamı, yazıçıların üslub xüsusiyyətlərinin bir ədəbiyyatşünas kimi gözəl bilməsi, bədii axtarışların, müasirlik duyğusunun və ümumi biliyinin qüdrəti ilə yaranmışdır. İ.Axundov həmişə axtaran, öyrənən, narahat bir sənətkardır". Bu sözləri Akademik Həmid Araslı söyləyib.

Xalq rəssamı İsmayıl Axundov özü isə sənətə gəlmə səbəbini belə açıqlayıb: "Mənim incəsənət aləminə gəlməyimə əsas səbəbkar Mirzə Cəlil olmuşdur. Bizim ailəmiz M.Cəlilə və "Molla Nəsrəddin" jurnalına böyük rəğbət bəsləyirdi. Atam axund olmasına baxmayaraq, açıqfikirli bir şəxs idi, elmə, mədəniyyətə yüksək qiymət verirdi".

Yaradıcılığına əsasən kitab illüstrasiyası ilə başlayan İsmayıl Hüseyn oğlu Axundov 15 aprel 1907-ci ildə Bakının Maştağa qəsəbəsində doğulub. Bakı Rəssamlıq Məktəbini bitirdikdən (1928) sonra Moskva Poliqrafiya İnstitutunun nəşriyyat şöbəsində təhsil alıb.

1932-ci ildə oranı qurtararaq təyinatla Bakıya göndərilib və "Azərnəşr"də rəssam işləyib. Rəssamlığın qrafika, karikatura və plakat janrları ilə məşğul olub. Uzun müddət "Kirpi" satirik jurnalında işləyib. Teatra ilk dəfə 1937-ci ildə rejissor Ədil Isgəndərovdan dəvət alıb. Akademik Milli Dram Teatrında onun quruluş verdiyi Mirzə İbrahimovun "Həyat" pyesinin tamaşasında geyim eskizlərini çəkib.

Bu teatrda İ938-ci ildə Mirzə Fətəli Axundzadənin "Hacı Qara", Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Pəri cadu" (həmçinin 1940 və 1957-ci il quruluşlarında), Cabbar Məcnunbəyovun "Yanar dərə", Səməd Vurğunun "Vaqif", 1944-cü ildə Cəfər Cabbarlının "1905-ci ildə", 1955-ci ildə Nəcəf bəy Vəzirovun "Hacı Qəmbər" komediyasının tamaşalarında geyim rəssamı olub.

1938-ci ildə rejissor Məcid Zeynalovun hazırladığı "Müsyö Jordan və dərviş Məstəli şah" (Mirzə Fətəli Axundzadə) tamaşasında ilk tərtibatçı rəssam kimi addımını atıb. Bundan sonra AMDT-də 1939-cu ildə Onore de Balzakin "Ögey ana", Mehdi Hüseynin "Şöhrət", Cəlil Məmmədquluzadənin "Ölülər", 1943-cü ildə Aleksandr Ostrovskinin "Tufan", 1945-ci ildə Məmməd Səid Ordubadinin "Dumanlı Təbriz" əsərlərinin tamaşalarına həm monumental-romantik, həm də realist səpkilərdə səhnə tərtibatları verib.

1948-ci il-də Aleksandr Ostrovskinin "Günahsız müqəssirlər", Mirzə Fə-təli Axundzadənin "Lənkəran xanının vəziri", 1949-cu ildə Sabit Rəhmanın "Aydınlıq", Cəfər Cabbarlının "Solğun Çiçəklər", Anatoli Boryanovun "O tayda", Tur qardaşlarının "Bir evin sirri", 1952-ci ildə Karlo Haldoninin "Mehmanxana sahibəsi", 1956-cı ildə Hüseyn Cavidin "Şeyx Sənan", 1961-ci ildə Sabit Rəhmanın "Əliqulu evlənir", Mehdi Hüseynin "Alov" əsərlərinin tamaşalarına həm monumental-romantik, həm də realist səpkilərdə səhnə tərtibatları verib.

1966-cı ildə Cəfər Cabbarlının "Oqtay Eloğlu" əsərlərinin tamaşalarına həm monumental-romantik, həm də realist səpkilərdə səhnə tərtibatları verib. İsmayıl Axundov səhnə tərtibatlarında klassik üslubda işləməyə üstünlük verib. Yaradıcılığı rənglərin şuxluğu və aydınlığı, kompozisiyanın sadəliyi, tərtibat işləri dramaturq və rejissor fikri ilə poetik ahəngdarlıq yaratması baxımından səciyyəvidir.

Filmoqrafiya

1. Səbuhi

2. Arşın mal alan

3. Hədiyyə xalçası

4. Onun böyük ürəyi 

Təltif və mükafatları

1. "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı

2. "Azərbaycan SSR xalq rəssamı" fəxri adı

3. "Stalin" mükafatı (1-ci dərəcə) — 1950 (İ. Stalinin anadan olmasının 70 illiyinə (1949) həsr olunmuş xalçaya görə)

4. "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

5. "Şərəf nişanı" ordeni

O, Azərbaycan incəsənəti tarixində adı fəxarətlə çəkilməyə layiq rəssamlardandır. Təsviri sənət tariximizdə özünəməxsus yaradıcılıq yolu olan, uğurlu bədii yaradıcılıq və ictimai fəaliyyəti ilə seçilən İsmayıl Axundovun teatr rəssamlığı ilə bağlı fəaliyyəti haqda "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzeti 27 oktyabr 1962-ci il tarixli nömrəsində yazırdı:

"Böyük dramaturqumuz M.F.Axundovun pyeslərindəki obrazlar silsiləsi hər bir tərtibatçı rəssamın yaradıcılığı üçün tükənməz ilham mənbəyidir. Bu pyeslərdə cərəyan edən hadisələrin səhnə tərtibatı da rəssamın həyata müdaxiləsinə böyük material verir. Axundovun pyeslərinin tərtibində, sadəcə olaraq etnoqrafiyanı nəzərə almaqla kifayətlənmək olmaz. Bu obrazlar silsiləsi, bu zəngin material rəssam təhlilində dövrün ictimai ziddiyyətlərini dərk etmək üçün ən etibarlı çıxış nöqtəsidir".

Sənətşünaslıq doktoru Mürsəl Nəcəfov rəssamın yaradıcılığı ilə bağlı "Ümumiyyətlə, yaradıcılığında satira və yumor motivləri güclü olan rəssam M.F.Axundov və C.Məmmədquluzadənin satirik surətlərini olduqca real, sözün əsl mənasında milli formada təsvir etmişdir" deyə qeyd edirdi. 

Rəssam "Ədəbiyyat" qəzetinin 17 sentyabr 1960-cı il nömrəsində dərc olunmuş məqaləsində Teatr Muzeyi ilə bağlı "Təşkilat işlərini gücləndirmək, eksponatlar üzərində geniş və ətraflı elmi iş aparmaq, daimi ekspozisiya yaratmaq üçün muzey kollektivini elmi kadrlarla təmin etmək vaxtı gəlib çatmışdır", İncəsənət Muzeyi haqqında isə "Muzeyin Azərbaycan şöbəsi üzrə daimi ekspozisiya yoxdur" deyə ürək yanğısı ilə əsl vətənpərvər ziyalı mövqeyini sərgiləyirdi.

Məşhur ədəbiyyatşünas alim Abbas Zamanov rəssam dostu haqqında yazırdı:

"İsmayıl müəllim Nizami muzeyinin yaradıcısı və rəhbəri idi. Ana öz sevgili balasının üzərində necə əsərsə, İsmayıl müəllim Nizami muzeyinin üzərində elə əsirdi."

Fəxri adları:

Rəssamın çoxşaxəli bədii və ictimai yaradıcılıq fəaliyyəti ölkəmiz tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Rəssam Əməkdar incəsənət xadimi (1940), Xalq rəssamı (1960) kimi fəxri adlara və həmçinin, SSRİ dövlət mükafatına (1950) layiq görülüb.

İsmayıl Axundov 13 sentyabr 1969-cu ildə Krakovda vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Tamaşaçılaronu "Məhkumlar", "Toygecəsi" və s. seriallardan, bədiifilmlərdənyaxşı tanıyırlar. Üstəlikdə uzunillərdirki, müxtəlifteatrlarda çalışıb...

Əməkdar artist Firəngiz Babayevadan danışıram. Bu gün onun 69 yaşı tamam olur və 70 illik yubileyi yoluna qədəm qoyur...

Firəngiz Manaxim qızı Babayeva 15 aprel 1957-ci ildə Xudatda anadan olub. 1982-ci ildə M. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutuna (indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) daxil olub. Təhsil aldığı illə ərzində o, Tədris Teatrının səhnəsində Polina ("Tribunal"A. Makayonok), Elektra ("Elektra", Sofokl), Krucinina ("Günahsız müqəssirlər", A. Ostrovski), Knyaginiya ("İki qardaş", M. Y. Lermontov) kimi obrazlar ifa edib.

1986-cı ildə İncəsənət İnstitutu fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra təyinatla Mingəçevir Dövlət Dram Teatrının aktyor heyətinə qəbul olub. Bu teatrın səhnəsində bir çox rolları ifa edib.

Rolları:

- Sənubər ("Xoşbəxtlər"S. Rəhman)

- Aygül ("Kimin sualı var?", N. Həsənzadə)

- Kiçik gəlin("Gəlinlərin üsyanı", Ş. Başbeyev)

- Nigar ("Solğun çiçəklər", C. Cabbarlı)

- Qadın ("Bağlı qapı arxasında iki nəfər", V. Sergeyev)

- Bəyaz saçlı qız("Qətl günü", Y. Səmədoğlu)

1987-ci ildə ilin aktrisası mükafatına layiq görülüb. Mingəçevir Teatrında çalışdığı dövrdə bütün şəhər tədbirlərinin həm rus həm də Azərbaycanca aparıcı olub. 1990-cı ildə Sumqayıt Dövlət Musiqili Dram Teatrına (indi ki H. Ərəblinski adına Sumqayıt Dövlət Dram Teatrı) dəvət alır. 1990–1999-cu illərə kimi teatrda çalışır. Sumqayıt Dövlət Dram Teatrının səhnəsində də rol kasadlığı çəkməyib.

Rolları:

1. Telli-("Məlikməmmədin nağılı", M. Məmmədov)

2. Ana-("Anlaşılmazlıq", A. Kamyu)

3. Çiçək-("Subaylarınızdan görəsiz", S. Ələsgərov)

4. İrma-("Varlı evində", G. Xuqayev)

5. Asya-("Arşın mal alan", Ü. Hacıbəyov)

6. Zeynəb-("Ölülər", C. Məmmədquluzadə)

7. Nərgiz-("Dünya ay Dünya", Ş. Qəribli)

8. Münəvvər-("Mənim ağ göyərçinim", T. Vəliyeva)və s. rollar oynayıb.

1999-cu ildən Bələdiyyə Teatrının aktrisasıdır. Aktrisa işlədiyi illər ərzində o – Oğlundan şikayətçi qadın ("Oğul"A. Babayev), Salatın("Vətənə oğullar gərəkdir", R. İçərişəhərli), Firəngiz ("Daşa dönmüş ürəklər", X. Əlimirzəyev), Xırda ("Bəylik dərsi", M. Süleymanlı), Arxitektorun arvadı ("Domokl qılıncı ", N. Hikmət), Xanpəri ("Müsyö Jordan və Dərviş Məstəli şah", M. F. Axundov), Fəridə Fəridova ("Qaravəlli", Anar) kimi obrazları ifa edib.

Eyni zamanda aktrisa şəhər tədbirlərinin aparıcılarından olub. Dəfələrlə cəbhə bölgələrində çıxışlar edib. 2002-ci ildə Ulu Öndər Heydər Əliyevin imzası ilə səhnə sənətindəki nailiyyətlərinə görə "Əməkdar artist" fəxri adına layiq görülüb. 2017-ci ildə Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqı tərəfindən təsis edilən "Sənətkar" medalına layiq görülüb.

Filmoqrafiya

- Mənim ağ şəhərim

- Salur Qazanın evi talandığı boy

- Odla qol-boyun

- Girov

- Həsrətli gözlərin rəsmi

- Ərazi

- Absurdistan - çobanın arvadı

- Məhkumlar

- Toy gecəsi

- Sən olmasaydın

- Məhkumlar

- Qız yükü

Firəngiz Babayeva öz həyat hekayəsini bu cür nəql edir:

“Tələbəlik illərində özüm qazandıqlarımdan savayı, evdən də mənə pul göndərirdilər. Lakin üstü açılanda ki mən İncəsənət Universitetində oxuyuram, atam məni evdən qovdu. İllərlə mənimlə danışmadı.

Mən o vaxt universiteti qırmızı diplomla bitirdiyim üçün seçimimdə azad idim. Qanuna əsasən, istədiyim teatrı seçə bilərdim. Mən də Mingəçevir teatrını istədim. Orada mənə birotaqlı mənzil də verdilər. Bir neçə il sözügedən teatrda işlədim. Sonra o şəhər mənə yadlaşmağa başladı. Sıxılırdım, qala bilmirdim. Ona görə də Sumqayıt Dövlət Teatrına gəldim. Fəaliyyətimi bir müddət də orada davam etdirdim. Ən axırda isə Bakıya köçdüm. Bakı Bələdiyyə Teatrında çalışmağa başladım. O gündən bu yana həmin teatrdayam.

Ailə həyatımı da o ərəfələrdə qurdum. Ancaq yoldaşımı çox tez itirdim. Qızım on yaşında olanda o, dünyasını dəyişdi. Nəyin bahasına olursa-olsun, qızımı sağlam böyütməyə çalışdım. Ona atasızlığını hiss etdirmək istəmirdim. Bütün səylərim bunun üçün idi.

Evin bütün yükü çiyinlərimə düşmüşdü... O vaxt seriallar da yox idi. Yalnız teatr məvacibi ilə dolanırdım. Həm də nəzərə alın ki, məvacibimiz də yüksək deyildi. Sağ olsunlar, Amaliya xanım və rəhmətlik Yusif müəllim, mənə teatrda əlavə bir işi - truppa müdirliyini də həvalə etdilər. İki işin məvacibini almağa başladım.

İndi qızım da Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində oxuyur. Aktrisalığı öz istəyi ilə seçdi. Mən heç vaxt istəməzdim ki, qızım aktrisa olsun. Onu hüquqşünas kimi görmək istəyirdim. Ancaq çox təəssüf ki, onu fikrindən daşındıra bilmədim. Hal-hazırda üçüncü kurs tələbəsidir. Seriallara da çəkilir. "Qisas" serialında baş rolu canlandırıb.

Mənim tay-tuşlarımın çoxu artıq xalq artistləridir. Mənimsə hələ ki, əlimdən gözləməkdən başqa bir şey gəlmir”.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.04.2026)