Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Mən ilk dəfə onun barəsində yazıçılar Varisin və Əlibala Məhərrəmzadənin Moskvada“Müasir nəsr kolleksiyası” vintaj seriyasından çıxan A.M.İ.N. romanından xəbər tutdum.

Quba rayonu. Qırmızı qəsəbə. Əslən buradan olan məşhur biznesmenlər, dövlət xadimləri çıxıb. Həm də Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı. 1-ci Qarabağ müharibəsinin əfsanəsi. Bu gün onun – Albert Aqarunovun şəhadətə qovuşduğu gündür. Məhz Şuşanın alınması günündə. Çünki, o məhz Şuşada Şəhid olub.

Albert 25 aprel 1969-cu ildə Bakı şəhərinin Orconikidze rayonunun Əmircan qəsəbəsində Qırmızı qəsəbədən olan yəhudi Aqarunovların ailəsində anadan olmuşdur. O, Suraxanı rayonundakı 154 saylı orta məktəbin səkizinci sinfini bitirmiş, 101 saylı texniki-peşə məktəbində sürücü-mexanik peşəsinə yiyələnmişdir.

1987-ci ildə SSRİ ordu sıralarında hərbi xidmətə çağırılmışdır. Gürcüstanın Axalkalaki rayonunda xidmətə başlayan Aqarunov starşina rütbəsi alaraq tank komandiri olmuşdur. 1989-cu ildə ordudan tərxis olunmuş, bir müddət Suraxanı Maşınqayırma Zavodunda işləmişdir.

1991-ci ildə cəbhə bölgəsinə könüllü getmişdir. Əsgər yoldaşları tərəfindən əla atıcı və tankçı hesab edilən Aqarunov tank briqadasının tərkibində, kapitan rütbəsində Ağdam, Cəbrayıl, Füzuli, Laçın bölgələrində vuruşmuş, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin ən effektiv hərbçilərindən biri olmuşdur. Orduda kifayət qədər təlimatçı olmadığından Aqarunov əsgər yoldaşlarına T-72 tankını idarə etməyi öyrədirdi.

Albertin döyüş yoldaşları, onun düşmənin iki tankını bir mərmi ilə vurma metodunu "yəhudi buterbrodu" adlandırmışlar. Bu səbəbdən ermənilər onun başına 5 milyon rubl mükafat qoymuşdular.

Şuşa Dağlıq Qarabağı Ermənistanla birləşdirən Laçın dəhlizinə gedən yolda yerləşirdi və regionda Azərbaycanın nəzarət etdiyi ən böyük məntəqə idi. Bu səbəbdən erməni hərbi komandanlığı öz səylərini Şuşanı ələ keçirməyə yönəltdi və nəticədə, müharibənin episentri Şuşaya keçdi. 

Artıq 7 mayda azərbaycanlı hərbçilərin çoxu Şuşanı tərk etmişdi və erməni qüvvələri gecə saatlarında şəhərə hücum etməyə başlamışdı. Aqarunov Şuşada qalan son azərbaycanlı hərbçilərdən idi.

"O, ƏLA ATICI İDİ " – düşmən Qaqik Avşaryan bunu etiraf etməyə məcbur olmuşdu.

Gün ərzində şəhərin şimalındakı teleqüllə və şərqindəki həbsxana uğrunda şiddətli döyüşlər gedirdi. Erməni tank komandiri Qaqik Avşaryan öz T-72 tankını Şuşanın şimal girişinə gedən yolla sürürdü və bu əsnada Aqarunovun tankı peyda oldu. Hər iki tank 350 metr məsafədən bir-birinə atəş açmağa başladı. 

Avşaryanın tankı üç dəqiq zərbədən sonra alışdı, özü isə lyuku açıb çölə atlamağı bacardı, lakin sürücüsü və atıcısı həlak oldu. Bu hadisə nəticəsində ağır yaralanan Avşaryan sonradan Aqarunov haqqında "o, əla atıcı idi" demişdir.

Daha sonra Aqarunov Şuşa–Laçın yoluna doğru irəliləmişdir. O burada, tankının sürücüsünə həlak olmuş azərbaycanlı əsgərlərin və mülki vətəndaşların cəsədlərinin üstündən keçməməyi tapşırmış və ona yol göstərmək üçün tankdan enmişdir. Bu zaman o, erməni snayperinin açdığı atəş nəticəsində, 8 may 1992 -ci ildə şəhid olmuşdur.

Kapitan 11 mayda Bakıdakı Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmiş, mərasim eyni vaxtda molla və ravvin tərəfindən keçirilmişdir.

Ölümündən sonra Albert Aqarunov "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.  O, bu ada layiq görülən ilk əsgərlərdən biri olmuşdur.  Medal Aqarunovun bacısı Sofiya Məmmədovaya 1998-ci ildə Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev tərəfindən təqdim edilmişdir.

O, həmçinin, 2014-cü ildə "Vətən Övladı" ordeni, 2016-cı ildə isə "Həzi Aslanov" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.05.2026)

Habil Yaşar,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

İstəkli oxucularımıza daha bir istedadlı gəncimizi tanıtmaq istəyirəm. O, fəaliyyətini Avropada yaşayaraq davam etdirir.  Qızlıq soyadı Heybətova olan Ağasıyeva Çınarə 1992-ci ildə Neftçala şəhərinin Kürkənd kəndində anadan olub. 1993-cü ildə ailəsi ilə birlikdə Rusiyaya köçüb. 16 yaşında yenidən Azərbaycana qayıtdıqdan sonra muğam dərslərinə xanəndə kimi başlayıb və ilk səhnə təcrübəsini də həmin musiqi məktəbində qazanıb. Daha sonra Teymur Göyçayevlə birlikdə filarmoniyada keçirilən konsertlərdə iştirak edib və müxtəlif səhnələrdə çıxışlar edib.

2012-ci ildə Dünya TV-də imtahan verərək müəllif və aparıcı kimi fəaliyyətə başlayıb. Onun təqdim etdiyi proqram “Muğam Dünyası” adlanıb. Ailə qurduqdan sonra bir müddət fəaliyyətini dayandırıb.

2019-cu ildə qızları ilə birlikdə Almaniyaya köçən Çınarə Ağasıyeva burada sosial media vasitəsilə fəaliyyətini davam etdirib. TikTok platformasında canlı yayımlar açaraq Azərbaycan musiqisini tanıtmağa başlayıb. Daha sonra həvəskar qiraətçi kimi şeirlər səsləndirib və izləyicilərinin marağını nəzərə alaraq fəaliyyətində şeirə daha çox yer verib. Nəticədə canlı yayımlarını əsasən şeir üzərində qurmağa başlayıb.

Hazırda geniş izləyici kütləsinə malik olan Çınarə Ağasıyeva hər axşam tanınmış şairlərin — Nüsrət Kəsəmənli, Ramiz Rövşən, Musa Yaqub, Nəriman Həsənzadə və gənc qələm sahiblərinin şeirlərini səsləndirir. O, uzun illərdir Avropada yaşayaraq Azərbaycan musiqisini, ədəbiyyatını və şeirini tanıtmaq istiqamətində fəaliyyət göstərir.

Bununla yanaşı, müxtəlif dərs və tədbirlər vasitəsilə də milli irsin təbliği ilə məşğul olur, həm Avropada yaşayanlara, həm də Azərbaycandan izləyən auditoriyaya bu zəngin mədəniyyəti çatdırır. Hər gün keçirdiyi canlı yayımlar vasitəsilə Azərbaycan musiqisinin və poeziyasının gözəlliyini geniş auditoriyaya təqdim edir.

Çınarə Ağasıyeva üçün bu fəaliyyət yalnız yaradıcılıq deyil, həm də vətən sevgisinin ifadəsidir. O, qürbətdə yaşasa da, köklərinə bağlı qalaraq Azərbaycanı dünya səhnəsində tanıtmağa davam edir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.05.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

“Karvan”ın qəlbi körvəldən sədası gəldikcə göz önündə nələr canlanmır?! Adama elə gəlir ki, “Karvan” həmişə yolda olacaq, hər gələn nəslin ürəyinə yol tapacaq, ilk və əbədi sarvanının nurlu simasını həmişə göz önünə gətirəcək. Cəsarətlə demək olar ki, S.Hacıbəyovun yüksək peşəkarlıqla yaratdığı əsərlər sırasında “Karvan” simfonik süitasının ayrıca yeri var. Bu bir sənət incisidir.

                                                                              Ağasəlim Pünhanoğlu

Bu gün 107 illiyini qeyd etdiyimiz Soltan Hacıbəyov 1919-cu il mayın 8-də Şuşa şəhərində anadan olub. 1930-cu ildə ikiillik ibtidai məktəbi bitirdikdən sonra Bakıya köçüb, 1936-cı ildən etibarən əmisi Üzeyir Hacıbəyovun ailəsində yaşayıb. Orta təhsilini tamamladıqdan sonra Bakı Musiqi Texnikumunun truba sinfinə (A. Kolpinskinin sinfi) daxil olub.

 1939-cu ildə texnikumu bitirərək Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının bəstəkarlıq fakültəsinə, Boris Zeydmanın sinfinə (musiqi nəzəriyyəsi üzrə müəllimi N. Şumakov) qəbul olub və 1946-cı ildə oradan məzun olub. Konservatoriya tələbəsi olduğu illərdə Bakı Musiqili Komediya Teatrının orkestrinə dirijorluq edib.

1940–1942-ci illərdə M. Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının nəzdində fəaliyyət göstərən Sazçı Qızlar Ansamblına rəhbərlik edib. 1942–1945-ci illərdə isə Bakı Filarmoniyası Orkestrinin bədii rəhbəri (1947-ci ildən isə direktoru) vəzifəsində çalışıb.

1948-ci ildən Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının bədii rəhbəri (1955–1962-ci illərdə direktoru), Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında müəllim, 1965-ci ildən professor, 1969-cu ildən isə rektor vəzifəsində fəaliyyət göstərib

1953-cü ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının (Sov. İKP) üzvü olub. Soltan Hacıbəyov 1974-cü il sentyabrın 19-da Bakı şəhərində vəfat edib, Birinci Fəxri Xiyabanda dəfn olunub. Sumqayıt Musiqi Kolleci və Abşeron rayonunun Mehdiabad qəsəbəsindəki küçələrdən biri Soltan Hacıbəyovun adını daşıyır.

Bakıda yaşadığı binanın fasadına xatirə lövhəsi vurulub. Soltan Hacıbəyovun anadan olmasının 100 illiyi Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin 2019-cu il tarixli sərəncamı ilə dövlət səviyyəsində qeyd edilib. Sərəncama əsasən Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi və Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqı tərəfindən bəstəkarın yubileyinə həsr olunmuş tədbirlər planı hazırlanaraq həyata keçirilib.

Mükafatları

- Stalin mükafatı (II dərəcə) — M. F. Axundov adına Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında "Gülşən" baletinə görə

- "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı

- "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

- "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı

- Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı — simfonik orkestr üçün konsertə görə

- "SSRİ xalq artisti" fəxri adı

Ağasəlim Pünhanoğlu “Karvan” – Xoş bir təsadüfün nəticəsi” yazısında yazır:

“Professional musiqimizin böyük banisi, dahi yaradıcı Üzeyir Hacıbəyli bütöv bir musiqiçi nəsli yetişdirib. Onların arasında sonralar öz məktəbini yaratmış bəstəkar və musiqiçilər olub, Üzeyir bəyin soyadını daşıyan bəstəkarlar, dirijorlar da musiqimizin inkişafına layiqli töhfələrini veriblər: Zülfüqar Hacıbəyov, Niyazi, Çingiz Hacıbəyov, İsmayıl Hacıbəyov.

Görkəmli bəstəkar, pedaqoq, xalq artisti, Dövlət mükafatı laureatı Soltan Hacıbəyovun Azərbaycan musiqisinin inkişafında özünəməxsus xidmətləri var. Amma gəlin etiraf edək ki, Soltan Hacıbəyovun adı çəkiləndə ilkin yada onun məşhur “Karvan” simfonik lövhəsi düşür. Bu musiqinin daxilində elə bir məlahət və təsir gücü var ki, onu sakit ürəklə dinləmək mümkün deyil.

Həmin simfonik sərlövhə ayrı-ayrı parlaq lövhələrlə, cizgilərlə, rəngarəng musiqi vasitələrilə zəngindir. Soltan Hacıbəyov əsərə elə bir intonasiya, ritmik vüsət verib ki, ona qulaq asanda özünü təbiətin sonsuzluğunda - xüsusilə, hüdudsuz səhrada hiss edir, dəvə karvanlarının zınqırovlu səslərini eşidir, sanki bütün mənzərələri gözünlə görürsən. İnsanın qəlbinə, ruhuna sakitlik, rahatlıq və ifadə etməkdə çətinlik çəkdiyimiz xoş duyğular axır.

Bəstəkarın sağlığında bu əsər, demək olar ki, dünyanın çox möhtəşəm salonlarında səsləndirilib. Amerikanın məşhur skripkaçısı Sidney Hort istedadlı Azərbaycan bəstəkarı Soltan Hacıbəyovun bu əsərini dinlədikdən sonra ona göndərdiyi məktubunda yazırdı:

“Sizin “Karvan”ınız çox cazibədardır. Bu gözəl əsərin gözəl instrumentovkası da müəllifə layiqdir. Həyat eşqi ilə dolu, dərin məzmunlu bu əsəri Çikaqo şəhərində Evanston orkestri böyük məharətlə ifa etmişdir”.

Mütəxəssislər təsdiqləyirlər ki, “Karvan”ın kompozisiyası və quruluşu özünün həmahəngliyi və ifadənin vəhdəti ilə seçilir. Hər dəfə qulaq asdıqca onun ahənginə qoşulub uzaqlara qanadlanmaq istəyirsən.

Görkəmli rus bəstəkarı R.Qliyer 1944-cü ildə Tiflisdə keçirilən musiqi ongünlüyündə Soltan Hacıbəyovun əsərlərinə qulaq asarkən öz fikrini belə dilə gətirmişdi:

“Bu simfoniyalar tez yadda qalan, parlaq, maraqlı tematik materiala, yaxşı simfonik inkişafa malik bir əsərdir. Bunların hamısı onu göstərir ki, Soltan Hacıbəyov tezliklə böyük bəstəkar olacaqdır. Onun istedadlı olması şübhəsizdir, xüsusi məziyyətləri var, texniki biliyi aydındır. Ən başlıcası isə o, musiqinin milli mənbələri ilə sıx surətdə bağlıdır”.

Ötən əsrin ortalarında simfonik orkestr üçün yazdığı “Üvertüra”sı Soltan Hacıbəyov yaradıcılığının əsas mahiyyətini səciyyələndirirdi. Çox güman ki, onun bu janrda belə maraqlı əsər yaratmasına səbəb Üzeyir Hacıbəyovun məşhur “Koroğlu” operasının üvertürası böyük təsir göstərmişdir.

Əlbəttə, o dövrdə Niyazi, Qara Qarayev, Cövdət Hacıyev tərəfindən müxtəlif süitalar yaradılırdı. Dövrün məşhur bəstəkarı D.Şostakoviç Soltan Hacıbəyovun bu əsəri ilə bağlı demişdir:

“Əsərdə nurlu bir nikbinlik, ritm, məqsədəuyğunluq Motsartın bəzi opera uvertüralarını və ya Qlinkanın “Ruslan” uvertürasını xatırladır".

“Karvan”da bəstəkar orkestr rəssamı kimi özünü göstərir. “Uvertüra”da isə alətlərin yüksək registrindən istifadə edərək, simli və ağac-nəfəs alətlər qrupuna fövri-cəld passajları, fiqurasiyaları tapşırıb bayramsayağı, gözqamaşdırıcı parlaq orkestr səslənməsi əldə edir.”

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.05.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Yaşayıram

Bircə kəlməm dilə düşsə,

Gəzib əldən-ələ düşsə,

Keçib eldən-elə düşsə,

Bilərəm ki, yaşayıram.

Bir əlsizə gərək olsam,

Çörəksizə çörək olsam,

Yıxılana dirək olsam,

Bilərəm ki, yaşayıram.

Yaxşı olsam yamanlara,

Həyan olsam qananlara,

Düşsəm qara-boranlara,

Bilərəm ki, yaşayıram.

Qara Namazov 8 may 1930-cu ildə Qazax qəzası Dilican rayonunun Əmirxeyir kəndində doğulub. (Hazırda Ermənistan ərazisidir). 1939–1948-ci illərdə doğma kəndində və qonşu Gölkənd kəndində IX sinifə qədər təhsil alıb, 1948-ci il deportasiyası ilə bağlı Ağstafaya köçərək Dağkəsəmən kəndində orta məktəbi bitirib

Qara Namazov 1949–1950-ci illərdə ADPU-da təhsil alsa da, ordu sıralarına çağırılaraq (1951–1955) Abxaziyanın Suxumi şəhərində Aviatexnik məktəbdə oxuyub, sonra Türkmənistanın Nebit-Dağ şəhərində hərbi hissədə əvvəlcə təyyarə mühəndisi, sonra hərbi hissənin gizli şöbəsinin rəisi vəzifəsində işləyib.

1956–1961-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetində təhsil alan Qara Namazov həmin illərdə yaradıcılığa şeirlə başlayıb. İlk şeirləri "Sovet Ermənistanı" (1956), "Ədəbi Ermənistan", "Gənc qələmlər", "Aprel çiçəkləri", "Tər çiçəklər", "Gənclik nəğmələri", "Molodyoj Azerbaydjana" toplularında və qəzetlərində çap olunub.

Onun Səməd Vurğunun ilk məhəbbətindən bəhs edən "Bir qərinədə" poeması da "Ədəbi Ermənistan" (1957) toplusunda işıq üzü görüb. O, Yan Raynesin, Lesiya Ukrainkanın, Varvara Konstantinovnanınu şeirlərindən nümunələri, 1902-ci ildə Şamaxıda baş verən zəlzələ haqqında Vladimir Şufun (Borey) "Şamaxının məhvi" ("Qibel Şamaxı" ("Salima") poemasını "Səlimə" adı ilə Azərbaycan dilinə çevirib geniş ön sözlə çap etdirib.

Qara Namazov 1962–1967-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutu Kitabxana və arxivinin direktoru işləməklə yanaşı, elmi yaradıcılığa da meyil göstərib. O, 1965-ci ildə Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun şifahi xalq ədəbiyyatı şöbəsi üzrə qiyabi aspiranturasında təhsilini davam etdirib, 1968-ci ildə "Azərbaycan aşıq yaradıcılığı" (1920–1940-cı illər)" mövzusunda dissertasiya işi müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi alıb.

Qara Namazov universitetə daxil olduğu 1956-cı ildən universitetin həyatında, mədəni-kütləvi tədbirlərində fəal iştirak edib (o, tələbə vaxtı universitet komsomol komitəsində mədəni-kütləvi işlər üzrə şöbə müdiri, fakültə komsomol təşkilatının katibi, müəllim işlədiyi illərdə universitet Həmkarlar Komitəsi bürosunun üzvü, fakültə həmkarlar təşkilatının sədri kimi vəzifələri aparmışdır).

Bir qayda olaraq respublikanın görkəmli yazıçıları, tanınan elm adamları ilə görüşlər keçirilməsinin təşəbbüskarı və təşkilatçısı olub. 1971-ci ilin əvvəlindən Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı (müstəqillik dövrünə qədər "Azərbaycan sovet ədəbiyyatı" kafedrası adlanırdı) kafedrasında dosent işləyən Qara Namazov elmi-pedaqoji fəaliyyətini müasir Azərbaycan ədəbiyyatının aktual problemlərinə yönəldib.

Bu yöndə həm elmi araşdırmaları davam etdirib, həm də ümumi və xüsusi kurslardan mühazirələr oxuyub. O, "Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı" dərsliyinin yazılmasında onun müəlliflərindən biri kimi A. Şaiq, Ə. Cavad, Ə. Cəmil, N. Rəfibəyli, M. Dilbazi, M. Araz və Məstan Günərin (Əliyev) yaradıcılığı haqqında oçerklər yazıb. Qara Namazov respublikamızda ilk dəfə olaraq ali məktəblər üçün uşaq ədəbiyyatı kursunu yaradıb

1974-cü ildə geniş həcmli uşaq ədəbiyyatı proqramı çap etdirdikdən sonra bütün tarixi mərhələləri əhatə edən dörd kitabdan ibarət toplu çap etdirib: "Oğluma nəsihət", "Balalara töhfə" və iki cilddə "Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı antologiyası". Antologiyanın birinci cildinə 1920-ci ildən müasir dövrə qədərki poeziyadan seçmələr, ikinci cildinə isə həmin dövrün nəsr nümunələri toplanıb.

Qara Namazov "Gənclik" nəşriyyatının 50 cilddən ibarət nəşr etdiyi Dünya uşaq ədəbiyyatı seriyasında XIX–XX yüzillərdə yazılan povestlər və hekayələri daxil edib, bu seriyaya Azərbaycan nəsrinin təkamülü haqqında geniş ön söz də yazıb. 1983-cü ildə ilk dəfə Qara Namazovun ali məktəb tələbələri üçün "Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı" dərsliyi çap edilib

Bakı Dövlət Universitetində 40 ilə yaxın uşaq ədəbiyyatını tədris edən Qara Namazov bu sahədə fəaliyyətini ardıcıl davam etdirərək uşaq ədəbiyyatı sahəsində daha çox yazıb-yaradan görkəmli şair və yazıçılar haqqında müntəzəm olaraq mətbuatda çıxış edib, onların əsərlərindən ibarət nümunələri ayrı-ayrı toplularda çap etdirib. Aşıq yaradıcılığının öyrənilməsi istiqamətində fəaliyyətini davam etdirən Qara Namazov orta yüzillərin aşıq və saz şairləri haqqında silsilə məqalələrinin mətbuatda işıq üzü görməsinə nail olub.

O, ayrı-ayrı ustad sənətkarların öyrənilməsi ilə kifayətlənməyib, 1980-ci ildə çap etdirdiyi "Aşığın sazı və sözü" monoqrafiyasında aşıq sənətinin kökünü tarixin dərin qatlarında axtarmağa başlayıb, bu sənətin daha qədim dövrlərlə bağlılığına aydınlıq gətirib. 1984-cü ildə Aşıqların IV qurultayı ərəfəsində Qara Namazovun "Azərbaycan aşıq sənəti" kitabı Azərbaycan və rus dillərində çap olunub qurultay nümayəndələrinə çatdırılıb.

Dədə Qorqud öyüdləri, Sarı Aşıq, Qurbani, Abbas Tufarqanlı, Koroğlu, Qaracaoğlan, Xəstə Qasım, Aşıq Ələsgər, Hüseyn Bozalqanlı və Aşıq Şəmşirin şeirləri Qara Namazovun ön sözü ilə rus dilində çap olunub. Mədəniyyət Nazirliyinin tövsiyəsi ilə ilk dəfə Qara Namazov "Aşıq sənəti" adlı tədris proqramı da hazırlayıb, proqram nazirliyin Metodiki Şurası tərəfindən çap olunub. Həmin proqram əsasında musiqi təmayüllü orta ixtisas məktəblərində aşıq sənəti tədris olunur.

Yeni latın əlifbasına keçidlə əlaqədar uşaqların mütaliəsi üçün Azərbaycan ensiklopediyası Qara Namazovun tərtibində "Yanıltmaclar", "Lətifələr", "Qara kəlim asta gedər…", "Tap tapmaca…", "Sınamalar" və "Loğman" kitabçalarını iri formatda rəsmli-rəngli şəkillərlə nəfis tərtibatda çap edib. Qara Namazov 1989-cu ildə prof. İ. Vəliyevlə birlikdə türk dünyasının məşhur saz-söz ustadı Qaracaoğlanın "Aramızda qarlı dağlar yaranıb" kitabını da çap etdirib.

Qara Namazov 1987-ci ildə "Azərbaycan uşaq və gənclər ədəbiyyatının inkişaf mərhələləri (1920–1980-ci illər)" mövzusunda dissertasiya işi müdafiə edərək filologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi alıb, 1989-cu ildə kafedranın professoru vəzifəsinə seçilib. Qara Namazov ayrı-ayrı görkəmli yazıçıların yubileyi ilə bağlı keçirilən elmi konfranslarda H. Cavid, Ə. Cavad, C. Cabbarlı, A. Şaiq, S. Vurğun, M. Müşfiq, H. Araslı, Mir Cəlal, O. Sarıvəlli, İ. Hüseynov, M. Araz və b. yaradıcılığı haqqında məruzələr edib.

Qara Namazov bir neçə il filologiya fakültəsinin ixtisaslaşdırılmış Müdafiə Şurasının sədri, Şəki ərazi Müdafiə Şurasının həmsədri (1998–2000-ci illər), Bakı Dövlət Universitetində İxtisaslaşdırılmış Dissertasiya Şurasının sədr müavini olub. O, 1956-cı ildən universitetdə 50-dən çox kitab, 400-dən çox elmi məqalə çap etdirib. Onun çap olunan kitabları haqqında tanınan ədəbiyyatşünas və folklorşünasların dəyərli rəyləri nəşr olunub.

Qara Namazovun son illərdə ardıcıl tədqiqat apardığı sahələrdən biri də Amerika qitəsində yaşayan qırmızıdərililərin türksoylu olması və onların bəzi boylarının məhz Azərbaycandan getməsi haqqında araşdırmalarıdır. Bu yöndə də müəllifin bir neçə məqaləsi ("Amerika qitəsində qədim türklər", "Oğuz yaddaşlarının sorağı", "Amerika qırmızıdərililəri türksoyludur") mətbuatda çap olunub.

Qara Namazov bir neçə il Ali Təhsil Nazirliyi yanında Ədəbiyyat üzrə Metodşuranın, eləcə də Mətbuat Komitəsində Nəşriyyatlar üzrə Rəyçilər Şurasının üzvü olub, nəşriyyatlarda çap olunan onlarla kitabın çapına rəy verib. O, respublikada nəşr olunan "Ozan", "Elmi araşdırmalar", "Filoloji araşdırmalar", "Dədə Qorqud" toplularının, Bakı Dövlət Universitetinin Elmi Xəbərləri Jurnalının redaksiya heyətinin üzvü idi.

Qara Namazov 2004-cü ildə İsveçdə Füzulinin yubiley mərasiminə dəvət olunub, "Füzuli irsinin Azərbaycanda tədqiqi" mövzusunda məruzə etmişdir. Məruzə Türkiyədə çıxan "Baykara" (2008, № 1) toplusunda işıq üzü görüb. O, 2002–2006-cı illərdə filologiya fakültəsinin dekanı vəzifəsində çalışıb, həmin illərdə fakültə Elmi Şurasının sədri, universitet Böyük Elmi Şurasının üzvü olub, 2002–2008-ci illərdə BDU-nun Klassik Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasının müdiri işləyib.

Qara Namazovun son illərdə bir sıra kitabları nəşr olunub: Qaçaq Kərəmin həyatından bəhs edən "Xalq qəhrəmanının şöhrəti" (2005), "Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı" (ali məktəb dərsliyi, 2007), "El çələngi" (2004), 3 cilddə "Uşaq ədəbiyyatı antologiyası" (2004–2005), "Qaracaoğlan" (İ. Vəliyevlə birlikdə), özünün şeirləri, hekayələri və tərcümələrindən ibarət "Gecilmiş nəğmələr" (2008). O, Seyid Əzim Şirvaninin 3 cildliyini (müştərək), S. Vurğunun 1 cildlik seçilmiş əsərlərini nəşr etdirib.

Qara Namazov Klassik Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasının nəzdində fəaliyyət göstərən Dədə Qorqud elmi-tədqiqat laboratoriyasının müdiri, Respublikanın əməkdar müəllimi, Qabaqcıl təhsil işçisi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü və Azərbaycan Aşıqlar Birliyi İdarə Heyətinin üzvü idi. Qara Namazovun "Türkiyə ədəbiyyatçılar və kültür adamları ensiklopediyası"nda geniş tərcümeyi-halı çap olunub. Qara Namazov 2009-cu ildə "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunub.

Əsərləri

- "Aşıq şeirinin inkişafı tarixindən"

- "Azərbaycan aşıq sənəti",

- "Aşıqlar" (I kitab) (biblioqrafik məlumat),

- "El çələngi" (xalq şeirindən seçmələr)

- "Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı antologiyası" (3 cilddə)

- "S. Ə. Şirvani. Seçilmiş əsərləri" (3 cilddə).

Məqalələri

- "Qüdrətli söz ustadı",

- "Dədə Qorqud" boylarının izi ilə

- "Molla Nəsrəddin" və ədəbiyyat

- "Dirsəxan oğlu Buğac" boyunun el variantı. Bakı, Böyük kimyaçı – qüdrətli şair.

- Türk dünyasının xalq yaradıcılığı Şərqin İntibah ədəbiyyatıdır.

- Mif, millət, ədəbiyyat.

- Füzuli haqqında yapılan araşdırmalar.

Mükafat və təltifləri

- "Şöhrət" ordeni

- "Aşıq Ələsgər – 200" yubiley medalı

Qara Namazov 11 may 2016-cı ildə vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.05.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

2001-ciildə DünyaAzərbaycanlıları Konqresinin İsveçinMalmo şəhərində keçirilənVqurultayınıniştirakçıları sırasında güneyli soydaşımız Qulamrza Səbri Təbrizi də var idi.HəminilDünyaAzərbaycanlılarınınBakıdakeçirilənqurultayındao, məruzə ilə çıxış etmiş, DünyaAzərbaycanlıları Əlaqələndirmə Şurasınınsədrmüaviniseçilmişdi.

Bu gün bu dünya miqyasında tanınan ünlü alimin anım günüdür...

Qulamrza Səbri Təbrizi 1934-cü il martın 21-də İranın Təbriz şəhərinin Şəkili məhəlləsində anadan olub. Atası Hacı Məhəmmədəli xalça fabrikinin sahibi idi. Burada 1940-1944-cü illərdə ibtidai dini məktəbi, sonra 1944-1953-cü illərdə Məhəmmədiyyə, Nizami və Firdovsi mədrəsələrini bitirib. O, 1953-1958-ci illərdə Təbriz Universitetinin Fars, ingilis dili və pedaqogika fakültəsində təhsilini davam etdirib.

Qulamrza Səbri Təbrizi tələbəlik illərində orta məktəblərdə müəllim kimi fəaliyyət göstərməklə yanaşı, 1956-1958-ci illərdə Amerikanın İrandakı hərbi idarəsində tərcüməçi olaraq çalışıb. 1958-ci ildə İstanbul şəhərində Bayazid Universitetinin İngilis dili və ədəbiyyatı fakültəsində magistr qəbul olub, lakin ölkədəki mürəkkəb durumla bağlı təhsilini yarımçıq qoyub Təbrizə qayıdıb.

Daha sonra 1959-1963-cü illərdə isə London Universitetinin Kinqs kollecində magistr təhsili alıb. Qulamrza Səbri Təbrizi 1960-1963-cü illərdə London BBC radiostansiyasında Şərq və Orta Asiya üzrə ədəbi və siyasi icmalçı, həm də "Nəzər saatı"nın aparıcısı kimi fəaliyyət göstərib.

Təbrizi 1963-1969-cı illərdə Edinburq Universitetinin İngilis dili və Ədəbiyyatı Departamentinə doktoranturaya daxil olub, "Vilyam Bleykin dialektik fikirləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək fəlsəfə elmləri doktoru elmi dərəcəsi alıb. Bu müddətdə Edinburq Universitetinin Şərqşünaslıq İnstitutunda, eləcə də dünyanın bir sıra ali məktəblərində məruzələrlə çıxış edib.

O, İran İslam İnqilabı dövründə Təbrizdə elmi-pedaqoji və siyasi fəaliyyətini davam etdirib. Qulamrza Səbri Təbrizi burada din xadimlərinin təqibinə məruz qaldığı üçün Böyük Britaniyaya qayıdıb və 1978-1995-ci illərdə televiziya şirkətlərində icmalçı olub. Təbrizi 1989-1990-cı illərdə Məhəmmadəli Mahmudla birlikdə türk və fars dillərində "Odlar ölkəsi" adlı aylıq qəzet nəşr etdirib.

O, həmçinin 1995-ci ildə Edinburq Universitetində akademik məsləhətçi olub. 1997-2003-cü illərdə Azərbaycanın ali məktəblərində XIX-XX əsrlər ingilis ədəbiyyatı, Şekspir və Bleykin yaradıcılığı mövzusunda mühazirələr oxuyub. Qulamrza Səbri Təbrizi bədii yaradıcılığa tələbəlik dövründən başlayıb. Onun elmi-kütləvi məqalələri, şeirləri, müsahibələri ingilis, türk, rumın dillərində çap olunub.

London və Nyu-Yorkda "Vilyam Bleyk cənnəti və cəhənnəmi" (1973) adlı monoqrafiyası, burada və Nyu-Yorkda 1989-cu ildə "İran: bir uşağın xatirəsi, böyüyün xatirəsi" kitabı ingilis dilində çap olunub.

Əsərləri

- Vətən həsrəti

- Mənimikidünyam

- Fikir dalğaları

- Həyat fəlsəfəsi

- Baxışlar, düşüncələr, arzular

- Sönməz ocaq

- Ümid çırağı

- Seçmə şeirlər

- Qürbət harayı

- Xudafərin

- Pozulmuş dünya

- Sahilsiz dəniz

- Səssiz haray

- Xatirə mahnılar

- Körpü

Mükafatları

- 1997-ci ildə Azərbaycan Dövlət Dillər İnstitutunun fəxri professoru seçilib

- 2003-cü ildə Kipr, Balkanlar və Avrasiya Türk Ədəbiyyat Qurumunun Türk dilinə xidmət ödülünə layiq görülüb

Qulamrza Səbri Təbrizi 8 may 2020-ci ildə vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.05.2026)