23 fevral 2026-cı il tarixində Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı və "Xocalı Soyqırımını Tanıtma" İctimai Birliyinin birgə təşkilatçılığı ilə “Xocalı: Silinməyən yaddaşımız – Ədalətin hökmü” mövzusuna həsr olunmuş konfrans keçirilib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı xəbər verir ki, konfransdan öncə Azərbaycan Respublkasının Dövlət Himni səsləndirilib, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin, Xocalı soyqırımı qurbanlarının və respublikamızın müstəqilliyi, ərazi bütövlüyü uğrunda canından keçən şəhidlərin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib.

Tədbiri açıq elan edən Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri polkovnik Cəlil Xəlilov Xocalı soyqırımı və onun ağır nəticələri haqqında danışıb, 44 günlük Vətən müharibəsi və anti-terror əməliyyatından sonra Xocalı qatillərinin məsuliyyətə cəlb edildiyini vurğulayıb:

“1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən keçmiş SSRİ-yə məxsus 366-cı motoatıcı alayın iştirakı ilə Xocalı şəhərinə hücum edilmişdir. Şəhər tam mühasirəyə alınmış, dinc əhaliyə qarşı əvvəlcədən planlaşdırılmış və xüsusi qəddarlıqla həyata keçirilmiş kütləvi qətliam törədilmişdir.

Rəsmi məlumatlara əsasən 613 nəfər qətlə yetirilmişdir. Onlardan 63-ü uşaq, 106-sı qadın, 70-i isə qoca olmuşdur; 8 ailə tamamilə məhv edilmişdir, 25 uşaq hər iki valideynini, 130 uşaq isə valideynlərindən birini itirmişdir, 487 nəfər yaralanmışdır,1275 nəfər əsir götürülmüşdür,150 nəfərin, o cümlədən 68 qadın və 26 uşağın taleyi bu günədək naməlum qalır.

Xocalı faciəsinə ilk dəfə hüquqi-siyasi qiymət Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə verilmiş, 1994-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən xüsusi qərar qəbul edilmişdir. Bu qərar faciənin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması istiqamətində mühüm addım olmuşdur.

Bu gün Azərbaycan dövləti Xocalı həqiqətlərinin beynəlxalq miqyasda tanıdılması istiqamətində ardıcıl siyasət həyata keçirir. Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü və Fondun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın rəhbərliyi ilə həyata keçirilən “Xocalıya ədalət!” beynəlxalq kampaniyası nəticəsində faciə ilə bağlı həqiqətlər bir sıra ölkələrin parlamentləri və beynəlxalq təşkilatları tərəfindən tanınmış və siyasi qiymətini almışdır.

2020-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə 44 günlük Vətən müharibəsində tarixi Qələbə qazanılmış, ölkəmizin ərazi bütövlüyü bərpa edilmişdir. Bununla da Xocalı qurbanlarının və bütün şəhidlərimizin qanı yerdə qalmamışdır”.

Daha sonra “Biz soyqırıma və terrora yox deyirik!” adlı sənədli film nümayiş olunub.

Tədbirdə çıxış edən "Xocalı Soyqırımını Tanıtma" İctimai Birliyinin sədri jurnalist Şamil Sabiroğlu Xocalı sakinlərinin üzləşdiyi soyqırımın dəhşətlərindən söz açıb, Ayaz Mütəllibov hakimiyyətinin səhlənkarlığından, səriştəsizliyindən bəhs edib. Gəncləri Prezident İlham Əliyevə dəstək verməyə səsləyən Şamil Sabiroğlu, tarixi keçmişimizin öyrənilməsinin gələcəyimiz baxımından həyati əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulayıb.

Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun baş direktoru, Ümumdünya Yazıçılar Təşkilatının (WOW) katibi, “Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının baş redaktoru, Əməkdar jurnalist Varis Yolçuyev çıxışında xalqımızın yaşadığı faciələrin, eləcə də, imza atdığı qəhrəmanlıqların təbliğində ədəbiyyat və mədəniyyətin mühüm rol oynadığını bildirib. Əməkdar jurnalist qeyd edib ki, ədəbiyyat adamları, yazıçı və tarixçilər bundan sonra da öz təbliğati, maarifləndirici missiyalarını davam etdirməli, tariximizlə bağlı faktların gələcək nəsillərə çatdırılmasında aktiv iştirak etməlidirlər.

Bəhruz Sultanov adına 34 nömrəli tam orta məktəbin direktoru Nəcibə Axundova yeniyetmə və gənclərin milli tarixlərinə bələd olmasının vacibliyindən danışıb. O, qeyd edib ki, məhz tarixi dərindən bilmək, xalqın keçmişinə bələd olmaq gələcək nəsilləri yeni bəlalardan və təhlükələrdən hifz edə bilər.

“Xocalı Soyqırımını Tanıtma” İctimai Birliyinin  üzvü, soyqırımın şahidi Hüseynağa Quliyev şahidi olduğu erməni vəhşiliklərindən danışıb. Ermənilərin dinc insanları ən qorxunc işgəncələrlə qətlə yetirdiyini bildirən soyqırım şahidi, bütün bu həqiqətlərin bütün dünyaya yayılmasının vacibliyini qeyd edib.

Ehtiyatda olan mayor, Birinci Qarabağ və 44 günlük Vətən müharibəsinin iştirakçısı qazi Muxtar Həşimov erməni vəhşiliyindən bəhs etməklə yanaşı, ermənilər tərəfindən Xocalıda qətlə yetrilən şəxslərin sayının 613 deyil, daha çox olduğunu bildirib, bu rəqəmin yenidən dəqiqləşdirilməsinin vacib olduğuna diqqət çəkib.

Dəmir Yolu və Metropoliten üzrə Bakı Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzinin Tələbə Gənclər Təşkilatının sədri Məleykə Məmmədrzayeva Xocalı soyqırımının heç zaman unudulmayacağını, xalqımızın yaddaşında hər zaman yaşayacağını vurğulayıb.

Konfransın sonunda xatirə şəkli çəkilib.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.02.2026)

Fariz Əhmədov,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Naxçıvan təmsilçisi

Bu gün ölkə başçısı Azərbaycanın ilk xalq şairi Səməd Vurğunun 120 illik yubileyin qeyd olunması haqqında sərəncam imzaladı. Demək olar ki, bütün ədəbiyyatsevər və Səmədsevərlərin gözlədiyi bu sərəncam özünü heç də  gecikdirmədi.

Bəziləri onu tənqid etsə də, tarix sübut etdi ki, o fədəkar bir şair olub. Elinə, obasına Vətəninə bağlı olub. Zəhmətkeş, fədakar və isti ürəyi olan Səməd Vurğun cəmi əlli il yaşasa da, əbədiyyətə bütöv bir xalq tərəfindən uğurlandı. Sözlə yaşadı, sözlə uğurlandı əbədiyyətə. Çünki o sözlə dağları, daşları səslədi. Sözlə kəndlə şəhər arasında körpülər saldı. Sözlə sevildi, sözlə yaşadı, sözlə yaşatdı.

Onun qələmindən çıxan hər şeir bir ürək döyüntüsü idi. Gah gur, gah titrək, gah da qırılacaq qədər incə. Onun misralarında söz elə ucalıqda idi ki, hər misrası bir ümid, hər bəndi bir ana laylası kimi Vətənin qucağında böyüyüyürdü. Bu misraları oxuyan hər kəs öz qəlbində gizlətdiyi ən incə duyğunu tapdı. 

Şair üçün Vətən də bir sevgili idi. Həm də ən böyük sevgili. Onun dağları saçlar kimi dalğalı, çayları sözlər kimi gur, çölləri ürək kimi geniş açılırdı. Bəlkə də buna görə idi ki, şairin Vətənə yazdığı hər misra torpağa əkilən duaya çevrilərək xalqın dilində bitdi. 

Cəmi əlli il. Bəziləri üçün yarım əsr. Onun üçün isə bir əbədiyyət. Bu gün ən yüksək tribunalardan onun şeiri eşidiləndə, müəllimlər onun misrasını lövhəyə yazanda, ana öz körpəsinə onun şeirini zümzümə edəndə Vurğun yenidən doğulur. Qəlbi yorulsa da, dili sussa da, misraları ayaqda qaldı şairin. Bəlkə də əbədiyyət məhz budur. Xalqın yaddaşında yaşamaq. Bu sevgi bu günə qədər nə susur, nə sönür, nə də ki, azalır. O, gah bir çağırış kimi, gah incə bir duyğu kimi, gah da sevgi dolu bir etiraf kimi damarlarımızda dolaşır. Hər dəfə onun adını çəkəndə anlayırıq ki, ona olan Vurğunluğumuz heç zaman bitməyəcək.

Yusif Səmədoğlu 1957-ci ildə yazırdı: "Bizim evdə bir otaq var. Əvvəllər bu otağın axşam səkkizdən yanan işığı bəzən səhərə qədər sönmürdü. İndi isə artıq bir ilə yaxındır ki, o otağın pəncərələrindən işıq gəlmir. Bu otaq atamın kabinetidir. Burada hər şey - uzun və enli yazı stolu, stolun üstündəki qələm və kağızlar, divarlar boyu qoyulmuş şkafların rəflərindəki kitablar, hər şey, hər şey bizə son dərəcə əzizdir..."

O otaqda indi böyük bir coşğu var. Kitabların tozlu səhifələri arasında hər kəsdən qaçıb gizlənərək hamı olmuş bir coşğu.  Sanki bir azdan qapı açılacaq, o yenə içəri girəcək, lampanı yandıracaq və gecə ilə səhər arasında yeni bir şeir doğulacaq.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.02.2026)

Nail Zeyniyev, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Çox yazıçı bilir ki, nəşriyyatda kitab çap etdirmək istəyəndə ilk cavab çox vaxt rədd məktubu olur. Bəzən ikinci, üçüncü, hətta onuncu dəfə də eyni cavab gəlir. Bu məktublar adətən şablon və soyuq olur: “Əsəriniz bizə uyğun deyil”, “Hazırda bu janrda planımız yoxdur”, “Təəssüf ki, əməkdaşlıq mümkün deyil”.

Amma bu cümlələrin arxasında nə dayanır?

Ən əsas səbəb kommersiyadır. Nəşriyyat işi biznesdir və o, çıxardığı kitabı satmalıdır. Əsər yaxşı yazılsa belə, satış potensialı zəif görünürsə, rədd edilir. Burada estetik dəyərdən çox bazar dəyəri hesablanır.

“Bu janrda planımız yoxdur” ifadəsi çox vaxt bazarın artıq dolu olduğunu göstərir. Oxucu hazırda başqa mövzu və ya janr istəyirsə, nəşriyyat risk etmir. Bu senzura deyil, bazar məntiqidir.

“Təəssüf ki” sözləri isə əsasən formal xarakter daşıyır. Redaktor hər gün çoxlu əlyazma oxuyur və rədd edir. Bu onun üçün şəxsi deyil, peşəkar qərardır.

Bəzən “üslub uyğun deyil”, “qəhrəmanlar zəifdir”, “struktur problemlidir” kimi səbəblər yazılır. Bəzən bunlar həqiqi iraddır, bəzən isə sadəcə ümumi ifadədir. Çünki redaktor əsəri bəyənməyib, amma uzun izah vermək istəmir. Daha ağır forma isə ümumiyyətlə cavab gəlməməsidir. Yazıçı aylarla gözləyir və sonda anlayır ki, əsər səssizcə kənara qoyulub.

Tarixdə böyük yazıçılar da rədd edilib. Marsel Prust, Uilyam Folkner, FransKafka kimi müəlliflərin əsərləri əvvəlcə qəbul olunmamışdı. J. K. Roulinqisə “HarriPottervə fəlsəfə daşı” üçünbirneçə dəfə rəddcavabı almışdı. Sonradan bu əsərlər klassikaya və ya dünya miqyasında bestsellerə çevrildi. Bu fakt göstərir ki, rədd məktubu həmişə əsərin zəif olması demək deyil.

Amma hər rədd də haqsız deyil. Bəzən əsər doğrudan da yetərincə işlənmir. Bu halda rədd məktubu yazıçı üçün siqnal ola bilər: daha çox oxumaq, yazmaq və üzərində işləmək lazımdır.

Rədd məktubu yazıçını sınayır. Əgər bir rədd cavabından sonra insan yazmaqdan vaz keçirsə, deməli, istəyi zəifdir. Amma davam edirsə, deməli, həqiqətən yazmağa ehtiyacı var. Ən düzgün yanaşma budur: rəddi şəxsi təhqir kimi yox, mərhələ kimi qəbul etmək. Təhlil etmək, nəticə çıxarmaq və davam etmək. Çünki ədəbiyyat həm sənət, həm də biznesdir. Və bu yolda rədd məktubu maneə yox, prosesin bir hissəsidir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.02.2026)

İlhamə Məhəmmədqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi

Ana dili hər bir xalqın varlığının, kimliyinin və milli-mənəvi dəyərlərinin əsas sütunudur. Dil sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyil. O, bir xalqın tarixi yaddaşı, mədəni xəzinəsi, düşüncə tərzi və mənəvi dünyasıdır. Hər bir millət öz keçmişini ana dilində yaşadır, bu gününü ana dilində ifadə edir və gələcəyini yenə həmin dilin işığında qurur. Dil varsa, millət var; dil zəifləyərsə, milli ruh da sarsılar.

Azərbaycan dili zənginliyi, ahəngi və ifadə imkanlarının genişliyi ilə seçilən dillərdəndir. Dahi mütəfəkkir və şair Məhəmməd Füzuli ana dilimizin poetik qüdrətini əsərlərində zirvəyə yüksəltmiş, sözün incə çalarlarını ustalıqla nümayiş etdirmişdir. Ana dilimizin dövlət dili kimi möhkəmlənməsi və inkişafı isə Ümummilli lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Onun siyasi iradəsi nəticəsində Azərbaycan dili Konstitusiyada dövlət dili statusunu almış, qorunması və inkişafı istiqamətində ardıcıl addımlar atılmışdır. Bu siyasət bu gün də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir, dilimizin saflığının qorunması, zənginləşdirilməsi və beynəlxalq müstəvidə tanıdılması daim diqqət mərkəzində saxlanılır.

21 fevral - Beynəlxalq Ana Dili Günü münasibətilə Poeziya Evində Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Sumqayıt bölməsi və Əli Kərim adına Poeziya Kliubunun birgə təşkilatçılığı ilə “Dilimiz varlığımızdır” adlı dəyirmi masa təşkil edildi. Tədbirdə şəhərin tanınmış qələm adamları və ziyalıları iştirak etdilər.

Poeziya Evinin direktoru İbrahim İlyaslı qonaqları salamlayaraq ana dilinin milli-mənəvi həyatımızdakı rolundan danışdı. AYB Sumqayıt bölməsinin sədri Gülnarə Cəmaləddin, filologiya elmləri doktoru, professor Rafiq Yusifoğlu, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, professor Avtandil Ağbaba, “Sumqayıt” qəzetinin baş redaktoru Sübhan Quliyev, 42 saylı məktəbin direktoru İlqar Həbibi, şairlər İlhamə Məhəmmədqızı, Hikmət Fərzəli, Elvin İntiqamoğlu, Elçin Nur, digər ziyalılardan Xürrəm Həsənov, Elnur Bayramov mövzu ətrafında çıxış edərək dəyərli fikirlər səsləndirdilər.

Çıxışlarda vurğulandı ki, ana dili hər bir xalqın milli kimliyinin əsas göstəricisidir. Azərbaycan xalqı üçün Azərbaycan dili yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də tariximizin, ədəbiyyatımızın və mədəniyyətimizin daşıyıcısıdır. Bununla yanaşı, müasir dövrdə dilimizlə bağlı müəyyən problemlər də mövcuddur. Xarici sözlərdən həddən artıq istifadə, sosial şəbəkələrdə ədəbi dil normalarına əməl olunmaması, gənclər arasında yazı mədəniyyətinin zəifləməsi narahatlıq doğurur. Bəzən dilimizdə qarşılığı olduğu halda başqa dillərə üstünlük verilməsi ana dilimizin saflığına xələl gətirir.

Bu problemlərin aradan qaldırılması üçün bir sıra təkliflər də irəli sürüldü. Qeyd olundu ki, məktəblərdə və ali təhsil müəssisələrində nitq mədəniyyətinə daha çox diqqət yetirilməli, kütləvi informasiya vasitələrində ədəbi dil normalarına ciddi əməl olunmalıdır. Gənclər arasında ana dilinin düzgün istifadəsini təşviq edən maarifləndirici layihələr və müsabiqələr təşkil edilməli, hər bir vətəndaş gündəlik həyatında dilinə məsuliyyətlə yanaşmalıdır.

Tədbir bir daha göstərdi ki, dilə sevgi təkcə sözlə deyil, əməli fəaliyyətlə də ifadə olunmalıdır. Ana dilimizi qorumaq və inkişaf etdirmək hər birimizin vətəndaşlıq borcudur. Çünki dilimiz bizim varlığımızdır. O, bizi bir xalq kimi birləşdirən ən möhkəm bağdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.02.2026)

Heyran Zöhrabova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

- Belə bir söz var, deyir ki:

Dostları olmalıdır insanın, eynən gəmilərin limanları kimi..

Zaman-zaman gəlib yükünü boşaltdığın,

dalğalar dinənə qədər qoynunda gözlədiyin 

Həyatı əzbərə oxuya bilən,

Düşünmədiklərini düşündürən, 

səni güvəndə tuta bilən.

Gərəkdiyində sənin üçün alovu uda bilən. 

Yoluna işıq saçan ustadın olmalı. 

Bəli, hər insanın həyatda mütləq bir liman yeri, istinad nöqtəsi olur.

Dostoyevskinin təbirincə desək, gərək elə olsun ki, hər bir adamın heç olmasa bir  gediləsi yeri olsun.

Hərçənd hər nə qədər həmişə sahil üçün darıxsa da, yuxularına sahil boyu sıralanan yosunlu qayalıqlar girsə də onun istinad yeri, həmişə daha çox güvəndiyi dənizdir.

Dənizdəki tənha ada, adadakı, sahildəki qayalıqlardır.

Əlbəttə, dost dediyi insanlar da elə onun üçün o sığına biləcəyi limanlar, qayalar, adalar kimidir. 

Bizim şeir adıyla  oxuduğumuz

dəniz ətirli, qağayı avazlı

misralar isə əslində onun dənizlə olan məhrəm söhbətləridir.

Elə o, özü də dənizə bənzəyir.

Bunları mən demirəm Faiq bəy özü belə deyir.

Deyir ki: Həyatımın 40 ilindən çoxunu dənizə bağladım, dənizin sərt üzünü, tufanlı, fırtınalı zamanlarını gördüm, dözdüm, maneələri dəf etdim, möhkəm oldum və… insanları tanıdım, onlardan qorundum. Qoruna bildimmi, bəzi vaxtlar yox. Dənizin bütün sifətləri olduğu kimidir, sakit, dalğasız, ləpəli, sualtı axını, burulğanı və sair… görürüsən, özünü təqdim edir, hiss etdirir… Amma elə olur ki, insanlardakı bu sadaladığım hallar gözləmədiyin anda büruzə verir, zühur edir… 

Ətrafda və cəmiyyətdə qarşılaşdığım eybəcərliklər, dost bildiyimizin xəyanətlərini görmüşəm, dözmüşəm, sınmamışam, sözümü demişəm bir başa, necə dəniz dalğaları ilə qayalıqlara çırpılıb sözünü deyir ha, o cür və rahat olmuşam, İçimdə kir, pasaq, nifrət, qəzəb, xəyanət olmayıb. Dənizə oxşamışam.

Onu dənizə ədəbiyyat gətirib, oda dənizi ədəbiyyata.

Ədəbiyyat və dəniz  onun həyat tərzidir, yoldaşları üçün isə o, ən yaxşı dostdur.

Bu gün dənizçi-kapitan, şair-publisist, öz təbirincə desək, dənizə oxşayan, söz kapitanı, şair Faiq Balabəylinin doğum günüdür.

Doğum günü münsibəti ilə sevimli şairi təbrik edir, ona səmimi qəlbdən möhkəm cansağlığı və yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzu edirik.

Ömrünüz tələsməsin Faiq bəy!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(23.02.2026)