27 aprel 2026-cı il tarixində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Prof. Dr. Aktotı Raimkulovanın Qaziantep şəhərinə (Türkiyə) işgüzar səfəri çərçivəsində Türkiyə Arxeologiya və Mədəni İrs İnstitutunun rəhbəri professor Prof. Dr. Şaban Doğan ilə görüşü baş tutub.

Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondundan məlumat verilib.

Tərəflər Türk dünyasının ortaq mirasının qorunması və beynəlxalq səviyyədə tanıdılması istiqamətində strateji tərəfdaşlıq imkanlarını müzakirə ediblər.

Görüş zamanı Aktotı Raimkulova Şaban Doğanı Türkiyə Arxeologiya və Mədəni İrs İnstitutun rəhbər vəzifəsinə təyin olunması münasibətilə təbrik edib. Fondun prezidenti birgə əməkdaşlıq çərçivəsində Qaziantepdə keçirilən “Türk Mədəni İrsinə aid Strateji Əməkdaşlıq Konfransı: Mədəni Mülkiyyətin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizə” layihəsini əməkdaşlığı dərinləşdirmək üçün mühüm fürsət kimi qiymətləndirib.

Professor Şaban Doğan öz növbəsində rəhbərlik etdiyi qurumun hədəflərindən danışaraq, Fondla əməkdaşlığa xüsusi önəm verdiklərini vurğulayıb. Professor Doğan vurğulayıb ki, aparılan tədqiqatlar və arxeoloji qazıntılar yalnız akademik xarakter daşımır, həm də Türk dünyasının ortaq tarixi yaddaşını gücləndirir.

Görüş qarşılıqlı anlaşma və konstruktiv dialoq şəraitində keçib, tərəflər gələcək əməkdaşlığın perspektivlərinə dair əminliklərini ifadə ediblər.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.04.2026)

Mədəniyyət sahəsində qrantların verilməsinə dair xüsusi qayda müəyyənləşəcək, QHT-lərlə bərabər digər hüquqi və fiziki şəxslərə də qrant ayrılacaq.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı xəbər verir ki, bu, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin təsdiqlədiyi “Mədəniyyət haqqında” qanuna edilən dəyişiklikdə əksini tapıb.

Dəyişikliklərə əsasən, mədəniyyət sahəsində layihələrin qrant maliyyələşdirilməsi mədəniyyət xidmətlərinin, habelə mədəni və yaradıcı sənaye sahələrinin inkişafına və keyfiyyətinin artırılmasına yönəldilmiş innovativ fəaliyyət və tədqiqatların stimullaşdırılması, mədəniyyət müəssisələrinin infrastrukturunun inkişaf etdirilməsi, eləcə də mədəniyyət sahəsində maarifləndirmə məqsədilə “Qrant haqqında” qanuna uyğun olaraq həyata keçiriləcək.

Mədəniyyət sahəsində layihələrin qrant maliyyələşdirilməsi üzrə müsabiqələrin keçirilməsi qaydasını müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyiqurum müəyyən edəcək. 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.04.2026)

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü maddəsinin I hissəsinin 1-ci və 15-ci bəndlərini rəhbər tutaraq qərara alır:

“Mədəniyyət haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2013, № 2, maddə 78 (Cild I); 2024, № 4, maddə 365, № 5 (I kitab), maddə 499; 2026, № 1, maddə 19) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:

1. 1.0.8-ci maddədə “mədəniyyət sənayesi –” sözləri “mədəni və yaradıcı sənaye – mədəniyyətə və yaradıcılığa əsaslanan iqtisadi fəaliyyət növlərinin məcmusundan ibarət iqtisadi münasibətlər sistemi, habelə” sözləri ilə əvəz edilsin.

2. 3.2.15-ci maddədə “mədəniyyət, o cümlədən əyləncə sənayesinin” sözləri “mədəni və yaradıcı sənayenin” sözləri ilə əvəz edilsin.

3. 4.0.1-ci maddədə “mədəniyyət sənayesi” sözləri “mədəni və yaradıcı sənaye” sözləri ilə əvəz edilsin.

4. 5.3-cü maddə ləğv edilsin.

5. 14.2.2-ci və 27.3-cü maddələrdə “mədəniyyət sənayesinin” sözləri “mədəni və yaradıcı sənayenin” sözləri ilə əvəz edilsin.

6. Aşağıdakı məzmunda 45.4-cü maddə əlavə edilsin:

“45.4. Mədəniyyət sahəsində layihələrin qrant maliyyələşdirilməsi mədəniyyət xidmətlərinin, habelə mədəni və yaradıcı sənaye sahələrinin inkişafına və keyfiyyətinin artırılmasına yönəldilmiş innovativ fəaliyyət və tədqiqatların stimullaşdırılması, mədəniyyət müəssisələrinin infrastrukturunun inkişaf etdirilməsi, eləcə də mədəniyyət sahəsində maarifləndirmə məqsədilə “Qrant haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq həyata keçirilir. Mədəniyyət sahəsində layihələrin qrant maliyyələşdirilməsi üzrə müsabiqələrin keçirilməsi qaydasını müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) müəyyən edir.”.

İlham Əliyev,

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Mənbə: President.az

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.04.2026)

Mədəniyyət sahəsində qrantların verilməsinin yeni qaydası müəyyənləşdi

Mədəniyyət sahəsində qrantların verilməsinə dair xüsusi qayda müəyyənləşəcək, QHT-lərlə bərabər digər hüquqi və fiziki şəxslərə də qrant ayrılacaq.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı xəbər verir ki, bu, Prezident İlham Əliyevin təsdiqlədiyi “Mədəniyyət haqqında” qanuna edilən dəyişiklikdə əksini tapıb.

Dəyişikliklərə əsasən, mədəniyyət sahəsində layihələrin qrant maliyyələşdirilməsi mədəniyyət xidmətlərinin, habelə mədəni və yaradıcı sənaye sahələrinin inkişafına və keyfiyyətinin artırılmasına yönəldilmiş innovativ fəaliyyət və tədqiqatların stimullaşdırılması, mədəniyyət müəssisələrinin infrastrukturunun inkişaf etdirilməsi, eləcə də mədəniyyət sahəsində maarifləndirmə məqsədilə “Qrant haqqında” qanuna uyğun olaraq həyata keçiriləcək.

Mədəniyyət sahəsində layihələrin qrant maliyyələşdirilməsi üzrə müsabiqələrin keçirilməsi qaydasını müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyiqurum müəyyən edəcək.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.04.2026)

27 aprel 2026-cı il tarixində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti professor Aktotı Raimkulova Türkiyənin Qaziantep şəhərinə işgüzar səfəri çərçivəsində Qaziantep Böyükşəhər Bələdiyyə sədri Fatma Şahin ilə görüşüb.

Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondundan məlumat verilib.

Tərəflər türk dünyasının zəngin mədəni irsinin qorunması, təbliği və gələcək nəsillərə ötürülməsi sahəsində uzunmüddətli əməkdaşlıq imkanlarını müzakirə ediblər.

Görüş zamanı Aktotı Raimkulova Türk dünyasının mirasını gələcək nəsillərə ötürmək missiyası ilə fəaliyyət göstərən Fondun beynəlxalq səviyyəli layihələri, o cümlədən Türk Folklor Antologiyası və mədəni irsin rəqəmsallaşdırılması istiqamətindəki addımları barədə məlumat verib.

Səmimi qonaqpərvərliyə görə təşəkkürünü bildirən Fondun prezidenti, Qaziantepin mədəni dəyərlərin qorunması sahəsindəki güclü institusional imkanlarını və beynəlxalq təcrübəsini təşkilat üçün dəyərli tərəfdaşlıq zəmini kimi qiymətləndirib.

Qaziantep Böyükşəhər Bələdiyyə sədri Fatma Şahin öz növbəsində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun Türk dünyasının birliyinin möhkəmləndirilməsi və ortaq köklərin dünyaya tanıdılması istiqamətindəki fəaliyyətini yüksək qiymətləndirib. O, Fondun həyata keçirdiyi layihələrin mədəni yaddaşın qorunmasında mühüm rol oynadığını bildirərək, Qaziantepin bu ali missiyada hər zaman etibarlı bir tərəfdaş kimi iştirak etməyə hazır olduğunu vurğulayıb.

Görüşün sonunda tərəflər qarşılıqlı maraq doğuran sahələr üzrə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi və konkret layihələrin həyata keçirilməsi istiqamətində birgə fəaliyyətin davam etdirilməsi barədə razılığa gəliblər.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.04.2026)

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun Təşkilatçılığı ilə Qaziantepdə Beynəlxalq Konfrans öz işinə başlayıb

27 aprel 2026-cı il tarixində, Türkiyənin Qaziantep şəhərində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu, Türkiyə Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, Türkiyənin Arxeologiya və Mədəni İrs İnstitutu, TİKA və Qaziantep Böyükşəhər Bələdiyyəsinin birgə təşkilatçılığı ilə “Türk Mədəni İrsinə aid Strateji Əməkdaşlıq Konfransı: Mədəni Mülkiyyətin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizə” mövzusunda Beynəlxalq Konfrans öz işinə başlayıb.

"Ədəbiyyat və incəsənət" portalına Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondundan verilən məlumata görə, proqram çərçivəsində Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan, Macarıstan və Türkmənistan daxil olmaqla bir sıra ölkələrdən nümayəndələr, həmçinin beynəlxalq mütəxəssislər bir araya gəlib mədəni irsin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizə, institusional əməkdaşlıq imkanları və ortaq mühafizə mexanizmlərini müzakirə edcəcəklər.

Tədbirin əsas məqsədi mədəni mülkiyyətin qanunsuz dövriyyəsi sahəsində koordinasiyanın gücləndirilməsi, təcrübə və informasiya mübadiləsinin genişləndirilməsi, eləcə də davamlı əməkdaşlıq platformasının formalaşdırılmasıdır.

Konfransın açılış sessiyasında Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti professor Aktotı Raimkulova çıxış edərək mədəni irsin qorunmasının həm tarixi, həm də mənəvi bir vəzifə olduğunu vurğulayıb. Fondun prezidenti çıxışında həmçinin qeyd edib ki, əsər qaçaqmalçılığı və qanunsuz ticarət bu gün ümumi mirasımızı ciddi şəkildə təhdid edir.

Professor Aktotı Raimkulova Türkiyə Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinə, TİKA-ya, Qaziantep valiliyinə, yerli bələdiyyəyə və tərəfdaş qurumlara proqramın reallaşmasındakı dəstəklərinə və qonaqpərvərliyə görə dərin minnətdarlığını bildirib. Həmçinin konfransın gedişatına və iştirakçılara bu strateji əməkdaşlıq yolunda uğurlar arzulayıb.

Açılışda eləcə də Qaziantep Böyükşəhər Bələdiyyə sədri Fatma Şahin, Türk Əməkdaşlıq və Koordinasiya Agentliyinin (TİKA) vitse-prezidenti Dr. Ali Ercan, Mədəni Sərvətlər və Muzeylər Baş İdarəsinin müavini Bülent Gönültaş, TÜRKPA-nın Hüquq məsələləri və beynəlxalq əlaqələr komissiyasının katibi Dr. Kadir Yaman və Türk Arxeologiya və Mədəni İrs İnstitutunun rəhbəri Prof. Şaban Doğan  çıxış edərək Qaziantepdə reallaşan bu platformanın  mədəni irsin qorunması sahəsində gələcək birgə layihələr üçün yeni perspektivlər yaradacağını bildiriblər.

Kofransın ilk günündə eyni zamanda “UNESCO-nun 1970-ci il Konvensiyası, Mədəni mülkiyyətin qeyri-qanuni dövriyyəsinə qarşı mübarizənin beynəlxalq hüquqi və diplomatik yolları” sessiyası çərçivəsində UNESCO-nun Almatı Regional Ofisinin direktoru və Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan, Türkmənistan üzrə UNESCO nümayəndəsi Amir Piric; "Mədəni irsin qorunmasında ICOM-un fəaliyyəti və qanunsuz dövriyyəyə qarşı Qırmızı Siyahıların əhəmiyyəti" sessiyası çərçivəsində Türkiyə Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin şöbə müdiri  İbrahim Barış Sarıca; "Mədəni irsin qanunsuz ticarətinə qarşı mübarizədə qurumlararası koordinasiyanın rolu" sessiyası çərçivəsində BMT-nin UNODC (Narkotiklər və Cinayətkarlığa qarşı Mübarizə Ofisi) Cənub-Şərqi Avropa üzrə Regional Ofisinin rəsmisi Danilo Rizzi; "Mədəni irsin geri qaytarılmasında dövlətlərarası sazişlərin və vətəndaş cəmiyyətinin rolu" sessiyası çərçivəsində Corciya Universitetinin (ABŞ) fəxri professoru Ceyms Rip məruzələrini təqdim edərək öz təcrübələrini iştirakçılarla bölüşüblər.

30 aprelə qədər davam edəcək proqram çərçivəsində panel sessiyaları və iştirakçılar üçün Antik Şəhərlərə tanışlıq turları təşkil olunacaq.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.04.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

İçimdə itirdiklərimi

Çöllərdə aradım.

Səhralar qumdan ibarət,

Mən səndən ibarət

Məcnun deyiləm, amma ki

Çöllərə düşdüm.

Baxdım, gördüm, sən yoxsan,

Mən tozdan ibarət.

Sevmək üçün gecikdim,

Amma ölmək üçün də çox tez.

Səni içimdə öldürmədən,

Yola davam etdim, bu yol səndən ibarət.

Musiqisi Xanım İsmayılqızına məxsus olan “Səndən ibarət” mahnısını Zabitə Alıyeva həqiqətən də çox gözəl oxuyur. Bəstəkar elə bir musiqi bəstələyib ki, bütün sevib ayrılanlar bu mahnını özününküləşdirib kədərlənirlər, dərdlənirlər. Musiqinin gücü elə bu deyilmi?

Bakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsi Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin (MKS) M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxanası Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi ilə birgə muzeyin “Səttar Bəhlulzadə” zalında tanınmış şair və bəstəkar Xanım İsmayılqızının 70 illiyinə həsr olunmuş yubiley gecəsi keçirdilər. Sizə bu barədə danışmaq istəyirəm.

Yubiley gecəsinin aparıcısı tarix üzrə fəlsəfə doktoru, Fəxri mədəniyyət işçisi, Yasamal rayon MKS-inin direktoru Lətifə Məmmədova qonaqları salamladı və istedadlı şair, bəstəkar Xanım İsmayılqızının yubileyinin həqiqətən poeziya və musiqi bayramına çevrildiyini dedi. O qeyd etdi ki, Xanım İsmayılqızı vətənpərvər, filosof, həyat, gözəllik şairidir. Xanım İsmayılqızı sözü yaşadan, musiqini sevdirən sənətkardır. Onun özü də, yaradıcılığı da parlaqdır. Şairin çox müdrik, dildən-dilə gəzən sözləri var.

Tədbirin aparıcı Lətifə Məmmədova sevilən şair, bəstəkar Xanım İsmayılqızına Yasamal rayon MKS-inin M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxanasının Fəxri oxucu diplomunu və Bakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsinin Fəxri fərmanını təqdim etdi.

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi adından Xanım İsmayılqızına yubileyi münasibəti muzeyin Fəxri fərmanı təqdim olundu.

 Yubiley gecəsinin aparıcısı qeyd etdi ki, M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxanasının “Azərbaycan Yazıçı Qadınlar Cəmiyyəti” İctimai Birliyi ilə birgə tərtib etdiyi “60 çiçək – bir çələng” adlı Zəfər almanaxına Xanım İsmayılqızının da şeiri daxil edilib və kitabı yubilyara təqdim etdi.

M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxananın Fəxri oxucusu Zeynəb Cəmaləddin Xanım İsmayılqızının yubileyinə həsr etdiyi şeiri söylədi.

225 №-li tam orta məktəbin direktor müavini, “Kiçik Akademiya”nın rəhbəri, Türk Dünyası Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının Fəxri professoru Zenfira Nusalova yubilyarı təbrik edərək, ona yaradıcılıq uğurları arzuladı. Sonra Z.Nusalova şeir söylədi. 225 №-li tam orta məktəbin nəzdindəki “Kiçik Akademiya”nın şagirdləri Xanım İsmayılqızının şeirlərini söylədilər.

Rusiya Federasiyasının Azəbaycan Respublikasındakı Səfirliyinin nümayəndəsi Mariya Zolotareva Xanım İsmayılqızını yubileyi münasibəti ilə təbrik etdi və dəvətə görə tədbir təşkilatçılarına öz təşəkkürünü bildirdi.

Sonra Tacikistan Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı Səfirliyinin nümayəndəsi Mukaddas Temurzoda yubilyarı təbrik etdi və ona yaradıcılığında uğurlar arzuladı.

Belarus Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı Səfirliyinin nümayəndəsi İvan Sergeyviç yubilyarın yaradıcılığı ilə tanış olduğunu və onun bəstələrinin Azərbaycan mədəniyyətində xüsusi yeri olduğunu qeyd etdi.

Bakıdakı Tatar İcmasının sədri Renat İlyazov yazdığı şeirlə X.İsmayılqızını təbrik etdi.

Filologiya elmləri doktoru, ədəbiyyatşünas-alim, M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxananın Fəxri oxucusu Esmira Fuad yubilyarla uzun müddət birlikdə çalışdıqlarını, xatirələrini bölüşdü və ona yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzuladı.

AMEA-nın elmi katibi, biologiya elmləri doktoru Tubuxanım Qasımzadə İ.Brodskinin şeirini söylədi və yubilyara səmimi arzularını bildirdi.

Müəllim, bəstəkar Esmiralda Hüseynova söz və musiqisi özünə məxsus olan “Döz görək” mahnısı ilə yubilyarı təbrik etdi.

Respublika və Beynəlxalq müsabiqələr laureatı, M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxananın Fəxri oxucusu, xanəndə Maya Cəbrayılova yubilyarı mahnılarla təbrik etdi. İstedadlı müğənni, müəllim İslam Əlizadə musiqisi Xanım İsmayılqızının olan “Unudursan”, İ.Əbilov adına Mədəniyyət Mərkəzinin “Şəlalə” xalq çalğı alətləri ansamblının solistləri Ceyran Abbaslı və Fərid Əzizli “Qonşular”, L. və M.Rostropoviçlər adına 21 №-li onbirillik Musiqi Məktəbinin 4-cü sinif şagirdi Raul Həmidov 33 №-li musiqi məktəbinin konsertmeysteri Şahin Yahyəzadənin müşayiəti ilə “O sole mio”, “Zibeydə” mahnılarını yubilyara hədiyyə etdilər.

Bədii hissədə populyar gənc müğənnilər Zabitə Alıyeva yazımın əvvəlində haqqında danışdığım “Səndən ibarət”, eləcə də “Allah görübdü, yeri”, Ağabala Sadıqzadə, Məzahir Fikrətoğlu, Rəvan Qaçayev və Pərvaz İbrahimli söz və musiqisi yubilyara aid olan “Məktub yazmışam”, “Eşq bir aləmdir”, “Gecələr”, “Ünvanımı bilən yox” adlı mahnıları ifa etdilər.

Tədbirin sonunda yubilyar Səbinə Kərimovanın, Şahzadə İldırımın, Leyla Əliyevanın, Rəna Naibovanın, Səfurə Nəcəfovanın, Sevda İsayevanın, Mədinə Əliyevanın, Arzu Xudayarovanın və b. qonaqların suallarına cavab verdi və tədbirin təşkilatçılarına dərin minnətdarlığını bildirdi. Xanım İsmayılqızı tədbir iştirakçıları üçün “Salam, qadın” şeirini söylədi.

Yubilyar  tədbir iştirakçılarına və ölkəmizin kitabxanalarına kitablarını hədiyyə etdi.

Tədbir iştirakçıları M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxananın hazırladığı Xanım İsmayılqızının həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş videoçarxları da izlədilər. Tədbirdə şair və bəstəkarın kitablarından ibarət sərgi nümayiş olundu.

Yubiley gecəsində diplomatik korpusun nümayəndələri, şəhid ailələri, qazi və veteranlar, şair və yazıçılar, ziyalılar,sənət adamları, mədəniyyət işçiləri,M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxananın fəal və Fəxri oxucuları, şagird və müəllimlər, geniş ictimaiyyət və KİV nümayəndələri iştirak edirdilər.

Tədbirin qonaqları Milli İncəsənət Muzeyində təqdim olunan Binafşa Nodirin kuratorluğu ilə keçirilən “Süzəninin yaranışı. Bir tikmə ustasının hekayəsi” adlı ekspozisiyaya baxış da keçirdilər.

Videoçarxlar kitabxananın YouTube kanalında aşağıdakı keçiddə yerləşdirilib:

https://www.youtube.com/watch?v=hQCkw3259co&t=115s

https://www.youtube.com/watch?v=-jauui67iAg&t=103s

İçimdə itirdiklərimi,

Göylərdə aradım.

Bulud yağışdan ibarət,

Mən səndən ibarət.

Yandırdım adına da bir şam,

Adın dildə duam,

Baxdım, gördüm, sən yoxsan,

Mən səndən ibarət.

Sevmək üçün gecikdim,

Amma ölmək üçün də çox tez.

Səni içimdə öldürmədən

Yola davam etdim, bu yol səndən ibarət.

Və sonda sevimlimiz Xanım İsmayılqızına cansağlığı, dərdlərə məlhəm şeirlər və mahnılar, oxuculara isə hicran yox, vüsal arzulayıram.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.04.2026)

Fariz Əhmədov,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Naxçıvan təmsilçisi

Bəzən sakit bir ömür, pıçıltı sözlər və nümayişsiz addımlar zamanın axarını dəyişdirir. Bəzən elə qadınlar olur ki, səs salmadan, göz önündə görünmədən gələcəyi rənglərə bürüyürlər. Azərbaycanın mənəvi yaddaşında belə bir qadın var - Zərifə xanım Əliyeva.

Səssizliyində qüdrət gizlədən bu qadının ömrü sadəcə təqvim deyildi, qadın zəkasının, ana təmkininin, insan əxlaqının canlı heykəli idi. Zəriflik, mərhəmət və elm… Bu üç söz sanki bir ömürlük yolun tərcümeyi-halı kimi Zərifə xanım Əliyevanın adına yazılıb. O, 28 aprel 1923-cü ildə Naxçıvanın Şərur rayonunun Şahtaxtı kəndində, elmə və mədəniyyətə könül vermiş bir ailədə dünyaya göz açdı. Tanrı ona həm yüksək zəkalı ata – Azərbaycan elminin gözəl həkimi Əziz Əliyev, həm də həyat yolunda silinməz iz buraxacaq bir ömür yoldaşı – Ümummilli Lider Heydər Əliyevi qismət etdi. Zərifə xanım həm də xalqımızın bu gün iftixar etdiyi Prezident İlham Əliyevin fədakar anasıdır.

Zərifə xanım ömrünü insanlara işıq bəxş edən oftalmologiyaya elminə həsr etdi. O, yalnız Azərbaycanın deyil, bütöv Sovet məkanının da ilk alimlərindən biri oldu ki, peşə xəstəliklərinin qarşısının alınması və müalicəsi sahəsində dərin elmi araşdırmalar apardı. Onun qələminin məhsulu olan əsərlər bu gün də elm fədailəri üçün etibarlı bələdçidir. Zərifə xanım, uzun illər Azərbaycan Tibb Universitetində minlərlə gənc həkimin yetişməsi üçün bir irs qoydu. Onun öyrətdiyi dərs təkcə biliklə yox, insanlığa, fədakarlığa çağırışla dolu əhatələnirdi.

Bu gün Zərifə xanımın adı Azərbaycan tibb tarixinin qızıl səhifələrində yaşayır. Onun adını daşıyan məktəblər, poliklinikalar, küçələr, parklar hamısı bir xalqın öz şəfqətli qızına bəslədiyi dərin sevginin, sonsuz ehtiramın simvoludur. Şahtaxtı kənd orta məktəbi, həmin məktəbdəki müzey, Naxçıvanda onun adını daşıyan küçə və poliklinika görkəmli alimə olan hörmətin təcəssümüdür.

1950-ci illərdə xalqımızın gözünü qamaşdıran traxoma bəlasına qarşı amansız mübarizədə yorulmadan çalışdı. Ulu öndər Heydər Əliyev onun bu misilsiz xidmətlərini belə səciyyələndirirdi:“Zərifə xanımın tibb elmi sahəsində xidmətlərindən biri də göz müalicəsi tədqiqatı idi. Mənə belə gəlir ki, onun iki dəyərli irsi vardır. Birincisi, Azərbaycanda ilk dəfə deontologiyanı bir elm kimi meydana atmışdır. İkincisi isə Zərifə xanım çalışıb ki, bizim gələcək nəsilləri irsi xəstəliklərdən xilas etsin, sağlamlaşdırsın.”

O, yalnız böyük bir alim deyil, həm də böyük bir insanlıq məktəbi idi. Onun işıqlı xatirəsi zamanın axarında daha da ucalır, gələcək nəsillərə insan sevgisinin, elmə sədaqətin, vətənə məhəbbətin ən gözəl örnəyi kimi yaşamağa davam edir.

O, təkcə gözləri müalicə etmədi, könülləri sağaltdı, ruhlara şəfa verdi və elmin soyuq sətirlərinə insan nəfəsi qatdı. Onun apardığı tədqiqatlar, yazdığı əsərlər  akademik nailiyyət deyildi. Vicdanın, sevginin və insan həyatına göstərilən ehtiramın elmi dillə yazılmış dastanı idi. Zərifə xanımın böyüklüyü titullarla, mükafatlarla ölçülmədi. Onun böyüklüyü bir evin nəfəsində, bir ailənin səssiz sükutunda, bir övladın qəlbində, bir xalqın ruhunda yaşadı. O, yalnız böyük dövlət xadimi Heydər Əliyevin həyat yoldaşı deyildi. Həmçinin onun gücünün görünməyən dayağı, sədaqətin meyarı, kölgədə parlayan dəstəyin canlı simvolu idi.

Ümummilli Lider Zərifə xanıma bir ömürlük təşəkkürünü belə ifadə edirdi: “Həyatımın bütün dövrlərində işlə məşğul olduğuma görə ailə məsələlərinə fikir verməyə vaxtım olmayıb. Bunların hamısı Zərifə xanımın üzərinə düşüb və o da bu vəzifəni şərəflə, sədaqətlə, çox böyük məharətlə yerinə yetirib.” Əslində bu sadə cümlələrin ardında bir ömrün minnətdarlığı, bir xalqın qadına verdiyi dəyərin aydın etirafı gizlənirdi.

Zərifə xanım təkcə ailə qurmaqla kifayətlənmədi, O, bir dövlətin ruhunda səssiz bir mayak yandırdı. Onun tərbiyə etdiyi övlad bu gün bütöv bir xalqın qürurudur. Biz, Prezident İlham Əliyevin anası haqqında dediyi fikirlərdə təkcə şəxsi ağrı yox, dövlət təfəkkürünün ana qaynağından doğduğunun şahidi oluruq: “Bizimlə keçirdiyi son günlərdə Zərifə xanım bilirdi ki, ömrü sona çatır, özü də, bütün həkimlər də tam açıq danışırdılar, üstüörtülü danışıqlardan uzaq idilər. Onun ürəyi elə işıqlı olaraq qalırdı. Ölüm fikri onu qorxutmurdu. Onu narahat edən, onsuz qalacaq adamlar idi. Gücdən, qüvvədən düşmüşdü. Bütün ömrü boyu olduğu kimi, səssiz bir məğrurluqla əriyirdi. Ölümü də ona həyatı kimi dərin hörmət gətirdi. O, çox gözəl başa düşürdü ki, əbədiyyət qarşısında hər şey kiçikdir, müvəqqətidir, qalan ancaq yaxşılıqdır. Onu sakitləşdirən də məhz bu idi.”

Bəzən insanın yoxluğu, varlığından daha çox səs gətirir. Bəlkə də bu səbəbdəndir ki, susaraq yazılan hekayə, bütün bir xalqın ürəyində əbədi yaşayır. Onun adı çəkiləndə bir səs yox, səssizlik boylanır. Dərin, anlamlı və müqəddəs. O, danışmadan düşündürdü, öyrətmədən tərbiyə etdi, göstərmədən örnək oldu.

Zərifə xanım Əliyeva ömrü ilə dövlətin ruhunu bəsləyərək səssizliyi ilə xalqı oyatdı. Onun adı Azərbaycan qadınının qürur mənbəyidir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.04.2026)

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Bir az soyuqanlı olsa da, ondan heç vaxt isti münasibətimi əsirgəməmişəm. Çünki məzmunlu adamlardandır. Məqsədi, niyyəti mənə məlumdur. Aprelin 28-i 61 yaşı tamam olacaq. Biganə qala bilmərəm, gərək bu münasibətlə təbriklərə mən də qoşulum və ürək sözlərimi dilə gətirim.

 Gəlin, əvvəlcə onun doğum günündən başlayaq. Həmin gün həftənin 3-cü gününə təsadüf edir. Həftənin 3-cü günü dünyaya gələnlər mənəvi zənginliyə malik olurlar. Maraq əhatələri genişdir. Onlar elm sahəsi, reklam işlərində, yaradıcılıqda uğur qazanır, bütün ömürləri boyu öyrənməyə can atırlar. Zəngin təcrübələri ilə seçilir, amma bu keyfiyyətlərini nümayiş etdirməyi xoşlamırlar. Onlar uşaqlıqdan arzular qurur, həyatını planlaşdırır, konkret peşə seçir və sonra məqsədlərinə doğru inamla gedirlər. O ki qaldı onun 61 yaşına, Öncə onu qeyd edim ki, 61 rəqəmi Ucar rayonunda avtomobillərinin dövlət qeydiyyat nömrəsidir və 61 rəqəmi müxtəlif kontekstlərdə fərqli mənalara malikdir.

Məsələn, riyaziyyatda 61 sadə ədəddir (yalnız 1-ə və özünə bölünür), həmçinin 18-ci sadə ədəd kimi tanınır. Mələklərin numerologiya sistemində isə bu rəqəm 6 (ailə, məsuliyyət, harmoniya) və 1 (liderlik, müstəqillik, başlanğıc) rəqəmlərinin enerjisini birləşdirir. Bu rəqəmin cəmi 7-dir (6+1=7), bu isə mənəviyyat, dərrakə və daxili axtarışı simvolizə edir.

Bəzi ənənələrdə 61 yaş həyatda müdriklik dövrü sayılsa da, Azərbaycanda xüsusi bir məna daşımır, lakin ünvan, avtobus nömrəsi və ya təsadüfi ədəd kimi rast gəlinir. Yeri gəlmişkən, bu təbriki də 9-cu mikrorayonda, 61 nömrəli avtobus marşurutunun yanındakı çayxanada əyləşib yazıram…

Xülasə, aprelin 28-də 61 yaşını qeyd edəcək jurnalist dostum Bahəddin Həzini təbrik edirəm! Füzuli rayonunda dünyaya gəlsə də, ömrünün “Ucar döngəsi” mübarək olsun!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.04.2026)

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Təqvimdə 1975-ci ilin aprel ayının 28-i idi. Azərbaycanın Bakı şəhərində bir oğlan uşağı “İnqa-inqa“ çığıraraq dünyaya gəldi. Adını Tahir qoydular. İllər ötdü. Tahir boya-başa çatıb orta təhsilini başa vurdu. Arzusu mülki təyarəçi olmaq idi. O qədər bu peşənin vurğunu idi ki, hətta özünə təyarəçi “paqon”ları da almışdı. Amma ataların sözü olmasın - sən saydığını say, gör Fələk nə sayacaq? Necə deyərlər, Fələk onu hərləyib-fırlayıb İncəsənət Universitetinə gətirdi. Qismətinə Cəmil Quliyevin emalatxanasında təhsil almaq düşdü...

Deyir ki:- “1993-98-ci illər aralığında mənim gəncliyim çox pis keçib. Niyə? 13-14 yaşım olanda Qarabağ hadisələri başladı. 15 yaşımda 20 yanvar qırğını oldu. 17 yaşım olanda Şuşanı itirdik. 20 yaşım komendant saatı olan vaxtlara düşdü. Mənim indiyə kimi yadımdadır 1995-ci ilin 28 aprelində 20 yaşım tamam olanda bir qızla şəhərdə gəzirdim, başımız elə qarışdı ki, bir də gördük gecə saat 12-dir. Həmin gün məni həbs etdilər. Səhv etmirəmsə, Hüsü Hacıyev küçəsində baş vermişdi bu hadisə. Dedilər, siz getməlisiniz komendaturaya, orada qalmalısınız. Dedim, icazə verin, bu gün şənlənim, mənim ad günümdür axı. Pasportuma baxanda, dedilər sən çox pis gündə doğulmusan. Söz yox, bizi həmin gün azad etdilər. Yəni onu demək istəyirəm ki, çox pis vəziyyətdə, normal, xarakteri olmayan cəmiyyətdə böyüdük. 20 yanvarda və Qarabağda baş verənlər xaraktersiz hadisələr idi. Dediyim kimi əcaib bir cəmiyyətdə böyüdüm...”

1988-ci ildə meydan hərəkatında fəal iştirakçılardan biri olub. 20 yanvar hadisələri də ondan yan keçməyib, küçə barikadalarında iştirak edib. Bu hadisələr onun təfəkkürünə elə təsir göstərib ki, İncəsənət Universitetinə, kinoya gəlib. Kinonu incəsənətin kəskin və aqressiv növü hesab edir. Düçünür ki, ictimai baxışı, ictimai rəyi, ictimai düşüncəsi olmayan adam kino rejissorluğundan uzaq olmalıdır...

“80 milyondan çox əhalisi olan Türkiyədə ildə 500 nəfər rejissor diplomu alır. Ona görə ki, telekanalların sayı 5000-dən çoxdur, rejissorlara ehtiyac var. Sizcə, Azərbaycanda sənədli kino 90-cı illərdə niyə inkişaf etdi? Çünki Azərbaycan kinosunda bədii filmlərə dövlət dəstəyi olmadı. Amma buna baxmayaraq müəyyən şirkətlər kinoya pul ayırırdılar. Sadəcə bu şirkətləri tapmaq çətin idi. Televiziyalarda sənədli filmlərin çəkilişi isə istedadlı tələbələrin hesabına başa gəlirdi.”- söyləyir.

İnanır ki, kino baxımından 5-10 il sonra hər şey öz qaydasına düşəcək. Qarabağı dirçəldənnən sonra dövlət bu sahəyə də əl gəzdirəcək, kino sənətinin inkişafına daha böyük yardımlar edəcək. Amma inanmır ki, dövlətdən kənar kimsə kinoya külli miqdarda pul qoysun. Bunu mümkünsüz hesab edir...

Deyir ki:- “Azərbaycan kinosu artıq inkişaf edir. Yeni kino təşkilatları var. Kino Agentliyi, “Cinema” Gənc Kinematoqrafçıları Mərkəzi, Azərbaycan Gənc Film İstehsalçıları Assosiasiyası, Ssenari Mərkəzi və digər təşkilatlar fəaliyyət göstərir. Belə təşkilatların sayı çox olmalıdır. Xarici fondlarla əlaqələr qurulub müştərək işlər görülməlidir. İnkişaf puldur. Pul da ki var. Yaxşı filmlərin ortaya çıxmamağı isə pulla bağlı deyil. Pulun olub-olmamağının kinomuzun inkişafına dəxli yoxdur. Futbola Azərbaycandan çox pul buraxan ölkə var? Amma qol vura bilmirlər. Problem başqadır. Ədəbiyyatın da inkişafı da lazımdır. Nuri Bilgə Ceylanın son illərdə qazandığı uğurlar təkcə ona aid deyil. Onun uğurlarında Orxan Pamukun da payı var. Buna görə düşünürəm ki, Kamal Abdulla ya da başqa bir yazıçımız "Nobel" mükafatı almalıdır...”

...Rəhmətlik atası Cabbar kişi kinonu sevən adam olub. Oğluna komandiri, bir vaxtlar marşal Jukovun yavəri olmuş, azərbaycanlı polkovnik Nemət Kərimovdan çox danışıb. Bu da Tahirdə müharibədə iştirak etmiş marşallara ciddi maraq yaradıb. Uşaq vaxtı marşalların fotolarını toplamaqla yanaşı, müharibə haqqında çəkilmiş filmləri də diqqətlə izləyirdi. Böyüyüb sənədli kinoya gələndən sonra isə, özünə söz verib ki, ikinci dünya müharibəsini araşdırıb, bu haqda sənədli filmlər çəksin. Bu da onda alınıb və çox maraqlı filmlər ərsəyə gətirib. Deyir ki, elə qəhrəmanlar var ki, Azərbaycanda tanınmırdılar, unudulmuşdu, onları ortaya çıxardıq...

Bəli, Tahir Əliyev 1993-1998-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin kinorejissorluq fakültəsində ali təhsil alıb. 2012-2014-cü illərdə isə Türkiyə Cümhuriyyəti İstanbul Beykent Universitetində Sinema üzrə magistr pilləsinə yuksəlib. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Memarlıq və İncəsənət insitutunun "Teatr, kino və televiziya" şöbəsinin aspirantıdır...

“Elə adamlar var ki, pul onları qudurğan edir, elə adamlar da var ki, pul onları zadəgan edir. Biri var milyonçu, biri də var oliqarx. Oliqarx odur ki, televiziya, kinostudiya açır və oraya qazanc mənbəyi kimi baxmayaraq pul xərcləyir. Milyonçu isə milyonunun üzərinə milyon gətirmək üçün çalışır. Bax, milli zadəganlarımız kinoya yadım etməlidirlər...”- söyləyir.

Tahir Əliyev 1995-2000-ci illərdə "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında rejissor assistenti, 2003-2007-ci illərdə "Azərbaycantelefilm" Yaradıcılıq Birliyində kinorejissor, 2007-2008-ci illərdə AzTV-nin "Xüsusi layihələr" departamentində rejissor, 2008-2016-cı illərdə "Salnamə" kinostudiyasında quruluşçu rejissor kimi fəaliyyət göstərib. 2016–2020-ci illərdə Aran Film Yaradıcılıq Mərkəzinin bədii rəhbəri kimi çalışıb. Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının katibidir. "Nova Gorica" kino mərkəzinin təsisçisi və direktoru, Sloveniya-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətinin Azərbaycan nümayəndəsidir. Bir çox Beynalxalq Kino Festivalların iştirakçısı və qalibi olub. Azərbaycan Peşakar Kinorejissorlar Gildiyasının üzvdür. İndiyədək bir neçə filmin ssenari müəllifi, eləcə də otuz beşə yaxın bədii və sənədli filmlərin rejissoru olub...

Bəli, bu gün, aprelin 28-i kinorejissor, kinossenarist Tahir Əliyevin 51 yaşı tamam oldu. Gec sayılmaz, ona möhkəm can sağlığı, firəvan həyat və yaradıcılıq uğurları arzulayırıq.

Doğum günü mübarək olsun!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.04.2025)