“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı ilə “Ulduz” jurnalının Biri ikisində layihəsində bu gün sizlərə İlkin Əhmədoğlunun bir şeiri təqdim ediləcək.

Layihə ən gözəl ədəbi nümunələrin təbliğinə hesablanıb.

İlkin ƏHMƏDOĞLU

BÜKSÜNLƏR GĞZÜNÜN AĞINA

Gözünün yaşıyla yusunlar məni,

Büksünlər gözünün ağına, gülüm.

Torpağa gərək yox, qoysunlar məni

Kimsəsiz, yetimlər bağına, gülüm.

Bir gecə tərk edib qara zindanı,

Öpdükcə öpərdim qara telindən.

Qovaraq içimdən məsum vicdanı,

Mən günah edərdim bilib-bilmədən.

Qollarım yerinə kəmər dolanan,

O incə belinin qadasın alım.

Görəndə könlümü məlala salan,

O siyah telinin qadasın alım.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.08.2026)

Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

”Tarixə rakurs” rubrikasındayıq.Mövzumuz Həsən Səbbah və "Ələmut" əfsanəsidir.

XI əsrin ikinci yarısında Yaxın Şərq Səlcuqlu imperiyasının hərbi qüdrəti altında birləşdiyi bir vaxtda, Qəzvin dağlarının ətəklərində tamamilə fərqli bir güclərin toqquşması yetişirdi. Böyük ordulara, minlərlə süvariyə qarşı ideologiya, sarsılmaz inanc və gizli təşkilatlanma ilə mübarizə aparan bir adam — Həsən Səbbah səhnəyə çıxırdı. "Dağın qocası" kimi tanınan bu tarixi şəxsiyyət, qurduğu sistemlə əsrlər boyu həm Şərq, həm də Qərb dünyasını dəhşətə və heyrətə gətirən bir imperiya daxilində "dövlət içində dövlət" yaratmağı bacardı.

İsmaili ideologiyası və "Ələmut" qalasının fəthi

Qum şəhərində anadan olan və Reydə mükəmməl təhsil alan Həsən Səbbah, gənc yaşlarından etibarən dini və fəlsəfi cərəyanları dərindən araşdırmağa başladı. Misirdə Fatimilər xilafətinin mərkəzi olan Qahirəyə səfər edərək İsmailiyyə məzhəbini qəbul etdi və bu ideologiyanın ən başda gələn daisi (təbliğatçısı) kimi İran torpaqlarına qayıtdı.

Onun əsas hədəfi Səlcuqlu hakimiyyətinə qarşı duracaq alınmaz bir mərkəz tapmaq idi. 1090-cı ildə dəniz səviyyəsindən yüksəklikdə, sərt qayalar üzərində ucalan "Ələmut" (Qartal yuvası) qalasını heç bir qan tökmədən, içəridən aparılan ideoloji təbliğat və zəka gedişləri ilə ələ keçirdi. "Ələmut" qısa müddətdə sadəcə bir qala deyil, həm də zəngin kitabxanası, elmi laboratoriyaları olan sarsılmaz bir qərargaha çevrildi.

"Fədailər" və siyasi sui-qəsdlər taktikası

Səlcuqluların böyük orduları qarşısında açıq döyüşdə qalib gələ bilməyəcəyini anlayan Həsən Səbbah, hərbi tarixə tamamilə yeni bir konsept gətirdi: Nöqtə zərbələri.

O, özünə tam sadiq olan, ölümə belə gözünü qırpmadan gedən "Fədailər" (canını fəda edənlər) dəstəsini formalaşdırdı. Bu fədailər illərlə hədəf seçilən saraylara, ordulara sızır, lazımi məqamı gözləyir və cəmiyyətin gözü qarşısında Səlcuqlu vəzirini, sərkərdəsini və ya xaçlı rəhbərini məhv edirdilər.

Bu taktikaya qurban gedən ən məşhur simalardan biri Böyük Səlcuqlu Dövlətinin dahi vəziri Nizamülmülk oldu. Bu sui-qəsd Səlcuqlu sarayında böyük bir xaosun və taxt mübarizələrinin başlanmasına qığılcım vurdu.

Əfsanə və reallıq: Həşşaşilər adının mənşəyi

Qərb mənbələrində və Marko Polonun səyahətnamələrində Həsən Səbbahın öz fədailərini tiryək (həşiş) ilə zəhərləyib xəyali cənnət bağçaları göstərərək aldatdığı iddia edilir. Lakin müasir tarixçilərin böyük əksəriyyəti bu iddiaların şayiə və uydurma olduğunu bildirir.

"Həşşaşin" sözünün əslində "Əsasiyyun" (yəni dinin əsaslarına, kökünə bağlı olanlar) sözündən yarandığı və ya onları kiçiltmək üçün düşmənləri tərəfindən "ot yeyənlər, avara qrup" mənasında işlədildiyi ehtimal olunur. Reallıq isə budur ki, Səbbah son dərəcə sərt intizamlı, spirtli içkiləri qadağan edən, dini və elmi qaydalara ciddi əməl edən bir icma idarə edirdi.

Otuz dörd il qaladan çıxmayan lider

Həsən Səbbah "Ələmut" qalasını ələ keçirdikdən sonra ömrünün sonuna qədər — 34 il boyunca qalanın divarlarını tərk etmədi. O, vaxtının böyük hissəsini mütaliə etməyə, dövləti idarə edən məktublar yazmağa və təşkilatın strateji gedişlərini planlaşdırmağa sərf edirdi. O, intizam məsələsində o qədər amansız idi ki, qanunları pozduqlarına görə öz iki oğlunu belə edam etdirmişdi.

1124-cü ildə "Ələmut"da vəfat edən Səbbah, arxasında yüz ildən çox mövcudluğunu saxlayan, yalnız XIII əsrin ortalarında Monqol xanı Hülakü xanın yürüşləri nəticəsində darmadağın edilən unikal bir siyasi-dini sistem qoyub getdi.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.08.2026)

Kənan Məmmədli,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Rafiq Tağı deyəndə ilk əvvəl ağla qətl hadisəsi gəlir.

Bəs niyə ziddiyyətli?

Orasına gələcəyik.

Hələlik isə onu deyək ki, bu gün Azərbaycan yazıçısı Rafiq Tağının doğum günüdür. Anadan olmasının 76-cı ildönümüdür.

Rafiq Tağı 1950-ci il avqustun 5-də Masallı rayonunun Xoşçobanlı kəndində anadan olub. Masallı rayonu Təklə kənd orta məktəbini, Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakültəsini bitirib. Moskva Tibb İnstitutunun daxili xəstəliklər üzrə klinik ordinaturasında təhsil alıb. Sabirabad rayonu Yolçubəyli kənd ambulatoriyasının baş həkimi, Masallı rayonu Həsənli kənd xəstəxanasının baş həkimi vəzifələrində çalışıb. Rusiyanın Kalinin vilayətinin Konakovo şəhər poliklinikasında sahə terapevti, Moskvada 23 saylı Şəhər Klinik Xəstəxanasında, Moskva Təcili və Təxirəsalınmaz Tibbi Yardım Stansiyasında, Bakı Şəhər Təcili və Təxirəsalınmaz Tibbi Yardım Stansiyasında həkim işləyib.

Bəli, buradək Rafiq həkimdən danışdım.

Amma bizlər onu məhz yazıçı kimi tanıyır.

Rafiq Tağı ilk gənclik illərindən bədii yaradıcılıqla məşğul olub. 1968-ci ildə ilk şeiri Masallının "Çağırış" rayon qəzetində, "Fərqanə" adlı ilk hekayəsi 1977-ci ildə "Ulduz" jurnalında çap edilib. Çoxsaylı şeir, hekayə, esse, məqalə, oçerk və portret yazıları Azərbaycanın və xarici ölkələrin dövri ədəbi mətbuatında mütəmadi dərc edilib. Yazıları həmişə ictimai rezonans doğurub, ciddi polemikaya səbəb olub.

2004-cü ildə "Qafqazın qartalı Şaumyan belə…" (Səməd Vurğun) adlı essesinə görə 1988-ci ildən üzvü olduğu Azərbaycan Yazıçılar Birliyindən xaric edilib, 2006-cı ilin noyabrında daha bir qalmaqallı yazı ilə gündəmə gəlib - "Sənət qəzeti"ndə dərc etdirdiyi "Avropa və biz" essesinə görə həbs olunub. 2011-ci ilin noyabrında bıçaqlanmasının da əsasən onun yaradıcılığı ilə bağlı olduğu ehtimal edilib. Yazıçı özü də xəstəxanada verdiyi müsahibələrində bu sui-qəsdin onun yazıları ilə əlaqəli olduğuna inandığını söyləyib.  "EQO" Yaradıcılıq Ordeninin, Azad Yazarlar Ocağının üzvü olub.

Kitabları

1. Yanaşı ulduzlar

2. Düşmənimin xatirinə

3. Pozitiv. Neqativ

4. Şahzadə Dipendranın məhəbbəti

5. Ucaboy liliput

6. Gənc qraf Kenterberiyski

Qeyd etdik ki, 2006-cı ilin noyabrında Bakıda nəşr olunan "Sənət qəzeti"ndə çap etdirdiyi qalmaqallı "Avropa və biz" məqaləsinə görə o, həbs olunaraq, Bakı şəhəri Səbail rayon məhkəməsinin 2007-ci il 4 may tarixli hökmü ilə 3 il müddətinə azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum edilib. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 283-cü maddəsi (milli, irqi və dini ədavətin qızışdırılması) ilə təqsirli bilinib. Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyevin 28 dekabr 2007-ci il tarixli əfv fərmanı ilə azadlığa buraxılıb.

Həbsdən sonra, sən demə, onu ölüm gözləyirmiş.

2011-ci il noyabrın 19-da naməlum şəxslər onu bıçaqlayıb. Bir neçə bıçaq zərbəsi alan Rafiq Tağı əməliyyat olunsa da onun həyatını xilas etmək mümkün olmayıb. Əməliyyatdan sonra vəziyyəti bir müddət stabilləşən yazıçı bu ərəfədə jurnalistlərin suallarını cavablandırıb, hücumun oğurluq motivli olduğuna inanmadığını, "İran və Qloballaşma qaçınılmazlığı" məqaləsi ilə bağlı ola biləcəyini qeyd edib.

Yazıçının 2006-cı ildə "Sənət" qəzetində çıxan və öncə adını çəkdiyimiz "Avropa və biz" məqaləsindən sonra iranlı ayətullah Fazil Lənkərani onun haqqında ölüm fitvası verdiyi məlum idi.

Rafiq Tağı 2011-ci il noyabrın 23-də Bakının 1 saylı xəstəxanasında vəfat edib.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.08.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı Həyatda necə uğur qazanmalı, hədəfi necə seçməli, hədəfə doğru necə irəliləməli, necə lider olmalı – bu sayaq suallara cavab axtarışındadır.

Rubrikanı millət vəkili, motivasiya spikeri, yazıçı Əlibala Məhərrəmzadə aparır.       

Liderliyin xüsusi qanunları hansılardır?

«Seminarların və kitabların köməyi ilə uzun illər liderlik öyrətdiyim yuz minlərlə insana və özündə liderlik keyfiyyətlərini inkişaf etdirmək istəyən şəxs, sənə ithaf olunur. Bütün yüksəliş və enmələr liderliyin sayəsində baş verir» sözləri ilə başlayan «Liderliyin 21 inkaredilməz qanunu» kitabını – Con Maksvellin bu incisini, yəqin ki, oxumayan əz-əz liderə rast gəlmək olar. Rəsmən onun özünün, yaratdığı EQUIP və The John Maxwell Company təşkilatlarının bu günədək liderliyin sirlərini öyrətdiyi 5 milyon müdavimi var. Bu gün ABŞ-ın Vest Poynt Hərbi Akadesmiyasından tutmuş BMT-yədək, nüfuzlu Fortune 500 siyahısındakı əksər şirkətlər təmsil olunmaqla az qala hər bir qurumda Con Maksvelldən liderlik dərsi almış insanlara rast gəlmək olar.

Con Maksvellin təqdim etdiyi liderlik qanunlarının 21-nə də qısaca da olsa nəzər yetirməyimiz vacibdir. Belə ki, öz şəxsi həyatlarında və bizneslərində bu qanunlara əməl etməklə insanlar dərhal fayda əldə edirlər.

Beləliklə, 21 qanundan sonuncusu:

21.Varislik qanunu

«Liderin əsl qiyməti onun qoyduğu irslə, varisləri ilə ölçülür»

1997-ci ildə dünyanın biznes sferasının ən yaxşı liderlərindən biri, «Koka-kola» kompaniyasının rəhbəri Roberto Qoysueta vəfat etdi. 16 illik rəhbərlik dönəmində o, «Koka-kola»-nın dəyərini 4 milyard dollardan 150 milyard dollara (3500 faiz !!!) qaldırdı, bütün avtomobil və neft kompaniyalarından bahalı etdi, bir çox aksionerini multimilyonçuya çevirdi, amma onun qoyduğu bu nəhəng irs hələ işin bir tərəfi idi. O, özündən sonra kompaniyanın işini yüksək şəkildə davam etdirəcək varislər yetişdirərək hazırlamışdı, estafeti qəbul edən bu liderlər «Koka-kola»nın uğur yolunu davam etdirirlər.

Və son olaraq kitabının yekun hissəsində Con Maksvell insanlara həyat yollarında öz arzularına çatmağı diləyərək onlara lider olmağı tövsiyə edir. Tövsiyə edir ki, insanlar öz ardlarınca başqalarını aparmağı öyrənsinlər, liderlik zirvəsinə yüksəlib yüksək nəticəyə nail olduqca sabahkı günün liderlərini yetişdirsinlər.

Məncə, əziz oxucum, liderliyin bu qızıl 21 qanununu mənimsəmək sənin dünyagörüşündə çox ciddi dəyişikliklərə səbəb olacaq.

Onlarla praktik vasitə olaraq silahlan və haydı, liderliyə doğru!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.08.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Firəngiz Rəhimbəyova. Bu ad hər birimizə dönə-dönə tamaşa etdiyimiz “Bəxt üzüyü” filmindən tanışdır. Seda rolunu canlandıran Firəngiz həm də öz gözəlliyi ilə kişi tamaşaçıları əfsunlamağı da bacarmışdı...

Müğənni, aktrisa Firəngiz Rəhimbəyli 5 avqust 1958-ci ildə Bakının Lökbatan qəsəbəsində dünyaya gəlib. Anası Raisa çox erkən yaşda dünyasını dəyişib. Atası ikinci dəfə xalası qızı Sona adlı qadınla ailə həyatı qurub. Sona xanım AMEA-nın işçisi olub. Firəngizi, demək olar ki, ögey anası böyüdüb, boya başa çatdırır, ali təhsil alması üçün dəstək olub, toyunu edib. Hazırda bu qadın uzun illərdir Bilgəhdə yerləşən qocalar evində yaşayır.

Firəngiz xanım 80-ci illərdə Azərbaycan müasir estradasının yaradıcılarından birinə çevrilib. 1986-cı ildə müğənni Azərbaycanı "Yurmala-86" mahnı yarışmasında təmsil edərək dördüncü yerə layiq görülüb. Rafiq Babayev, Eldar Mansurov, Oqtay Kazımov, Siyavuş Kərimi, Faiq Sücəddinov, Cəmil Əmirov kimi bəstəkarlarla işləyən Firəngiz Rəhimbəyova "Əgər məni unutsan", "Bu sevgi", "İnanıram sevgiyə", "Səhra", "Uzaqlaşaq gəl", "Bir ümid", "Hifz eylə", "Uca dağlar", "Ana torpaq", "Məhəbbətim gələcək", "Qaragilə", xalq mahnıları "Gülə-gülə", "Bəri bax" və s. mahnılar ifa edib. Bir sıra filmlərdə aktrisa kimi özünü sınayan Rəhimbəyovaya ən böyük uğuru isə dediyimiz kimi, "Bəxt üzüyü" filmindəki Sevda - Seda rolu gətirib.

Firəngiz xanım ilk həyat yoldaşından boşandıqdan sonra 1993-cü ildən qızı Raisa ilə ABŞ-nin Los-Anceles şəhərinə köçüb. Amerikaya köçdükdən sonra qızı adını dəyişərək Reyçel adını götürüb.

1999-cu ildə orada amerikalı memar Reymond Antoni ilə ailə həyatı quran Firəngiz xanım əsasən Los-Ancelesdə yerləşən rus restoranlarında müğənnilik edib və kiçik bizneslə məşğul olub.

2017-ci ildə tale onu yenidən Bakıya gətirib. Planeta parni iz Baku KVN Tetarının rəhbəri Tahir İmanovun dəvəti ilə o, "Bəxt üzüyü 2" filmində yenidən Seda roluna çəkilib.

Gələcəyə yönəli planlar qururmuş, kino və teatr səhnəsinə qayıtmaq, yeni mahnı repertuarı yaratmaq yönündə işlər görürmüş. Amma...

2022-ci il avqustun 16-sı Firəngiz xanım ürək tutmasından vəfat edib. Sənətçi 6 sentyabr 2022-ci ildə Kaliforniyanın Westlake Village şəhərindəki "Valley Oaks Memorial Park" məzarlığında dəfn edilib.

Beləcə, qəbri də qürbətdə qalıb.

Allah rəhmət eləsin.

Filmoqrafiya

1. Gümüşgöl əfsanəsi

2. Bəyin oğurlanması

3. Bəxt üzüyü

4. Bəxt üzüyü 2

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.08.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Ədəbiyyat qəzeti” ilə birgə ƏDƏBİYYATIMIZI SEVDİRƏK layihəsində bu gün sizlərə Əlisəftər Hüseynovun hekayəsi təqdim edilir. 

(“Sənət haqqında hekayələr” silsiləsindən maestro Niyazinin unudulmaz xatirəsinə) 

Axşamın alaqaranlığında dənizin kənarında yaşlı bir kişi ağır addımlarla qayalığa doğru gedirdi. Nəzərləri uzaqlara dikilmişdi – üfüqdən də uzaqlara. Saçları küləkdə oynaşır, uzun qara plaşı gah ayaqlarına, gah qayaların sərt üzünə toxunurdu. Əllərində heç nə yox idi, amma barmaqları nə isə axtarırmış kimi arada qəribə bir tərzdə titrəyirdi.

Zamanında böyük səhnələrdə konsertlər vermiş, gurultulu alqışların sahibi olmuşdu. Əlləri, barmaqları ilə orkestrə həyat verər, musiqiyə ruh qatardı. İndi isə səssizliklə dostlaşmısdı. Qocalmışdı, illərdir dirijorluq etmirdi. Amma arxada qalan illərin musiqi dolu havası ruhuna hopmuşdu. Beləcə, musiqi onu, o da musiqini yaşadırdı. Nisgilini tez-tez ürəyində təkrarladığı bir cümlə ilə ovundurdu: “Qulaq eşidər, amma ruh duymasa, musiqi ölər.”

Qayaların üstünə qalxdı. Hər axşam buraya gələrdi. Dənizin daim dəyişən səsi elə bil onun üçün itirdiyi orkestrin səsini əvəz edirdi.  Dalğaların çırpıntısında, quşların sükutunda nəsə bir sehr duyurdu…

Oturdu. Ətrafa göz gəzdirdi. Qaranlıq ağır-ağır sahili örtürdü. Günəş batmaq üzrəydi. Uzaqda bir göyərçin qanad çaldı. Və o an – sükutu pozan yüngül addım səsləri eşidildi.

Qoca yavaşca arxaya çevrildi.

Qayanın o biri başında gənc bir qız dayanmışdı. Cavan, lakin qəribə dərəcədə sadə görkəmi vardı. Əlində  dəftər tutmuşdu, nəzərlərləri dənizə dikilmişdi, saçları  küləklə  oynayıdı.

-Salam, - qız dedi. Səsi nə incəydi, nə də qətiyyətli. Sadəcə səmimi idi.

- Salam, - qoca başını tərpədərək cavab verdi.

Qısa sükutdan sonra ilk dillənən qız oldu:

-Sizi burda bir neçə dəfə görmüşəm. Hər dəfə eyni saatda, eyni yerdə. Elə bil kimisə gözləyirsiniz. Bəlkə gələcəyinizi, qarşıdakı günləri?

Qoca gülümsədi. Dodaqlarına acı bir təbəssüm  qondu.

- Yox, səssizlikdən, sükutdan başqa gözləyəsi bir şey qalmayıb. Nə keçmişi, nə də gələcəyi dartıb indiyə gətirməzsən. Amma bəzən insan keçmişin səsini  eşidib təskinlik tapa bilir...

Qız bir az yaxınlaşdı. O da qayanın üstündə oturdu. Susdu. Sonra birdən içinin lap dərinliyindən   gələn  sözləri sanki boğazında sıxa- sıxa soruşdu:

- Siz... bir vaxtlar dirijor olmusunuz... elə deyilmi?

Qoca ona baxdı. Dənizdən gələn meh sanki bir anlıq kəsildi.

-Bunu haradan bildiniz?

-Bilmirəm... Bəlkə əllərinizdən və baxışlarınızdan. Onlardan musiqi axır sanki. Musiqi dinləyən yox, musiqini danışdıran, dirildən birinə oxşayırsınız.

Qoca bu dəfə səmimi güldü. Bir damla yaş gözünə doldu, amma aşağı axmadı

Qız başını aşağı salıb bir anlıq susdu. Dəftərini qucağında sıxdı. Sanki içində saxladığı sözləri indicə deməsə, onlar birdəfəlik küsüb gedəcəkdilər.

-Bilirsiniz, - dedi, - məncə, bəzi insanlar bu dünyaya musiqi yaratmaq üçün gəlirlər. Amma yalnız notlarla yox... Əlləri ilə küləyi, baxışları ilə günəşi, nəfəsi ilə dənizi səsləndirən insanlar da var.

Qoca dirijor gözlərini ona zillədi. Qızın dedikləri onu qətiyyən təəcübləndirmədi Bu ifadələrdə səmimi bir ruh duyulurdu.

-Siz də, deyəsən, şairəsinin - qoca dedi. - Səhv etmirəm ki?

Qız gülümsədi:

-Şair, şairə çox gurultulu səslənir. Mən özümün ən vacib, ən gözəl şeirimi yazmaq istəyirdim. Amma alınmadı…

-Niyə ki? - qoca soruşdu.

Qız qəribə cavab verdi:

-Çünki bu dünyaňın ən gözəl şeiri elə sükutun özü, onun səsi imiş….

Araya sükut çökdü. Və qəribədir ki, bu sükutu hər ikisinin eyni vaxtda çəkdiyi yüngül “ah” pozdu.

- Bəlkə bir az qəribə səslənəcək... - qız dilləndi. - Siz mənim bir xahişimi yerinə yetirə  bilərsinizmi?

Qoca başını azca yana əydi. Qız gözlərini üfüqə dikdi.

-Baxın, bu axşam nə qədər gözəldir. Günəş batır, külək dənizin saçlarını darayır. Az sonra Ay çıxacaq. Dalğalar sanki insan kimi nəfəs alır. Mən istəyirəm... istəyirəm ki, siz bütün bu səslərə dirijorluq edəsiniz.

Qoca bir anlıq donub qaldı. Sanki zaman dayandı. Sonra astaca nəfəs aldı. Əllərini dizlərinin üstünə qoydu. Barmaqları azacıq titrədi.

- Mən... uzun zamandır heç nəyə dirijorluq etməmişəm. Nə orkestr var, nə səhnə, nə də dinləyici...

Qız gülümsədi.

- Əvəzində təbiət var. Və mən varam.

Qoca baxışlarını dənizə çevirdi. Bir neçə an düşündü. Sonra birdən ayağa qalxdı. Plaşını sığalladı. Əllərini arxada çarpazlayıb bir neçə addım atdı və qayaların başına çıxdı. Gözləri batan günəşdə, qolları havada idi. Sanki gözə ğorünməyan böyük bir orkestrin önündə dayanmışdı.

Qız dəftərini örtdü. Gözlərini qocanın siluetinə dikdi.

Qoca yavaş-yavaş əllərini qaldırdı.  Batmaqda olan Günəşin son şüaları bir andaca onun barmaqları ilə oynadı. O, əllərini aşağı endirdikcə dəniz sakitləşdi. Sonra kəskin bir hərəkətlə sağ əlini havada yellədi – dalğalar daşlara daha güclü çırpıldı. Sol əli ilə bir yaylıq kimi küləyə işarə etdi – külək dənizin səthində dalğacıq yaratdı. Elə bil ətrafdakı hər şey onun əmrində idi. Və ya o, onların içində itib, onların dilini danışmağa başlamışdı...

Qız göz yaşlarını gizlətmədi. Əlini ürəyinə qoydu. Bu sükutun içində sanki musiqi var idi – dinləmək üçün təkcə qulaq yox, qəlb gərək idi.

Sonra... göydə Ay göründü. Qoca barmaqları ilə Ayın çıxışını yavaş-yavaş müşayiət etdi. Əlləri onun rəqsini idarə edirdi. Və... bu, təkcə gözəl bir tamaşa deyildi. Bu – bir vidalaşma, bir doğuluş, bir möcüzə idi...

Qoca dirijorun əlləri getdikcə daha geniş hərəkət etməyə başladı. Bəzən havada görünməz xətlər çəkir, bəzən barmaqları ilə sanki səmanı cilalayırdı. Onun hər jestində bir əmr yox, bir yalvarış vardı – sanki musiqiyə çevrilmək istəyən dünyanın ruhu ilə dərdləşirdi.

Qız ayağa qalxdı. Bir neçə addım irəlilədi, qayaların yanına gəldi. Artıq nə sükut, nə də rüzgar onu qorxudurdu. Gözləri parlayırdı – ilk dəfə bu qədər canlı, bu qədər işıqlı.

-Siz... siz bu axşam həqiqətən də möcüzəli musiqi yaratdınız, - pıçiltı ilə dedi. - Mən bunu duydum... ürəyimlə.

Qoca asta-asta başını çevirdi. Gülümsədi. Gözlərində qəribə bir dərinlik vardı – illərin yaratdığı hüzün, anidən tapılan azadlıq kimi.

-Musiqi həmişə’ hər yerdə var, -dedi. -Sadəcə onu duya biləcək ürək lazımdır...

Qız bir addım da yaxınlaşdı. Əlini uzatdı. Qoca tərəddüdsüz onun əlini tutdu.

Və o an...

...bir yüngüllük gəldi. Elə bil qayalar artıq sərt, ayaqlar artıq yerə bağlı deyildi, hava isə su kimi çalxalanırdı. Əvvəlcə plaşın ətəyi yüngülcə yelləndi. Sonra saçlar, sonra barmaqlar... və sonra – onların özləri.

Dənizin, Ayın və həzin küləyin müşayiəti ilə onlar səssizcə, yavaş-yavaş qalxmağa başladılar. Sanki qəribə bir musiqi onları öz qanadlarına alıb   səmaya qaldırırdı. Dirijor əllərini son dəfə yellədi – havada səsssiz bir musiqi səsləndi. Qız baxışlarını göydən ayırmadı.

Və... bir an sonra onlar Ay işığının içində əridilər.

Arxada dəniz yenidən çırpıldı. Ay daha parlaq oldu. Külək qızın dəftərini kimi uçurub qayaların üstünə qoydu. Və susdu.

Qayaların başında, qaranlığın içində, dənizdən bir qədər yuxarıda – artıq heç kim yox idi.

Yalnız bir köhnə dirijor çubuğu sakitcə daşın üstünə düşdü.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.08.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

O konsertlər təşkil edir, mahnı bəstələyir, mahnıları aranjiman eləyir, prodüsserli edir, çalğıçıları idarə eləyir, keyfiyyətli musiqi ortaya qoyulsun deyə əlindən gələni edir. Amma həmişə səhnə arxasında qaldığından. Olsun ki adı sizlərə tanış gəlşməyəcək. Amma bir fəaliyyətinə baxın onun.

Özü də bu gün ad günü, 60 illik yubileyidir.

Asif Kərimov 5 avqust 1966-cı ildə Şamaxı şəhərində anadan olub. 1973-cü ildə Camo Cəbrayılbəyli adına 5 nömrəli orta məktəbin 1-ci sinfinə daxil olub. 1976-cı ildə Şamaxı şəhər musiqi məktəbində təhsil almağa başlayıb. 1981-ci ildə Sumqayıt şəhər Soltan Hacıbəyov adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbinə daxil olub. 1984-cü ildə respublika üzrə keçirilən ifaçılıq müsabiqəsində kamança ixtisası üzrə ikinci yerə layiq görülüb.

1985-ci ildə texnikumu fərqlənmə diplomu ilə bitirib və hərbi xidmətə yollanıb. 1985–1987-ci illərdə Qazaxıstanda hərbi xidmətdə olub. Hərbi xidmətdən sonra Qobustan rayon musiqi məktəbində musiqi müəllimi kimi çalışıb. 1989-cu ildə Azərbaycan Musiqi Akademiyasına daxil olub. Təhsil aldığı illərdə Süleyman Ələsgərov, Ramiz Mirişli, Vasif Adıgözəlov və Ağacəbrayıl Abasəliyev kimi sənətkarlardan dərs alıb.

Həmin dövrdə Vaqif Gərayzadənin rəhbərlik etdiyi “Aypara” qrupunda fəaliyyət göstərib. Özbəkistanın xalq artisti Nəsibə Abdullayevanın Azərbaycandakı konsertlərində musiqiçi kimi çıxış edib. 1994-cü ildə üç musiqiçi ilə birlikdə “Rast” qrupunu yaradıb. Qrup ilə birlikdə KVN komandasının konsertlərində musiqi tərtibatçısı kimi fəaliyyət göstərib və "Rast" qrupu ilə birlikdə Rafiq Babayevin rəhbərlik etdiyi studiyada çalışıblar.

Onun ilk bəstəsi olan “Gecədən sübhədək” mahnısı 1993-cü ildə yazılıb və Mətanət İsgəndərlinin ifasında səslənib.

Bəstəkarın yaradıcılığında yer alan əsas mahnılar:

- "Gecədən sübhədək" (Mətanət İsgəndərli)

- "Sən ol" (Mətanət İsgəndərli)

- "Bu gecə" (Mətanət İsgəndərli)

- "Anam hardasan" (Mətanət İsgəndərli)

- "Əlvida" (Mətanət İsgəndərli)

- "Şirinlərin Fərhadı" (Sahib İbrahimov)

- "Bakılı qız" (Vasif Məhərrəmli)

- "Unuda bilməz" (Vasif Məhərrəmli)

- "Sus - sus" (Vasif Məhərrəmli)

- "A bülbül" (Elnarə Abdullayeva)

O, həmçinin bir sıra xalq mahnılarını və bəstəkar əsərlərini aranjman etmişdir. Bunlara Azərbaycan şikəstələrinin əsasında "Azərbaycan Cəngisi" kompozisiyasını aranjman edib. Həmçinin musiqisi Kamala (Kəmaləddin Heydərova - red.), sözləri Baba Vəziroğluna aid olan, xalq artisti Alim Qasımovun ifasında səslənən "İlahi" mahnısını yeni üslubda aranjman edib.

1998-ci ildə Heydər Əliyev Sarayında Mətanət İsgəndərlinin 2 günlük konsertini təşkil etməklə konsert təşkilatçılığı və konsertlərin musiqi rəhbəri fəaliyyətinə başlayıb. Daha sonra Mətanət İsgəndərlinin Heydər Əliyev Sarayındakı növbəti konsertinə rəhbərlik edib. Əməkdar artist Elnarə Abdullayeva ilə 2015–2016-cı illərdə Heydər Əliyev Sarayında, 2017-ci ildə Opera və Balet Teatrında, 2020-ci ildə Moskva şəhərində, 2024-cü ildə isə İstanbulda keçirilən konsertlərə rəhbərlik edib.

Sənətçi son iki ildə Heydər Əliyev Sarayında keçirilən Arif Babayev, Səxavət Məmmədov, Beytül Səfa muğam məclisi, Məclisi Üns muğam məclisi, Məhəbbət Kazımov və Könül Kərimovanın solo konsertlərinin musiqi rəhbəri olub. Asif Kərimov müxtəlif vaxtlarda televiziyalarda yayımlanan səs yarışma layihələrində münsif kimi çıxış etməklə yanaşı, həm də ATV-də yayımlanan "Nanəli" verilişinin musiqi rəhbəri kimi fəaliyyət göstərib.2024-cü ildə Laçında keçirilən “Xarı Bülbül” musiqi festivalının musiqi rəhbəri olub.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.08.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Bu gün onun doğum günüdür, 54 yaşı tamam olur. Bu 54 ildə başına nələr gəlməyib...

Onu səsindən hər kəs tanıyır. Gözəl tembrdə səsi var. Nadir hallarda onun səsini kiminsə səsiylə qarışdırmaq olar. Söhbət aktyor, rejissor Aqil M. Quliyevdən gedir.

Aqil M.Quliyev 5 avqust 1972-ci il tarixində Bakıda anadan olub.

Atası o vaxtkı Taksimator İstismar şöbəsinin rəisi, anası isə Semaşkoda doğum şöbəsində mama-ginekoloq kimi işləyib. Ailə imkanı yaxşı olduğundan uşaqlıq illərində Aqil üçün xüsusi maşın və dayə ayrılıb. Birinci sinifdən dördüncü sinfə qədər onu Qaqarina soyadlı dayə məktəbə aparıb gətirir, dərsləri ilə məşğul olurmuş. Özünün dediyinə görə, çox imkanlı bir ailənin övladı olduğundan beş yaşınadək “yox” sözü nədir eşitməyib.

Yeniyetməlik illərində o, çox yaraşıqlı, cəlbedici oğlan olub. Bu barədə müsahibələrinin birində deyir:

“Çox “simpatiçni” oğlan olmuşam, şəkillərdən də görünür. İrigözlü, uzunsaçlı, hündürboy oğlan idim. Onu da deyim ki, 6-cı sinfədək bəstəboy olmuşam. Qızlar çox istəyirdilər məni. Mən orta məktəbi qurtarandan sonra biləndə ki, məni nə qədər qız sevib, dəli oldum. Əslində, mən sonradan qızların-xanımların sevgisini qazanmışam, əvvəllər belə olmayıb. Bakirliyimlə 17 yaşım olanda vidalaşmışam, ancaq ilk seks əlaqəm fahişə ilə olmayıb, bunu arzulamamışam. Bu, bir çoxlarının təsvir etdiyi kimi, qızlı-oğlanlı bağ evində, 14 yaşlı qızların, oğlanların olduğu məclislərin birində baş verməyib. Mən 21 yaşlı gözəl bir qızı ovsunlaya bilmişdim, bunu bacarmışdım. Ancaq yaxşı oğlan tezliklə korlanmağa başladı, həyatımda alkoqol, marixuana peyda oldu. Bir məsələ də var ki, bu çirkabın içinə daha çox girdikcə, qadınlar məni daha çox sevməyə başlayırdı. Qadınların mənə qarşı olan ifrat diqqəti isə mən “Bəyaz həyat” serialına çəkiləndən sonra yarandı, həmin filmdə narkoman polis rolunu oynayırdım. 21 yaşımdan sonra mən qadınların sevgisini hiss eləmişəm. O vaxtın təbirincə desəm, ilk gəzdiyim qız Sveta Nikolayevna olub, “xaxol” qızı. İlk sevdiyim qız isə Yelena Viktorovna olub. Almaniyadan gəlmişdilər, məndən bir yaş balaca idi. Yeddinci sinifdə oxuyurdu. Doğrudan, sevirdim onu. Sarışın qız idi, əsl “blondinka”. İki il o qızla görüşdük. Bir-birimizi sevdik”.

Aqil ilk dəfə 16 yaşında pul qazanmağa başlayıb. Diskotekalarda texniki avadanlıq daşıyıb. Buna görə ona üç-beş manat da pul veriblər. Daha sonra texniki avadanlığı quraşdırmağı öyrənib. Elə səhnəyə də ilk dəfə 16 yaşında diskotekada çıxırb teatr dərnəyinə gedib gəlib, özfəaliyyət qrupu yaradıb.

153 №-li orta məktəbi, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Bədii kino və televiziya rejissorluğu" fakültəsini bitirib. Kino xadimi Eldəniz Quliyevin qardaşı oğludur. Bəlkə də elə bu sahəyə onda marağı məhz əmisi oyadıb. Axı Eldəniz Quliyev kinomuzda ad qoyan şəxslərdəndir.

Aqil "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında rejissor köməkçisi vəzifəsindən karyerasını başlayıb. 1992-ci ildən aktyor kimi müxtəlif filmlərdə çəkilib. Bu illərdə Beynəlxalq "MİR" Teleradio və "AzTV" Dövlət Teleradio Şirkətlərində müxtəlif televerilişlərin rejissoru olub.

1997–1999-cu illərdə "ABA" Teleşirkətində reklam rejissoru kimi çalışıb. 2000–2006-cı illərdə müstəqil prodüser və rejissor kimi reklam və musiqili video işləri ilə Azərbaycanda məşhurlaşıb. 2006–2007-ci illərdə "Academy Production" şirkətinin içraçı direktoru vəzifəsində çalışıb. 2007-ci ildən "Aqil M. Film" şirkətinin təsisçisi və bədii rəhbəridir.

Filmoqrafiya

1. Kənar adamlar

2. Kök

3. Ümid

4. Leyli və Məcnun

5. Ailə

6. Hot Dog

7. Bəyaz həyat

8. Biz sizə müharibə elan edirik

9. Zabit şərəfi

10. Köhnə çamadanlar.

İndi isə gələk “başının çəkdiyi bəlalara”. Məsələn, institutdan qovulmasına...

İncəsənət Universitetinin "Bədii kino və televiziya rejissorluğu" fakültəsində oxuyanda - 1993-cü ildə Kukla Teatrının ovaxtkı rəhbərliyi ilə danışıb İngiltərə dramaturqunun “Yol ərəfəsində” pyesini səhnələşdirdiyinə görə institutdan qovulub.

Yaxud narkotik alüdəliyindən...

Aqil bir dəfə ailəli olub. Bu evlilikdən bir qızı dünyaya gəlir. Ancaq müəyyən səbəblərdən onun ailəsi dağılıb. Həyat yoldaşı qızını da götürüb Moskvaya köçüb. Aqil isə narkotik maddələrdən asılılıqdan əziyyət çəkib, efirlərdən uzaqlaşıb, hətta xarici görünüşündə nəzərəçarpacaq qədər arıqlayıb.

Yaxud da həbsinə…

A. M. Quliyev 1 il 6 aymüddətinə azadlıqdanməhrumedilib. 36 günKürdəxanıdahəbshəyatı yaşayıb. Bunasəbəbisə birmüddət əvvəlrejissorunsevgilisiMariannaTurabovaadlı şəxsdən 150 minmanatborcalıb, lakinpulugeriqaytarmamağı olub. MariannaTurabovanınpolisə şikayətindənsonraaraşdırmaaparılıbvə məhkəmə həminpulunA. M. Quliyevdəntutularaq şikayətçiyə qaytarılması barədə qərarqəbuledib. LakinhəminqərarcavabdehtərəfindənicraolunmadığındanCinayətMəcəlləsinin 306.1-ci (qanuniqüvvəyə minmiş məhkəmə qərarını qərəzliolaraqicraetməmə) maddəsiilə cinayətişibaşlanıb.

Həbsdə olduğumüddətdə onunyanınagələnyeganə tanınmış insanXalqartistiAmaliyaPənahovaolub.

Ammaindioməşhurdurvə yenə də başınafırfırakimifırlanırlar. “Bağda ərik…” məsələsiAzərbaycandahəmişə actualolub.

“Ədəbiyyatvə incəsənət”

(05.08.2026)

İlhamə Məhəmmədqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi

Günəşin ilk şəfəqləri Xəzərin sonsuz maviliyinə saçılanda Sumqayıt sahili artıq oyanmışdı, ətrafı ipək kimi sakit idi. Arabir sahilə toxunan ləpələrin səsi təbiətin ən gözəl musiqisini xatırladırdı. Qum dənəciklərinin üstündə gecədən qalan sərinlik hələ çəkilməmişdi. Uzaqdan görünən balıqçı qayığı, qağayıların ahəngdar uçuşu və dənizdən gələn yod qoxusu buraya gələn hər kəsə eyni hissi – nəfəs almağın necə böyük nemət olduğunu yaşadırdı.

Son vaxtlar dəniz sahilində salınmış çimərliklər isə təkcə şəhər sakinlərinin deyil, respublikamızın müxtəlif bölgələrindən gələn insanların da ən çox üz tutduğu istirahət məkanlarındandır. Bir vaxtlar yalnız sənaye şəhəri kimi tanınan Sumqayıt indi abadlaşan bulvarı, yenilənən sahilboyu əraziləri və müasir istirahət imkanları ilə tamam başqa sima qazanıb. Bu dəyişikliklərin ən canlı ünvanlarından biri də məhz yeni açılan çimərliklərdir.

Sahil boyu addımladıqca həyatın müxtəlif rəngləri göz önündə canlanır. Bir tərəfdə dənizə ilk dəfə baş vuran uşağın sevinc dolu qışqırıqları eşidilir, digər tərəfdə illərin dostları kölgəlikdə oturub keçmişdən danışırlar. Bir qədər aralıda gənclər voleybol oynayır, yaşlı bir kişi isə sakitcə oturub üfüqə baxır. Hər kəsin məqsədi fərqlidir, amma hamını birləşdirən ortaq məkan Xəzərin sahilidir.

Həkimlərin də tez-tez vurğuladığı kimi, dəniz havasının insan sağlamlığı üçün faydalı olduğu düşüncəsi buraya gələnlərin əhvalında da hiss olunur. İnsanlar təkcə istirahət etmir, həm də şəhər həyatının yorğunluğunu dənizə həvalə edirlər.

Corat çimərliyinə gələnlərin də sayı artmaqdadır. Bu da səbəbsiz deyil. Xəbər verdiyimiz kimi, Dövlət Turizm Agentliyi tərəfindən cari ildə Novxanı və Coratda hər birinin ərazisi üç hektar olmaqla, ümumilikdə on iki hektar sahəni əhatə edən dörd ictimai çimərlik yaradılıb. Bu ictimai çimərliklərdə istirahət üçün lazımi şərait yaradılıb. Belə ki, burada avtodayanacaqlardan, duş kabinələrdən, sanitar qovşaqlardan, uşaq-əyləncə meydançalarından, futbol və voleybol meydanlarından yararlanmaq ödənişsizdir.

Vətəndaşlar ictimai çimərliklərdə yalnız stol-stul və jezlonq kirayəsi, həmçinin digər xidmətlərə görə ödəniş edəcəklər. Bu barədə məlumatlandırıcı və istiqamətverici lövhələr ictimai çimərlik ərazisində müxtəlif yerlərdə quraşdırılıb.

Əhalinin asudə vaxtının səmərəli təşkili üçün yaradılan bu ictimai çimərliklərdə səliqə-sahmanın, təmizliyin, keyfiyyətli xidmətin davamlı olması daim nəzarətdə saxlanılır.

Onu da vurğulayaq ki, Sumqayıtın Novxanı və Corat sahillərində son illər aparılan abadlıq işləri çimərliklərin görkəmini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib. Dövlət Turizm Agentliyi Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyəti ilə birlikdə sözügedən çimərliklərdə iməcilik keçirib. Ərazi məişət tullantılarından təmizlənib, geniş abadlıq işləri görülüb.

Gün yüksəldikcə dəniz sahili daha da canlanır. Rəngbərəng çətirlər sahilə xüsusi ahəng verir. Uşaqlar qumdan qalalar tikir, valideynlər onları günəşdən qorumağa çalışırlar. Fotoaparatların və mobil telefonların yaddaşına köçən bu anlar əslində insanların xatirələrində daha dərin iz buraxır.

Həmsöhbət olduğum insanların əksəriyyəti deyir ki, yay mövsümündə istirahət üçün məhz Sumqayıt çimərliklərini seçirlər.

Burada həm dəniz var, həm də bulvar. Ən əsası, özümüzü rahat hiss edirik.

Digər tərəfdən, dənizinsanı doğrudandasakitləşdirir.

Bufikirlərtəsadüfisəslənmir. Çünkidənizininsanruhunatəsirihərzamanxüsusiolub. Axşama doğru çimərliklərin ən gur vaxtı hesab edilir. FHN-nin xilasediciləri müşahidə məntəqələrində diqqətlə ətrafı izləyir, xidmət personalı sahilin təmizliyinə nəzarət edir. Günəş nə qədər yandırıcı olsa da, dənizdən əsən meh istini bir qədər yumşaldır. Sahildə fəaliyyət göstərən kiçik iaşə məntəqələrində sərin içkilər, dondurma və müxtəlif qəlyanaltılar alan insanların növbəsi uzanır.

Ancaq hər mənzərə yalnız gözəllikdən ibarət deyil. Sahildə rast gəlinən bəzi məişət tullantıları, diqqətsiz şəkildə qum üzərində buraxılmış plastik qablar və siqaret kötükləri təbiətin bizə verdiyi nemətə münasibətimiz barədə düşündürür. Ətraf mühitin qorunması təkcə aidiyyəti qurumların deyil, hər bir istirahət edənlərin məsuliyyətidir. Təmiz saxlanılan sahil həm daha gözəl görünür, həm də gələcək nəsillərə ötürüləcək ən qiymətli mirasa çevrilir.

Axşamüstü günəş qərbə əyildikcə çimərliklər tamam başqa rəng alır. Səma narıncı, çəhrayı və bənövşəyi çalarlarla bəzənir. Dənizin səthində yaranan işıq zolaqları sanki rəssam fırçasından çıxmış tablo təsiri bağışlayır. İnsanlar tədricən evlərinə qayıtsalar da, sahil boşalmır. İndi burada romantik gəzintiyə çıxan cütlüklər, uşaqları ilə dondurma yeyən ailələr, günün yorğunluğunu dənizə baxaraq çıxarmaq istəyən insanlar üstünlük təşkil edir.

Qənaətimiz budur ki, çimərliklər təkcə qum, su və günəşdən ibarət məkan deyil. Bu yerlər şəhərin nəfəsi, insanların istirahət ünvanı, ailələrin sevinc yeri, gənclərin görüş nöqtəsi və Xəzərin sonsuz üfüqünə açılan canlı bir pəncərədir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.08.2026)