Super User

Super User

 

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Güney Azərbaycan Poeziyası Antologiyası layihəsində Təbriz təmsilçimiz Əli Çağlanın növbəti təqdim etdiyi şair Xiyavda yaşayan Kamil Qəhrəmanoğludur.

 

 

Kamil Qəhrəmanoğlu

Xiyav

 

 

ÖNCÜL HƏCM

 

Göylər barmağımdan su içir artıq

Göylər barmağımdı

Barmağım göylərdi

Göylər dağımdı

Qarabağımdı.

“Baltalıqdır Qarabağ Köksü, əsirlər bitirib

Xocalı kimliyi sürgündə araz yarpaqla...”

 

Göylər barmağımın şəhadət sonrasıdı!

Hanı dörd bağırlı bağlı ağ müstətil?

Hanı alnında savaş sətirli göy medialar?

Hanı barıt şəkilli qızcığazlar of?...

Hanı düşüncə planlı Leylası?

Toraxay haylası,

Bayquş qarğası?!..

Hanı?

Hanı?

Haaanıııı?!

Köynəyini hardan aldılar əynindən?!

Əynindən aldılar harda köynəyini?!

Aldılar əynindən köynəyini harda?!

Harda köynəyini əynindən aldılar?!

Barmağımı pentaqon tikirlər,

Barmağımı həra köhülü

Petronas borcu

Varşava dəkəli

Prenses banlısı

Göylər barmağımdı

Barmağımın gözünə girdim

Bit düşüb kilkəmə.

 

Bura gəlsən yal-yallı, yalnızcalı gəl

Əl apar allahın işinə

İki qollar ara yaramı dəmlə

İki fincan vətən vuraq keflicəsinə

Bu şeiri iplə ipəklə gey

Misraları çimizdir tərinə

...Və mən sarı kök səpim tellərinə.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.01.2026)

 

 

Xalq yazıçısı, akademik Kamal Abdullanın əsərlərindən seçilmiş bir sıra qranula – cövhər sayıla biləcək məqamları “Ədəbiyyat və incəsənət” oxucularına təqdim edir.

 

Kamal Abdulla özü seçilmiş bu cövhərlər barədə yazır: “İllərdən bəri yazdığım müxtəlif şeirlərin, esselərin, pyeslərin, hekayə və romanların, publisistik məqalələrin və elmi əsərlərin, verdiyim intervülərin hər birinin içində yer almış və bu gün də öz məzmunu, tutumu, forması ilə diqqətimi çəkən misralar, cümlələr günlərin bir günü sanki dil açıb mənə dedilər ki, bizim bir-birimizdən zaman və məkanca ayrılığımıza son qoy və bizi bir-birimizin yanında yerləşdir. Sən görəcəksən ki, bu zaman biz tamamilə yeni bir cazibədə zühur etmişik. Onlar qeyri-səlis məntiq dili ilə desək, içində olduqları mətnin qranulaları (ilkin vacib hissəcikləri) idi. Qranula, başqa cür ifadə etsək, cümlədən (mətndən) bütün artıq hissələri siləndən sonra yerdə qalan cövhərdir.”

 

Beləliklə, hər gün Kamal Abdulladan 7 qranula:

 

1.

Biz 13,5 milyard il bundan öncə baş verən partlayışın əks-sədasını eşidirik. Amma ilk partlayışın səbəbkarı olan sinqulyar nöqtənin qüdrətini unuduruq.

2.

“ Göy üzünün yerə dəyən qurşağı

mənim doğma yaşıdım.

İnsanların gözündəki işığı

 mən də gördüm,

mən deyərəm, yaşadım.”

3.

Aruz Qoca, dastanın üst qatı bizə deyən kimi, Qalın Oğuz içinə ikitirəlik salan Dış Oğuz bəyi deyilmiş. Aruz Qoca qədim, primitiv də olsa, dəyərini saxlayan demokratik bir prinsipin pozulmasının qarşısını almağa çalışan Oğuz ağsaqqalıdır. Qazanın pozmağa çalışdığı demokratik prinsip ondan ibarət idi ki, Qalın Oğuz bir yerə yığışan zaman o, öz evini Dış Oğuz və İç Oğuz bəylərinə “talan” etdirərmiş. Təkcə arvadı Burla Xatunun əlindən tutub çölə çıxar, kim nə istəyirsə, girib Qazanın evindən götürərmiş. Bir dəfə isə Qazan bu bərabərlik prinsipini pozur. Dış Oğuz bəylərini “talana” çağırmır. Baş da Aruz Qoca olmaqla Dış Oğuz bəyləri ənənənin qırılmasına qarşı çıxırlar. Ehtiraslar coşur, başlar kəsilir. Oğuz daxilində ilk qarşıdurma baş verir. Buna demokratiya uğrunda ilk mücadilə də deyə bilərik. Məsələnin bu şəkildə üzə çıxması dastana qeyri-səlis məntiq prinsiplərinin tətbiqi nəticəsində mümkün olur.

4.

“ Dədə Qorqud” dastanında kişi və qadın dillərini ən azından intuitiv şəklində hiss etməmək mümkün deyil. Yunan mifoloji məkanında Homerin əsərləri imkan verir ki, biz bunu leksik səviyyədə real faktlarla təsdiqləyək. Homer daha əvvəllər, qədim zamanlarda başqa bir yunan dili olması barədə yazır. Homerə görə bu, Allahların dili idi. Sinonimlərin dildə yaranışının ilkin səbəbini bəlkə də burda axtarmaq lazımdır.

5.

“ Eşqdir mehrabı uca göylərin!” ideyasını yaradıcılığının cövhəri bəyan edən Nizamidən başlayaraq, “Mənim tanrım gözəllikdir, sevgidir!” etirafında bulunan Cavidə qədər Azərbaycan ədəbiyyatı eşq üstündə köklənmişdir.

6.

Mətnin də öz birunu və əndərunu var. Mətn öz əndərununun içində gizlənmiş kimidir. Mətnin gizləndiyi yer – mətnin əndərunu sonsuz lüğətdir və mətn sonsuz lüğətin içində sanki “həbsdədir”. Mətni həbsdən, yəni, sonsuz lüğətin içindən çıxarıb azadlığa qovuşduranda və biruna gətirəndə o, əsərə çevrilir.

7.

Prezident İlham Əliyev: “Azərbaycanda multikulturalizm dövlət siyasətidir və onun alternativi yoxdur.”

Bu, həqiqətən, belədir. Nizaminin, Füzulinin, Axundzadənin, Seyid Əzim Şirvaninin, M.Ə.Rəsulzadənin, Mirzə Cəlilin, Əbdürrəhim bəyin, Cavidin, Üzeyir bəyin, Abdulla Şaiqin, Heydər Əliyevin və İlham Əliyevin, yüzlərlə, minlərlə Azərbaycan ədəbi-bədii, elmi-fəlsəfi, publisistik söz və əməl müqtədirinin, dövlətçiliyimizin taleyində misilsiz xidməti olmuş tarixi-siyasi şəxsiyyətin mənsub olduğu xalqın canından, qanından doğan duyğular dünyasına, söz və fikir aləminə, siyasi iradəsinə alternativ varmı?! Yoxdur! Ola bilərmi?! Ola bilməz! Yaşayacaq!!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.01.2025)

 

 

 

 

Rəqsanə Babayeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Müasir dövrdə cəmiyyətin inkişafını və dəyişmə mexanizmlərini anlamaq üçün sosial proseslərə yalnız statik deyil, dinamik prizmadan yanaşmaq zəruridir. Sosial münasibətlər, dəyərlər sistemi, davranış formaları və mədəni kodlar zamanla dəyişir, yenilənir və yeni məna qatları qazanır. Bu dəyişkənliyin elmi izahında sosiodinamika anlayışı xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

 

Sosiodinamika nədir?

Sosiodinamika cəmiyyətin sosial, mədəni və psixoloji proseslərinin zaman daxilində necə dəyişdiyini və bu dəyişikliklərin hansı daxili və xarici amillərlə şərtləndiyini öyrənən elmi istiqamətdir. Bu yanaşmaya görə cəmiyyət sabit və dəyişməz struktur deyil, daim hərəkətdə olan, özünü yeniləyən və yeni şəraitə uyğunlaşan canlı sosial sistemdir.

Sosiodinamika fərdlə cəmiyyət arasında qarşılıqlı təsiri əsas götürür. Fərdin davranışı sosial mühitdən təsirləndiyi kimi, fərdi davranışların cəmi də ümumi sosial mənzərəni formalaşdırır. Məhz bu qarşılıqlı təsir sosiodinamik proseslərin əsasını təşkil edir.

 

Sosiodinamikanın elmi-nəzəri əsasları

Sosiodinamika müxtəlif elmi istiqamətlərin kəsişməsində formalaşmışdır və bir neçə əsas nəzəri mənbəyə söykənir.

Klassik sosioloji yanaşmalarda Ogyust Kont cəmiyyətin inkişafını mərhələli proses kimi izah edir, Emil Durkheim sosial həmrəyliyin dəyişən formalarına diqqət çəkir, Maks Veber isə sosial davranışların mənalandırılmasında mədəni və ideoloji faktorları ön plana çıxarır. Bu yanaşmalar sosiodinamikanın ilkin nəzəri bazasını formalaşdırmışdır.

Sistem nəzəriyyəsinə görə cəmiyyət açıq sosial sistemdir və bu sistem daxilində baş verən hər bir dəyişiklik digər sahələrə də təsir göstərir. Mədəniyyət bu sistemin əsas alt sahələrindən biri kimi sosiodinamik proseslərin həm səbəbi, həm də nəticəsi rolunda çıxış edir.

Sosial psixologiya isə kollektiv davranış, kütlə psixologiyası və sosial identiklik anlayışları vasitəsilə sosiodinamikanın daha dərindən anlaşılmasına imkan yaradır.

 

Mədəniyyət anlayışı və sosiodinamik proseslər

Mədəniyyət cəmiyyətin maddi və mənəvi dəyərlər toplusudur. Dil, din, ədəbiyyat, incəsənət, adət-ənənələr, əxlaq normaları və simvolik sistemlər mədəniyyətin əsas komponentlərini təşkil edir. Mədəniyyət yalnız keçmişin mirası deyil, eyni zamanda müasir dövrdə yenidən formalaşan və gələcəyə istiqamət verən canlı bir prosesdir.

Sosiodinamik yanaşma mədəniyyəti dəyişməz dəyər sistemi kimi deyil, sosial şərtlərə uyğun olaraq transformasiya olunan bir struktur kimi araşdırır. Bu baxımdan mədəniyyət sosial dəyişmələrin həm daşıyıcısı, həm də tənzimləyicisidir.

 

Mədəni dəyişmələrin sosiodinamik mexanizmləri

Mədəni dəyişmələr təsadüfi xarakter daşımır və müəyyən sosial mexanizmlər vasitəsilə baş verir. Bu mexanizmlər arasında adaptasiya xüsusi yer tutur. Cəmiyyət dəyişən sosial, siyasi və texnoloji şəraitə uyğunlaşaraq öz mədəni formalarını yeniləyir.

Diffuziya prosesi mədəni elementlərin bir cəmiyyətdən digərinə keçməsini ifadə edir. Bu keçid bəzən təbii mübadilə, bəzən isə tarixi və siyasi təsirlər nəticəsində baş verir.

İnnovasiya isə yeni ideyaların, estetik formaların və sosial davranış modellərinin yaranması ilə müşahidə olunur. Bununla yanaşı, ənənəvi dəyərlərin qorunmasına yönəlmiş müqavimət mexanizmi də sosiodinamik proseslərin ayrılmaz hissəsidir.

 

Sosiodinamikanın elmi-metodiki tədqiqat üsulları

Sosiodinamik proseslərin araşdırılmasında müxtəlif elmi-metodiki üsullardan istifadə olunur. Tarixi-müqayisəli analiz mədəni dəyişmələrin zaman üzrə izlənməsinə imkan verir. Kontent-analiz media, ədəbiyyat və incəsənət nümunələrində sosial-mədəni meyilləri üzə çıxarır.

Empirik sorğular və müşahidələr cəmiyyətin real davranış modellərini anlamağa kömək edir. Diskurs analizi isə ictimai dilin və ideoloji mətnlərin sosiodinamik rolunu araşdırır.

 

Sosiodinamika və müasir cəmiyyət

Müasir dövrdə rəqəmsal texnologiyalar və informasiya mühiti sosiodinamik prosesləri daha da sürətləndirmişdir. Sosial şəbəkələr mədəni dəyərlərin yayılması, dəyişməsi və bəzən də deformasiyası üçün yeni imkanlar yaradır. Bu vəziyyət mədəni siyasət, təhsil və ictimai kommunikasiya sahələrində daha düşünülmüş yanaşmaların formalaşmasını zəruri edir.

Sosiodinamika mədəni prosesləri anlamaq üçün mühüm elmi-metodiki çərçivə təqdim edir. Bu yanaşma cəmiyyətin yalnız bugünkü vəziyyətini deyil, onun gələcək inkişaf istiqamətlərini də dəyərləndirməyə imkan yaradır. Mədəniyyətin sosiodinamik təhlili cəmiyyətin özünüdərk səviyyəsini yüksəldir və milli-mənəvi dəyərlərin davamlılığını təmin edən mexanizmləri üzə çıxarır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.01.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Sənədli kino bədiidən xeyli çətindir. Əlbəttə ki, söhbət sanballı kinodan gedir. Daha kameranı şəxsə tuşlayıb bir saat onu danışdırıb “kino çəkdim” deməkdən getmir.

Arxiv kadrları, müasir dövrlə keçmişin sintezi, sinxronların əndazəni aşmaması və ən əsası – mesajı düzhün ötürmək. Bütün bunları keyfiyyətli sənədli kinonun formalaşması düsturudur.

 

Sənədli kinomuzda bir ssenarist adı həkk edilibdir. Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Şirkətinin Azərbaycan Telefilm Yaradıcılıq Birliyinin baş redaktoru Camal Yusifzadə. O, 1941-ci il avqustun 19-da Lənkəran şəhərində anadan olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakıda ADU-nun tarix fakültəsində təhsil alıb. Tələbəlik illərində bədii yaradıcılığa başlayıb, ilk şerini 1963-cü ildə Lənkəranda çıxan "Leninçi" qəzetində dərc etdirib.

Əmək fəaliyyətinə Lənkəranda "Leninçi" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi kimi başlayıb, həm də 2 saylı şəhər orta məktəbində tarix müəllimi olub. Sonra Bakıda Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasında elmi redaktor, böyük elmi redaktor vəzifələrində işləyib.

"Ədəbiyyat və incəsənət" qəzeti redaksiyasında teatr, kino və musiqi şöbəsində ədəbi işçi, sonra şöbə müdiri olub. Televiziya və Radio Verilişləri Şirkətində ədəbi dram verilişləri baş redaksiyası baş redaktorunun müavini olub

1998-ci ildən həmin şirkətdə Azərbaycan Telefilm Yaradıcılıq Birliyinin baş redaktoru işləyib. Onun "Dağlar arxasız olmur", "İtil getlər", "Kim dəli, kim ağıllı", "Ölümü köynəkdən keçirən oğul", "Sabaha ömür payı qazananlar" və s. pyesləri tamaşaya qoyulub.

4 noyabr 2006-cı il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycanın Əməkdar jurnalisti fəxri adına layiq görülüb.

 

Əsərləri

 

- Lənkəran nəğməsi

- Atlılar, qanadlılar

- Yol içində milyon seçdik

- Payızdan gələnlər

- Ümiddən keçən yol

- Küləyi döymək olmaz

 

Filmoqrafiya

1. Müqtədir ədib (S.S. Axundov)

2. Gələcəyə gedən yolda (Qılman İlkin haqqında)

3. Kim məni xatırlasa (N. Xəzri haqqında)

4. Ömrün yuxuları (C.Məmmədquluzadə haqqında)

5. Füzuli rindu şeydadı

6. Rauf Kazımovski

7. Ağaxan

8. Aqşin Əlizadə

9. Aşiqlər

10. Ayna

11. Atəşgah

12. Azərbaycan çinisi

 

Azərbaycanlı şair, dramaturq, nasir, ssenarist Camal Yusifzadə 2017-ci il yanvarın 16-da 75 yaşında qəfil ürək tutmasından dünyasını dəyişib. Doğulduğu Lənkəranda dəfn olunub.

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.01.2026)

Cümə, 16 Yanvar 2026 11:00

Qazax elinin yazıçı oğlunun 87-si

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Qazax yazarlar diyarı deyilmi?

Bu torpaqdan say-seçmə yazarlar çıxıblar, başqa hansı bölgə öz qələm əhlinin sayı ilə Qazağa tən gələ bilər axı?

Və bu sırada bir yazar da var.

O nasirdir, publisistdir, tərcüməçidir.

O Vaqif Nəsibdir.

Bu gün yazıçı 87 yaşını qeyd edir.

 

Vaqif Nəsib 1939-cu il yanvarın 16-da Qazax şəhərində anadan olub. Burada orta məktəbi bitirib ADU-nun filologiya fakültəsində təhsil alıb. Əmək fəaliyyətinə "Azərbaycan gəncləri" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi kimi başlayıb. "Na boyevom postu" ("Mübariz keşikdə") qəzeti redaksiyasında məsul katib, "Azərbaycan pioneri" qəzeti redaksiyasında şöbə müdiri vəzifələrində çalışıb.

Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası Baş redaksiyasında böyük elmi redaktor, "Qobustan" jurnalı redaksiyasında məsul katib, "Gənclik" nəşriyyatında baş redaktorun müavini, "Azərbaycan" jurnalında publisistika şöbəsinin müdiri  vəzifələrində çalışıb. Bədii yaradıcılığa 1957-ci ildə dərc etdirdiyi şeirləri ilə başlayıb. Bundan sonra dövri mətbuatda müntəzəm çıxış edib. Əsərləri xarici ölkə xalqlarının dillərinə tərcümə olunub.

 

Əsərləri

1. Çəpiş

2. Görüş

3. Durna günü

4. Salam, Əskipara yolu

5. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Müseyib Allahverdiyev

6. Bağçadanməktəbə.

 

Tərcümələri

1. Radi Fiş. Nazim Hikmət.

2. V. Brestov. Oxumağa gedirəm.

3. S. Marşak. Həzin nağıllar.

 

Filmoqrafiya

- Maqarıç

- Adsız su

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.01.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Ömrüm

 

Özümdən özümə çəkilən yolam,

Qəlbimdən dünyaya uzanan qolam,

Həmişə gözləri yol çəkən yolam,

Yolçu yolda gərək, qalx gedək, ömrüm.

 

Özüm öz gözümdə azıb gəlirəm,

Sözümü daşlara yazıb gəlirəm,

Durna sözlərimi düzüb gəlirəm,

Bahar ünvanlısan, yağ gedək, ömrüm.

 

Sabir Abdin 1962-ci il, yanvar ayının 16-da Bakı şəhərində anadan olub. 1979-cu ildə Yardımlı rayonunda orta məktəbi, 1988-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirib. İxtisasca hüquqşünasdır. Uzun illərdir ki, prokurorluq orqanlarında çalışıb.

Yardımlı rayon prokurorunun köməkçisi, Kürdəmir rayon prokurorunun köməkçisi və böyük köməkçisi, Baş prokurorluqda idarə prokuroru, Mingəçevir şəhər prokurorunun müavini, prokuror əvəzi, Füzuli rayon prokuroru, Baş prokurorluğun Müraciətlərə baxılması idarəsinin prokuroru vəzifələrində işləyib.

Hazırda Azərbaycan Respublikası Baş prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarənin Ağır cinayətlər məhkəmələrində Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə şöbəsinin prokuroru vəzifəsində çalışır. Baş ədliyyə müşaviridir.

 

Prokurorluq orqanlarında xidməti vəzifələrinin yerinə yetirilməsində göstərdiyi xidmətlərə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 27 sentyabr 2008-ci il tarixli sərancamı ilə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilib.

O, uzun illərdir ki, bədii yaradıcılıqla məşğuldur. İlk şeiri 1978-ci ildə Yardımlı rayonunda çıxan "Yeni kənd" qəzetində dərc edilib. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür. "Qızıl Qələm" media mükafatı laureatıdır.

Müxtəlif illərdə şeirləri müntəzəm olaraq "Azərbaycan", "Ulduz", "Mütərcim", "Kür-Araz", "Mingəçevir leysanı", "Söz" jurnallarında, "Ədəbiyyat və incəsənət", "Ədəbiyyat naminə", "525-ci qəzet", "Ədalət", "Yeni Azərbaycan", "Kredo", "İnam" və digər qazetlərdə dərc edilib.

"Demə, mənə heç nə demə" ("Bilik" Maarifçilik cəmiyyətinin "Bayatı" nəşriyyatı, 1997-ci il), "Qınamasın bu yurd məni" ("Bilik" Maarifçilik cəmiyyətinin "Bayatı" nəşriyyatı, 1998-ci il), "Mənə dəniz verin" ("Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" nəşriyyatı, 2002-ci il), "Sənə məktublarım" ("Açıq dünya" nəşriyyatı, 2007-ci il), "Sizsiz, sizinlə…" ("Vektor" beynəlxalq elm mərkəzi, 2010-cu il) kitablarının müəllifidir.

Tanınan bəstəkarlar Nadir Əzimov, Vüqar Camalzadə, Vüsal Qurbanov, Rauf Məmmədov, Sahil Əliyev və başqaları tərəfindən 100-dən çox şeirinə mahnılar bəstələnib. 2001-ci ildə bəstəkar Nadir Əzimov tərəfindən şeirlərinə yazılan nəğmələrdən ibarət "Dünyadan böyük sevgimiz" adlı audio kaset və disk böyük tirajla müsiqisevərlərin ixtiyarına verilib.

Onun sözlərinə yazılan " Mənə dəniz verin", "Yağış istədim", "Bağışla" (ifaçı Eyyub Yaqubov), "Gəlmədin" (ifaçı Qədir Qızılsəs), "Xəbərin yox" (ifaçı Zülfiyyə Xanbabayeva), "Bilirəm, getmisən" (ifaçı Zaur Rzayev), "Yarpaq yağışı" (ifaçı İlhamə Quliyeva), "Bir gün" (ifaçı Mətanət İsgəndərli), "Bu gecə" (ifaçı Rüfət Mehdiyev), "Bu axşam" (ifaçı Emin Nəsirli) və digər mahnılar dillər əzbəridir.

 

Nə xoşbəxtdi əllərim

 

Nə xoşbəxtdi əllərim...

Saçlarında gizlənib.

Sənsiz gözümdə dünya

Dərələnib, düzlənib.

 

Gözlərində bülbültək

Yuva qurub gözlərim.

Bu yuvada doğulub,

Sarıdimdik sözlərim.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.01.2026)

 

 

 

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

O, qəhrəmanlıq, vətəmpərvərlik haqda şeirlər deyəndə heç kəs biganə qala bilmir. Bir dəfə şahidi olmuşam, Ramiz Qusarçaylının “Azərbaycan bayrağı” şeirini necə deyirdisə insanın damarında qanı çoşurdu...

 

Azərbaycanlı aktyor, Respublikanın Əməkdar artisti Ağalar Bayramov 1954-cü ilin yanvar ayının 16-da Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonun Boyat kəndində anadan olub. Valideynlərini erkən yaşda itirdiyinə görə onu nənəsi böyüdüb. 1961–1971-ci illərdə orta məktəbdə, 1971–1972-ci illərdə isə Göyçay texniki peşə məktəbində təhsil alıb.

1972–1974-cü illərdə Göyçayda işləyən Ağalar 1974-cü il mayın 31-də Krasnoyarsk vilayətinin Krasnoyarsk şəhərində hərbi xidmətə yollanıb. 1976-cı ildə əsgərlikdən Ucara qayıdan Ağaların nənəsi rəhmətə gedib və o artıq rayonda qala bilməyib və 6 ay sonra Bakıya yollanıb. Bakıda fəhləlik edib pul qazanan aktyor əvvəlcə sənədlərini Bakı Dövlət Universitetinin "Filologiya" fakültəsinə verib, lakin qəbul ola bilməyib.

1977–1979-cu illərdə Bakı Mədəni-Maarif Texnikumunda özfəaliyyət dram rəhbəri ixtisasına yiyələnib. Aktyor 1980–1985-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində təhsil alıb və oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirib.

1980-ci ildə ailə quran aktyor institutu bitirdikdən sonra 1985-ci ildə institutun "Aktyor sənəti" kafedrasında baş laborant, bir müddət sonra isə dekan müavini işləyib.  Hələ universiteti bitirməmiş, yəni 1984-cü ildən Tədris teatrında aktyor kimi fəaliyyətə başlayıb.

 1991-ci ildən bu günə kimi Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Səhnə danışığı" kafedrasında dosent kimi, aktyorlara "Səhnə danışığı fənnini tədris edib. 1983-cü ildən bu günə qədər Dövlət Teleradio şirkətində bədii qiraətçi-aktyor kimi çalışmaqdadır.

 

 2004-cü ildən DAK-ın qurultaylarında və keçirdiyi tədbirlərində fəal iştirak edib. Belçikanın paytaxtı Brüssel şəhərində keçirilən X (növbədənkənar) Birlik qurultayında Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin Mədəniyyət və İncəsənət Mərkəzinin rəhbəri seçilib.

DAK-dakı fəaliyyətinin başlıca məqsədi Azərbaycanın bütövlüyünə, Güney Azərbaycanın müstəmləkə buxovundan azad olmasına nail olmaqdan ibarətdir. Harada çıxış etməsindən asılı olmayaraq, gənc nəsilə Bütöv Azərbaycanın varlığını, keçdiyi keçmə-keçli yolları aşılamaqdan ibarətdir.

Bir neçə filmdə baş rola çəkilib: "Oyun", türkçülükdən bəhs edən "Tanrı işığı" və Məhəmməd Peyğəmbərə həsr olunmuş "Adın hikməti". Onun ssenarisi üzrə çəkilib və özünün iştirak etdiyi 11 ədəbi teatr televiziyanın qızıl fondunda qorunub saxlanmaqdadır. Bunlar Aşıq Ələsgər, Məmməd Araz, Fikrət Qocanın əsərlərindən ibarət olub.

İlk dediyi şeir Rüstəm Behrudinin "Vətən" şeiri olub. Əsəsən Aşıq Ələsgər, Rəsul Rza, Fikrət Qoca, Musa Yaqub, Nəriman Həsənzadə, Ramiz Rövşən, Zəlimxan Yaqubun yaradıcılığına müraciət edir. Şair Əjdər Olu ictimaiyyətə öz qiraəti ilə tanıdıb.

1990-cı ildən dövrü mətbuatda, Ağalar Bayramovun yaradıcılığı haqqında 100-dən çox məqalələr yazılıb. Bunlardan bəziləri bunlardır: Əlirza Xələfi: "Səsin üç rəngi", Məmməd Aslan: "Yurd həsrətinə od vuran bir səs", Ələmdar Quluzadə: "Səsin qüdrəti"

 

Filmoqrafiya

- Oyun (qısametrajlı bədii televiziya filmi) (rol)

- 72 km (film, 2014) (qısametrajlı bədii film) (rol)

- 1 mətbuat konfransının tarixi (film, 2015) (qısametrajlı sənədli film) (səsləndirmə)

- Tanrı işığı (film) (rol)

- Adın hikməti (film) (rol)

 

Ad və mükafatlar

- "İlin ciddi sənətcisi" nominasiyası üzrə mükafat və diplom

- "Respublikanın Əməkdar artisti" fəxri adı

- "Qızıl qılınc" mükafatı

- "Aşıq Ələsgər – 200" yubiley medalı

- Azərbaycan Respublikasının qabaqcıl təhsil işçisi döş nişanı

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.01.2026)

Cümə, 16 Yanvar 2026 08:04

Teatrın və kinonun fədaisi

İnci Məmmədzadə,, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

“Bəyin oğurlanması”nda da, “Yuxu”da da oxşar ampluadadır, amma “Qara Volqa”da tam fərqlidir. O, kino uğurlarını tüatr uğurları ilə zənginləşdirib, 100-dən çox tamaşada çəkilib...

 

Ötən gün Azərbaycanın Əməkdar artisti Nəsibə Eldarovanın doğum günü idi. Aktrisanın 67 yaşı tamam oldu.

Nəsibə Eldarova 15 yanvar 1959-cu ildə Bakının Bülbülə qəsəbəsində anadan olub. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinə daxil olub və 2 il Rza Təhmasibin kursunda (sonralar Nəsir Sadıqzadənin kursunda) təhsil alıb. Bir müddət ali məktəbdən uzaqlaşsa da, sonradan universitetə bərpa olunub.

 İnstitutu bitirdikdən sonra kinostudiyada fəaliyyətə başlayıb. 1989-cu ildə Gənclər Teatrının yaranmasından sonra aktrisa həmin teatra işə düzəlib və orada 20 il müddətində 100-dən çox tamaşada çalışıb.

2009-cu ildə verilən qərara əsasən, Dövlət Gənclər Teatrı Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrına birləşdirildikdən sonra aktrisa burada işə başlayıb.

Nəsibə Eldarova Azərbaycan teatrının inkişafındakı xidmətlərinə görə 7 mart 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına layiq görülüb. 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018-ci ildə və 10 may 2019-cu ildə Prezident Mükafatına layiq görülüb.

 

Filmoqrafiya

- Arşınmalçı (film, 1985)

- Bəyin oğurlanması (film, 1985)

- 777 №-li müəssisədə (film, 1988) (qısametrajlı bədii süjet-Mozalan № 129)

- Yeni iş üsulu (film, 1989)

- Kommersiya (film, 1992)

- Qara "Volqa" (film, 1994)

- Yuxu (film, 2001)

- Bomba (film, 2005)

- Kişiləri qoruyun (film, 2006)

- Ci-Mi (film, 2008)

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.01.2026)

 

 

 

Xəbər verdiyimiz kimi, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə  “Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Konsepsiyası təsdiqlənmişdir. Konsepsiya özündə nələri əxz edir, ondan nə kimi dividendlər götürə biləcəyik?

Oxucularımız üçün mövzunu siyasi icmalçımız, tanınmış yazıçı, politoloq Adəm İsmayıl Bakuvi şərh edir.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə təsdiqlənən “Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Konsepsiyası ölkənin mədəni inkişafına dair uzunmüddətli, strateji və sistemli baxışı əks etdirən mühüm dövlət sənədidir. Bu Konsepsiya qloballaşan dünyada milli mədəni kimliyin qorunması, zəngin mədəni irsin davamlı inkişafı və Azərbaycanın mədəni potensialının beynəlxalq miqyasda gücləndirilməsi məqsədini daşıyır.

Konsepsiyanın əsas ideya xətti Azərbaycan xalqının minilliklər boyu formalaşmış mədəni irsinin – dilinin, ədəbiyyatının, musiqisinin, teatr və kino sənətinin, memarlıq və təsviri sənət nümunələrinin qorunaraq müasir çağırışlara uyğun şəkildə inkişaf etdirilməsidir.

Burada əsas prinsip ənənə ilə innovasiyanın vəhdətidir. Sənəd mədəniyyəti yalnız keçmişin mirası kimi deyil, həm də gələcəyin formalaşdırıcı gücü kimi təqdim edir.Və bundan əlavə:“Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” Konsepsiyası mədəniyyəti dövlət siyasətinin mühüm tərkib hissəsi kimi müəyyən edir. Bu sənəd mədəniyyətin sosial-iqtisadi inkişaf, milli təhlükəsizlik, ideoloji sabitlik və humanitar diplomatiya ilə sıx bağlı olduğunu vurğulayır. Mədəniyyət cəmiyyətin mənəvi dayağı olmaqla yanaşı, ölkənin beynəlxalq nüfuzunun artırılmasında da mühüm rol oynayır.

Əsas prioritet istiqamətləri sadalayıram:

1.Maddi və qeyri-maddi mədəni irsin qorunması – tarixi abidələrin, muzey fondlarının, folklorun, muğamın, aşıq sənətinin və digər milli irs nümunələrinin mühafizəsi və təbliği;

2.Müasir mədəni industriyaların inkişafı – kino, animasiya, dizayn, rəqəmsal incəsənət, kreativ sənayelərin stimullaşdırılması;

3.Rəqəmsallaşma və innovasiya – mədəni irsin rəqəmsal platformalarda təqdimatı, elektron arxivlərin yaradılması;

4.İnsan kapitalının gücləndirilməsi – mədəniyyət sahəsində peşəkar kadrların hazırlanması, gənc istedadların dəstəklənməsi;

5.Beynəlxalq mədəni əməkdaşlıq – Azərbaycan mədəniyyətinin dünya miqyasında tanıdılması, mədəni diplomatiyanın gücləndirilməsi.

 

Konsepsiya mədəniyyətin yalnız paytaxt mərkəzli deyil, regionlar üzrə balanslı inkişafını əsas hədəflərdən biri kimi müəyyən edir. Regionlarda mədəni infrastrukturun gücləndirilməsi, yerli mədəniyyət ocaqlarının fəaliyyətinin canlandırılması və icmaların mədəni proseslərə fəal cəlb olunması mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Eyni zamanda, mədəniyyətin inklüzivliyi – bütün sosial qruplar üçün əlçatan olması xüsusi vurğulanır.

Qeyd edim ki,“Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” Konsepsiyası təkcə bir proqram sənədi deyil, milli-mənəvi dəyərlərə söykənən strateji inkişaf manifestidir. Bu sənəd Azərbaycanın mədəniyyət sahəsində gələcək onilliklər üçün yol xəritəsini müəyyən edir və mədəniyyəti ölkənin dayanıqlı inkişafının əsas sütunlarından biri kimi təsbit edir.

Nəticə etibarilə, Konsepsiya Azərbaycan mədəniyyətinin qlobal mədəni proseslərdə özünəməxsus yer tutmasını, milli kimliyini qoruyaraq müasir dünyaya açılmasını və gələcək nəsillərə zəngin mənəvi miras ötürülməsini hədəfləyir. Bu isə, razılaşaq ki, günümüz üçün həlledici faktorlardan biridir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.01.2026)

 

Cümə axşamı, 15 Yanvar 2026 17:43

Saf dil – milli kimliyin qalası

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, Azərbaycan Dillər Universitetinin İngilis və alman dilləri fakültəsi nəzdində Alman dilinin leksikologiyası və üslubiyyatı kafedrasının müdiri Xuraman Əsgərovanın ana dilimizin saflığı barədə məqaləsini diqqətinizə çatdırır.

 

 

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 5 yanvar 2026-cı ildə yerli televiziyalara verdiyi müsahibə ölkənin siyasi, iqtisadi və mədəni gündəmini formalaşdıran mühüm çıxışlardan biri kimi yadda qaldı. Müsahibə yalnız siyasi proseslərin deyil, eyni zamanda mədəni kimlik məsələlərinin də ön plana çıxmasına səbəb oldu.

 

Qaldırılan mövzular müxtəlifliyi ilə seçilsə də, xüsusən Azərbaycan dilinin qorunmasına dair səsləndirilən fikirlər cəmiyyətdə geniş rezonans doğurdu. Müsahibənin dilə həsr olunmuş məqamları dövlət başçısının bu mövzuya nə qədər prinsipial yanaşdığını göstərirdi. Prezidentin vurğuladığı əsas tezislər yalnız dilin saflığının qorunmasına çağırış deyildi, həm də mədəniyyətin, milli kimliyin və dövlət ideologiyasının mühüm elementlərini özündə birləşdirən strateji mövqenin əsaslandırılması idi.

Prezident müsahibənin əvvəlində dil məsələsinə ümumi ideoloji çərçivədən yanaşır. Onun vurğuladığı kimi, Azərbaycan dili təkcə ünsiyyət vasitəsi deyil, xalqa məxsusluğun, milli yaddaşın və müstəqillik şüurunun daşıyıcısıdır. Bu fikirlər dövlət rəhbərliyinin dil siyasətinə yalnız mədəni məsələlər kimi deyil, milli təhlükəsizlik və dövlətçilik strategiyası kimi baxdığını nümayiş etdirir.

Müsahibədə ən çox diqqət çəkən və müzakirələrə səbəb olan fikirlərdən biri dilin saflığının qorunmasına dair idi. Prezident Azərbaycan dilinə yad sözlərin nəzarətsiz şəkildə daxil olmasını ciddi narahatlıq doğuran məsələ kimi dəyərləndirdi. Bu açıqlama ictimaiyyətdə böyük əks-səda doğurdu. Çoxları bu fikri gənclər arasında yayılmış yad sözlərə, reklamlarda işlədilən xarici ifadələrə və sosial şəbəkələrdə formalaşan dil üslubuna yönəlmiş mesaj kimi anladılar.

   Son illər Azərbaycan gənclərinin danışıq üslubunda müşahidə olunan dəyişikliklər dilçi mütəxəssislərin, təhsil işçilərinin və sosioloqların diqqət mərkəzinə çevrilib. Aparılan müşahidələr sosial media platformalarının üstün mövqeyinin dilin sintaktik quruluşuna, söz ehtiyatına, eləcə də ünsiyyətin norma və tempinə birbaşa təsir etdiyini göstərir. Bu tendensiya bir tərəfdən qloballaşma və rəqəmsal mədəniyyətin təbii nəticəsi kimi qəbul olunsa da, digər tərəfdən dilin zəngin ifadə imkanlarının zəifləməsi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar yaradır.Bu gün gənclərin gündəlik dilində sintaktik ixtisarlar və cümlə quruluşunun sadələşməsi açıq şəkildə müşahidə olunur. Sosial media sürətli istehlaka əsaslanan bir mühit olduğundan ifadələr qısalır, bağlayıcı sözlər aradan çıxır, fikirlər isə fraqmentləşir. Bu tendensiya ilk növbədə yazılı ünsiyyətdə nəzərə çarpır, lakin zaman keçdikcə şifahi nitqə də sirayət edərək adi hala çevrilir.

Hər nəsil dili özünə uyğunlaşdırır, bu təbiidir. Problem odur ki, gənclər dili zənginləşdirmək əvəzinə minimuma endirilmiş, sadələşdirilmiş modeldən istifadə edirlər. Müasir dövrdə geniş yayılmış “Yeni telefon dili” (yəni sosial media və mesajlaşma üslubu) həm WhatsApp / Telegram yazışmalarında, həm də TikTok/Instagram şərhlərində gənclərin istifadə etdiyi “qısaldılmış”, “qarışıq”, “səs tonunu imitasiya edən” və “ifadə-emotikon qarışığı” formaları əhatə edir.

Aparılan müşahidələr göstərir ki, gənclərin danışıq tərzindəki dəyişiklik nə tam mənfi, nə də tam müsbət qiymətləndirilə bilər. Burada əsas məsələ balansın qorunmasıdır:

  • Gənclər dilin inkişafında fəal qüvvədir.
  • Lakin ana dilinin sintaktik qaydaları, klassik leksik qatları və ədəbi üslub norması unudulmamalıdır.
  • Rəqəmsal mədəniyyətə uyğunlaşma təbii olsa da, dilin özəyinin zədələnməməsi vacibdir.

Məlumdur ki, dil hər dövrdə dəyişir, lakin onun ana sütunları — sintaksis, leksik fond, üslub normaları — qalmalıdır. Gənclərin dili yeniləyə bilməsi üçün əvvəlcə onu dərindən bilməsi şərtdir. Gənclərin danışıq tərzində baş verən dəyişikliklər təkcə tənqid mövzusu kimi deyil, həm də praktiki həll tələb edən sosial-linqvistik proses kimi dəyərləndirilməlidir. Mütəxəssislərin fikirləri göstərir ki, dilin qorunması yalnız qadağalarla yox, kompleks və müasir yanaşmalarla mümkündür. Dilin qorunması məktəbdən başlayır. Məktəbdə dil düzgün öyrədilmirsə, sosial media o boşluğu dolduracaq. Sosial media gənclərin əsas kommunikasiya platforması olduğu üçün dil normalarının tətbiqi burada xüsusi əhəmiyyət daşıyır:

Gənclərə dil qaydasını məcbur etməklə yox, cazibədar vizual və yaradıcı kampaniyalarla çatdırmaq lazımdır. Reklam lövhələri, televiziya proqramları və onlayn mətnlər cəmiyyətin dilə olan zövqünün formalaşmasında mühüm rol oynayır.

   Hazırda bir çox reklam lövhəsində ingilis və rus sözlərinin normadan artıq işlənməsi (sale, discount, market, store, taxi service və s.) mütəxəssislərin narahatlığını artırır. Müasir dilin yaşamaq şərti rəqəmsallaşmaqdır. Rəqəmsal resurs olmayan dil geridə qalır. Dil texnologiyalarının inkişafı Azərbaycan dilinin rəqəmsal məkanda mövqeyini möhkəmləndirə bilər.

Gənclərin danışıq tərzində baş verən dəyişikliklər Azərbaycan dilinin inkişafında yeni mərhələdir. Bu dəyişiklikləri nə panika ilə, nə də tam qəbul edərək qarşılamaq doğru olmaz. Dil mahiyyət etibarilə dinamik və yaşayan sistemdir. Ancaq bu dinamikanın sağlam istiqamətdə inkişafı üçün bəzi strateji məqamlar xüsusilə vurğulanmalıdır:

1.     Gənclər dilin düşməni deyil — daşıyıcısıdır.

Onların dili dəyişdirməsi təbiidir, lakin bu dəyişikliklərin sağlam olması üçün onlar dilin kökünü də bilməlidirlər.

2.     Dil siyasəti yalnız qadağa və nəzarət üzərində yox, dəstək və innovasiya üzərində qurulmalıdır.

Dil texnologiyaları, maarifləndirici layihələr, müasir dərsliklər və rəqəmsal resurslar bu sahədə əsas rol oynaya bilər.

3. Dilin qorunması milli identiklik məsələsidir.

Ana dili yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də mədəni yaddaşdır. Dil pozulduqda mədəni kodun özü də zəifləyir.

  Dilin qorunması yalnız bir qurumun işi deyil, ümummilli məsuliyyətdir. Dilin gələcəyini qorumaq üçün keçmişi bilmək, bu günü düzgün analiz etmək və sabah üçün planlı addımlar atmaq lazımdır. Bu prinsiplə yanaşıldıqda həm Azərbaycan dili müasir dünyanın çağırışlarına uyğunlaşacaq, həm də öz kökünü, sintaksisini, poetik ruhunu və milli kimlik funksiyasını itirməyəcək.

Dilin çirklənməsi əslində, düşüncə tərzinin dəyişməsi deməkdir. Media nümayəndələri dili yaşatmaqda ön sırada olmalıdır. Televiziya və media dili formalaşdırır. Ona görə efirdə səslənən hər söz məsuliyyət tələb edir. Bu fikirlə Prezident media dilinin cəmiyyətdə yaratdığı nümunəvi rolu xatırladırdı. Onun vurğulaması bir daha göstərdi ki, jurnalistin dil mədəniyyəti bütöv bir auditoriyanın danışıq tərzinə təsir edir. Ölkə rəhbərinin mediaya ünvanlanan “öz dilinizdə özünüz nümunə olun” çağırışı “dil məsələsində hər kəs öz davranışı ilə nümunə olmalıdır” fikrinin yığcam və aydın ifadəsidir.

Müsahibədə vurğulanan digər önəmli məqam diaspora ilə bağlı idi. Prezident xaricdə yaşayan azərbaycanlıların övladlarının ana dilini bilməsinin milli kimliyin və bağların qorunması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıdığını qeyd etdi. Bu yanaşma diaspor təşkilatlarının fəaliyyətində dil məsələsinin əsas prioritetlərdən biri olduğunu ortaya qoyur. Eyni zamanda, bu mövqe xaricdə yaşayan ailələrin uşaqlara Azərbaycan dilini öyrətməsi üçün həm mənəvi, həm də dövlət səviyyəsində dəstəyin mövcud olduğunu ön plana çıxarır. Xaricdə yaşayan azərbaycanlıların dili unutmasına imkan verilməməlidir.

Dünya sürətlə dəyişsə də, bu proseslər milli dəyərlərin arxa plana keçməsi üçün əsas olmamalıdır. Dilçi mütəxəssislər dəfələrlə vurğulayıblar ki, qloballaşma ana dilinin istifadəsinə müəyyən təzyiqlər göstərir. Prezidentin səsləndirdiyi fikir isə tarazlı mövqeni əks etdirir: yeniliyə açıq olmaqla yanaşı, dilin əsas quruluşunu və kimlik daşıyıcısı kimi rolunu qorumaq lazımdır. Çünki dilimiz birliyimizin açarıdır. Azərbaycan dili xalqımızı birləşdirən ən mühüm dəyərdir. Bu cümlə müsahibənin ana tezisini bir cümləyə sığışdırır. Bu fikrin arxasında bir reallıq dayanır: dinamik inkişaf, çoxmillətli mühit və qlobal tendensiyalar fonunda milləti birləşdirən əsas elementlərdən biri məhz DİLDİR.

Beləliklə, Prezident İlham Əliyevin 5 yanvar tarixli müsahibəsində səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycan dilinə münasibətin sadəcə dilçilik və ya mədəniyyət çərçivəsi ilə məhdudlaşmadığını, bunun birbaşa dövlətçilik və milli təhlükəsizlik məsələsi olduğunu aydın şəkildə ortaya qoyur. Prezidentin vurğuladığı məqamlar göstərir ki, Azərbaycan dili milli kimliyin əsas dayaqlarından biri olmaqla yanaşı, dövlətin ideoloji və strateji sütunlarından biridir. Bu baxımdan, Azərbaycan dilinin qorunması və inkişafı təkcə alimlərin, dilçilərin və ya dövlət qurumlarının vəzifəsi deyil, cəmiyyətin bütün təbəqələrinin üzərinə düşən ümummilli məsuliyyətdir. Prezidentin mesajı onu da göstərir ki, qloballaşma şəraitində dil öz mövqeyini itirməməli, əksinə, yeni çağırışlara uyğunlaşaraq daha güclü və müasir formada inkişaf etməlidir. Xarici dillərin öyrənilməsi zəruri olsa da, bu proses ana dilinin kölgədə qalması hesabına baş verməməlidir. Azərbaycan dili qlobal dünyada rəqabətə davamlı, zəngin və dinamik bir dil kimi mövqeyini qoruyub saxlamalıdır.

Nəticə etibarilə, səsləndirilən bu açıqlama dil siyasətinə yeni və daha dərin məzmunlu baxış bucağı formalaşdırmaqla yanaşı, bütövlükdə cəmiyyət üçün açıq və məsuliyyətli bir çağırış xarakteri daşıyır. Bu çağırış hər bir vətəndaşı ana dilinə münasibətdə daha həssas, daha şüurlu və daha məsuliyyətli olmağa səsləyir. Çünki ana dili yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, xalqın tarixi yaddaşı, mənəvi irsi, düşüncə tərzi və milli kimliyinin daşıyıcısıdır. Dil itirildikdə və ya zəiflədikdə, xalqın özünəməxsusluğu, mədəni dəyərləri və dünyagörüşü də tədricən aşınmağa başlayır. Bu baxımdan Azərbaycan dilinin saflığının qorunması, zənginliyinin yaşadılması və gələcək nəsillərə ötürülməsi strateji əhəmiyyət kəsb edir. Bu prosesdə dövlətin apardığı dil siyasəti ilə yanaşı, fərdi məsuliyyət də mühüm rol oynayır. Eyni zamanda, ana dilinə sahib çıxmaq dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi anlamını da daşıyır. Güclü dövlət güclü milli kimlik üzərində qurulur və bu kimliyin əsas sütunlarından biri DİLDİR. Rəsmi sənədlərdən tutmuş təhsil və mediaya, elmi mühitdən rəqəmsal platformalara qədər bütün sahələrdə Azərbaycan dilinin nüfuzunun qorunması dövlətin ideoloji və hüquqi dayaqlarını möhkəmləndirir. Bu çağırış həm də gələcəyə yönəlik mesajdır. Prezidentin səsləndirdiyi fikirlər təkcə mövcud vəziyyətə münasibət deyil, həm də strateji yol xəritəsidir. Ana dilinə sahib çıxmaq milli kimliyimizin qorunması, dövlətçiliyimizin möhkəmləndirilməsi və gələcək nəsillərə sağlam mənəvi irs ötürülməsi baxımından ümummilli vəzifə kimi dəyərləndirilməlidir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.01.2026)

 

 

95 -dən səhifə 2748

Sayt Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən 2024-cü ildə “Qeyri-hökumət təşkilatları üçün qrant müsabiqəsi” çərçivəsində Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun həyata keçirdiyi “Yeniyetmə və gənclərdə mütaliə mədəniyyətinin formalaşdırılması” layihəsinin tərəfdaşı olaraq yenilənmiş, yeni bölmələr əlavə ediımiş, layihənin təbliği üzrə funksional fəaliyyət aparılmışdır.