“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Ədəbiyyat qəzeti” ilə birgə ƏDƏBİYYATIMIZI SEVDİRƏK layihəsində bu gün sizlərə Əlisəftər Hüseynovun hekayəsi təqdim edilir. 

 

(“Sənət haqqında hekayələr” silsiləsindən maestro Niyazinin unudulmaz xatirəsinə) 

 

Axşamın alaqaranlığında dənizin kənarında yaşlı bir kişi ağır addımlarla qayalığa doğru gedirdi. Nəzərləri uzaqlara dikilmişdi – üfüqdən də uzaqlara. Saçları küləkdə oynaşır, uzun qara plaşı gah ayaqlarına, gah qayaların sərt üzünə toxunurdu. Əllərində heç nə yox idi, amma barmaqları nə isə axtarırmış kimi arada qəribə bir tərzdə titrəyirdi.

Zamanında böyük səhnələrdə konsertlər vermiş, gurultulu alqışların sahibi olmuşdu. Əlləri, barmaqları ilə orkestrə həyat verər, musiqiyə ruh qatardı. İndi isə səssizliklə dostlaşmısdı. Qocalmışdı, illərdir dirijorluq etmirdi. Amma arxada qalan illərin musiqi dolu havası ruhuna hopmuşdu. Beləcə, musiqi onu, o da musiqini yaşadırdı. Nisgilini tez-tez ürəyində təkrarladığı bir cümlə ilə ovundurdu: “Qulaq eşidər, amma ruh duymasa, musiqi ölər.”

Qayaların üstünə qalxdı. Hər axşam buraya gələrdi. Dənizin daim dəyişən səsi elə bil onun üçün itirdiyi orkestrin səsini əvəz edirdi.  Dalğaların çırpıntısında, quşların sükutunda nəsə bir sehr duyurdu…

Oturdu. Ətrafa göz gəzdirdi. Qaranlıq ağır-ağır sahili örtürdü. Günəş batmaq üzrəydi. Uzaqda bir göyərçin qanad çaldı. Və o an – sükutu pozan yüngül addım səsləri eşidildi.

Qoca yavaşca arxaya çevrildi.

Qayanın o biri başında gənc bir qız dayanmışdı. Cavan, lakin qəribə dərəcədə sadə görkəmi vardı. Əlində  dəftər tutmuşdu, nəzərlərləri dənizə dikilmişdi, saçları  küləklə  oynayıdı.

-Salam, - qız dedi. Səsi nə incəydi, nə də qətiyyətli. Sadəcə səmimi idi.

- Salam, - qoca başını tərpədərək cavab verdi.

Qısa sükutdan sonra ilk dillənən qız oldu:

-Sizi burda bir neçə dəfə görmüşəm. Hər dəfə eyni saatda, eyni yerdə. Elə bil kimisə gözləyirsiniz. Bəlkə gələcəyinizi, qarşıdakı günləri?

Qoca gülümsədi. Dodaqlarına acı bir təbəssüm  qondu.

- Yox, səssizlikdən, sükutdan başqa gözləyəsi bir şey qalmayıb. Nə keçmişi, nə də gələcəyi dartıb indiyə gətirməzsən. Amma bəzən insan keçmişin səsini  eşidib təskinlik tapa bilir...

Qız bir az yaxınlaşdı. O da qayanın üstündə oturdu. Susdu. Sonra birdən içinin lap dərinliyindən   gələn  sözləri sanki boğazında sıxa- sıxa soruşdu:

- Siz... bir vaxtlar dirijor olmusunuz... elə deyilmi?

Qoca ona baxdı. Dənizdən gələn meh sanki bir anlıq kəsildi.

-Bunu haradan bildiniz?

-Bilmirəm... Bəlkə əllərinizdən və baxışlarınızdan. Onlardan musiqi axır sanki. Musiqi dinləyən yox, musiqini danışdıran, dirildən birinə oxşayırsınız.

Qoca bu dəfə səmimi güldü. Bir damla yaş gözünə doldu, amma aşağı axmadı

Qız başını aşağı salıb bir anlıq susdu. Dəftərini qucağında sıxdı. Sanki içində saxladığı sözləri indicə deməsə, onlar birdəfəlik küsüb gedəcəkdilər.

-Bilirsiniz, - dedi, - məncə, bəzi insanlar bu dünyaya musiqi yaratmaq üçün gəlirlər. Amma yalnız notlarla yox... Əlləri ilə küləyi, baxışları ilə günəşi, nəfəsi ilə dənizi səsləndirən insanlar da var.

Qoca dirijor gözlərini ona zillədi. Qızın dedikləri onu qətiyyən təəcübləndirmədi Bu ifadələrdə səmimi bir ruh duyulurdu.

-Siz də, deyəsən, şairəsinin - qoca dedi. - Səhv etmirəm ki?

Qız gülümsədi:

-Şair, şairə çox gurultulu səslənir. Mən özümün ən vacib, ən gözəl şeirimi yazmaq istəyirdim. Amma alınmadı…

-Niyə ki? - qoca soruşdu.

Qız qəribə cavab verdi:

-Çünki bu dünyaňın ən gözəl şeiri elə sükutun özü, onun səsi imiş….

Araya sükut çökdü. Və qəribədir ki, bu sükutu hər ikisinin eyni vaxtda çəkdiyi yüngül “ah” pozdu.

- Bəlkə bir az qəribə səslənəcək... - qız dilləndi. - Siz mənim bir xahişimi yerinə yetirə  bilərsinizmi?

Qoca başını azca yana əydi. Qız gözlərini üfüqə dikdi.

-Baxın, bu axşam nə qədər gözəldir. Günəş batır, külək dənizin saçlarını darayır. Az sonra Ay çıxacaq. Dalğalar sanki insan kimi nəfəs alır. Mən istəyirəm... istəyirəm ki, siz bütün bu səslərə dirijorluq edəsiniz.

Qoca bir anlıq donub qaldı. Sanki zaman dayandı. Sonra astaca nəfəs aldı. Əllərini dizlərinin üstünə qoydu. Barmaqları azacıq titrədi.

- Mən... uzun zamandır heç nəyə dirijorluq etməmişəm. Nə orkestr var, nə səhnə, nə də dinləyici...

Qız gülümsədi.

- Əvəzində təbiət var. Və mən varam.

Qoca baxışlarını dənizə çevirdi. Bir neçə an düşündü. Sonra birdən ayağa qalxdı. Plaşını sığalladı. Əllərini arxada çarpazlayıb bir neçə addım atdı və qayaların başına çıxdı. Gözləri batan günəşdə, qolları havada idi. Sanki gözə ğorünməyan böyük bir orkestrin önündə dayanmışdı.

Qız dəftərini örtdü. Gözlərini qocanın siluetinə dikdi.

Qoca yavaş-yavaş əllərini qaldırdı.  Batmaqda olan Günəşin son şüaları bir andaca onun barmaqları ilə oynadı. O, əllərini aşağı endirdikcə dəniz sakitləşdi. Sonra kəskin bir hərəkətlə sağ əlini havada yellədi – dalğalar daşlara daha güclü çırpıldı. Sol əli ilə bir yaylıq kimi küləyə işarə etdi – külək dənizin səthində dalğacıq yaratdı. Elə bil ətrafdakı hər şey onun əmrində idi. Və ya o, onların içində itib, onların dilini danışmağa başlamışdı...

Qız göz yaşlarını gizlətmədi. Əlini ürəyinə qoydu. Bu sükutun içində sanki musiqi var idi – dinləmək üçün təkcə qulaq yox, qəlb gərək idi.

Sonra... göydə Ay göründü. Qoca barmaqları ilə Ayın çıxışını yavaş-yavaş müşayiət etdi. Əlləri onun rəqsini idarə edirdi. Və... bu, təkcə gözəl bir tamaşa deyildi. Bu – bir vidalaşma, bir doğuluş, bir möcüzə idi...

Qoca dirijorun əlləri getdikcə daha geniş hərəkət etməyə başladı. Bəzən havada görünməz xətlər çəkir, bəzən barmaqları ilə sanki səmanı cilalayırdı. Onun hər jestində bir əmr yox, bir yalvarış vardı – sanki musiqiyə çevrilmək istəyən dünyanın ruhu ilə dərdləşirdi.

Qız ayağa qalxdı. Bir neçə addım irəlilədi, qayaların yanına gəldi. Artıq nə sükut, nə də rüzgar onu qorxudurdu. Gözləri parlayırdı – ilk dəfə bu qədər canlı, bu qədər işıqlı.

-Siz... siz bu axşam həqiqətən də möcüzəli musiqi yaratdınız, - pıçiltı ilə dedi. - Mən bunu duydum... ürəyimlə.

Qoca asta-asta başını çevirdi. Gülümsədi. Gözlərində qəribə bir dərinlik vardı – illərin yaratdığı hüzün, anidən tapılan azadlıq kimi.

-Musiqi həmişə’ hər yerdə var, -dedi. -Sadəcə onu duya biləcək ürək lazımdır...

Qız bir addım da yaxınlaşdı. Əlini uzatdı. Qoca tərəddüdsüz onun əlini tutdu.

Və o an...

...bir yüngüllük gəldi. Elə bil qayalar artıq sərt, ayaqlar artıq yerə bağlı deyildi, hava isə su kimi çalxalanırdı. Əvvəlcə plaşın ətəyi yüngülcə yelləndi. Sonra saçlar, sonra barmaqlar... və sonra – onların özləri.

Dənizin, Ayın və həzin küləyin müşayiəti ilə onlar səssizcə, yavaş-yavaş qalxmağa başladılar. Sanki qəribə bir musiqi onları öz qanadlarına alıb   səmaya qaldırırdı. Dirijor əllərini son dəfə yellədi – havada səsssiz bir musiqi səsləndi. Qız baxışlarını göydən ayırmadı.

Və... bir an sonra onlar Ay işığının içində əridilər.

Arxada dəniz yenidən çırpıldı. Ay daha parlaq oldu. Külək qızın dəftərini kimi uçurub qayaların üstünə qoydu. Və susdu.

Qayaların başında, qaranlığın içində, dənizdən bir qədər yuxarıda – artıq heç kim yox idi.

Yalnız bir köhnə dirijor çubuğu sakitcə daşın üstünə düşdü.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.08.2026)

 

 

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

O konsertlər təşkil edir, mahnı bəstələyir, mahnıları aranjiman eləyir, prodüsserli edir, çalğıçıları idarə eləyir, keyfiyyətli musiqi ortaya qoyulsun deyə əlindən gələni edir. Amma həmişə səhnə arxasında qaldığından. Olsun ki adı sizlərə tanış gəlşməyəcək. Amma bir fəaliyyətinə baxın onun.

Özü də bu gün ad günü, 60 illik yubileyidir.

 

Asif Kərimov 5 avqust 1966-cı ildə Şamaxı şəhərində anadan olub. 1973-cü ildə Camo Cəbrayılbəyli adına 5 nömrəli orta məktəbin 1-ci sinfinə daxil olub. 1976-cı ildə Şamaxı şəhər musiqi məktəbində təhsil almağa başlayıb. 1981-ci ildə Sumqayıt şəhər Soltan Hacıbəyov adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbinə daxil olub. 1984-cü ildə respublika üzrə keçirilən ifaçılıq müsabiqəsində kamança ixtisası üzrə ikinci yerə layiq görülüb.

1985-ci ildə texnikumu fərqlənmə diplomu ilə bitirib və hərbi xidmətə yollanıb. 1985–1987-ci illərdə Qazaxıstanda hərbi xidmətdə olub. Hərbi xidmətdən sonra Qobustan rayon musiqi məktəbində musiqi müəllimi kimi çalışıb. 1989-cu ildə Azərbaycan Musiqi Akademiyasına daxil olub. Təhsil aldığı illərdə Süleyman Ələsgərov, Ramiz Mirişli, Vasif Adıgözəlov və Ağacəbrayıl Abasəliyev kimi sənətkarlardan dərs alıb.

Həmin dövrdə Vaqif Gərayzadənin rəhbərlik etdiyi “Aypara” qrupunda fəaliyyət göstərib. Özbəkistanın xalq artisti Nəsibə Abdullayevanın Azərbaycandakı konsertlərində musiqiçi kimi çıxış edib. 1994-cü ildə üç musiqiçi ilə birlikdə “Rast” qrupunu yaradıb. Qrup ilə birlikdə KVN komandasının konsertlərində musiqi tərtibatçısı kimi fəaliyyət göstərib və "Rast" qrupu ilə birlikdə Rafiq Babayevin rəhbərlik etdiyi studiyada çalışıblar.

Onun ilk bəstəsi olan “Gecədən sübhədək” mahnısı 1993-cü ildə yazılıb və Mətanət İsgəndərlinin ifasında səslənib.

 

Bəstəkarın yaradıcılığında yer alan əsas mahnılar:

- "Gecədən sübhədək" (Mətanət İsgəndərli)

- "Sən ol" (Mətanət İsgəndərli)

- "Bu gecə" (Mətanət İsgəndərli)

- "Anam hardasan" (Mətanət İsgəndərli)

- "Əlvida" (Mətanət İsgəndərli)

- "Şirinlərin Fərhadı" (Sahib İbrahimov)

- "Bakılı qız" (Vasif Məhərrəmli)

- "Unuda bilməz" (Vasif Məhərrəmli)

- "Sus - sus" (Vasif Məhərrəmli)

- "A bülbül" (Elnarə Abdullayeva)

 

O, həmçinin bir sıra xalq mahnılarını və bəstəkar əsərlərini aranjman etmişdir. Bunlara Azərbaycan şikəstələrinin əsasında "Azərbaycan Cəngisi" kompozisiyasını aranjman edib. Həmçinin musiqisi Kamala (Kəmaləddin Heydərova - red.), sözləri Baba Vəziroğluna aid olan, xalq artisti Alim Qasımovun ifasında səslənən "İlahi" mahnısını yeni üslubda aranjman edib.

1998-ci ildə Heydər Əliyev Sarayında Mətanət İsgəndərlinin 2 günlük konsertini təşkil etməklə konsert təşkilatçılığı və konsertlərin musiqi rəhbəri fəaliyyətinə başlayıb. Daha sonra Mətanət İsgəndərlinin Heydər Əliyev Sarayındakı növbəti konsertinə rəhbərlik edib. Əməkdar artist Elnarə Abdullayeva ilə 2015–2016-cı illərdə Heydər Əliyev Sarayında, 2017-ci ildə Opera və Balet Teatrında, 2020-ci ildə Moskva şəhərində, 2024-cü ildə isə İstanbulda keçirilən konsertlərə rəhbərlik edib.

Sənətçi son iki ildə Heydər Əliyev Sarayında keçirilən Arif Babayev, Səxavət Məmmədov, Beytül Səfa muğam məclisi, Məclisi Üns muğam məclisi, Məhəbbət Kazımov və Könül Kərimovanın solo konsertlərinin musiqi rəhbəri olub. Asif Kərimov müxtəlif vaxtlarda televiziyalarda yayımlanan səs yarışma layihələrində münsif kimi çıxış etməklə yanaşı, həm də ATV-də yayımlanan "Nanəli" verilişinin musiqi rəhbəri kimi fəaliyyət göstərib.2024-cü ildə Laçında keçirilən “Xarı Bülbül” musiqi festivalının musiqi rəhbəri olub.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.08.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Bu gün onun doğum günüdür, 54 yaşı tamam olur. Bu 54 ildə başına nələr gəlməyib...

Onu səsindən hər kəs tanıyır. Gözəl tembrdə səsi var. Nadir hallarda onun səsini kiminsə səsiylə qarışdırmaq olar. Söhbət aktyor, rejissor Aqil M. Quliyevdən gedir.

 

Aqil M.Quliyev 5 avqust 1972-ci il tarixində Bakıda anadan olub.

Atası o vaxtkı Taksimator İstismar şöbəsinin rəisi, anası isə Semaşkoda doğum şöbəsində mama-ginekoloq kimi işləyib. Ailə imkanı yaxşı olduğundan uşaqlıq illərində Aqil üçün xüsusi maşın və dayə ayrılıb. Birinci sinifdən dördüncü sinfə qədər onu Qaqarina soyadlı dayə məktəbə aparıb gətirir, dərsləri ilə məşğul olurmuş. Özünün dediyinə görə, çox imkanlı bir ailənin övladı olduğundan beş yaşınadək “yox” sözü nədir eşitməyib.

Yeniyetməlik illərində o, çox yaraşıqlı, cəlbedici oğlan olub. Bu barədə müsahibələrinin birində deyir:

“Çox “simpatiçni” oğlan olmuşam, şəkillərdən də görünür. İrigözlü, uzunsaçlı, hündürboy oğlan idim. Onu da deyim ki, 6-cı sinfədək bəstəboy olmuşam. Qızlar çox istəyirdilər məni. Mən orta məktəbi qurtarandan sonra biləndə ki, məni nə qədər qız sevib, dəli oldum. Əslində, mən sonradan qızların-xanımların sevgisini qazanmışam, əvvəllər belə olmayıb. Bakirliyimlə 17 yaşım olanda vidalaşmışam, ancaq ilk seks əlaqəm fahişə ilə olmayıb, bunu arzulamamışam. Bu, bir çoxlarının təsvir etdiyi kimi, qızlı-oğlanlı bağ evində, 14 yaşlı qızların, oğlanların olduğu məclislərin birində baş verməyib. Mən 21 yaşlı gözəl bir qızı ovsunlaya bilmişdim, bunu bacarmışdım. Ancaq yaxşı oğlan tezliklə korlanmağa başladı, həyatımda alkoqol, marixuana peyda oldu. Bir məsələ də var ki, bu çirkabın içinə daha çox girdikcə, qadınlar məni daha çox sevməyə başlayırdı. Qadınların mənə qarşı olan ifrat diqqəti isə mən “Bəyaz həyat” serialına çəkiləndən sonra yarandı, həmin filmdə narkoman polis rolunu oynayırdım. 21 yaşımdan sonra mən qadınların sevgisini hiss eləmişəm. O vaxtın təbirincə desəm, ilk gəzdiyim qız Sveta Nikolayevna olub, “xaxol” qızı. İlk sevdiyim qız isə Yelena Viktorovna olub. Almaniyadan gəlmişdilər, məndən bir yaş balaca idi. Yeddinci sinifdə oxuyurdu. Doğrudan, sevirdim onu. Sarışın qız idi, əsl “blondinka”. İki il o qızla görüşdük. Bir-birimizi sevdik”.

Aqil ilk dəfə 16 yaşında pul qazanmağa başlayıb. Diskotekalarda texniki avadanlıq daşıyıb. Buna görə ona üç-beş manat da pul veriblər. Daha sonra texniki avadanlığı quraşdırmağı öyrənib. Elə səhnəyə də ilk dəfə 16 yaşında diskotekada çıxırb teatr dərnəyinə gedib gəlib, özfəaliyyət qrupu yaradıb.

153 №-li orta məktəbi, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Bədii kino və televiziya rejissorluğu" fakültəsini bitirib. Kino xadimi Eldəniz Quliyevin qardaşı oğludur. Bəlkə də elə bu sahəyə onda marağı məhz əmisi oyadıb. Axı Eldəniz Quliyev kinomuzda ad qoyan şəxslərdəndir.

Aqil "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında rejissor köməkçisi vəzifəsindən karyerasını başlayıb. 1992-ci ildən aktyor kimi müxtəlif filmlərdə çəkilib. Bu illərdə Beynəlxalq "MİR" Teleradio və "AzTV" Dövlət Teleradio Şirkətlərində müxtəlif televerilişlərin rejissoru olub.

1997–1999-cu illərdə "ABA" Teleşirkətində reklam rejissoru kimi çalışıb. 2000–2006-cı illərdə müstəqil prodüser və rejissor kimi reklam və musiqili video işləri ilə Azərbaycanda məşhurlaşıb. 2006–2007-ci illərdə "Academy Production" şirkətinin içraçı direktoru vəzifəsində çalışıb. 2007-ci ildən "Aqil M. Film" şirkətinin təsisçisi və bədii rəhbəridir.

 

Filmoqrafiya

1. Kənar adamlar

2. Kök

3. Ümid

4. Leyli və Məcnun

5. Ailə

6. Hot Dog

7. Bəyaz həyat

8. Biz sizə müharibə elan edirik

9. Zabit şərəfi

10. Köhnə çamadanlar.

 

İndi isə gələk “başının çəkdiyi bəlalara”. Məsələn, institutdan qovulmasına...

İncəsənət Universitetinin "Bədii kino və televiziya rejissorluğu" fakültəsində oxuyanda - 1993-cü ildə Kukla Teatrının ovaxtkı rəhbərliyi ilə danışıb İngiltərə dramaturqunun “Yol ərəfəsində” pyesini səhnələşdirdiyinə görə institutdan qovulub.

Yaxud narkotik alüdəliyindən...

Aqil bir dəfə ailəli olub. Bu evlilikdən bir qızı dünyaya gəlir. Ancaq müəyyən səbəblərdən onun ailəsi dağılıb. Həyat yoldaşı qızını da götürüb Moskvaya köçüb. Aqil isə narkotik maddələrdən asılılıqdan əziyyət çəkib, efirlərdən uzaqlaşıb, hətta xarici görünüşündə nəzərəçarpacaq qədər arıqlayıb.

Yaxud da həbsinə…

A. M. Quliyev 1 il 6 aymüddətinə azadlıqdanməhrumedilib. 36 günKürdəxanıdahəbshəyatı yaşayıb. Bunasəbəbisə birmüddət əvvəlrejissorunsevgilisiMariannaTurabovaadlı şəxsdən 150 minmanatborcalıb, lakinpulugeriqaytarmamağı olub. MariannaTurabovanınpolisə şikayətindənsonraaraşdırmaaparılıbvə məhkəmə həminpulunA. M. Quliyevdəntutularaq şikayətçiyə qaytarılması barədə qərarqəbuledib. LakinhəminqərarcavabdehtərəfindənicraolunmadığındanCinayətMəcəlləsinin 306.1-ci (qanuniqüvvəyə minmiş məhkəmə qərarını qərəzliolaraqicraetməmə) maddəsiilə cinayətişibaşlanıb.

Həbsdə olduğumüddətdə onunyanınagələnyeganə tanınmış insanXalqartistiAmaliyaPənahovaolub.

Ammaindioməşhurdurvə yenə də başınafırfırakimifırlanırlar. “Bağda ərik…” məsələsiAzərbaycandahəmişə actualolub.

 

“Ədəbiyyatvə incəsənət”

(05.08.2026)

 

 

 

İlhamə Məhəmmədqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi

 

Günəşin ilk şəfəqləri Xəzərin sonsuz maviliyinə saçılanda Sumqayıt sahili artıq oyanmışdı, ətrafı ipək kimi sakit idi. Arabir sahilə toxunan ləpələrin səsi təbiətin ən gözəl musiqisini xatırladırdı. Qum dənəciklərinin üstündə gecədən qalan sərinlik hələ çəkilməmişdi. Uzaqdan görünən balıqçı qayığı, qağayıların ahəngdar uçuşu və dənizdən gələn yod qoxusu buraya gələn hər kəsə eyni hissi – nəfəs almağın necə böyük nemət olduğunu yaşadırdı.

 

Son vaxtlar dəniz sahilində salınmış çimərliklər isə təkcə şəhər sakinlərinin deyil, respublikamızın müxtəlif bölgələrindən gələn insanların da ən çox üz tutduğu istirahət məkanlarındandır. Bir vaxtlar yalnız sənaye şəhəri kimi tanınan Sumqayıt indi abadlaşan bulvarı, yenilənən sahilboyu əraziləri və müasir istirahət imkanları ilə tamam başqa sima qazanıb. Bu dəyişikliklərin ən canlı ünvanlarından biri də məhz yeni açılan çimərliklərdir.

Sahil boyu addımladıqca həyatın müxtəlif rəngləri göz önündə canlanır. Bir tərəfdə dənizə ilk dəfə baş vuran uşağın sevinc dolu qışqırıqları eşidilir, digər tərəfdə illərin dostları kölgəlikdə oturub keçmişdən danışırlar. Bir qədər aralıda gənclər voleybol oynayır, yaşlı bir kişi isə sakitcə oturub üfüqə baxır. Hər kəsin məqsədi fərqlidir, amma hamını birləşdirən ortaq məkan Xəzərin sahilidir.

Həkimlərin də tez-tez vurğuladığı kimi, dəniz havasının insan sağlamlığı üçün faydalı olduğu düşüncəsi buraya gələnlərin əhvalında da hiss olunur. İnsanlar təkcə istirahət etmir, həm də şəhər həyatının yorğunluğunu dənizə həvalə edirlər.

 

Corat çimərliyinə gələnlərin də sayı artmaqdadır. Bu da səbəbsiz deyil. Xəbər verdiyimiz kimi, Dövlət Turizm Agentliyi tərəfindən cari ildə Novxanı və Coratda hər birinin ərazisi üç hektar olmaqla, ümumilikdə on iki hektar sahəni əhatə edən dörd ictimai çimərlik yaradılıb. Bu ictimai çimərliklərdə istirahət üçün lazımi şərait yaradılıb. Belə ki, burada avtodayanacaqlardan, duş kabinələrdən, sanitar qovşaqlardan, uşaq-əyləncə meydançalarından, futbol və voleybol meydanlarından yararlanmaq ödənişsizdir.

Vətəndaşlar ictimai çimərliklərdə yalnız stol-stul və jezlonq kirayəsi, həmçinin digər xidmətlərə görə ödəniş edəcəklər. Bu barədə məlumatlandırıcı və istiqamətverici lövhələr ictimai çimərlik ərazisində müxtəlif yerlərdə quraşdırılıb.

Əhalinin asudə vaxtının səmərəli təşkili üçün yaradılan bu ictimai çimərliklərdə səliqə-sahmanın, təmizliyin, keyfiyyətli xidmətin davamlı olması daim nəzarətdə saxlanılır.

Onu da vurğulayaq ki, Sumqayıtın Novxanı və Corat sahillərində son illər aparılan abadlıq işləri çimərliklərin görkəmini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib. Dövlət Turizm Agentliyi Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyəti ilə birlikdə sözügedən çimərliklərdə iməcilik keçirib. Ərazi məişət tullantılarından təmizlənib, geniş abadlıq işləri görülüb.

Gün yüksəldikcə dəniz sahili daha da canlanır. Rəngbərəng çətirlər sahilə xüsusi ahəng verir. Uşaqlar qumdan qalalar tikir, valideynlər onları günəşdən qorumağa çalışırlar. Fotoaparatların və mobil telefonların yaddaşına köçən bu anlar əslində insanların xatirələrində daha dərin iz buraxır.

Həmsöhbət olduğum insanların əksəriyyəti deyir ki, yay mövsümündə istirahət üçün məhz Sumqayıt çimərliklərini seçirlər.

Burada həm dəniz var, həm də bulvar. Ən əsası, özümüzü rahat hiss edirik.

Digər tərəfdən, dənizinsanı doğrudandasakitləşdirir.

Bufikirlərtəsadüfisəslənmir. Çünkidənizininsanruhunatəsirihərzamanxüsusiolub. Axşama doğru çimərliklərin ən gur vaxtı hesab edilir. FHN-nin xilasediciləri müşahidə məntəqələrində diqqətlə ətrafı izləyir, xidmət personalı sahilin təmizliyinə nəzarət edir. Günəş nə qədər yandırıcı olsa da, dənizdən əsən meh istini bir qədər yumşaldır. Sahildə fəaliyyət göstərən kiçik iaşə məntəqələrində sərin içkilər, dondurma və müxtəlif qəlyanaltılar alan insanların növbəsi uzanır.

Ancaq hər mənzərə yalnız gözəllikdən ibarət deyil. Sahildə rast gəlinən bəzi məişət tullantıları, diqqətsiz şəkildə qum üzərində buraxılmış plastik qablar və siqaret kötükləri təbiətin bizə verdiyi nemətə münasibətimiz barədə düşündürür. Ətraf mühitin qorunması təkcə aidiyyəti qurumların deyil, hər bir istirahət edənlərin məsuliyyətidir. Təmiz saxlanılan sahil həm daha gözəl görünür, həm də gələcək nəsillərə ötürüləcək ən qiymətli mirasa çevrilir.

Axşamüstü günəş qərbə əyildikcə çimərliklər tamam başqa rəng alır. Səma narıncı, çəhrayı və bənövşəyi çalarlarla bəzənir. Dənizin səthində yaranan işıq zolaqları sanki rəssam fırçasından çıxmış tablo təsiri bağışlayır. İnsanlar tədricən evlərinə qayıtsalar da, sahil boşalmır. İndi burada romantik gəzintiyə çıxan cütlüklər, uşaqları ilə dondurma yeyən ailələr, günün yorğunluğunu dənizə baxaraq çıxarmaq istəyən insanlar üstünlük təşkil edir.

Qənaətimiz budur ki, çimərliklər təkcə qum, su və günəşdən ibarət məkan deyil. Bu yerlər şəhərin nəfəsi, insanların istirahət ünvanı, ailələrin sevinc yeri, gənclərin görüş nöqtəsi və Xəzərin sonsuz üfüqünə açılan canlı bir pəncərədir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.08.2026)

 

 

 

 

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Deyir ki:- “Teatr ali sənət növü olduğu üçün bir növ, elitar sənətdir. Bu sənətin kütlə üçün olması fikri isə, kommunist ideologiyasının yanlış lozunqu idi. Yadınızdadırsa, bir zamanlar deyilirdi ki, səhnə həyatdan bir pillə yuxarıdır. Amma, mən deyirəm ki, sənət xalq üçün, kütlə üçün deyil. Doğrudur, bu gün tamaşalara müxtəlif tamaşaçılar gəlir, zallar boş deyil, amma məqsədli tamaşaçı yox dərəcəsindədir. Yəni tamaşaçıların əksəriyyəti nəyəsə baxmağa gəlsə də, konkret zövqü və sənət mühakiməsi olanı azdır. Tamaşaçı sənətə əyləncə növü kimi baxırsa, o, tamaşadan heç bir ideya, mesaj ala bilməz...”

 

İti zəka, zəngin bilik, dərin təfəkkür, hadisələri araşdırmaq qabiliyyəti, hadisələrə mükəmməl şərh vermək, parlaq istedad hər insana nəsib olmur. Onun ərsəyə gətirdiyi bütün sənədli televiziya filmlərində, səhnə əsərlərində bu keyfiyyətlər açıq-aşkar görünür…

 

“Hər bir millətin mədəniyyət göstəricisi onun teatra münasibətilə ölçülür. Musiqidə isə bu əsasən simfonik musiqinin dərki kimi qəbul edilir. Burada bir həssas məsələ də var, “haradan filan qədər pul qazana bilərəm”i düşünən adam üçün “Tik-Tok” daha çox maraqlıdır. “Harda daha çox əylənə bilərəm?” deyən insan üçün gecə barları, restoranlar və s. daha cəlbedicidir. Onun üçün teatr və sənət rakursu cəlbedici deyil. Yəni əylənmək, dincəlmək düşüncəsində olan adama teatr təfəkkürü, zövqü yaddır. Digər tərəfdən isə, dövrün zaman anlayışı, vaxta münasibət baxımından bu gün tamaşaçını teatrda saxlaya bilmirik. Məcburiyyətdən tamaşaları qısa zaman çərçivəsinə görə hesablayırıq. Əvvəllər 3 saat, 4 saat nümayiş etdirilən tamaşalarımız vardı. İndi məcburiyyətdən 1 saat, 1 saat 30 dəqiqə, uzağı 2 saatla kifayətlənirik. Tamaşaçını iştirakçıya çevirmək cəhdi mənim əsas istəyimdir. Ötən vaxtlarda bir təcrübə etdim: tamaşanın ən gərgin yerində tamaşaçıdan reaksiyanı almağı yoxladıq. Yəni görüm, bu tamaşaçı səhnəni necə və nə dərəcədə qavrayır? Reaksiyalar heç də teatrı anlayan, sənəti dərk edən tamaşaçıdan xəbər vermirdi. Bizdə emosiyaya təsir var, amma mən şüura təsirdən bəhs edirəm. Ən dəhşətlisi bax budur. Bu sənətdə çalışanların, böyük mənada, dramaturji bazası yox dərəcəsindədirsə, müasir teatr üslubları və formaları haqqında təsəvvürü yoxdursa, özünü bu sənət vasitəsilə köçürə bilmək ifadəsi yoxdursa, demək ki, heç nə yoxdur. Yol da yanlışdır, mövcudluq da. Mənim fikrimcə, bu gün Azərbaycan teatrlarını söküb yenidən yığmaq lazımdır. 26 teatr yox, 10 teatrla qənaətlənmək, ciddi islahatlar aparmaq gərəkdir, bütünlükdə teatra münasibət dəyişməlidir. İdarəetmədən, inikasa qədər. Çünki indiki teatrlarımız 40-cı, 60-cı illərin teatrı deyil. Sürət başqa sürətdir, dövr başqa dövrdür...”- söyləyir.

 

Zərifliyi və güclü iradəsi ilə fərqlənir. Təbii cazibədarlığı və dərin intellekti ona ətrafdakıları özünə cəlb etməyə kömək edir. İncə diplomatiya bacarığı və anlayışı ilə qarşısına qoyduğu hədəfləri ustalıqla dəf edir. Həm şəxsi, həm də peşəkar həyatında güclü iradə nümayiş etdirərək çətinliklərin öhdəsindən gəlir. O, instinktiv olaraq gözəl sənət əsərini tanıyır və ondan necə istifadə edəcəyini yaxşı bilir. Təxəyyülü çox güclüdür, dostluğa böyük əhəmiyyət verir... 

 

Deyir ki:- “Ailədə atama ən çox bənzəyən mən idim. Və atam ən həlledici məqamlarda mənim “qətiyyətli davranışım”da babama heyrətamiz bənzərlik görürdü. Hərçənd ki, mən xüsusi bir şey hiss etmirdim. Amma atam “eynən atama bənzəyirsən” deyirdi, səndən əla hakim olar. Bu peşəni çox sevirdi deyə məni həkim görmək istəyirdi. Lakin ürəyimin səsi atamın səsindən daha güclü oldu. Çox sonralar peşəmlə bağlı müəyyən məyusluqlar olanda, ürəyimin səsinə qulaq verməyimə görə özümü qınadığım vaxtlar da olub. Amma seçdiyim peşə məni özümü ifadə etməyim üçün əsas vasitə oldu. Anladıqlarımı duymaq, duyduqlarımı anlamaq kimi. Elə seçimlər etməliyik ki, qazandığımız şeylər itirdiklərimizə dəysin. Həmişə seçimi elə etmişəm ki, qazandığım itirdiklərimdən çox olub. Atam isə bu peşəmlə, mənim seçimimlə “Mir Cəfər Bağırov və ya qırmızı terror” filmimdən sonra barışdı. Birdəfəlik qəbul etdi...”

 

Haqqında söhbət açdığım Mehriban Ələkbərzadə 1982-ci ildə Sumqayıtdakı 17 saylı orta məktəbi başa vurduqdan sonra bir il Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında rejissor köməkçisi işləyib. 1983-cü ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun rejissorluq fakültəsinə daxil olub və 1988-ci ildə oranı uğurla başa vurub. Həmin il təyinatla Lənkəran Dövlət Dram Teatrına göndərilib. 1990-cı ildə Lənkərandan Bakıya qayıtdıqdan sonra "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında "Güzgü" qısametrajlı bədii filmini ərsəyə gətirib. 1991-ci ildə Milli Dram Teatrına rejissor köməkçisi ştatına işə götürülüb. 1994-cü ildən isə həmin teatrda quruluşçu rejissor işləyib. Mehriban xanım müxtəlif vaxtlarda Azərbaycan Televiziyasında Nahid Hacızadənin "Yaşa, ey haqq!", Jan Koktonun "İnsan səsi", Marşa Normanın "Gecən xeyirə qalsın, ana", Mehriban Vəzirın "İlğım", Afaq Məsudun "Cəza" əsərlərini tamaşaya hazırlayıb. "Space" televiziyasında özünün həm rejissoru, həm müəllif-aparıcısı olduğu verilişlərdə bir sıra layihələrlə tamaşaçıların zövqünü oxşayıb. 2017-ci ildə Azərbaycan Dövlət Yuğ Teatrının baş rejissoru vəzifəsinə təyin olunub. Bir müddət burada işlədikdən sonra bir il də Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının baş rejissoru vəzifəsində çalışıb. Sonra Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Teatrının bədii rəhbəri olub. İndi yenidən Azərbaycan Televiziyasına qayıdıb, oranın bədii rəhbəridir.

 

“Deyirlər ki, teatrda rejissor və ya bədii rəhbər kişi peşəsidir. Amma əsla belə deyil. Və mən, ümumiyyətlə, qadın-kişi peşə fərqinin tam əleyhinəyəm! Ortada qol-əzələ gücü yox, intellekt və duyum fərqliliyi söz konusudur. Mədəniyyətin teatr adlı təsisatında səlahiyyətləri öz əlinə alıb, öz iradəsini diktator üsulu ilə hamıya diktə edən bu peşə kişilərin daha çox xoşuna gedir. Əlbəttə ki, onu qadınla paylaşmaq istəmirlər. Bəzən də bu qadın dəsti xəttidir deyən həmkarlarım öz xıncını qadının zəif cins olduğunu vurğulamaqla, onun yaratdığının da zəif olmasını qabartmaq istəyirlər. Qadın rejissorlar məhz bu kişi rejissorlardan həmişə güclü olub. Kişilərdən fərqli olaraq, qadının daha həssas araşdırmaçı gücü xüsusi qısqanclığa səbəb olur. Tələbə vaxtı çox sevdiyim bir rejissor pedaqoqun “Əgər intellektin olmasaydı, sənə deyərdim ki, qadın hara, rejissorluq hara? Amma sənə deyə bilmirəm”- deməsi onda olmasa da, sonralar məndə bu fərqin tam əleyhinə olması mövqeyini formalaşdırdı. İntellekt fərqini cins fərqiylə qarışdıracaq deyilik ki... Fəaliyyətim boyu əmin oldum ki, əksər kişi rejissorlardan intellekt və peşəkarlıqda həm güclüyəm, həm də cəsarətliyəm. Nə qədər təkəbbürlü səslənsə də deyirəm.”- söyləyir.

 

 Xidmətlərinə görə 2003-cü ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi, 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi fəxri adlarına layiq görülüb. 2024-cü ildə isə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatı laureatı olub. Bir neçə ildir ki, ardıcıl olaraq Prezident mükafatı alır...

 

Deyir ki:- “Mən mövcud, bəlli, işlənmiş formanı sındırmağa, özümü ifadəyə meylli biriyəm. Bunu bəzən yeni forma, avanqard, yaxud yeni dəb adlandırırlar. Hər zaman anladıqlarımı duymağa, duyduqlarımı işimə qüsursuz köçürməyə çalışıram. Nə necə görünür, necə qəbul olunur mənə maraqlı deyil. Yetər ki, sonuca qane olum.”

 

Hər kəsin bir daxili dünyası var, - deyirlər. Onun dünyasında haqq-ədalət öz zəhmiylə hökm sürür, həyat tərzini büsbütün nizamlayır. Necə deyərlər, onu düzə düz, əyriyə əyri söyləməyə vadar edir. Həm rejissor və həm də bədii rəhbər kimi mükəmməldir. Bir sıra tamaşalara, onlarla filmə quruluş verib. Deyir ki, hər hansı bir həqiqəti axtarıb tapmaq istəyirsənsə, sadəcə tarixin boz səhifəsini araşdırmalısan. Yəni gözləməlisən ki, həmin rəngli səhifə nə vaxt bozaracaq. Bozarandan sonra bütün bəzəklər, təhriflər silinəcək. Sadəcə hadisələrin məğzi qalacaq. 2008-ci ilin əvvəllərində mətbuata verdiyi açıqlamasında televiziya fəaliyyətinə son qoyduğunu bildirib. Bunu nə üçün etdiyini bilmirəm, amma Mehriban xanım hər gün "sehirli qutuda" səbirsizliklə gözlədiyimiz, yeri görünən adamdır. Bayağı verilişlərin baş alıb çoxaldığı zamanda onun müəllif proqramı ilə hər hansı bir televiziya kanalında görünməsi həmin telekanala nüfuz gətirməzmi? Bəli, tarixin rəngli səhifəsi bozaranda həqiqət olduğu kimi görünəcək. Onda Mehriban xanım Ələkbərzadəni indikindən də çox sevəcəklər…

 

Bu gün - avqustun 5-də Mehriban Ələkbərzadənin növbəti ad günüdür. Xanımların yaşını deməzlər. Onu bu münasibətlə təbrik edir, sevgi və ehtiramımı bildirirəm. Çox yaşasın!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.08.2026)

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Şeir saatı rubrikasında bu gün sizlər Alik Ədiloğlunun şeirləri ilə tanış olacaqsınız.

 

 

ŞEİR SAATI

 

Alik ƏLİOĞLU

 

 

SOTEROYA

 

"Bu yol günəşə gedir?"

ohoooo,

Sotero...

Qaşqabağını sallama,

Bilirəm, içkilisən...

ağzında sevgi tamı,

azadlıq ləzzəti var...

Ora bax, kişi nə qışqırır:

"Qoyun əti var!"

ohoooo,

Soterooo...

bir dulusçudan

vətəninə xəyanət gözləmə...

O da hamı kimidir...

Məktub yazmışdın,

Juliyen kimdir?

Bədbəxt fransız...

pəncərədən özünü atıb

ölə bilmədiyinə görə

həbs elədilər.

Tv-lərdə dayandı filmlər,

cizgi, bədii, sənədli, ero

və Sotero,

sənin ölümündən danışdılar...

Son sözlərini dedilər bir-bir:

"Hə, bu yol günəşə gedir..."

 

 

***

 

Atamın əziz xatirəsinə

 

Yuxuda atamı gördüm...

Hələ də həminki kimi arıq

və ciddidir...

"Ata, adamlar məni yaman incidir..." – dedim.

Gözü yaşardı...

Sonra hardasa

top oynadıq...

Mən uddum.

Atam məni qucağına

alıb başımdan öpdü...

Sonra yerimə uzandım,

üstümü örtdü

və getdi...

 

 

YAD ŞƏHƏRDƏ

 

Səhərlər durub tanımadığımız

Bir şəhərin dar

Küçələrini süpürürük, zibilini daşıyırıq…

 

Gecələr

Oyanıb dərisini gün yandırmış

Qıvrım, cod saçlı yetim uşaqlara

Ən xoşbəxt şahzadənin nağılını danışırıq...

 

Kimsə gəlməlidir.

Günlər uzanır və heç kəs gəlmir.

 

Geriyə baxmaq dəhşətlidir.

Görürsən ki,

İllər öncə qulağını qatar relsinə dirəyib

Qatarın səsini dinləməklə

Uzaqlar arzusunda yaşadığınçün

Səni gətirib uzaqlara atıblar...

 

Görürsən ki, yiyəsizsən...

 

Görürsən ki, bu amansız məhəllədə

Günbəgün itlər də yoxa çıxır,

Pişiklər də...

Bilmirsən öldürürlər, ya azdırırlar...

Və sən

Bilmirsən hönkürüb ağlayasan,

Ya sadəcə, kədərlənəsən...

 

Elə bir doğma adam gəlməlidir ki,

Onu öpmək yox, qoxulamaq istəyəsən.

Yanında olduğuna əmin olmaq üçün

əlini üzünə toxuyub yoxlamaq istəyəsən...

 

Günlər uzanır, heç kəs gəlmir...

Və sən bir-bir ölürsən...

 

 

***

Atamın və oğlumun xatirəsinə

 

Martın son günləridir.

Ayaq üstə dayanıb

Hamının susduğu kimi susuram.

 

Sinəmə çəkdiyim hava,

Ayağımı basdığım torpaq

 

Məni sərxoş edir...

 

Dağın başında kimsə gedir.

Uzaqlaşmaqda...

Dönüb boylanır,

Havada yellənir bir əl...

 

Çağırır:

Gəl, gəəl!

 

Bilirəm ki, indi getməsəm,

Bu köhnə evdə

Toz-torpaq,

Köhnə şəkillər,

Çirkli pəncərələr

Və bozarmış paltarlarım

Var...

 

Bilirəm, təklikdə öləcəm burda...

 

Martın son günləridir.

Həyətdə oturub

Hamının susduğu kimi susuram.

 

Küçələr boşdur,

Uşaqlar oynamır.

Adamlar köçüb gedib.

Bütün qəsəbə

Sükut içində...

Mən öz evimi sevirəm!

 

Mart bitir.

Pəncərə önündə

Hamının susduğu kimi susuram:

 

Həyətimdəki boş yelləncək

Mənimlə birgə gözləyir:

atam – qucağında oğlum – gələcək!

 

 

QADININ TƏKLİYİ

 

Ah, bu nə ümidsizlikdir

Gecədə,

Yerimin içində

Anamın ağrıdan iniltisini və

Bethovenin musiqisini dinləyirəm...

 

“Təklik” deyə vahiməli

qadın pıçıltısı gəlir qulağıma...

Tək yaşayan qadınların kişisidir ağrı,

Xəstəlik...

Hələ üstəlik,

Bir az da gərginlik və əsəb...

Ah, qadın və əzab...

Sevgi görməyən gözlərini

Torpaqdan ayır,

Göyə bax,

Günəş saçını darayır...

 

Ondan bir az sevgi istə

Allaha qucaq-qucaq,

Bu dəfə sonundan başla,

Axşama günəş çıxacaq...

 

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.08.2026)

 

Kənan Məmmədli,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

"Sakit Məmmədovun əli intibah rəssamının əlinə bənzəyir"

                                                 Görkəmli rus tənqidçisi Andrey Bajenov

 

Əməkdaşımız ötən il Sakit Məmmədov barədə yazıya bu sözlərlə başlamışdı: “Son dəfə onun çəkdiyi Atilla rəsminə baxdım və həqiqətən də valeh oldum.” Söhbət Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı Sakit Məmmədovdan gedir, bu gün onun  doğum günüdür, 68 yaşı tamam olur.

Mən də o rəsmi tapıb baxdım və mən də valeh oldum.

 

Sakit Məmmədov 1958-ci il avqust ayının 5-də Neftçala şəhərində anadan olub. 1978-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbini fərqlənmə ilə bitirib. Hərbi xidmətdən sonra S. Məmmədov 1981-ci ildə İlya Repin adına Leninqrad Rəssamlıq Akademiyasının rəngkarlıq fakültəsinə daxil olub, 1987-ci ildə oranı adəti olaraq fərqlənmə ilə bitirib. Rus və Türk dillərini bilir. Ailəlidir, 3 övladı, 3 nəvəsi var. Övladları Nizar Məmmədov, Cəsar Məmmədov və Aynur Məmmədova da rəssamlıq fəalliyəti ilə məşğuldurlar.

Çox maraqlı rəsm manerası və təkrarolunmaz yaradıcılıq texnikasına malik olan Sakit Məmmədov 30 ildən çoxdur ki, bədii yaradıcılıq fəalliyyəti ilə məşğuldur və dünyanın ən mötəbər sərgi salonlarında, qalereyalarında keçirilən sərgilərin iştirakçısı olub. O, 1988-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. 80-ci illərdə formalaşan istedadlı rəssamlar nəslinin parlaq nümayəndəsidir. "Xatirə şəkli", "Oyun", "Məşq", "Falabaxanlar", "Ad günü", "Leninqrad xatirələri", "Yaşasın İstanbul", "Bayram", "Toy", "Metro", "13 nömrəli avtobus', "Həvəskar" və s. kimi əsərlərinin adlarını çəkmək olar. Rəssamın bəzi tematik rəsmlərini konkret bir məkana, zamana aid etmək qeyri-mümkündür.

Sakit Məmmədov müsahibələrin birində deyib:

“İnsan dünyaya necə gəlir? Bax əsər də beləcə yaranır. Əgər hər hansı bir rəssam deyirsə ki, mən ağ kətana boyaları yaxmaqla əsər yaratdım, bu fikir gülməlidir. Kompozisiya üçün beyin işləməlidir. İnsanın dünyaya gəlməsi təbii, Allah tərəfindən düşünülmüş bir şeydir. Qulaq yeganə insan orqanıdır ki, ana bətnində ilk olaraq tam formasını alır. Allah bunu məlumatını ötürmək üçün belə yaradıb. Rəssamlıqda da eynən bu cürdür. Kompozisiyada rəssam ilk olaraq nəyi görmək istəyirsə, əvvəlcə onun üzərində işləyir…”

1983-cü ildən müxtəlif sərgilərdə iştirak edən Sakit Məmmədovun əsərləri dünyanın məşhur qalereyalarında nümayiş olunur. Onların sırasında Puşkin muzeyi, Avropa Parlamenti, Fransanın Opera qalereyası, Türkiyənin Dolmabağça sarayının qalereyaları, İspaniya, Portuqaliya, İtaliya, Roma, Böyük Britaniya, ABŞ və dünyanın digər mötəbər qalereyalarını qeyd etmək olar.

Görkəmli rus tənqidçisi Andrey Bajenov da rəssamın yaratdıqlarından heyrətlənərək, "Sakit Məmmədovun əli intibah rəssamının əlinə bənzəyir"- deyib.

Sənət haqqında Sakit Məmmədovun dediklərindən:

 "Rəssamlıq mənim aləmimdə böyük sənətdir. Məncə, bu sənətlə məşğul olmaq hər insanın işi deyil. Çünki bu, göz qabağında olan sənətdir. Deyərdim, incəsəntin ən çətin sahəsidir ki, tamaşaçı burada həm rəngi, həm obrazı, həm də hissələri görə bilir. Bu sənət insan kimi dünyaya gəlir, ömrünü yaşayır. Mən rəssamlığı qız övladına bənzədirəm. Kimsə rəsmi alıb aparırsa, məni onun taleyi maraqlandırır: o hansı evə düşəcək, onu orda nələr gözləyəcək? Rəssamların çoxuna elə gəlir ki, onlar nə vaxtsa yaşayıblar. Amma demək olmaz ki, yaradıcılıqları filan əsrə aiddir. Rəssam nəyi düşünürsə onu çəkməlidir. Təsəvvür edin, Allah neçə milyon illərdir ki, yer üzünü, insanları yaradıb, amma yenə də axtarışdadır. Axı bütün insanlarda göz, burun, ağız olduğu halda onlar yenə də bir-birinə bənzəmir. Eyni zamanda ümumi oxşarlıqlar var. Qəribə deyilmi? Bəzi rəssamlara elə gəlir ki, artıq hər şey çəkildiyi üçün təzə nə isə yaratmaq mümkün deyil. İntibah dövrünün rəssamlarından tutmuş bu günə kimi çərçivədən çıxmamaq şərtilə insanı olduğu kimi çəkirlər. Ona görə də ən böyük dahilik gündəlik gördüyün obrazlardan böyük bir əsər yaratmaqdır. Əsl sənətə xidmət edən yaradıcı insan üçün zaman anlayışı yoxdur.”

Sakit Məmmədovun "Günaydın" əsəri Tumbler sosial şəbəkəsində günün fotosu seçilib.

 

"Opalizm və Sakit Məmmədov"

 

Opalizm akademik rəssam Sakit Məmmədov tərəfindən özülü qoyulan bir məktəbdir, üslubdur. Opalizm sözünün etimologiyası opal daşından götürülüb. Qədim yunan dilində "gözqamaşdıran", latın dilində "valehedici görünüş", sanskrit dilində "qiymətli daş" kimi tərcümə edilən bu mineral daş növü özündə birləşdirən rənglərlə yalnız zərgərlik məmulatı kimi deyil, müalicəvi, fövqəladə və ilhamlandırıcı xüsusiyyəti ilə minillərdir ki insanların zövgünü oxşamaqdadır. Opalda mövcud olan isti rəng çələngi Sakit Məmmədovun gənclik illərindən marağına səbəb olub. Daşda olan rəng oyununa onun demək olar, bütün yaradıcılıq nümunələrində rast gəlinir. Rəssamın əsərlərində opalın daha çox nəcib, alovlu yaxud bolder, hidrofan növündəki rəng çalarlarını görmək mümkündür. Opal rəssamın yaratdığı tablolarda yeni forma ilə üzə çıxır. Sakit Məmmədovun yaratdığı Opalizm məktəbi yalnız özü deyil, rəssamın tələbələri tərəfindən də yüksək peşəkarlıqla təqdim olunur.

1987-ci ildən günümüzə qədər Sakit Məmmədovun bir sıra ölkələrdə sərgisi olmuşdur. Azərbaycanda, Türkiyədə, Rusiyada, Belorusiyada, İsveçdə, Ukraynada, Almaniyada, Fransada, Avstriyada, İtaliyada, Belçikada, Misirdə, Çində, Avstraliyada, İngiltərədə, Şotlandiyada, Gürcüstanda, Tatarıstan Respubilkasında, Sinqapurda, Portuqaliyada sərgiləri keçirilmişdir.

 

Sərgilərin xronoloji ardıcıllığı

1. Belarus - 1989-cu ildə Minsk şəhərində Gənclər sərgisi.

2. Türkiyə - 1991-ci ildə Ərzurum şəhərində azərbaycanlı rəssamların sərgisi.

3. Polşa - 1993-cü ildə Krakov şəhərində sərgi.

4. Türkiyə - 1994-cü ildə İstanbul şəhərində Art Fayr beynəlxalq sərgisi.

5. Türkiyə - 1994-cü ildə İstanbul şəhərində fərdi sərgi.

6. Türkiyə - 1995-ci ildə İstanbul şəhərində Taksimdə sərgi.

7. Rusiya - 1996-cı ildə Moskva şəhərində sərgi.

8. Türkiyə - 1996-cı ildə İstanbul şəhərində "Kış Müzayedesi" sərgisi.İsveç 1997-ci ildə Stokholm şəhərində fərdi sərgi.

9. Ukrayna - 1998-ci ildə Kiyev şəhərində azərbaycanlı rəssamların sərgisi.

10. Almaniya - 1999-cu ildə Berlin şəhərində azərbaycanlı rəssamların sərgisi.

11. Avstraliya - 2000-ci ildə Sidney şəhərində Olimpiadaya həsr olunmuş sərgi.

12. Fransa - 2001-ci ildə Strasburq şəhərində Avropa Şurasının Binasında azərbaycanlı rəssamların sərgisi.

13. Belçika - 2001-ci ildə Brüssel şəhərində Kunstbeurs sərgisi.

14. Azərbaycan -  2002-ci ildə Bakı şəhərində fərdi sərgi.

15. Rusiya - 2002-ci ildə Moskva şəhərində "Na Salyanke" sərgi salonunda fərdi sərgi.

 

Dünyada məşhur əsərləri

-  Klounlar

- Səhnə arxası

- Mən də ordayam

 

Mükafatları

-  Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı

-  Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı

- YUNESKO (UNESCO) və Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının fəal üzvü

-  Avropa Təbiət Elmləri Akademiyasının həqiqi üzvü

-  Avropa Təbiət Elmləri Akademiyasının fəxri professoru

- Rusiya İncəsənət Akademiyasının fəxri üzvü

-  Roma Müasir İncəsənət Akademiyasının fəxri üzvü

-  Dünya İncəsənət Akademiyasının həqiqi üzvü

-  Rusiya İmperial Rəssamlıq Akademiyasının fəxri üzvü

-  Dünya İncəsənət Akademiyasının qızıl ordeni

-  "Türk Dünyası" Akademiyasının həqiqi üzvü

-  Beynəlxalq "Atatürk" medalı laureatı

-  "Qızıl Ulduz" Türk medalının qalibi

-  Serbiya Kral Akademiyasının mükafatı "Gran pri" və "Qızıl Mələk" medalı laureatı

-  Malta Ordeninin Beynəlxalq Cəngavər-Kavalerlər İttifaqının Zabit xaçının sahibi

-  "Vətən övladı" qızıl ordeni

-  Beynəlxalq "Dədə Qorqud" mükafatı

-  Leonardo da Vinçi medalı

-  "Şpitsveq" medalı

-  "Müqəddəs Qiorqi" medalı

-  "Qızıl Tac" ordeni

-  "Avropanın şərəfi" ordeni

-  "Böyük Cəngavər Qızıl Ulduzu" ordeni

-  Xidmətlərinə görə "İmperator I Aleksandr" ordeni.

 

Biz görkəmli rəssamı doğum günü münasibətilə təbrik edir, ona sağlamlıq, yeni yaradıcılıq uğurları arzulayırıq.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.08.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı ilə “Ulduz” jurnalının Biri ikisində layihəsində bu gün sizlərə Fəridə Abdullayevanın bir şeiri təqdim ediləcək.

Layihə ən gözəl ədəbi nümunələrin təbliğinə hesablanıb.

 

                                                        

Fəridə ABDULLAYEVA

DANIŞMADAN DUYULMAQ

 

Bu dünyada hamı danışır,

Bu dünyada hər şey danışır.

Axı Zəlimxan Yaqub deyir:

"Duymağı bacarsan, daş da gözəldir".

 

Susqunluq deyilən bir şey yoxdur,

Qulaq verməmək var.

Biz sadəcə, qulaq vermirik.

 

Kimi sözləriylə danışır,

Kimi gözləriylə.

Kimi əlləriylə danışır,

Kimi gəlişi, kimi gedişi ilə.

Kimi varlığı ilə,

Kimi yoxluğu ilə...

 

Mən də qulaq verdim –

Eşitdiyim isə yoxluğunun səsi idi.

 

Yazmağı seçdim,

Yəni, əlimlə danışmağı.

Varlığı yazdım –

Varağa yazdım.

 

Kimi dinlədi, duymadı,

Kimi baxdı, görmədi.

Kimi gülümsəyib keçdi,

Kimi, sadəcə, yandan keçdi.

 

Bəlkə də,

Problem məndə idi –

Əlim danışırdı,

Amma qələm...

Qulaq vermirdi,

Bəlkə də...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”                                                         

(05.08.2026)

 

 

 

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Aşıqlar Birliyi...

Xalq şairi Zəlimxan Yaqubun vəfatından sonra çoxları bu qurumun fatehəsini oxudular. Amma belə lmadı. Məhərrəm Qasımlı birliyi şövqlə idarə edib nüfuzunu qoruyub saxlaya bildi.

Bu gün Məhərrəm müəllimin doğum günüdür, 68 yaşı tamam olur.

 

Məhərrəm Paşa oğlu Qasımlı 5 avqust 1958-ci ildə Tovuz rayonunun Alakol kəndində anadan olub. Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya ixtisasını bitirib. AMEA-nın Ədəbiyyat institutunda işləyir. İnstitutun "Şifahi xalq ədəbiyyatı və ədəbi abidələr" şöbəsinin müdiridir. 1992–2017-ci illərdə Ədəbiyyat institutunda elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsini icra edib. 1998–2017-ci illərdə isə müdafiə şurasının üzvü olub.

Beşcildlik və oncildlik "Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi"nin Baş Redaksiya şurasının üzvü, birinci cildin isə məsul redaktoru və əsas müəlliflərindən biridir. 2004-cü ildən nəşr olunan "Folklor və etnoqrafiya" jurnalının baş redaktorudur. 2008-ci ildə "Novruz" ensiklopediyasını hazırlayıb və onun baş elmi redaktorudur.

Eyni zamanda M. Qasımlı Beynəlxalq Folklor Fondunun (ABŞ) Azərbaycan təmsilçisi və "Milli Folklor" (Türkiyə) beynəlxalq jurnalının redaksiya heyətinin üzvüdür. Elmi fəaliyyətlə yanaşı təhsil sistemində də fəaliyyət göstərən prof. M. Qasımlı Azərbaycanın bir çox nüfuzlu universitetlərində də çalışıb

1998–2015-ci illərdə Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində elmi şuranın üzvü, 2004–2014-cü illərdə Azərbaycan Milli Konservatoriyasında tədris proqramlarının üzvü olub. Bundan başqa Lənkəran Dövlət Universitetində (1998–2007), 1994–2022-ci illərdə isə Azərbaycan Universitetində müqavilə ilə işləyib. 2016-cı ildən Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatları Komissiyasının üzvüdür.

1996-cı ildən AYB-nin üzvü olub. 2008-ci ildə Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin 1-ci katibi olub, 2016-cı ildə Birliyinin sədri seçilib. 2009-cu ildə Azərbaycan aşıq sənətinin UNESCO-da qeyd olunmasında yaxından iştirak edib. 2017-ci ildə UNESCO-da qeydə alınan "Yallı" layihəsinin və "Azərbaycan rəqsləri" layihəsinin həmmüəllifi olub.

Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin 2025-ci il üçün kiçik qrant müsabiqəsində "Qərbi Azərbaycan aşıqlarının dastan repertuarı" adlı layihəsi ilə qalib olub. Bədii əsərlərində Orxan Paşa imzası işlədir. Bədii əsərləri Azərbaycanda, Gürcüstanda, İranda, Türkiyədə nəşr olunub

 Azərbaycanda 500-dən çox elmi məqalələri, 21 kitabı, 5 monoqrafiyası çapdan çıxıb. Xaricdə isə 70-dən çox məqaləsi çıxıb. Rəhbərliyi altında 50-ə yaxın dissertant və doktorant fəlsəfə doktorluğu üzrə namizədlik dissertasiyası müdafiə edib.

 

Kitabları

- "Aşıq sənəti"

- Aşıq sənəti

- "Sənə sözüm var"

- "Ozan-aşık sanatı"

- Qasımlı M. Ozan-aşıq sənəti.

- Şah İsmayıl Xətayinin poeziyası

- "Yağmur qoxusu"

- Taleyimdən və ürəyimdən keçənlər

- Saz başına döndüyüm

 

Məqalələr

- Bayatılarımızın heyrət heykəli: Sarı Aşıq //Ədəbiyyat qəzeti

- Dədə Qorqud məzarının ünvanı Dəmirqapı Dərbənd

- Gedək Təbrizə-Təbrizə; Xudafərin körpüsü; Azərbaycanım;Yol verin; Gəldin. Parçalanmış millətin harayı

- Ruhumuzun və dilimizin sərrafı

 

Filmoqrafiya

- Haqq aşığı

- Mən Orxan Paşayam

- Saz-söz axşamı (AzTv-də yayımlanan silsilə film verilişlər

- O-Məhərrəm Qasımlı (Mədəniyyət Televiziyasında yayımlanan veriliş)

 

Mükafatları

- Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatı

- "Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi" fəxri adı

- "Şöhrət" ordeni

- "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi" yubiley medalı

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.08.2026)

Ülviyyə Əbülfəzqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

 

Salam "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının əziz izləyiciləri.

"Bir şair və bir şeir" rubrikamızı bu dəfə sevimli xanım Aysel Xanlarqızının poeziyası bəzədi.

 

Bihuşedici eşq qoxun,

Boynumda ətir əvəzi.

Qollarına sığınmışam,

Yağışdan çətir əvəzi...

Gözəl lirikadır, deyilmi?

 

Xoş mütaliələr.

 

 

AYSEL XANLARQIZI,

ADSIZ ŞEİR

 

Tanrının gözündən düşüb

Duzu çox olub dənizin.

Kirpiyim altda gözlərim,

Göydə boğulub dan üzü...

 

Bihuşedici eşq qoxun,

Boynumda ətir əvəzi.

Qollarına sığınmışam,

Yağışdan çətir əvəzi...

 

Göy üzü yanağın silir,

Günəşə astar tikilib.

Həsrətin gəzən şəhərdə,

Payızın saçı tökülüb.

 

Təqvimdən qopub göz yaşım,

Sərgərdan gəzir küçələr.

Əllərim atasız uşaq,

Qoynumda ölür gecələr...

 

Yollardan ayaq izini,

Götürüb sıxdım bağrıma.

Köksün səccadə əvəzi,

Dua tək yağdım bağrına...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.08.2026)