17 avqust 2026-cı il tarixində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti, professor Aktotı Raimkulova Azərbaycan Respublikasının Macarıstanda yeni təyin olunmuş fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Esmira Cəfərova ilə görüşüb.

Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Fonddan məlumat verilib.

 

Fondun rəhbəri Esmira Cəfərovanı təyinatı münasibəti ilə təbrik edərək, ona gələcək diplomatik fəaliyyətində uğurlar arzulayıb.

Görüş zamanı türk xalqlarının zəngin mədəni irsinin qorunması, araşdırılması və təbliği yönündə görülən işlər barədə ətraflı fikir mübadiləsi aparılıb. Eyni zamanda, Fondun qarşıdakı dövr üçün müəyyən etdiyi istiqamətlər və türk dünyasının ortaq mədəni irsinin beynəlxalq səviyyədə tanıdılmasına yönəlmiş yeni təşəbbüslər müzakirə olunub.

Professor Aktotı Raimkulova Fondun müşahidəçi dövləti olan Macarıstan ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsinin təşkilatın əsas prioritetlərindən biri olduğunu diqqətə çatdıraraq, Macarıstandan olan təmsilçilərin Fondun müxtəlif layihələrində iştirak etdiyi barədə məlumat verib.

Səfir Esmira Cəfərova Fondun çoxşaxəli fəaliyyətini yüksək qiymətləndirərək, qarşılıqlı əməkdaşlığın daha da inkişaf etdirilməsinin və birgə layihələrin həyata keçirilməsinin əhəmiyyətini qeyd edib.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.08.2026)

 

 

 

 

 

 

 

Kənan Məmmədli,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Bəstəkar Taleh Hacıyev. Bu ad yəqin sizə heç nə demədi. Amma söyləsəm ki, o, 1959-cu il, avqustun 19-da Bakıda, Azərbaycan bəstəkarı, şərqin ilk opera yazan qadını Şəfiqə Axundovanın ailəsində anadan olub, onda artıq fikirləriniz toparlanacaq.

 

Anası ilə atası ayrıldığından kiçik Taleh anasının və onun yaxınlarının sevgisi, qayğısı ilə əhatələnib. Kiçik yaşlarından musiqiyə böyük həvəs göstərib və öz istedadı ilə diqqət çəkməyə başlayıb. Bülbül adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbində və Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (indiki Bakı Musiqi Akademiyası) "bəstəkarlıq və pianoçuluq' fakültəsində təhsil alıb.18–20 yaşlarından bəstəkar və pianoçu kimi fəaliyyətə başlayıb.

İlk yazdığı "Belə qəmli dayanma" mahnısı, "Həyat, sən nə şirinsən" mahnıları bu gün də sevilir. Xüsusi mahnı yazmaq istedadı olmasına baxmayaraq sonralar Taleh Hacıyev daha çox pianoçu kimi tanınmağa başlayıb. Anası Şəfiqə Axundovanın tərəfindən yazılan ilk operanın konsertmeysteri də Taleh Hacıyev olub. Opera və Balet teatrında Şəfiqə Axundovanın "Gəlin qayası" operası səhnləşdirilərkən tamaşanın daxili baxışına qədər operanı Taleh Hacıyev müşayət edib.

Xalq artisti Flora xanım Kərimova Taleh Hacıyev haqqında danışanda onu "insan orkestr" adlandırıb.  Bu o deməkdir ki, Taleh Hacıyevin bir tək piano ifası böyük bir orkestri əvəz edə bilib.

Onun ən uğurlu işlərindən biri isə anası Şəfiqə Axundovanın "Həsrətindən" mahnısının pifano ifasıdı. Taleh Hacıyevin bəstəkar olduğu ən uğurlu iş isə hələ gənc yaşlarında bəstələdiyi "Belə qəmli dayanma" mahnısı olub və elə ilk dəfə 1976-cı ildə Flora Kərimova bu mahnını ifa edib.

Mahnıları xalq artistləri Flora Kərimova, Məmmədbağır Bağırzadə, Elmira Rəhimova, Gülyaz Məmmədova, Gülyanaq Məmmədova ifa edib. Bir çox dövlət tədbirlərində konsertmeystr kimi çalışıb. Yaradıcılığının ən parlaq vaxtında gənc yaşlarında ruhi xəstəliyə tutulub. Bu da onun həm sağlamlığına, həm də psixoloji durumuna çox pis təsir edib. Uzun müddət bu xəstəliklə mübarizə aparsa da, o, 2008-ci ilin iyul ayında Maştağada yerləşən ruhi əsəb xəstəxanasında vəfat edib.

Bax belə bir acı tale.

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.08.2026)

Şərəf Cəlilli,

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru,

“Ədəbiyyat və incəsənət” üçün

 

Ötən əsrin əvvəli Çar Rusiyasından qoparaq müstəqillik əldə edən ölkələr arasında Tacikistanın da öz yeri vardı. 1918-ci ildə Türküstana varan Basmaçılar hərəkatına dəstək verən Ənvər Paşa və onun qəhrəman əsgərləri XI Qafqaz İslam Ordusunun Nuru Paşanın komandanlığı ilə Azərbaycanda gerçəkləşdirdiyi fütühatları Türküstanda həyata keçirdi. Bolşevik Rusiyasının Türküstana hücumları zamanı Ənvər Paşanı və onun qəhrəman əsgərlərini qorumaq, Bolşeviklərə təhvil verməmək üçün ölümü gözə alan Tacikistanın Obi-Dara köyünün bir məğrur əyilməz ailəsi Qurban Bayramında qana boyandı...

 

Qurban Bayramının ilk günü 44 əsgəri ilə Bayram namazında bir araya gələn Ənvər Paşanı iki casusu namaz üstdə satdı. Ənvər Paşanın köydə olduğunu KKB-yə xəbər verdi. Paşanın əsgərləri ilə bolşevik cəlladları arasında baş verən atışma zamanı Ənvər Paşa, onun yavəri Fərrux bəy və dəstənin bütün üzvləri 1922-ci il avqustun 4-də Şəhid edildi. Ənvər Paşanın nəşini alıb Obi-Dara şəlaləsinin oyuğuna götürən Tacik əsgər onu orada dəfn etdi. Ailəsinə Paşanın nəşinin qorunmasını vəsiyyət edən əsgər iki gün sonra bolşeviklər tərəfindən ələ keçirilən zaman Paşanın cənazəsinin yerini nişan vermədiyinə görə yerindəcə güllələdi. Basmaçılar Hərəkatının üzvü olan Ogide çavuş, həm də Ənvər Paşanın yavəri Fərrux bəy kimi etibarlı silahdaşı idi.

 

37-ci ilin dəhşətli repressiyalarında belə Paşanın mübhəm məzarı mühafizə edildi

 

Şura hökumətinin əsarətinə, basqılarına baxmayaraq 37-ci ilin dəhşətli repressiyalarında belə Paşanın mübhəm məzarını mühafizə edən Ogide ailəsi bir müsəlman olaraq Tanrı qarşısında vicdan və vəfa borcundan çıxdı. Ənvər Paşanın nəşini Cəncər təpəsində, Obi - Dara şəlaləsinin qaynadığı yerdə - gözündə Nur kimi qoruyan taciklər SSRİ dağıldıqdan, Tacikistan müstəqillik əldə etdikdən sonra 1996-cı ildə onu Türkiyə Cümhuriyyətinə təhvil verdi. “Şişli məzarlığı”nda, Ata yurdunda torpaq müqəddəsliyinə qovuşan Ənvər Paşa “Abide-i Hürriyət Anıtı”nda mücahid Şəhid ucalığı ilə ziyarətgaha çevrildi. Adını təkcə Sakaryadan Çanaqqalaya, Çanaqqaladan Cankaya köşkünə varan Atatürkün qəlbinə deyil, həm də Türkiyə Cümhuriyyətinin, Azərbaycanın, Türküstanın, Tacikistanın İstiqlal tarixinə yazdı.

XI Qafqaz İslam Ordusunun komandanı Nuru Paşanın ruhunun atası kimi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin xilaskarlarından birinə çevrilən, Bakının Fətih dastanının yazılmasında mühüm rol oynayan Ənvər Paşa generallar Əliağa Şıxlınski, Səməd bəy Mehmandarov, general və polkovnik rütbəsi ilə Cümhuriyyət qurucularının sırasında yer alan Bəhmən Mirzə Qacarın soyuna bağlı Qacarlar kimi adını hərb tariximizə həkk etdi.

Bu, bir türk-müsəlman sərkərdəsi kimi Doğudan Batıya at çapıb şöhrət qazanan, ayağı dəydiyi torpaqlarda Türküstanda, Azərbaycanda belə Osmanlıda olduğu kimi sayğı ilə anılan Ənvər Paşanın ana südü kimi halal haqqı idi.

 

 

Bu savaş İslama qarşı XX yüzildə başlanan bir Xaç Səfəridir!

 

Ənvər Paşa Avropanın, daha doğrusu Osmanlı üzərinə növbəti dəfə xaçlı yürüşə çıxan, bütün həyatını Şərqin, Turanın, Türk dünyasının məhvi kimi müthiş planlarının icrasına həsr edən Avropa Krallarının hücum xəbərini, müharibə elanını eşidərkən söyləmişdi: “Qəzetlərdə yazılan, içilən and nə gözəl! Demək bu savaş, İslama qarşı XX yüzildə başlanan bir Xaç Səfəridir! Görürsünüzmü, sizə müsəlman olduğumuzu söyləyirdim həmişə. Bu da Avropanın bağışlamayacağı ən böyük və tək xəta!”

Ənvər Paşanın Osmanlı, Anadolu, Azərbaycan, Türküstan uğrunda savaşı ötən əsrin 30-cu illərində “pantürkist”, “panislamist” damğası vurulan türk-müsəlmanların səsinə verilən haqq Səsi idi. O səsə olan sonsuz sevgi onun nəşini Şura hökumətinin qılıncının dalının-qabağının kəsdiyi illərdə Abidəyə çevirdi. Dostluğun, qardaşlığın, əyilməzliyin, məğrurluğun Abidəsinə! Tacikistanda, Cəncər təpəsində, Obi-Dara şəlaləsinin gözündə qorunan Abidə üstündən 74 il ötəndən sonra Tacikistan Respublikası ilə Türkiyə Cümhuriyyətinin Birlik, Bütövlük rəmzinə döndü.

Bolşevik Rusiyasının əlindən alınan, Vətən torpağına qovuşan iki müqəddəs cənazəmiz var. Biri “Turana qılıncdan daha kəskin ulu qüvvət, yalnız mədəniyyət, mədəniyyət, mədəniyyət!” nidası ilə Qələm çalan Hüseyn Cavidə, digəri isə “Türklər mövcudatını qoruyunca kimsə müsəlman üzərinə yeriyə bilməz!” əzəməti ilə  İstanbuldan Türküstana yeriyib, bu torpaqların qəvi düşməni “Qırmızılara” qılınc sıyıran Ənvər Paşaya məxsusdu. Sibir çöllərindən Naxçıvana, Türküstandan İstanbula gətirilən, abidəyə çevrilən hər iki məzar milli mənlik, milli kimlik uğrunda mücadiləmizin nümunəsidir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.08.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi Cəlil Vəzirov bütün şüurlu ömrünü Azərbaycan mədəniyyətinin, xüsusən, teatr sahəsinin təbliğinə həsr edibdir, bu gün onun anım günüdür və mənə belə gəlir ki, ən azı mədəniyyət işçiləri qədirşüsnaslıq göstərib onu yad etməlidirlər.

 

Cəlil Vəzirov 8 noyabr 1944-cü il tarixində Naxçıvanda doğulub. Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu bitirib. "Şərq qapısı" qəzetində işləyib, baş müxbir, ədəbiyyat və incəsənət şöbəsinin müdiri olub.

Cəlil Vəzirov Naxçıvan teatrı tarixinin, onun öncül nümayəndələrinin yaradıcılığının tədqiqatçısıdır. 21 kitab və broşürün, onlarca elmi-tənqidi məqalənin müəllifidir. Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının, Jurnalistlər və Yazıçılar birliklərinin üzvü, Teatr Xadimləri İttifaqı Naxçıvan Təşkilatının sədri olub.

2004-cü ildən Azərbaycan MЕА Naxçıvan Bölməsinin İncəsənət, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun Musiqi və Teatr şöbəsində elmi işçi işləyirdi.

 

Əsərləri

1. İbrahim Həmzəyev, B., 1982; Güldürən-ağladan,

2. Cavid dünyası

 

Mükafatları

- Qızıl dərviş

- R. Rza adına Beynəlxalq ədəbi mükafatları laureatı

 

Cəlil Vəzirov 19 avqust 2008-ci ildə 63 yaşında vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.08.2026)

Quliyeva Pərvanə Cavanşir qızı Səməd Vurğun adına Sumqayıt Mərkəzi Kitabxanasının fəal oxucusu, 28 nömrəli məktəbin məzunudur.

Utana- utana bir yazısını göstərdi, düşüncələrimdir,- dedi.

Düşüncə trayektoriyası, paralel gəzişmələri marağımı çəkdi. Kövrək addımlarını atan Pərvanənin essesini hər zaman istedadlı gənclərə yol verən “Ədəbiyyat və incəsənət”in oxucularına təqdim edirəm.

                                                                Hafiz Ataxanlı

 

Bir günah işləndi… Bütün bəşəriyyət bundan nəsibini aldı. Geriyə yalnız qaranlıq qaldı – bəlkə də cəhənnəm.

Bəziləri geridə qaldı, hər zamankı kimi. Digərləri arxasına baxmadan qaçdı – yenə də hər zamankı kimi. Birini öldürərək həyatdan qopardılar, digəri isə qaçaraq ruhunu şeytana təslim etdi. Dünya, geridə qalanların və qaçanların cəhənnəminə çevrildi. İnsanlar bir sual qarşısında qaldı: Şeytan olacaqlarmı, yoxsa yenə susaraq hər şeyə gözmü yumacaqlar?

Ruhunu iblisə satmış hər kəs başqalarına cənnətdən bəhs etsə də, reallıq tamamilə fərqli idi. Reallıq bəzən bir bıçaq olub insanı kəsirdi, bəzən də bütöv bir cəmiyyətin ölüm səbəbinə çevrilirdi. Dünya həqiqətə ağladı, insanlar isə yaşananlara güldü.

Bir cinayət işləndi… Qabil Habili öldürdü. Bu, sadəcə bir qardaşın qardaşına qıyması deyildi. Bütün aləm buna səssiz qaldı. İblislər insanların itaətkar varlıq olmadığını gördülər və hakimiyyətlərini onların üzərində qurmağa davam etdilər. Əsrlərdir ki, bu belədir və görünür, hələ də bitmir. Qabilin Habili öldürməsi ilə qısqanclıq doğruluğu, ədaləti məhv etdi. Bəlkə də, bütün pisliklərin bünövrəsi o an qoyuldu.

Həyat, əslində, iradəsi zəif olanların imtahan meydanıdır. Hüseyn Cavid “İblis” əsərində çox gözəl qeyd etmişdi:

   – İblis nədir?

   – Cümlə xəyanətlərə bais…

   – Bəs hər kəsə xain olan insan nədir?

   – İblis!

Bəli, iblis yalnız bir mifoloji varlıq deyil. O, insanın içində gizlənən, hər zəif anında qələbə çalmaq istəyən bir qüvvədir. Tarixin əvvəlində qoyulan bu qaranlıq bünövrə əsrlər boyu dəyişmədən davam edir. Qabilin cinayətindən bu günümüzə qədər insanlıq gah sükutla, gah da biganəliklə iblisin hökmranlığını gücləndirib.

Və sual hələ də açıqdır: İnsan öz daxilindəki iblisi məğlub edə biləcəkmi, yoxsa hər dəfə yeni bir Qabil doğulacaq?..

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.08.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Şair, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü Adil Babayevi daha çox sonetlər ustası kimi tanınırdı. Bu janrı yaşatmaq əlbəttə ki, bir ayrı xidmətdir, belə ki, bu janr həqiqətən də poeziyaya bir gözəllik, dərin lirizm qatır.

 

Bu, onun son sonetidir:

SON SONET
Həyatıma qəsd edib dərd-azar neçə vaxtdır,
Ağrılar, üzüntülər əskilməyir canımdan.
Bilmirəm bu əziyyət haçan qurtaracaqdır,
Azad olacağammı qıfılsız zindanımdan?

Yaşamaq istəyirəm, axı şirindir həyat,
Yuvalanıb sinəmdə arzular dəstə-dəstə.
Sığmayır varlığımda neçə dolu kainat,
Heyif ki, səfərdəyəm... Yol üstəyəm, yol üstə...

Kaş yapışsın əlimdən Günəşin şəfəqləri,
Yenə qalxım ayağa, seyr edim üfüqləri.
Çağlasın varlığımda işıq dolu bir ilham.

Mən ömür istəmirəm riya, xəyanət üçün.
Yurduma gərək olan söz üçün, sənət üçün –
Qələmdən doymamışam, ömürdən doymamışam...

 

 

Adil Babayev 1925-ci il yanvarın 28-də Naxçıvan şəhərində anadan olub. 1931–1938-ci illərdə orada 1 nömrəli orta məktəbin yeddinci sinfini bitirib, Tbilisi şəhərində M. F. Axundov adına Azərbaycan orta məktəbində təhsilini davam etdirib. "Şərq qapısı" qəzeti redaksiyasında əvvəl korrektor, sonra ədəbiyyat və incəsənət şöbəsinin müdiri olub. 1943-cü ildə Tbilisidə A. S. Puşkin adına İkiillik Müəllimlər İnstitutunun ədəbiyyat fakültəsinə daxil olub, eyni zamanda "Sovet Gürcüstanı" qəzeti redaksiyasında ədəbiyyat şöbəsinə rəhbərlik edib.

Ədəbi yaradıcılığa 1939-cu ildən başlayıb. İlk şerləri Tbilisidə "Gənc nəsil" məcmuəsində və "Sovet Gürcüstanı" qəzetində çıxıb. 1941-ci ildə "Sevinc" əsərinə görə "Sovet Gürcüstanı" qəzeti redaksiyası müsabiqəsində 2-ci mükafata layiq görülüb. O, "Kommunist" qəzetində ədəbi işçi, tərcüməçi, "İnqilab və mədəniyyət" jurnalında poeziya şöbəsinin müdiri olub. 1950-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun teatrşünaslıq fakültəsini bitirib, sonra bir müddət Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında bədii ədəbiyyat şöbəsinin redaktoru işləyib.

Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının İncəsənət və Layihə İnstitutunun aspiranturasında təhsil alıb. M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrının ədəbi hissə müdiri olub, sonra "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzeti redaksiyasında tənqid şöbəsinin müdiri, məsul katib və baş redaktorun müavini vəzifələrində işləyib.

 1971-ci ilin avqust ayından ömrünün son gününədək Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında bədii tərcümə üzrə məsləhətçi olub. Onun bədii yaradıcılığı çoxcəhətlidir: "Dağlar qızı", "Yarımçıq portret", "Mənim məhəbbətim", "Qız görüşə tələsir" pyesləri teatr səhnələrində ta-maşaya qoyulmuş əsərləri xarici dillərə və SSRİ xalqlarının dillərinə tərcümə olunub. Onun yaradıcılığında tərcümə xüsusi yer tutur. Dünya və qardaş xalqlar ədəbiyyatından (V. Şekspir, V. Vişhevski, N. Dumbadze və s.) çoxlu tərcümələr edib.

Onun tərcümə etdiyi — V. Vinnikov və Y. Osnosun "Ağ şanaküllə", Sao-Yuyyanın "Tufan", Ş. Miloravanın "Tbilisi Haqqında mahnı", N. Dumbadzenin "Darıxma, ana", M. Petrieskunun "Ölümü görmüş insan" pyesləri tamaşaya qoyulub. 1941–1945-ci illərdə "Əmək igidliyinə görə" medalına layiq görülüb.

 

Kitabları

1. İkinci simfoniya (poema)

2. Ürək nəğməsi

3. İlk addımlar

4. Xəzər sahillərində

5. Gənclik illəri

6. Şeirlər

7. Döyüş yollarında (poema)

8. Ana ürəyi

9. Unudulmuş yasəmən

10. Gecikmiş bahar

 

Adil Babayev 1977-ci il avqustun 19-da Bakıda vəfat edib. 2015-ci ildə Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmiş “Adil Babayev. Ata olsam belə, ata istərəm” adlı qısametrajlı sənədli-bədii televiziya filmi ona həsr olunub.

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.08.2026)

İmran Veriyev,

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi. “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Oğuz təmsilçisi

 

 

Artıq qloballaşan dünyada ikidillilik (çoxdillilik) zərurətə çevrilmişdir. Xarici dillərin öyrənilməsi zamanın tələbidir,  başqa sözlə, əcnəbi dili və ya dilləri öyrənməyə məcburuq. Təsadüfi deyil ki, Ulu öndərimiz H.Əliyev çıxışlarının birində deyirdi: “… biz çalışmalıyıq ki, məktəblərimizdə, universitetlərimizdə gənclərimiz bir neçə dil öyrənsinlər. Biz artıq dünyaya qovuşmuşuqsa, dünya birliyinə daxil olmuşuqsa, gərək insanlarımız bir neçə dil bilsinlər”.

 

Bəs müqəddəs dinimizin xarici dillərin öyrənilməsinə münasibəti necədir? Hansı hallarda dinimiz xarici dilləri öyrənməyi “kifayi fərz” hesab edir? Bəs günah saydığı hallar da varmı?

Bəri başdan qeyd edək ki, dinimizdə dil ayrı-seçkiliyi yoxdur. Düzdür, metafizik izhar üçün çox sərfəli olan ərəb dili kosmik-ilahi informasiyanın ötürücüsü və ilkin daşıyıcısı kimi şərəfli bir tarixə düşüb, dünyanın ən zəngin dillərindəndir. “Quran” ərəb ədəbi dilinin ən möhtəşəm abidəsi və səmavi kitabların ən sonuncusu və mükəmməlidir. Amma bu, ərəb dilinə fövqəladə üstünlük və səlahiyyət vermir. Umumiyyətlə “Quran” heç bir millətin və dilin üstünlüyündən bəhs etmir. “Ərəb dili”, “ərəb”, “ərəbcə” ifadə və sözlərinin olduğu ayələrin də heç birində bu xalqın və bu dilin əlahiddəliyindən söhbət getmir. Sadəcə olaraq, “Quran”ın eniş dilinin ərəbcə olması bildirilir.

 “Quran”da güya qeyri-ərəb müsəlman xalqlarının və müsəlman olmayan “kafirlərin dili”nin öyrənilməsinin qadağan olunması, ərəb dilinin digər dillərdən üstünlüyü barədə fikirlər ancaq səbatsız “millətçilərin” və riyakar din xadimlərinin iddia və uydurmalarıdır. Hələ vaxtı ilə Rusiya Elmlər Akademiyasının ilk azərbaycanlı üzvü, şərqşünas M.Kazımbəy özünün “İndiki Hindistanda maarifin yayılmağa başlaması” adlı məqaləsində ərəb dilinin və ərəb əlifbasının  dini mahiyyət daşıdığını, guya “Quran”la bağlı olduğunu və onun “müqəddəsliyini” əldə bəhanə edənlərə inandırıcı və tutarlı cavablar vermişdi.

 Burda milli dillərə “Quran”ın münasibətini yada salmaq yerinə düşərdi.“ər-Rum” surəsinin 22-ci ayəsində deyilir: “Onun ayələrindəndir göylərlə yerin yaradılışı, dillərinizin, rənglərinizin müxtəlifliyi. Bunda, şəksiz, ayələr var bilənlərə”. Göründüyü kimi, bu ayə bütün dilləri eyni statusda təqdim edir. Elə təkcə həmin ayə ərəb dilinin əlahiddəliyi fikrini təkzib etməyə kifayətdir. N.Qasımoğlunun “İslam və millilik” məqaləsində yazdığı kimi, “…milli dil də ayədir, yəni Tanrı dərkinə yön verən işarələrdən, impulslardan sayılmalıdır, ilahi varlığın dəlillərindəndir. Başqa sözlə, bütün milli dillər Tanrı zəmanətində olduğundan müqəddəslik statusuna malikdir”.

   Tarix göstərir ki, İslam dini yayıldığı ərazilərdə  heç bir yerli dilin işlənməsini qadağan etməmiş, əksinə bu dilləri öyrənməyə təşviq etmişdir.   Dinimiz İslamın digər insanlara çatdırılması üçün xarici dilləri öyrənməyi “kifayi fərz” hesab etmişdir. Şərqşünas-alim, AMEA-nın həqiqi üzvü, Azərbaycanın   Əməkdar elm xadimi V.Məmmədəliyev  “Quran”ın I,II və III nəşrlərinə ön sözdə yazırdı: “Peyğəmbər əleyhissəlam öz sağlığında Allahın hökmlərini, buyruqlarını təbliğ etmək üçün yaxın əshabələrinə əcnəbi dilləri öyrənməyi tovsiyə edirdi. O, Zeyd ibn Sabitə Qurani-Kərimi qeyri-ərəb sami xalqlara anlatmaq, onların arasında yaymaq məqsədilə ibrani və siryani dillərini öyrənməyi buyurmuşdu”. Peyğəmbərimiz həm də demişdir: “Türklərin dillərini öyrənin, çünki onların uzun sürən hakimiyyəti olacaq”. Faktlar göstərir ki, Allahın elçisi özü siryani dilini bilirmiş və bu dili 17 günə öyrənibmiş. O həmçinin səhabələrinə müraciət edərkən bəzən xarici dillərdə (məsələn, o zaman xristian olan həbəşlərin dilində) olan sözlərdən istifadə edirmiş.

 Ümumiyyətlə, nə qədər zəngin olsa da, ərəb dilində də çoxlu alınma sözlər vardır. Bu proses hələ cahilliyə dövründən başlayaraq davam etmişdir. Sonralar həmin sözlərin çoxu ərəbləşdirilmişdir. Hətta bəzi tədqiqatçılar “Quran”ın özündə də ərəbləşdirilmiş sözlərin olduğunu bildirirlər. Təsadüfi deyil ki, ərəb qrammatika elminin banisi Sibəveyhi (796-cı ildə vəfat etmişdir.) ilk dəfə özünün “əl-Kitab” əsərində ərəb ədəbi dilinə keçən sözlərə aid bölmə həsr etmişdi.   

           İslam dini meydana çıxan dövrdən müxtəlif dil məktəblərində, o cümlədən VII-VIII əsrlərdə yaranmış ərəb dilcilik məktəblərində (X.Təbrizi də bu məktəbin ən görkəmli nümayəndələrindən olub) ərəb dili ilə yanaşı, digər  dillərin də tədqiqatı aparılırdı. Məsələn,  Bəni Əhmər dövlətinin himayəsi altında fəaliyyət göstərən Əndəlüs dil məktəbində əcnəbi dillərin tədqiqatına cəhd göstərilirdi. Doktor Q.Şükürov “Bəni Əhmər Əndəlüs dil məktəbi” adlı məqaləsində yazırdı ki, bu məktəbdə fars, həbəş, yəhudi, himyəri, siryani, ispan, səfarad, portuqal, türk və digər dillər öyrənilir və tədqiq olunurdu. Bu dillər üzrə mütəxəssislər hazırlanırdı. Əbu Həyyan Əl-Əndəlüsi kimi tanınmış dilçilər türk dili üzərində də araşdırmalar aparırdılar. Həmin alim hətta türk dilinin erkən dövr qrammatikasına aid əsər yazmış, türk dilindəki sözlərin ərəb dilindəki mənalarını verən müfəssəl lüğət də hazırlamışdı.

 Bu məktəblərdə tərcüməçilər də (hətta xarici tərcüməçilər) fəaliyyət göstərirdilər. Onlar əsasən saraylarda çalışır, rəsmi sənədləri, dövlət nümayəndələrinin dialoq və müzakirələrini tərcümə edirdilər. Tərcümə fəaliyyəti Əməvi xəlifəsi Xalid ibn Yezidin hakimiyyəti illərində başlanmışdı. Sistemli tərcümə fəaliyyətinə isə Abbasilərin hakimiyyəti dövründə təsadüf olunur. Xəlifələr Mənsur (754-745), Harun ər-Rəşid (789-809) və Məmun (813- 833) tərcümə işinə böyük əhəmiyyət verirdilər.

Hazırda yer üzündə ortaq dilə ehtiyac gündən-günə artmaqdadır. Artıq ingilis dili “linva franka” (ortaq dil) statusuna sahib olmaqdadır. Bəs İslam alimlərinin ingilis dilinin öyrənilməsinə münasibəti necədir? Qısa bir araşdırmadan belə məlum olur ki, onların əksəriyyəti ingilis dilinin öyrənilməsini mübah (mümkün) iş hesab edirlər. Məsələn, Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının Yüksək dərəcəli Alimlər Şurasının üzvü, 50-yə yaxın fətvalar toplusunun müəllifi, görkəmli din xadimi Şeyx Məhəmməd ibn Saleh əl-Useymin ingilis dilinin öyrənilməsi barədə bir sualı cavablandırarkən demişdi: “Ərəb dilindən başqa dillərin öyrənilməsi haram deyil! Əksinə əcnəbi birinin dəvət edilməsinin bundan asılı olması kimi hallarda vacib olar. Belə ki, biz ona xitab etmək üçün onun dilini öyrənmədən İslama dəvət edə bilmərik. Beləcə əcnəbi dilin təlimi kifayi fərzdir! Çünki, bizim o əcnəbilərə Allahın dinini təbliğ etməmiz  qaçınılmazdır. Bəs hansı vəsiləylə?…O dildə danışanları dəvət etmək dili öyrənməkdən asılı olduğu zaman əcnəbi dil öyrənmək vacib olar! …İnsanları İslama dəvət üçün ingilis dilinin öyrənilməsinə ehtiyac olduqda bu fərzu kifayədir. Əgər dünyəvi səbəblərdən ehtiyac duyularsa, ingilis dilini öyrənmək mübah bir işdir." (Mənbə: https://ehlitevhid.com/forums/lofiversion/index.php?t482.html)

Dinimiz əcnəbi dilləri ancaq İslamı yaymaq üçün deyil, həm də həmin əcnəbilərin təcrübədə əldə etdikləri elmi, siyasi-iqtisadi, mədəni, texnoloji, hərbi və bir çox başqa sahələrdəki nailiyyətlərdən istifadə edilməsi, onların planlarını, məqsədlərini bilmək üçün öyrənməyi təklif edir. Kimya, astronomiya və təbabətə dair kitabların, Galenin, Hipokratın, Evklidin, Aristotelin, Platonun və başqalarının əsərlərinin ərəb dilinə tərcümə edilməsi də bunu sübut edir.

İslam dini bir neçə halda xarici dilləri öyrənməyi münasib bilmir. Məsələn, dinimiz xarici dillərin həmin dillərin sahibləri qarşısında ruhu əziklik vəziyyətində, təzyiq yolu ilə, öz ana dilini unutmaq və ya unutdurulmaq bahasına   öyrənilməsini məqbul hesab etmir. Həmçinin xarici dillərin çirkin niyyətlərin həyata keçirilməsi məqsədilə öyrənilməsi və öyrədilməsi pislənilir.

Görkəmli din xadimi Şeyx Məhəmməd ibn Saleh əl-Useymin deyirdi ki,         “…mənim qarşı olduğum və təhlükədə olduğumuzu düşündüyüm nöqtə başqadır. Biz dörd - beş yaşlı kiçik övladlarımıza ingilis dilini elə öyrədirik ki, irəlidə bu dil onun ana dili olur. Mənim qarşı çıxdığım budur”. Bu fikirlə razılaşmamaq mümkün deyil. Xarici dili ana dilindən üstün  tutmaq bağışlanmaz bir günahdır.

Övladlarına ana dilindən öncə xarici dilləri öyrədənlərə böyük rus pedaqoqu K.D.Uşinskinin aşağıdakı sözlərini xatırlatmaqda yarar var: “Ana dilində təhsil almayan bir uşaq böyüdükdən sonra üzünə nə qədər vətənpərvərlik maskası taxsa da, aid olduğu millətə deyil, dilində təlim-tərbiyə gördüyü millətə xidmət edəcəkdir!”

M.Ə.Rəsulzadəyə görə də, yad dildə təlim-tərbiyə verilən  məktəblərdə məqsəd birbaşa olmasa da, dolayısı ilə gənc nəsli şovinizm ruhunda tərbiyələndirməyə xidmət edir, gəncləri öz soykökündən uzaqlaşdırır, tarixini, ədəbiyyatını, adət-ənənəsini unutdurur, nəticədə vətəninə, xalqına fayda verə bilməyən  yad əxlaqlı bir insana çevrilir. Belələri hansı vəzifədə işləməsindən, harada yaşamasından asılı olmayaraq yad havalara oynayacaq, yad meyillərə uyacaq, öz nicatlarını yad ölkələrdə axtaracaqlar.

         Şübhəsiz ki, çox dil bilmək, bir neçə xarici dildə danışmaq aqillikdir. Tədqiqatlar göstərir ki, çoxdilliliyin bir sıra üstün cəhətləri vardır. Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru E.Əliyevanın “Ana dili və çoxdillilik problemləri” adlı məqaləsində yazdığı kimi: “Çoxdilli insan əmək bazarında üstünlüyə, dünya ölkələrinə sərbəst səyahət imkanlarına, texnologiyanın imkanlarından yüksək səviyyədə istifadə etmək bacarığına malik olur. Çoxdillilik beynin inkişafına təkan verir, düşünmənin çevikliyini artırır. İnsanda özünəinam hissi artır. Təcrübə göstərir ki, insan hansısa xarici vətəndaşla onun öz dilində ünsiyyətə girirsə, bu zaman müsbət enerji alır, inamlı olur.

Çoxdilli insan tanış olduğu mədəniyyətlərin təsiri altında daha kreativ düşünür. Ünsiyyət dairəsinin genişlənməsi ilə öz həyatını rəngarəng edir”.

Məşhur alman şair və dramaturqu, mütəfəkkir və naturalisti İ.V.Goete demişdir ki, xarici dildə danışmayan insan, öz dilini də dərk edə bilməz. 

Bu gün gənclərimiz ölkəmizin ümumtəhsil məktəblərində, universitetlərində, müxtəlif dil kurslarında dünyanın aparıcı dillərini uğurla öyrənir, xarici ölkələrin aparıcı ali məktəblərində müvəffəqiyyətlə təhsil alırlar. “2022-2028-ci illər üçün Dövlət Proqramı”na uyğun olaraq təkcə növbəti tədris ilində 500 azərbaycanlı gəncin 135 nəfəri dünya reytinq cədvəlində ilk onluqda olan universitetlərdə müxtəlif dillərdə təhsil alacaq.

Əlbəttə, bunlar çox müsbət haldır. Amma xarici dillər ana dilinin nüfuzuna xələl gətirmədən, onun coğrafiyasını məhdudlaşdırmadan öyrənilməli, ölkə daxilində heç bir sahədə praktiki olaraq ana dilindən  üstün tutulmamalıdır. Unutmaq lazım deyil ki, dil yalnız ünsiyyət yaratmır, xalqın tarixini, mədəniyyətini, milli əxlaqını və soykökünü təyin edir. 

Qloballaşma prosesinin təsiri ilə mürəkkəb dövr yaşayan ana dilimizin  bu gün qorunmağa və möhkəmlənməyə daha çox ehtiyacı var. Prezident İ.Əliyev 2018-ci ildə Ağdam Muğam Mərkəzinin açılışı zamanı demişdir: “Bizim zəngin dilimiz var və Azərbaycan ədəbiyyatı bunu təsdiqləyir. Ancaq indi dünyada gedən qloballaşma prosesləri, digər proseslər istər-istəməz dilimizə də təsir edir, biz dilimizi xarici təsirlərdən qorumalıyıq. Bizim dilimizə lüzumsüz xarici kəlmələr lazım deyil. Bizim dilimiz o qədər zəngindir ki, istənilən fikri, istənilən məsələni ifadə etmək mümkündür. Ancaq biz görürük ki, bəzi hallarda həm kütləvi informasiya vasitələrində, həm də digər sahələrdə dilimizə yad kəlmələr daxil olur. Bunlar dilimizi zənginləşdirmir, əksinə, bəzən mövcud sözlər yeni sözlərlə əvəzlənir və mən bunun qəti əleyhinəyəm. Bu gün fürsətdən istifadə edərək, bir daha bildirmək istəyirəm ki, hamımız öz dilimizi qorumalıyıq”.

Təsadüfi deyidir ki, Ümummilli liderimiz H.Əliyev Azərbaycan gənclərinə xarici dilləri – ingilis, alman, fransız, çin və s. dilləri öyrənməklə, ilk növbədə, öz ana dilini daha mükəmməl bilməyi tövsiyə edirdi.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.08.2026)

 

 

 

Sərtyel,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Gülüş klubu üzrə növbətçisi

 

“Gülüş klubu”nun devizi dəyişməz olaraq qalır: “Hərdən güldürürük, hərdən də düşündürürük”.

Bu gün menyuda iki elan və bir ləzgi lətifəsi vardır.

 

LƏTİFƏ SAATI

 

***

Kişi arvadına:

-Əzizim, bu saatdan etibarən mən içkinin daşını atıram.

Arvadı:

-Amanın günüdür bunu etmə. Onda mənə kim “gözəlim” deyər?

 

***

Sevgililərin dialoqu:

-Əzizizm, sən məni alandan sonra mən sənin bütün problemlərini, həyəcan və qayğılarını bölüşəcəyəm.

-Canım, axı mənim nə problemim var, nə həyəcanım, nə də və qayğım.

-Dedim axı, sən məni alandan sonra.

 

***

Erməni lətifəsi

Ərlə arvad - Araiklə Nune xeyli mübahisə etdikdən sonra Araik:

-Nune, hə, yaxşı, sən düzsən, mən səhvəm. Mən eşşəyəm. Özgə məndən nə eşitmək istəyirsən?

Nune:

-İa elə!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.08.2026)

 

Xanım Aydın,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Vaxtilə Bakının hər məhəlləsində bir hamam vardı. Təkcə təmizlik deyil, bir həyat tərzi, bir mərasim, bir ünsiyyət məktəbi idi bu buxarlı məkanlar. Köhnə Bakıdan keçən hər bir yol bir zamanlar bir hamamın qarşısına çıxardı. O hamamlar bir binanın, bir tikilinin içində məhəllənin səsi, nəfəsi, hətta yaddaşı olardı.

 

Hamam yalnız su deyil, sözdür

Bakı hamamı özünəməxsus əxlaqı və etiket qaydası olan bir məkandır. İnsanlar bura həm yuyunmağa, həm də söhbət etməyə, dərdləşməyə, məsləhət almağa gələrdi. Xüsusilə qocalar hamamda məhəllə xəbərlərini paylaşar, gənclər isə ağsaqqal, ağbirçək nəsihətləri eşidərdi.

Ənənəyə görə, həftədə bir dəfə hamama getmək vacib sayılırdı. Bəzi ailələrdə gəlin üçün ilk hamama aparılmaq xüsusi mərasim kimi qeyd olunardı. Bu günlə müqayisədə o dövrün hamamı ictimai həyatın mühüm bir hissəsi idi.

 

Bakının məşhur hamamları

Bakı tarixində bir çox məşhur hamamlar olub: Qasım bəy hamamı, Hacı Bani hamamı (və ya Hacı Qayıb hamamı), Təzəpir hamamı, Saray hamamı (Şirvanşahlar sarayı) və digərləri. Onların bəziləri memarlıq abidəsi olaraq bu gün də qorunub saxlanılır.

XIX–XX əsrlərdə tikilmiş hamamlar zəngin interyeri ilə seçilirdi: rəngli şəbəkəli pəncərələr, naxışlı çini divarlar, mərmər hovuzlar və mis qazanlar bu məkanlara həm də estetik bir gözəllik bəxş edirdi.

 

Hamamın dili – ədəb və sükut

Hamama gələn insan təmkinli, sakit və ədəbli olmalı idi. Orada yüksək səslə danışmaq, dava etmək, hətta bəzi hallarda gülmək belə xoş qarşılanmazdı. Hamamda danışılan söz buxarda əriməli, oradan çölə çıxmamalı idi – belə bir yazılmamış qayda vardı.

 

Hamam və qadın dünyası

Qadınlar üçün isə hamam həm də gözəllik məkanı, məsləhət yeri, sirr paylaşımı idi. Orada nənələr gəlinlərinə dərilərini necə parlaq saxlamalı olduqlarını öyrədər, analar qızlarına gələcək ailə həyatı ilə bağlı sətiraltı nəsihətlər verər, oğul anaları isə gəlin namizədlərini gözdən keçirər, seçim edərdi. Hamam insanların səssiz, amma zəngin məclisi idi.

 

Unudulan isti daşlar

Bu gün Bakı əhalisinin böyük əksəriyyəti müasir spa və sauna mərkəzlərini seçsə də, əsl Bakı hamamı öz ruhunu qorumaqdadır, az da olsa. Bu mədəniyyətin unudulmaması üçün tarixi hamamların qorunması, bəzilərinin bərpa edilərək yenidən ictimai istifadəyə verilməsi vacibdir. Çünki buxar içindəki həmin isti daşların üzərində yalnız su yox, xalqın yaddaşı da buxarlanır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.08.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Şeir saatı rubrikasında Günel Şamilqızının şeirləri təqdim edilir.

 

 

***

 

Salam, özüm, necəsən? 

Xatirələrin necədi? 

Papağın, əlcəklərin,

düymələrin necədi?

 

Hayandadı əsl ay?

Görsən, bizdən salam de,

Kənddən gəlib-gedən yox,

ulduzsuzdur komam, de.

 

Salam de duz gölünə,

dağdakı ilk qəbirə.

Uçuq dayanacağa,

quyulara, tinlərə.

 

Salam dəyirmanlara,

çuval ağızlarına.

Salam oymaq gəlinə,

yumaq baldızlarına.

 

Salam, nənəm canamaz,

Salam, atam qapısı,

Salam, anam yorğanı,

ev ətri, cəftə pası...

 

Necədi təsbeh əmi,

zər kimi cüt qonşular?

Övladdan, nəvədən bol,

dövlətdən lüt qonşular.

 

Susub qaz sayğacları

hər gün qəpik güdəcək.

Qışı peşman elədiz,

qara həsrət gedəcək.

 

Orda səma böyükdü...

Doludurmu sinəsi? 

Bu qıza pay göndərin,

sevinsin yurd küpəsi...

 

...Baxdığım filmlərin

ən gözəliydi o kənd.

Kədəri pürrəngi, tünd,

sevinci qənd kimi sərt.

 

Salam, özüm, necəsən?

Günəşi görürsənmi? 

Görsən, bizdən salam de,

gedim bitirim filmi.

 

 

YAMAQLI ŞEİR

 

Biz yamağın nə olduğunu bilən, 

əslini görən,

istisindən pay alan, 

xəritəsi bədənimizə iz salan son nəsildik.

 

Nənəm birinci qar düşməmiş 

qışın bağrın yarardı 

yaraşdırdığı, 

yarışdırdığı rənglərlə.

Hamının ayrıydı onda

ev paltarı, çöl geyimi.

O çöl geyimi ki, eviçi olardı,

yamaqlılara qarışardı günlərin bir günü...

 

Nənəm ən çox corab yamayardı,

birləşdirərdi köhnəliklə yeniliyi,

gecikdirərdi köhnəlməyini yenilərin.

Dabanlarımızı möhkəm basardıq yerə 

ağır-ağır yeriyərdik,

yamağımız qalın olardı nəfsimiz kimi;

hər təzəyə umsunmazdıq.

Ayaqlarımızın altında düyün-düyün 

xallanardı yollar...

 

Nənəm ən çox corab yamayardı,

iynəsini həmişə biz saplayardıq,

o qədər sevinərdik ki

sanki böyük bir iş görmüşük.

Sonra da gözləyərdik 

hansımızın canını isidəcək növbəti yamaqlı.

 

Nənəm ən çox corab yamayardı,

yamaq vura-vura danlayardı

uşaqdan-böyüyə hamını,

yamaq vura-vura

barışdırardı küsənləri,

yamaq vura-vura qapayardı

soyuq gələn dəlmə-deşiyi,

qırılsa da, yenidən birləşdirərdi bağları,

möhkəm vurardı düyünləri.

Bağlar yumşaq, ləngərli,

düyünlər ağır, zəhərli olsa da, 

öyrəşərdik.

Öyrəşərdik qopmamağa,

saplanmağa,

bağlanmağa,

könüllü yamanmağa,

yamaq olmağa...

 

Nənəm ən çox corab yamayardı,

bilirdi, bizi bilənlər başa, bilməyənlər ayağa baxar –

Ayıb olar yalın çıxsaq qışların, qarların qarşısına...

 

Sonra yamaq dəb oldu, 

ala bilmədiyimiz kostyumların dirsəyinə qondu.

Sadəcə, “qondu”,

çünki o dirsəklər hiss edə bilməzdilər

damar-damar kəsikləri, ona qonşu tikişləri,

birinci və sonuncu düyünü...

 

 

HİSLİ ŞEİR

 

Yaddaşımın kar küncündə

kimsə qışı söyür yenə.

Yaddaşımın kor küncündə

kimsə baca döyür yenə.

 

Bu qış his qoxuyur, elli,

qarışıb, itib öz qoxum.

Baca vururlar birəlli,

o səsə bürünüb qorxum.

 

Uzaqdan görünmür üzü,

tanımadım bir baxmaqla.

Baca döyən, kimsən axı?

Azan verilir, əl saxla!

 

Bəlkə, Tanrı səssiz, sakit,

keçib gedər bu küçədən.

Götürüb atar bu qızı

uşaqlığa qırxneçədən.

 

Məni görüb susmur külək,

kəndə ayaq basdığımdı.

Qar yağmış evlərin damı

ağ pişiyin yastığıdı.

 

Qonağam e, icazə ver,

buralar xoşuma gəlsin.

Baca döyən, bir bəri bax,

yorğun qolların dincəlsin.

 

Cığır açsın ləpirlərim

bu, ağ yoldu, bu, qara yol.

Uzansın ta buludlardan

bu yağışa bu qara yol.

 

Əllərimi qoşalayıb

“ho” eləsin babam yenə.

Bir qənd batırsın çayıma,

“Mumu” doldursun cibimə.

 

Nənəm bizə qutab versin,

qatığa batırıb yeyək.

Qatlayanda ləpələnsin,

üstümüzdən göy dənləyək.

 

Anam yuyub pərdələri,

heyif olmasın, ay əmi.

Çəkici at, fasilə ver,

təmizləyim ətəyimi.

 

Bağışla, düzün deyəcəm,

gözü dolub o ocağın.

Buralarda çox qaldıqca

buz, buz kəsəcək qucağın.

 

Bir çəkic alıb əlinə

çıxacaqsan öz çölünə

yağış tökəcək başına,

nəm hopacaq yaddaşına...

 

Dilinin bildiyi adlar

hamısı yoxa çıxacaq.

Döyəcəksən o bacanı,

sədası sonra çıxacaq.

 

Bu gün səndən uzaqdırsa,

keçmiş ondan da o yana.

Bəs xatirələr his olub

necə uçurlar bu yana?

 

Toxunsan, qaralar əlin,

üstün-başın xal-xal olar.

Bu qışdan başqa bahara

Inanmıram, macal ola.

 

O ocağın gözü haqqı,

qızarmayan közü haqqı,

bu qəmləri qədim yurdda

kimsə yaşamır sən adda.

 

Keçmiş ləpirsiz, yol azıb,

Sən çoxdandı sən deyilsən.

Başqa ocaqdan köz umub

başqa bacanı döyürsən.

 

Sən axı içindən küsdün,

bu ki evin bayırıdır.

Qaranlıq günlər həmindi,

işıqlı günlər ayrıdır.

 

Təkcə ömrün fəsilləri

yaddaşında bütün qalıb...

Bacadöyən, sən bilərsən,

Novruza neçə gün qalıb?

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.08.2026)