Super User
""Ulduz"lu görüşlər"in qonağı Rəşad Məcid olub
""Ulduz"lu görüşlər" çərçivəsində Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədr müavini, şair-publisist Rəşad Məcidlə görüş keçirilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına "Ulduz" jurnalı redaksiyasından verilən məlumata görə, “Ulduzun” təşkilatçılığı ilə keçirilən görüşdəjurnalın baş redaktoru, şair Qulu Ağsəs, baş redaktor müavini Təranə Vahid, şöbə redaktorları Dayandur Sevgin və Taleh Mansur, eləcə də Azərbaycan Universitetinin tələbə-müəllim heyəti iştirak edib.
Tədbiri Qulu Ağsəs açaraq, artıq ənənə halına almış görüşlərin tələbələrin yaddaşında dərin iz buraxdığını, onların dünyagörüşlərinin formalaşmasına müsbət təsir edəcəyini vurğuladı.
Söz Rəşad Məcidə verilib. Ədəbiyyatla bağlı öz fikir və mülahizələrini bölüşən qonaq, şeirlərini səsləndirib. Mütaliə vərdişləri ilə bağlı tələbələrə öz tövsiyələrini verib, onların suallarını cavablandırıb. Görüşdə fərqlənən tələbələrə şəxsi kitabxanasından seçmə kitablar hədiyyə edib.
Qeyd edək ki, bundan əvvəl ""Ulduz"lu görüşlər" çərçivəsində Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqında "Allaha salam" filmininin rejissoru Xəyal Rza və baş rolun ifaçısı Xalq artisti Məmməd Səfanın iştirakı ilə sözügedən filmin nümayişi baş tutmuşdu.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.04.2026)
“44 gün – Tarixi zəfər” kitabının IV cildi təqdim olundu
Rəna Təbəssüm,
AJB-nin və AYB-nin üzvü.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
Bu günlərdə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyasının qiymətli nəşrlərindən sayılan “44 gun -Tarixi zəfər” adlı coxcildliyin IV cildi azərbaycan və ingilis dillərində işıq üzü görüb və ictimaiyyətə təqdim olunub. Təqdimat Sumqayıt Dövlət Dram Teatrının konfrans zalında keçirilib.
Vətənin azadlığı yolunda şəhid olan şəhidlərimizin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib və Dövlət Himni səsləndirilib.
Şəhid Vüsal Şükürova həsr olunan sənədli film nümayiş olunub. Maraqla qarşılanan bu təsirli film “Vətən daşı...və ya 44 günün dastanı” adlı layihə əsasında çəkilən səkkiz sənədli filmdən biridir ki, redaksiya heyəti tərəfindən ərsəyə gəlib.
Tədbirdə çıxış edən Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyətinin Müharibə iştirakçıları və şəhid ailələri ilə işin təşkili sektorunun müdiri Tərlan Hacı-zadə Xatirə Kitabı Redaksiyasının yeni işıq üzü görən cildliyi barədə məlumat verərək kitabın şəhidlərimizin adının əbədiləşdirilməsinə verilən böyük töhfə olduğunu vurğulayıb. O, öz nitqində qeyd edib ki, şəhər rəhbərliyinin göstərişi ilə 528 şəhidin uyuduğu Sumqayıt Şəhidlər Xiyabanı yenidən qurulub. Bu gün Sumqayıt təkcə kimyaçılar, gənclik şəhəri kimi deyil, həm də qəhrəmanlar şəhəri kimi tanınır. Hər bir şəhidin həyat hekayəsi dastana çevrilib.
Mədəniyyət Nazirliyi Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyasının baş redaktoru Nəzakət Məmmədovaya söz verilib. Baş redaktor N.Məmmədova təqdimata toplaşanlara redaksiyanın müasir Azərbaycanın qurucusu və memarı, ulu öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə yaradıldığını və onun xeyir-duası ilə fəaliyyətə başladığını qeyd edərək Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyasının müharibə ağrılarını özündə geniş əks etdirən ensiklopedik tarixi salnamə və həyatımız üçün mühüm hadisə olduğunu diqqətə çatdırıb. Nəzakət Məmmədova geniş və ətraflı çıxışında bildirib ki, Respublika Xatirə Kitabında əsasən, İkinci Dünya müharibəsi, Əfqanıstan döyüşləri, 20 Yanvar faciəsi, Xocalı soyqırımı, Qarabağ müharibəsi zamanı torpaqlarımızın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olmuş, itkin düşmüş, əsir götürülmüş vətəndaşlarımız, Milli Qəhrəmanlarımız haqqında əhatəli materiallar cildlərə salınır. Bugünkü və gələcək nəsillər üçün tarixi hadisə kimi xarakterizə edilir. Yaddaşımızın abidəsi kimi adlandırılan bu kitabda tarixin səs-sədası, milli kimliyimiz örnək nüanslar kimi səciyyələnir və burada “Heç kim unudulmur, heç nə yaddan çıxmır” prinsipi əsas götürülür.
Redaksiya Vətən uğrunda qəhrəmanlıqla həlak olan, xalqımıza tarixi zəfər bəxş edən cəsur oğulların adlarının və xatirələrinin əbədiləşdirilməsi məqsədilə “44 gün - Tarixi zəfər”adlı dörd cilddə kitab nəşr etdirib, onların təqdimatlarını keçirib. Bu kitablar Azərbaycanın hər yerində şəhid ailələrinə çatdırılıb.
Respublika Xatirə Kitabı yaddaşımızın tarixi salnaməsidir və redaksiya hazırda dövlət başçısı İlham Əliyevin diqqət və qayğısı altında bugünkü və gələcək strateji işlərini də eyni məhəbbət və həvəslə davam etdirmək üçün əzmlə çalışır.
Kitabın təqimatında iştirak edən şair-publisist Rəfail Tağızadə Vətənin azadlığı yolunda şəhid olmuş şəxslərin xatirələrinin əbədiləşməsindən, adlarının gələcək nəsillərə çatdırılmasında tarixi yaddaş olan kitabların yazılmasından, dərc olunmasının vacibliyindən və əhəmiyyətindən bəhs edib. Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Zülfiyyə Eldarqızı Rəfail Tağızadənin “Şəhidim” şeirini söyləyib. Şəhid Vəli Vəliyevin atası Kamran Vəliyev, şəhid Pərvin Təhməzovun anası Əsli Təhməzova, şəhid Elnur Səmədovun ömür-gün yoldaşı Aynur Səmədova, şəhid Rəsul Sadıqovun nənəsi Səkinə Sadıqova şəhidlərin xatirəsinin kitablarda əbədiləşdirilməsinin onlara böyük təsəlli, gələcək nəsillər üçün örnək olduğunu, özlərinin bu dünyadan köçüb getsə də, övladlarının əbədi yaşayacağı kimi düşüncələrini bölüşərək kitabın baş redaktoru Nəzakət Məmmədovaya minnətdarlıq ediblər.
Sumqayıt şəhəri və Abşeron rayonundan olan şəhidlər haqqında əlifba sırası ilə ensiklopedik məlumatlar yer alan çoxcildli “44 gün - Tarixi zəfər” adlı IV cildi şəhid ailələrinə təqdim olunub.
Mədəniyyət Nazirliyi Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyasının baş redaktoru Nəzakət Məmmədova tədbirin keçirilməsinə yaradılan lazımi şəraitə görə Sumqayıt şəhər və Abşeron Rayon İcra Hakimiyyətlərinə, əziyyəti olanlara dərin təşəkkürünü bildirib və sonda xatirə şəkilləri çəkilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.04.2026)
“Kazbek qutusu”: kiçik bir qutunun böyük hekayəsi
Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Azərbaycan kinosunda kiçik obyektlərin böyük mənalar daşıdığı filmlər azdır. 1958-ci ildə ekranlaşdırılan “Kazbek qutusu” isə məhz belə ekran əsərlərindən biridir. Zahirdə sadə bir qutunun ətrafında cərəyan edən hadisələr, əslində insan taleyi, etibar və məsuliyyət məsələlərini dərin psixoloji çalarlarla təqdim edir.
Filmin rejissoru Rəşid Atamalıbəyov Azərbaycan kinosunun ilk nəsil rejissorlarından biridir və onun filmlərində insan xarakterinin incəlikləri, məişət və sosial münasibətlər ustalıqla göstərilir. “Kazbek” qutusu da bu ənənənin parlaq nümunəsidir.
Kiçik qutunun böyük sirri
Filmin süjeti sadə görünür: bir qutu kənd və şəhər arasında gedib-gələn, fərqli insanları birləşdirən vasitədir. Lakin bu qutu sadəcə əşyadan ibarət deyil. Onun içində saxlanılanlar insanlara etibar, məsuliyyət və bəzən də hiyləgərlik haqqında dərs verir.
Qutu hər kəs üçün fərqli mənaya malikdir: kimisi onu əhəmiyyətli mal kimi görür, kimisi isə içindəki sirrin insanları sınağa çəkəcəyini anlayır. Filmin qəhrəmanları bu qutu vasitəsilə öz xarakterlərini, cəsarətlərini və zəifliklərini ortaya qoyurlar.
İnsan və məsuliyyət
Rejissor Rəşid Atamalıbəyov qutunun ətrafında cərəyan edən hadisələri dramatik kulminasiyalarla deyil, sadə, amma təsirli insan qarşılıqlı münasibətləri vasitəsilə göstərir. Burada hər baxış, hər söz, hər qərar bir obrazın daxili dünyasını açır.
Qutunun ətrafında baş verən hadisələr tamaşaçını düşündürür: insan etibar edilən şeylərlə necə davranır, məsuliyyətini yerinə yetirirmi, yoxsa öz maraqlarını üstün tutur?
Azərbaycan kinosunda yeri
“Kazbek qutusu” Azərbaycan kinosunda sosial-psixoloji və ailə dramını birləşdirən filmlərdən biridir. Film sadə bir predmet üzərində qurulsa da, insan xarakterinin mürəkkəbliyini, icma içindəki münasibətləri və mənəvi dilemmanı göstərir.
Filmin qəhrəmanları yalnız qutunu deyil, həm də öz vicdanlarını sınayırlar. Bu da filmin əsas mesajını verir: bəzən kiçik hadisələr və obyektlər insanın daxili dünyasını ən çox üzə çıxaran amillər ola bilər.
Yekun
Bir qutu kiçik görünə bilər. Amma onun ətrafında baş verən hadisələr böyük həyat dərsi verir.
“Kazbek qutusu” bizə xatırladır:
Bəzən kiçik şeylər insanın xarakterini, vicdanını və cəmiyyət içindəki rolunu ən açıq şəkildə göstərir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.04.2026)
Qahirə mədəniyyət körpülərinin qurulmasını bayram edir
Qahirənin dinamikasını və onun sivilizasiyalar arasında körpü rolunu əks etdirən zəngin mədəni mühitdə - Misirdəki British University in Egypt-də “Mədəniyyət və ədəbiyyat… xalqlar arasında əməkdaşlıq körpüsü” adlı yüksək səviyyəli beynəlxalq simpozium keçirib. Tədbir Misirdən və dünyanın müxtəlif ölkələrindən tanınmış alimləri, mütəfəkkirləri və yaradıcı şəxsləri bir araya gətirib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Dünya Yazıçılar Təşkilatından (WOW) verilən məlumata görə, simpoziumu İncəsənət və humanitar elmlər fakültəsinin dekanı professor doktor Şadiya Fahim açaraq, qlobal çağırışların artdığı bir dövrdə akademik qurumların mədəni dialoqun inkişafındakı rolunu vurğulayıb. O qeyd edib ki, mədəniyyət sadəcə bilik sahəsi deyil, siyasi və dil sərhədlərini aşaraq xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşma yaradan fundamental insani dəyərdir.
Onun sözlərinə görə, ədəbiyyat xalqların vicdanının aynası kimi tarix boyu cəmiyyətlərin təcrübə və arzularını ifadə edib. Şekspir, Tolstoy kimi dahilərin yaradıcılığı isə nəsillər boyu insan şüurunun formalaşmasına təsir göstərən əbədi nümunələr kimi qiymətləndirilib.
Simpoziumda Çin Araşdırmaları Mərkəzinin direktoru professor doktor Həsən Raqab və Ərəb İqtisadi Birliyi Şurasına bağlı Kadr Hazırlığı Ərəb İttifaqının prezidenti doktor Diyaa Helmi əl-Feki də iştirak ediblər. World Peoples Assembly adından tədbirə şairə Marqarita Al (Dünya Yazıçılar Təşkilatının prezidenti) və təşkilatın media məsələləri üzrə vitse-prezidenti, Afrika Jurnalistlər Konqresinin baş katibi doktor Əşrəf Əbu əl-Yazid qatılıblar.
Professor Həsən Raqab çıxışında dili sivilizasiyalararası yaxınlaşmanın əsas vasitəsi kimi dəyərləndirib. O vurğulayıb ki, dillərin öyrənilməsi yeni intellektual və mədəni dünyalara çıxış yaradır, stereotipləri aradan qaldırır və xalqlar arasında qarşılıqlı hörməti gücləndirir.
Doktor Diyaa Helmi əl-Feki isə mədəniyyətin insanın formalaşmasındakı roluna dair geniş baxış təqdim edərək bildirib ki, əsl inkişaf maddi resurslardan deyil, insanın düşüncə və mənəvi dünyasından başlayır. O, ədəbiyyat, poeziya, teatr və tərcümənin insan şüurunun formalaşmasında mühüm rol oynadığını qeyd edərək Naguib Mahfouz, Kahlil Gibran və Victor Hugo kimi müəllifləri nümunə göstərib.
Beynəlxalq kontekstdə çıxış edən şairə Marqarita Al mədəniyyət və ədəbiyyatı “yumşaq güc” kimi xarakterizə edərək bildirib ki, onlar siyasətin bacarmadığı nəticələrə nail ola bilir. O, müasir dünyanın qarşılıqlı etimad və anlaşmanı gücləndirən mədəni diskursa ciddi ehtiyac duyduğunu vurğulayıb.
O, həmçinin “Dünya xalqlarının dilləri onilliyi” (2026–2035) təşəbbüsünü irəli sürərək 2026-cı ilin rus dili, 2027-ci ilin isə ərəb dili ili kimi qeyd olunmasını təklif edib.
Bundan əlavə, “Biz bir planetin insanlarıyıq” adlı ikidilli antologiyanın nəşrini və “İki dil… bir ruh” adlı müqayisəli elmi tədqiqatı əhatə edən Rusiya–Misir birgə mədəni layihəsi təqdim olunub.
Doktor Əşrəf Əbu əl-Yazid çıxışında tərcümənin yalnız dil çevrilməsi deyil, mətnin yeni mədəni mühitdə yaradıcı şəkildə yenidən qurulması olduğunu vurğulayıb. O, xüsusilə Abdulla Tukay yaradıcılığının ərəb dilinə tərcüməsini qeyd edərək bunu mədəniyyətlər arasında real körpü kimi dəyərləndirib.
Tədbir çərçivəsində “Dünya xalqlarının dilləri onilliyi”nin Misirdə həyata keçirilməsi üzrə fəaliyyət planı da təqdim olunub. Bu plan beynəlxalq konfransların təşkili, nəşriyyat və tərcümə layihələrinin icrası, eləcə də görkəmli mədəniyyət xadimlərinin mükafatlandırılmasını nəzərdə tutur.
Həmçinin, Dünya Yazıçılar Təşkilatının bir sıra üzvləri təltif edilib və təşkilata yeni üzvlərin qəbulu açıq elan olunub.
Simpozium çərçivəsində keçirilən mükafatlandırma mərasimi mədəni dialoqa töhfə verən şəxslərə ehtiramın ifadəsi kimi yadda qalıb. Professor doktor Şadiya Fahim, şairə Marqarita Al, professor Həsən Raqab və doktor Əşrəf Əbu əl-Yazid müxtəlif mükafatlarla təltif olunublar.
Marqarita Al doktor Diyaa Helmi əl-Fekini Dünya Yazıçılar Təşkilatının medalı ilə mükafatlandırıb. Bu addım mədəniyyətin qarşılıqlı tanınma və hörmət üzərində qurulduğunu bir daha nümayiş etdirib.
Simpozium üç dildə — ərəb, ingilis və rus dillərində keçirilib və geniş auditoriya tərəfindən böyük maraqla qarşılanıb.
Bu cür görüşlər gələcək mədəni əməkdaşlığın inkişafı baxımından mühüm addım kimi qiymətləndirilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.04.2026)
Bənövşəylə görüşümüz
ŞAİR BARAT VÜSALIN 75 İLLİYİNƏ ÖN SÖZ
Səbinə Yusif,
“Qazax-Xeyriyyə” İctimai Birliyinin mətbuat katibi,
“Ədəbiyyat və incəsənət”
Açan bənövşələrin
Hamsımı qoxulanıb,
Bir gülün sinəsində
Neçə bülbülün oxu...
Ürəyi dolu kəndim
Bülbüldü, oxumayıb,
Aşıq məclisi - yazda
Aparıb şirin yuxu,
Mənim şeir dəftərim
Burda itib, burda, bax!
Barat Vüsal
Bizim uşaqlığımız duyğusal anlarla yadda qalıb. Ailəmizdə saza-sözə, şeirə, ədəbiyyata həmişə önəm verilib. Uzun müddətdir duyğularımla baş-başa qalmağa macalım yoxdur. Nə də duyğularımı sözün yaddaşına köçürməyə vaxt tapa bilirəm. Şəhərin gecələri... Nəyisə dinləyib, xatırlamağa çalışırsan. Qara təkərlərlə boz asfaltın birgə addım səsləri gecənin sükutunu pozur. Bu addım səsləri gah səndən bir az uzaqlaşır, gah da düz qulağının dibində eşidilir.
Bir anlıq da olsa, şəhərin səs-küyündən qaçmaq istədim. İstədim özümü kənddə hiss edəm. Lap illər öncəki kimi. Lap uşaqlıqdakı kimi. "O yer" dediyimiz bağımızda anamın zəhmətkeş əlləri ilə gözəlləşən, səliqə-səhmanlı əkilən o yerlərə (o illərə) qayıtmaq istədim. Dayılarım da ora - öz bağlarına gələrdilər. İşləyər, yorular, axşama doğru hərə yavaş-yavaş yır-yığış edib, evə doğru tələsərdi. Bir-birinə “yorulmayasan”, deyib salamlaşanda, “sağ olun”, deyib sağollaşanda belə böyük-kiçik yerini gözləyərdilər.
Axşamüstü mal-qara örüşdən qayıdardı. Uşaq idim, qorxurdum inəkdən, camışdan. Bəzən elə olurdu, kəndin o başından mərkəzinə kimi mal-qara ilə birlikdə yol gəlirdik.
Yorulurdum. O yerə getməyəcəm deyirdim. Ancaq yenə də gedirdim. Bir vaxt gəldi. Artıq o yerə də az-az getdik. Böyüklər yaşlandılar, uşaqlar böyüdülər, ali təhsil aldılar, arzularının arxasıyca getdilər.
Yaşımız uyğun olduğu üçün Akif dayımın qızı Ayişə ilə söhbətimiz bir idi. Ayişəgilə gedirdim, ordan da qoşalaşıb Barat dayıgilə gedirdik. Maraqlı olurdu görüşümüz. Barat dayı ədəbi görüşlərindən danışırdı. Elə olurdu ki, saz ifa edirdi. Bəzən bir neçə şeir deyirdi:
Ömrü boyu qaçmışam,
Dərdə dərman olmağa.
Hazırsanmı de görüm,
Yurda qurban olmağa?!
Yolları kəsməliyik,
Düşməni əzməliyik.
Hər an tələsməliyik,
Biz "qana qan!" olmağa!
Ömür gödək, gün gödək,
Vətən kimi ömür edək.
Kim gedir, gəlsin gedək
Azərbaycan olmağa!
Biz də maraqla dinləyərdik. Hər kəlməsindən ibrət alardıq. Biz Barat dayıgildə nə istəsək edə bilərdik. Bircə onun yaradıcılıq otağına, bir də yazı stoluna toxunmaq olmazdı. Nərgiz bibi həmişə deyirdi ki, "nə istəyirsiniz edin, bircə Baratın yazı stoluna toxunmayın". Artıq Barat dayının qaydalarını bilirdik.
Yaz olanda o ünvanda əyləşib dayımın çöldən yığıb gətirdiyi bənövşələri əzizləyərdik. Yazın burnu yenicə görünəndə Ayişə deyirdi ki, "Barat əmi bu gün yenə bənövşə yığıb". Barat dayının evi bizim həm də bənövşəylə görüş yerimiz idi. Qaça-qaça gedirdik ki, təzəcə dərilən bənövşələri qoxlaya bilək.
Bu il yenə də getdik Barat dayıgilə. Dayım yenə də təbiət qoynunda idi. Bizi Nərgiz bibi qarşıladı. Yenə də qeyri-ixtiyari həmişəki yerdə əyləşdim. Bu dəfə qızlarım məndən öncə gördülər bənövşəni: "Ana, bənövşə".
Bənövşələri tez əlimə götürdüm. Kimləri, nələri xatırlamadım ki...
Qara saçlı, ötkəm baxışlı, zəhmli dayımla qarşılacağımı gözlədim. Başımı qaldırıb baxanda qarşımda Qocaman, Ağsaçlı, Müdrik Şair dayanmışdı. Təkcə əlindəki bənövşələr öz uşaqlığını hələ də qoruyub saxlamışdılar. Yenə də həmişəki uşaq təbəssümü ilə baxıb gülümsünürdülər.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.04.2026)
Şəhid müğənni Şahmalı Kürdoğlu
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi
Ötən gün Azərbaycanın milli musiqi mədəniyyətində silinməz izlər qoymuşn, səsində Qarabağın ətri və kədəri birləşən unudulmaz muğam ustası, şəhid xanəndə Şahmalı Kürdoğlunun anadan olmasının 97-ci ildönümü tamam oldu. Bu əlamətdar gün münasibətilə Ağdamın Qiyaslı kəndinin bir qrup ziyalısı, kənd sakinləri və sənətsevərlər ustad sənətkarın məzarını ziyarət edərək onun əziz xatirəsini dərin ehtiramla yad etdilər.
Şahmalı Kürdoğlu (Şahmalı Hacıyev) təkcə mahir bir ifaçı deyil, həm də öz canını vətən torpağına fəda edən bir fədakarlıq rəmzidir. 1929-cu ildə dünyaya göz açan ustad, ömrünü muğamın saflığına, xalq mahnılarının təbliğinə həsr etmişdi. Lakin onun həyat hekayəsi həm də böyük bir faciənin və qəhrəmanlığın silsiləsidir. 1992-ci ilin noyabrın 6-da mənfur düşmənin açdığı atəş nəticəsində Şahmalı Kürdoğlu və onun azyaşlı oğlu Şahıməli birlikdə şəhidlik zirvəsinə ucaldılar. Bu hadisə Azərbaycan mədəniyyət tarixinə ən ağrılı səhifələrdən biri kimi həkk olundu.
Məzar önündə çıxış edən ziyalılar Şahmalı Kürdoğlunun sənət yolundan bəhs edərək bildirdilər ki, onun ifasında "Şahnaz", "Segah", "Bayatı-Şiraz" kimi muğamlar tamam başqa bir ruhda səslənirdi. Onun səsi Qarabağın uca dağlarından, sərin bulaqlarından süzülüb gələn bir hikmət xəzinəsi idi. Ziyarətçilər qeyd ediblər ki, ustadın şəhid olması Azərbaycan muğam sənəti üçün böyük itki olsa da, onun qoyub getdiyi irs və vətənpərvərlik nümunəsi gənc nəsil üçün hər zaman mayak rolunu oynayacaqdır.
Tədbir zamanı məzarın üzərinə tər çiçəklər düzüldü, ruhuna dualar oxundu. Ziyarətə gələnlər sənətkarın məzarı başında dayanan, üzərində "Cənnətdəki mövludun mübarək" yazılmış lövhənin qarşısında kədər və qürur hisslərini bölüşdülər. Bu mənzərə xalqın öz sənətkarına, öz şəhidinə olan sonsuz sevgisinin bariz nümunəsidir. Otuz illik işğaldan sonra artıq bu ziyarətlərin azad Qarabağ torpaqlarında gerçəkləşməsi Şahmalı Kürdoğlu kimi sənətkarların ruhunun artıq şad olduğundan xəbər verir.
Şahmalı Kürdoğlu öz nəfəsi, üslubu və şəhidlik zirvəsi ilə Azərbaycan musiqi tarixində əbədiyaşarlıq qazanıb. Onun 95 illik yubileyi sadəcə bir təqvim günü deyil, həm də milli kimliyimizə, mədəniyyətimizə və torpağımıza olan bağlılığımızın nümayişidir. Qiyaslı kənd camaatının bu nəcib addımı bir daha sübut edir ki, xalqın qəlbində taxt qurmuş sənətkarlar heç vaxt unudulmur və onların xatirəsi nəsillərdən-nəsillərə ötürülərək yaşayacaqdır.
Allah ustad xanəndəyə və onunla birlikdə şəhid olan balaca Şahıməliyə rəhmət eləsin!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.04.2026)
Mədəni qastrol proqramının növbəti ünvanı Xırdalan şəhəri olub
İlhamə Məhəmmədqızı,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi
Necə edəsən ki, musiqi xəzinəsi hər bölgədə vətəndaşlarımız üçün əlçatan olsun? Əlbəttə ki, qastrollar vasitəsilə. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi də bu məqsədlə müxtəlif fəaliyyətlər həyata keçirməkdədir.
Nazirliyin təşəbbüsü və təşkilatçılığı ilə həyata keçirilən bədii kollektivlərin qastrol proqramı davam edir. Layihə çərçivəsində aprelin 11-də Xırdalan şəhərindəki Abşeron rayon Mədəniyyət Mərkəzində Heydər Əliyev Sarayının Niyazi adına Dövlət Simfonik Orkestrinin iştirakı ilə konsert keçirildi.
Konsertdə Xalq artisti, Niyazi adına Dövlət Simfonik Orkestrinin bədii rəhbəri Yalçın Adıgözəlovun dirijorluğu ilə Üzeyir Hacıbəylinin “Arazbarı”, Antonio Salyerinin “Venesiya yarmarkası” operasından uvertüra, Asəf Zeynallının “Muğamsayağı”, Vasif Adıgözəlovun “Prelüd №1” və “Lay-lay”, Qara Qarayevin “Don Kixot” simfonik qravürlərindən “Səyahət”, Hacı Xanməmmədovun “Kamança və orkestr üçün konsert”indən II hissə, Frits Kreyslerin “Çin tamburini”, Edvard Qriqin “Per Günt” süitasından “Solveyqin mahnısı”, Niyazinin “Arzu”, Arif Məlikovun “Komdenin arzuları”, Həsən Rzayevin “Çahargah” rapsodiyası, Astor Piazzollanın “Oblivion”, Jorj Bizenin “Arlezian süitası”ndan “Farandola”, Fikrət Əmirovun “Min bir gecə” baletindən “Şəhrizadın bayramı” əsərləri ifa olundu.
Orkestrin yüksək peşəkarlıqla ifa etdiyi bütün musiqi nömrələri alqışlarla qarşılandı.
Qeyd edək ki, qastrol layihəsi paytaxt və bölgələri vahid mədəni proqram çərçivəsində birləşdirən və ölkə üzrə geniş coğrafiyanı əhatə edən ilk sistemli təşəbbüs kimi həyata keçirilir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.04.2026)
Böhrandan kim itirir, kim qazanır? – EKSPERT AÇIQLAMASI
Fatimə Məmmədova,
"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalınının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Bəzən ədəbiyyatın özü belə siyasətə söykənir, dövrün ictimai-siyasi reallıqlarını və güc münasibətlərini özündə əks etdirir. Yaxın Şərqdə artan gərginlik və böyük güclər arasında mürəkkəb münasibətlər də bu baxımdan yalnız siyasi deyil, həm də ideoloji və mədəni kontekstdə dəyərləndirilir. Bu fonda Türkiyənin tutduğu mövqe və atdığı diplomatik addımlar yenidən diqqət mərkəzinə çevrilib.
Mövzu ilə bağlı AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun şöbə müdiri, fəlsəfə doktoru, dosent Məhəmməd Cəbrayılov “Ədəbiyyat və İncəsənət” portalına açıqlama verib:
"Türkiyə regionun böyük dövlətidir və əsas faktorlardan biridir. Əgər xatırlayırsınızsa, müharibə başlayanda və ilk günlərdə Türkiyə fəal diplomatik addımlar atdı, atəşkəsin əldə olunması və müharibənin dayandırılması istiqamətində təşəbbüslər göstərdi. Eyni zamanda, Pakistan və Türkiyə arasında regionda sabitliyin qorunması ilə bağlı da fəaliyyətlər müşahidə olundu. Hakan Fidanın İslamabadda keçirilən görüşü ilə bağlı məsələlər də var idi. Region dövlətləri, xüsusilə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Xarici İşlər naziri və eyni zamanda Misirin Xarici İşlər nazirinin də iştirakı ilə görüşlər keçirildi. Bu görüş İran-ABŞ-İsrail arasında baş verən münaqişənin həlli ilə bağlı idi, amma eyni zamanda bölgədə yeni geosiyasi konfiqurasiyanın formalaşması məsələlərini də gündəmə gətirirdi.
Hər halda bu görüşlər İran-ABŞ-İsrail arasında baş verən münaqişənin dayandırılması və regionda sabitliyin təmin olunması məqsədi daşıyırdı. Türkiyənin bu məsələdə vacib aktor olduğunu həm də əməli fəaliyyətdə görürük. Müharibə başlayanda Türkiyənin bu oyuna gətirilməsi və tərəflərdən birinə çevrilməsi cəhdləri də oldu, lakin Türkiyə bu oyuna gəlmədi".
Bundan əlavə, M.Cəbrayılov bildirib ki, Türkiyə həm NATO üzvüdür, həm də ABŞ ilə strateji tərəfdaşdır:
"Eyni zamanda İran yaxın qonşu və müsəlman dövlətdir. Türkiyə əvvəldən bəyan edib ki, İrana qarşı hər hansı münaqişədə iştirak etməyəcək və praktik olaraq da neytrallığını qoruyub. Bu balans siyasəti Türkiyənin etibarlılığını artıran bir yanaşmadır. Türkiyə nə ABŞ-nin, nə də İranın tərəfində açıq şəkildə yer almayaraq vasitəçi rolunu qorumağa çalışır. Eyni zamanda bəzi hallarda ABŞ və digər tərəflərə də münaqişənin dayandırılması istiqamətində təsir göstərən aktor kimi çıxış edir. İranla bağlı məsələlərdə də Türkiyə müxtəlif diplomatik fəaliyyətlər göstərib. Bu siyasət Türkiyəyə risklərdən çox, müəyyən üstünlüklər qazandırır. Əgər atəşkəs davamlı olarsa, Türkiyənin diqqəti regiondakı digər məsələlərə yönələ bilər. Xüsusilə Suriya məsələsi hələ də tam həll olunmayıb. Türkiyə üçün Suriya təhlükəsizlik baxımından mühüm məsələdir və burada onun ciddi geosiyasi maraqları var. Bu proseslər nəticəsində Yaxın Şərqdə müəyyən nisbi sakitlik yaranarsa, diqqətin digər bölgələrə yönəlməsi ehtimalı var".
Müsahibimizin sözlərinə görə, bu böhrandan ən çox təsirlənən ölkələrdən biri Çindir:
"Çin İranın əsas neft alıcılarından biridir və enerji qiymətlərinin artması Çinə birbaşa təsir göstərir.
Rusiya isə bu kimi böhranların uzanmasından müəyyən mənada fayda əldə edə bilir. Enerji bazarındakı dəyişikliklər Rusiyanın mövqeyinə təsir edir və o, bazarda daha rahat hərəkət imkanı qazanır. Çin və Rusiya İranın strateji müttəfiqləri olsa da, bu böhrana yanaşmaları fərqlidir. Çin İranın müəyyən sahələrdə – xüsusilə texnoloji və sənaye sahələrində – dəstəyində rol oynayır və dolayı yolla İranın dayanıqlığını təmin edir".
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.04.2026)
Unudulmaz sevgi şeirləri – Ramiz Rövşən, “Yavaş-yavaş sevdim səni”
İlhamə Məhəmmədqızı,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi
Yavaş-yavaş sevdim səni,
Hər gün bir az da sevdim.
Ən çox bu qış sevdim səni,
Qarda, ayazda sevdim.
Gör bir nə tez isinişdik
Havalar soyuyanda.
Adamlar qalın geyinib,
Ağaclar soyunanda.
Qar altından baş qaldıran
Çiçək tək sevdim səni.
İstisinə qızındığım
Ocaq tək sevdim səni.
Hələ bu cür sevməmişdim
Ömrüm boyu heç kimi.
Səni sevdim qar üstündə
Yem axtaran quş kimi.
Ramiz Rövşənin “Yavaş-yavaş sevdim səni” şeiri mənim üçün xüsusi məna daşıyır. Bu şeiri çox sevməyimin əsas səbəbi onun səmimiyyəti və hisslərin təbii, tələsmədən ifadə olunmasıdır. Şair sevgini birdən-birə yaranan güclü duyğu kimi deyil, zamanla formalaşan, hər gün bir az da böyüyən bir hiss kimi təqdim edir. Bu isə mənə çox doğma gəlir, çünki həqiqi sevginin məhz yavaş-yavaş, dərinləşərək yarandığına inanıram.
Şeirdə qış təsvirləri xüsusi yer tutur. Qar, ayaz, soyuq hava kimi obrazlar fonunda sevginin istiliyi daha aydın hiss olunur. “Ən çox bu qış sevdim səni” misrası məndə belə bir fikir yaradır ki, insan ən çətin, ən soyuq anlarında belə sevdiyi insana daha çox bağlanır. Xarici aləmin soyuqluğu ilə daxili aləmin istiliyi arasındakı ziddiyyət şeiri daha təsirli edir və mənə dərin duyğular yaşadır.
Bundan əlavə, şeirdə istifadə olunan bənzətmələr də məni cəlb edir. “Qar altından baş qaldıran çiçək tək”, “ocaq tək”, “qar üstündə yem axtaran quş kimi” ifadələri sevginin həm kövrək, həm də güclü tərəflərini göstərir. Bu bənzətmələr sevgini daha canlı və təsəvvür edilən edir, oxuyarkən sanki bu hissləri özüm də yaşayıram.
Bu şeiri sevməyimin başqa bir səbəbi isə onun sadə, amma təsirli dilidir. Şair mürəkkəb sözlərdən istifadə etmədən, gündəlik və anlaşıqlı ifadələrlə çox dərin məna yaradır. Bu sadəlik şeiri daha səmimi edir və mənə elə gəlir ki, bu ifadələr birbaşa ürəkdən gəlir.
Bir sözlə, “Yavaş-yavaş sevdim səni” şeirini çox sevməyimin səbəbi onun səmimiyyəti, təsirli obrazları və sevgini real, təbii şəkildə ifadə etməsidir. Bu şeir mənə sevginin tələsmədən, zamanla formalaşan ən gözəl duyğulardan biri olduğunu xatırladır və hər oxuduğumda eyni hissləri yenidən yaşayıram.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.04.2026)
“Maraqlı söhbətlər”də Stalin və Gelyanın əhvalatı
Nemət Tahir,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi
Bu manşet fotoşəkli 1936-cı ildə Buryatiyadan partiya işçilərindən ibarət nümayəndə heyəti Moskvada olarkən çəkilib. O dövrdə Moskvaya gələn bir çox nümayəndə heyəti özləri ilə gənc pionerləri də gətirirdi. Burtaylar da belə etmişdilər.
Stalinin qucağında tutduğu bu gənc pioner qızın adı Gelya Markizova idi. Təbii ki, zalda çoxlu fotoqraf və müxbir var idi. Ona görə də Stalinin xoşbəxt balaca buryat qızını qucağına götürməsi anı diqqətdən kənarda qala bilməzdi. Ertəsi gün Gelya yuxudan adi bir pioner qız kimi yox, məşhur bir ulduz kimi oyandı: onun rəhbərlə fotosu artıq bütün sovet qəzetlərində dərc olunmuşdu. Gelyanın valideynləri ilə qaldığı otelə onun adına çoxsaylı hədiyyələr və oyuncaqlar gəlməyə başlayır. Gelyanın Stalinlə bir yerdə fotoşəkildə yer alması və üzərində "Xoşbəxt uşaqlığımız üçün yoldaş Stalinə təşəkkürlər!" yazılmış ifadəsi onu bütün ölkədə məşhurlaşdırdı. Hətta qızın saç düzümü ikonik hala gəldi - ölkə daxilində bir çox valideyn uşaqlarının saçlarını bu üslubda kəsdirirdi. Bir neçə il ərzində gənc qızn liderlə çəkdirdiyi fotoşəkil isə Stalinin "Sovet uşaqlarının dostu" imicinin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Milyonlarla tirajlanan bu foto-plakatı uşaq bağçalarından tutmuş, böyük müəssisələrdə asılaraq, demək olar ki, ölkənin hər yerində görmək olardı.
Lakin, "Yoldaş Stalinin" Gelyaya verdiyi "xoşbəxt uşaqlıq" uzun sürməyir. Gelyanın atası Ardan Markizov Buryatiyada məsul vəzifələrdən birində çalışırdı. 1937-ci ilin noyabrında NKVD qızın atasını və Buryatiya hökumətinin demək olar ki, bütün digər üzvlərini həbs edir. 1938-ci ilin yayında qızın atasını və Buryatiya hökumətinin 142 üzvü vətən xaini elan edilərək, güllələnir. Gelyanı isə anası ilə birlikdə Qazaxıstana sürgünə göndərirlər.
Amma bir məsələ qalırdı: Gelyanın Stalinlə olan fotoşəkilləri. Eləcə də bu fotoşəkildən hazırlanmış və üzərində "Stalin və Gelya" yazılmış heykəllər. Bu fotoşəkillər və heykəllər isə ölkənin hər yerində var idi. Bunu isə təcili dəyişmək lazım idi. Axı Stalin xalq düşməni və yapon kəşfiyyat agentinin qızını qucağında tuta bilməzdi. Əvəzində ideoloqlar arxiv fotoşəkillərini araşdırdılar və buna uyğun bir fotoşəkil tapırlar. Deməli, bu hadisədən əvvəl, yəni 1935-ci ildə Orta Asiyadan bir qrup qabaqcıl pambıq yığanları Moskvaya gəliblər. Onların arasında pambıq yığımı planını 5 dəfə artıq yerinə yetirən 11 yaşlı tacikistanlı qız Məmləkət Naxanqova da olur. Beləliklə, fotoşəkillər və heykəllərin üzərindəki yazı "Stalin və Gelya" əvəzinə "Stalin və Məmləkət" olur.
Sürgündə anasını itirən və yetim qalan Gelya Moskvaya qohumunun evində yaşayır. Xalq düşməninin qızı olması səbəbindən soyadını dəyişir. Həyatın İroniyası budur ki, Gelya Moskvada Stalinlə birlikdə fotosu asıldığı məktəbə getməyə başlayır. Fotoda isə artıq gənc pioner "Stalin və Gelya" yox, "Stalin və Məmləkət" idi. Daha sonra isə Gelya Moskva Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinə daxil olur və orada Stalinin qızı ilə birlikdə təhsil alır.
Uşaqlığının bütün çətin hadisələrinə baxmayaraq, Gelya, uzun və dolğun bir həyat yaşayır. O, iki dəfə ailə qurur. Biri qız və biri oğlan olmaqla iki övladı olur. 75 yaşında dünyasını dəyişir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.04.2026)
