Super User
Türk hissiyatlı, İslam etiqadlı, Avropa qiyafəli fədai…
Elman Eldaroğlu,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Hər dəfə onun adı çəkiləndə ötən əsrin Azərbaycan-türk ictimai fikrinin ən görkəmli nümayəndələrindən biri- Əli bəy Hüseynzadənin aşağıdakı kəlmələri yadıma düşür: "Türk hissiyatlı, İslam etiqadlı, Avropa qiyafəli fədai." Çünki o da avropa qiyafəsində türk qanlı, müsəlman etiqadlı, mütərəqqi düşüncəli, vətənini, xalqını, dövlətini dərindən sevən soydaşlarımızdan biridir. Bəzən adama elə gəlir ki, o heç vaxt dincəlmir, daim fəaliyyətdədir, yazıb yaradır...
Deyir ki:- “Yaxşı yadımdadır, illər öncə “Altun bitik” adlı kitabım işıq üzü görəndə çox yaxşı qarşılandı, hətta ona görə mənə Rəsul Rza Mükafatı da verdilər. Bizim ustad şairimiz Sabir Rüstəmxanlının iş otağında masaüstü kitab olduğunu gördüm. Rəhmətlik Robert Minnulinin timsalında Tatarıstanda belə rezonans doğurduğunun şahidi oldum. Bir çox insanların o kitaba münasibətindən demək olar ki, ortaq dillə bağlı ehtiyacı ifadə edə bilmişdik. Çox şadam ki, indi bu, fərdlərin yox, artıq ortaq türk qurumlarının qayğısına, vəzifəsinə çevrilib. İndi Türk Dövlətləri Təşkilatının yan qurumları kimi təqdim edə biləcəyimiz Beynəlxalq Türk Akademiyası var, TÜRKSOY, Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu var, həmin qurumların, onlarla əməkdaşlıq edən alimlərimizin çalışmaları var. Belə başa düşürəm ki, ortaq dil, ortaq əlifba mövzusu adını çəkdiyim qurum, quruluşlar və bizim qardaş ölkələrdəki elm-təhsil ocaqları da öndə olmaqla onların araşdırma mövzusudur. Bu məsələlər yalnız ədəbiyyatçılar, şair, yazıçılar tərəfindən həll oluna bilməz. Bizlər töhfə verə bilərik. Bu, elə məhz elmi və akademik münasibət tələb edir. Düşünürəm ki, sevda və peşəkarlıq hal-hazırda yanaşı getməlidir. Burada nə tələsə bilmərik, nə gecikə bilmərik. Bax, belə səssiz və sakit bir şəkildə bu prosesin irəliləyəcəyinə inanıram.”
Nə işlə məşğul olduğunu, hansı ideyaya qulluq etdiyini yaxşı bilir. İdeya uğrunda çalışmağın nələrə qadir olduğundan, gördüyü işlərin necə nəticələnəcəyindən də xəbərdardır. Yaradıcılıq- deyəndə o, yalnız şeir, hekayə yazmağı nəzərdə tutmur, ümumiyyətlə, ədəbiyyatda, ədəbi əlaqələrdə bəlli bir tarix yaratmağa çalışır...
“Dil mövzusunda orta asiyalı qardaşlarımızın bəzi məsələlərdə şansı bizdən daha çoxdur. Bilirsinizmi, bizim coğrafiyada- Anadoluda, otaylı bu taylı Azərbaycanda, Özbəkistanda ərəb-fars sözləri dilin ritmini pozan elementlərlə daxil olub. Ancaq qazaxlarda, qırğızlarda, Rusiya Federasiyasında yaşayan türk xalqlarında dil daha özünəməxsus şəkildə və öz ilkinliyini qoruyub saxlayıb. Əlbəttə, dünyada başqa dillərdən söz almamış dil yoxdur, bütün dillər söz alış-verişində olublar. Ancaq biz bu gün görürük ki, öz türkcəmizdə başqa alternativ özgə sözlərdən istifadə edirik. Ortaq türkcə mövzusunda təkcə bizim respublika deyil, ondan öncəki dövrlərdə Anadoluda və başqa ölkələrdə türkologiya üzrə araşdırmalar da olub. 1926-cı ildə birinci türkologiya Qurultayı da Bakıda keçirilmişdir. Hazırda Beynəlxalq Türk Akademiyası dil mövzusunda çox yaxşı təhsil vəsaitləri və dərsliklər üzrə ciddi çalışır. Son vaxtlar görürük ki, bu bayraqdarlıq Azərbaycanın və Türkiyənin əlindədir. Biz bu məsələdə universal ortama gəlib çıxmışıq. Biz yeni bir dil yaratmırıq, hələlik ən çox daşıyıcısı olan, təsərrüfat baxımından Türkiyə türkcəsi faktiki olaraq ortaq dil statusuna malikdir. Ancaq digər türkcələrimizin də zaman-zaman bir birinə söz alış-verişinin intensivləşməyinə, yeni söz yaradıcılığına, arxaikləşmiş sözlərin lüğət tərkibimizdən çıxarılmasına ehtiyac var. Bu məsələdə şairlərimizin, medialarımızın, filmlərimizin rolu çox böyükdür. Gəlin etiraf edək, türkiyəli qardaşlarımızın sayəsində türk sineması türk ölkələrinə xeyli yeni adlar, deyimlər, üslüblar bəxş edir. Biz o kino sənayesindən faydalanmalıyıq. Biz bu ortaq türkcə ideyamızı ortaq keçmişdən ortaq gələcəyə gedən yolumuza inkişaf etdirməliyik…”- söyləyir.
Maraqlı və məzmunlu insandır. Özünü daha çox, məhz türkçülüyə həsr edib və bu yolda xeyli əziyyətlərə də qatlaşıb. Mehriban, səmimi, təvazökardır. Sürətli düşünə bilir, hadisələrə obyektiv yanaşmağı bacarır. Araşdırma məsələlərində pərgardır, real faktlara istinad edir. Necə deyərlər, boş-boş şeylərə vaxt ayırmağa onun nə zamanı var, nə də həvəsi. Cəmiyyət içində rəftarı və davranışı ilə örnək ziyalılardandır...
Deyir ki:- “Bizdə son illərə qədər türk dünyası deyiləndə, heç vaxt Güneydən danışılmırdı. İlk dəfə Güney Azərbaycan yazarlarını türk dünyası yazarları sisteminə aid edən əsas qurumlardan biri Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi oldu. Ola bilər ki, Güneydəki mövcud ictimai-siyasi durumlardan dolayı bəzi yazarlarımızı təzyiqə məruz qoymamaq üçün belə addımlar atılırdı, mən kiminsə işinə kölgə salmaq istəmirəm, ancaq, nəhayətdə, bu işi biz həyata keçirdik. Güney Azərbaycansız, Təbrizsiz, Ərdəbilsiz, Savalan ruhu olmadan, nə türk dünyası birliyi ola bilər? İndi güney və türk dünyası mövzusu bir çox öyrəşmədiyimiz ünvanlardan da tirajlanmaqdadır, əlbəttə, mən daha çox yazarlar dünyasını nəzərdə tuturam. Ancaq bunu da təqdir edirəm ki, bir zaman biz Türk Dünyası deyəndə, Güney Azərbaycan deyəndə, bizə xəyalpərəst kimi baxan, lağlağı edənlərə, indi görürəm ki, daha çox güneyçi türkçüdürlər. Qoy olsun, bu ziyanlı deyil, nəticə etibarilə, bəlkə də, bir faydaları oldu, amma kaş ki, daha səmimi bir ortamda bu işi görsünlər. Hazırda bizi daha ruhlandıran, güc verən ən əsas amil dövlətin münasibətidir…”
Bəli, haqqında söhbət açdığım Əkbər Qoşalı maraqlı və məzmunlu aydınlarımızdandır. Bir söhbətlə onun fəaliyyətini əhatə etmək qeyri-mümkündür. Onun barəsində danışarkən, gərək həyatını, yaradıcılığını, xidmətlərini hissələrə bölüb saatlarla ərz edəsən...
Əkbər Qoşalı 1973-cü ildə Tovuz rayonunun Qoşa kəndində anadan olub. Orta təhsilini əvvəlcə həmin kənddə, sonra isə Çatax kənd orta məktəbində alıb. 1995-ci ildə indiki Azərbaycan Texniki Universitetini "Elektronika mühəndisi" ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1998-2001-ci illərdə isə Azərbaycan Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında "Dövlət və bələdiyyə idarəetməsi" istiqaməti üzrə ikinci ali təhsilə yiyələnib. On beşdən çox kitabın müəllifidir. Xidmətləri müxtəlif mükafatlara, o cümlədən "Tərəqqi" medalına layiq görülüb...
Bu gün yazıçı, publisist, şair, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının redaktoru Əkbər Qoşalının 53 yaşı tamam olur. Onu bu münasibətlə təbrik edir, möhkəm can sağlığı, firəvan həyat, yaradıcılıq uğurları arzulayırıq...
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(03.04.2026)
Akif Alaferdova “Tərəqqi” medalı təqdim olunub
Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə xalqlar arasında dostluğun möhkəmləndirilməsi və Azərbaycan diasporunun inkişafındakı xidmətlərinə görə “Qırğızıstan-Azərbaycan” Dostluq və Əməkdaşlıq Birliyinin sədri, Qırğız Respublikasının Əməkdar həkimi, tibb elmləri namizədi Akif Alaferdov “Tərəqqi” medalı ilə təltif olunub.
Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Fuad Muradov yüksək mükafata layiq görülən tanınmış diaspor nümayəndəsi Akif Alaferdovla görüşüb.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsindən verilən məlumata görə, görüş zamanı Azərbaycan diasporunun inkişafı, xaricdə yaşayan soydaşlarımızın fəaliyyətinin genişləndirilməsi, eləcə də Azərbaycan-Qırğızıstan dostluq münasibətlərinin daha da möhkəmləndirilməsi məsələləri ətrafında geniş fikir mübadiləsi aparılıb.
Bildirilib ki, xaricdə yaşayan hər bir azərbaycanlının fəaliyyəti Azərbaycan dövlətinin daim diqqət mərkəzindədir, müxtəlif ölkələrdə fəaliyyət göstərən diaspor nümayəndələrinin təşəbbüsləri, onların milli maraqların qorunması və Azərbaycanın beynəlxalq imicinin gücləndirilməsi istiqamətində gördükləri işlər yüksək qiymətləndirilir.
Akif Alaferdov bu mükafatı onun uzunmüddətli və səmərəli ictimai fəaliyyətinə verilən yüksək qiymətin göstəricisi kimi dəyərləndirilib, soydaşlarımıza göstərilən həssas münasibətə, diqqət və qayğıya görə Prezident İlham Əliyevə minnətdarlığını bildirib. Soydaşımız öna göstərilən etimadı doğrultmaq üçün bundan sonra da Azərbaycan diasporunun daha da gücləndirilməsi, milli həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi və ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun artırılması istiqamətində fəaliyyətini daha böyük əzmlə davam etdirəcəyini vurğulayıb.
Xalqlar arasında dostluğun möhkəmləndirilməsi və Azərbaycan diasporunun inkişafındakı xidmətlərinə görə dövlət başçısı tərəfindən təltif olunduğu “Tərəqqi” medalı Akif Alaferdova təqdim edilib.
Görüşdə iştirak edən Qırğızıstanın Azərbaycandakı səfiri Maksat Mamıtkanov qardaş ölkədə yaşayan azərbaycanlıların cəmiyyətə uğurlu inteqrasiya olunduqlarını, ölkənin inkişafına mühüm töhfələr verdiklərini diqqətə çatdırıb.
Xatırladaq ki, Akif Alaferdov xalqlar arasında dostluğun möhkəmlənməsi sahəsində xidmətlərinə görə Qırğızıstanın dövlət mükafatı olan “Dank” ordeni, eyni zamanda, “Diaspor fəaliyyətində xidmətə görə” Azərbaycan Respublikasının medalı ilə təltif edilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(03.04.2026)
Səmərqənd Bayramov - Onu tanıyın
Kamalə Abiyeva,
“Ədəbiyyat və incəsənət”
Əziz oxucu! Bu adamı sizinlə tanış etmək istədim. Düşünürəm ki, şəhidlərimizin xatirəsinə həsr olunan kitablarda onun haqqında bir yazı olmalıdır ön söz əvəzi: Füzulinin Mahmudlu 2 kənd sakini, sadə, təmiz, zəhmətilə yaşayan cılız bədənli nəhəng adamı tanımalısız. O ağır günlərdə əlində-ovcunda, ürəyində-beynində nəyi varsa, heç kimdən təşəkkür gözləmədən igid oğullarımıza verən böyük adamı tanıyanda ağrının içində xoşbəxtliyi də görürsən. İnsan görürsən.
Səmərqənd Bayramovu deyirəm.
SƏMƏRQƏND BAYRAMOV KİMDİR
Heç göyüzü boyda bulud kimi hiss etdinizmi özünüzü? Sonra da ağlagəlməz bir səadətin yağışı oldunuzmu?
İkinci savaşda qazanılan qələbənin sevinc yağışı kimi. Göy üzünün hər yerindən yağdı üstümüzə. Bu sevincdə ağrı da az deyildi. Ürəyin, beynin çəkə bilməyəcəyi ağrını yaşadınızmı?
Şəhidlər verdk. Amma torpaq azadlığı uğruna savaşırsansa, qurban verəcəksən. Nə yazıq ki, yer üzünü müharibələrdən xilas etməyi bacarmırıq. Müharibənin də öz yağışı var: qan rəngli güllə yağışı. Kim deyir ki, yağış rəngsizdi? Misralarımı xatırlayıram:
Mən elə bilirdim ki, yağışın rəngi olmur,
Demə hər bir yağışın özünün rəngi olur...
Sevinəndə rəngi bir başqadı yağışın, dərdli olanda bir başqa. Mən Səmərqənd Hənif oğlu Bayramovla tanış olanda bir daha bunu hiss etdim.
Səmərqənd haqqında İkinci savaşın qəhrəmanlarından olan kapitan Şahnur Hüseynov haqqında yazarkən tanış olduğum, vətən sevgisinə heyran qaldığım Füzuli rayon Mahmudlu 2 kənd məktəbinin direktor müavini, riyaziyyat müəllimi Narınc Məmmədovanın söhbətlərində eşitdim. Nə hisslər keçirdiyimi təsəvvür edə bilməzsiz. Çox ağır oldu...Onu tanımaq və tanıtmaq istəyirdim. Bir müddət bacarmadım, cəsarətim, iradəm yetmirdi elə bil...
Onun yaşadıqlarını hansı sözlərlə ifadə edə bilərdim ki?...
Onu necə təqdim edəydim?
Kimdi Səmərqənd Hənif oğlu Bayramov?
Füzuli rayonu Mahmudlu-2 kəndinin sadə, kasıb bir sakini, yurdunun vətəndaşıdı.
Atası Hənif kişi sovet dönəmində Nəriman Nərimanov adına kolxozda baş mühəndis işləyərkən dövlət xətti ilə Səmərqəndə taxıl biçiminə göndərilib. Səmərqəndi çox sevən Hənif Bayramov 1958-ci ildə dünyaya gələn oğluna Səmərqənd adı verib.
Səmərqənd Bayramov Q. İbişov adına Mahmudlu-2 kənd məktəbini bitirdikdən sonra Bakı Sənaye Pedaqoji texnikumunun Mülki tikinti fakültəsində təhsil alır. 1979- cu il məzunudur.
Təhsilini başa vurandan öz doğma kəndində dülgərlik edir Səmərqənd.
“Zəhmətkeş ailədə böyüyüb. Həmişə öz zəhmətiylə dolanıb. Çox mərd kişidi”- deyir kənd camaatı.
Birinci savaşda ermənilərdən bu namərdliyi, bu vəhşiliyi gözləməyib.
“Belə dəhşəti gözləmirdim. Ermənilərin ərazi iddiaları, namərdlikləri haqda eşitmişdim, məlumatım vardı. Amma bir var kitablardan oxuyursan, eşidirsən, bir də var yaşayırsan. İki savaşın da canlı şahidiyəm. Çox ağırdı bütün bunları yaşamaq... Birinci savaşda döyüşlərdə az iştirak etmişəm. Çünki heç imkan olmurdu. Yaralıları daşıyırdıq, xəstəxanalarda olurduq, döyüşçülərə yardım edirdik bütün günü. Dəhşətli günlər yaşadıq. İllərdi güllə səsində böyüyür bizim uşaqlar”.
Səmərqənd kimi bütün kənd sakinləri bu dəhşəti illərdi yaşayır. İllərdi o yerlərdə güllə səsi ara vermir.
Nə qədər şəhid gördü bu torpaq, ilahi...
Xatirələri çox ağırdı. Vətən yanğısı ilə yaşayanların xatirəsi çox ağırdı. İkinci savaşda yaşadıqlarını da danışa bilmir Səmərqənd. Heç mən də danışa bilmirəm, yaza bilmirəm. Amma istəyirəm kənd sakinlərinin, yaxın ətrafının tanıdığı bu adamı siz də tanıyasız. Hamı savaşda “bunu eləmişəm, onu eləmişəm” deyə hay-küy sala bilmir. Müharibənin ağrılarını içdən yaşayanlar qaraqışqırıq salmır əslində. “Elə oğullar itirdik ki! Amma torpağımızı azad etmək üçün canımızdan keçməyə hazır idik. Biz medal, ya ev üçün döyüşə getməmişdik” deyən onlarla döyüşçü, qazi ilə söhbətləşmişəm.
“Müharibədə ancaq qələbə haqqında düşünürsən. İkinci savaşda döyüşə də gedərdim. Döyüşmək, yaşadığımız acıların qisasını almaq istəmişəm həmişə. Aparmadılar, döyüşçü yaşım keçib. Amma əlimdən gələni etməyə hazır idim. Qismət bu imiş: Şəhidləri yola salmaq...”
Araya qəribə - bütün sözlərdən, bütün təsəllilərdən ağır bir sükut çökür. Nə o danışa bilir, nə mən sual verə bilirəm...
-Sentyabrın 27-də kənd məscidinə getdim. Şəhidlər gəlirdi artıq. Onları layiqincə yola salmaq lazım idi. Tabut gərək idi... Çatmırdı... Məscidin həyətində şərait yaxşı deyildi. Məscidi də o aralar təmir etdilər. Öz iş yerimdə oğlanlarım Məharət və Mərhəmətlə işə başladım. Bacım, qardaşım uşaqları, sonra kənd camaatı köməyə gəldi... Hər gün onlarla tabut düzəltməli olurduq. Heç bir təmənnadan söhbət gedə bilməzdi. Sadəcə vəsait lazım idi. Polkovnik-leytenant Seymur Həmdullayev, jurnalist Sevda Zülfüqarlı çox kömək etdi. Dövlətdən yardım aldıq. Beyləqan İnşaat mağazası, Asfalt zavodu, Müdafiə Nazirliyi tərəfindən vəsaitlə təmin olunurduq.
Bacımın 12 yaşlı oğlu Elməddin Rəhimli də işləyirdi. Hətta fəxri-fərmanla da təltif olunub. Həyat yoldaşım Nargilə xanım da gecə-gündüz bilmədi. İşləyənlərin çayını, yeməyini hazırladı. Bir sözlə, bütün kənd səfərbər oldu.
2000-dən artıq tabut hazırladıq...- bu sözləri deyən səs qırılacaq, bu səsdən yaş damacaq. Eşidənin ürəyi dözməyəcək...
Bir-neçə gün susduq...
Və Səmərqənd bəydən mesaj gəldi: Elə igid oğlanlarımız vardı, tabuta sığmırdı...Yenisini düzəltməli olurdum...
Sonra fasilələrlə yazdı:
-Ən çox kimsəsi olmayanlara ağlayırdım. Bir oğlan da vardı gəncəli balası... Uşaq evindən...
Bildim ki, Əmrahı deyir. Gəncədə uşaq evində böyüyən Əmrah Rəcəbovu. Narınc müəllimənin Mahmudlu 2 kənd məktəbinin şagirdləri, kənd camaatı ilə Gəncəyə, gəncəlilərin izdihamla Gəncə Şəhidlər Xiyabanına yola saldığı Əmrah Rəcəbovu.
-Onları görmək çox ağır idi.
Səmərqəndin sakit, qəmli simasını, saflıq yağan baxışlarını xatırlayıram. Bir də zəhmətkeş əllərini. Gözündəki yağışda islanan, amma gecə-gündüz işləyən, şəhidlərimizin bu dünyadakı son yatağını hazırlayan əllərini...
Yeni bir mesaj gəlir:
-Bir məzar da var məktəbin həyətində. Birinci Qarabağ savaşının naməlum əsgəridi. Kimin gözü yolda qaldı bilinmədi. İllərdi ona baxıram. Söhbətləşirəm...İndi daha rahatdı. Deyirəm rahat ol, qələbə çaldıq. Qalib olduq. İndi o yerlərə yollar salınır. İndi sənin yanından zəfər yolu keçir.
Qalib olduq. Necə gözəl səslənir. Qalib olmaq möhtəşəmdi. “Qalib olduq” deyə haray salmaq keçir ürəyimdən. Elə bilirəm ikinci savaşın şəhidləri birinci savaşın şəhidləri ilə bizim heç vaxt çata bilməyəcəyimiz, əlimiz, ruhumuz çatmayacaq o ucalıqda görüşürlər. “Biz qalibik” deyib sevinclə hay salırlar. Elə bil eşidirəm onları. “Biz qalibik” sədası gəlir hər yerdən...
P.S. Səmərqənd Müdafiə Naziri general-polkovnik Zakir Həsənov, 212 nömrəli h/h-nin komandiri general-mayor Mayis Barxudarov tərəfindən fəxri-fərmanla təltif olunub. Kənd məscidinin Dini icma sədrindən təşəkkürnamə alıb.
P.S. Bu illər ərzində Səmərqəndin aldığı fəxri-fərmanlar az olmayıb. Ən böyük təltifi bir az rahatlıq tapmasıdı. Sonunda illərlə “Kimsən, ay oğul?”- deyə düşündüyü Mahmudlu-2 kənd məktəbinin həyətində uyuyan Birinci Qarabağ Savaşının naməlum əsgəri tapılıb. 32 ildən sonra onun kimliyi məlum olub.Bu Rasim Səfər oğlu Eldarovdur. O,17 iyul 1968-ci ildə Bakının Sabunçu rayonunda doğulub. 1983-cü ildə C. Naxçıvanski adına hərbi məktəbə, 1985-ci ildə Kiyev Ali Hərbi məktəbinə daxil olub. 1993- cü ildə könüllü olaraq Birinci Qarabağ Savaşında iştirak edib. Füzuli uğrunda gedən döyüşlərdə itkin düşüb. 2024-cü ilin iyununda kimliyi müəyyən olunduğundan və ailə üzvləri hal-hazırda Göyçayda yaşadığından Göyçay Şəhidlər xiyabanında dəfn olunub.
P.P.S. Ötən ilin aprelində Mahmudlu 2 kəndinə getdim. İllər boyu səngər olan o kənd mənim üçün qəhrəmanlıq muzeyidir.Qeyrət İbişov adına məktəbin şagirdləri ilə görüşdüm. Çoxdan arzulanan görüş Narınc müəllimənin təşəbbüsü ilə, nəhayət baş tutdu. Səmərqənd Bayramovla da görüşdük. 30 ildən sonra doğma elinə qovuşan igid Rasim Səfərovun həsrət, ağrı, acı və qələbə sevinci ilə bizə baxan “boş” məzarını da ziyarət etdim.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(03.04.2026)
\
Aprel Döyüşləri: 10 İlin Yaddaşı və Gücü
Aprel döyüşlərindən 10 il ötür – bu, təkcə zaman göstəricisi deyil, həm də şanlı tariximizin yaddaşlarda daha da möhkəmlənməsi deməkdir. 2016-cı ilin aprelində baş verən döyüşlər Azərbaycan Ordusunun gücünü, xalqın iradəsini və dövlətin qətiyyətini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.
Bu döyüşlərdə qazanılan uğurlar sonrakı illərdə əldə ediləcək böyük Zəfərin – 44 günlük Vətən müharibəsindəki tarixi Qələbənin başlanğıcı oldu. Tarixə “Aprel döyüşləri” kimi düşən bu hadisələr xalqımızın qəhrəmanlıq salnaməsinin növbəti şanlı səhifəsinə çevrildi.
Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət” pprtalına açıqlamasında Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri Cəlil Xəlilov bildirib. O deyib ki, döyüşlər Azərbaycan Ordusunun qələbəsi ilə nəticələndi. Tərtər rayonunun Talış kəndi ətrafındakı strateji yüksəkliklər, Cəbrayıl rayonunda Lələtəpə yüksəkliyi, Cocuq Mərcanlı yaşayış məntəqəsi, həmçinin Goranboy rayonunun Gülüstan kəndi və Tərtər istiqamətində bir sıra mühüm mövqelər düşməndən azad edildi. Bununla da illərlə formalaşdırılmış “keçilməz erməni səngərləri” mifinin əsassız olduğu bütün dünyaya nümayiş etdirildi.
Aprel döyüşləri eyni zamanda ölkəmizdə uzun illər ərzində həyata keçirilən məqsədyönlü ordu quruculuğu siyasətinin real nəticəsi idi. Bu uğurlar İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə aparılan islahatların, müasir hərbi-texniki bazanın gücləndirilməsinin və peşəkar kadr hazırlığının bariz göstəricisi kimi tarixə düşdü. Dünya bir daha şahid oldu ki, Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmək əzmindədir və bu yolda qətiyyətlidir. Bu qətiyyət 2020-ci ildə baş vermiş 44 günlük Vətən müharibəsində öz kulminasiya nöqtəsinə çataraq möhtəşəm Qələbə ilə nəticələndi.Ən mühüm məqamlardan biri isə Aprel döyüşləri zamanı Xalq–Lider–Ordu birliyinin sarsılmaz vəhdətinin açıq şəkildə nümayiş olunması idi. Məhz bu birlik Azərbaycanın həm Aprel zəfərini, həm də Vətən müharibəsindəki tarixi Qələbəsini təmin edən əsas amillərdən biri kimi yadda qaldı.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
2 Aprel – Ümumdünya Autizm Maarifləndirmə Gününə həsr olunmuş teatr tamaşası təqdim edilib
Cari ilin 1 aprel tarixində ADNSU-nun nəzdində Sənaye və Texnologiya Kollecinin səhnəsində 2 Aprel – Ümumdünya Autizm Maarifləndirmə Günü münasibətilə “Məni dinləyin...” sürrealizm üslubunda hazırlanmış mono dramanın nümayişi həyata keçirilmişdir.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı xəbər verir ki, “Azərbaycan İncəsənət Məktəbi” MMC-nin təşəbbüsü və Sənaye və Texnologiya Kollecinin təşkilatçılığı ilə ərsəyə gələn tədbirdə millət vəkilləri, dövlət rəsmiləri, tanınmış incəsənət xadimləri və ictimaiyyət nümayəndələri iştirak etmişlər.
Tədbir başlamazdan əvvəl Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda canlarını fəda etmiş şəhidlərimizin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilmiş, ardınca Dövlət Himni səsləndirilmişdir.
Tədbirin rəsmi hissəsini giriş sözü ilə açan Sənaye və Texnologiya Kollecinin direktoru Nasim Abışovqonaqları salamlayaraq, autizm spektrli fərdlərin cəmiyyətə inteqrasiyasının əhəmiyyətindən bəhs etmişdir. N.Abışov çıxışında bu qəbil tədbirlərin mənəvi-psixoloji inklüzivliyin təmin olunmasında, fərdlərin sosial-adaptasiya proseslərinin sürətləndirilməsində və cəmiyyətdə humanist-strateji baxışın formalaşmasında müstəsna rolunu xüsusi vurğulamışdır.
Daha sonra çıxış edən “Azərbaycan İncəsənət Məktəbi”nin təsisçisi və layihə rəhbəri Fərid Bağırov layihənin genişmiqyaslı mahiyyətindən danışmışdır. O, bu təşəbbüsün uşaqların daxili potensialının üzə çıxarılması üçün multidissiplinar bir platforma olduğunu qeyd edərək, sənətin reabilitasiyaedici funksiyasını və gənc istedadların özünüreallaşdırma imkanlarının genişləndirilməsinin vacibliyini təşviq etmişdir.
Milli Məclisin Ailə, Qadın və Uşaq məsələləri komitəsinin sədri, millət vəkili Hicran Hüseynova çıxışında Ümummilli Lider Heydər Əliyevin vaxtilə bu sahəyə göstərdiyi xüsusi diqqəti xatırladaraq, hazırda bu ali diqqətin Möhtərəm Prezident cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirildiyini bildirmişdir.
Xalq şairi Baba Vəziroğlu öz çıxışına Ali Baş Komandana həsr etdiyi ruhanidə poetik nümunə ilə başlayaraq, layihənin estetik və mənəvi dəyərlərindən söz açmışdır.
Səhnə əsəri bir insanın daxili aləmindəki "dinlənilməmə" sədası ilə başlayır. Qəhrəman, cəmiyyət tərəfindən "fərqli" olaraq etiketlənməyin ağrılarını, uşaqlıqdakı tənhalığını və ulduzlara sığınan xəyallarını tamaşaçıya çatdırır. Tamaşanın emosional təsir gücünü artıran əsas məqamlardan biri isə Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti hörmətli Leyla xanım Əliyevanın “Dünya yuxutək əriyir” şeirlər toplusundan seçilmiş dərin mənalı nümunələrin səhnə əsərinə daxil edilməsi olmuşdur. Bu poetik parçalar tamaşanın estetik ruhunu daha da zənginləşdirmişdir.
Qeyd olunmalıdır ki, ölkəmizdə həssas qrupa daxil olan uşaqlara qayğı dövlət siyasətinin prioritetidir. Birinci vitse-prezident hörmətli Mehriban xanım Əliyevanın bu sahədəki humanitar təşəbbüsləri və Leyla xanım Əliyevanın uşaqların yaradıcılıq potensialının üzə çıxarılmasındakı fəal rolu hər bir layihə üçün əsas stimul mənbəyidir.
Tədbirin sonunda Kollecin direktoru Nəsim Abışov tərəfindən səhnədə çıxış edən istedadlı uşaqlar sertifikatlar və qiymətli hədiyyələrlə mükafatlandırılmışlar.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
“ASAN xidmət” “Təchizat Zəncirində Süni İntellekt” mövzusunda təlim reallaşdıracaq
25 aprel 2026-cı il tarixində ASAN İnnovativ İnkişaf Mərkəzi tərəfindən “Təchizat Zəncirində Süni İntellekt” mövzusunda interaktiv təlim proqramı təşkil olunacaq.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına ASAN-dan verilən məlumata görə, proqram müasir biznes mühitində süni intellekt texnologiyalarının təchizat zənciri proseslərinə inteqrasiyasını əhatə edir və bu sahədə fəaliyyət göstərən rəhbər şəxslər, menecerlər və mütəxəssislər üçün nəzərdə tutulub.
6 saatlıq intensiv proqram çərçivəsində iştirakçılara təchizat zəncirində ən kritik problemlər və onların süni intellekt əsaslı həll yolları təqdim olunacaq. Eyni zamanda tələb proqnozlaşdırması, inventar optimallaşdırması və logistika planlaması üzrə müasir yanaşmalar izah ediləcək.
Risklərin qabaqcadan aşkarlanması və operativ qərarvermə üzrə praktik yanaşmalar beynəlxalq real keyslər əsasında təqdim olunacaq. İştirakçılar bu yanaşmaları tətbiq edərək 90 günlük pilot layihə planlarının hazırlanması, “quick-win” strategiyalarının müəyyənləşdirilməsi, investisiya effektivliyinin (ROI) qiymətləndirilməsi və risk analizinin aparılması üzrə əsas bacarıqları interaktiv sessiyalar vasitəsilə mənimsəyəcəklər.
Təlim Türkiyədən dəvət olunmuş, təchizat zənciri və rəqəmsal transformasiya sahəsində geniş beynəlxalq təcrübəyə malik ekspert tərəfindən təqdim olunacaq.
Əsas məqsəd şirkətlərdə məlumat əsaslı qərarvermə mədəniyyətinin formalaşdırılması, süni intellekt texnologiyalarının effektiv tətbiq sahələrinin müəyyənləşdirilməsi və biznes proseslərində rəqəmsal transformasiyanın sürətləndirilməsidir.
Yer sayı məhdud olduğundan erkən müraciət edənlərə üstünlük verilir.
Qeydiyyat üçün keçid: https://forms.gle/Pf58TAGm9qjX7LcA8
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Apreldə Səyyar ASAN xidmətin fəaliyyət göstərəcəyi ünvanlar
1- 28 aprel tarixində Qazaxda, Qusarda, Ucarda, Qaxda və Xırdalanda, 1-13 aprel tarixində Saatlıda və Yardımlıda, 1-20 aprel tarixində Füzulidə, 16-28 aprel tarixində Neftçalada və Lerikdə, 23-28 aprel tarixində isə Cəbrayılda vətəndaşlara səyyar xidmət göstəriləcək.
Səyyar ASAN xidmətin həyata keçirilməsinin əsas məqsədi dövlət xidmətlərinin hər kəs üçün daha rahat, innovativ üsullarla və əlçatan şəkildə təqdim edilməsidir. Bu xidmət vətəndaş məmnunluğunu təmin etməklə yanaşı, dövlət xidmətlərinin daha geniş kütləyə sürətli və bərabər şəkildə çatdırılmasına imkan yaradır.
Səyyar ASAN xidmət avtobusları həftə içi 5 gün saat 10:00-dan 17:00-dək fəaliyyət göstərir. Saat 13:00 - 14:00 arası isə nahar fasiləsidir.
Yardımlıda Füzulidə, Lerikdə, Neftçalada və Cəbrayılda fəaliyyət göstərən Səyyar ASAN xidmət avtobusunda isə iş qrafiki saat 11:00- dan 17:00-dək nəzərdə tutulub.
Vətəndaşlar səyyar xidmətlər barədə ətraflı məlumat əldə etmək üçün 108 (daxili nömrə 3 yığaraq) Çağrı mərkəzinə müraciət edə bilərlər.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi İstanbulda kitab təqdim etdi
İstanbulda Azərbaycan və Türkiyənin tanınmış ictimai xadimi, mütəfəkkir, yazıçı, hüquqşünas və şərqşünas-alim Əhməd bəy Ağaoğluna həsr edilən “Doğu ile Batı arasında bir mütefekkir: Ahmet Ağaoğlu” (Şərq ilə Qərb aeasında bir mütəfəkkir: Əhməd Ağaoğlu) adlı kitabın təqdimatı keçirilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzindın verilən məlumata görə, Türkiyə türkcəsində hazırlanan nəşr Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi tərəfindən həyata keçirilən “Türkiyədə tanınmış azərbaycanlıların izi ilə” layihəsi çərçivəsində ərsəyə gəlib.
Azərbaycanlı tarixçi, araşdırmaçı Dilqəm Əhməd tərəfindən arxiv materialları əsasında hazırlanan kitabda Əhməd bəy Ağaoğlunun heç vaxt araşdırılmayan və çap olunmayan elmi-ədəbi məqalələri, xatirələri, memuarları, günlük yazıları, onun haqqında müsahibələr, tanınmış şəxsiyyətlərin fikirləri əks etdirilib. Kitabda Prezident İlham Əliyevin Əhməd bəy Ağaoğlunun 150 illik yubileyinin qeyd olunması haqqında Sərəncamında ədibin fəaliyyətinə dair fikirləri də yer alıb.
Türkiyənin ən qədim və nüfuzlu elm-təhsil müəssisələrindən olan İstanbul Universiretində keçirilən təqdimat mərasimində əvvəl Azərbaycan və Türkiyənin dövlət himnləri səsləndirilib, hər iki ölkənin şəhidlərinin xatirəsi yad edilib.
Tədbirdə Azərbaycan mədəniyyət nazirinin müavini Murad Hüseynov, İstanbul İniversitetinin rektoru, professor Osman Bülent, Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Samir Abbasov, İstanbuldakı baş konsulluğumuzun konsulu Sevinc Süleymanova, Türkiyədəki Səfirliyimizin müşaviri Füzuli Məcidli, universitetin müəllim heyəti, ictimaiyyət nümayəndələri, yerli azərbaycanlılar iştirak ediblər.
İlk öncə çıxış edən rektor Osman Bülent Azərbaycan - Türkiyə qardaşlığı haqqında danışaraq, ötən əsrin əvvəllərində çox sayda azərbaycanlı fikir adamının Türkiyəyə köç edərək ideoloji fəaliyyətlərini burada davam etdirdiyini bildirib. O, bu insanların gələcəyin strategiyasında böyük rol oynadıqlarını, ölkələrimizin bugünkü baxışına istiqamət verdiyini bildirib.
Nəşrin hazırlanmasını, Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin layihəsinj yüksək qiymətləndirərək bu istiqamətdə ortaq araşdırmaların davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Nazir müavini Murad Hüseynov Azərbaycan - Türkiyə qardaşlığı, Ulu Öndər Heydər Əliyevin “Biz bir millətin iki dövlətiyik” şüarını qeyd edərək, mədəni əlaqələrimizin güclənməsi, habelə Əhməd Ağaoğlu kimi düşüncə insanlarımızın araşdırılmasının ortaq irsimizin davam etdirilməsi üçün mühüm əhəmiyyət daşıdığını deyib.
Çıxış edən Türkiyədəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Samir Abbasov Azərbaycanın, Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı Şuşada doğulmuş Əhməd bəy Ağaoğlunun yaradıcılığının həm Azərbaycan, həm də Türkiyənin ortaq mənəvi sərvəti olaraq, onun marifçilik, mətbuat sahəsində fəaliyyəti,
dünyəvi təhsilin yayılması, milli oyanış ideyalarının formalaşmasında xidmətlərini qeyd edib.
Ağaoğlunun Şərq ənənələri ilə Qərb modernləşməsi arasında balansın tapılmasını vacib hesab etdiyini bildirən Abbasov, Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin dövlətimizin dəstəyi ilə gələcəkdə də bu kimi layihələr çərçivəsində iki ölkə arasında dostluq və qardaşlıq münasibətlərinə töhfə vermiş, Türkiyədə yaşamış tanınmış azərbaycanlıların zəngin irsinin araşdırılması və geniş şəkildə tanıdılması istiqamətində işlər həyata keçiriləcəyini bildirib.
Səfirliyimizin müşaviri Füzuli Məcildli Ağaoğlu mirasının bizim üçün düşüncə ideologiyası olduğunu qeyd edərək bu gün bu fəlsəfənin dövlətlərimiz arasındakı bağlarla ən bariz şəkildə nümayiş olunduğunu söyləyib.
Müəllif Dilqəm Əhməd çıxış edərək kitabın yaradılması, məzmunu və Əhməd Ağaoğlunun həyatı barədə iştirakçılara məlumat verib.
O, vurğulayır ki, Əhməd bəy Ağaoğlunun Şərq və Qərb mədəniyyətləri arasında apardığı müqayisələr onun həm ənənəvi dəyərlərə bağlılığını, həm də modern düşüncəyə açıq mövqeyini nümayiş etdirir.
İstanbul Üniversiteti Hüquq fakultəsi dekanı professor Fethi Gedikli və İstanbul Üniversiteti Ədəbbiyat fakültəsi, Tarix bölümünün professoru Halil Bal öz çıxışlarında Əhməd bəy Ağaoğlu və bu kimi mütəfəkkirlərin Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı tarixi bağların daha da möhkəmlənməsi istiqamətində xidmətləri haqqında danışıblar.
Qeyd edək ki, təqdimat çərçivəsində yeni nəşr olunmuş kitabın sərgisi təşkil olunub, müəllifin imza mərasimi keçirilib, kitabın 20 nüsxəsi İstanbul Universitetinin kitabxanasına hədiyyə edilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Kitablar səltənətinin inciləri: Məmməd Araz
Bakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsi Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin (MKS) M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxanasında Mədəniyyət Konsepsiyasının icrası ilə əlaqədar həyata keçirilən “Kitablar səltənətinin inciləri” adlı mütaliə silsiləsindən izləyicilərə Xalq şairi, tərcüməçi, publisist Məmməd Arazın “Üç oğul anası” poeması təqdim olundu.
Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına kitabxanadan məlumat verilib.
Məmməd Araz kimi tanıdığımız Azərbaycanın Xalq şairi Məmməd İnfil oğlu İbrahimov Naxçıvanın Şahbuz rayonunun Nursu kəndində anadan olmuşdur. Şeirlərinin qayəsi, mayası, əvvəli, axırı Azərbaycan, Azərbaycan və yenə də Azərbaycan olan şairin sözlərinə yazılmış və dillər əzbəri olan nəğmələri bu gün də radio-televiziya kanallarında, şənliklərdə və konsert salonlarında səsləndirilir.
Soruşdum birindən: – Şairəmmi mən?
Özüm ki, özümü öyə bilmərəm!
Cavabı asanca qopdu dilindən:
Hələ ölməmisən, deyə bilmərəm...
Poemaları, tərcümələri, şeirləri hər zaman oxunaqlı olan Məmməd Araz cismən aramızda olmasa da, yaradıcılığı və qoyub getdiyi irslə xalqın yaddaşında yaşayır. “Günahsız müqəssir”, “O yaşamır”, “Müharibə odası”, “Həzi burda doğulub”, “Müharibə olmasa”, “Köçəri quşlar” və saysız-hesabsız şeirlər, “Araz axır”, “Paslı qılınc”, “Mən də insan oldum”, “Əsgər qəbri”, “Atamın kitabı” və qısa bir hissəsini oxuculara təqdim edilən “Üç oğul anası” poemasında qələmindən süzülən bir çox fikir və yürütdüyü mülahizələr çox həzin və anlaşıqlı yazıldığından hər zaman kitabsevərlərin diqqətini özünə çəkmişdir.
“Vətən daşı olmayandan olmaz ölkə vətəndaşı” kimi aforizmə dönən çox sayda misralar M.Arazın poeziyada və ictimai mühitdə onun dövlətinə, xalqına, Vətəninə olan böyük vətəndaş mövqeyini ortaya çıxarır.
Məmməd Araz “Üç oğul anası” poemasında zamanından, məkanından asılı olmayaraq müharibələrin vurduğu yaraların, minlərlə evlər, ailələr dağıdan, anaların son nəfəsədək övlad gözləyən ümidlərini dahiyanə qələmə almışdır.
Yazıçı Şahzadə İldrımın səsləndirdiyi poemadan bir parça oxuculara təqdim olunur: https://www.youtube.com/watch?v=xSdxlHY7Zs8
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Bakı Dövlət Universiteti tələbələrinin təcrübə nəticələri qiymətləndirilib
Martın 31-də F.Köçərli adına Respublika Uşaq Kitabxanasında Bakı Dövlət Universitetinin (BDU) İnformasiya və sənət menecmenti fakültəsi tələbələrinin istehsalat təcrübəsinin yekun qiymətləndirmə mərhələsi keçirilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Kitabxanadan verilən məlumata görə, BDU-nun Kitabxanaçılıq və informasiya kafedrasının müdiri, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Elçin Əhmədovun da iştirak etdiyi tədbirdə tələbələrin praktik fəaliyyətlərinin nəticələri ümumiləşdirilib, müvafiq tövsiyələr verilib.
Tədbirdə həmçinin tələbələrin istehsalat təcrübəsi müddətində əldə etdikləri bilik və bacarıqlar qiymətləndirilib, onların peşə hazırlıq səviyyəsi müzakirə olunub.
Kitabxananın direktoru Əməkdar mədəniyyət işçisi Şəhla Qəmbərova tələbələrin fəaliyyəti ilə bağlı fikirlərini bölüşərək onların inkişaf perspektivlərini yüksək qiymətləndirib.
Tədbirin əsas məqsədi tələbələrin istehsalat təcrübəsi dövründə qazandıqları nəzəri və praktiki biliklərin qiymətləndirilməsi, onların peşəkar inkişafına dəstək göstərilməsi və gələcək fəaliyyətini istiqamətləndirməkdən ibarətdir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
