Seymur Əliyev, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının mətbuat katibi, “Ədəbiyyat və incəsənət” üçün

2025-ci il başa çatmaq üzrədir. Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri polkovnik Cəlil Xəlilovla söhbətimizdə cari ildə görülən işlərə qısa da olsa nəzər salmağa çalışdıq:

-Сəlil müəllim, 2025-ci il başa çatır. Başa çatmaqda olan bu il hansı hadisələrlə əlamədar oldu?

-Bildiyiniz kimi, möhtərəm Prezidentimiz cənab İlham Əliyevin 28 dekabr  2024-cü il tarixli sərəncamı ilə 2025-ci il Azərbaycan Respublikasında "Konstitusiya və Suverenlik İli" elan edilmişdir. Bu il, 1995-ci il noyabrın 12-də qəbul olunmuş müstəqil Azərbaycan Respublikasının Əsas Qanunu olan ilk Konstitusiyasının qəbul edilməsinin 30 illiyi və Vətən müharibəsində tarixi Zəfərin 5-ci, dövlətimizin beynəlxalq səviyyədə tanınmış əraziləri üzərində suverenliyinin tam bərpa edilməsinin 2-ci ildönümü təntənəli qeyd olundu.

Cari ilin 8 avqust tarixində Vaşinqtonda ABŞ-ın iştirakı ilə Azərbaycanla Ermənistan arasıdna sülh müqaviləsimətninin paraflanması da bu ilin ən mühüm hadisələrindən biri oldu.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə abadlıq-quruculuq işləri bu il də tam vüsətlə davam etdirildi, onlarla müəssisəsnin, yaşayış binasının, yol və körpünün açılışı reallaşdı.

Amnistiya aktı ilə ağır və xüsusilə ağır cinayətlərə görə məhkum olunan veteranlar istisna olmaqla, Vətən müharibəsində və antiterror əməliyyatında iştirak etmiş şəxslər və onların yaxın qohumları, İkinci Dünya müharibəsi dövründə faşizmə qarşı döyüşlərdə iştirak etmiş, eləcə də həmin dövrdə keçmiş SSRİ-nin Silahlı Qüvvələrində və arxa cəbhədə xidmət etmiş və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada bunlara bərabər tutulan şəxslər, həmçinin bu döyüşlərdə həlak olmuş və ya xəbərsiz itkin düşmüş şəxslərin yaxın qohumları, habelə keçmiş SSRİ-nin orden və medalları ilə təltif olunmuş şəxslər cəzalarından tam azad edildilər. Elan edilmiş bu amnistiya tərəfimizdən Prezident İlham Əliyevin bütün vətəndaşlara, eləcə də qazilərə olan humanist münasibəti, onlara verdiyi yüksək dəyər kimi xarakterizə edilir və bu hər şeydən öncə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin humanizminin göstəricisidir. Bu amnistiya bir daha sübut etdi ki, Azərbaycan dövləti öz vətəndaşlarına qarşı son dərəcədə humanistdir və onların rahatlığı, sevinc və xoşbəxtliyi üçün hər bir imkandan istifadə edir.

Bir sözlə, 2025-ci ildə dövlətimizin və xalqımızın maraqları baxımından kifayət qədər uğurlu oldu.

-2025-ci il rəhbəri olduğunuz Təşkilatın fəaliyyəti baxımından nə dərəcədə uğurlu oldu?

-2025-ci il Təşkilatımız üçün də uğurlu il olmuşdur. Hesabat ilində Respublika Veteranlar Təşkilatı Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasını,  beynəlxalq aktları, “Veteranlar haqqında”, “Qeyri-hökumət təşkilatları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunlarını, qüvvədə olan digər normativ hüquqi aktları və Təşkilatın Nizamnaməsini rəhbər tutaraq müvafiq icra hakimiyyəti orqanları, dövlət qurumları və digər təşkilatlarla birgə veteran hərəkatının genişlənməsində, şəhid ailələrinin, Təşkilatımızda təmsil olunan veteranların həyat və məişəti üçün lazımi şəraitin yaradılmasında və onların ölkənin ictimai həyatında fəallığının artırılması istiqamətində işlərini uğurla davam etdirmişdir.

Hesabat ilində Ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 102-ci ildönümü ilə əlaqədar vaxtilə sovet dövründə və müstəqilliyin bərpasından sonra onunla birgə, bilavasitə rəhbərliyi altında işləmiş rəhbər işçilərin, Birliyin əməkdaşlarının, şəhər (rayon) veteranlar təşkilatı sədrlərinin və müxtəlif kateqoriyadan olan üzvlərin, ictimaiyyət nümayəndələrinin iştirakı ilə tədbirlər keçirilmiş, Fəxri Xiyaban ziyarət edilərək Ulu öndərin xatirəsi ehtiramla yad edilmişdir.

Hər il olduğu kimi cari ilin ötən dövrü ərzində də Təşkilatın inzibati binasında veteranların və ictimaiyyət nümayəndələrinin iştirakı ilə  20 Yanvar - Ümumxalq Hüzn günü, Xocalı soyqırımının ildönümü, 31 Mart - Azərbaycanlıların soyqırımı günü, 26 iyun - Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Günü, 27 sentyabr Anım Günü, 8 Noyabr - Azərbaycan Respublikasında Zəfər Günü və digər dövlət bayramlarına həsr olunmuş tədbirlər keçirilmiş, həmçinin dövlət səviyyəsində keçirilən tədbirlərdə Respublika Veteranlar Təşkilatının nümayəndələri fəal iştirak etmişlər.

Azərbaycan Respublikasında 2025-ci ilin “Konstitusiya və Suverenlik İli” elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 28 dekabr 2024-cü il tarixli Sərəncamından irəli gələn vəzifələrin icrası ilə bağlı Təşkilatımız tərəfindən xüsusi Tədbirlər Planı hazırlanmış, İctimai Birliyin Rəyasət Heyətinin 2025-ci il 11 mart tarixli iclasında təsdiq edilmişdir. Həmin plan üzrə respublikanın şəhər və rayonlarında Təşkilatımız tərəfindən “Konstitusiya və Suverenlik İli” çərçivəsində  bir sıra tədbirlər təşkil edilmişdir. Belə ki, mart ayının 18-də Təşkilatın inzibati binasında “Konstitusiyamız və Suverenliyimiz – dövlətimizin təhlükəsizliyinin qarantıdır” mövzusunda, aprel ayının 23-də Şəki şəhərində Təşkilatımızın və Şəki Şəhər İcra Hakimiyyətinin birgə təşkilatçılığı ilə “Zəfərdən zəfərə gedən yol”, aprel ayının 24-də Gəncə şəhəri Heydər Əliyev Mərkəzində Təşkilatımızın və Gəncə şəhər İcra Hakimiyyətinin birgə təşkilatçılığı və Gəncə-Daşkəsən Regional Mədəniyyət İdarəsinin dəstəyi ilə “Zəfərdən zəfərə gedən yol”, may ayının 19-da Naxçıvan şəhərində Təşkilatımızın və Naxçıvan şəhər İcra Hakimiyyətinin birgə təşkilatçılığı, iyun ayının 19-da isə Laçın rayonunda Təşkilatımızın və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi nümayəndəliyinin birgə təşkilatçılığı ilə “8 Noyabr Zəfəri suverenliyimizin qarantıdır” mövzularında konfranslar keçirilmişdir. Naxçıvan səfəri zamanı Muxtar Respublikanın rəhbərliyi ilə görüş keçirilmiş, konfransın mövzusunun mahiyyəti və əhəmiyyəti barədə fikir mübadiləsi aparılmışdır.

-Təşkilatınıza yeni üzvlərin qəbulu ilə bağlı vəziyyət necədir?

-Cari ilin ötən dövründə Təşkilata müraciət etmiş 76 nəfər - Qarabağ müharibəsi veteranı,  40 nəfər - Əmək veteranı, 26 nəfər - 44 günlük Vətən müharibəsi iştirakçısı, 131 nəfər - veteran hərəkatının fəal üzvü, 5 nəfər - Əfqanıstan müharibəsi veteranı, 2 nəfər - şəhid ailəsi üzvü,  6 nəfər - Silahlı Qüvvələr veteranı, 1 nəfər - Çernobl əlili, 1 nəfər – hərbi xidmət əlili olmaqla ümümilikdə 286 nəfər müxtəlif kateqoriyadan olan veteranların sənədləri öyrənildikdən sonra Təşkilatımıza üzvlüyə qəbul edilmiş, məlumat bazasına yerləşdirilmişdir.

Ad günləri və yubileylərlə əlaqədar Təşkilatın sədri adından veteranlara təbrik məktubları, Fəxri Fərmanlar hazırlanmış və ünvanlara göndərilmişdir.

-2025-ci ildə gənclərin vətənpərvərlik tərbiyəsinin gücləndirilməsi istiqamətində hansı addımlar atıldı?

-Hesabat ilində gənclərin vətənpərvərlik tərbiyəsi və ideoloji hazırlığı istiqaməti üzrə işlər davam etdirilmişdir. Belə ki, gənclərin vətənpərvərlik tərbiyəsinin gücləndirilməsi, gənc nəslin Azərbaycan dövlətinə və xalqına sədaqət ruhunda hazırlanmaları məqsədi ilə keçirilən tədbirlər ölkənin bütün rayon və şəhərlərini əhatə etmişdir. Bu tədbirlərdə Təşkilatın rəhbərliyi və əməkdaşları, rayon veteranlar təşkilatının sədrləri, tədbirin təşkil oluduğu ərazidə yaşayan fəal veteranlar, yerli icra orqanlarının və ictimaiyyətin nümayəndələri iştirak etmişlər. Ümumiyyətlə, tədbirlərimiz mövzu və auditoriya baxımından kifayət qədər zəngin olmuşdur. Bakı şəhəri üzrə  Nərimanov, Nəsimi, Yasamal, Nizami, Suraxanı, Səbaıl, Xəzər, Xətai, Binəqədi, Sabunçu və Pirallahı rayonlarında yerləşən orta məktəb, gimnaziya və liseylərdə, Azərbaycan Dillər və Slavyan universitetlərində, Müdafiə Nazirliyinin N saylı hərbi hissəsində İkinci Dünya müharibəsində 416, 402, 77, 396, 223-cü  Azərbaycan Diviziyalarının keçdikləri döyüş yolları   haqqında, ordu quruculuğuna və 2016-cı ilin aprel döyüşlərinə aid mövzularda, Heydər Əliyevin anadan olmasının 102-ci ildönümünə, “8 noyabr - Zəfər Günü” və s. mövzulara həsr edilmiş tədbirlər keçirilmişdir. Keçirilən tədbirlərdə başlıca diqqət gənclərin hərbi vətənpərvərlik ruhunda tərbiyə olunmaları ilə yanaşı, yeniyetmə və gənclərin hərbi xidmətə, vətəni qorumağa daim hazır olmalarına yönəldilmişdir.

-Veteranların müalicəsi və istirahətinin təmini istiqamətində necə hansısa addımlar atıldımı?

-Şübhəsiz.

İl ərzində Mərdəkan Veteranlar Xəstəxanasında müxtəlif kateqoriyalardan olan 1520  nəfər veteran və təqaüdçü müalicə kursu keçmişdir. Onlardan 9 nəfərinə Respublika Veteranlar Təşkilatı tərəfindən göndəriş verilmiş, 2 nəfər veteranın sanatoriya-kurort vərəqələri ilə təmin edilməsinə köməklik göstərilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Bakı şəhər Herontoloji mərkəzi RVT-nin yaşlı veteranlarını təmənnasız tibbi müayinə və müalicə olunmalarını öz himayələrinə götürərək 5 illik müqavilə bağlanmış, il ərzində mərkəzin həkimlər briqadası tərəfindən 62 nəfər veteran tibbi müayinədən keçirilmişdir. Bundan əlavə Bakı səhəri Herontoloji Mərkəzi RVT ilə birgə 50 nəfərdən artıq veteranlarla  “Veteranların Tibbi maarifləndirilməsi” mövzusunda tədbir keçirmişdir. Müalicəyə ehtiyacı olan bir çox veteranla bağlı isə əlaqədar tibbi müəssisələrinə müraciətlər edilmiş, onların müalicəsi istiqamətində konkret addımlar atılmışdır.

Hesabat ili ərzində Təşkilata daxil olmuş müxtəlif məzmunlu 267 sənəd, 158 ərizə, elektron poçt vasitəsi ilə daxil olmuş 276 müraciət müvafiq qaydada cavablandırılmış, digər təşkilatlara 234 sənəd göndərilmişdir.   

-Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının beynəlxalq müstəvidə də aktiv fəaliyyət göstərdiyi məlumdur. Maraqlıdır, Təşkilatınız  beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi ilə bağlı bu il hansı yeniliklərə imza atıb?

-2025-ci ildə İctimai Birliyin beynəlxalq əlaqələrinin daha da genişləndirilməsi istiqamətində işlər uğurla davam etdirilmişdir. Respublika Veteranlar Təşkilatının Türk Dövlətləri Təşkilatı, MDB və Avropa ölkələrinin müvafiq veteranlar təşkilatları ilə ikitərəfli, beynəlxalq veteranlar təşkilatları ilə çoxtərəfli əlaqələrin gücləndirilməsi, onların qabaqcıl təcrübələrinin öyrənilməsi, eyni zamanda II Dünya Müharibəsi zamanı döyüş əməliyyatlarında iştirak etmiş 416-cı, 402-ci, 77-ci, 396-cı və 223-cü Azərbaycan diviziyalarının döyüş yolu haqqında əlavə məlumatların əldə edilməsi, həmçinin, Türkiyənın, Qazaxıstanın, Özbəkistanın, Qırğızstanın, Rusiyanın, Belarusun, Gürcüstanın, Tacikistanın, Moldovanın, Almaniyanın, Avstriyanın, Macarıstanın, Serbiyanın, Sloveniyanın, Polşanın, Cexiyanın, Slovakiyanın, İtaliyanın veteranlar təşkilatları haqqında məlumatların toplanması məqsədilə və qarşılıqlı səfərlərin təşkili ilə əlaqədar Prezident Administrasiyasına və Xarici İşlər Nazirliyinə müvafiq müraciətlər göndərilmişdir.  

II Dünya Müharibəsində qələbənin 80 illik yubileyi ilə əlaqədar "Müstəqil Dövlətlərin veteranlarının (pensiyaçıların) İctimai Təşkilatları Birliyi" Beynəlxalq Birliyinin Koordinasiya Şurasının cari ilin 30 aprel - 1 may tarixlərində Moskva şəhərində keçirilən növbəti plenumunda və “Vətən müdafiəçilərinin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi veteran təşkilatlarının, komitələrin, nəsillərin davamlılığını qoruması veteran şuralarının, gənclərin hərbi-vətənpərvərlik tərbiyəsinin mühüm tərkib hissəsidir” mövzusunda keçirilən beynəlxalq konfransda, Moskva şəhərində "Müstəqil Dövlətlərin veteranlarının (pensiyaçıların) İctimai Təşkilatları Birliyi" Beynəlxalq Birliyinin Koordinasiya Şurasının Rəyasət Heyətinin “Müstəqil dövlətlərin Beynəlxalq Veteranlar Birliyinin növbəti IX qurultayına hazırlığının son mərhəsində Birliyin (MDB) veteranlar təşkilatlarının fəaliyyətinin aktivləşdirilməsi üzrə vəzifələri” və “Koordinasiya Şurasının Rəyasət Heyətinin növbəti Plenumu haqqında” iclaslarında Təşkilatımızın iştirakı təmin edilmiş, müzakirələr zamanı aidiyyəti üzrə tərəfimizdən konkret təkliflər irəli sürülmüşdür..

Hesabat ilində  Belarus Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı yeni təyin olunmuş Fövqəladə və Səlahiyyətli səfiri Pineviç Dmitriy Leonidoviçlə Təşkilatımızda görüş keçirilmişdir.  Görüş zamanı ikitərəfli əlaqələrin daha da genişləndirilməsi müzakirə edilmişdir. Bundan əlavə cari ilin mart ayında Rusiya Federasiyası Dağıstan Respublikasının Bakı şəhərindəki Nümayəndəsi Abdullayev Əliyar Tanrıverdi oğlunun xahişi ilə Təşkilatımızda görüş təşkil edilmişdir. Görüşdə Ümumrusiya veteranlar ictimai təşkilatlarının Dağıstan regional bölməsi tərəfindən cari ilin 17 aprel tarixində keçiriləcək II Dünya Müharibəsində Qələbənin 80 illiyinə həsr olunmuş Dağıstan və Azərbaycan Respublikalarının veteranlarının birgə forumunda iştirakı ilə əlaqədar dəvətnamə təqdim olunmuş və nümayəndə heyətimizin həmin forumda iştirakı təmin edilmişdir.

Ötən dövr ərzində Respublikanın Mərkəzi Arxivindən II Dünya Müharibəsində Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüş Azərbaycanlılar haqqında əlavə məlumatlar toplanaraq Təşkilatın məlumat bazasına daxil edilmişdir. MDB dövlətləri və Avropa ölkələri ərazisində qardaşlıq və hərbi məzarlıqlarda dəfn olunmuş həmvətənlərimizin məzarlarının aşkarlanması və qo­runub saxlanılması istiqamətində işlər həmin şəhərlərdə fəaliyyət göstərən səfirlik və diaspor təşkilatları ilə birgə davam etdirilmişdir. Yeni il ərəfəsində müvafiq səfirliklərə, MDB Veteranlar Şurasına və Dünya Veteranlar Federasiyasına təbrik məktubları göndərilmişdir.

 -Cəlil müəllim, mümkünsə bir qədər də Təşkilatın media ilə əməkdaşlığı, informasiya təminatındakı fəaliyyəti haqqında məlumat verərdiniz.

 -2025-ci ildə İctimai Birliyin “veteran.gov.az” saytının texniki və təhlükəsizlik baxımından funksionallığı təmin edilib, saytın təkmilləşdirilməsi üzrə işlər davam etdirilib.Təşkilatın İnformasiya Təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədilə müvafiq dövlət orqanları ilə (Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidməti) əlaqələr yaradılmış, sistem və tətbiqi proqram təminatları, texniki avadanlıqların və internet şəbəkəsinin fasiləsiz işlək vəziyyətdə olması təmin edilmişdir. Təbliğati işin qurulmasında Təşkilatın “veteran.gov.az” saytının mühüm yeri var. İl ərzində Təşkilatın keçirdiyi tədbirlər barədə internet saytına ümumilikdə 480-dən artıq məlumat və məqalənin,   foto-video qalereya bölməsinə 1549 fotonun, 46 video materialın, facebook və twitter sosial şəbəkələrdəki səhifələrin hər birində 58 məlumatın hazırlanaraq yerləşdirilməsi təmin edilmişdir.

Eləcə də ötən müddət ərzində əməkdaşlarımızın  “ Az TV ”,  “ Real TV ”-də,  “ Yeni TV” youtube kanalında, “ AzərTac ”, “ Moderator.az”,  “ AzadMedia.az ”,  “ İki sahil ”,  “ Trend ”,  “Redaktor.az ” , “ 24 informedia.az ”saytlarında, həmçinin “Xalq qəzeti”, “525-ci qəzet” və s. qəzetlərdə məqalələrinin, müsahibələrinin dərci təmin edilmişdir.

Qarşıdakı ildə bütün digər müstəvilərdə olduğu kimi, informasiya sahəsində də fəaliyyətinizimi genişləndirməyi hədəfləyirik.

Sonda qarşıdan gələn Yeni İl və Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü münasibətilə Prezidentimizi, Birinci vitse-prezidentimizi, xalqımızı, Silahlı Qüvvələrimizi bütün veteranlar adından təbrik edir, 2026-cı ildə dövlətimizə yeni uğurlar arzulayıram. Əminliklə bildirirəm ki, veteranlarımız 2026-cı ildə də dövlətimizə, xalqımıza sədaqətlə xidmət etməkdə davam edəcək, dövlətimizin inkişafını dəstəkləmək üçün əlindən gələni əsirgəməyəcək.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.12.2025)

Nemət Tahir, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Bu foto Çeçenistan lideri Cövhər Dudayevin ölümündən bir neçə saniyə əvvəl əks olunan son şəklidir. 

Çeçenistanın ilk prezidenti Cövhər Dudayev 1996-cı il aprelin 21-də rusiyalı deputatla  telefonda danışarkən Su -25 döyüş təyyarəsindən atılan lazerlə idarə olunan  raketi ilə öldürülür. Onun yeri isə telefon siqnalı ilə müəyyən edilir. Hadisə Urus-Martan rayonu Qexi-Çu kəndi kənarında baş verir. Həmin anda onunla birlikdə olan Çeçenistan  Respublikasının Moskvadakı nümayəndəsi Xamad Qurbanov, Çeçenistanın hərbi prokuroru Maqomed Caniyev və iki mühafizəçi eyni anda həlak olurlar. 

Adətən, telefonla 5 dəqiqədən artıq danışmayan Dudayev həmin gün telefonla 10 dəqiqəyə yaxın danışır.  Dudayev telefonda  Rusiya Dövlət Dumasının deputatı Konstantin Borovoyla danışırmış. Dudayevə doğru atılan iki raketdən biri düz onun yanına düşmüş və o, yerindəcə keçinmişdir. Ətrafdakı insanların köməyi ilə o, dəfn olunmuş, lakin onun dəfn olunduğu yer naməlum olaraq qalır.

Maraqlı bir yazını isə 2001-ci ildə Türkiyənin “Hürriyət” qəzetinin ABŞ-dakı müxbiri Kazım Cindəmir yazmışdır. Türkiyəli jurnalist bu yazısında etiraf edirdi ki, Cövhər Dudayev ABŞ və Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının birgə işi nəticəsində öldürülüb. Jurnalist yazırdı: “ABŞ kəşfiyyatının keçmiş əməkdaşı, polkovnik Vayne Madson bildirir ki, Cövhər Dudayev ordu üçün nəzərdə tutulan hava telefonları istifadə edirdi. Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi Cövhər Dudayevin yerini dəqiqləşdirərək, bunu o zamnkı ABŞ prezidenti Bill Klintona vermişdi. Sözsüz, Klinton Rusiyaya səfər edirdi və o Rusiyada Boris Yeltsinin prezident seçilməsini istəyirdi. Bu dəqiqdir ki , Cövhər Dudayevin yerini Boris Yeltsinə Bill Klinton verib”. 

 “Ruslarla bağlanan müqavilə, suya yazılan yazı kimidir” məşhur ifadə Cövhər Dudayevə məxsusdur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.12.2025)

Ülviyyə Əbülfəzqızı, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Salam əziz izləyicilərimiz, bu dəfə " Məktəbli yaradıcılığı" rubrikamızda istedadlı, dərindüşüncəli bir şagirdi təqdim edirik. O, Bakı şəhəri Texniki- Humanitar Liseyin şagirdidir.

İstərdik şagirdimiz - Yaqub Əliyev özü özünü təqdim etsin.

-- Salam Ülviyyə xanım, Sizə və bu şəraiti bizə yaradan "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalına təşəkkür edirəm. Söyləyim ki, biz məktəblilərin inkişafı üçün belə layihələrin rolu böyükdür, bizə motivasiya verib daha da ruhlandırır.

Mən, Əliyev Yaqub, artıq 4 ildir ki, cüdo ilə peşəkar şəkildə məşğul oluram. Bu müddət ərzində həm məktəbimizi, həm də ölkəmizi müxtəlif yarışlarda layiqincə təmsil etmişəm.

Bakı mükafatçısı olaraq yerli arenada yüksək nəticələr əldə etmişəm. Bundan əlavə, 4 dəfə beynəlxalq yarışlarda Azərbaycanı təmsil etmiş və üçrəngli bayrağımızı qaldırmağı bacarmışam. Hər bir yarış mənim üçün həm böyük məsuliyyət, həm də Vətənə olan sevgimin ifadəsi olub.

Məşqlərə ciddi, intizamlı və məsuliyyətli şəkildə yanaşıram. Məqsədim həm öz idman karyeramı inkişaf etdirmək, həm də məktəbimizin adını daha yüksək səviyyədə tanıtmaqdır. Qarşıdakı yarışlarda daha böyük uğurlar qazanmaq üçün səylə çalışıram.

ESSE

İdman - mənim həyatımın parçası

 4 illik cüdo təcrübəm məni həm güclü, həm intizamlı, həm də məqsədə fokuslanan bir insan edib. Lakin mənim həyatım təkcə idmandan ibarət deyil. Hər bir insanın iç dünyasında onun şəxsiyyətini formalaşdıran xüsusi maraqlar olur. Mənim üçün bu maraqlardan biri və bəlkə də ən önəmlisi kino sevgisidir. Kino mənim üçün sadəcə əyləncə deyil, o həm həyat dərsidir, həm motivasiya mənbəyidir, həm də özümü daha yaxşı tanımağım üçün bir vasitədir.

Hər dəfə film izləyəndə özümü başqa bir dünyaya köçmüş kimi hiss edirəm. Kino məni real həyatın qayğılarından bir anlıq uzaqlaşdırır və tam yeni bir aləm göstərir. Bu aləmdə mən fərqli insanları, fərqli mədəniyyətləri, fərqli hissləri yaşayırmış kimi oluram. Kinonun mənim həyatımda bu qədər önəmli olmasının səbəbi də budur: o məni həm yetişdirir, həm düşündürür, həm də inkişaf etdirir.

Mən özümü gerçək bir kinoman sayıram. Çünki kino mənim üçün adi maraq deyil o, həyatımın bir hissəsidir. Məşqdən sonra, yorğun günün sonunda və ya sadəcə sakitlik istəyəndə kino ən böyük istirahət qaynağımdır. Filmlər mənə enerji verir, düşüncələrimi yeniləyir, hətta bəzən həyatıma ilham qatır.

Lakin bütün filmlər arasında, mənim üçün ən xüsusi yer tutan bir əsər var. Bu film mənim həm zövqümə, həm hisslərimə, həm də düşüncə tərzimə təsir edib. Bu film — “Avatar 2”-dir.

“Avatar 2” mənim üçün yalnız gözəl effektləri olan bir film deyil. Bu film tamamilə başqa bir aləmdir — insanı təbiətlə birləşdirən, mübarizə ruhunu göstərən və ailənin gücünü vurğulayan bir əsərdir. Filmdəki məkanlar, rənglər, səhnələr o qədər təsirlidir ki, baxdığım an özümü Pandoranın içində hiss edirəm. Film boyu göstərilən məna — birlik, sevgi, ailəni qorumaq, təbiəti sevmək, cəsarət və haqq uğrunda durmaq — mənə çox yaxındır.

Bu filmdəki ən çox sevdiyim şey isə qəhrəmanların iç gücüdür. Onların qarşılaşdığı çətinliklərə baxmayaraq ayaqda qalması, bir-birinə dəstək olması və sədaqətlə mübarizə aparması məni dərin şəkildə motivasiya edir. Mən özüm də yarışlarda, çətin məşqlərdə və həyatda bu xüsusiyyətlərə ehtiyac duyuram. “Avatar 2” mənim üçün motivasiyanın vizual formasıdır — ona baxanda mən özümə “Mən də bacaracağam” deyirəm.

Filmdə göstərilən təbiətə sevgi isə mənə çox təsir edir. Çünki idmanda da, həyatda da insan təbiətlə harmoniyada olmalıdır. Mən filmə baxdıqca həm rahatlaşıram, həm düşünürəm, həm də özümü daha dərin tanıyıram.

Kino mənim üçün istirahət, düşüncə, motivasiya və inkişaf mənbəyidir. Mən hər filmi sadəcə baxmaq üçün yox, həm də nəsə öyrənmək üçün izləyirəm. Hər yeni film mənim dünyagörüşümə bir şey qatır. Bəzi filmlər mənə güc verir, bəziləri isə məni sakitləşdirir. Amma “Avatar 2” mənim üçün həm güc, həm hüzur, həm də ilham deməkdir.

Cüdo mənim gündəlik həyatımın nizamıdır, kino isə mənim ruhumun istirahətidir. İkisi birlikdə məni daha balanslı, daha güclü və daha yaradıcı bir insan edir. Mən inanıram ki, insan yalnız bir sahədə yox, həyatın müxtəlif sahələrində inkişaf etdikcə daha güclü olur. Bu səbəbdən kino mənim üçün çox böyük rol oynayır.

Bu gün mən rahatlıqla deyə bilərəm ki, cüdodan sonra həyatımda ən böyük yer tutan — kino sevgisidir, və bu dünyada məni ən çox təsirləndirən film isə “Avatar 2”-dir. Kino mənə həm özümü, həm dünyanı, həm də insanları daha yaxşı başa düşməyə kömək edir. Və mən bu sevgini hər zaman özümlə daşıyacağam.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.12.2025)

Nigar Xanəliyeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun “Ədəbiyyat və incəsənət” portalında yayımlanan Türk dünyası məşhurları haqqında olan layihəsində bügünkü söhbətimiz Məhəmməd əl-Xarəzmi barədədir.

Məhəmməd ibn Musa əl-Xarəzmi (təqribən 780 – təqribən 850 m.) orta əsr İslam dünyasının ən görkəmli riyaziyyatçılarından, astronomlarından və coğrafiyaşünaslarından biri hesab olunur. O, klassik riyaziyyatın strukturlaşdırılmasında və sonrakı Avropa riyaziyyatının formalaşmasında dönməyən rol oynamışdır.

Məhəmməd əl-Xarəzmi Xorəzm (bu günkü Özbəkistanın Xorazm regionu) ərazisində anadan olmuş və həyatının böyük hissəsini Bağdadın Beytül-Hikmə (“Hikmət Evi”) adlı elmi mərkəzdə keçirmişdir. Orada o, həm tərcümələr üzərində çalışmış, həm də öz əqli töhfələrini yaratmışdır.

Əl-Xarəzmi riyaziyyat sahəsində ən məşhur əsəri “Al-Kitab al-mukhtaṣar fī ḥisāb al-jabr wa-l-muqābala” (“Tamamlama və tarazlama yolu ilə hesab haqqında xülasə kitabı”) adlı işidir. Bu yazı riyaziyyat tarixində cəbrin (algebra) əsaslarını qoymuşdur — burada xətti və kvadrat tənliklər sistematik şəkildə həll edilirdi. “Cəbr” termini məhz bu kitabın adındakı “al-jabr” sözündən yaranmışdır.

Əl-Xarəzmi həmçinin Hind-ərəbcə rəqəmlər sistemini (onluq say sistemi və sıfırın istifadəsi daxil olmaqla) sistemləşdirmiş və bu bilikləri Avropaya yayılmasına səbəb olmuşdur. Bu sistem Romadan sonra riyaziyyatda inqilabi dəyişiklik yaratmışdır və bu gün bütün dünyada istifadə olunan 0-9 rəqəmlərinin əsasını təşkil edir.

Onun adı “algoritm” termini ilə əbədi bağlıdır: “ʿAlgoritmi” adı latınlaşdırılmış formada onun adından törəmiş və bu gün riyazi prosedurlar və kompüter elmində istifadə olunan algoritm anlayışını ifadə edir.

Əl-Xarəzmi yalnız cəbr və ədədlər üzərində çalışmayıb: o, həm də astronomiya və coğrafiya sahələrində əhəmiyyətli işlər görmüşdür. Onun “Kitāb ṣūrat al-arḍ” (“Yer təsviri kitabı”) adlı əsəri, Ptolemey coğrafiyasını təkmilləşdirərək, məlum dünyadakı şəhərlərin koordinatlarını və xəritələrini təqdim etmişdir. Bundan başqa, o, astronomik cədvəllər də hazırlamışdır.

Əl-Xarəzmi 9-cu əsrdə (təqribən 850) vəfat etmişdir, lakin onun işləri sonralar Latın dilinə tərcümə olunaraq Avropada riyaziyyatın tədrisində mənbə olmuş, orta əsr riyaziyyatını xroniki olaraq formalaşdırmışdır.

Bu səbəblə o, tez-tez cəbrin atası və müasir riyaziyyatın banilərindən biri kimi qiymətləndirilir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.12.2025)

Nigar Həsənzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

SITA Apple Find My Share Item Location funksiyasının hava limanları və aviaşirkətlərin baqaj sistemləri ilə inteqrasiyasının ilk ilinin nəticələrini açıqlayıb. Apple AirTag texnologiyası və Find My şəbəkəsinə qoşulan aksesuarların SITA-nın WorldTracer®️ sistemi ilə birləşdirilməsi geri qaytarılması mümkün olmayan itirilmiş baqaj hallarını 90% azaldıb və Azərbaycanlı sərnişinlər üçün baqajın izlənməsi və geri qaytarılması sahəsində yeni imkanlar yaradıb.

Bayram mövsümü səyahətləri ərəfəsində bu tərəfdaşlığın ilk ilinin nəticələri qeydiyyatdan keçmiş baqajın emalı sahəsində ölçülə bilən irəliləyişləri ortaya qoyur. Apple-ın istehlakçı texnologiyalarını SITA-nın qlobal aviasiya infrastrukturu ilə birləşdirən bu əməkdaşlıq aviaşirkətlərə problemlərə daha sürətli reaksiya verməyə, ilin ən sıx dövrlərində isə sərnişinlərə baqajlarının yerləşdiyi yer barədə daha şəffaf məlumat təqdim etməyə imkan yaradır.

Apple AirTag və ya Find My şəbəkəsinə qoşulan aksesuar istifadə edən sərnişinlər Share Item Location funksiyası vasitəsilə baqajlarının yerləşmə məlumatlarını müvəqqəti və təhlükəsiz şəkildə aviaşirkətə SITA WorldTracer®️ sistemi üzərindən ötürə bilirlər. Bu yanaşma Find My geolokasiya məlumatları ilə aviaşirkətlərin baqaj axtarışı sistemləri arasında birbaşa əlaqə yaradır və artıq ilk ilində real nəticələr göstərib.

SITA-nın təhlilinə əsasən, baqajların böyük əksəriyyəti sahiblərinə qaytarılsa da, kiçik bir hissə “həqiqətən itirilmiş” kimi təsnif edilir. AirTag və ya Find My şəbəkəsinə aid aksesuarla təchiz olunmuş və WorldTracer®️ vasitəsilə yerləşmə məlumatlarının paylaşılması aktivləşdirilmiş baqajlarda bu hallar 90% azalıb. Bu isə baqajın sərnişinlərə qaytarılma ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə artırmaqla yanaşı, aviaşirkətlərin maliyyə itkilərini də azaldır.

SITA-nın Baqaj Həlləri üzrə Portfel Direktoru Nikole Hoqq mətbuata bildirib:

“Sözün əsl mənasında bu bir il birgə işin gücünü nümayiş etdirdi. İstehlakçı texnologiyaları və aviasiya infrastrukturu düzgün şəkildə birləşdirildikdə nəticələr transformativ ola bilər. Sərnişinlər özlərini daha güvənli hiss edirlər, aviaşirkətlər erkən mərhələdə daha dəqiq qərarlar qəbul edirlər və ümumilikdə baqajın geri qaytarılması prosesi daha proqnozlaşdırıla bilən olur. Məhz bu cür birgə innovasiyalar sənayeni irəli aparır".

Find My Share Item Location funksiyasından istifadə edən aviaşirkətlər gecikmiş baqajın orta geri qaytarılma müddətinin 26% azaldığını da qeyd ediblər. Hazırda 29 aviaşirkət baqaj axtarışı proseslərində Apple Find My inteqrasiyasını WorldTracer®️ çərçivəsində tətbiq edir və yaxın aylarda yeni daşıyıcıların qoşulması gözlənilir.

SITA Baggage IT Insights hesabatına görə, qlobal miqyasda baqajın düzgün emal edilməməsi səviyyəsi aşağı olaraq qalır, hər min sərnişinə 6,3 hadisə düşür. Yanlış emal edilən baqajların 66%-i 48 saat ərzində sahiblərinə qaytarılır ki, bu da məlumat mübadiləsinin və avtomatlaşdırmanın yaxşılaşmasının nəticəsidir. Apple və SITA əməkdaşlığı bu prosesi sərnişinlərin icazəsi ilə təqdim olunan dinamik yerləşmə məlumatları ilə daha da gücləndirir.

Bu yanaşma xüsusilə pik bayram dövrlərində - qısa transfer vaxtları, qış hava şəraiti və yüksək tranzit sərnişin axını fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Apple və SITA əməkdaşlığı sərnişinlər üçün görünürlüyü aviaşirkətlərin əməliyyat prosesləri ilə birləşdirərək daha əlaqəli və proqnozlaşdırıla bilən xidmət modeli formalaşdırır.

Azərbaycan üçün bu həllər beynəlxalq sərnişin axınının artması və ölkənin regional aviasiya habı kimi mövqeyinin möhkəmlənməsi baxımından xüsusi praktiki əhəmiyyət daşıyır. Bakı Hava Limanı və milli aviaşirkətlər tranzit axınları ilə fəal işləyir və bu kontekstdə baqajın emalının sürəti və dəqiqliyi xidmət keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərir.

Nikole Hoqq əlavə edib:

“Bu əməkdaşlığın ilk ili bazar üçün mühüm siqnaldır. Find My Share Item Location ilə bağlı təcrübəmiz göstərir ki, yüksək keyfiyyətli yerləşmə məlumatlarının könüllü paylaşılması aviaşirkətlərə əvvəllər mövcud olmayan şəffaflıq səviyyəsi qazandırır və əməliyyat dayanıqlığını artırır".

WorldTracer®️ sistemi dünyanın 2 800-dən çox hava limanında və 500-dən artıq aviaşirkət tərəfindən istifadə olunur. Apple Find My Share Item Location inteqrasiyası sənaye səviyyəli aviasiya infrastrukturu ilə təhlükəsiz istehlakçı texnologiyalarını birləşdirərək baqajın emalı prosesini daha etibarlı edir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.12.2025)

Nail Zeyniyev, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Mənim üçün illərin qovuşuğu vaxtın özünü ifşa etdiyi andır. Biz hər dəfə bu gecəyə elə məna yükləyirik ki, sanki bir ilin bitməsi ilə həyat da dayanacaq, hər şey sıfırlanacaq, taleyimiz başqa cür axmağa başlayacaq. Halbuki dəyişən yalnız təqvimdəki rəqəmdir. Keçmiş olduğu yerdə qalır, yaşananlar silinmir, yarımçıq qalanlar da öz ağırlığını itirmir...

Sadəcə biz bir gecəlik buna inanmaq istəyirik.

Bununla belə, bu inanma halı təsadüfi deyil. İllərin qovuşuğu insanı istər-istəməz özü ilə üz-üzə qoyur. Günlərin axarında qaçdığımız suallar bu gecə qapını döyür. Kim nə itirdi, kim nədən vaz keçdi, hansı yolda susduq, hansı anda geri çəkildik? Bu gecə insan özünü mühakimə edir. Burada kənardan baxan yoxdur. Hakim də özümüzük, ittiham da, müdafiə də.

Bu anın qəribə tərəfi onun ikili hisslər doğurmasıdır. Bir tərəfdən nostalji gəlir, ardınca kədər və gecikmiş peşmanlıqlar. İnsan geriyə baxıb görür ki, neçə arzu yarımçıq qalıb, neçə söz vaxtında deyilməyib, neçə hiss qorunmaq üçün içə basdırılıb. Digər tərəfdən isə ümid var. Səbəbsiz, izahsız, bəzən hətta əsassız bir ümid. Elə bil yeni ilin adı belə insana yaşamaq üçün bəhanə verir.

İllərin qovuşuğu yaddaşla da qəribə oyun oynayır. Bu gecə insan hər şeyi xatırlamır, yalnız seçdiklərini xatırlayır. Kiçik anlar böyüyür, böyük hadisələr arxa plana çəkilir. Elə bu anda başa düşürsən ki, həyatı formalaşdıran vaxt deyil, yaddaşdır. Vaxt keçir, amma yaddaşımız qərar verir.

Mən bu gecəni nə keçmişə, nə də gələcəyə aid edirəm. Bu, iki zamanın arasında qalan doldurula bilməyən bir boşluqdur. İnsan burada heç bir yerə tam məxsus deyil. Bu asılı qalma hissi insanı həm narahat edir, həm də ona azadlıq verir. Çünki hələ heç nə bağlanmayıb, heç nə yekunlaşmayıb. Hər şey açıq qalır.

Bəlkə də illərin qovuşuğunun əsas dərsi budur: dəyişən vaxt deyil, dəyişən insanın özüdür. Bu dəyişikənlik səssiz olur, gözə görünmür, amma geri dönüşü olmur. Təqvimlər sadəcə bəhanədir. İllərin qovuşuğu isə o nadir anlardandır ki, insan bir anlıq dayanır və içində baş verənləri hiss edir. Sonra isə yenə yoluna davam edir. Elə bil heç nə olmamış kimi, amma əslində mən əvvəlki mən olmuram...

Könül sarayımın dirəyi sındı,

Vurduqca yorulan ürəyi sındı.

Bəxtimin ən şirin diləyi sındı,

Məni məndən alıb apardı illər.

Arzular qurudu göl kənarında,

Boğuldu duyğular ilk baharında.

Yandım öz ömrümün intizarında,

Məni məndən alıb apardı illər.

Gözümə bir mələk xəyalı gəldi,

Gəldi də ammaki aralı gəldi.

Bir ceyran o dağdan yaralı gəldi,

Məni məndən alıb apardı illər.

Hərə bir ümidin itirdi getdi,

Ölüm öz qonağın götürdü getdi.

Şair misrasını bitirdi getdi,

Məni məndən alıb apardı illər.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.12.2025)

Murad Vəlixanov, «Ədəbiyyat və İncəsənət»

KlassikAzərbaycanfilmi olan “Əvəz‑əvəzə” uzaq 1925-ci ildə çəkilibdir və bu il filmin 100 illiyi qeyd edildi.

Rejissor: Aleksandr Litvinov

Çəkilmə tarixi: 1925

Janr: Dram / Detektiv

Dil: Səssiz, ağ‑qara

Film haqqında məlumat

“Əvəz‑əvəzə” Azərbaycan kino tarixində ilk detektiv janr nümunəsi kimi tanınır. Film Sovet dönəminin ilk illərində çəkilmiş və Azərbaycan kino sənətinin erkən dövrünü əks etdirir.

Hekayənin mərkəzində cəsarətli çekist Əvəz dayanır. O, xarici casusların fəaliyyətini ifşa etməyə çalışır, həmçinin cəmiyyətdəki kriminal hadisələrin qarşısını almağa səy göstərir. Film boyunca tamaşaçı Əvəz ilə birgə sınaqlardan keçir və onun həm fiziki, həm də mənəvi cəhətdən necə formalaşdığını izləyir.

Çəkilişlər Bakı şəhərində aparılıb və səssiz, ağ‑qara formatda lentə alınıb. Rejissor Aleksandr Litvinov obrazların duyğularını və hadisələrin gərginliyini ekran vasitəsilə uğurla çatdırır. Hər səhnə incə planlarla qurulub və aktyorların ifadələri vasitəsilə tamaşaçıya çatdırılır. Film mövzusu və ideyası

Film sadəcə macəra deyil — həm də insanın daxili dürüstlüyü, vicdan və məsuliyyət mövzularını işıqlandırır. Əvəz obrazı tamaşaçıya nümunəvi və eyni zamanda maraqlı xarakter təqdim edir. Film həm sosial, həm də siyasi mesajlar daşıyır və dövrün gerçək mənzərəsini göstərir.

 Maraqlı faktlar

Azərbaycan kinosunda ilk detektiv janr nümunəsidir.

Səssiz kino formatında çəkilib və 35 mm ağ‑qara lent üzərində lentə alınıb.

Film baş qəhrəman Əvəz vasitəsilə dövrün sosial və siyasi vəziyyətini tamaşaçıya çatdırır.

Filmin çəkilişləri Bakı şəhərində aparılıb.

Film uzun müddət arxivdə qorunub saxlanılıb və nadir kino nümunəsi kimi Azərbaycan kino tarixində qalmaqdadır.

“Əvəz‑əvəzə” Azərbaycan kino tarixinin ən erkən və nadir detektiv nümunələrindən biridir. Film həm dramatik, həm də gərgin süjeti ilə tamaşaçıya maraqlı təcrübə verir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.12.2025)