Super User
Burada müstəqilliyimizin təməl daşları uyuyur!
Fariz Əhmədov, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Naxçıvan təmsilçisi
Bu gün Azərbaycan xalqının sel kimi axışdığı bir yer var... Şəhidlər xiyabanı. Burada müstəqilliyimizin təməl daşları uyuyur. Bura köksündə Vətən gəzdirənlərin evidir. Bura son qiyama qalxanların azadlıq mənzərəsidir. Bura bütöv Azərbaycanın şərəf lövhəsidir. 150 nəfərin uyuduğu Şəhidlər xiyabanı 36 ildir, sinəsində oğul gəzdirən anaların beşiyi, nakam sevgilərin görüş yeri, xınalı gəlinlərin bəy otağıdır. Bura hər kəsin başı dik gəlib, boyun əydiyi əbədiyyət möhürüdür.
Bir gecədə taleyi dəyişən gül: qərənfil
İnsanı bu soyuq mənzərə qarşısında qəhər boğur, göz yaşları içinə axır. Qırmızı qərənfillərlə bəzənən bu məzarlar 36 ildir ki, Azərbaycan xalqının isti nəfəsi ilə qızınır. Xınalı gəlinlərin hər il qucağında bu xiyabana gətirdiyi körpələrin artıq 36 yaşı var. Onlar 36 ildir ki, qəhrəman ataları ilə böyüyürlər. Onlar sovet tankları altında əzilməyi gözə alan qəhrəmanların övladlarıdır. Onlar xalqın qəlbində azadlıq məşəli yandıranların övladlarıdır.
2 məzarda 3 can uyuyur
Həyat sevinc və kədərlə bizi qarşıladığı kimi bəzən də nakam sevgilərlə ömrümüzdən ömür alır. O gecə Azadlıq meydanında 6 ay öncə ailə quran İlhamda var idi. O gecə İlhamın qəlbində Fərizə, Fərizənin bətnindəki 2 aylıq körpə də orada idi. O gecə orada olan hər kəsin başının üzərində ölüm, olmayanların isə beyninin içərində əcəl at oynadırdı. İrəli addımlayan hər qoca, cavan, körpə bir amala görə mücadilə edirdi. Addımların başında Vətən, Vətənin içərində isə bütün qohumlar, dostlar, tanışlar var idi.
Meydandakılar hər kəs üçün, hər kəs isə meydandakılar üçün narahat idi. Gözlər dodaqlardan çıxan bir sözə bənd idi. Elə Fərizə də İlhamdan gələn bir xəbərdən asılı qalmışdı həyatda. Yenicə köçdükləri mənzilə sükut, Fərizənin qəlbinə od düşmüşdü. Bir qığılcıma bənd olan bu ev alışmaq üçün bir sözə mübtəla idi. Bir gecə... Sadəcə, bir gecə Fərizədən gəncliyini, xəyallarını, arzularını, istəklərini və... İlhamını aldı. Açılan səhər ona öz hədiyyəsini qara tabutda ərməğan etdi. Fərizə bətnindəki 2 aylıq körpəsi ilə öz canına qıydı. Düşmənin İlhama qıydığı kimi yox... Düşmənin qıydığı İlhama çatmaq üçün. Elə həmin gün Vətən sevgisinin bütün sevgilərdən üstün olduğu bir dastan yazıldı. Fərizə və İlham dastanı. İlham Vətən uğrunda, Fərizə sevgi uğrunda, bətnindəki körpə isə torpaq uğrunda şəhid oldular.
İndi burada 2 məzarda 3 can və yaxud bir ailənin 3 üzvü uyuyur. Vətən, sevgi və torpaq!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(20.01.2026)
Telejurnalistikamızın zirvələrindən biri...
Elman Eldaroğlu, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Ola bilsin ki, onu ölkədə az adam tanıyır, amma ərsəyə gətirdiyi verilişlər özündən çox məşhurdur. O, Azərbaycan telejurnalistikasında öz yolu, öz zirvəsi olan jurnalistlərdəndir. Zirvəyə yüksəlmək isə hər adama nəsib olmur. Yüz il bundan sonra da, ekranlara onun verilişləri gələndə xüsusi maraqla izlənəcək. Bəli, bu gün sizə Azərbaycan telejurnalistikasının zirvələrindən biri- Mübariz Əsgərov haqqında söhbət açmaq istəyirəm. Axı, yanvarın 20-də onun 64 yaşı tamam olur...
Deyir ki:- “Bəli, 20 yanvar tarixi mənim ad günümdür. Məni təbrik edənlərə, etməyənlərə də öncədən təşəkkür edirəm. Mən bütün yaradıcı həyatımı kamera arxasında keçirmişəm. İki gözlə baxdığımız ağlı-qaralı həyatın reallığını, nə qədər çətin olsa da, kameranın bir gözüylə göstərməyə çalışmışam. Yaxşı yadımdadır, axırıncı dəfə ad günümü 1989-cu ildə qeyd etmişəm. 1990-cı ildə yanvarın 19-da Moskvada tələbə dostlarımla sabah ad günümü necə keçirəcəyimi planlaşdırırdım. Gecəyarı xəbər gəldi ki, Bakıya qoşun yeridilib. 20-si səhər tezdən Azərbaycanın Moskvadakı Nümayəndəliyinə üz tutduq. Amma Daimi Nümayəndəliyin qarşısında çaşqınlıq içində olan insanların səhəri açılmırdı, hamı 20 yanvarın qaranlığında kədərli və qəzəbli idi. Tam səmimi deyirəm, Heydər Əliyevin Nümayəndəliyə gəlib mətbuat konfransı keçirməsi və SSRİ rəhbərliyini sərt tənqid etməsi bizim mitinq və piketlərimizi daha izdihamlı, daha mütəşəkkil etdi. Hüznlü və şərəfli günlər idi. Qarlı-buzlu yollarla nümayişə çıxıb SSRİ-nin ən ali qurumlarının qarşısında piketlər keçirirdik, etirazımızı bildirirdik. Məhz bu mitinq və nümayişlər ictimai rəyə xeyli təsir etdi. Moskva və dünya baş verən hadisələrin əsl mahiyyətini anlamağa və baş verənlərə obyektiv qiymət verməyə başladı...”
Haqqında danışdığım Mübariz Ağalı oğlu Əsgərov 20 yanvar 1962-cı ildə Ucar şəhərində anadan olub. Orta təhsilini və hərbi xidməti başa vurandan sonra 1986-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinə qəbul olunsa da, sonradan təhsilini davam etdirmək üçün M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinə göndərilib. 1992-cı ildə həmin ali məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirərək Azərbaycan Dövlət Televiziyasında işə başlayıb və altı il burada böyük redaktor və bədii-eksperimental qrupun rəhbəri vəzifələrində çalışıb. Həmin illərdə "Və...", "Qulp" proqramlarının müəllifi və aparıcısı olub. 1998-ci ildən "ANS" müstəqil televiziya şirkətində aparıcı redaktor, müəllif proqramları bürosunun rəhbəri, baş prodüser vəzifələrində işləyib. "ANS" televiziya kanalında yayımlanan "Qulp", "Mübarizə" proqramlarının müəllifi və aparıcısı kimi fəaliyyətini davam etdirib. 2013-cü ildən "Qulp studio" MMC-nin təsisçisi və direktoru, "Rezonans" proqramının müəllifi olub. 2021-ci ildə Prezidentinin verdiyi sərəncama əsasən 6 il müddətinə Azərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurasının üzvü təyin edilib. Hazırda bu vəzifəsində çalışır. 2015-ci ildə "Əməkdar jurnalist" fəxri adına layiq görülüb. "Bir mətbuat konfransının tarixi", "Şuşanın dağları qara dumanlı", "Xocalı dərsi", "Ölüm hökmü – ömürlük cəza", "Kəlbəcərin son günü", "Xocalı nişanəsi", "44 gün, 44 an", "Şuşa", "Qara tale – ağ ölüm" adlı sənədli filmlərin müəllifidir...
“Moskva Dövlət Universitetində təhsil alalanda universitetin Şvernik küçəsindəki yataqxanasında qalırdım. Hər axşam birinci mərtəbədə yerləşən beynəlxalq danışıqlar üçün telefon aparatının yanına dünyanın bir-çox ölkələrindən olan tələbələr yığışırdı. Hamı növbə tutub ardıcıllıqla istədikləri ölkə və şəhərlə danışırdı. Mən də tez-tez bu imkandan istifadə edirdim. Tələbələrin çoxu ya şəxsən, ya da üzdən bir-birini tanıyırdı. Bir dəfə burada toplaşan tələbələrə yaxınlaşıb, axırıncı kimdir?- deyə soruşdum. Bir tələbə, axırıncı mənəm, dünyanın bütün erməniləri də mənim arxamdadır, dedi. Özümü birbalaca itirsəm də sualı yenidən təkrar etdim. Yenə eyni cavabı eşitdim. Onun bu cavabını növbədə olan tələbələrin çoxu təbəssümlə qarşıladı. Mən də bir balaca gülümsədim və həmin tələbəyə dedim ki, deməli axırıncı sənsən və dünyanın bütün erməniləri də sənin arxandadır. Dedi ki, elədir. Dedim, onda belə çıxır ki, dünyanın bütün ermənilərinin arxa tərəfi mənim qabaq tərəfimə düşür... Bayaq erməni tələbənin sözlərinə təbəssümlə cavab verən tələbələr mənim bu sözlərimi gülüşlə qarşıladılar. Sonradan eşitdim ki, o əvvəllər də növbədə azərbaycanlı tələbələrə qarşı bu fikiri tez-tez səsləndirirmiş. Amma, bu hadisədən sonra həmin tələbə bu sözləri dilinə gətirmədi...”- söyləyir.
...Baməzə adamdır, yumor hissi çox yüksəkdir. Anadangəlmə liderliyi var. Fərasətli və dünyanı təkbaşına idarə edəcək qədər güclüdür. Böyük işlərdə iştirak etməkdən, insanları doğru yola yönəltməkdən, kütləni idarə etməkdən həzz alır və insanların diqqətini özünə cəlb etməyi bacarır. Yorulmağın nə olduğunu bilmir, istədiyi nəticəni əldə edənədək işləməyə davam edir. Zərif təbiətli olsa da, lakin çox dözümlüdür. Hər hadisədən asanlıqla sarsılmır...
Deyir ki:- “Azərbaycanla qonşu olan bir ölkədə təşkil olunmuş qeyri-rəsmi yığıncaqda dünyada gedən proseslər, o cümlədən Azərbaycanda baş verən hadisələr müzakirə olunurdu. Mən dövlətimizə qarşı söylənən ittihamlara qarşı qəti etirazımı bildirdim. Məclis iştirakçıları mənim münasibətimi təccüblə qarşıladılar. Bəlkə də məndən bunu gözləmirdilər. Həmin illərdə mən “Qulp” proqramının müəllifi və aparıcısı idim. Səfəri başa vurub maşınla geri qayıdırdıq. Sərhədi keçəndən sonra avtomobilin maqintafonunda xeyli əlləşsəm də yerli radioları tutmağa çətinlik çəkirdim, çünki qonşu ölkələrin radioötürücüləri buna imkan vermirdi. Mən üzümü mənimlə səfərdən qayıdan adama tutub Bakıya qayıdan kimi bu problemin həll olunmasına çalışacağımı söylədim. Yol yoldaşım təəccüblə mənə baxıb, sərhəddən o tərəfə Azərbaycanı təbliğ edirdin, amma indi tənqid edirsən, dedi. Mən Azərbaycan sərhədindən o tərəfdə Azərbaycanın təmsilçisi, bu tərəfdə isə bir vətəndaş kimi tənqidçiyəm, dedim...”
...Fikirlərində çox sabitdir, verdiyi qərarlardan geri çəkilməyi xoşlamır. Reaksiyalarından, niyyət və məqsədlərini təxmin etmək mümkün deyil. O, bütün ağıllı adamlar kimi həyatı bir oyun qəbul edir. Elə buna görə də risk etməkdən, yeni yollar sınamaqdan və fərqli üsullar tətbiq etməkdən çəkinmir. Onun dünyaya öz baxışı var- qadağaların və qaydaların nə üçün olduğunu yaxşı anlayır və yalnız ali qaydalarla yaşayır...
“Mən bir vətəndaş kimi problemləri şişirtməyin əleyhinəyəm- sadəcə onları həll etməyin yollarını göstərmək və çalışmaq lazımdır. "Oyuncaq "adlı məşhur fransız filmində bir epizod var. Redaksiyanın rəhbəri öz əməkdaşına soyunmaq əmri verir. O da dinməz-söyləməz şalvarını çıxardır. Göstəriş verən üzünü həmin adama tutub deyir ki, kim daha çox günahkardır, soyunmağını istiyən mən, yoxsa şalvarını çıxarmağa hazır olan sən? Son vaxtlar sosial şəbəkələrdə Azərbaycanın ünvanına söyüş və təhqir yağdıran soydaşlarımızın çıxışlarını görəndə filmdəki bu epizod yadıma düşür. Onlara bu sifarişi verənlər daha çox günahkardır, yoxsa onlar özləri? Cavab aydındır; Bizim hamımızın Azərbaycan adlı bir dövləti var. Harada və hansı şəraitdə olmağına baxmıyaraq hamı onu qorumalıdır ki, sonda bu torpağa qarışmağa haqqı olsun.”- söyləyir.
...Şanslı insandır. Son dərəcə cəsarətlidir. Onunla dostluq etsəniz heç vaxt darıxmayacaqsınız və həmişə üzünüzdə təbəssüm olacaq. Əgər xətrinizə dəysə, könlünüzü almağa qüvvəsi çatacaq. Bu, onun ürəyinin təmizliyindən irəli gəlir. Qürurlu və məğrurdur. Güclü emosional temperamenti var. Gözəl sürprizlərlə münasibətlərindəki həyəcanı artırır və ətrafını həyəcanlandırmaq üçün çılğın planlar qura bilir. İctimai həyatlarında dürüstlüyə böyük əhəmiyyət verir. Kiminsə yalan danışmasına dözə bilmir...
Onun haqqında çoxdan danışmaq istəyirdim. Amma uyğun zaman, münbit səbəb axtarırdım. Budur, həm zaman və həm də səbəb var, ad günüdür. Təbrik edirəm! Allah ondan heç nəyi əsirgəməyib, tərbiyyəli, savadlı övladları, xoş güzəranı var. Ona möhkəm can sağlığı, yaradıcılıq uğurları arzulayıram. Bəli, “Mübariz Əsgərov Zirvəsi” telejurnalistikamızın möhtəşəm zirvələrindən biridir...
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(20.01.2026)
Can Azerbaycan - Muhterem Şahin
“Ədəbiyyat və incəsənət” portal Türkiyə paytaxtı Ankarada yaşayıb yaradan Muhterem Şahinin 20 Yanvar şəhidlərinə ithaf etdiyi “Can Azərbaycan” şeirini Türkiyə terkcəsində təqdim edir.
-20 Yanvar Şehitlerinin Aziz Hatırasına Hürmetle...
Çığlığın yüreğimi dağladı can
Dağlarla taşlar bile ağladı can
Hep gönüllerde süngüt bağladı can
İçin için çekip dayanmaz mısın
Her akşamüstü kanar da yaram can
Bir türlü aka dönmüyor karam can
Hangi birinizi tutam saram can
Sevdana sarılıp dayanmaz mısın
Gönüllerde yanan ateşsin sen can
Köz köz olup da hıçkıransın sen can
Türkülerimize canansın sen can
Destanın okuyup dayanmaz mısın
Yüce Mevlaya her gün el açtık can
Dört yanımıza hep dua saçtık can
Meydanlara koştuk, dolduk taştık can
Al bir bayrak açıp dayanmaz mısın
Seyir yolunu tutmayacağız can
Qardaşız, sizi atmayacağız can
Bu zulmü hiç unutmayacağız can
"Zafer Hakkın!" deyip dayanmaz mısın
Yirmi Yanvar'da yandık da yandık can
O gün bir kıyamet koptu sandık can
Şehitleri hep minnetle andık can
Kavgayı sır sayıp dayanmaz mısın
Aynı milletiz, kalbimiz birdir can
Bakü hürse Ankara da hürdür can
Diken batsa sana, dünya dardır can
Enver'i duyup da dayanmaz mısın
Azadlık senin ulu yolundur can
Bağımsızlık elindir, kolundur can
Türklük hem sağındır hem solundur can
Aşkı göğe yayıp dayanmaz mısın.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(20.01.2026)
20 Yanvar faciəsinə həsr olunmuş film - “Kapitan və Xəzər dənizi”
Murad Vəlixanov, "Ədəbiyyat və İncəsənət"
“Kapitan və Xəzər dənizi”nin susqun çağırışı. Filmin rejissoru Türkan Hüseyn
20 Yanvar — tarixdə sükutla xatırlanan gecədir. “Kapitan və Xəzər dənizi” filmi bu sükutu vizual və emosional dillə danışır. Film yalnız faktları göstərmir, vicdan və insanlıq prizmasından tamaşaçını düşündürür.
Film sənədli-animasiya formatında çəkilib. Tarixi reallığı qoruyur. Vizual poetik ifadə ilə hissləri çatdırır. Susqunluğun və gecənin ruhunu ekran dilinə çevirir
Qısa məzmunu:
Kapitan Xəzər dənizində Sovet gəmisində cəsədlərlə üz-üzə gəlir. Onları xilas etməyə çalışır. Bu yalnız fiziki xilas deyil; vicdan və insanlıq məsuliyyətidir. Bir kapitanın sükutu, yüzlərlə taleyi əks etdirir.
Kapitan şahiddir, yalnız fərd deyil, xalqın vicdanıdır. Rejissor Türkan Hüseyn hər detalı simvolik ifadəyə çevirir: baxışlar, dalğalar, gecə — hamısı introspeksiya üçün vasitədir.
Hər baxış bir tarixi yük daşıyır. Xəzərsə 20 Yanvarın səssiz şahididir. Dalğalar matəm kimidir. Səssizlik etiraz qədər ucadır.
Xəzər təkcə kapitanın deyil, bütün xalqın şahididir. Hər titrəyiş və dalğa yüksəlişi gecənin və xalqın ağrısını simvolik olaraq əks etdirir.
Dəniz danışmasa da, tarix danışır.
Filmin verdiyi suallar:
Film cavabları təqdim etmir, amma tamaşaçını düşünməyə və hiss etməyə çağırır: İnsan tarix qarşısında nə qədər məsuliyyət daşıyır? Susmaq bəzən müqavimət forması ola bilərmi? Keçmişlə üz-üzə qalmaq gələcəyi necə formalaşdırır? Tamaşaçı yalnız baxmır, hiss edir və sorğulayır
“Kapitan və Xəzər dənizi” ənənəvi xatirə filmindən fərqlidir: Sözlə yox, hisslə danışır. Pafosdan uzaq, dərin və təsirlidir. Kapitanın sükutu və Xəzərin səssizliyi xatırladır ki, tarix yalnız yaddaşlarda yaşayır və vicdan əks-sədası hər birimizdədir.
Son vurğu isə odur ki, bəzən danışmaq lazım deyil. Bəzən dənizə baxmaq kifayətdir. Susqunluq, sözlərdən daha ağırdır.
Və bəzən bir kapitanın baxışı, yüzlərlə taleyi əks etdirə bilir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(20.01.2026)
Xaricdə daha bir Azərbaycan Evi və həftəsonu məktəbi açılıb
Almaniyanın Ştutqart şəhərində növbəti Azərbaycan Evinin və evin nəzdində həftəsonu Azərbaycan məktəbinin açılışı olub. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni səslənib, şəhidlərin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad olunub.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsindən verilən məlumata görə, aççılışda komitənin sədri Fuad Muradov, Azərbaycan Respublikasının Almaniya Federativ Respublikasındakı Səfirliyinin müşaviri Samir Rzayev, Türkiyənin Ştutqartdakı baş konsulu Makbulə Koçak Kaçar, Avropanın müxtəlif ölkələrində, Almaniyanın ayrı-ayrı şəhərlərində yaşayan soydaşlarımız, xaricdəki bir sıra Azərbaycan Evlərinin rəhbərləri və yerli ictimaiyyətin nümayəndələri iştirak ediblər.
Azərbaycan-Alman Mədəniyyət Mərkəzinin sədri Günay Mirzəyeva Almaniyada yaşayan soydaşlarımızı bir araya gətirən mərkəzin və Almaniya Azərbaycanlıları Alyansı İdarə Heyətinin fəaliyyəti ilə bağlı hesabat xarakterli çıxış edib.
Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Fuad Muradov Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən müasir diaspor siyasətindən və diasporla ortaq fəaliyyətin şaxələndirilməsindən danışıb, dünyanın müxtəlif ölkələrində Azərbaycan Evlərinin, həftəsonu məktəblərinin açıldığını qeyd edib. Sədr, həmçinin Almaniyada daha bir Azərbaycan Evinin və evin nəzdində həftəsonu məktəbinin açılması münasibətilə soydaşlarımızı təbrik edib, bunu dövlətimizin xaricdə yaşayan azərbaycanlılara göstərdiyi qayğının əyani sübutu kimi dəyərləndirib.
Bildirilib ki, Azərbaycan Evləri, həftəsonu məktəbləri, o cümlədən ölkəmizin Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə yaradılan “Qarabağ” onlaynməktəbləri üçüncü, dördüncü nəsil diasporun ana dilini öyrənməsi baxımından üstünlüklər və yeni imkanlar yaradan ən uğurlu modeldir. Bu modelin azərbaycanlıların kompakt yaşadığı Ştutqart kimi vacib bölgədə tətbiq olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Tədbirdə dövlət başçısının çıxışlarının yer aldığı videoçarxlarnümayiş olunub.
Almaniya Azərbaycanlıları Alyansının İdarə Heyətinin sədri Altay Rüstəmli, Alyansın İdarə Heyətinin üzvü Əmir Əli Sərdari İrəvani, Türkiyənin Ştutqartdakı baş konsulu MakbuləKoçak Kaçar və bir sıra nüfuzlu icma üzvləri çıxış edərək Azərbaycan Evinin açılışını soydaşlarımızın birliyinin rəmzi adlandırıblar.
Mərasim iştirakçıları italyan mədəniyyət xadimi FrançeskoMacconun əsərlərindən ibarət “Nar” adlı sərgiyə tamaşa ediblər.
Açılış mərasimi bədii hissə ilə davam edib.
Qeyd edək ki, Ştutqart şəhərində açılan Azərbaycan Evi də daxil olmaqla, hazırda dünyanın 20 ölkəsində 32 Azərbaycan Evi fəaliyyət göstərir. Eyni zamanda, 24 ölkədə 90-dan çox həftəsonu Azərbaycan məktəbi mövcuddur. Bu məktəblərin Azərbaycan Evlərində, digərləri isə diaspor təşkilatlarının və mədəniyyət mərkəzlərinin nəzdində və ya müstəqil şəkildə fəaliyyət göstərir. Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi xarici ölkələrdəki hər bir həftəsonu Azərbaycan məktəbini dərs kitabları və tədris vəsaitləri ilə təmin edir. Soydaşlarımız, eləcə də ölkəmizi sevən xaricilər Azərbaycan Evlərinin və həftəsonu məktəblərinin xidmətlərindən təmənnasız istifadə edir. Əlavə edək ki, dövlət başçısının tövsiyəsi əsasında xaricdəki həftəsonu Azərbaycan məktəblərinin sayı artırılır və əhatə dairəsi genişləndirilir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(19.01.2026)
"Qanla Yazılan Tarix: 20 Yanvar"
Respublika Uşaq Kitabxanasında 283 saylı məktəbin şagirdlərinin iştirakı ilə 20 Yanvar faciəsinin 36-cı ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçirilib.
Tədbir, Azərbaycanın Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başlanıb. Ardınca, tədbir iştirakçıları bir dəqiqəlik sükutla 20 Yanvar şəhidlərini ehtiramla anıblar. Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına kitabxanadan məlumat verilib.
Tədbir çərçivəsində Respublika Uşaq Kitabxanasının əməkdaşı, şagirdlərə 20 Yanvar hadisələri haqqında ətraflı məlumat verib. O, faciənin tarixi, Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda göstərilən fədakarlıq və cəsarət haqqında danışaraq, bu hadisənin ölkənin azadlıq yolundakı əhəmiyyətini vurğulayıb.
Kitabxanada təşkil olunan tədbirin növbəti mərhələsində, şagirdlər 20 Yanvar hadisələri ilə bağlı hazırlanmış video materialı izləyiblər. Bu video, faciənin baş verdiyi günün atmosferini və xalqın müqavimətini əks etdirən görüntüləri təqdim edib, şagirdlərin hadisəni daha dərindən anlamalarına kömək edib.
Daha sonra, şagirdlər 20 Yanvarla əlaqəli şeirlər səsləndiriblər. Bu şeirlər, həm faciənin ağırlığını, həm də şəhidlərin göstərdiyi qəhrəmanlığı əks etdirib, iştirakçılarda dərin təəssürat yaradıb.
Respublika Uşaq Kitabxanası, gələcəkdə də belə təhsil və maarifləndirmə tədbirləri keçirərək, gənc nəslə Azərbaycanın tarixi və milli dəyərləri haqqında daha çox məlumat verməyə davam edəcək.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(19.01.2026)
XIII Qlobal Bakı Forumunun keçiriləcəyi tarix açıqlanıb
Martın 12-dən 14-dək Azərbaycanda XIII Qlobal Bakı Forumu keçirəcək.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portal xəbər verir ki, bu barədə AzərTAC-a Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzindən məlumat verilib.
Bildirilib ki, tədbirdə 400-dən çox xarici qonağın iştirakı gözlənilir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(19.01.2026)
Müasir İncəsənət Muzeyində "Qeyzer" adl sərgi açılıb
Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi, bp şirkətinin sponsorluğu və Maqsud İbrahimbəyov Yaradıcılıq Mərkəzinin təşkilatçılığı ilə keçirilən "Neft bumu hamıya gülümsəyir" festivalı çərçivəsində yanvarın 17-də Müasir İncəsənət Muzeyində "Qeyzer" adlı müasir incəsənət sərgisinin açılışı olub.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı AzərTAC-a istinadə xəbər verir ki, sərginin açılışında Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru Anar Ələkbərov, rəsmi qonaqlar, tanınmış incəsənət xadimləri və digər şəxslər iştirak ediblər.
2025-ci ilin noyabrından 2026-cı ilin fevralına qədər keçirilən "Neft bumu hamıya gülümsəyir" festivalı Azərbaycanın görkəmli yazıçısı Maqsud İbrahimbəyovun yaradıcılıq irsinə həsr olunub və neft bumu dövrünün mədəni və tarixi konteksti ətrafında qurulub. Müxtəlif incəsənət sahələrini bir araya gətirən festival müəllifin ədəbi mətnlərində yer alan transformasiya, gözlənti və daxili gərginlik mövzularına müraciət edir.
"Qeyzer" müasir incəsənət sərgisi festivalın əsas layihələrindən biridir. "Neft bumu hamıya gülümsəyir" pyesinə konseptual istinad kimi yanaşaraq, o, şəxsi təcrübə ilə kollektiv tarixin qovuşduğu anlayışa immersiv baxış təqdim edir.
Sərginin açılışında çıxış edən Maqsud İbrahimbəyov Yaradıcılıq Mərkəzinin direktoru Anna İbrahimbəyova bu günün festival üçün xüsusi əhəmiyyət daşıdığını deyib: “Bu gün həqiqətən möhtəşəm bir hadisədir, çünki festivalda gənc və istedadlı rəssamlar iştirak edirlər. Məni xüsusilə sevindirən məqam iştirakçıların bir çoxunun sadəcə çıxış etməsi deyil, həm də ideyalar üzərində dərindən düşünməsi və Maqsud İbrahimbəyovun kitablarına müraciət etməsidir".
Anna İbrahimbəyova qeyd edib ki, təqdim olunan əsərlər daha çox təəssürat, şəxsi interpretasiya və bədii reaksiyadır, sözlərin və obrazların vizual sənət dilinə çevrilməsidir.
Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru Anar Ələkbərov çıxışında tədbirin ərsəyə gəlməsində əməyi olan bütün heyətə təşəkkürünü bildirib. O, 2025-ci ilin noyabr ayından bəri keçirilən “Neft bumu hamıya gülümsəyir” festivalının böyük əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulayıb: "Festival çərçivəsində təqdim olunan tədbirlər və tamaşalar böyük önəm daşıyır. Ümid edirəm ki, bu ənənəvi bir hal alacaq. Bu gün rəssamlarla görüşdüm. Onların bir-birindən gözəl əsərləri təqdim olunur. Gələcək yaradıcılıqlarında hər birinə uğurlar arzu edirəm".
Sonra çıxış edən bp-nin Xəzər regionu üzrə kommunikasiya və xarici əlaqələr üzrə vitse-prezidenti Bəxtiyar Aslanbəyli bildirib ki, bu gün indiyədək mövcud olmuş və gələcəkdə də davam edəcək bayramlardan biri – incəsənət və ədəbiyyatın kəsişməsində yaranan bayram qeyd edilir. O, bp şirkəti olaraq belə gözəl bir tədbirin ərsəyə gəlməsində iştirak etməkdən məmnunluğunu bildirib.
Sərginin kuratoru Nigar Rzayeva çıxışında deyib ki, Maqsud İbrahimbəyovun yaradıcılığı o qədər canlı və müasirdir ki, layihə və təqdim olunan işlər rəssamlar üçün böyük ilham mənbəyinə çevrilib. O, bütün yaradıcı heyətə, eləcə də göstərilən dəstəyə görə Heydər Əliyev Fonduna, bp şirkətinə və Müasir İncəsənət Muzeyinə təşəkkürünü bildirib.
Sonra qonaqlar sərgi ilə tanış olublar.
Layihədə neft Bakının ritmini, insanların talelərini və bütövlükdə ölkənin inkişafını müəyyənləşdirən real qüvvə kimi çıxış edir. O, ölkə tarixi boyunca insan münasibətlərinin formalaşdığı mühiti yaradır.
“Qeyzer” adı neft fontanına, yəni təzyiq altında neftin yer səthinə çıxmasına, həmçinin qeyzerin yığılıb qalmış enerjini azad etməsi prinsipinə işarə edir. Eyni impuls Maqsud İbrahimbəyovun pyesi tərəfindən verilib və layihənin bədii işlərində inkişaf etdirilib.
Sərgidə doqquz rəssam iştirak edir. Ekspozisiya bir-biri ilə əlaqəli iki şərti hissədən ibarətdir: arxiv materiallarının yenidən işlənməsinə əsaslanan konseptual video-iş və əsas bədii məkanı formalaşdıran müasir rəssamların əsərləri.
Bununla yanaşı, sərgidə festivalın təşəbbüskarı və təşkilatçısı, Maqsud İbrahimbəyovun həyat yoldaşı Anna İbrahimbəyovanın foto işi də təqdim olunur. Bu iş sərginin əsas iştirakçı tərkibindən kənar təqdim olunur.
İştirakçılar Fidan Sadıq, İrina Eldarova, Kənan Əliyev, Müşfiq Heydərov, Nəzrin Məmmədova, Nigar Familsoy, Orxan Qarayev, Sərxan Hacıyev və Vüsalə Ağarazıyevadır.
Fidan Sadıq "Adsız" əsəri ilə neft bumunun yaşandığı dövrdə qadının görünməyən mövcudluğuna toxunur. Üzü olmayan qadın fiquru fərdiliyin itirilməsinin obrazına çevrilir, bədən qadının daxili vəziyyəti ilə sosial təzyiq arasında sərhəd kimi çıxış edir. Neft dövrünün Bakı fraqmentlərini əks etdirən naxış üzün yerini tutur və sənaye ilə tarixin izini bədəndə sabitləyir. Qadın fiquru şəxsin səsinin demək olar ki, eşidilmədiyi bir vəziyyətdə təqdim olunur.
İrina Eldarovanın "Drakaris. Atəşpərəstlər" əsəri Günəş enerjisinə həyatın ilkin mənbəyi və Odlar Yurdunun simvolu kimi müraciət edir. Burada anilik hissi aradan qalxır və yerini davamlı enerji impulsu tutur. İnsan kollektiv obraz kimi təqdim olunur. O, alovu ram etmiş və onun ötürülməsi üçün yerin dərinliklərindən qlobal məkana qədər uzanan sistemlər yaratmış titan kimi göstərilir. Əsər müasir dünyanı formalaşdıran enerjinin miqyası və gücü haqqında vizual ifadə kimi qurulub.
Kənan Əliyevin "Gözlənti" heykəltaraşlıq işi yüksəliş və gözlənti hissi üzərində qurulub. Postamentdən xaotik şəkildə qalxan borular qapalı kvadrat yaradır, bu isə neftin şərti vahidinə, kuba işarə edir. Bu konstruksiyadan kənara doğru uzanan ayrı-ayrı borularla səs yayılır. Onlara yaxınlaşan tamaşaçı daxildən artan hərəkəti eşidir, sanki nəsə yuxarı qalxmaq və bayıra çıxmaq istəyir. Əsər neft yüksəlişi dövründə Bakının yaşadığı təcrübəyə müraciət edir, həmin dövrdə neftin püskürməsinə yaxın eşidilən səs gələcək dəyişikliklərin əlaməti kimi qəbul olunurdu.
Bu hiss rəssam üçün şəxsi təcrübə ilə bağlıdır. 1990-cı illərdə, Bakıda su qıtlığının yaşandığı dövrdə, o, gözlənti, gərginlik və sevinc hisslərini öz üzərində yaşayıb: "Kranı dəfələrlə açıb qulaq asardım. O səsi gözləyirdim. Su gələndə, sadəcə, xoşbəxt olurdum".
Müşfiq Heydərov "Postinsan" əsəri ilə konseptual heykəl cinsi və fərdi xüsusiyyətlərdən məhrum edilmiş insan obrazını təqdim edir. Fiqurun böyük ölçüsü onun postinsan xarakterli, müasir dövr tərəfindən formalaşdırılmış bir obyekt kimi qəbul edilməsini gücləndirir. Rəssam enerji, texnologiya və informasiyanın zamanla insanın yaşama və özünü dərketmə biçimlərini dəyişdirərək yeni reallıqlar yaratdığı fikrinə işarə edir.
Bu kontekstdə neft bünövrə rolunu oynayır: sənaye və rəqəmsal sistemlərin üzərində qurulduğu əsas enerji mənbəyi kimi. Məhz bu enerji transformasiya proseslərini hərəkətə gətirir və nəticədə insanın tədricən bədən və sosial müəyyənliyini itirərək universal, şəxsiyyətsiz funksional daşıyıcıya çevrilməsi riski ortaya çıxır.
Nəzrin Məmmədovanın "Qeyzer" abstrakt əsəri gizli enerjinin səthə çıxaraq insanın daxili hallarını dəyişdirməyə başladığı anı təsbit edir. Yeraltı qatlarından qalxan enerji tanış xətləri pozur və dağılma ilə formalaşma arasında qeyri-sabit hallar yaradır.
Rəssamı keçid anının gərginliyi maraqlandırır: köhnə emosional strukturlar dağılır, yeniləri isə hələ formalaşmağa macal tapmır. Bu proses yığılmış enerjinin qəfil boşalması kimi özünü göstərir.
Əsərin strukturunda rəng, forma və dərinlik vasitəsilə Abşeron landşaftı ilə bağlı assosiasiyalar sezilir.
Nigar Familsoyun "Yan təsir" rəsm əsərinin mərkəzi obrazı tarixi dəyişikliklərin və dönüş nöqtələrinin müşahidəçisi olan qarğadır. O, tərəqqinin gözqamaşdırıcı işığı kimi təsir göstərən aqressiv sarı sahənin içində meydana çıxır.
Əsər neft və texnoloji bumunun geri dönməz xarakterini ön plana çıxarır. Ümumi rifah illüziyası nəticələrin reallığı ilə toqquşur. Bu toqquşmada qarğa hərəkətsiz şahid olaraq qalır və tərəqqinin hər iki üzünü eyni anda özündə saxlayır.
Orxan Qarayev "Pərdə" əsəri ilə neft bumunu parlaq inkişafla gündəlik əməyin görünməz reallığı arasında formalaşan ziddiyyətlər sahəsi kimi təhlil edir. Üçbucaqlı lamellərdən ibarət konstruksiya iki vizual səth yaradır; bu səthlərin hər biri yalnız müəyyən baxış bucağından açılır və fiziki zəhmətlə zahiri parıltını qarşı-qarşıya qoyur.
Birbaşa baxış zamanı təsvir dağılaraq abstrakt görüntüyə çevrilir. Bu optik “korluq” illüziya və fraqmentar qavrayışın metaforası kimi çıxış edir. Məna yalnız hərəkət prosesində formalaşır: tamaşaçı bütövü dərk etmək üçün mövqeyini dəyişməyə məcbur qalır. Həyatda olduğu kimi, aydınlıq da ayrı-ayrı fraqmentlərin birləşməsi nəticəsində yaranır.
Sərxan Hacıyevin əsəri olan "Aralıq" bədii videofantaziya maddi və rəqəmsal reallıqlar arasındakı vəziyyəti təsvir edir. Reallıqların dəyişməsi insan üçün tədricən və demək olar ki, hiss olunmadan baş verir, dəqiq başlanğıc və tamamlanma anı yoxdur. Bu fon üzərində neft ilkin materiya və qədim həyatın yaddaşı kimi ortaya çıxır və ondan şüur və ruhu xatırladan kəpənək obrazı yaranır.
Neft və süni intellekt obrazları insanın maddi yaddaşla rəqəmsal reallıq arasında qaldığı mövqeyi ifadə edən vizual dili formalaşdırır.
İkinci videoart Azərbaycan Dövlət Film Fondunun arxiv materialları əsasında hazırlanmışdır, nefti real həyatın və tarixin ayrılmaz bir hissəsi kimi təqdim edir.
Vüsalə Ağarazıyevanın "Sahə" əsəri neft bumunun dövrünə aid tarixi-sənədli obrazlara əsaslanır: neftin içində dizə qədər dayanan, bədənlə maddə arasında sərhədin itdiyi ağır və yapışqan mühitdə çalışan insanlar. Rəssamın sahə adlandırdığı bu məkanda insan və neft eyni varlığın elementlərinə çevrilir. Bu monumental rəsm əsəri pafos və idealizasiya iddiası daşımır. Rəssam insanın fiziki, bədən təcrübəsi vasitəsilə baş verənləri qəbul edərək tarixi prosesə birbaşa daxil olmasına diqqət yönəldir.
Bu məntiq "Mərkəz" adlı instalyasiyada da davam etdirilir. Dairəvi taxta forma əl əməyinə və bu əməyin baş verdiyi torpaq mühitə işarə edir. Fırlanan mərkəz fasiləsiz hərəkət yaradır. Onun üzərindəki bir cüt neftçi əlcəyi insan varlığının səssiz şahidi, əməyə və bir çox insanların zəhmətinə dair xatirədir.
"Qeyzer" adlı müasir incəsənət sərgisi fevralın 2-dək davam edəcək.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(19.01.2026)
Məqsəd incəsənətin bütün sahələrində inkişafına dəstək göstərməkdir
Yanvarın 17-də İncəsənətin Tərəqqisinə Dəstək İctimai Birliyinin (İB) ictimaiyyətə geniş təqdimat mərasimi keçirilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına İB-dən verilən məlumata görə, tədbir ilk öncə ictimai birliyin nəzdində fəaliyyətə başlayan “Zəfər yurdu” ansamblının xor kollektivinin ifasında Azərbaycanın Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə açıq elan edilib.Şəhidlərin ruhu 1 dəqiqəlik sükutla yad edilib.
Giriş nitqi ilə çıxış edən tədbirin moderatoru, Mədəniyyət Nazirliyi yanında İctimai Şuranın sədr müavini, şair-publisist, Beynəlxalq Alaş mükafatçısı Əkbər Qoşalı ictimai birliyin yararlı fəaliyyət göstərməsi münasibətilə uğurlar arzulayıb, kollektivi təbrik edib.
İncəsənətin bütün sahələrində inkişafına dəstək göstərməyi qarşısına məqsəd qoyan İB-in təsisçisi və sədri Tunarə Orucova qonaqları salamladıqdan sonra qarşıda duran vəzifələrə və gələcəkdə görülən işlərdən danışıb.
Təbrik nitqi ilə çıxış edən Milli Məclisin deputatlarıVasif Qafarov və Aydın Mirzəzadə, Azərbaycan Xalq artisti Hacı İsmayılov, Zirvə Mədəniyyət və İncəsənət ictimai birliyinin sədri Şahin Qədirov, İrəvan Ansamblının rəhbəri Maya Qafarova, Qərbi Azərbaycan icmasının Nizami rayon təşkilatının sədri Xaqani Cəfərov, Aydınlar Ocağı Beynəlxalq Dialoq və Əməkdaşlıq Mərkəzinin sədri Vüqar Qədirov, "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının əməkdaşı Ülviyyə Əbülfəzqızı və digər çıxış edən natiqlər ictimai birliyin kollektivini təbrik ediblər və fəaliyyətində uğurlar arzulayıblar.
Tədbirdə KİV və QHT nümayəndələri və digər rəsmi şəxslər iştirak edirblər.
Tədbirin sonunda “Zəfər yurdu” ansamblının kollektivi vətənpərvərlik ruhunda ifa etdikləri musiqilərlə qonaqların zövqünü oxşayıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(19.01.2026)
Ölkənin ən tanınmış poliqrafçısı ilə görüş keçirilib
Yanvarın 17-də AYB Lənkəran Bölməsinin və Lənkəran Tarix və Diyarşünaslıq Muzeyinin birgə təşkilatçılığı ilə ölkənin ilk poliqrafçı alimi,Azərbaycan və Rusiya Yazıçılar Birliklərinin üzvü , yazıçı publisist Şəddat Cəfərovla görüş keçirilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalınaAYB Lənkəran Bölməsindən verilən məlumata görə, tədbir muzeydə Şəddat Cəfərovun həyat və yaradıcılığını əks etdirən sərginin açılışı ilə başlanıb. Muzeyin direktoru, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Leyla Məcidova sərgi barədə iştirakçılara məlumat verib. Yazıçı Etibar Əhədov və ağsaqqal Fəxrəddin Canıyev çıxış edərək Şəddat Cəfərovla bağlı fikirlərini bölüşdülər.
Tədbir AYB Lənkəran Bölməsində davam etdirilib. Bölmə sədri, yazıçı-dramaturq Qafar Cəfərli, şair və yazıçılardan Ağamir Cavad, Səyavuş Süleymanlı, İltifat Əhmədov, Hafiz Mirzə, Qardaşxan Fərzi və qeyriləri 3 gün əvvəl 86 yaşını qeyd edən Şəddat Cəfərovu təbrik ediblər, onunla bağlı arzu və istəklərini bildiriblər.
Sonda Şəddat Cəfərovun qızı Sevinc Jafarova, oğlu İdrak Cəfərov və Şəddat Cəfərov özü çıxıs edib, keçirilən tədbirlərə görə təşkilatçilara və iştirakçılara minnətdarlıqlarını bildiriblər.
Tədbirdə bölgə yazarları, ziyalılar, səbəbkarın ailə üzvləri və yaxın qohumları iştirak ediblər.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(19.01.2026)
