Super User
Veteran müəllimlərlə unudulmaz görüş
Ruhiyyə Əliyeva,
SarayqəsəbəsiMikayıl Ələkbərovadına 1 saylı tamorta ümumtəhsilməktəbininibtidaisinifmüəllimi. “Ədəbiyyat və incəsənət” üçün
A məktəb yolları, məktəb yolları,
Sizi bir an belə unutmadım mən.
Könlüm min həsrətlə titrəyib əsir
Hər dəfə, hər dəfə keçəndə sizdən.
Bəxtiyar Vahabzadə
Məktəb təkcə dərs keçmək üçün deyil, təkcə zəng səsi, sinif otağı, yazı taxtası mövcud olan yer deyil. Məktəb bir ömrün tarixçəsidir. Burada müəllimin addım səsləri illərin yaddaşına hopur, dediyi hər kəlmə gələcəyin taleyinə yazılır. Müəllim ömrü səssiz fədakarlıqdır, görünməyən zəhmətdir, amma ən parlaq nəticədir. Çünki müəllim sabahı yetişdirir.
Ana Dili Günü münasibətilə Saray qəsəbəsi Mikayıl Ələkbərov adına 1 saylı tam orta ümumtəhsil məktəbinin kollektivi ədəbiyyat müəllimlərinin təşkilatçılığı ilə yaddaqalan tədbir keçirdi. Bu tədbir sadəcə bir bayram proqramı deyildi. Bu, keçmişlə bu günün görüşü, illərin qovuşması idi.
Məktəbin direktoru Asəf Bayramovun təşəbbüsü ilə təqaüdə çıxmış veteran müəllimlərinin dəvət olunması isə proqramın ən duyğulu anlarını yaratdı. Onlarla görüş yaddaşlarda silinməz iz qoydu. Maraqlı xatirələr danışıldı, illərin toz basmış səhifələri vərəqləndi. Məktəbin ilk direktorlarından tutmuş indiki rəhbərliyə qədər keçilən yol xatırlandı, iş metodları müqayisə olundu. Hər bir xatirə sanki məktəbin divarlarına hopmuş illərin nəfəsi idi.
Veteran Mahirə, Məlahət, İsmayıl, Hökumə, Sveta, Rəna, Xalidə, Lyudmila müəllimlər, uzun illər məktəbin direktoru vəzifəsində çalışmış Ağası Tahirov, məktəbin psixoloqu işləmiş Xatirə, kitabxana müdiri olmuş Zemfira xanımlar məktəbin yeni binası ilə yaxından tanış oldular. Müasir və geniş sinif otaqları, yaradılmış gözəl şərait onları sevindirdi. Onlar belə bir mühitin yaradılmasına görə ölkə rəhbərliyinə minnətdarlıqlarını ifadə etdilər. Bu minnətdarlıq həm də müəllim əməyinə verilən dəyərin etirafı idi.
Tədbir şagirdlərin ifasında maraqlı ədəbi-bədii kompozisiya ilə davam etdi. Ana dilimizin zənginliyi, gözəlliyi şeirlərdə, səhnəciklərdə, musiqidə öz əksini tapdı. Hər misrada müəllim əməyinin izi, hər çıxışda məktəbə sevgi duyulurdu.
Sonda çəkilən xatirə şəkilləri sadəcə bir kadr deyil, bir ömrün, bir məktəb tarixinin maraqlı anları idi. Çünki müəllim ömrü bitmir. O, yetişdirdiyi şagirdlərin uğurunda, xatirələrində yaşayır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
Ana dilinin qorunması dövlət siyasətinin strateji xəttidir – TƏDBİR
Könül, “Ədəbiyyat və incəsənət”
“Ana dili hər bir xalqın milli kimliyinin, mənəvi dəyərlərinin və tarixi yaddaşının əsas sütunudur. Dil yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, eyni zamanda xalqın düşüncə tərzini, adət-ənənələrini, folklorunu və mədəni irsini özündə yaşadan canlı bir xəzinədir”.
Bu fikirləri Vəhdət Partiyasının sədri, yazıçı-publisist Adəm İsmayıl Bakuvi Azərbaycan Yazıçılar Birliyində keçirilmiş 21 Fevral – Beynəlxalq Ana Dili Gününə həsr edilmiş toplantıda səsləndirib. Onun sözlərinə görə, hər bir xalqın varlığını qoruyub saxlamasında, mədəniyyətini yaşatmasında və gələcək nəsillərə ötürməsində ana dilinin rolu əvəzsizdir. Bu baxımdan, Beynəlxalq Ana Dili Gününü dünya xalqlarının dil və mədəni müxtəlifliyinin qorunmasına yönəlmiş mühüm beynəlxalq təşəbbüs kimi qiymətləndirmək olar.
Partiya sədri bildirib ki, Azərbaycan dili zəngin tarixi keçmişə, dərin ədəbi ənənələrə və böyük inkişaf yoluna malik olan dillərdən biridir:
“Azərbaycan dilinin respublikamızda dövlət dili kimi qəbul edilməsi, qorunması və inkişafı istər sovet dönəmində, istərsə də müstəqillik dövründə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə sıx bağlıdır. Azərbaycan dilinə dövlət dili statusunun verilməsi Ulu Öndərin xalq qarşısında ən böyük tarixi xidmətlərindən biri kimi qiymətləndirilir. Məhz onun prinsipial mövqeyi nəticəsində 1978-ci ildə Azərbaycan SSR Konstitusiyasına Azərbaycan dilinin dövlət dili olduğunu təsbit edən maddə daxil edildi. Həmin dövrdə belə bir qərarın qəbul olunması milli-mənəvi dəyərlərin qorunması baxımından mühüm və cəsarətli addım idi”.
Adəm İsmayıl Bakuvi qeyd edib ki, müstəqillik dövründə ana dilinin hüquqi statusu daha da möhkəmləndirilib. Belə ki, 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi yolu ilə qəbul olunmuş Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 21-ci maddəsində Azərbaycanın dövlət dilinin Azərbaycan dili olması öz əksini tapıb. Bu müddəa dövlətçilik tariximizdə mühüm hüquqi əsas yaradıb və dilimizin inkişafı üçün yeni mərhələnin başlanğıcını qoyub. Həmçinin, Ulu Öndər Heydər Əliyevin 2001-ci il 9 avqust tarixli Fərmanına əsasən Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü təsis edilib. Bu qərar Azərbaycan dilinin təkmilləşməsinə, latın qrafikalı əlifbanın tam tətbiqinə və dil siyasətinin sistemli şəkildə həyata keçirilməsinə geniş imkanlar açıb.
Yazıçı bildirib ki, müstəqillik illərində Heydər Əliyevin imzası ilə “Dövlət dilinin tətbiqi işinin təkmilləşdirilməsi haqqında” Sərəncam verilib, “Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında” Qanun qəbul olunub. Partiya sədri Adəm İsmayıl Bakuvi Ulu Öndərin ana dilimizin qorunması üzrə müəyyənləşdirdiyi siyasi xəttin bu gün də uğurla davam etdirildiyini vurğulayıb:
“Bu siyasətə sadiqlik nümayiş etdirən Prezident İlham Əliyev tərəfindən də Azərbaycan dilinin inkişafı istiqamətində mühüm fərman və sərəncamlar imzalanıb. Bunlar sırasında “Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət Proqramı”nın qəbulu, “Azərbaycan dilinin elektron məkanda daha geniş istifadəsinin təmin edilməsi ilə bağlı bir sıra tədbirlər haqqında” Sərəncam, eləcə də 2018-ci ildə imzalanmış “Azərbaycan dilinin saflığının qorunması və dövlət dilindən istifadənin daha da təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında” Fərman xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bütün bu sənədlərin qəbulu dövlət dilinin daim diqqət mərkəzində saxlanıldığını bir daha təsdiq edir. Azərbaycan dili xalqımızın milli varlığının, mənəvi dəyərlərinin və dövlətçiliyinin əsas dayağıdır. Onun qorunması və inkişafı istiqamətində həyata keçirilən ardıcıl və məqsədyönlü siyasət Azərbaycan dövlətinin milli maraqlara əsaslanan strateji kursunun tərkib hissəsidir”.
Vəhdət Partiyasının sədri Adəm İsmayıl Bakuvi qeyd edib ki, Azərbaycan dili bu gün həm hüquqi, həm də mənəvi baxımdan möhkəm təminata malikdir və onun gələcək nəsillərə zəngin, saf və inkişaf etmiş şəkildə ötürülməsi hər bir vətəndaşın müqəddəs borcudur.
Daha sonra Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Bədii tərcümə və ədəbi əlaqələr mərkəzinin sədri, ədəbi tənqidçi Əsəd Cahangir ana dilinə hörmətin kiçik yaşlardan formalaşdırılmasının əhəmiyyətindən danışıb. Tədbirdə iştirak edən şairlər Vəli Qaraçaylı və Şəfəq Sahibli uşaqlarla öz təəssüratlarını bölüşüblər. Onlar milli ədəbiyyatımızın inkişafında mühüm rol oynamış söz ustadlarının yaradıcılığından söz açıblar.
5 nömrəli Uşaq-Gənclər İnkişaf Mərkəzinin direktoru Elza Orucova ana dilinin hər bir millətin maddi və mənəvi irsi olduğunu, dilin qorunmasının vacibliyini qeyd edib. Mərkəzin müəllim və metodistləri Azərbaycan dilinin inkişaf yolları, dövlət dili kimi işlədilməsi və dövlətimiz tərəfindən dilimizin qorunmasına yönəlmiş siyasi tədbirlərə həsr olunmuş məruzələrlə çıxış ediblər.
Tədbirin bədii hissəsində 5 nömrəli Uşaq-Gənclər İnkişaf Mərkəzinin şagirdləri Nizami Gəncəvi, Mikayıl Müşfiq, Cəfər Cabbarlı, Xəlil Rza Ulutürk, Nəbi Xəzri, Tofiq Bayram, Nəriman Həsənzadə və digər şairlərin şeirlərini ifa ediblər. Tədbirdə yazıçı və şairlər öz imzalı kitablarını uşaqlara təqdim edib, xatirə şəkli çəkdiriblər.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
Hər açılan səhər sənə yenidən, vurulub sevirəm… - ŞEİRLƏR
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı Sumqayıt şəhəri, 26 nömrəli tam orta məktəbin Azərbaycan dili və Ədəbiyyat müəllimi, “Tərəqqi” medallı, istedadlı şair, “Məni qocalmağa qoymur məhəbbət”, “Ağac olmaq istəyirəm” adlı şeirlər kitablarının, “Fonetika”, “Fonetika və leksikologiya” metodik vəsaitlərin müəllifi Səyyarə Valehin (Şükürovanın) şeirlərini təqdim edir.
İNSAN VƏ DÜNYA
Dünya gözəl!
Bulaqları axıb gedir şırıl-şırıl,
Göy üzündə ulduzları parıldayır
pırıl-pırıl.
Sərin mehdən göy yarpaqlar xışıldayır,
Gül-çiçəklər bu dünyaya
Şirin sözlər pıçıldayır.
Dünya gözəl!
Zirvələri quşqonmayan uca-uca
Dağları var əzəmətli, qoca-qoca.
Ümmanları masmavidir göylər kimi,
Küləklərin həzin səsi
Min bir nəğmə söylər kimi.
Gecələri sehrlidir bu dünyanın,
Uşaqlıqda eşitdiyim nağıllartək.
Gündüzləri günəşlidir, işıqlıdır
Sevir ürək.
Yağışları sel-sel olub yağan zaman
Gözəl dünya gözəlləşir bir də yaman.
Bu dünyanın min qoxulu rayihəsi,
Bapbalaca quşcuğazın cıvıltısı,
körpə səsi,
Sevgilinin munis, doğma bir nəfəsi!
Buludların aram-aram axışında
özgə heyrət,
Şimşəklərin o qorxulu çaxnaşında
özgə qüdrət.
Dünya gözəl bahardakı hüsnü ilə,
Tufan qopub qar ələsə, gözəl yenə!
Bizdən əvvəl dünya belə gözəl olub,
Bizdən sonra dünya yenə möhtəşəmdir.
Dünya üçün nə bugündur,
Nə sabahdır, nə dünəndir.
Əbədilik insan üçün
bir xülyadır.
Dünya yenə əbədidir, dünya yenə o dünyadır.
Hər bir gələn baxıb gedir,
Bu dünyaya aşiq olur,
ondan doymur.
Baxır, baxır,
Nakam-nakam çıxıb gedir.
HƏSRƏT NƏĞMƏSİ
Mən sənin ömründən köçüb gedəcəm,
Qərib durnalartək uçub gedəcəm.
Payız axşamının xatirəsitək
Kölgəyə dönəcəm, keçib gedəcəm.
Sənin qəlbindəki sevda odunu,
Mənim məhəbbətim alışdırmadı.
Yolumuz ayrıldı, cığırlar itdi,
Yellər saçımızı qarışdırmadı.
Çılğın sevdamızın eşq bulağından,
Məhəbbət şərbətin içə bilmədik.
Görünür çətinmiş bu dərs, imtahan,
Onun sınağından keçə bilmədik.
Ağrıyan könlümü yığıb ovcuma,
Gedəcəm sərsəri divanələrtək.
Ruhumu gəmirən xatirələri
Sən tez unudarsan əfsanələrtək.
Amma kipriklərin nəmlənən zaman,
Hər damla mən olub süzüləcəkdir.
Acılı – şirinli birgə ömrümüz
Sözlərin önünə düzüləcəkdir.
Səsinin xəfifcə titrəyişinə,
Dalğın baxışına çevriləcəyəm.
Səni sabahlara əmanət edib,
Özüm keçmişlərə gömüləcəyəm.
Gözündə, könlündə hicran qalmasın,
Səni dualara büküb gedəcəm.
Yığıb aparacam qəmi, kədəri,
Ömür karvanını çəkib gedəcəm.
Mən sənin ömründən köçüb gedəcəm.
Qərib durnalartək uçub gedəcəm.
ETİRAF
Mən səni çox sevdim,
Canımdan da çox.
İçində olduğum cahandan da çox.
Atamdan, anamdan,
balamdan da çox.
Bu sevda ruhumda, canımda mənim.
Anbaan dolaşır qanımda mənim.
Qəlbimin atışı, aldığım nəfəs,
Məni bu dünyaya bağlayan nəfəs.
Sənə olan sevgim,
Sənin varlığın.
Səndin bu dünyada bəxtiyarlığım.
Bəlkə buna görə Ulu Yaradan
Ayırdı canımı sənin canından.
Bezdi mənim sənə heyranlığımdan.
Hər açılan səhər
sənə yenidən
Vurulub sevirəm təzə eşq ilə.
Sevgim tükənməyir.
Təzə sevgimi
Etiraf edirəm şəkillərinə.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
Şair-qəzəlxan Lilpar Cəmşidqızı ilə ədəbi görüş
İlhamə Məhəmmədqızı,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi
Səməd Vurğun adına Mərkəzi Kitabxanada “Çeşmə” Ədəbi Məclisinin sədri, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, tanınmış şair-qəzəlxan Lilpar Cəmşidqızı ilə görüş keçirilib.
Şəhid analarının, şəhərimizin ziyalılarının, Sumqayıt Dövlət Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən Sumqayıt Dövlət Texniki Kollecinin tələbələrinin, kitabxana əməkdaşlarının və oxucularının iştirakı ilə təşkil olunan tədbirin əvvəlində torpaqlarımızın azadlığı və suverenliyi uğrunda şəhid olan Vətən övladlarının xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni səsləndirilib.
Tədbiri giriş sözü ilə Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin direktor vəzifəsini müvəqqəti icra edən Təranə Hüseynova açaraq Lilpar Cəmşidqızının yaradıcılığından bəhs edib, onun poeziyasının oxucular tərəfindən sevildiyini diqqətə çatdırıb.
Kitabxana əməkdaşları tərəfindən hazırlanan, müəllifin yaradıcılığını əhatə edən videoçarx nümayiş etdirilib. Tədbirin moderatoru, şair Hikmət Fərzəli Lilpar Cəmşidqızının poeziyası, yaradıcılıq xüsusiyyətləri, şeir və qəzəllərinin bədii məziyyətləri haqqında danışıb. O vurğulayıb ki, müəllifin əsərlərində saf məhəbbət, ailə dəyərləri, vətən sevgisi, qəhrəmanlıq və fədakarlıq kimi mövzular geniş yer tutur.
Tədbirdə müəllifin qələm dostlarından AYB-nin Sumqayıt bölməsinin sədri, şair Gülnarə Cəmaləddin, Əli Kərim adına Sumqayıt Poeziya Evinin direktoru, şair İbrahim İlyaslı, ədəbiyyatşünas, şair-yazıçı Rafiq Yusifoğlu, Prezident təqaüdçüsü, şair Ofelya Babayeva, yazıçı Arif Ərşad, yazıçı-publisist Hümbət Həsənoğlu, yazıçı, jurnalist-publisist, rejissor Ağalar İdrisoğlu, şəhid atası Əhməd Əhmədov, şəhid anası Maisə Həsənquliyeva, “Sumqayıt” qəzetinin əməkdaşı İlhamə Məhəmmədqızı, ustad şair Zirəddin Qafarlı, Xaqani Abbasəli, şair-psixiatr İlhamə Müslümova, “Dəlidağ” Ədəbi Birliyinin sədri Namiq Dəlidağlı, şair Sevinc Qərib və başqaları çıxış edərək müəllifin yaradıcılığını yüksək qiymətləndirib, səmimi fikirlərini və ürək sözlərini ifadə ediblər.
Sonda müəllif əruz vəznində qələmə aldığı qəzəllərini öz ifasında səsləndirib, tədbirin təşkilinə görə kitabxana əməkdaşlarına minnətdarlığını bildirib.
Tədbir xatirə fotolarının çəkilməsi ilə yekunlaşıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
“İstintaq davam edir” — susan həqiqətlərin ağır səsi
Murad Vəlixanov, "Ədəbiyyat və İncəsənət"
Bəzi filmlər var ki, baxılıb unudulur. Bəziləri isə bitəndən sonra başlayır. “İstintaq davam edir” məhz ikinci qəbildəndir. 1979-cu ildə Azərbaycanfilm kinostudiyasında çəkilən bu ekran əsəri 1978-ci ilin məşhur İstintaq filminin davamı olsa da, mahiyyətcə daha ağır, daha dərin və daha sərtdir. Rejissor Rasim Ocaqov, ssenari müəllifi isə yenə də insan ruhunun incə qatlarını ustalıqla açan Rüstəm İbrahimbəyovdir.
Bu tandem təsadüfi deyil. Ocaqov görüntü ilə susmağı bacarırdı, İbrahimbəyov isə susqunluğun içindəki fəryadı yazırdı.
İstintaq otağının divarları
İstintaq otaqları adətən dar olur. Pəncərələri ya kiçik, ya da ümumiyyətlə olmur. Hava ağır, zaman isə ləng keçir. Film məhz bu dar məkanda geniş bir cəmiyyət panoraması yaradır.
Burada sorğu-sual sadəcə hüquqi prosedur deyil. Hər sual bir yaraya toxunur. Hər cavab bir müdafiə divarıdır. Personajlar faktlardan çox özlərini qorumağa çalışırlar. Çünki insan üçün ən çətin şey həqiqəti etiraf etmək deyil — öz zəifliyini qəbul etməkdir.
Film bizə göstərir ki, cinayət anidən baş vermir. O, yavaş-yavaş yetişir. Laqeydliklə, qorxu ilə, susmaqla.
Günahkar kimdir?
Filmin ən güclü tərəfi qəti hökm verməməsidir. Burada qara ilə ağın sərhədi aydın deyil. Günahkar var, amma onu yaradan şərait də var.
Ocaqov heç kimi qəhrəmanlaşdırmır. Heç kimi şeytanlaşdırmır. O, insanı olduğu kimi göstərir — zəif, tərəddüdlü, qorxan və bəzən də öz marağı naminə susan.
Bu susmaq isə ən təhlükəli iştirakdır. Çünki bəzən cinayət təkcə hərəkətlə yox, hərəkətsizliklə də törədilir.
Sistem və fərd
Film sovet reallığında çəkilib. Qanun, intizam, nizam-intizam görüntüsü var. Amma bütün bu mexanizmin içində bir insan dayanır. Və o insanın vicdanı qanun kitabından daha mürəkkəbdir.
İstintaq aparan şəxs də, şübhəli də, şahid də — hamısı eyni sistemin içindədir. Heç kim tam azad deyil. Heç kim tam müstəqil deyil. Hər kəs müəyyən çərçivələrin içində qərar verir.
Bu məqamda film səssiz şəkildə soruşur:
Əgər insan azad deyilsə, onun günahı nə qədər özünə məxsusdur?
Kadr arxasındakı ustalıq
Rasim Ocaqovun kino dili emosional təmtəraqdan uzaqdır. O, gərginliyi musiqi ilə yox, pauza ilə qurur. Uzanan baxışlarla. İşığın üzlərdə yaratdığı kölgə ilə.
Kamera tez-tez personajların üzündə dayanır. Elə bil tamaşaçıdan tələb edir ki, qərarı sən ver. Sən mühakimə et. Çünki rejissor hökm oxumur.
Bu da filmi adi detektivdən çıxarıb fəlsəfi dram səviyyəsinə qaldırır.
“Davam edir” — zamansız ifadə
Filmin adı özlüyündə bir mesajdır. İstintaq davam edir.
Bu, konkret bir işin davamı deyil. Bu, cəmiyyətin özünə qarşı davam edən araşdırmadır. Bu, insanın öz daxilində apardığı mühakimədir.
İllər keçir. Dövrlər dəyişir. Sistemlər dağılır. Amma insanın daxili istintaqı bitmir. Hər kəs həyatının hansısa məqamında sorğu-suala çəkilir. Bəzən məhkəmə qarşısında, bəzən öz vicdanı qarşısında.
Bu film niyə bu gün də aktualdır?
Çünki insan dəyişmir.
Çünki qorxu dəyişmir.
Çünki susmaq hələ də ən rahat müdafiə üsuludur.
“İstintaq davam edir” bizə xatırladır ki, ədalət yalnız hökm demək deyil. Ədalət həqiqətlə üzləşməkdir. Özünü aldatmamaqdır.
Və bəzən ən ağır hökmü hakim yox, insan özü çıxarır.
Son söz
Bu filmə baxanda anlayırsan ki, istintaq otağının qapısı bağlansa da, suallar açıq qalır. Protokol yazılıb qurtarsa da, vicdanın yazısı silinmir.
Bəlkə də ona görə bu ekran əsəri illər keçsə də köhnəlmir.
Çünki onun mövzusu bir cinayət işi deyil — insanın özüdir.
Və insan olduqca…
İstintaq həqiqətən də davam edəcək.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
“Maraqlı söhbətlər”də fransız alimin ulduz zarafatı
Nemət Tahir,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi
Fransız alimi Etyen Klyayn bir şəkil paylaşaraq, bunun “Ceyms Uebb” kosmik teleskopu tərəfindən çəkilmiş Proksima Sentavra ulduzunun fotosu olduğunu bildirir. Hətta çoxları bu fotonun belə aydın və keyfiyyətindən təsirlənir. Lakin sonradan bunun çorizo ispan kolbasasının bir dilimi olduğu məlum olur. Bu mənbəyini yoxlamadan diqqət çəkən bir görüntüyə inanmağın nə qədər asan olduğunu göstərmək üçün alimin hazırlanmış olduğu elmi bir zarafat idi.
Ertəsi gün alim ona inanan izləyicilərindən üzr istəyir. “Lepoint” nəşrinə verdiyi müsahibədə o, zarafatının "əsasən maarifləndirici" olduğunu və saxta xəbərlər probleminə diqqət çəkmək istədiyini bildirir. "Bu, sosial mediada bu tip saxta xəbərlərin həmişə real xəbərlərdən daha uğurlu olduğunu göstərir. “Mən də düşünürəm ki, əgər mən bu fotonun ”Ceyms Uebb” tərəfindən çəkilməsini deməsəydim, bu o qədər uğurlu olmazdı" - deyə fizik bildirib.
Qeyd edək ki, Etyen Klyayn Fransa Alternativ Enerji və Atom Enerjisi Komissiyasının tədqiqat şöbəsinə rəhbərlik edir. Proksima Sentavra isə Yer planetinə ən yaxın ulduz sayılır və ondan 4,2 işıq ili uzaqlıqda yerləşir (1 işıq ili 10 trilyon kilometrə bərabərdir).
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
“Sənsizlik” - Müəllifin qələmindən
Habil Yaşar, “Ədəbiyyat və incəsənət”
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı gənc yazıçı Gülər Nizamiqızının “Sənsizlik” romanını müəllifin öz düşüncələri ilə oxuculara təqdim edir.
Bu kitabı yazanda bir hekayə danışmaq istəmirdim.Mən bir halı yazmaq istədim.Adını hər kəsin bildiyi, amma az adamın etiraf etdiyi bir halı sənsizliyi.
Sevgi haqqında çox yazılıb. Amma sevgi bitəndən sonra insanın içində qalan boşluq nadir hallarda danışılır. Mən məhz o boşluğu yazdım. Çünki insanı yandıran ayrılıq deyil, ayrılıqdan sonra gələn səssizlikdir.İnsan bəzən bir səsi yox, bir insanın yoxluğunu eşidir.“Sənsizlik” sevginin başlanğıcı deyil.
“Sənsizlik” sevginin susduğu, hisslərin yarımçıq qaldığı, sözlərin boğazda düyünləndiyi yerdən başlayır. Burada qəhrəmanlar qışqırmır, izah etmir, haqq tələb etmir. Onlar sadəcə yaşayır. İçlərində.
Mən bu kitabda göstərmək istədim ki, sevgi yalnız hisslərdən ibarət deyil, amma hisslər bitəndə yerini alan şey bəzən sevgi adı ilə aldadılır.Sevgi hörmətə çevrilirsə, bu artıq sevgi deyil gecikmiş etirafdır.“Sənsizlik”də personajlar ideal deyil. Çünki insan da ideal deyil. Onlar susmur, sadəcə danışmağa gücləri qalmır. Hər şey deyilib, amma heç nə tam deyilməyib.Bəzi cümlələr deyilmədiyi üçün yox, gec deyildiyi üçün yarım qalır.Bu kitabı yazarkən bir şeyi anladım:İnsan tək qalanda yox, anlaşılmadığını hiss edəndə tənhalaşır. Və ən ağır tənhalıq insanın öz içində itməsi ilə başlayır.
Ən uzun yol insanın özünə qayıtmaq yoludur.
Dil sadədir, çünki ağrı sadə olur. Ağır hisslər üçün bəzəkli sözlərə ehtiyac yoxdur. Bir cümlə kifayətdir. Bəzən isə bir cümlə belə artıqdır.Bəzən heç nə deməmək hər şeyi deməkdir.“Sənsizlik” oxucuya cavab vermir. O, sual verir.Oxuyub bitirəndə rahatlıq yox, tanış bir ağrı qalır. Çünki bu kitab yad bir hekayə deyil. Bu kitab çoxlarının içində gizlətdiyi bir hissin adıdır.İnsan gedənləri unutmur, sadəcə yoxluqlarına öyrəşir.
Bu kitab sevgi üçün deyil.Bu kitab sevgidən sonra qalanlar üçündür.
Və bəli, kitab bitir.
Amma sənsizlik bitmir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
Sevinc Tofiqqızı yeni layihə gerçəkləşdirir
Ülviyyə Əbülfəzqızı, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Xüsusi emosionallığı ilə diqqət çəkən yeni musiqi layihəsi üzərində işlər yekunlaşmaq üzrədir. Layihə dərin məna çaları, səmimi təqdimatı və peşəkar yanaşması ilə seçilir. Onun yaxın günlərdə ictimaiyyətə təqdim olunması planlaşdırılır.
Bu barədə açıqlamasında layihənin bəstəkarı Sevinc Tofiqqızı məlumat verib. O bildirib ki, klipin rejissoru Xalid Əliyevdir. Çəkiliş prosesi rejissorun peşəkar komandası ilə böyük həvəs və yüksək məsuliyyət hissi ilə həyata keçirilib.
Bəstəkarın sözlərinə görə, yaradıcılıq mərhələsində hər detal incəliklə işlənib və bu yanaşma layihənin ümumi keyfiyyətinə, emosional təsir gücünə xüsusi töhfə verib:
“Yaradıcılıq prosesində hər detalın incəliklə işlənməsi layihənin ümumi keyfiyyətinə xüsusi təsir göstərib. Layihədə 3 nömrəli Uşaq Gənclər İnkişaf Mərkəzinin istedadlı tələbələrindən ibarət “Azəri İnciləri” vokal qrupu da yer alıb. Qrupun rəhbəri Gülnarə Qurbanovadır. Gənc ifaçıların səmimiyyəti, enerjisi və səhnə mədəniyyəti layihəyə əlavə ruh qataraq emosional atmosferi gücləndirib.”
Sevinc Tofiqqızı qeyd edib ki, komanda üzvləri layihənin yüksək səviyyədə reallaşdırılmasını birgə əməyin və peşəkarlığın nəticəsi kimi qiymətləndirirlər:
“Bu layihədə əməyi keçən hər kəsə minnətdarlıq bildiririk. Çəkiliş üçün yaradılan şəraitə, göstərilən dəstəyə görə Azərbaycan Hava Yollarına (AZAL) təşəkkür edirik. Təqdimat mərasimi yaxın günlərdə baş tutacaq və layihə rəsmi şəkildə ictimaiyyətə təqdim olunacaq.”
Biz də yeni klipi ərsəyə gətirən hər bir kəsi təbrik edir, “bravo” deyə biləcəyimiz bir iş gözləyirik.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
Lənkəranda növbəti tədbir
Ötən gün AYB Lənkəran Bölməsinin "Söz" Ədəbi Məclisində Beynəlxalq ana dili günü münasibətilə "Dilini yaşat, Vətənini yaşat" adlı tədbir keçirilib. Tədbirdə bölgə yazarları, alimlər, ziyalılar, tələbələr iştirak ediblər.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına AYB Lənkəran Bölməsindən verilən məlumata görə, tədbirin moderatoru Bölmə sədri, yazıçı dramaturq Qafar Cəfərli giriş çıxışında bu günün yaranma tarixindən, Konstitusiyamızda və Qanunlarda təsbitindən, ana dilimizin inkişafı və qorunması sahəsində görülən işlərdən, şair və yazıçıların bu sahədəki rolundan məlumat verib.
Mövzu ilə bağlı Lənkəran Dövlət Universitetinin professoru, filologiya elmləri doktoru, əməkdar müəllim Yadulla Agazada geniş məruzə edib.
Çoxsaylı çıxışlarda tədbir istirakćıları mövzu ilə bağlı fikir və düşüncələrini bölüşüblər.
Tədbirdə iştirak edən AMEA Ədəbiyyat İnstitutunun Ədəbi Tənqid Şöbəsinin müdiri, filologiya elmləri doktoru, tanınmış ədəbiyyat xadimi Vaqif Yusifli Ana dilimizin qorunmasında və inkişafında görkəmli söz adamlarının oynadığı roldan ətraflı danışıb.
Şairlərin Ana dilimizlə bağlı ifa etdikləri şeirlər tədbir iştirakçıları tərəfindən maraqla qarşılanıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
Xalq artisti Şəmsi Bədəlbəylinin 115 illiyidir
İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Müsahibələrin birində Xalq artisti Fərhad Bədəlbəyli atası Şəmsi Bədəlbəyli barədə belə bir xatirəsini danışmışdı: “Atam məni çox sevirdi. Tərbiyə məsələsində çox ciddi idi. Məsələn, Moskvaya gedirdik bir dəfə, yeməyimiz bol idi. Çörəyimiz isə az idi. Gördüm ki, axırıncı bir dilim çörək qalıb, onu götürüb yedim. Atam dedi ki, “Eybi yox, mən sənə heç nə deməyəcəm, amma bir də belə şey etmə. İndi sən “krısalıq” etmisən. Çörəyin son dilimini iki yerə bölmək lazımdır”.
Mən ağladım, anam dedi ki, uşağı pərt elədin. Atam isə dedi “Yox, sabah mən olmayacam, onun psixologiyası bu cür olmalıdır. Son tikəni bölüşməlidir”. Bu mənim üçün dərs oldu. İndi dostlarla yemək yeyəndə çörəyi bölürəm.
Düz 115 il öncə - 23 fevral 1911-ci ildə – Xalq artisti Şəmsi Bədəlbəyli Azərbaycanın qədim mədəniyyət mərkəzi olan Şuşa şəhərində görkəmli pedaqoq və ictimai xadim Bədəl bəy Bədəlbəylinin və Rəhimə xanım Qacarın ailəsində dünyaya gəlib.
Bakıda orta məktəbdə ibtidai təhsil alıb. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Ş. Bədəlbəyli Azərbaycan Pedaqoji Texnikumuna daxil olub. Bu illərdə o, böyük həvəslə özfəaliyyət dərnəyində iştirak edib, aktyorluq istedadını sınayıb. 1927-ci ildə – Azərbaycan Pedaqoji Texnikumunun məzunu olub
1927–1932-ci illərdə – Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında təhsil alıb: iki il xalq çalğı alətləri şöbəsində, daha sonra kompozisiya nəzəriyyəsi sinfində Üzeyir Hacıbəylinin tələbəsi olub.
Həmin illərdə Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında böyük qardaşı, bəstəkar və dirijor Əfrasiyab Bədəlbəylinin rəhbərlik etdiyi orkestrdə tar çalıb. Bəzən C. Cabbarlının "Od gəlini" və "Sevil" tamaşalarında səhnə arxasından aktyorları tarda müşayiət edib.
Eyni zamanda, dramaturq və rejissor Cəfər Cabbarlı ilə dostlaşaraq, ona səhnə ilə bağlı fəaliyyətində köməklik göstərib. Bu da onun rejissorluq sənətinə marağını artırıb və o, C. Cabbarlının əsərlərinin tamaşalarında rejissor assistenti kimi çalışmağa başlayıb.
1930–1932-ci illərdə "Gənc işçi" qəzeti redaksiyasında "İncəsənət və ədəbiyyat" şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb, həmin qəzetin səhifələrində bir sıra tamaşalar haqqında məqalələri dərc olunub. 1932-ci ildən (may ayından başlayaraq) 1942-ci ilə kimi – Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında rejissor assistenti və rejissor kimi fəaliyyət göstərib.
1946-cı il, 17 iyul — Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının səhnəsində F. Əmirovun "Gözün aydın" musiqili komediyası Ş. Bədəlbəyli tərəfindən tamaşaya qoyulub.
1948-ci il, 31 dekabr — Ş. Bədəlbəyli həmin səhnədə S. Ələsgərovun "Ulduz" musiqili komediyasına quruluş verib. Sonrakı illərdə də Ş. Bədəlbəyli fasilələrlə bu teatrda işini davam etdirib, bir sıra əsərlərin səhnələşdirilməsinə rəhbərlik edib.
Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında Ş. Bədəlbəyli 1947-ci ildə Ü. Hacıbəylinin "O olmasın, bu olsun", 1956-cı ildə "Arşın mal alan" musiqili komediyalarına yeni quruluş verib. 1947, 1956 və 1959-cu illərdə S. Rüstəmovun "Durna" musiqili komediyasının tamaşalarını hazırlayıb.
1949–1956-cı illərdə Ş. Bədəlbəyli M. Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının direktoru və bədii rəhbəri vəzifəsində çalışıb. 1952-ci ildə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında Ü. Hacıbəylinin "Koroğlu" operasına yeni quruluş verib. 1956-cı ildə bu səhnədə Z. Paliaşvilinin "Daisi" operasını tamaşaya qoyub. 1958-ci ildə Ü. Hacıbəylinin "Əsli və Kərəm" operasının yeni səhnə quruluşunu hazırlayıb.
1958-ci il, 11 iyul – V. Adıgözəlov və R. Mustafayevin "Hacı Qara" musiqili komediyasının, 1961-ci il 24 yanvar – S. Rüstəmovun "Rəisin arvadı" musiqili komediyasının premyerası olur. 1957-ci ildə — Aşqabada dəvət olunaraq, Türkmənistan Opera və Balet Teatrında Ü. Hacıbəylinin "Koroğlu" operasını tamaşaya qoyub. 1959–1965-ci illərdə — Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının direktoru və baş rejissoru təyin olunub.
1961-ci il, 22 noyabr – S. Ələsgərovun "Bahadır və Sona" operasının, 1963-cü il, 19 aprel –V. Adıgözəlovun "Ölülər" operasının, 1971-ci il 14 mart – Ə. Bədəlbəylinin "Söyüdlər ağlamaz" operasının premyerası olub. 1970-ci il, 7 mart – S. Ələsgərovun "Sevindik qız axtarır" musiqili komediyasının, 1971-ci il, 30 sentyabr – S. Ələsgərovun "Həmişəxanım" musiqili komediyasının premyerası olub.
Xalq artistinin oğlu Fərhad Bədəlbəyli atası barədə daha bir xatirə söyləyir: “Atama Xalq artisti adı verirdilər, qardaşı Əfrasiyaba isə yox. Atam gedib Mərkəzi komitədə Süleyman Vəzirova deyib ki, “o mənim böyük qardaşımdır, “Qız qalası” baletinin müəllifidir. Fəxri adı mənə yox, ona verin”. Hansı qardaş bunu edər? Heç kim. Adı qardaşına verdilər, amma sonra özü də ad aldı”.
“Babam Bədəl bəylə Üzeyir bəy doğmaca xala oğlu idilər. Ona görə də bir-biri ilə sıx təmasda olublar. Atamla Əfrasiyab əmimin yetişmələrində Üzeyir bəyin rolu çox olub. Xüsusilə Şəmsi Bədəlbəylinin yetişməsində. Atamın bütün ömrü demək olar ki, Üzeyir bəylə bağlı idi. Azərbaycan Musiqili Komediya Teatrını da atam məhz Üzeyir bəyin təklifindən sonra yaradıb.
İlk dəfə həmin teatrda Üzeyir bəyin "O olmasın, bu olsun" və "Arşın mal alan" operettaları tamaşaya qoyulub. Onun direktor olduğu illərdə "Muzkomediya" doğrudan da qüvvətli teatrlardan idi. O teatrdan əvvəl isə atam Opera Teatrında rejissor idi. Atam orta təhsilini Bədəl bəyin öz məktəbində başa vurandan sonra Üzeyir bəy onu konsevatoriyaya dəvət eləyir - tar sinfinə.
Çünki atam uşaqlıqdan tar çalırmış. Ancaq sonradan Şəmsi müəllim öz fəaliyyətini rejissor kimi davam etdirdi. Bu işdə mərhum Cəfər Cabbarlının ona böyük təsiri olub. Çünki Əfrasiyab Bədəlbəyli ilə Cəfər Cabbarlı arasında böyük dostluq əlaqələri mövcud idi və bu dostluq Şəmsinin rejissor kimi fəaliyyət göstərməsinə də təsir edib”.
Şəmsi Bədəlbəyli 1987-ci il, 23 may tarixində vəfat edib və Bakıda Fəxri xiyabanda dəfn olunub.
Allah rəhmət eləsin!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.02.2026)
