Super User
Bir millətin qəlbində yaşayan ad - Atatürk!
”Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi
Tarix bəzən sadəcə rəqəmlərdən ibarət olmur. Bəzən bir gün, bir millətin yaddaşına yazılmış bir nəfəs, bir dönüş nöqtəsi, bir oyanış olur. Mənim üçün də belə günlərdən biri 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı-dır. Hər il bu tarix yaxınlaşdıqca, içimdə izah edə bilmədiyim bir həyəcan, bir sükut və eyni zamanda dərin bir çağırış yaranır.
Səhərin ilk saatları idi. Günəş hələ doğmamışdı, amma mən sanki artıq işıq içində idim. Bu işıq, sadəcə təbiətin deyil, tarixdən gələn bir nur idi. Zamanın içində geriyə doğru yol aldım və özümü 1919-cu ilin sahillərində təsəvvür etdim. Qarşımda dənizin dalğaları, arxasında isə böyük bir tarix dayanırdı. Məkan isə Samsun idi.
O sahildə bir insan vardı. Sakit, amma qətiyyətli. Yorğun, amma ümidli. Bu insan yalnız bir sərkərdə deyildi. Bu insan, bir millətin taleyini dəyişmək üçün ilk addımı atan şəxs idi — Mustafa Kemal Atatürk.
19 Mayıs 1919… Bu tarix təkcə bir gəliş deyildi. Bu, bir başlanğıc idi. Bir millətin yenidən ayağa qalxmasının, öz kimliyini xatırlamasının, azadlıq uğrunda mübarizəyə başlamasının ilk səsi idi. O addım, torpağa basılan bir ayaq deyil, gələcəyə uzanan bir yol idi.
Mən bu tarixi yalnız oxumuram, onu hiss edirəm. Çünki bəzi hadisələr var ki, onlar sadəcə öyrənilmir — yaşanır, duyulur, insanın daxilində kök salır.
Bu il yolum məni Anıtkabir-ə apardı. Daha doğrusu, ürəyim məni ora çağırdı. Bu, planlaşdırılmış bir səfər deyildi. Bu, daxildən gələn bir ehtiyac idi.
Anıtkabirə yaxınlaşdıqca insan selinin içində itdim. Amma bu itmək qorxulu deyildi. Əksinə, bu, eyni duyğunu paylaşan minlərlə insanın arasında olmaq hissi idi.
Orada uşaqlar gördüm. Əllərində bayraqlar, gözlərində isə saf bir sevgi. Onlar bəlkə də tarixin bütün incəliklərini bilmirdilər. Amma hiss etdikləri duyğu çox aydın idi — bağlılıq.
Yaşlı insanlar vardı. Onların baxışlarında keçmişin dərinliyi, yaddaşın ağırlığı vardı. Sanki hər biri bu tarixlə şəxsi bir bağ qurmuşdu.
Gənclər vardı. Onlar gələcəyin daşıyıcıları idi. Onların gözlərində gördüyüm şey sadəcə hörmət deyildi — bu, bir ideyanın davamı idi.
Və mən… Mən də onların arasında idim. Amma əslində mən bir kütlənin içində yox, bir ruhun içində idim.
Anıtkabirin pilləkənlərini qalxarkən hər addımda içimdə bir dəyişiklik hiss edirdim. Sanki hər pillə məni bir az daha dərinə — tarixə, yaddaşa, kimliyə aparırdı.
Mozolenin qarşısında dayandığım an, ətrafda minlərlə insan olsa da, qəribə bir sükut vardı. Bu sükut boş deyildi. Bu, anlamla dolu bir sükut idi. Hər kəs öz daxilində bir dialoq yaşayırdı.
Mən də öz-özümə sual verdim: bir insan necə olur ki, bu qədər insanın qəlbində eyni anda yaşaya bilir?
Cavab sadə idi, amma çox dərin:
Çünki o insan, özünü deyil, millətini yaşadıb.
Mustafa Kemal Atatürk adı burada sadəcə tarix dərslərində qalan bir isim deyil. Bu ad, bir ideyadır. Bu ad, bir istiqamətdir. Bu ad, bir millətin özünə inamının simvoludur.
İnsanların arasında gəzərkən bir ana ilə uşağın söhbətini eşitdim. Uşaq soruşurdu:
“Anne, Atatürk niyə bu qədər sevilir?”
Ana bir anlıq susdu. Sonra sakitcə dedi:
“Çünki o, bizim azad nəfəs ala bilməyimiz üçün mübarizə apardı.”
Bu cümlə məni dərindən sarsıtdı. Çünki bəzən ən böyük həqiqətlər ən sadə sözlərdə gizlənir.
Mən də özümə sual verdim: mənim üçün Atatürk nədir?
Bu sualın tək bir cavabı yoxdur. Çünki o, tək bir anlayışa sığmır.
O, liderdir — amma yalnız lider deyil.
O, hərbçidir — amma yalnız hərbçi deyil.
O, mütəfəkkirdir — amma yalnız düşünən deyil.
O, bir başlanğıcdır.
Anıtkabirdən çıxarkən arxaya dönüb son dəfə baxdım. Günəş artıq yüksəlmişdi. Onun işığı abidənin üzərinə düşür, sanki o məkanı daha da müqəddəs edirdi.
O an anladım ki, bəzi insanlar fiziki olaraq aramızda olmasalar da, ruhən heç vaxt getmirlər.
Bu sevgi süni deyil. Bu sevgi zorla yaradılmayıb. Bu sevgi zamanın içində formalaşıb, nəsildən-nəslə keçib və bu gün də yaşayır.
19 Mayıs sadəcə bir bayram deyil. Bu, bir yaddaşdır. Bu, bir çağırışdır. Bu, bir məsuliyyətdir.
Bu gün biz sadəcə keçmişi anmırıq. Biz eyni zamanda gələcəyi də düşünürük. Çünki keçmişini anlayan millət, gələcəyini daha möhkəm qurur.
Mən bir yazar kimi deyil, bir insan kimi deyirəm:
Bu duyğu sözlə izah edilmir. Bu duyğu yaşanır.
Anıtkabirdə gördüyüm o insan seli mənə bir həqiqəti bir daha xatırlatdı: bir millətin gücü onun yaddaşındadır.
Və əgər o yaddaşın mərkəzində bir ad varsa, bu ad sadəcə bir insan deyil — bu, bir dəyərdir.
O ad: Mustafa Kemal Atatürk.
Bəlkə yenə gedərəm Anıtkabirə. Bəlkə yenə o insan selinin içində itib gedərəm. Amma əslində itmərəm. Çünki orada hər kəs eyni hissdə birləşir:
Sevgi.
Hörmət.
Minnətdarlıq.
Və ən əsası — ümid.
Çünki 19 Mayıs bir başlanğıcdır.
Və bəzi başlanğıclar heç vaxt bitmir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(19.05.2026)
Sadə və səmimi insan
İlhamə Məhəmmədqızı,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi
İlk baxışdan qaraqabaq adam təsiri bağışlayır, hətta özünə müştəbehlik də hiss olunur. Mən də illər öncə onu tanıyanda bu qənaətdəydim. Amma yaxından tanıdıqca fikrim dəyişdi.
Sən demə Hafiz Ataxanlı (o vaxtlar Nəzərli və İmamnəzərli ədəbi təxəllüsləri ilə çıxış edirdi) tam fərqliymiş; sadə, səmimi, centlemen, qayğıkeş, bir az da kövrək.
Azərbaycan Televiziyası, Xəbər xidmətinin Abşeron-Xızı- Sumqayıt üzrə xüsusi müxbiri işləyərkən – gərək ki, 1996-cı il idi – tədbirlərdə tez-tez görüşürdük.Çox operativ idi. Başqa bölgə müxbirləri kimi ayda-ildə bir dəfə süjet verməzdi. Demək olar ki, hər gün Xəbərlər proqramında aparıcının “Sumqayıtdan xüsusu müxbirimiz Hafiz Eynullayev xəbər verir” ifadəsini eşidirdik.
Sonralar Lider televiziyasının sənədli filmlər studiyasından dəvət aldı. Peşəkar bir komandada biri-birindən maraqlı sənədli filmlərin ssenarisini yazdı.
Lider tv-də də, Azərbaycan Televiziyasında da, İctimai televiziyada da, Mədəniyyət kanalında da işləyəndə fürsət düşən kimi Sumqayıtı, sumqayıtlıları, Sumqayıt ədəbi mühitini təbliğ edirdi.
2021-ci ildən sonra rəsmi iş yerinin olmaması üzündən Sumqayıtda keçirilən tədbirlərə daha tez-tez qatılır. Şəhərin sosial-mədəni həyatında fəal iştirak edir. AYB Sumqayıt bölməsində, Səməd Vurğun adına Mərkəzi Kitabxanada, Heydər Əliyev Mərkəzində, Sumqayıt Dövlət Rəsm Qalereyasında, orta məktəblərdə keçirilən tədbirlərində moderator, təşkilatçı-ssenarist kimi çıxış edib.
2021-ci ildən Hafiz Ataxanlı dramaturgiya sahəsində də fəaliyyətini davam etdirir. Həmin ərəfədə Sumqayıt Dövlət Dram Teatrının qarşısında rastlaşdıq. Hal-əhvaldan sonra hardan gəldiyini soruşdum.
-55 yaşdan sonra teatr məni televiziyadan oğurladı, - dedi – pyesim hazırlanır, premyerada dəvət edəcəyəm.
Hafiz Ataxanlının “Missiya” mistik qəhrəmanlıq dramı Azərbaycan əsgər və zabitlərinin qəhrəmanlığına həsr olunub.
Tamaşada həm birinci Qarabağ savaşı, həm də 44 günlük Vətən müharibəsi göstərilir.
Uğurlu quruluş, mükəmməl aktyor oyunu, möhtəşəm musiqi tamaşaya rəng qatır. Məlumat üçün bildirim ki, “Missiya” əsəri uğurlu səhnə yaşadı. Şəhər ictimaiyyəti, şagird və tələbələr, Şəhid ailələri, Qazilər, yazıçı və şairlər, hərbi hissə nümayəndələri gəlib səhnə əsərinə baxırdılar.
Hafiz daha sonra mütəfəkkir şair Nizami Gəncəvinin əsərlərinin motivləri əsasında “Xəzinə” 2 hissəli pritçanı qələmə aldı. Xalq artisti Firudin Məhərrəmli əsərə quruluş verdi.
Nizami Gəncəvinin dərin fəlsəfəsi, İrfan ədəbiyyatının qüdrəti, “Xəmsə”nin müdriklik xəzinəsi iki saatlıq tamaşada ustalıqla verilmişdi.
Gəncə Dövlət Kukla Teatrında da Hafiz Ataxanlının monopyesinin yüksək səviyyədə hazırlandığını eşitdim. “Dərdlərimin çamadanı” monopyesi Qarabağ mövzusundaydı.
Ümumiyyətlə, Hafiz Ataxanlının yazı üslubu, mövzuya yanaşması, ədəbi mətni tam fərqlidir.
Qəhrəmanlarını ayrı bucaqdan işıqlandırmağı bacarır. Və ən əsası, hər sosial kateqoriyadan olan adamın dili ilə danışa, peşə vərdişləri ilə mizan qura bilir.
Hafizin hekayələrində kədərli təbəssüm var, dərd var, həm də Sabir Sarvan demiş “dərdi ələ salma” var. Gözlənilməz döngələr onun bədii yazılarının səciyyəvi cəhətləridir. Bir də bütün hekayə və povestlərində kinematoqrafik hava var. Bu da onun televiziya və kino sahəsində çalışmağından gəlir.
Yazıçının düşüncəsinə görə “Ədəbiyyat – ağrının özüdür” (Çexov).
“Bir dərdim var; min dərmana dəyişməm” (Ş.İ.Xətai) ifadəsini tez-tez işlədir. Şübhəsiz, bu da onun daha çox tragikomedik yazmasına sirayət edib.
Hafiz Ataxanlının zərif yumor hissi var. Qara yumoru çox sevir. Onun Yardımlı Xeyriyyə Cəmiyyətinin keçmiş sədri Elman Eldaroğlunun dəstəyi ilə 2011-ci ildə çapdan çıxmış “Başsağlığı və doğum haqqında şəhadətnamə” kitabında aforizmə çevrilə bilən çox ifadə tapmaq olar. Onlardan birini xatırlayıram: Mən sizin qarşınızda baş əyərdim, təəssüf ki, radikulitim var”.
Elə bu məqamda “Missiya” tamaşasından bir epizodu xatırlayıram. Azərbaycan əsirlərini zirzəmiyə gətirirlər. Tanınmış aktyor Mətləb Səfərli zala baxır, a bala, ay oğlum, hardasan? Görürsən, qanadların da gəlib. Başsız bədənini o traktora oxşar andırın altından çıxarıb, gəl bura. Bir azdan toyundur axı, - deyir, - a qırışmal, başsız bədənlə necə rəqs edəcəksən?
Sonra qəhqəhə çəkir. Tamaşaçılar öncə Mətləbin komik jestlərinə gülürlər. Sonra məlum olur ki, bu kişinin nişanlı oğlunu, cəsur döyüşçünü tələyə salıb tutublar, onun dizi üstündə başını kəsiblər. Başla futbol oynayıblar, bədəni tankın altına atıblar. Bundan sonra tamaşaçı salonundan hönkürtü səsləri gəlir.
Hafiz Ataxanlının yazılarının əksəriyyətində belə epizodlar var. Bir dəfə dostlarla söhbətdə vurğulamışdı ki, “Peşimançılıq” tragikomediyasını yazanda özümü saxlaya bilmirdim, ucadan gülürdüm, eyni zamanda gözlərimdən yaş axırdı.
Hafiz etibarlı dostdur, təmənnasız insandır, insanları sevindirməkdən zövq alır, dar gündə kara gəlir. Sadə və səmimidir. Hərçənd, dediyinə görə, çox vaxt səmimiliyini anlamırlar, ya da sui-istifadə edirlər. Tədbirlərin birində, çay məclisində ona bu barədə sual verdik, filankəs, filankəs yenə sizin işinizə əngəl oldular, - dedik.
Hafiz özünəməxsus təbəssümlə cavab verdi:
-Filankəsin o addımı atmasını təxmini bilirdim. Mən yazıçıyam, hadisə qururam, obraz yaradıram. Filankəsin xəbəri yoxdur ki, artıq mənim qəhrəmanımdır. Növbəti addımını da bilirəm. Gözləyirəm, görüm, içindəki zillət nə vaxta qədər onu gizlədəcək?!
Hafiz Ataxanlı yüzdən çox sənədli filmin ssenari müəllifidir. Lider televiziyasında, İstimai TV-də, AzTV-Mədəniyyət kanalında, Butafilm şirkətində, Salnamə studiyasında, Dövlət Sərhəd Xidmətində, ADA Universitetində, digər özəl şirkətlərdə maraqlı layihələr gerçəkləşdirib.
Həsən bəy Zərdabi mükafatı laureatıdır.
2011-ci ildə hekayə və povestlərdən ibarət “Başsağlığı və doğum haqqında şəhadətnamə” kitabı çapdan çıxıb.
“Mir Cəlal dünyası” kitabını rus dilindən tərcümə edib. 2025-ci ildə Xalq artisti Firudin Məhərrəmovun yaradıcılığını özündə ehtiva edən “Altıncı hücrənin remarkası” elmi-publisistik kitabı işıq üzü görüb.
1999-cu ildən AYB-nin üzvüdür.
Ötən ildən bəri “Ədəbiyyat və incəsənət” portalında mütəmadi yazıları dərc edilir. Böyuk xucu marağına səbəb olur onun yazıları. Daim manşetdə yerləşdirilir.
60 yaşının tamam olması günlərdə Hafiz Ataxanlıya bərəkətli, mənalı ömür, yaradıcılıq uğurları arzulayırıq!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(19.05.2026)
Fədakarlığın sərhədində itən bir ömür: “Özgə vaxt”
Murad Vəlixanov,
“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının İncəsənət şöbəsi
1996-cı ildə ekranlaşdırılan “Özgə vaxt” filmi, rejissor Hüseyn Mehdiyev tərəfindən çəkilmiş və Azərbaycan kinosunda psixoloji dərinliyi ilə seçilən ən ağır, ən düşündürücü ekran əsərlərindən biri hesab olunur. Film həm də yazıçı və şair Ramiz Rövşənin ssenari müəlliflərindən biri olması ilə diqqət çəkir.
Bu filmə baxanda anlayırsan ki, bəzən insanı məhv edən böyük faciələr yox, uzun sürən səssiz əzablardır.
Filmdə nədən söhbət gedir?
Filmin mərkəzində Leyla adlı gənc skripkaçı dayanır. Onun işi, gələcəyi, sevdiyi insan və normal həyatı var. Amma atasının ağır xəstəliyi hər şeyi dəyişir. Göyərçin həvəskarı olan atanın damdan yıxılması onu yatağa və əlil arabasına məhkum edir. Leyla isə atasına qulluq etmək üçün həyatını yavaş-yavaş qurban verməyə başlayır.
Əvvəl işindən uzaq düşür. Sonra dostlarından. Daha sonra sevgisindən.
Çünki hər kəs belə ağır yükün altında qala bilmir. Amma Leyla qalır. Və məhz bu qalmaq onu içəridən dəyişməyə başlayır.
Film çox ağır bir həqiqəti göstərir:
Bəzən insan başqasını yaşatmaq üçün öz həyatını yavaş-yavaş itirir.
“Özgə vaxt” nə deməkdir?
Filmin adı təsadüfi seçilməyib. Leyla artıq öz vaxtı ilə yaşamır.
O, atasının dərman saatı ilə yaşayır.
Atasının ehtiyacları ilə nəfəs alır.
Atasının ağrıları ilə gün keçirir.
Yəni Leylanın həyatı artıq “özgə vaxt”a çevrilir — başqasının zamanına.
Bu, filmin ən ağır və təsirli mənalarından biridir.
Fədakarlıq harada bitir?
Rejissor Hüseyn Mehdiyev film boyu çox çətin bir sual verir:
İnsan sevdiyi biri üçün özünü nə qədər qurban verməlidir?
Bir nöqtədən sonra fədakarlıq sevgi olaraq qalır, yoxsa insanın özünü məhv etməsinə çevrilir?
Leylanın faciəsi də bundadır. O, atasını tək qoymur, amma bunun müqabilində öz həyatından uzaq düşür.
Sakit, amma sarsıdıcı film
“Özgə vaxt” böyük dramatik səhnələrlə yox, gündəlik həyatın yorğunluğu ilə təsir edir.
Bir otaq.
Bir əlil arabası.
Bir pəncərə.
Bir yorulmuş insan.
Film tamaşaçını qışqırıqla yox, səssizliklə düşündürür. Elə buna görə də daha təsirli görünür.
Yekun
Bəzən insan özgələri üçün o qədər yaşayır ki, bir gün özünü itirdiyini anlayır.
“Özgə vaxt” bizə xatırladır:
Fədakarlıq müqəddəsdir, amma insan öz ömrünü tamamilə itirəcək qədər də tək qalmamalıdır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(19.05.2026)
Muzeylər - İrsimiz, Gələcəyimizdir
”Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi
Beyləqan rayon İcra Hakimiyyətinin və Mil-Muğan Regional Mədəniyyət İdarəsinin birgə təşkilatçılığı ilə 18 may–Beynəlxalq Muzeylər Günü münasibətilə keçirilən tədbirdə Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini Yeganə Məmmədova, aparatın əməkdaşları, Mil-Muğan Regional Mədəniyyət İdarəsinin Beyləqan rayon nümayəndəsi Məhəmməd Qələndərov, şəhid ailələrinin üzvləri, peşə məktəbinin tələbələri, rayonun ümumtəhsil məktəblilərinin müəllim-şagirdləri, gənclər, rayon ictimaiyyətinin nümayəndələri və mədəniyyət müəssisələrinin əməkdaşları iştirak edib.
Dövlət Himninin sədaları altında Ulu Öndər Heydər Əliyevin və torpaqlarımızın azadlığı uğrunda canlarını fəda etmiş qəhrəman şəhidlərin əziz xatirəsinin yad edilməsilə başlayan tədbiri giriş sözü ilə Yeganə Məmmədova açaraq muzey əməkdaşlarını təbrik edərək muzeylərin xalqımızın tarixi yaddaşının qorunması, milli-mənəvi dəyərlərimizin gələcək nəsillərə ötürülməsi və gənclərin maarifləndirilməsi istiqamətində mühüm rol oynadığını bildirmiş, 2026-cı ilin ölkəmizdə “Şəhərsalma və Memarlıq İlii” elan olunmasının əhəmiyyətini qeyd etmiş, tarixi abidələrin, milli memarlıq nümunələrinin və mədəni irsimizin qorunmasının vacibliyindən bəhs etmişdir.
Mil-Muğan Regional Mədəniyyət İdarəsinin Beyləqan rayon nümayəndəsi Məhəmməd Qələndərov, ziyalı Nuşirəvan Əzimov və digər çıxış edənlər muzeylərin cəmiyyət həyatındakı rolunu, tarixi irsin qorunmasında və gələcək nəsillərə ötürülməsində vacibliyini, muzeylərin cəmiyyətin maariflənməsində, mədəni irsin təbliğində və gələcək nəsillərin milli ruhda yetişməsində mühüm missiya daşıdığını bildirmiş və muzey əməkdaşlarını Beynəlxalq Muzeylər Günü münasibəti ilə təbrik etmişdir.
18 may-Beynəlxalq Muzeylər Günü münasibətilə işlərində fərqlənən muzey əməkdaşları MİHİ-nin Beyləqan Komitəsi tərəfindən Fəxri Fərmanla mükafatlandırılıb.
Tədbirdə məktəblilərin iştirakı ilə “Eksponatların tarixçəsi” adlı səhnələşdirilmiş təqdimatın nümayişi tədbir iştirakçılarının marağına səbəb olub.
Sonda rayonun mədəniyyət müəssisələrinin hazırladığı rəngarəng rəqslər və şən musiqilər təqdim olunub.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(19.05.2026)
Aprel şəhidləri xatırlandı
İlhamə Məhəmmədqızı,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi
Mayın 15-də "Şəhid Analarına Dəstək" İctimai Birliyinin Azərbaycan Respublikasının Qeyri Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin 2026-cı ildə elan etdiyi qrand müsabiqəsində qalib olduğu "Aprel şəhidlərinin ailə üzvləri ilə iş" adlı layihəsi çərçivəsində Azərbaycan Texniki Universitetində ilk tədbiri keçirilib.
"Şəhid Analarına Dəstək" İB-nin təşkilatçılığı və Qeyri Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə keçirilən tədbirdə Aprel şəhidlərinin ailə üzləri ilə bərabər Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda bütün dövrlərdə canlarından keçmiş şəhidlərin də ailə üzvləri iştirak edib. Tədbirdə Birliyin sədri şəhid Əbdülməcid Axundovun anası Ceyran Həsənova çıxış edərək dəyərli qonaqları salamlamış, layihənin əsas məqsədinin “Aprel şəhidləri”nin ailə üzvləri ilə görüşlər təşkil etmək, həm aprel döyüşlərinin 10 illiyi münasibətilə həmin şəhidlərimizin tanınmasına, xatırlanmasına, həm də şəhid ailə üzvlərinin daim diqqətdə saxlanılması və onlara qayğı göstərilməsinə töhfə vermək olduğunu vurğulayıb.
Ceyran xanım Dövlət strategiyasına uyğun olaraq şəhidlərimizin xatirəsinə diqqət göstərmək istiqamətində İB-n yardımçı olacağını,
cəmiyyətimizə Aprel şəhidlərimizin qəhrəmanlıq yolunun yeniyetmələrə örnək olacağını, ailələrinin , yaxınlarının cəmiyyətə inteqrasıyası üçün təsəlli, stimul olaccağını qeyd edib.
Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Samid İmanovun anası Xuraman İmanova, Elşad Əliyevin anası Flora Əliyeva, Sərxan Əliyevin anası Esmira Əliyeva, Elnur Hacıyevin xanımı Elnarə Hacıyeva, Səbuhi Həsənquliyevin Anası Maisə Həsənquliyeva çıxış edərək belə tədbirlərin, xüsusən şəhid ailələrinin görüşlərinin keçirilməsinin onlar üçün nə qədər önəmli olduğunu, dövlət dəstəyinin hər zaman üzərlərində hiss etdiklərini qeyd edib və Qeyri Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinə, "Şəhid Analarına Dəstək" İctimai Birliyinə, tədbirin keçirilməsi üçün gözəl şərait yaradan Azərbaycan Texniki Universitetinin rəhbərliyinə xüsusi təşəkkürlərini bildiriblər. Şəhid ailələrinin görüşü çay süfrəsində davam etdirilib, şəhid ailə üzvlərinə hədiyyələr təqdim edilib.
Sonda şəhid ailələri Texniki Universitetdə məzun şəhidlərin xatirəsinə yaradılmış muzeydə olublar. Universitetin məzun şəhidlərinin xatirəsini dərin ehtiramla anaraq ruhlarına dualar oxunub.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(19.05.2026)
Şəkidə Beynəlxalq Muzeylər Günü qeyd edilib
İmran Verdiyev,
Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi. “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Oğuz təmsilçisi
Şəki-Zaqatala Regional Mədəniyyət İdarəsi və "Yuxarı Baş" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğunun birgə təşkilatçılığı ilə Beynəlxalq Muzeylər Günü münasibətilə tədbir keçirilib.
Şəki Xan Sarayında təşkil olunan tədbirin əsas məqsədi muzeylərin cəmiyyət həyatındakı rolunu təbliğ etmək, milli-mədəni irsin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsinin əhəmiyyətini vurğulamaqdır.
Beynəlxalq Muzeylər Günü çərçivəsində Şəki şəhərində fəaliyyət göstərən muzeylərə ekskursiyalar təşkil olunub. Ekskursiyalar zamanı ziyarətçilərə Şəkinin zəngin tarixi, mədəni irsi, qədim sənətkarlıq ənənələri və muzey eksponatları haqqında ətraflı məlumat verilib. Geniş sərgi zonası təşkil olunaraq müxtəlif istiqamətləri əhatə edən ekspozisiyalar nümayiş etdirilib.
Tədbirdə Şəki şəhərində fəaliyyət göstərən ev muzeyləri, Kəlağayı və Yurd Yaddaşı Muzeyinin də sərgiləri təqdim olunub. Sərgilərdə tanınmış şəxsiyyətlərin həyat və yaradıcılığını əks etdirən materiallar, şəxsi əşyalar və nadir eksponatlar nümayiş olunaraq ziyarətçilərin böyük marağına səbəb olub.
Eyni zamanda xalq tətbiqi sənəti nümunələri, əl işləri və dekorativ-tətbiqi sənət məhsulları sərgilənərək Azərbaycanın zəngin mədəni irsi geniş şəkildə təqdim edilib.
Tədbir çərçivəsində Şəki-Zaqatala Regional Mədəniyyət İdarəsinin nəzdində fəaliyyət göstərən 3 nömrəli Uşaq musiqi məktəbi və M.F.Axundzadə adına Mədəniyyət Mərkəzinin əməkdaşları tərəfindən milli musiqi və muğam nümunələri təqdim edilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(19.05.2026)
Bu gün Xalq şairi Rəsul Rzanın anadan olmasının 116-cı ildönümüdür
İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
"Rəsul Rza böyük humanistdir, onun humanizminin əsasları, qaynaqları şairin xalqla dərin, qırılmaz əlaqəsindədir. Xalqın ağrısı Rəsulun ağrısıdır, xalqın sevinci Rəsulun sevincidir." — Süleyman Rüstəm
"Onun şerlərini bir daha qüvvətli göstərən, ümumiyyətlə, Rzanın sağlam siyasi görüşə malik olmasıdır." — Mehdi Hüseyn
Bəli, bu gün Xalq şairi Rəsul Rzanın anadan olmasının 116-cı ildönümüdür. Rəsul Rza deyəndə yada ilk öncə sərbəst vəzndə şeirin ustadı, “Rənglər” poeması, Xalq şairi Nigar Rəfibəyli, Xalq yazıçısı Anar düşür.
Rəsul Rza 1910-cu il mayın 19-da Azərbaycanın Göyçay şəhərində maarifpərvər ailədə doğulub. Mənşə etibarilə Məmmədxanovlar nəslindən olan atası İbrahim kənddə mirzəlik və xırdavatçılıqla dolanıb. Anası Məryəm poetik istedada malik olub, öz şerlərini əzbər yadda saxlayıb.
Rəsul Rza atasını erkən itirib, anasının və yaxın qohumlarının himayəsində boya-başa çatıb. "Poeziya zəhmət və ilhamdır" avtobioqrafik qeydlərində R. Rza öz tərcümeyi-halına keçərkən belə qeyd edib:
"Deyilənə görə, mən 1910-cu ildə mayın 19-da anadan olmuşam. Deyilənə görə deyirəm, çünki bu tarix düzgün olmaya bilər. Anadan olduğum ili və günü babam əlyazması Quranın səhifələrindən birində qeyd edibmiş. Babamı dəfn edən zaman (mənim onda üç-dörd yaşım olardı) Quran yoxa çıxıb”.
Şair hələ uşaqlıqdan Məhəmməd Füzulinin, Xurşidbanu Natəvanın, Mirzə Ələkbər Sabirin şeirlərini anasının dilindən eşitdiyini bildirib. Uzun illər keçəndən sonra R. Rza yazıb:
"İndi yaddaşımın səhifələrini varaqladıqca mən bir daha inanıram ki, mənim könlümə şerə olan məhəbbətimin ilk qığılcımlarını anam atmışdır. Anam məndə klassik poeziya xəzinəsinə, həm də xalq yaradıcılığına dərin hörmət hissi tərbiyə etmişdir”.
Rəsul Rza altı yaşı olarkən məktəbə gedib və onun ağır təhsil və iş illəri başlayıb. On dörd yaşında ikən oxumaqla yanaşı həm də şəhər kitabxanasında işləyib. 1925-ci ildə isə Gəncə Sənaye və Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna daxil olub, ancaq təhsili yarımçıq qoyub bir neçə aydan sonra evə, anasının yanına qayıdıb. O, 1930-cu ildə Bakıya köçüb, o vaxt böyük bacıları şəhərdə yaşayıblar
Bakıda o məktəb yoldaşı və şair Abdulla Faruqdan başqa heç kimi tanımayıb. Ancaq çox çəkməyib ki o, şair A. Faruq vasitəsilə ədəbi aləmdə yaxşı tanınan Mikayıl Müşfiq, Süleyman Rüstəm, Mehdi Hüseyn, Səməd Vurğun, Mikayıl Rəfili, Əli Nazim, Mirzə İbrahimov və başqaları ilə yaxından tanış olub, onlarla bir cəbhədə yeni ədabiyyatın yaradıcılıq və təşkilati vəzifələrinin həyata keçirilməsində bilavasitə yaxından iştirak edib.
1927-ci ildə Tiflisdə Gürcüstan Proletar Yazıçılar Assosiasiyasının türk seksiyasının "Qığılcım" almanaxında ilk şeri — "Bu gün" şeri dərc olunub. Həmin illərdə "Yeni fikir" qəzetində də şeirləri və hekayələri çıxıb. "Gənc işçi" redaksiyasında çalışdığı vaxtda isə bu qəzetin səhifələrində "Avropanın ölüm çağı", "Arş", "Bir avqusta", "Qara yelin xəbəri" və s. şeirləri dərc olunub.
Yaradıcılıqla yanaşı R. Rza təhsilini də davam etdirib. Təhsil aldığı məktəblər, institutlar sırasında şair Tiflisdəki Zaqafqaziya Kommunist Universitetini, Azərbaycan Tibb İnstitutunun hazırlıq kursunu, Azərbaycan Tibb institutunu, Azərbaycan Dövlət Elmi Tədqiqat İnstitutunu, Moskva Millətlər İnstitutunu, Ümumittifaq Kino Akademiyasını və s. elm və təhsil ocaqlarını qeyd edib.
1941-ci ilin axırlarında şair bir qrup siyasi işçilərlə hərbi müxbir kimi Krıma gedib, Azərbaycan diviziyasında hərbi müxbir vəzifəsində çalışıb, cəbhə qəzeti "Döyüşən Krım"da işləməyə başlayıb. O, müxbir kimi tez-tez ön cəbhə xəttinə gedib, müharibəni bilavasitə müşahidə edib, cəbhə həyatının çətinliklərini mənən yaşayıb, bütün bunları da şeirlərində öz təkrarsız ifadəsini tapıb. Onun burada yazdığı ilk əsər "Bəxtiyar" şeiri olub.
Bakı kinostudiyasında ssenari şöbəsinin rəisi (1937–1938), Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının müdiri (1938), Azərbaycan Sovet Yazıçıları İttifaqının sədri (1938–1939), Bakı kinostudiyasının müdiri (1942–1944), kinematoqrafiya idarəsində rəis (1944–1946), Azərbaycan SSR kinematoqrafiya naziri (1946–1950), Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının baş redaksiyasının baş redaktoru olub.
Ümumdünya Sülhü Müdafiə Komitəsi Rəyasət Heyətinin üzvü, Afrika və Asiya Ölkələri Sovet Həmrəylik Komitəsi rəyasət heyətinin üzvü və respublika üzrə sədri, SSRİ Yazıçılar İttifaqı rəyasət heyətinin üzvü, "Novosti" Mətbuat Agentliyinin Azərbaycan şöbəsi idarəsinin sədri, Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin (VII çağırış) deputatı, Azərbaycan KP təftiş komissiyasının üzvü seçilib, Lenin və SSRİ Dövlət mükafatları komitəsinin üzvü olub.
Filmoqrafiya
1. Ağ rəngin simfoniyası
2. Ana qaz
3. Azərbaycan elmi
4. Azərbaycan naminə!
5. Bəxtiyar
6. Böyük ömrün anları
7. Dəcəl dəstə
Təltif və mükafatları
1. Sosialist Əməyi Qəhrəmanı
2. "Stalin" mükafatı (3-cü dərəcə)
3. "Azərbaycan SSR xalq şairi" fəxri adı
4. "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı
5. "Lenin" ordeni
6. "Şərəf nişanı" ordeni
Kitabları
- Mən torpağam
- Çağımdır mənim
- Vətən
- Anamın kitabı
- Uşaq oyunları
- İş günü
- İlqar
- Etiraf
- And
- İtkilər
- Bir nəsil qocalsam da
- Çinaraltı
Poemaları
Qız qalası
Babək
Çapey
Lenin
Si — Au
Almaniya
Pyesləri
Vəfa
Görüş
Publisistikası
Poeziya zəhmət və ilhamdır
Teleqram
O gün – bu gün
Əziz xatirələr
Ötən günlər
Rəsul Rza 1 aprel 1981-ci ildə vəfat edib. Onun həyat yoldaşı, Xalq şairi Nigar Rəfibəyli ilə yaşadığı sevgi münasibətləri ən saf, ən səmimi münasibətlər kimi Anarın “Sizsiz” kitabında təsvir edilibdir. Ən kədərlisi odur ki, Rəsul Rza və Nigar Rəfibəyli eyni zamanda xəstəxanada yatıblar. Və Rəsul Rzanın ölümü xəbərini həyat yoldaşından gizləyiblər.
Həmin dövrdə Nigar Rəfibəyli xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkirdi və vəziyyəti çox ağır idi. Ailəsi, xüsusən də oğlu Anar bu xəbərin onda faciəvi sonluq yaradacağından ehtiyat edirdi. Rəsul Rzanın 1981-ci ilin aprelindəki vəfatından sonra ailə Nigar xanıma yoldaşının müalicə üçün Moskvada olduğunu bildirmişdi. Rəsul Rzanın sağlığında yazdığı şeirlər və məktublar təşkil edilərək vaxtaşırı Nigar xanıma çatdırılır, onun Moskvadan hal-əhval tutduğu təəssüratı yaradılırdı.
Nigar Rəfibəyli ömrünün sonuna qədər — yoldaşının ölümündən təxminən 3 ay sonra, 1981-ci ilin iyulunda dünyasını dəyişənə qədər Rəsul Rzanın vəfat etdiyini heç vaxt bilmədi.
Bax belə bir əhvalat...
Allah rəhmət eləsin!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(19.05.2026)
“Laçının azad edilməsi Azərbaycanın hərbi-diplomatik gücünün təntənəsidir”
Cəlil Xəlilov: “Bu uğur Azərbaycana Laçın rayonuüzərində nəzarəti heç bir itki vermədən bərpa etməyə imkan verdi”
“1 dekabr 2020-ci il tarixində Laçının erməni işğalından azad edilməsi Azərbaycanın hərbi-diplomatik gücünün təntənəsi, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin tarixi uğurudur”.
Bu sözləri “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına açıqlamasında Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri polkovnik Cəlil Xəlilov bildirib.
Polkovnik qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyev Laçının azadlığına nail olmaqla sadəcə erməni işğalına son qoymadı, həm də tarixi bir ləkəni ortadan qaldırdı, AXC-Müsavat hakimiyyətinin biabırçı səhvini düzəltdi:
“Hər kəsə məlum olduğu kimi, Laçın rayonunun erməni işğalı altına düşməsində o zaman hakimiyyətdə olan AXC-Müsavat cütlüyünün səhvləri, yanlış siyasəti mühüm rol oynayıb. Səriştəsiz adamların hakimiyyətə gəlməsi, ordu rəhbərlyində qeyri-peşəkar kadrların təmsilçiliyi, milli maraqların şəxsi maraq və mənafelərə qurban verilməsi sonda bir sıra ərazilərimizin, eləcə də Laçın rayonunun ermənilər tərəfindən işğalı ilə nəticələndi.
Qürurvericidir ki, 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsində işğaldakı torpaqlarımızı düşmən tapdağından azad edən Prezident İlham Əliyev diplomatik müstəvidə də böyük uğurlara imza atdı. Belə ki, bir sıra rayonlarımız, eləcə də Laçın erməni işğalından bir güllə belə atılmadan azad oldu. Bu, Azərbaycan dövləti, Azərbaycan diplomatiyası adına son dərəcə böyük və tarixi bir uğurdur. Hansı ki, bu uğur Azərbaycana imkan verdi ki, Laçın rayonunu üzərində nəzarəti heç bir itki vermədən bərpa etsin.
Bundan başqa, Laçının hərbi əməliyyatsız azad edilməsi Azərbaycanın siyasi-diplomatik müstəvədə də böyük və qarşısıalınmaz gücə malik olduğunu göstərdi. Baş verənər sübut etdi ki, Prezident İlham Əliyev sadəcə hərb meydanında deyil, diplomatik cəbhədə də yeniməz sərkərdə, dahi dövlət xadimidir.
Bu gün işğaldan azad edilən bütün ərazilər kimi doğma Laçınımızda da böyük abadlıq və quruculuq işləri davam edir. Vaxtiylə ermənilər tərəfindən viran ediən Laçın indi əsl cənnəti xatırladır. Bu gün hər bir azərbaycanlı, eləcə də Laçına səfər edən hər bir əcnəbi vətəndaş əmindir ki, yaxın illərdə Laçın daha da gözəlləşəcək və dünyanın ən qabaqcıl turizm mərkəzlərindən birinə çevriləcək.
Onu da qeyd edim ki, 19 iyun 2025-ci il tarixində Laçın rayonunda Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi nümayəndəliyi və Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının birgə təşkilatçılığı ilə “8 Noyabr zəfəri suverenliyimizin qarantıdır” mövzusunda konfrans keçirilib. (https://veteran.gov.az/az/news/2954-lacinda-8-noyabr-zeferi-suverenliyimizin-qarantidir-movzusunda-konfrans-kecirilib )
Konfransda Laçın rayonunda Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Məsim Məmmədov da iştirak edib, çıxışında Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında rayonda görülən işlərə diqqət çəkib.
Laçın səfəri zamanı şahid olduğumuz yeniliklər, bu yeniliklərin biz veteranlarda yaratdığı bir-birindən gözəl təəssüratlar bir daha onu deməyə əsas verir ki, Laçın sürətlə inkişaf etməkdə davam edir və bugünə qədər olduğu kimi bundan sonra da öz uğurları ilə bütün dünyanı heyrətləndirəcək”.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(18.05.2026)
Qlobal Cənub QHT Platformasının nümayəndə heyəti "ASAN xidmət”də
Qlobal Cənub QHT Platformasının nümayəndə heyəti "ASAN xidmət” mərkəzinin fəaliyyəti ilə tanış olub.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına ASAN-dan verilən xəbərə görə, qonaqlar Bakıda keçirilən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasında (WUF13) iştirak məqsədilə ölkəmizə səfər ediblər.
Nümayəndə heyətinə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin müxtəlif fəaliyyət istiqamətləri, o cümlədən Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü əsasında yaradılmış “ASAN xidmət” mərkəzləri və sosial innovasiyalar istiqamətində həyata keçirilən layihələr barədə ətraflı məlumat verilib.
Həmçinin Dövlət Agentliyinin 2015-ci ildə BMT-nin Dövlət Xidmətləri Mükafatına, 2019-cu ildə BMT-nin rəqəmsal idarəetmənin tətbiqi ilə dövlət xidmətlərinin inkişafı sahəsində xüsusi mükafatına və 2023-cü ildə “Qlobal Hökumət Mükəmməlliyi Mükafatı” Proqramı çərçivəsində “Dünyanın Ən Qabaqcıl Dövlət Xidməti” seçilərək xüsusi mükafata layiq görülməsi, o cümlədən “ASAN xidmət” modelinin müxtəlif ölkələrdə uğurla tətbiq olunduğu vurğulanıb.
Qonaqlar “INNOLAND” İnkubasiya və Akselerasiya Mərkəzinin, "ABAD" publik hüquqi şəxsin fəaliyyəti ilə də tanış olublar.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(18.05.2026)
Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu BDU-da Azərbaycanın Müstəqillik Gününü qeyd etdi
16 May, 2026-cı il tarixində Bakı Dövlət Universitetində (BDU) Türk dünyasının musiqi brendi və Türk mədəniyyəti və irsinin səfiri, dünya şöhrətli “TURAN” etno-folklor ansamblı tərəfindən möhtəşəm mühazirə-konsert keçirilib. Konsert Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun təşkilatçılığı ilə Azərbaycan Respublikasının Müstəqillik Gününə həsr olunub.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondundan verilən məluçata görə, tədbirin açılışında çıxış edən fondun prezidenti, professor Aktotı Raimkulova Azərbaycan xalqını qarşıdan gələn 28 May – Müstəqillik Günü münasibətilə səmimi qəlbdən təbrik edib. O, bu əlamətdar bayramın Azərbaycan dövlətçiliyinin suverenliyinin, milli birliyinin və gücünün rəmzi olduğunu qeyd edib. Aktotı Raimkulova vurğulayıb ki, müstəqil Azərbaycan Prezident Zati-aliləri cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi altında inamla inkişaf edir, beynəlxalq arenada öz mövqelərini möhkəmləndirir və Türk dünyasının inkişafına, birliyinə mühüm töhfələr verir. Professor Aktotı Raimkulova, həmçinin bu qəbildən olan tədbirlərin türk xalqları arasında mədəni əlaqələrin gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyətini xüsusi qeyd edib.
"Turan" ansamblının çıxışları Türk dünyasının birliyini, onun qədim köklərini və ortaq mədəni irsini əks etdirən bədii izahlarla müşayiət olunub. Ansambl üzvləri, həmçinin tələbələrə türk xalqlarının folklor sənəti, milli geyimlərin xüsusiyyətləri və qədim musiqi alətlərinin mənşəyi barədə ətraflı məlumat veriblər.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(18.05.2026)
