Varis, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Şair Musa Ələkbərli vəfat etdi. Yox, axtarmayın, siz onun haqqında internetdə elə bir məlumat da tapa bilməyəcəksiniz. Kitab mağazalarında xüsusi tərtibatlı, illüstrasiyalı kitablarına da rast gəlməyəcəksiniz. Çünki o, haqqını ala bilməyənlərdən idi. Bütün ömrünü poeziyaya, şeiriyyata xərclədi, bir vaxtlar xüsusən sevgi şeirləri dillər əzbəri olsa da, çox misrasında Vətən, yurd sevgisi, milli-mənəvi dəyərlər tərənnüm edilsə də qalın divarlı otaqlardakılar onu görməzə gəldilər. Beləcə, yetişdiyi 75 illik yubileyini də sükutla, gözləri yolda keçirəsi oldu. 76-cı baharına isə tam ümidsizliklə qədəm qoydu...

Ağırdır, çox ağırdır, bütün yaradıcılıqları və öz çəkiləri də üstündə Musa Ələkbərlinin bir şeiri qədər gəlməyənlər televizor ekranlarını, radio dalğalarını, qəzet və sayt səhifələrini, tədbir zallarını yağır etdikləri halda bu boyda şair ömrünün bu son illərini haradasa adının bircə kəlmə çəkilməsinin həsrətini çəkdi...

Bir şeirində dediyi kimi...

Həmişə belədir, ulu dünyanın,

Ağrısı, acısı mərdə gələcək...

Qısaca, yaddaş üçün tərcümeyi-halını vərəqləyək: 

Musa Ələkbərli 1950-ci ilin 25 aprel günü Gədəbəy rayonunun Ataxal kəndində anadan olub. Orta məktəbi Böyük Qaramurad kəndində başa vurub. ADU-nin filologiya fakültəsini bitirib. Sovet dönəmində “Gənclik” nəşriyyatında yeniyetmələr üçün ədəbiyyat redaksiyasının redaktoru vəzifəsində çalışıb.
Ədəbi fəaliyyətə orta məktəbdə oxuyarkən başlayıb. "Pərvanə" ədəbi dərnəyinin rəhbəri olub. Bir neçə tərcümələri var. "Məndən şeir istə", "Ürəyimin işığında", "Bəlkə bir də görüşdük", "Gözlərim yol çəkir", "Aydanım ay işığı", "Gözümdə ağlayan bulud" və s. kitabların müəllifi olub. Bir çox kitaba redaktorluq edib, ön söz yazıb. "Şur" nəşriyyatının direktoru vəzifəsini də daşıyıb.

Vəssalam. Daha heç nə. Burada təltiflər-filanlar görə bilməyəcəksiniz.

Musa Ələkbərlinin ən çox sevdiyim şeirlərindən birinin belə bir bəndi var:

Duyğular köhnədir, arzular boyat,

Bu yatan eşqimi harayla, oyat.

Heyif ki, könlünü aldadıb həyat,

Heyif ki, peşiman olub gəlmisən...

Elə Musa Ələkbərlinin özünün də könlünü həyat aldatdı. Onun qulağına şairliyin, söz adamının yüksək məqamı barədə dürlü-dürlü sözlər pıçıldadı. O da inandı. Bu məqama yüksəlmək amacında yola çıxdı.

Nə yazıq ki, yoluna daş-kəsək düzdülər...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.02.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Nataliya Tağıyeva 17 fevral 2005-ci ildə xərçəng xəstəliyindən Bakıdakı evində dünyasını dəyişdi. Çəmbərəkənd məzarlığında dəfn edildi. 21 ildir yoxdur. Yratdığı obrazlar, bir də xatirələr qalıbdır özündən sonra...

Nataliya Tağıyeva 24 dekabr 1954-cü ildə dünyaya gəlib. 1978-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun aktyorluq fakültəsini bitirib. 1978-ci ildən S. Vurğun adına Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrının aktrisası olub. İlk dəfə səhnədə Rüstəm İbrahimbəyovun "Ultimatum" pyesində gəlin rolunda çıxış edib. Bağırova soyadı ilə də çıxış edib.

Rolları:

Xumar ("Şeyx Sənan", H. Cavid), Ziba xanım ("Lənkəran xanının vəziri", M. F. Axundov), Nastasya Filippovna ("İdiot", F. Dostoyevski), Dvoyra ("Qürub", İ. Babel), Azaliya ("Azaliya", İ. Jamiak), Marianna ("İdeal cütlük", A. Popov) və s.

"Azərbaycanfilm"in istehsalı olan "Yarımçıq qalmış serenada", "Onun dəlisov məhəbbəti", "Cin mikrorayonda", "Ailə" və başqa filmlərində çəkilib.

Tanınmış aktyor Məbud Məhərrəmov xatırlayır:

O vaxt Nataliyanın xəstəliyi şiddətləndi. O, xəstəliyini bilirdi və əli hər yerdən üzülmüşdü. Xərçəng onun ağciyərini və bir böyrəyini zədələmişdi. Moskvadan bir onkolooq gəlmişdi. Mən Nataliyanın bütün analizlərini göstərdim.

Həkim mənə dedi ki, təcili onu Moskvaya gətirin, onun bir böyrəyini götürəcəyik, bundan sonra iki il normal işləyəcək. Əməliyyat olunandan sonra Nataliya ilə iki il səhnəyə çıxdıq, hətta İsrailə qastrol səfərinə də getdik. Həkim necə demişdisə, elə də oldu.

Ölümünə iki ay qalmış, çox üzüldü, yatağa düşdü. Onda mən tez-tez onun yanına gedirdim, onu ruhlandırmağa çalışırdım. Bir dəfə mənə dedi ki, "bəs sən mənə söz vermişdin ki, məni xilas edəcəksən, indi elə də, niyə eləmirsən?"

Onun son arzusu əlbəttə ki, sağalmaq, xəstəlikdən xilas olmaq idi. Amma təəssüf ki, olmadı. Mən də bu haqda ona heç nə deyə bilmirdim. Çünki bilirdim ki, vəziyyəti çox ağır idi və son günlərini yaşayır.

Filmoqrafiya

1. Dədə Qorqud (film, 1975)

2. Yarımçıq qalmış mahnı (film, 1979)

3. Onun bəlalı sevgisi (film, 1980)

4. Cin mikrorayonda (film, 1985)

5. Aşkarsızlıq şəraitində... (film, 1986)

6. Ailə (film) (tammetrajlı bədii film)-rol: Sofiya Mixaylovna

7. Etimad telefonu (film, 2001)

8. Bəyaz həyat (film, 2003)

9. Yumurta (film, 2003)

Allah rəhmət eləsin !

 "Ədəbiyyat və incəsənət"

(17.02.2026)

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun təşəbbüsü, Türkiyə Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin ev sahibliyi, həmçinin  Türk Əməkdaşlıq və Koordinasiya Agentliyinin (TİKA) və Türk Dünyası Fondunun (TDV) dəstəyi ilə təşkil olunan Beynəlxalq Təcrübə Mübadiləsi Proqramı “Türk Bərpa və Konservasiya Laboratoriyaları Şəbəkəsi” öz işinə İstanbulda davam etdirib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondundan verilən məlumata görə, yeddi fərqli ölkədən gələn mütəxəssisləri Ankara və İstanbulda bir araya gətirən layihə: arxeometriya, memarlıq abidələrinin mühafizəsi və sualtı arxeologiya kimi sahələrdə Türkiyənin malik olduğu texniki təcrübəni iştirakçı ölkələrlə bölüşməyi hədəfləyib.

Proqram çərçivəsində Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Türkiyə, Özbəkistan, Macarıstan və Türkmənistandan qatılan mədəni qurum nümayənələri, tədqiqatçı-alimlər, ekspertlər məruzələrlə çıxış edərək Türk irsinin qorunması ilə bağlı təcrübələrini iştirakçılarla bölüşüblər.

Proqram Ümraniyədəki tarixi Həkimbaşı Ov Köşkündə təşkil edilən işçi seminar və sertifikatların təqdimetmə mərasimi ilə başa çatıb.

Bağlanış mərasimində çıxış edən Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Aktotı Raimkulova proqramın Türk dünyasında mədəni irsin qorunması sahəsində peşəkar əməkdaşlığın gücləndirilməsi baxımından mühüm platforma olduğunu vurğulayıb. O bildirib ki, bərpa və konservasiya laboratoriyaları memarlıq abidələrinin, tarixi artefaktların və ümumi mədəni yaddaşın qorunmasında mühüm rol oynayır və bu kimi təşəbbüslər türk dünyasında davamlı əməkdaşlıq üçün dayanıqlı zəmin yaradır.

Fondun prezidenti həmçinin Türkiyə Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinə, TİKA-ya, Türk Dünyası Fonduna və proqramın həyata keçirilməsinə töhfə verən bütün tərəfdaşlara təşəkkürünü ifadə edib, bu cür layihələrin gələcəkdə də davam etdirilməsinin vacibliyini qeyd edib.

Tədbirdə TDV Himayəçilər Şurasının sədri Nabi Avcı, Türkiyə Respublikası Mədəniyyət və Turizm nazirinin müavini Gökhan Yazgı,  Türk dünyasının müxətlif guşələrindən mədəni irs ekspertləri, Türkiyədə akkreditə olunmuş diplomatik korpus nümayəndələri və media təmsilçiləri iştirak ediblər.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.02.2026)

Əkbər Qoşalı, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının redaktoru

İndi sanki, dövlətlər sərhədləri ilə birgə, talelərini də yenidən cızır. Elə bil dünya xəritəsi kağız üzərində cızılmır, data axınlarında dəyişir; eləcə də, sərhədləri tanklarla yarmırlar, fiber-optik kabellərlə yarırlar... Yəni, qələbələr təkcə cəbhədə qazanılmır, onun bur ünvanı sa server otaqlarıdır.

Bəli, Azərbaycan XX yüzildə enerji ölkəsi kimi formalaşdı; budur, XXI yüzilin ikinci rübündə isə Azərbaycan enerji üzərində qurulan rəqəmsal güc mərkəzinə çevrilmək iddiasındadır.

Son 20 ildə generasiya gücünün iki dəfə artaraq 10 min meqavata çatması, üstəlik ən azı 2 min meqavat istifadə olunmayan ehtiyatın mövcudluğu gələcəyin data mərkəzləri üçün hazır enerji bazasıdır.

Süni intellekt, böyük həcmli məlumatların emalı, bulud infrastrukturu – bunlar böyük enerji tələb edir. Azərbaycan isə enerji təminatını artıq iç təhlükəsizlik məsələsi səviyyəsindən çıxarıb strateji üstünlüyə çevirib.

Enerji göndərən ölkə olmaq başqa məsələdir, enerjini rəqəmsal gücə çevirə bilən ölkə olmaq tamam başqa...

Deyirlər, coğrafiya – taledir, amma çağımızda o, idarəolunan tale kimi səciyyələndirilməkdədir.

Azərbaycanın coğrafiyası tarix boyu həm sınağımız, həm üstünlüyümüz olub. Bəli, Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirədə vurğuladığı kimi, coğrafiya bizdən asılı olmasa da, ondan necə istifadə etmək tamamilə bizim seçimimizdir.

Asiya ilə Avropanın kəsişməsində yerləşmək, Quzey–Güney dəhlizinin üzərində dayanmaq daşıma və enerji tranziti olmaqdan irəli, fiber-optik magistralların da mərkəzi olmaq deməkdir.

Neft-qaz kəmərlərinin çəkildiyi marşrutlarda fiber xətlərin də yerləşdirilməsi uzaqgörənlik idi. İndi isə məsələ həmin infrastrukturu yeni tələblərə uyğunlaşdırmaq, Gündoğarla Günbatar bağlantılarını daha da gücləndirməkdir.

Belə deyək, gələcəyin İpək Yolu – məlumat yoludur.

Son 20 ildə Azərbaycan iqtisadiyyatına 350 milyard dollardan çox yatırım qoyulması – yalnız kapital axını sayılmaz, biz ona güvən kapitalı da deyə bilərik.

Neft anlaşmaları necə imzalanıbsa, eləcə də icra olunur. Xarici yatırımlar qorunur. Qanun işləyir. Dövlət sözünə yiyə durur.

Bax, bu reputasiya rəqəmsal dünyada da əsas aktivdir. Transmilli texnoloji şirkətlər üçün siyasi sabitlik, hüquqi təminat və strateji baxış əsas şərtdir. Azərbaycan artıq bu üçlü formulu sübut edib.

Ayrıca, biz, eyni vaxtda Avropa Birliyinə üzv 10 ölkə, ABŞ və Çinlə strateji tərəfdaşlıq formatında işləyən nadir ölkələrdənik.

Bu balans isə diplomatik uğurun rəqəmsal imkana dönüşdürülməsi deməkdir.

Amerikanın böyük fondları ilə əməkdaşlıq, Azərbaycan Dövlət Neft Fondunun qlobal maliyyə şəbəkəsində mövqeyi, aparıcı texnologiya şirkətləri ilə qurulan təmaslar – bütün bunlar rəqəmsal transformasiyanın maliyyə və texnoloji dayaqlarını gücləndirir.

Necə deyərlər, geosiyasi memarlıq dönəmindəyik.

Prezidentin müşavirədə ən diqqətçəkən ismarıclarından biri dövlət idarəçiliyində süni intellekt tətbiqinin genişləndirilməsi idi. – Analitika, risk qiymətləndirməsi, qərar modelləşdirməsi – bunlar idarəetmənin yeni normalarıdır. Ölkəmiz bu prosesdən qıraqda qala bilməz. O cümlədən “mygov” platformunun vahid mərkəzə çevrilməsi ideyası dövlət xidmətlərinin pərakəndəlikdən sistemliliyə keçidini ifadə edir. Vətəndaş, belə deyək, bir qapıdan girməli, bütün xidmətləri oradan almalıdır. Dövlət isə öz içində koordinasiyalı işləməlidir. – “Rəqəmsal dövlət” – idarəetmə mədəniyyətinin transformasiyasıdır.

Ən kritik məqamlardan biri olaraq kadr hazırlığıdır.

Ali məktəblərdə süni intellekt, kibertəhlükəsizlik, data analitikası üzrə ixtisasların gücləndirilməsi, başqa ölkələrə göndərilən tələbələrin prioritet ixtisas istiqamətləri üzrə seçilməsi, hətta orta məktəblərdə ilkin rəqəmsal savadlılığın artırılması – bu, onilliklərin planıdır.

Necə deyərlər, rəqəmsal suverenlik kadrla başlayır.

Biz 44 günlük Zəfərlə hərbi-siyasi suverenliyimizi möhkəmləndirdik. İndi isə rəqəmsal suverenlik mərhələsinə qədəm qoyuruq.

Enerji ölkəsindən data ölkəsinə keçid milli inkişaf fəlsəfəsinin transformasiyası olaraq, təkcə iqtisadi model dəyişikliyi sayılmamalıdır.

Beləliklə, müstəqil Azərbaycan artıq öz seçimini edib:

coğrafiyanı fürsətə, enerjini rəqəmsal gücə, diplomatiyanı texnoloji tərəfdaşlığa çevirir.

Bu, yeni arxitektura quruculuğudur.

XXI yüzilin Azərbaycanı neft platformlarından sonra data platformları ilə tanınmağı haqq edir.

DÖVLƏTİMİZ ZAVAL GÖRMƏSİN!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.02.2026)

Harun Soltanov, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Səhər oyanıram. Nə olsun ki, saat gecənin dördü olub? Bədənim ağırlaşıb və yatağdan düşmək istəmir. Oğurlana-oğurlana aynanın qarşısına keçirəm. İçimdən keçir ki, "Bu gözlər kimindi? Bu əllər, bu çillər nəyə gərəkir?" Əllərimə baxıram. Onları tanıyıram, amma sanki kimsənin uzun müddət əvvəl mənə hədiyyə etdiyi bir cüt əlcəkmiş kimi gəlir. Onları istifadə edirəm, amma tam olaraq "mənim" deyillər...

Bir hiss gəlir ki, sanki bu bədənə sığmıram. Sanki bütün gecə boyu ruhum bir yerə uçub, səhər geri qayıdıb bu sümük qəfəsə daxil olmağçün mübarizə aparır. Bu, bədən həsrətidir. Özümə tam olaraq qayıdıb, bu əllərə, bu bədənə tam yerləşmək istəyirəm. Amma elə bil bədənim məndən gizlənir. O, ayrı bir dünyada yaşayır, mən isə onun içində sıxılıb qalmışam. 

 Sonra, günorta. Bir fincan çag aparıb iş yerimdəki siqaret köşkünə söykənirəm. Birdən... hər şey dayanır. Maşınların səsləri, öz fikirlərim, hər şey uzaqlaşır. İçimdə boş, geniş, amma elə də acıqlı bir yer açılır ki.. Sanki bir evdə oturub, yad bir evin xatirəsini çəkirsən. Həmin evi heç görməmisən, amma onu tanıyırsan. Ürəyin ora çəkilir lap. Bu, can həsrətidir. Sanki ruhum, bu səs-küylü, bu rəngli dünyada, öz unudulmuş dilində danışır.... "Burada evim yoxdur. Mən başqa bir yerdənəm."

 Bədən həsrəti bir yoldaşlıq istəyidir. Birinin sənin əlindən tutub, "Gəl, burdayam, sən də burdasan" deməsidir. Can həsrəti isə tam tənhalıqda dərin bir birlik istəyidir. Elə bir birlik ki, heç bir "sən" və "mən" qalmasın. Yalnız "O" qalsın.

Gecə yuxudan əvvəl, bu ikisi qarışır. Yəni, indiki vəziyyətdə. Bədənim yorğun, yatağa uzanır və eşidilmək istəyir. Bu, cisim həsrətinin son çağırışıdır. Amma gözlərimi yumduqda, qaranlığın içinə düşürəm və orada, daha böyük, daha sakit bir qucağın olmasını daha doğrusu onun məni qəbul etməsini arzulayıram. Bu da, can həsrətinin pıçıltısıdır.

 Deməli, mən bu iki həsrət arasında həyat keçirirəm. Biri məni bu dünyaya, çay fincanına, sevgilimin isti çiyninə bağlayır. O biri məni boşluğa, səssizliyə, sonsuzluğa çəkir. Biri "qal" deyir, o biri "qayıt".

 Bəlkə də, həyatın mənası da bu ikisini inkar etmək deyil, onların hər ikisi ilə eyni zamanda yaşamağı öyrənməkdir. Bir stəkan çayın istiliyində həm bədənini, həm də canını qızdırmaq. Bu qəlbin içində həm sevdiyini insanı, həm də bütün bir kainatı hiss etmək.

 Və heçnəyə baxaraq Xaliqi hiss etmək...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.02.2026)

Şəfa Vəli, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Günay Müzəffər üçün

         Yıxıla-dura gəlib çatmışdı külək. Çırpılmışdı pəncərənin çərçivələrinə, acığını şüşədən çıxmışdı; elə silkələmişdi ki, çilik-çilik olub tökülmüşdü döşəməyə. Hərçənd, özünün də böyür-başı sıyrıq-sıyrıq olmuşdu...

         Çata bilmişdi amma içəriyə-yaydan buracan həsrətini çəkdiyi ətirşahın yanına. Ətirşahı susqun görmüşdü... Sıyrıqlarındakı acışığı, təngiyən nəfəsini dürtüşdürmüşdü sevdiyi üçün keçirdiyi nigaranlığın arxa cibinə. Dolam-dolam dolanmışdı ətirşahın başına. Bir həyəcan pırıltısı da yox idi sevdiyinin canında...

         Axırda dilə gəlmişdi:

         -Gedimmi?

         Ətirşah cavab verməmişdi. Külək hiss etmişdi ki, ürəyinin lap dərinliyində cırnamağa başlayır. Tez də zehnindən asılan yelləncəyin ipləri tərpənmişdi: “Hövsələli ol... Sevilən nazlı olar...”  Köksünü ötürüb demişdi:

         -Bəlkə, gec gəldim deyə küsmüsən?

         ...Səssizlik...

         -Bağışla desəm?

         ...Sükut...

         Cırnamaq böyüyüb hikkəyə çevrilirdi anbaan...

         -Bura bax! Səndən ötrü neçə aydır açılmayan pəncərənin o üzündə özümü döyürəm!  Açılan kimi, özümü çatdırdım yanına! Bax-bax, sıyrıqlarıma bax! Hələ səndən ötrü şüşə qatili də oldum! Üzümə baxmağın o yana, dilucu bir söz də demirsən! Belə sevgili olar?!

         Ətirşah azacıq yırğalandı, kinayə ilə gülümsədi:

         -Dilə gələn edilənlər fədakarlıq deyil... Fədakarlıqsa, sevgi deyil...

         ...Ev sahibi əlində yeni şüşə və təmir alətləri pəncərəyə yaxınlaşanda küləyin ağlında bircə şey vardı: vaxtında özünü boş çərçivədən eşiyə atmaq...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.02.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Güney Azərbaycan Poeziyası Antologiyası layihəsində Təbriz təmsilçimiz Əli Çağlanın növbəti təqdim etdiyi şair ABŞ-da mühacirətdə olan Məhəmmədrza Ləvayidir.

Məhəmmədrza Ləvayi

Çikaqo

QORXURAM

Qorxumdan tez-tez içirəm

Vətəni içib qusuram tez-tez qürbətdə

Şəhər keflənir

Ayaqqabılarımın ürəyi bulanır

Dörd yanım yaman boşalıb

Yoldaşlarımı öldürdülər

Və məzarlarını mənim şeirlərimdə qazdılar...

Yamandan yaman qorxuram

Hər külüng səsini eşitdiyimdə Fərhad oluram

Hər körpü gördüyümdə Domrul oluram

Adım səsləndiyində əllərimi qaldırıb təslim oluram

Polislər xalqımdan daha çox məni səslədilər...

Yatmaqdan qorxuram

Yatarsam səni sevməkdən qırıla bilərəm

Heç bir evdə rahat deyiləm

Hər bir ev bir iqtidar müxalifət savaşıdır

Pəncərələr ziyalı, divarlar diktator...

Yatarsam dağları itirə bilərəm, ceyranlığını itirə bilərəm

İkimiz də dağları yaxşı bilirik

Ovçuları atlamaq üçün

Çox ceyran olmalısan o dağlarda...

Nə yazıq ki, o dağların ətəyində

Toplum

Başını baltanın sinəsinə qoyub yatan meşə...

Qorxuram

Oturub-durduğumuz yerlərdən qorxuram

Cəhalət ilə cəsarəti ayırd edə bilmədiyimiz dönəmdəyik

Kəpənək qurbağanın dilini çiçək sanar...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.02.2026)

Rəqsanə Babayeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bəzən insanın içində bir sual olur. Heç kimə demir, ucadan səsləndirmir, amma hər gecə yastığa başını qoyanda o sual yenidən canlanır:

“Bir gün hər şey düzələcəkmi?..”

Bu sual yorğunluğun səsidir. Ümidlə ümidsizliyin arasında qalmış bir ruhun pıçıltısıdır. Həyatla mübarizədən yorulmuş insanların gizli etirafıdır.

Biz çox vaxt güclü görünməyə çalışırıq. Gülümsəyirik, “yaxşıyam” deyirik, halbuki içimizdə fırtınalar qopur. Heç kim bilməsin deyə dərdimizi susqunluğun arxasında gizlədirik. Çünki bu dünyada zəif görünmək təhlükəli sayılır.

Uşaqlıqda inanırdıq ki, böyüyəndə hər şey asan olacaq. Öz evimiz, öz işimiz, öz xoşbəxtliyimiz olacaq. Həyat bizə borcludur sanırdıq. Amma böyüdükcə anladıq ki, həyat heç kimə borclu deyil.

Bəzən nə qədər çalışsaq da, istədiyimiz yerə çata bilmirik. Nə qədər səbr etsək də, bəzi yaralar sağalmır. Nə qədər dua etsək də, bəzi arzular cavabsız qalır. Onda insan özündən soruşur: “Mən harda səhv etdim?”

Bəlkə də heç yerdə.

Bəlkə də həyat sadəcə belədir.

Bəzən yıxılmaq üçün səbəb lazım olmur. Sadəcə yorulursan. Sadəcə tükənirsən. Sadəcə davam etmək ağır gəlir.

Gecələr uzanıb tavana baxanda, beynində min fikir dolaşır. Keçmiş səhvlər, yarımçıq qalan xəyallar, deyilməmiş sözlər… Hamısı bir-birinə qarışır. Yuxu gəlmir. Çünki ürək hələ də oyanıqdır.

Amma yenə də…

İnsan qəribə varlıqdır.

Nə qədər sarsılsa da, içində kiçik bir ümid saxlayır. Nə qədər ağlasa da, sabaha inanmaqdan vaz keçmir. Nə qədər “bəsdir” desə də, yenə davam edir.

Çünki ümid insanın son sığınağıdır.

Bəlkə hər şey birdən-birə düzəlməyəcək. Bəlkə sabah möcüzə olmayacaq. Bəlkə problemlər bir gecədə yoxa çıxmayacaq.

Amma bəlkə…

Bir az yüngülləşəcək. Bir az sakitləşəcək. Bir az aydınlaşacaq.

Bəlkə bir gün ağrı azalar. Bəlkə bir gün ürək rahat nəfəs alar. Bəlkə bir gün gülmək yenə asan olar.

Və biz o gün anlayarıq ki, hər şey düzəlməkdən çox, bizi dəyişdirirmiş.

Biz güclənmişik. Səbirli olmuşuq. Daha dərindən hiss etməyi öyrənmişik.

Bəlkə “düzəlmək” dediyimiz şey — həyatın mükəmməl olması deyil.

Bəlkə “düzəlmək” — bizim ona alışmağımızdır. Onunla barışmağımızdır. Onun içində öz yolumuzu tapmağımızdır.

Ona görə də bu gün özündən soruşanda: “Bir gün hər şey düzələcəkmi?”

Mən cavab verirəm:

Bəli.

Bəlkə istədiyin kimi yox. Bəlkə düşündüyün vaxtda yox.

Amma bir gün…

Ürəyin daha az ağrıyacaq. Ruhun daha az yorulacaq. Və sən yenə özünə inanacaqsan.

Bu da ən böyük düzəlişdir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.02.2026)

Fatimə Məmmədova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bəzi  xəbər saytlarını klikləyərkən  insanı ilk qarşılayan artıq informasiya deyil, şokdur. “Öldü”, “Faciə”, “ŞOK!”, “Heç kim bunu gözləmirdi” kimi başlıqlar oxucunu xəbərə cəlb edir. Amma xəbərə daxil olan oxucu bir neçə sətir oxuduqdan sonra anlayır ki, nə ölüm var, nə faciə, nə də şok. Sadəcə boş, ruhsuz və başlıqla heç bir əlaqəsi olmayan bir mətndir.

Bu gün bəzi jurnalistlər və media qurumları prinsipləri kliklə dəyişir. Xəbərin mahiyyəti yox, neçə nəfərin baxdığı əsas olur. Məzmun arxa plana keçir, başlıq isə süni şəkildə şişirdilir.

 Ölməyən adama “öldü” deyilir, saxlanılmayan şəxs “tutuldu” kimi təqdim olunur, adi bir açıqlama “sensasiya” adlandırılır. Hər şey oxucunun diqqətini bir neçə saniyəlik ələ keçirmək üçündür.

“ŞOK, ŞOK, ŞOK”- bu söz artıq xəbərin içini doldurmaq üçün yox, boşluğu gizlətmək üçün istifadə olunur. Çünki mətn zəifdirsə, başlıq qışqırmalıdır. Əgər məlumat yoxdursa, emosiyaya oynanılır. Amma jurnalistika qışqırıq yox, məsuliyyət sənətidir.

Bəli, bu üsullar qısa müddətdə baxış sayını artıra bilər. Oxucu klikləyər, səhifə açılar, statistika yüksələr. Lakin bunun bir də görünməyən tərəfi var: oxucunun etibarı. Bir dəfə aldadılan oxucu ikinci dəfə ehtiyat edir, üçüncü dəfə isə həmin saytı ümumiyyətlə açmır. Beləliklə, media öz əli ilə öz oxucusunu itirir.

Ən təhlükəlisi isə budur ki, bu cür yanaşma cəmiyyətdə jurnalistikaya olan ümumi münasibəti zədələyir. Oxucu artıq xəbərə şübhə ilə yanaşır, “yenə şişirtmədir” deyə düşünür. Nəticədə doğru, dürüst yazan jurnalistlər də eyni səbətə atılır. Bir neçə məsuliyyətsiz başlıq bütöv bir peşənin nüfuzuna kölgə salır.

Halbuki jurnalistikanın əsas missiyası sensasiya yaratmaq yox, məlumat verməkdir. Başlıq xəbərin vitrini ola bilər, amma vitrin yalan danışmamalıdır. Başlıq diqqətçəkən ola bilər, lakin mütləq məzmunu əks etdirməlidir. Əks halda, bu artıq xəbər yox, manipulyasiyadır.

Oxucu şok axtarmır, oxucu həqiqət axtarır. Media isə bu həqiqəti şişirtmədən, təhrif etmədən və aldatmadan təqdim etməlidir. Çünki kliklə qazanılan uğur keçicidir, etibarla qazanılan oxucu isə qalıcıdır.

Bəziləri jurnalistika adı altında  ya oxucunun ağlına hörmət edilir, ya da onu aldadırlar.

Üçüncü yol yoxdur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.02.2026)