“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Güney Azərbaycan Poeziyası Antologiyası layihəsində Təbriz təmsilçimiz Əli Çağlanın növbəti təqdim etdiyi şair Təbrizdə yaşayan Mərcan Manafzadədir.

Mərcan Mənafzadə

Təbriz

YAŞIL YANLIŞIM

Sən sevimli yanlışımsan

Ən sevdalı və bilimli

Dişlənmiş almanın sağ üzü

Sən, şaftalının gəlin gedən alay dodağı

Yanlışımın başbaxanısan,

Bakirəsi

Kələmələr səsimi geyinib

At üstə gedir indi...

...Sən sevimli yanlışımsan

Arxanca səpdiyim suda boğulur incəliyim

Suda can verir şeirim

Kələmələrin gözləri dolur suda

Suda

        Suda

Yarpızların göz yaşı bilinmir suda...

Necəki mənim

Necəki əllərimdə fatihə olur söyüd ağacı

Və necəki sən

Mənim yaşıl yanlışımsan!

Sən sevimli yanlışımsan

Sənə görə tərsinə oxuyuram Quranı

Adımı da yanlış yazıram

Sigara tüstüsündə quylanmış adımı, səsimi də...

Sən sevimli yanlışımsan

Almalar da quşların dimdiyin sevir

Quşlar uçmurlar burda

Yelpənəklərin uçuşuna həsrətlə baxırlar

Almaların qoxusu gəlmir

Almalar

Bu bağın ağaclarının ağzında dartılır

Dəhşətli bir olayda!

Almalar

Ancaq almalar dartılır

Qoxusu damarlarda dolaşır

Arvinin burnundan qan açıldı

Laxta-laxta göy alma

Mən doğuluram.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

Kənan Məmmədli, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Gənclik şəhəri Sumqayıtın rəsmən Fəxri vətəndaşları yoxdur, Sovet dönəmində dəbdə olan bu titul indi tətbiq edilmir. Amma şəhərin qeyri-rəsmi fəxri vətəndaşları xeyli saydadır, onlardan biri də İlham Zəkiyevdir. Həmişə martın əvvəllərində Sumqayıt ictimaiyyəti üçün bu fədakar, qəhrəman insanı doğum günü münasibətilə təbrik etmək ənənəsi də qalmaqdadır.

Azərbaycan Respublikası Milli Paralimpiya Komitəsinin vitse-prezidenti, ikiqat paralimpiya çempionu, Əməkdar idman ustası İlham Zəkiyevin bu gün - martın 3-də 46 yaşı tamam olur. Gəlin onun ömür-gün səhifələrini birlikdə vərəqləyək.

İlham Zəkiyev 1980-ci ildə Sumqayıt şəhərində anadan olub. Sumqayıt şəhərinin 5 saylı orta məktəbinin məzunudur. Məktəbli olarkən ən çox sevdiyi fənlər coğrafiya, tarix və riyaziyyat olub. İlhamın özündən üç yaş böyük qardaşı Fikrət Zəkiyev güləş ilə məşğul olub. Onun sayəsində İlhamın da idmana həvəsi yaranıb.

1995-ci ildən Azərbaycanın əməkdar məşqçisi Əhməddin Rəcəblinin başçılığı altında Mehdi Hüseynzadə adına şəhər stadionunda cüdo ilə məşğul olmağa başlayıb. Çox qısa müddət ərzində uğurlara imza atıb, Sumqayıt şəhər birinciliyində qalib gəlib, gənclər arasında keçirilən cüdo üzrə Azərbaycan birinciliyində mükafatçı olub və sambo üzrə yeniyetmələr arasında Respublika çempionu adını qazanıb. 1998-ci ilin iyun ayında isə Azərbaycan Kubokunun qalibi olub, yeniyetmələrin Moskvada keçiriləcək olimpiadasına vəsiqə qazanıb. Təəssüf ki, Moskvadakı Olimpiadaya getmək ona qismət olmayıb, o, həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb və 2 iyul 1998-ci ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində xidmət etməyə başlayıb.

Və həmin o qapqara bir gün: xidmətinin 7-ci ayında - 1999-cu ilin fevralında Füzuli rayonunun Aşağı Əbdürrəhmanlı kəndi istiqamətində döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman İlham Zəkiyev düşmən tərəfindən atılan snayper gülləsinə tuş gəlib. Güllə onun sağ gicgahından girib, sol gicgahından çıxıb. O, beş gün koma vəziyyətində qalıb və həkimlər onun öləcəyini bildiriblər. Bu cür xəsarətdən sonar insanın sağ qalması möcüzə kimi görünür. Lakin möcüzə baş verib. Beşinci gün İlham rayon xəstəxanasında anasının səsini eşidib, özünə gəlib, amma gözlərini açanda, heç nə görməyib. Başa düşüb ki, görmə qabiliyyətini itirib.

Gənc yaşında dünya işığından məhrum olmaq əlbət ki, istənilən insanı sındırar. Amma İlhamı yox. O dərhal qərar qəbul edib. Olimpiya olmadı, eybi yox, paralimpiya olsun.

İlham Zəkiyev 2002-ci il noyabr ayının 1-dən məşqlərə başlayıb. 2003-cü ilin avqust ayında Kanadanın Kvebek şəhərində keçirilən Görmə Əlilliyi olan İdmançıların ikinci Dünya Çempionatında ilk dəfə tatamiyə çıxıb. Bəxt üzünə gülməyib, püşkatmanın dərəcəsinə görə kubalı dünya çempionu Rafael Torres Pompe ilə yarışmalı olub və çox gərgin keçən mübarizədə xal fərqi ilə ona məğlub olub. Buna baxmayaraq, İlham Zəkiyev təsəlliverici görüşlərdə qalib olaraq bürünc medala sahib olub və 2004-cü il Afina Paralimpiya Oyunlarına vəsiqə qazanıb. O,  Azərbaycandan Paralimpiya Oyunlarında iştirak edən yeganə cüdoçu olub, Afinada ilk qarşılaşdığı idmançı isə yenidən Kvebekdəki yarışda məğlub olduğu kubalı dünya çempionu olub. Bir dəqiqə qırx saniyə çəkən döyüşdə rəqibini üstələyib qisasını alaraq İlham yarımfinala yüksəlib. Yarımfinalda İspaniyadan olan idmançını otuz yeddi saniyə ərzində məğlub edib. Finalda isə Böyük Britaniyadan olan rəqibinə ippon fəndi ilə bir dəqiqə iki saniyə müddətində üstün gələrək Paralimpiya Oyunları çempionu adını qazanıb.

Daha bir ildən sonra isə o, Niderlandda keçirilən Avropa çempionatının final yarışında Fransanı təmsil edən Julyen Torini məğlub edərək Avropa çempionu adını qazanıb.

2006-cı ildə İlham Zəkiyev Fransada keçirilən dünya çempionatında bürünc medal qazanıb. 2007-ci ildə Bakıda keçirilən dünya çempionatında isə qalib olub. Həmin ildə Braziliyada keçirilən ümumdünya yarışında da qızıl medala layiq görülüb. 2008-ci ildə ikinci Paralimpiya Oyunlarında iştirakı zamanı Çinin paytaxtı Pekində fransalı idmançı Julyen Turini məğlub edib.

2012-ci ildə Almaniyanın Heydelberq şəhərində keçirilən paralimpiyaçı cüdoçular arasında Dünya Kubokunda gümüş medala sahib olub. 2013-cü ildə altıncı dan qara kəmərə layiq görülüb. Həmin il Londonda keçirilən Paralimpiya Oyunlarında ilk görüşündə dağıstanlı Heydər Heydərovla qarşılaşıb və ona heç bir şans verməyib. Növbəti – 1/4 finalda rəqibi yaponiyalı Kento Masaki olub. Çətin keçən qarşılaşmadan rəqib qalib ayrılıb. Nəticədə İlham təsəlliverici görüşlərə qatılıb və burada braziliyalı Vilians Silvaya qalib gələrək, bürünc medala layiq görülüb.

Bu qədər qalibiyyətlər ona 2015-ci ildə Bakıda keçirilən Avropa Oyunlarının açılış mərasimində məşəl yandırmaq şərəfini gətirib. Həmin yarışlarda Azərbaycan komandasının aktivinə 18-ci qızıl medalı məhz İlham yazdırıb. O, finalda Ukrayna təmsilçisi Aleksandr Pominovu məğlub edərək çempion olub.

Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində XVII Yay Paralimpiya Oyunlarının açılış mərasimində isə yığmanın kapitanı kimi Azərbaycan bayrağını o aparıb.  

İlham Zəkiyev təhsilsiz də qalmayıb, o, 2016-cı ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasından məzun olaraq, bədən tərbiyəsi və idman ixtisası üzrə bakalavr ali peşə-ixtisas dərəcəsinə yiyələnib.

Ailə həyatına gəlincə, 2005-ci ildə ailə həyatı qurub. Üç övladı var: iki oğul, bir qız.

İlham Zəkiyev 2008-ci il dekabr ayının 26-da “Şöhrət” ordeninə, 2009-cu ilin mart ayının 5-də “Əməkdar idman ustası” adına, 2012-ci ildə “Tərəqqi” medalına layiq görülüb. 2012-ci il may ayının 10-da Heydər Əliyev Mərkəzinin açılışı zamanı Heydər Əliyev Fondunun təsis etdiyi “Qızıl çinar” beynəlxalq mükafatına da layiq görülüb. 2016-cı ildə İlham Zəkiyev “Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu” ilə təltif edilib.

Və sonda onu da qeyd edim ki, 2011-ci ildə rejissor Məhsim Məhsimov tərəfindən İlham Zəkiyevin həyatından bəhs edən qısametrajlı “İşıqlı zülmət” filmi çəkilib.

Bax sumqayıtlı İlham Zəkiyev belə bir şəxsiyyətdir!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

ElmanEldaroğlu, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Sumqayıt şəhərində doğulub böyüsəm də, etiraf edirəm ki, sümyüklərimə, iliyimə kimi həm də ata-baba yurdum Yardımlıya bağlı adamam. Bu bağlılığın tarixçəsi ötən əsrin yetmişinci illərinə gedib çıxır. Şəhərdə ayaq tutub yeriməyimdən, dil açıb danışmağımdan asılı olmayaraq məndə Yardımlıya bu bağlılığı ana babam, rəhmətlik Ağadin Nəsirov yaradıb. Orta məktəbin səkkizinci sinfini bitirənədək hər il yay tətilini Yardımlıda, babamgildə keçirmişəm. Odur ki, o bölgənin hər qarışı mənə əziz, hər bir sakini və hətta orayla bağlı olan hər bir şəxs mənə doğmadır...

İndiki Yardımlı 1929-cü ildə müstəqil inzibati ərazi vahidi kimi təşkil olunandan bu günədək, bu rayona otuza yaxın rəhbər başçılıq edib. Onların arasında qınaqla xatırlananları da var, ehtiramla yad edilənləri də. Ehtiramla yad edilənlər arasında ən çox xatırlanan 1962-1973-cü illərdə rayon partiya komitəsinin birinci katibi işləyən Səfər Verdiyevdir. Yardımlılar onu ləyaqətli kişi, işgüzar bir rəhbər kimi bu gün də xatırlayır, ruhuna rəhmət diləyirlər. Bəli, bu gün sizə onun yadigarlarından biri- Məhəmməd Verdizadə haqqında söhbət açmaq istəyirəm. Bu həm Səfər Verdiyevin xatirəsinə ehtiramım və həm də Məhəmməd Verdizadəyə bir diqqətim olar...

Müsahibələrindən birində deyir ki:- “Atam uzun illər birinci katib vəzifəsində çalışıb. Ailədə 7 uşaq olmuşuq. Atam mənim aktyor olmağıma razı deyildi. Bizim nəslimizdə incəsənət adamı olmayıb. Heç ağlına da gəlmirdi ki, mən məhz bu sahəni, aktyorluğu seçəcəyəm. Orta məktəbi bitirdikdən sonra atamın arzusu ilə o zamanlar "narxoz" deyilən Xalq Təsərrüfatı İnsitutuna daxil oldum. Amma orada oxumaq istəyim yox idi. Sonra atam dedi ki, gəl, səni Hüquq fakültəsinə göndərək. Atamın xətrinə dəymədim, razılaşdım. Qulu Xəlilov atamın dostu idi. Məni imtahanlara hazırlaşdırmağa başladı. Atam məzuniyyətə getdi və mən dərslərdən "qaçdım". Axı, qərarım aktyor olmaq, İnsəcənət İnstitutuna daxil olmaq idi. Atam gördü ki, onun istədiyi sahələrə marağım yoxdur. Mənə dedi ki, sən nə istəyirsən? Dedim ki, aktyor olmaq istəyirəm. Atam da dedi ki, mən səndən əlimi üzdüm. Hara istəyirsən get. Sənədlərimi İncəsənət İnstitutuna verdim. İmtahanı Adil İsgəndərov götürürdü. Mənim səsimi bəyənmişdi. Xüsusi heç nə soruşmadı. Adil müəllimdən 5 aldım. Beləliklə, aktyor olmaq arzuma çatdım...”

O, 1959-cu ilin yanvar ayının 30-da Kəlbəcər rayonunda dünyaya gəlib. Üç yaşında ikən ailəvi Laçına, oradan da Yardımlıya köçüblər və 8-ci sinfə qədər Yardımlıda oxuyub. 10-cu sinfi isə Şamaxıda başa vurub. Əvvəlcə Xalq Təsərrüfatı İnsitutunda təhsilini davam etdirsə də, sonradan təhsilini yarımçıq qoyaraq indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində ali təhsil alaraq aktyor ixtisasına yiyələnib. Hələ II kursda oxuyarkən “Babək” filminin foto sınağında iştirak edib. III kursda oxuyarkən isə, həmin filimdə Babəkin oğlu- Buğday roluna çəkilib. Ali təhsilini bitirdikdən sonbra bir müddət ADMİU-da dərs deyib və Tədris Teatrında çalışıb. Sonra 20 il Rusiyanın Tver vilayətində məskunlaşıb. 2016-cı ildən isə yenidən Azərbaycanda yaşayır. Ümumiyyətlə, o, indiyədək ona yaxın filim və serialda rol alıb...

“Mənim Azərbaycandan gedişim çətin illərə təsadüf etdi. Artıq kino, teatr, sənətlə maraqlanan az idi. Belə illərdə getməyə məcbur oldum. 20 il Azərbaycandan kənarda yaşadım. Ağır günlərim çox oldu. Amma ailəmi, balalarımı saxlamalıydım. Ona görə də getməliydim. İki qızım var. Şükür Allaha, bu gün hər şey yaxşıdır. Qızlarım böyüyüb, ailə qurublar, nəvəm var. Vətəndən uzaqda, sənə yad olan adamların arasında yaşamaq, karyera qurmaq çox çətindir. 20 il Rusiyanın Tver vilayətində yaşadım. Rusiyada bir neçə seriala da çəkildim. Amma günlərin birində bezdim və qayıtmaq qərarına gəldim. Odur ki, həmişəlik vətənə qayıtdım...”- söyləyir.

...Bəzən aktyor olduğuna peşman da olub. Amma hər zaman düşünüb ki, bu sənəti özü seçib, özü sevib. Və özünü bu sənətdə tam azad insan kimi hiss edir...

Deyir ki:- “Mənim fikrimdə bir ssenari var. Onu həyata keçirmək istəyərdim. Boz, mənasız həyat tərzi keçirən adamın həyatını göstərmək, yaratmaq istəyərdim. Robot kimi həyat yaşayan bir adam günlərin birində necə dəyişib, pambıq kimi insana çevrildiyini nümayiş etdirərdim. Onu nə dəyişir? Bax, bunu göstərmək istəyərdim. Eləcə də "Müfəttiş"də Xlestakovu oynamaq istəyərdim. Amma artıq gecdir, yaş keçib...”

Ona xarakterik xüsusiyyətlərə gəldikdə isə, ümumilikdə ağıllı və sistemli insandır. Əsas xüsusiyyətlərindən biri də, onun azadlığı sevməsi və fərqli düşüncəyə sahib olmasıdır. Duyğularını, hisslərini elə də bildirən adam deyil. Buna görə də, onu başa düşmək biraz çətindir. Ancaq şən, səmimi adam olduğuna görə ətrafdakılar tərəfindən çox sevilir. Onun ən müsbət xarakteri isə, xeyirxah və nəzakətli olmasıdır. Hər zaman başqalarına kömək etmək və bildiklərini öyrətmək üçün hazırdır. O, həm də inadkarlığı ilə seçilir. İradəli və əzmkardır. Məntiqlə hərəkət etdiyinə görə, çox vaxt uğur qazanır. Gözəl zövqü var. Yaxşılara dəyər verməyi, çəkilən zəhməti qiymətləndirməyi bacarır...

...Bəli, 1962-1973-cü illərdə Yardımlı rayon partiya komitəsinin birinci katibi işləyən Səfər Verdiyevi yardımlılar bu gün də ləyaqətli kişi, işgüzar bir rəhbər kimi xatırlayır, ruhuna rəhmət diləyirlər…

Deyirlər ki, ot kökü üstə bitər. Haqqında söhbət açdığım Məhəmməd Verdizadə də öz kökünə bağlı adamdır və ləyaqətli bir kişinin yadigarıdır...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

Nemət Tahir,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Bu dəfə rubrikanda sizi Zaur Əliyevin fikirləri ilə tanış edəcəyəm. Mövzumuz isə şəhid zabit Raquf Orucov olacaq.

Qədim Şərqdən bizə miras qalan bir söz var: “Müharibə zamanı sən çoxsaylı düşmən öldürsən, yaxşı döyüşçüsən, amma bir nəfəri belə xilas etsən Qəhrəmansan”

Tarixdə sevdiyim şəxslərdən biri Desmond Dossdur. İkinci Dünya Müharibəsi zamanı silah gəzdirməkdən və insan öldürməkdən imtina edən, lakin cəbhədə sanitar kimi xidmət edərək 75-dən çox yaralı əsgəri xilas edən ABŞ ordusunun əsgəridir. Buna görə də Amerika Prezidenti şəxsən ona Şərəf Medalı təqdim edib.

İkinci bu cürə insan, Azərbaycan tarixinin əfsanələrindən biri, Murov qartalı Raquf Orucovdur. Onun haqqında yüzlərlə, minlərlə yazıblar. Raquf təkcə komandir deyil idi, O, əsgərlərin mənəvi dayağı, dostu və Azərbaycan dövlətinin ön cəhbədə sipəri idi. O, təkcə döyüş meydanında deyil, həm də gündəlik xidmət zamanı əsgərlərinin qayğısına qalan komandir kimi tanınırdı. Məşhur xatirələrdən biri onun döyüşdən qayıdan əsgərinin ayaqlarını yuması və onlara ata qayğısı göstərməsidir

Raquf Orucovun rəhbərlik etdiyi kəşfiyyat qrupu Murovdağ istiqamətində həyata keçirdiyi əfsanəvi əməliyyat nəticəsində 7 Azərbaycan əsgərini erməni əsirliyindən xilas etmişdir. O, kəşfiyyat əməliyyatı zamanı düşmən tərəfdən əsir götürərək, onları 5 Azərbaycan əsgəri ilə dəyişdirilməsinə nail olmuşdur.

O, xilas etdiyi insanların sayı bir rəqəmlər deyil, Vətənə xidmətinin bir parçasıdır. Desmond Doss nümunəsində olduğu kimi, onun gücü silahından deyil, xilas etmək iradəsindən gəlir. Belə bir zabit üçün əmrdən daha üstün bir şey var: İnsaniyyət. O, bəzən öz həyatını və karyerasını riskə ataraq, qeyri-mümkün görünən vəziyyətlərdən insanları çıxarır. Onun "qəhrəmanlıq" dediyi şey, əslində onun təbii halıdır.

Və RAQUF ORUCOV Azərbaycan Respublikası Milli Qəhrəman adını almayıb. Xalqın ürəyində, dilində, gözündə, tarixində Qəhrəmandır. Lakin bunu rəsmi sənədləşməsi lazımdır.

İnciməsinlər, Milli Qəhrəman adı daşıyanların çoxundan Raquf Orucov VƏTƏNƏ xidmət edib. Bu gün sağ olan bir neçə Milli Qəhrəman belə Raqufun etdiklərini edə bilməyiblər.  Necə ola bilər ki, Ona bu ad verilməsin?

Bir Azərbaycanlı kimi, bir müəllim, elm adamı kimi Raqiuf Orucovun Milli Qəhrəman adının almasını ədalətin bərpa edilməsi hesab edirəm. Biz gənclərə ölkəmizdə olan ədalət sistemini təbliğ edirik, lakin bu fakt bizi nə deyək sualı qarşısında qoyur.

Milli Qəhrəman adı adətən bir anlıq rəşadətə görə verilir. Lakin Raquf Orucovun bütün 26 illik xidməti bir qəhrəmanlıq dastanıdır. O, Birinci Qarabağ müharibəsində ailəsini (anasını) itirməsinə baxmayaraq, qisasını nifrətlə deyil, peşəkar hərbçi kimi döyüş meydanında almışdır. Onun 90-cı illərdən 2016-cı ilə qədər keçdiyi yol, bütöv bir nəslin vətənpərvərlik məktəbidir.

Rəsmi adlar bəzən unudulur, lakin Raquf Orucovun adı bu gün hərbi hissələrdə, məktəblərdə və gənclərin dilində əzbərdir. Onun adına verilən "Milli Qəhrəman" statusu sadəcə bir sənəd üzərindəki yazı deyil, xalqın ədalət hissinin təmin olunması olardı.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

İkinci yazı

Şərəf Cəlilli,

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru. “Ədəbiyyat və incəsənət”

 Tədqiqatlarda Xaqani Şirvani ilə Nizami Gəncəvi arasında səmimi dostluq bağlarının olduğu barədə  kifayət qədər maraqlı məlumatlar var. Əfzələddin Xaqani və Şeyx Nizami Gəncəvi yaradıcılığı bir-birini təsdiq edən, tamamlayan, eyni bir dövrün poetik əks-sədası olan iki qüdrətli poetik mənbədi. Hər iki sənətkar dövrün ən mühüm məsələlərində eyni səfdə dayanır, şərə, eybəcərliyə, nadanlığa eyni mövqedən münasibət sərgiləyir, eyni idealları müdafiə edir.

 “Xaqani Şirvani ilə Nizami Gəncəvinin təkcə saraylar deyil, bütün dövr, zaman, cəmiyyət narahat edir. Hər iki şair dövrünün hünərsiz, insanlıqdan uzaq hakimlərdən şikayətlər edir. Hər iki şairin yaradıcılığında güclü bir inadkarlıq ruhu vardır. Bu, qeyri-insani hisslərə əks baxış, görüş və ehkamların inkarıdır. Bu həm də intibah dünyagörüşünün orta əsr şəri, eybəcərliyi qarşısındakı etirazıdır”. Xaqaninin “Töhfətül-İraqeyn,” “Mədain xərabələr” əsərlərində, Nizami Gəncəvinin “Xəmsə”sində və lirik əsərlərində gözəlliyi təsdiqə yönələn bu inkarın parlaq nümunələri üst-üstə düşür. Onlaırn hər ikisi humanist prinsipləri təbliğ edir.

“Ümidim, pənahım Təbrizdir, Təbriz…”

Xaqani Şirvani mərhəməti, məhəbbəti, humanist prinsipləri ilə bəşəri insan olduğu kimi, həm də doğulduğu torpağa bağlı, onu ülvi duyğularla sevən vətənpərvər şair idi. Onun vətəni tərənnüm edən şeirləri, əsərləri bu gün də sevilir, ruhun qida yerinə çevrilir.  Şairin qələmə aldığı “Savalan dağının tərifi” şeiri vətənə sonsuz, hüdudları məlum olmayan sevginin nümunəsi kimi əbədiyaşarlıq qazanır: “Şamaxı! Ey mənim sevimli yurdum… Ümidim, pənahım Təbrizdir, Təbriz…” misraları yaddaşdan yaddaşa ötürülür. Savalanda yatan igidin ünvanına çevrilir.

“Sənətcə toxucu olmuşdur babam, Mən də yavaş-yavaş söz toxuyuram!”

Bütün əsərlərində insanlara gözütox, müdrik olmağı nəsihət edən şair, hər kəsə haqq olmağa, haqlının yanında durmağa səsləyir. Bu səbəbdən də bütün tədqiqatçılar qeyd edir: “Xaqani Şirvaninin yaradıcılığında əsas tənqid hədəfi zülm və ədalətsizlikdir. O, zülmkarları düşünməyə, haqq yoluna dönməyə səsləyir, sadəliyi, təvazökarlığı ali əxlaqi xüsusiyyət olaraq təbliğ edir. Özü ilə bağlı bu iki misra da dediklərimizə əyani sübutdur: “Sənətcə toxucu olmuşdur babam, Mən də yavaş-yavaş söz toxuyuram”.

“Bu misralar dahi söz ustadının təvazökarlığını təsdiq edir. Bütün şeirlərində atasının ölümündən sonra onu saxlayan, tərbiyə edən əmisi Kafiəddin Ömər İbn Osmandan məhəbbətlə söz açması isə onun nə qədər qədir-qiymət bilən, kəsdiyi duz-çörəyi unutmayan bir insan olduğunu sübut edir: “Xaqanidən yuxarıda oturdunsa, nə olar, Nə bu sənə bir hünərdir, nə də Xaqaniyə ar... Görmədinmi, xırmanda da döyüm vaxtı həmişə, ağır dənlər altda yatar, boş saman üstə çıxar”.

Bu misraların əzəmətini nur bilib ruhumuza çilədikcə onun nə qədər məğrur, şərəfli, həm də çox istedadlı olduğunun şahidi oluruq”. Xaqani Şirvaninin əsərlərini oxuduqca hər bir oxucunun qəlbi saf duyğular, ülvi hisslərlə dolur. Şair insana məxsus olan mənfi və müsbət xüsusiyyətləri poetik dillə elə ustalıqla ifadə edib ki, onu oxuduqca həyəcanlanmaya bilmirsən. Digər tərəfdən insan bu qədər istedadlı, yüksək mənəviyyata, nümunəvi əxlaqa malik bir şairlə, ustadla məhz eyni bir xalqın nümayəndəsi olmağınla fəxr edirsən”.

“Sən həqiqi şairsən, gələcəyin böyük şairisən”

Araşdırmalar onu da sübut edir ki, “Xaqani ilk gənclik dövrlərində, yəni təzə şeir yazmağa başladığı vaxtlarda belə həqiqəti söyləməkdən çəkinməmişdir. Təsadüfi deyil ki, əmisi Kafiəddin Ömər ibn Osman məhz buna görə ona “Həqayiqi” təxəllüsü verərək söyləmişdir: “Sən həqiqi şairsən, gələcəyin böyük şairisən. Sən bundan sonra öz şeirlərini “Həqayiqi” təxəllüsü ilə yaz. Qoy bu təxəllüs sənin bütün şeirlərinin meyarı olsun, həqiqət meyarı” 

Hicrəti, mühacirəti qəbul edib tərkidünya Xaqanini tərkivətən Xaqaniniyə çevirdi

Xaqani Şirvaninin ilk şeirini əmisi Kafiəddin Ömər ibn Osman dinləyib ona Həqayiqi təxəllüsünü verdi. Şirvanşahlar sarayının Məlikül-şüarası Əbül-Üla Gəncəvi onu dinləyəndə heyrətini gizlətmədi. Şaha mədhiyyə yazmamasına rəğmən Şirvanşah Mənüçöhr onu Xaqani təxəllüsü  – titulu ilə mükafatlandırdı. Şairlər səltənətinin sultanınına çevirdi.  Kamalda xan, sarayda sultan olsa da, Xaqani addan, mükafatdan uca duran azadlığı seçdi: “İstəmərəm adımı çağıralar Xaqani, Mən yoxsullar şairi xəlqaniyəm, xəlqani.”, nidası ilə tarixdəki yerini və rolunu müəyyənləşdirdi. Hicrəti, mühacirəti qəbul edib tərkidünya Xaqanini tərkivətən Xaqaniniyə çevirdi.

Xaqani Şirvani poeziyası öz dövründən başlayaraq bu günədək Şərqin, o cümlədən Azərbaycanın bir çox sənətkarları üçün örnək oldu. Əmir Xosrov Dəhləvi, Əbdürrəhman Cami, Əbülqasım Şirazi, Məhəmməd Füzuli, Seyid Əzim Şirvani kimi söz xiridarları Xaqani Şirvani irsindən bəhrələnməklə kifayətlənmədilər, onu özlərinə ustad – mürşüdü-kamil hesab etdilər. Seyid Əzim Şirvaninin onu “Hünərin kəsərli qılıncı” adlandırması da bu sevdaya bağlı idi.

Təbrizin ətəyində, Məqbərətüş-şüərada bir məzar var...

Bütün ömrünü Şirvandan, gözünün nuru bildiyi Şamaxıdan uzaqlarda keçirən Xaqani qüdrətli şəxsiyyəti, əzəmətli irsi ilə 900 ildir ruhumuzun qida yeridir. Milli kimlik və milli mənlik tariximizdə mühüm məqama sahib olan Xaqani Şirvaninin adı çəkiləndə məhz Şeyx Nizami Gəncəvinin, Seyid İmadəddin Nəsiminin, Şah İsmayıl Xətainin, Mövlana Məhəmməd Füzulinin, Seyid Əzim Şirvaninin dünyanın maddi-mədəni irsinə çevrilən əzəmətli poeziyası göz önünə gəlir.

Şahlara, sultanlara, saraylara baş əyməyən Xaqani Şirvaninin bir əzəməti də var: Onun əyilməz iradəsindən, dönməz xarakterindən “40 il qul kimi yaşamaqdansa, bir gün azad yaşamaq xoşbəxtlikdi” deyən Babək Xürrəminin, “Mən əbədiyyət üfüqlərində doğan günəşəm!” nidası ilə tarix yaradan Seyid İmadəddin Nəsiminin, “Möfti-cisman ilə sanma mənim ölməyimi, Seyyida ölmərəm, aləmdə səsim var mənim!” – qüdrətilə dirilik suyu içəm Seyid Əzim Şirvani boylanır.

Sivilizasiyaları, mədəniyyətləri dialoqa çağıran dünya 900 ildir Əfzələddin Xaqani Şirvaninin dili ilə danışır. Odlar Yurdu Azərbaycanın qüdrətini, əzəmətini etirafda bulunur, haqqında fərmanlar verir, sərəncamlar imzalayır.

Təbrizin ətəyində, Məqbərətüş-şüərada bir məzar var. Üzü qibləyə deyil, Şirvana sarıdır. “Şamaxı, ey mənim sevimli yurdum!” sevdası ilə qələm çalan Xaqanini bəşəriyyətə bəxş edən  müqəddəsliyin – tarixin atası Heredotun risaləsində, coğrafiyanın atası Prolomeyin xəritəsində adı keçən vətənin – Kamexiyanın ünvanını göstərir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

Xanım Aydın, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 Bakı bulvarına və Filarmoniya bağının yaşıl ətəyinə baxan bu möhtəşəm bina — De Burun Sarayı şəhərin yaddaşında neft qızıl əsrinin parlaq simvoludur. Bir milyonçunun zövqünün məhsulu olan bu saray XIX əsrin Bakısının mədəni yüksəlişinin hekayəsidir.

Bir milyonçunun arzusu

 1888-ci ilin fevralında Bakı neft maqnatı, “Kaspi Tərəfdaşlığı” Səhmdar Cəmiyyətinin təsisçisi Lev de Bur, şəhərin mərkəzində öz ailəsi üçün ikimərtəbəli daş saray tikdirmək qərarına gəlir. O dövrdə Bakı artıq neftin paytaxtına çevrilmişdi, yeni burjua sinfi Avropa üslubunda möhtəşəm binalar ucaldırdı.

 18 aprel 1888-ci ildə Şəhər Şurası ona Sadovaya küçəsində (indiki Niyazi küçəsi) torpaq sahəsi ayırır. Layihənin planını məşhur şəhər memarı Nikolay fon der Nonne hazırlayır. O, bina tikintisində bir yenilik etmək istəyir.  İnşa etdiyi həmin bu saray tipli bina memarın plastik vasitələrdən fəal istifadə etməklə həcmi-fəza həllinin həyata keçirilməsində ilk və sonuncu cəhdidir.

 Çünki tale Lev de Burun arzusunu tamamlamağa imkan vermədi. 1889-cu ildə, sarayın özülü yeni qoyulmuşkən, o vəfat edir. Onun varisləri tikintini 16 000 rubla “Kaspi Tərəfdaşlığı” Cəmiyyətinə satırlar. Beləcə, bina şəxsi saraydan korporativ iqamətgaha çevrilir. Lakin buna baxmayaraq, onun memarlıq təntənəsi azalmır, əksinə daha da genişlənir.

 Neft imperiyasının evi

 "Kaspi Tərəfdaşılığı" Cəmiyyətinin sarayının inşa tarixinin 1891-1893-cü illər olduğu qeyd edilsə də, yekunlaşma işləri 1895-ci ilə qədər davam edir və artıq sarayın fasadında “KT” – “Kaspi Tərəfdaşlığı” abreviaturası olan medalyon parıldayır. Həmin il Cəmiyyətin həmtəsisçisi olan S.İ.Bağırov da dünyasını dəyişir və onu, köməkçisi Pavel Qukasov əvəz edir. 1896-cı ildə qardaşı Arşak Qukasov, 1898-ci ildə isə Pavel Qukasov da ailəsi ilə birgə bu saraya köçür. Nəticədə bina həm idarə ofisi, həm neft baronlarının evinə çevrilir, burada qəbullar keçirilir, Avropa musiqisi səslənirdi. Sadovaya küçəsinə baxan eyvanlardan isə Mixaylovski bağının (indiki Filarmoniya bağı) mənzərəsi görünən saraydakı bu ihtişam da çox çəkmir.

 1918-ci ilin qarmaqarışıq günlərində Bakı uğrunda mübarizələr gedərkən, sarayda artıq İngilis komandanlığının qərargahı yerləşirdi. General Vilyam Tomsonun ordusu məhz bu binada qərarlarını verir, eyni zamanda Qukasovlar ailəsi hələ də burada yaşayırdı, yəni saray, bir növ, tarix səhnəsində fərqli rollara girirdi.

 İnqilab və yeni sahiblər

 1920-ci ildə Qırmızı Ordu Bakıya daxil olduqda, saray artıq yeni bir dövrə qədəm qoydu. Burada Nəriman Nərimanovun rəhbərlik etdiyi Xalq Komissarları Şurası yerləşdirildi, ikinci mərtəbədə isə onun ailəsi məskunlaşdı. Sarayın qonaq zalları bu dəfə inqilab iclaslarına ev sahibliyi edirdi.

 1930-cu illərdə sarayda DTK-nın birinci katibi Mircəfər Bağırovun ailəsi yaşamağa başladı. Onun təşəbbüsü ilə binada kiçik yenidənqurma aparıldı, sarayın sol tərəfində isə Nərimanov bağı salındı. 1951-ci ildə Bağırov bu görkəmli binanı Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinə bağışlayır. Və o gündən bina muzeyin birinci korpusu kimi fəaliyyətə başlayır.

Memarlıq möcüzəsi: Bakının üçölçülü binası

 Nikolay fon der Nonne De Burun Sarayında Bakı memarlığında ilk dəfə olaraq həcmli-faza həllini cəsarətlə tətbiq etmişdi. O dövrdə şəhərin binaları adətən düz, ikiölçülü fasadlardan ibarət idi. De Burun Sarayında isə memar portiklər, rizalitlər, sütunlar və balkonlarla oynayaraq binaya “tərpənən” forma qazandırmışdı. Bu, Bakıda müstəvi ölçülü tikililər arasında üçölçülü yeganə tarixi binadır.     

 Barokko üslubunda işlənmiş fasadın plastikasında ionik və korinf sütunları, yarımçevrəvi pəncərələr, üçbucaqlı frontonlar və dekorativ günbəz bir-birini tamamlayır. Giriş hissəsindəki portiklər binaya teatr səhnəsi havası verir, güclü rustovka daş fonunda isə yüngül sütunlar sanki rəqs edir.

 Binanın planı da maraqlıdır: otaqlar anfilada sistemi ilə bir-birinə bağlanır, pəncərələr gün işığı ilə doludur, mərkəzi mərmər pilləkən ikinci mərtəbədəki zəngin interyerlərə aparır.

 İnteryerlərdə Venesiya güzgüləri, korinf sütunları, tağlı keçidlər və şərqsayağı bəzəklər birləşərək zərif bir harmoniya yaradır. Memar yerli memarlıq ənənəsinə hörmət əlaməti olaraq bir otağı şərq üslubunda tərtib etmişdi — bu, sonradan Bakı milyonçularının evlərində də təkrarlanacaq bir ənənənin başlanğıcı oldu.

Unudulmadı, yenidən doğuldu

 2014-2018-ci illərdə De Burun Sarayında İtaliya və Azərbaycan mütəxəssislərinin iştirakı ilə geniş bərpa-təmir işləri aparıldı. Divarlardakı yeddi qat boya xüsusi texnologiya ilə təmizlənərək orijinal rəng qatına qədər açıldı, tavan freskaları, qapılar və mərmər pilləkənlər ilkin görünüşünə qaytarıldı.

 Bina yalnız qorunmadı, həm də müasir texnologiyalarla təchiz olundu, seysmik davamlılığı artırıldı. Bu gün muzeyin zalları Avropa, Rusiya, İran və Azərbaycan incəsənətinin nadir nümunələri ilə zəngindir. Amma qeyd etmək lazımdır ki, bu sənət əsərlərinin fonunda ən gözəl ekspozisiya elə binanın özüdür.

Bakının simvolik sarayı

 De Burun Sarayını ziyarət edənlər onun barokko təntənəsi ilə Şərq memarlığının poetikasını bir arada hiss edirlər. Bu bina Bakının neft bumu dövründən bu günə qədər bütün siyasi və mədəni mərhələlərini son dərəcə alicənablıq və kübarlıqla müşahidə edib. Bu saray bir zamanlar Lev de Burun şəxsi arzusu idi, sonra neft imperiyasının mərkəzinə çevrildi, daha sonra inqilab hökumətinə, nəhayət, xalqın muzeyinə. Saray bu gün də öz missiyasını tarixlə sənəti birləşdirən canlı mədəniyyət məkanı kimi davam etdirir.

 “Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

Səbinə Yusif, “Ədəbiyyat və incəsənət”

O küskün xatirələr,

Susacaq dinməyəcək,

Bahar dönəcək yenə,

Bu sevgi dönməyəcək.

Unudaram hər şeyi,

Unuduram mən səni.

Ürəyim dözməz ancaq,

Özgəylə görsəm səni.

"Qazax" Xeyriyyə İctimai Birliyinin təşkilatçılığı ilə Atatürk Mərkəzində xalqın şairi, 1970-80-ci illərin ən populyar şairi Nüsrət Kəsəmənlinin 80 illik yubileyi tədbiri keçirildi. Tədbirdə ziyalılar, şairin dostları, sənət adamları, media nümayəndələri iştirak edirdilər.

Çıxış edən natiqlər Nüsrət Kəsəmənli poeziyasında Vətən, yurd sevgisinin yer aldığına baxmayaraq, onu daha çox məhəbbət şeirləri ilə yaddaşlarda yer aldığını vurğuladılar. Nüsrət Kəsəmənli hər yerdə gözəllik tapırdı. Bu da onun qəlbinin böyüklüyü idi. Qazaxda böyüyüb, Bakıda yaşayıb, Təbrizdə vəfat edən şairin ölümündə də böyük Vətən sevgisi, o taylı-bu taylı Azərbaycan sevgisi özünü aydın göstərir.

Nüsrət Kəsəmənli həm də gənc şairlərə hər zaman diqqət və qayğı göstərib. Onların istedadını yüksək qiymətləndirib.

Tədbiri giriş sözü ilə yazıçı-publisist Ramiz Göyüşov açaraq, Nüsrət Kəsəmənlinin yaradıcılığı haqqında ətraflı məlumat verdi. Ramiz Göyüşov ilk olaraq sözü "Qazax" Xeyriyyə İctimai Birliyi İdarə heyətinin sədri professor İlham Pirməmmədova verdi. İlham Pirməmmədov Nüsrət Kəsəmənli haqqında danışarkən onun yaradıcılığında Azərbaycan sevgisini tədbir iştirakçılarının diqqətinə çatdırdı: "Nüsrət Kəsəmənli hər kəs tərəfindən sevilirdi. Onun cəsarəti var idi. Nüsrət Kəsəmənli poeziyaya sevgi ilə bərabər cəsarət də gətirmişdi. O taylı-bu taylı Azərbaycanın həsrətini, başına gətirilən oyunları Nüsrət Kəsəmənli öz şeirlərində cəsarətlə ifadə edirdi.  O, Azərbaycan poeziyasının yaddaşında təkcə məhəbbət şairi kimi yox, həm də cəsarətli şair olaraq özünə yer alıb. Düşünürəm ki, onun Təbrizdə vəfatı da cəsarət idi. Ölümə Təbrizdə can verməyi ilə cismən bizdən uzaqlaşsa da, ruhən o taylı-bu taylı Azərbaycanı birləşdirdi. Allah rəhmət eləsin".

Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı tədbir iştirakçılarını salamlayaraq, Nüsrət Kəsəmənli ilə əvəzolunmaz dostluq münasibətlərindən söhbət açdı: "Hörmətli tədbir iştirakçıları, hər biriniz salamlayıram. Bir neçə müddət öncə Ağstafa rayonunda Nüsrətin 80 illik yubileyi keçirildi və biz dostları da həmin tədbirdə iştirak etdik. Biz Nüsrətlə eyni dövrdə ədəbiyyata gəldik: Çingiz Əlioğlu, Nüsrət Kəsəmənli və mən. Bizim dostluğumuz əfsanə idi. Nüsrət həm istedadlı idi, həm də sədaqətli idi. Biz bir-birimizin uğurlarına sevinirdik. Biz qardaş olduq Nüsrətlə. Nüsrət sözü ilə yaşayır, sevilir. Məhəbbət şairi kimi böyük şöhrət qazanıb. Milli Azadlıq hərəkatında, Meydan hərəkatında öndə gedən şairlərdən biri də Nüsrət idi.

Onun həm özünün, həm də sözünün kəsəri vardı. Allah rəhmət eləsin".

Şair Əbülfət Mədətoğlu, filologiya elmləri doktoru Vaqif Yusifli, bəstəkar Cabbar Musayev, şair-tərcüməçi Giya Paçxataşvili Nüsrət Kəsəmənli ilə tanışlıqlarının tarixindən söz açdılar. Onun böyük ürəyə sahib, təkrarolunmaz şair kimi Azərbaycan poeziyasında yerinin olmasını xüsusi olaraq vurğuladılar.

Şəhid leytenant Teymur Abbaslının anası Başxanım Abbaslı Nüsrət Kəsəmənli ilə məktəb illərinin xatirələrini, onun ağrılı-acılı uşaqlıq həyatını və Təbriz sevgisini tədbir iştirakçılarının diqqətinə çatdırdı.

Çıxış edən digər natiqlər də Nüsrət Kəsəmənlinin təkcə məhəbbət şairi kimi yox, həm də vətənpərvər şair kimi sevilməsini vurğuladılar.

Gənc şairlər Mənsur Həsənzadə, Nuranə Təbriz, məktəbli Mehriban Quliyeva Nüsrət Kəsəmənlinin şeirlərini səsləndirdilər.

Aşıq Avdı, Aşıq Şaiq, Aşıq İsmayıl və Aşıq Şahin Nüsrət Kəsəmənlinin şeirlərini sazda ifa etdilər.

Sonda şairin oğlu Rəşad Kəsəmənli "Qazax" Xeyriyyə İctimai Birliyi İdarə heyətinin sədri İlham Pirməmmədova, tədbirdə iştirak edən bütün qonaqlara təşəkkürünü bildirdi. Nüsrət Kəsəmənli yaradıcılığına göstərilən diqqət və qayğıya görə minnətdarlığını bildirdi.

Nüsrət Kəsəmənli Xalq şairi adını ala bilmədi, düzdür. Ancaq o, həqiqətən də xalqın şairi idi. Və xalqının ona olan sevgisi günü bu gün də şeirlərinə olan marağın azalmaması ilə davam edir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

​Nərgiz Mustafayeva, Gəncə şəhəri. “Ədəbiyyat və incəsənət”

Od Çərşənbəsi Novruz bayramının ikinci Çərşənbəsidir. Xalq təqvimində Od Çərşənbəsi - Günəşin torpağı və insanın daxili aləmini isitməyə başladığı andır. Əcdadlarımızın inancına görə, məhz bu çərşənbədə Günəşin ilk hərarəti torpağın bağrına hopur və “ölü” təbiət daxildən qaynamağa başlayır.

Od çərşənbəsinə bəzi bölgələrimizdə “Üzgü” deyilir. Bu söz qışın “üzülməsi”, yəni gücünün tükənməsi mənasını daşıyır. Araşdırmalar göstərir ki, Od çərşənbəsi qədim türklərin Günəş kultu ilə birbaşa bağlıdır. Bizim üçün Od sadəcə bir fiziki ünsür deyil, ocağın, ailənin və bütövlüyün simvoludur. “Ocağın yanar olsun” alqışı məhz bu çərşənbənin fəlsəfəsindən doğub. Bu gün qalanan hər bir kiçik tonqal, əslində səmada doğan Günəşin yerdəki kiçik bir modelidir.

Od çərşənbəsinin süfrəsi öz energetikası və rəng çalarları ilə fərqlənir. Belə ki, süfrənin əsas bəzəyi zəfəranla dəmlənmiş plovdur. Plovun sarı rəngi və dumanı çıxan istisi Günəşin hərarətini təmsil edir. Bu çərşənbədə bişirilən şorqoğalı öz forması və rəngi ilə birbaşa Günəşin təsviridir. Üstünə səpilən xaşxaş və ya küncüt isə kainatın ulduzlarını simvolizə edir. “Ocaq isti olsun” deyə, bu gün süfrəyə mütləq dumanı üstündə olan, kalorili xörəklər (paxlalı plov, kəllə-paça və ya kətə) qoyulur.

Od çərşənbəsində hər evdə üzərlik yandırılar. Üzərliyin tüstüsünü evin dörd küncünə gəzdirirlər ki, qışdan qalan bədnəzər və mənfi enerji ocağın istisində yox olub getsin.

Bu Çərşənbənin rituallarından biri də səməni isladılmasıdır. Od Çərşənbəsinin Günəşin torpağı isitdiyi gün hesab edildiyi üçün səməninin bu gün isladılması “həyatın daxildən gələn isti ilə oyanması” mənasını verir. Buğda isladılan qaba ilk suyu ailənin ən yaşlısı və ya ən uğurlu sayılan üzvü tökərdi. Bu zaman “Səməni, saxla məni, ildə cücərdərəm səni” deyimi ilə yanaşı, hər bir ailə üzvü üçün bir ovuc buğda götürülüb niyyət edilərdi. İnanılırdı ki, səməni Od çərşənbəsində isladılsa, o il ailənin ocağı heç vaxt sönməz, süfrəsi həmişə ruzi ilə dolar. Səməni qabının ətrafına adətən qırmızı lent bağlanır. Bu qırmızı rəng məhz Odun və Od çərşənbəsinin rəmzidir. Qırmızı rəng həm də enerjini, qoruyuculuğu və həyat eşqini təmsil edir.

Od Çərşənbəsində axşam ailə üzvlərinin sayı qədər şam yandırılır. Bu, hər bir fərdin ömrünün “işıqlı və hərarətli” olması üçün edilir. Bu adətlə bizə xatırladır ki, hər bir canlının daxilində sönməz bir ocaq var. Təbiət Günəşlə isindiyi kimi, biz də ailə ocağımızın başında birləşərək mənəvi hərarətimizi artırırıq.

Qeyd: Məqalə müəllifin şəxsi tədqiqatları, xalq inancları və mifoloji mənbələrin müqayisəli təhlili əsasında hazırlanmışdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)

Təranə Turan Rəhimli Əbədi şəhərdə beynəlxalq jurnalistika mükafatına layiq görüldü

Ülviyyə Əbülfəzqızı, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Azərbaycanlı yazıçı, publisist, ədəbiyyatşünas alim Təranə Turan Rəhimli 24 fevral 2026-cı il tarixində İtaliyanın paytaxtı Roma şəhərində Mədəniyyət Nazirliyinin (Ministero della Cultura) Spadolini zalında keçirilən mərasimdə “Həqiqətin İşıqları” (Luci di Verità) Beynəlxalq Etik Jurnalistika Mükafatına layiq görülüb.

VerbumlandiArt APS Mədəniyyət Assosiasiyasının prezidenti Regina Resta xanıma və qurumun mükafat komissiyasına təltif edildiyi mötəbər ödül üçün sonsuz minnətdarlığını ifadə edən Təranə Turan Rəhimli vurğulayır:

"VerbumlandiArt APS Mədəniyyət Assosiasiyası tərəfindən senator Manfredi Potentinin təşəbbüsü ilə təsis edilən bu nüfuzlu beynəlxalq mükafat müasir dövrdə dezinformasiya və ictimai etimad böhranı fonunda həqiqətə sadiq, məsuliyyətli və etik prinsiplərə əsaslanan jurnalistikanın təşviqinə xidmət edir. Mükafat həqiqəti ictimai dəyər kimi qoruyan qələm sahiblərinə təqdim olunur."

Təranə Turan Rəhimli mükafatın xarici jurnalistlər bölməsi üzrə beynəlxalq mədəniyyət  koordinatoru Angela Kosta tərəfindən namizəd göstərilərək təltif edilib. Onunla yanaşı bu bölmədə Albaniyadan Aleksandër Çipa, Kosovodan Alketa Gashi Fazliu və Venesueladan Marinellys Tremamunno da mükafata layiq görülüblər. Bu fakt mükafatın geniş beynəlxalq miqyasını bir daha təsdiqləyir.

Beynəlxalq Jurnalistika Mükafatı çərçivəsində İtaliyadan təltif olunan nüfuzlu simalar arasında Kardinal Fernando Filoni, Anna Maria Esposito, Brunella Bolloli, David Parenzo, Giovan Battista Brunori, Giulia Sorrentino, Manuela Sain, Maria Rita Grieco, Marilena Vinci, Massimo Giraldi və Silvia Grassi kimi tanınmış adlar yer alıb.

Qeyd edək ki, Təranə Turan Rəhimli bundan əvvəl də İtaliyada keçirilən bir sıra nüfuzlu beynəlxalq ədəbiyyat müsabiqələrində yüksək nailiyyətlər əldə edib. O, “Ossia di Seppia” və “Mugello” beynəlxalq ədəbiyyat müsabiqələrində, XI Ragunanza  Poeziya, Nəsr,  Rəsm və Fotoqrafiya Müsabiqəsində, "IL MELETO DI GUIDO GOZZANO 2025" müsabiqəsində  I  yer mükafatlarına və medallara layiq görülərək Azərbaycan ədəbiyyatını beynəlxalq platformada uğurla təmsil edib. Bu uğurlar onun yaradıcılığının beynəlxalq ədəbi mühitdə yüksək qiymətləndirildiyini göstərir.

Romada təqdim olunan “Həqiqətin İşıqları” mükafatı yazıçının yalnız ədəbi deyil, eyni zamanda publisistik fəaliyyətinə və həqiqətə söykənən ictimai mövqeyinə verilən beynəlxalq dəyər kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Təranə Turan Rəhimlinin beynəlxalq müstəvidə qazandığı ardıcıl uğurlar Azərbaycan ədəbiyyatı və jurnalistikasının qlobal mədəni platformalarda tanıdılması baxımından mühüm hadisə kimi dəyərləndirilir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.03.2026)