İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

O, heç vaxt istər teatr, istərsə də kino yaradıcılığında rol seçimi etməzdi. İstədiyi yalnız canlandıracağı prototipləri yaddaqalan personaj səviyyəsində təqdim etmək idi. Buna nail olduğundan o, yaddaşlarda yaşayır. Elə “Dəli kür” filmindəki Allahyar obrazı kimi. Hamımızın nəzərində Allahyar filmin qəhrəmanına zidd gedən bir tipajdır. Əslində isə o, arvadı zorla qaçırılmış bir azərbaycanlı kişisidir. Obrazın özlüyündəki, haqlılığını personaj sözsüz kadrlarda belə, at çapıb, tüfəng oynatmaqla da çox gözəl əks etdirir...

 

Məhəmməd Bürcəliyev 1914-cü il aprel ayının 25-də Şəki şəhərində anadan olub. Şəki şəhərində 5-illik orta təhsilini başa vurduqdan sonra 1932-ci ildə təhsilini davam etdirmək məqsədilə Karl Libknext adına fabrik-zavod məktəbinə daxil olub. Sabit Rəhmanın dəvəti ilə 1932-ci ildə Şəki Dövlət Dram Teatrında aktyor kimi fəaliyyətə başlayıb.

1932–1935-ci illərdə Şəki Dövlət Dram Teatrında fəaliyyət göstərib və maraqlı obrazlar qaleriyası yaradıb. 1935-ci ildən ömrünün sonunadək, yəni, 1994-cü ilədək Gəncə Dövlət Dram Teatrında çalışıb. Həmçinin Məhəmməd Bürcəliyev 1991-ci ildən 1994-cü ilədək Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının Gəncəbasar şöbəsinin sədri olaraq fəaliyyət göstərib.

 1967–1968-ci illərdə N. K. Krupuskaya adına Moskva Dövlət İncəsənət Universitetinin "Teatr aktyoru və rejissoru" fakültəsini bitirib. 1948-ci ildə M. Bürcəliyev "Yadigar" adlı bir dram əsəri də qələmə alıb. Həmin il "Yadigar" pyesi Gəncə Dövlət Dram Teatrında tamaşaya qoyulub. Pyesin quruluşçu rejissoru Ağəli Dadaşov, rəssamı Bəhram Əfəndiyev və musiqi tərtibatçısı Şəmsəddin Fətullayev olub.

 Məmməd Bürcəliyevin "Yadigar" pyesi 1948-ci ildə keçmiş SSRİ-də keçirilən "Müasir dramaturqların əsərlərinə baxış" festivalında 3-cü dərəcəli mükafata layiq görülüb. Həmçinin Məmməd Bürcəliyev respublikada çapdan çıxan qəzet və jurnallarda 75-dən artıq məqalə, resenziya və oçerkin müəllifidir. Məmməd Bürcəliyev Gəncə Dövlət Dram Teatrının səhnəsində 300-dən artıq maraqlı obrazlar qaleriyası yaradıb.

"Od gəlini"ndə Altunbay, "Aydın"da Səlim, "Nəsrəddin şah"da Cavad xan, "1905-ci ildə"də Qubernator, "Almaz"da Şərif, "Səyavuş"da Kərşivaz, "Fərhad və Şirin"də Azər baba, "Otello"da Radriqo, "Vaqif"də İbrahim xan, "Üç qəpilik opera"da Bıcaq Mex, "III-Riçard"da Lord Xestinqs, "Odu atma, Prometey"də Kefest, "Dəli Kür"də Qoca, "Qacaq Nəbi"də Koxa Məmməd, "Qəribə dilənci"də Qeyza Qaliba və s. obrazları onun yaradicılığının əsasını təşkil edib.

Cəlil Məmmədquluzadənin "Ölülər", Teymur Məmmədovun "Ürək yanarsa", Altay Məmmədovun "Həmyerlilər" və "Bəraət", Tofiq Mahmudun "Onunçular", Sabit Rəhmanın "Əliqulu evlənir", Qərib Mehdiyevin "Oxşarlar", Şəfaət Mehdiyevin "Mirzə Fətəli", Rəsul Həmzətovun "Dağlı qizi", Yusif Əzimzadənin "Anacan", Abdulla Şaiqin "Tülkü həccə gedir" pyeslərinə quruluş verib.

M. Bürcəliyev Azərbaycanfilmin istehsalı olan bir neçə filmdə də yaddaqalan obrazlar yaradıb. "Dəli Kür" filmində Allahyar, "Qəm pəncərəsi" filmində Rəşid bəy, "O dünyadan salam" filmində Hacı Baxşəli və s. obrazları aktyorun geniş yaradıcılıq imkanlarından, böyük potensial qüvvəsindən xəbər verir.

1944–1945-ci illərdə Məmməd Bürcəliyev Fikrət Əmirov ilə birgə ilk dəfə olaraq Gəncə Dövlət Filarmoniyasını yaradıblar və həmin illərdə Gəncə Dövlət Filarmoniyasının direktoru Məmməd Bürcəliyev olub. O, 24 iyul 1955-ci ildə "respublikanın əməkdar artisti", 20 may 1958-ci ildə isə "xalq artisti" fəxri adlarına layiq görülüb.

 

Filmoqrafiya

1. Mən ki gözəl deyildim

2. Dəli Kür- Allahyar

3. Firəngiz

4. Gözlə məni

5. Köhnə bərə

6. Qəm pəncərəsi

7. O dünyadan salam

 

KinoşünasŞəhla Bürcəliyeva yazır: “Bürcəliyevin obrazlar qalereyasında mənfi-müsbət obrazlar paralellik təşkil edir. O, heç bir vaxt rollarına adi tipaj və yaxud personaj kimi yanaşmayıb. Cəlil Məmədquluzadənin “Ölülər” pyesi əsasında ekranlaşdırılmış “O dünyadan salam” (rejissor və ssenari müəllifi: T. Tağızadə) filmindəki Hacı Baxşəli obrazını götürək.

Aktyor öz monoloqlarında bu obraz vasitəsilə mövhumatçılığın çirkin nüanslarını elə məharətlə xarakterizə edir ki, biz tamaşaçılar həmin dövrün çox asanlıqla müasirinə çevrilir, avamlığın törədə biləcəyi təhlükəli məqamları dərindən dərk edirik. Obraz öz-özlüyündə sanki, “baxın, mənə yaxşı baxın, bizə heç cürə oxşamayın!” - deyərək hayqırırdı.

Yazıçı Anarın ssenarisi əsasında ekranlaşdırılan “Qəm pəncərəsi” filmində Məhəmməd Bürcəliyevə həvalə olunan Rəşid bəy obrazı isə aktyorun xarici görünüşü, xarakterik siması, qürurlu davranışı mənasında əsl tapıntı idi. Aktyor bu rolun personaja xas olan xarakterik keyfiyyətlərini qabarıq şəkildə, çox böyük istedadla ifa etməklə əsl Azərbaycan ziyalısının heykəlini yaradıb desəm yanılmaram.

Məhəmməd Bürcəliyev kino fəaliyyəti ilə bərabər, ömrünün sonuna qədər sadiq qaldığı teatr sənətində də çöyük bir obrazlar qalereyası yaratdı. Aktyorun ifasında dramatizm daha güclü alınsa da o daim komik janra üstünlük verərdi. Ən başlıcası isə həyatda baş verən hər hansı kiçik, adi bir hadisəni aliləşdirir, vaqe olduğu mühitində həyatı gözəlləşdirməyə çalışardı.

Belə sənətkarların sayəsində səhnə və kino sənətinin dərin sirləri orijinal vasitələrlə, fərdi yaradıcılıq yolları ilə cəmiyyətin mənəvi dünyasında mühüm rol oynayır. Teatr və kinoya bağlılıq da elə burdan başlayır.

Ədəbi materialları canlandıran hər bir obrazın özünü təsdiqləməsi insanların keçmişə qayıdışı, bu gününü düşünməsi, gələcəyini şüurlu şəkildə qurması deməkdir. Bu mənada biz onların yaradıcılığına biganə qala bilmirik. Bu gün də belə ifaları izlədikcə aktyorluq sənətinin ölməzliyini sübut edən meyarlar onların ifasında özünü təsdiqləyir.”

Aktyor 1994-cü il noyabr ayının 25-də Gəncə şəhərində vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(25.04.2026)

Dünya Yazıçılar Təşkilatı (WOW) eyniadlı nəşriyyatı ilə qürurla Tunisdə keçiriləcək 40-cı Beynəlxalq kitab sərgisində dünyanın 9 ölkəsindən müasir poeziya və nəsrin seçkin kolleksiyasını təqdim edəcək. Stendi Dünya Yazıçılar Təşkilatının (WOW) prezidenti Marqarita Al və WOW Media group-un vitse-prezidenti Aşraf Dali açacaq və kitabları təqdim edəcəklər.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı təşkilatın rəsmi satyının yazdığına görə diqqət mərkəzində — artıq yenilikçilik, dərinlik və həqiqi yaradıcı gücün simvoluna çevrilmiş Dünya Ədəbiyyat Mükafatının (WOW) laureatları olacaqlar:

 

Konstantin Kedrov (Rusiya)
Olcas Süleymenov (Qazaxıstan)
Varis Yolçu (Azərbaycan)
Aşraf Dali (Misir)
Tuğrul Tanyol (Türkiyə)
Vale Okediran (Nigeriya)
Aleksandra Oçirova (Rusiya)
Adel Khozam (BƏƏ)
Danilo Jose Urtecho Lacayo (Nikaraqua)
Mamta Sagar (Hindistan).

 

Qeyd edək ki, sərgidə həmyerlimizin – yazıçı Varisin nümayiş etdiriləcək kitabı “Metamorfoz” olacaq. Yazıçıya BMT-nin patronajlığı altında keçirilən Avrasiya Materikinin III LiFFT Festivallar Festivalının qızıl medalını qazandıran, London mükafatının (London Prize) şort-listinə düşən bu roman əvvəlcədən bir-birini tanımayan bir neçə həyatdan küskün insanın təsadüfən 31 dekabr günü gecə küçədə qalması və polis post-patrulu tərəfindən şübhəli şəxslər kimi saxlanılaraq müvəqqəti saxlama kamerasına salınmasından bəhs edir. Oxşar taleli insanlar oradaca qərara alırlar ki, bir-birilərinə həyan olmaq üçün həyatdan küskünlərin partiyasını yaratsınlar...

Tunis Beynəlxalq kitab sərgisində həm də İndoneziyadan olan istedadlı yava ustası Sulisin Dünya Yazıçılar Təşkilatının laureatlarının fotoşəkillərindən ibarət xüsusi əl işi olan Bali çərçivəsi nümayiş olunacaq. Çərçivənin fonu qədim Roma imperatorlarının geyindiyi məhz o təbii purpurdandır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(25.06.2026)

 

 

 ““Ulduz”lu görüşlər” çərçivəsində Bakı Kitab Mərkəzinin direktoru, yazıçı-publisist Günel Anarqızı ilə görüş keçirilib. “

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına “Ulduz” jurnalından verilən məlumata görə, jurnalla Azərbaycan Universitetinin birgə layihəsi olan tədbirdə jurnalın baş redaktoru Qulu Ağsəs, baş redaktor müavini Təranə Vahid, universitetin bakalavr tələbələri iştirak ediblər.

Günel Anarqızı öz yaradıcılıq yolundan, Bakı Kitab Mərkəzinin yaranma tarixçəsi və  kitabların  insan həyatındakı rolundan danışıb. Səmimi ovqat və polemika şəraitində keçən görüşdə G. Anarqızı çoxsaylı suallara cavab verib.

Sonda yazıçı gənc filoloqlara avtoqrafla “Sərhədsiz səma” kitabını hədiyyə edib.

Tədbirin sonunda mərkəzin əməkdaşı Leyla Əsgərova tələbələri Bakı Kitab Mərkəzinin bölmələri ilə tanış edib və onları həftənin sonunda kitab endirimlərindən yararlanmağa çağırıb.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(25.04.2026)

İlhamə Məhəmmədqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi

 

Sumqayıt şəhər Poeziya Evində Əli Kərim adına Poeziya Klubunun təşkilatçılığı ilə Xalq şairi Hökumə Billurinin anadan olmasının 100 illik yubileyinə həsr olunmuş dəyirmi masa keçirilib. Dəyirmi masada Sumqayıt şəhər İnternat tipli Gimnaziyanın şagirdləri və bir qrup şair iştirak edib.

 

Əli Kərim adına Poeziya Klubunun müdiri, şair-tərcüməçi İbrahim İlyaslı tədbiri giriş sözü ilə açaraq şagirdləri və şairləri salamlayıb. O, ədəbiyyatımızın inkişafında Hökumə Billurinin xüsusi yeri olduğunu, şairənin yaradıcılığında milli ruh və vətənpərvərlik hissinin zəngin olduğunu vurğulayıb.

Gimnaziyanın direktor müavini Aytən Əliyeva çıxış edərək Hökumə Billurinin yaradıcılığının gənc nəslin tərbiyəsində mühüm rol oynadığını qeyd edib.

Dəyirmi masada iştirak edən şair Namiq Dəlidağlı çıxışında Hökumə Billurinin lirik şeirlərinin səmimiliyindən, bədii dilinin axıcılığından söhbət açıb.

Dəyirmi masada gimnaziyanın şagirdləri Hökumə Billurinin şeirlərini səsləndiriblər.

Sonda İbrahim İlyaslı məktəblilərə mütaliə edəcəkləri ədəbiyyatla bağlı məsləhətlər verib və mütaliənin insanın dünyagörüşünün inkişafındakı rolundan danışıb, dəyirmi masa iştirakçılarına təşəkkürünü bildirib.

Şairin ən məşhur şeirlərindən birini buradan oxucular üçün əmanət qoyuram:

 

 

Hökümə Billuri

"ANA"

 

Təbriz kədərliydi, sən ağlayırdın,

Gecəydi biz səndən ayrılan zaman.

Pərişan görkəmin, o son sözlərin,

Bir an xatirimdən çıxmamış, inan.

 

Adını dilimə gətirəndə mən,

Sanki alov yaxır dodaqlarımı.

Yaxın gəl, yaxın gəl öpüm üzündən,

Öpüm rəngi qaçmış yanaqlarını.

 

Elə məlul-məlul baxma üzümə,

Baxışın qəlbimə od saçır, sənin.

Sən yalqız deyilsən, sıxma qəlbini,

Böyük bir xalqın var, böyük vətənin.

 

O xalqın, o elin qızısan, sən də

Onun qüdrəti də, şöhrəti də var.

Qəhrəman yurdumuz sarsılmamışdır,

Soyub talasa da onu yağılar.

 

Bilirəm, çox sıxır səni ayrılıq,

Əsarət dünyası başına dardır.

Lakin unutma ki, hər bir gecənin,

Min bir şüa saçan gündüzü vardır!

 

“Əlimdən nə gəlir?”, demə bir daha

Demə ki, qocayam, saçlarım düm ağ.

Vətən öz qəhrəman oğlu, qızını

Hər zaman, hər zaman gənc saxlayacaq.

 

Alnının xətləri, bəyaz saçların,

Keçmiş həyatından bir yadigardır.

Hörmət o saçlara, nifrət keçmişə:

Bu günün öz adı, mə’nası vardır!

 

Qalx ana, qalx ana, səni döyüşə

Çağıran öz qızın, öz vətənindir!

Bax, yanır odlarda Odlar Diyarı,

Bu vətən, bu torpaq, bu el sənindir!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(25.04.2026)

 

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Həmidə kəlməsi ərəb mənşəlidir və qadınlara verilən adlardan biridir. Bu ad Allahın adlarından olan əl-Həmid sözü ilə əlaqəlidir. Mənası- "tərifəlayiq", "şükr edən", "bəyənilmiş" və "seçilmiş" deməkdir. Və Həmid- kişi adının qadın formasıdır.

 

Bəli, bu dəfə sizə xalq artisti Həmidə Ömərovadan söhbət açmaq istəyirəm. O, 25 aprel 1957-ci ildə Bakıda dünyaya gəlib. Atası fransız, anası isə ingilis dili müəllimləri olublar. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun aktyorluq şöbəsində ali təhsilə yiyələnib. Bir müddət Cəfər Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında işləyib. 1992–1993-cü illərdə isə Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqında çalışıb. Filmlərə çəkilməklə yanaşı, 500-dən artıq bədii filmin dublyajı və səsləndirilməsində fəal iştirak edib. "Azərbaycan kinosunda feminizm", "ABŞ kinosu: 1895–1945-ci illər", "Amerika kino tarixi" kitablarının müəllifidir. Hazırda Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Kinoşünaslıq" kafedrasına rəhbərlik edir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsüdür...

 

...Çox nəcib və nəzakətli xanımdır. Duyğusal, romantik, xəyalpərvərdir. Xeyli gözəl xüsusiyyətləri var, ünsiyyətdə mehriban, davranışında mədənidir. Ətrafında baş verən hadisələrə həssas və diqqətlidir. Hal adamıdır, ovqatı hər an dəyişə bilər...

 

Deyir ki:- “Mən emosiyalarımı, əsəblərimi cilovlayıb daxilimdə yaşamağı bacaran adamam. Amma gənclik illərimdə daha çılğın, daha həssas idim. Yaş artdıqca insan müdrikləşir. Başa düşür ki, qışqırmağın, hay-küy salmağın heç bir mənası yoxdur. Bir də ki, insan ömrünün sonlarına yaxın, onsuz da, başa düşür ki, heç nə bilmir, heç nə öyrənməyib. Təbiət etibarı ilə indi nisbətən sakitləşmişəm. Yəqin ki, bu, danışığımdan da bəlli olur. Çılğın obrazları oynamağı bacarıram. Çünki hər bir insanın daxilində emosiyaları var. Alman filosofu Nitsşe demişkən, hər bir insanın daxilində köpəklər var, vay o günə ki, köpəklər hayqırıb zahirə çıxsınlar. Yaş artdıqca insan ona görə müdrikləşir ki, başı daşdan-daşa dəyir və zaman-zaman həyatdan dərs alır.”

 

Təxminən dörd yaşı olanda uşaq bağçasında keçirilən yolka şənliyində uşaqlara hədiyyə paylayan Şaxta babanın hədiyyəsindən imtina edib. Bunu görən Şaxta baba: “Qızım, hədiyyəni götür, nə arzu desən, onu da yerinə yetirərəm.”- söyləyəndə, Şaxta babaya deyib ki, hədiyyəni götürürəm, amma bir şərtlə, elə et ki, atamla anam həmişə bir yerdə- mənim yanımda olsunlar...

 

“Mən öldüyü günəcən atamı görməmişəm. 1986-cı il idi. Teleqram gəldi… Kinostudiyadan maşın verdilər, yaşı qədər- 59 qərənfil alıb getdim Qazaxa, qəbiri üstünə. Heç kəndə də baş çəkmədim. Onda hələ qardaş və bacılarımı tanımırdım.”- söyləyir...

Özünü ana kimi xoşbəxt hesab etsə də, həyat yoldaşı, ev xanımı kimi bədbəxt olduğunu dilə gətirir...

 

Deyir ki:- “Gec ailə qurmuşam. Səbəbi də o olub ki, filmlərə çox çəkilirdim. Ailə həyatı qurmağa vaxtım yox idi. Həm də anam məni ərə verməyə tələsmirdi. Anam öz şəxsi həyatından çıxış edərək deyirdi ki, mən getdim, nə oldu ki, sən də gedəsən, nə olacaq?! 1992-ci ildə kinostudiyada böhran baş verdi, aktyor şöbəsi bağlandı və işsiz qaldıq. Bizə dedilər ki, ərizənizi yazın, iş olanda sizi çağıracağıq. Bir ilə yaxın gözlədim. Həmin məqamda da gələcək həyat yoldaşımla rastlaşdım. Amma o, sanki məni görmürdü, yanımdan düz keçirdi. İctimai təşkilatlardan birində sədr müavini idi, hərdən Kinematoqrafçılar İttifaqındakı idarəyə sənədlərə imza atmağa gəlirdi. Mən də yaradıcılıq şöbələrinin müdiri işləyirdim. Nə vaxt sənəd aparırdım, heç başını qaldırıb üzümə baxmırdı, elə deyirdi, filan yerə imza çəkin. O mənə baxmayan yeganə kişi idi. Çalışırdım ki, mənə baxsın, görsün. Onda qarşıma məqsəd qoydum ki, onun diqqətini cəlb edəcəyəm. Amma bu diqqəti cəlb etmək mənə çox baha başa gəldi. Evləndik və bir gün ərim məcbur elədi ki, sənətini atacaqsan. Gör onu nə qədər sevmişəm ki, atdım. Kinonu da, “Retro”nu da atdım. Amma bir il. Bir il dözdüm, sonra dözmədim. Analıq məzuniyyətindəydim deyə, “Retro” verilişini aparmadım. Sonra ərim işlə bağlı xaricə getmişdi. O vaxt bir dəfə “Retro” verilişinə çıxdım. O da qayıdandan sonra bundan xəbər tutdu. Dedi, “sən məndən icazəsiz bunu etməklə bizim xoşbəxtliyimizə son qoydun”. Artıq neçə illərdir ki, mənim ürəyimdə boşluqdur. Və mən bununla çoxdan barışmışam. Mənim kimi adamlar çoxdur. Mən artıq ona, sadəcə, oğlumun atası kimi hörmət edirəm...”

 

Həmidə xanım bir aktrisa kimi isə çox xoşbəxtdir. Ölkənin ən çox sevilən sənət adamlarından biridir. Oynadığı elə bir rol olmayıb ki, tamaşaçılar tərəfindən rəğbətlə qarşılanmasın. Onun yaratdığı obrazların hər biri geniş tamaşaçı kütləsinin yaddaşında yuva qura bilib...

 

“Bu gün filmlərdə əsasən gənclər yer alır. Bizim çəkildiyimiz dövrdən fərqli olaraq, indiki rejissorlar zamanın nəbzini tutmağa çalışırlar. Lakin onlar da tamaşaçını narahat edən mövzulara toxunmalıdırlar. Bizdə rejissorla ssenari müəllifləri arasında bir-birini başa düşməmək problemi var. Ssenarini özününküləşdirsən də ondan uzaqlaşmaq, öz bildiyini çəkmək heç də uğurlu yol deyil. Yapon rejissoru Akira Kurasava Şekspiri ekranlaşdıranda əsərin ruhunu, ideyasını, ab-havasını elə qorumuşdu ki, yapon aktiyorları , aktrisaları oynasalar da, inanırdın ki, bu, Şeksiprdir. Rejissor və ssenarist arasında olan anlaşılmazlıq birinci problemdir. İkinci problem aktyor oyunudur. Xaricdə məhz aktyor seçimi ilə məşğul olan xüsusi mütəxəssislər var. Hər rolun ruhuna uyğun aktyor seçimi aparılır. Həmçinin, bəzən maraqlı ssenarilər olsa da, onların maraqlı ekran həllini görmürük. Hərdən də əksinə, rejissor maraqlıdır, amma ssenari maraqlı deyil. Bu mənada, bizdə problem hələ çoxdur.”- söyləyir.

 

Bəli, bu gün - aprelin 25-i növbəti ad gününü qeyd edəcək xalq artisti Həmidə Ömərova çox xoşbəxt insandır. Ona görə xoşbəxtdir ki, Azərbaycan kino tarixində yer alıb və adı özündən çox yaşayacaq...

Yeni yaşı mübarək olsun!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(25.04.2026)

Türkiyənin Rizə şəhərində keçirilən ənənəvi Rizə Kitab sərgisinin açılışı olub. Açılış mərasimində Türkiyə Daxili işlər naziri Mustafa Ciftçi, Rizə şəhər valisi İhsan Selim Baydaş, Rize Bələdiyyə sədri vəzifəsini icra edən Abdulkadir Öksüz, Rizə millətvəkili Harun Mertoğlu, Türkiyədəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Samir Abbasov, yerli dövlət, ictimaiyət və media nümayəndələri iştirak ediblər.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Türkiyədəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzindən verilən məlumata görə, çıxışlarda qeyd olunub ki, Türkiyənin Qara dəniz bölgəsinin mədəni həyatında xüsusi hadisə olan sərgi mədəniyyətin, elmin, kitabın bayramına çevrilərək mühüm bir platforma halına gəlmişdir.

Çıxışçılar sərginin, gənclərin kitaba marağının artırılması və mütailə mədəniyyətinin inkişafı baxımından böyük əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıblar.

Qeyd edək ki, Rizə Kitab Sərgisində Azərbaycan Respublikasının Türkiyədəki Səfirliyinin nəzdindəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi tərəfindən Azərbaycan stendi təşkil olunub.

Rəsmi açılışdan sonra qonaqlar sərginin fəxri qonağı Azərbaycanın təşkil olunmuş stendini ziyarət ediblər.

Sərgidə Azərbaycan dövlətçiliyi, tarixi, mədəniyyəti, Ulu Öndər Heydər Əliyevin irsi, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizin qazandığı nailiyyətlərə dair nəşrlər, Heydər Əliyev Fondunun nəşrləri, Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən göndərilən kitablar sərgilənir.

Rizə Kitab Sərgisində Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin böyük Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin Türk tərcüməçi, professor Nimət Yıldırım tərəfindən Türkiyə Türkcəsinə tərcümə edilmiş və nəşr edilmiş "Həmsə"yə aid 3 əsərin, habelə tarixçi Dilqəm Əhməd tərəfindən hazırlanmış "Doğu ve Batı arasında bir mütefekir: Ahmet Ağaoğlu" adlı kitabların təqdimatı da planlaşdırılır.

Azərbaycan stendində həmçinin Türkiyədə Azərbaycan ədəbiyyatına dair Türk dilində nəşr edən "Zəngin Yayıncılık" nəşriyyatının kitabları da sərgilənir.

Azərbaycan stendində və kitab təşviqi tədbirləri çərçivəsində Türkiyədə çalışan Azərbaycanlı alimlər - Mərmərə Universitetindən professoru Mehdi Gəncəli, Nizami tədqiqatçısı, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının dosenti Təhminə Bədəlova və Ərzurum Atatürk Universitetinin bölüm müdiri  professor Nimet Yıldırım ədəbiyyatımıza dair panel və təqdimatlarda çıxış  edəcəklər.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(25.04.2026)

Rəqsanə Babayeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi

 

Ötən gün Beyləqanda şəhid Elyar Mirzəyevin – həm Vətən uğrunda canından keçmiş qəhrəman, həm də futbolçu kimi yadda qalan igidimizin və bütün şəhidlərimizin xatirəsinə həsr olunmuş futbol yarışı təşkil olunub.

 

Tədbirdə Beyləqan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Əziz Əzizov, Beyləqan Rayon Məhkəməsinin sədri Ramiz Nurullayev, Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin Beyləqan rayon şöbəsinin rəisi Vidadi Qurbanov, rayon icra hakimiyyətinin məsul əməkdaşları, şəhid ailələri, qazilər, eləcə də Aşağı Çəmənli kəndi və Bahar qəsəbəsinin sakinləri iştirak ediblər.

Əvvəlcə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni səsləndirilib, daha sonra şəhidlərimizin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad olunub.

Tədbirdə giriş nitqi ilə çıxış edən Beyləqan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Əziz Əzizov şəhid Elyar Mirzəyevin həyat yolundan, onun futbolçu kimi fəaliyyətindən və Vətən uğrunda göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsindən bəhs edib. Qeyd olunub ki, ölkəmizdə şəhid ailələrinə və qazilərə göstərilən yüksək diqqət və qayğı dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir və bu diqqət daim davam etdirilir. Bildirilib ki, bu cür tədbirlər cəmiyyətdə, xüsusilə də gənc nəsildə vətənpərvərlik ruhunun gücləndirilməsində mühüm rol oynayır.

Daha sonra şəhid Elyar Mirzəyevin atası Cəlal Mirzəyev çıxış edərək şəhid ailələrinə göstərilən diqqət və qayğıya görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevə və Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevaya minnətdarlığını ifadə edib.

Ardınca futbol yarışı start götürüb. Yarış Aşağı Çəmənli kənd futbol komandası ilə Bahar qəsəbə futbol komandası arasında keçirilib. Komandalar meydanda əzm, birlik və idman ruhu nümayiş etdirərək şəhidlərin xatirəsinə layiqli oyun sərgiləyiblər.

Qeyd edək ki, belə tədbirlər şəhidlərimizin əziz xatirəsinin daim uca tutulmasına xidmət etməklə yanaşı, gənclər arasında sağlam həyat tərzinin təbliği və vətənpərvərlik hisslərinin daha da möhkəmləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Hansı komandanın qalib gəldiyi isə şərt deyil.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(25.04.2026)

 İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

“Cavan vaxtlarında redaksiyanın tapşırığı ilə maldarların həyatından oçerk yazmaqdan ötrü Ağacavad Əlizadə Qırmızıkəndə yollanıbmış. Oradan 5-6 km-lik yolu piyada gedib fermaya. Sürülərə yaxınlaşanda "canavarboğan" itlər cumub üstünə. Ağacavad itlərin onu parçalayacaqları qorxusu keçirirkən köpəklərdən birini tanıyıb, "Toqquş!" deyə qışqırıb.

Toqquş da öz keçmiş sahibini dərhal tanıyıb. İtdə olan yaddaşa baxın! Və o, digər itlərin qarşısını kəsib Ağacavadı xilas edib.

Sən demə Ağacavad Bakıya oxumağa gedəndə məcbur olub sevimli Toqquşunu göz yaşı içində çobanlara veribmiş... Ona o qədər yaxşı baxıbmış ki, it onu unutmayıbmış...”

 

Ağacavad Əlizadə 1928-ci il martın 21-də Salyan şəhərində anadan olub. Bakıda 40 saylı fəhlə-gənclər orta məktəbini bitirdikdən sonra ADU-nun filologiya fakültəsində təhsil alıb. Əmək fəaliyyətinə Salyan mərkəzi kitabxanasında kitabxanaçı kimi başlayıb. Sonra Salyan Dövlət Dram teatrında aktyor və rejissor müavini olub.

Salyan rayonu 2 saylı uşaq evində pioner baş dəstə rəhbəri, radio qovşağında ədəbi müvəkkil və direktor, yenə kitabxanaçı, mədəniyyət evində təlimatçı, eyni zamanda pioner və məktəblilər evinin direktoru, "Qələbə" qəzeti redaksiyasında məsul katib olub.

O, universitetdə tələbəlik dövründə "Lenin tərbiyəsi ugrunda" çoxtirajlı qəzet redaksiyasında məsul katib, təyinatla "Bakı" axşam qəzeti redaksiyasında məsul katibin müavini və tərcüməçi, "Azərbaycan" jurnalı redaksiyasında ədəbi işçi, tənqid və biblioqrafıya şöbəsinin müdiri, məsul katib işləyib.

"Ədəbiyyat və incəsənət" qəzeti redaksiyasında məsul katib, "Yazıçı" nəşriyyatında böyük redaktor işləyib. İlk mətbu şeri "9 May" 1946-cı ildə Salyan rayonunun "Sosializm yolu" qəzetində çap olunub. Dövri mətbuatda müntəzəm çıxış edib. Oçerk, publisistika və bədii tərcümə ilə də ardıcıl məşğul olub. Bir sıra televiziya filmlərinin ssenari müəllifıdir.

Onun sözlərinə bir neçə mahnı bəstələnib. Hekayə və oçerkləri müsabiqələrdə mükafata layiq görülüb. Bədii qiraət ustasıdır. Ən yaxşı şer oxumaq müsabiqələrində dəfələrlə festivalların laureatı olub. O, ədəbiyyat üzrə ümumittifaq tədbirlərində (poeziya bayramlarında, ədəbiyyat günlərində və s.) Azərbaycanı təmsil edib.

Fəal ictimaiyyətçi olub. Bir sıra ədəbi dərnəklərə rəhbərlik edib (1950–1987). Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında yerli komitənin sədri olub (1962–1975). "Azərbaycan" jurnalındakı fəaliyyətinə görə respublika Jurnalistlər İttifaqının Fəxri Fərmanına layiq görülüb.

Bir medalla təltif olunub.

 

Əsərləri

- Çinarın söhbəti (şeirlər). Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1961, 52 səh.

- Sovet ittifaqı qəhrəmanı Məhərrəm Dadaşov (sənədli povest). Bakı: Gənclik, 1975, 30 səh.

- Qüdrət Səmədov (sənədli povest). Bakı: İşıq, 1977, 40 səh.

- Hələ söhbətim var (şeirlər). Bakı: Gənclik, 1977, 144 səh.

- Sən yanımda olanda (şeirlər). Bakı: Yazıçı, 1983, 166 səh.

- Cəlilabad. Bakı: İşıq, 1987, 84 səh.

 

Şair 1995-ci il aprelin 25-də vəfat edib.

"Anam - ağbirçəkli Muğan torpağı, mənə layla deyib söyüd yarpağı. Kürün sularında yanıb sinəmdə sənətin, ilhamın, sözün çırağı" deyərək quzeyli-güneyli Azərbaycanı tükənməz ilhamla tərənnüm edən vətənpərvər şair artıq aramızda yoxdur. Ondan miras qalan kitablarından birinin adı belədir: "Hələ söhbətim var". Şair və poeziya anlayışlarını ləyaqətlə təmsil etmiş Ağacavad Əlizadənin ömrünün sonrakı həyatı da 1995-ci ilin baharından başlayıb...

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(25.04.2026)

Ülviyyə Əbülfəzqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

 

Salam, "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının dəyərli izləyiciləri!

"Ruhun pıçıltısı" rubrikamızla yenidən görüşünüzə gəlmişik.

Bu dəfə də poeziyası ilə qəlblərə yol tapan şair qonağımızla Sizlərin ruhunu oxşayacağıq.

Qonağımız Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü, Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyinin keçmiş Baş katibi, hazırda – Məşvərət Şurasının üzvü, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi İqtisadiyyat İnstitutunun şöbə müdiri, iqtisad elmləri doktoru, bir çox sevilən musiqilərin söz müəllifi, nurüzlü xanım Rəsmiyyə Sabirdir.

Artıq xəbər verdiyimiz kimi Rəsmiyyə xanımın Qazaxıstanda " Şeir qadın" adlı kitabı nəşr olunub. Həmin kitaba daxil olan şeirlərin bir neçəsini Sizə təqdim edirik.

 

 

ŞEİR QADIN

 

Zərifliyini görüb,

Səni

çiçəyə bənzətdilər...

 

Şıltaqlığını görüb

Səni

küləyə bənzətdilər...

 

Gözlərində yaşı görüb,

Səni

dənizə bənzətdilər...

 

Sonsuz vəfanı görüb,

Səni

torpağa bənzətdilər...

 

Sən

Tanrının yaratdığı

şeirsən, qadın.

Mən

Səni

ruhumu oxşayan

şeirə bənzədirəm.

Şeirdir sənin adın...

 

Şeir kimi doğulmusan.

Kuplet-kuplet yaşayarsan.

Heca-heca ağlayarsan.

Sətir-sətir gülərsən.

Gülüşünlə yer üzünün

kədərini silərsən.

 

Gah şeir kimi sevinclisən.

Gah şeir kimi kədərli...

Lakin

şeir kimi əbədisən, qadın!

Şeirdir sənin adın...

 

 

QIZIMA

 

Romanın məşhur küçələrini

dolaşdıqca

yadıma Sən düşürsən.

Darıxıram, Qızım...

 

Kolizeyin yanında

anasının qucağında

tarixə gülümsəyən qızcığaz

Sənin gülüşlərini xatırladır.

Darıxıram, Qızım...

 

Az qaldı.

Gözlərini

söndürüb yandırana kimi,

Vətənə - Sənə qayıdıram.

Darıxıram, Qızım...

 

Bu tarixi yerlərdə

içimdə Səni gəzdirirəm.

Birlikdə dolaşırıq

Roma Forumunu, Navona meydanını,

İspan pillələrini, Palatino təpəsini.

Sənin gözlərinlə baxıram həyata...

Darıxıram, Qızım...

 

Bilirsən?

Mən buluddan

nəm çəkən adamam.

Durduq yerdə

içimə qəm əkən adamam.

Amma

Səndə tapdım

itirdiyim gücümü.

Romaya gedərkən

arxamdan buludlar ağlamışdı...

İndi Romada payızdır.

Ağaclar ağlayır.

Göz yaşları

Yarpaq-yarpaq tökülür...

Darıxıram, Qızım...

 

Bu sətirləri yazarkən

Səndən mesaj gəldi.

“Sənin üçün darıxıram, Ana!”...

Gözlərimdə yaş göyərdi...

Mən də

Quşun səma,

Torpağın su

Dalğanın sahil üçün

darıxdığı kimi

Sənin üçün darıxıram, Qızım...

Qızım, Sənin üçün darıxıram...

 

 

BU MƏHƏBBƏT

 

Bu məhəbbət bir az göydən,

Bir az da yerdən sıxılır.

Dünya ruhumuz boydadır,

Fərq etməz hardan baxılır.

 

Sən getdin yox oldu izin,

Mən süründüm dizin-dizin,

Baxmadığımız dənizin,

Suyu gözümə yığılır.

 

Yoxdur səndən xəbər-ətər,

Həsrətin hər vaxt təzə-tər,

Üst-üstə toplanan dərdlər,

Hamısı ömürdən çıxılır.

 

Hicran ağır, ürək kövrək,

Gəl, bu dərdin yükünü çək,

Bir gün qurumuş ağac tək,

Hər kəs içində yıxılır.

 

 

ZƏİF BƏND

 

Əvvəllər səndən küsürdüm,

İndi özümdən küsürəm.

Bu sevdanın hesabında,

Düzgün olmayan kəsirəm.

 

Qanadı qırılmış quşam,

Göz yaşında boğulmuşam,

Qədərə məğlub olmuşam,

Eşqinə əsir-yesirəm.

 

Bu eşqin zəif bəndi mən,

Əskik olmadın sözümdən,

Uzağa düşdüm özümdən,

Sənə doğru tələsirəm.

 

 

YAŞADIM

 

Həsrətin nə ağır imiş,

Taleyə küsüb - yaşadım.

İçimdə bir məsum sevda,

Boynunu qısıb  - yaşadı.

 

Bəxtimdən əlimi üzdüm,

Dözdüm həsrətinə, dözdüm,

Dərdlərin içində üzdüm,

Sanma ki, kasıb yaşadım.

 

Sən həyatın soyuq üzü,

Söndürdün sonuncu közü,

Tanrı payı – ulu sözü,

Bağrıma basıb - yaşadım.

 

Səni gəzdim dörd bir yanda,

Ölən eşqimin yasında,

Yerlə göyün arasında,

Ruhumu asıb - yaşadım.

 

 

SƏNİ

 

Eşqdən anlamaz biriydin,

İmana gətirdim səni.

Ürəyimin qapısından,

İçəri ötürdüm səni.

 

Düşünmədim ki, kim idin,

Bir sazın qopmuş simiydin,

Mənədək ölü kimiydin,

Yerdən mən götürdüm səni.

 

Eşqimə tay olmadın sən,

Saçıma vaxtsız səpdin dən,

Yaxında düşdün gözümdən,

Uzağa itirdim səni.

 

Gah ömrümün dumanında,

Gah sevgimin gümanında,

Nə yaxşı düz zamanında,

Ağlımda bitirdim səni.

Yaxında düşdün gözümdən,

Uzağa itirdim səni.

 

 

SƏNİNLƏ ARAMIZDA

 

Səninlə aramızda

məsafələr var.

Sevgi qədər yaxınıq,

həsrət qədər uzaq.

 

Səninlə aramızda

məsafələr var.

Bir söz qədər yaxınıq,

susqunluq qədər uzaq.

 

Səninlə aramızda

məsafələr var.

Xəyal qədər yaxınıq,

həyat qədər uzaq.

 

Səninlə aramızda

məsafələr var.

Nəfəs qədər yaxınıq,

ölüm qədər uzaq...

 

Səninlə aramızda

məsafələr var.

Ömür-gün keçib gedər.

Səninlə aramızda

Eh, üç nöqtə dayanar...

 

 

ƏLİMİ BURAXMA, BABA

 

Əlimi buraxma, Baba!

Qış Günəşi

isidə bilmir canımı.

 

Əlimi buraxma, Baba!

İsgəndərundan

göyə bülənd olan alovlar

ürəyimi yandırır,

qızdırmır içimi....

 

Əlimi buraxma, Baba!

Əlini möhkəm-möhkəm tutmağı

Səndən öyrəndim.

Bağçaya gedəndə

“Əlimi buraxma, qızım,” - 

deyərdin.

Maşınlardan qoruyardın məni.

Heç buraxmadın ki, əlimi....

“Ən isti yer evimizdir”

- deyərdin, Baba.

Alınmaz qalamızdı evimiz.

Dağılan qala divarlarımız

üşüyür, Baba...

 

Əlimi buraxma, Baba!

Bu gecə ilk dəfə röyamda

əlimi buraxmışdın...

(Yuxular tərsinə yozulur...)

Dünya çaşqınlıq içindədir...

Sənsə heyrətin fövqündə...

Ört əllərini gözlərimin üstünə, Baba.

Qış Günəşi utanmasın acizliyindən...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(25.04.2026)