Nigar Xanəliyeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının birgə Böyük türklər layihəsindəyik, bu gün türklərin döyüş qaydaları barədə danışacağıq.

Türklərin döyüş taktikaları tarix boyunca müxtəlif dövrlərdə çox fərqli strateji yanaşmalarla inkişaf etmişdir. Türk xalqları, xüsusən, Orta Asiyada yaşayan, köçəri həyat tərzi sürən tayfalar, döyüşlərdə çevik, sürətli və səmərəli olmağa üstünlük verirdilər. Bu taktikalara əsaslanan döyüş strategiyaları onların böyük imperiyalar qurmasına və çoxsaylı düşmənlərlə mübarizə aparmasına imkan yaratmışdır. Türk döyüş taktikaları zamanla dəyişsə də, bir çox əsas prinsip və metodlar ümumiyyətlə qorunmuşdur.

 Türk döyüşçüləri əsasən atlı döyüşçülərdən ibarət idi. Onlar atları ilə sürətlə döyüş sahəsinə daxil olur, düşməni sürətli manevr və hiylə ilə təəccübləndirirdilər. Türk atlıları, xüsusilə, Göytürk, Səlcuqlu və Osmanlı imperiyalarının dövründə döyüş meydanında çox çevik və mobil olaraq tanınırdılar.

• Manevr qabiliyyəti: Türk döyüşçüləri döyüş meydanında sürətli dövran etməyi, düşməni çaşdırmaq və mübarizəni öz xeyirlərinə çevirmək üçün mükəmməl idarə edirdilər. Bu taktika "atlı hücumları" adlanırdı və düşmənin hətta ən yaxşı mövqelərində belə onları təzyiq altında saxlamağa imkan verirdi.
• Həmlə və geri çəkilmə: Türk atlıları döyüşə başladıqda sürətli hücumlar edir, düşmənin qüvvələrini dağılmağa vadar edir və sonra dərhal geri çəkilirdilər. Bu da düşmənin öz mövqelərini zəiflətməsinə səbəb olurdu.

 Türk döyüşçüləri döyüşdə çox çevik və müxtəlif taktikalarla işləyirdilər. Onlar döyüş sahəsini yaxşı öyrənir və düzgün mövqelənmə ilə üstünlük əldə edirdilər.

• Zəif mövqelərin hədəflənməsi: Türk ordusu düşmənin zəif tərəflərinə hücum edərək düşməni çaşdırmağa çalışırdı. Bu, düşmənin müdafiə xəttini sındırmağa və müdafiəsiz hissələri fəth etməyə imkan verirdi.
• Düşməni istismar etmək: Türklər düşmənin psixoloji durumunu da nəzərə alırdılar. Məsələn, düşmənin liderini öldürmək və ya onları sıxışdırmaqla düşmənin əzmini qırmaq taktikasını tətbiq edirdilər.

 Türk döyüşçüləri yalnız atlılardan ibarət deyildi, eyni zamanda, yaxşı təchiz olunmuş piyada döyüşçüləri də mövcud idi. Bu piyada qüvvələri döyüşün davamlılıq və müdafiə tələbləri üçün vacib idi.

• Ağır zirehli piyada: Osmanlı İmperiyası dövründə yüngül və ağır zirehli piyada döyüşçüləri, xüsusilə, Yeniçərilər, döyüşlərdə böyük rol oynayırdı. Bu, atlıların çevikliyini tamamlayan bir əlavə qüvvə idi.

Türklər düşməni aldatmaq üçün çox vaxt "geriyə çəkilmə" taktikasını istifadə edirdilər. Burada bir neçə atlı döyüşçü sanki məğlub olub, düşməni irəliləməyə məcbur edirdi. Lakin bu zaman əsas qüvvələr geri çəkilməyi dayandırıb sürətlə hücuma keçir və düşməni heç gözləmədiyi bir anda vururdu. Bu taktika çox vaxt müvəffəqiyyətlə istifadə olunmuşdur.

Türk döyüşçüləri bir çox döyüşdə dağılma taktikası tətbiq edirdilər. Döyüş qrupları fərdi döyüşçülərin çevikliyindən faydalanırdı. Onlar əvvəlcə düşmənin sıralarını pozub, qarışdırır və sonra müəyyən bir mövqedə yenidən toplanırdılar. Bu taktikalar, xüsusilə, Göytürk dövründə geniş istifadə edilirdi.

Türk döyüşçüləri müxtəlif taktikalardan istifadə edərək döyüş sahəsini öz xeyirlərinə çevirmək üçün qarışıq hücumlar həyata keçirirdilər. Bu taktika düşməni məhv etmədən əvvəl çox vaxt onları tələyə salmaq məqsədini daşıyırdı. Bu dövrün ən tanınmış taktikasından biri "atlı quruluşları" idi. Düşmənin mühasirəyə alınması və onları sıxışdırmaq bu döyüş strategiyasının əsasını təşkil edirdi.

Türk xalqları döyüşdə psixoloji üstünlüyə də böyük önəm verirdilər. Düşməni qorxutmaq, onlara psixoloji təzyiq etmək üçün müxtəlif üsullar istifadə edilirdi. Məsələn, düşməni heyrətləndirmək üçün "yəhərli atların" səsləri, qışqırıqlar və digər səs effektlərindən istifadə edirdilər.

Türklərin döyüşdə istifadə etdiyi silahlar və zirehlər də onların döyüş qabiliyyətini artırırdı. Həm atlılar, həm də piyada döyüşçüləri fərqli növ silahlarla təchiz olunurdu. Türk döyüşçüləri, xüsusilə, yay, qılınc və mızraq kimi silahları çox effektiv şəkildə istifadə edirdilər. Bu silahlar həm döyüşdə yaxın döyüşlər üçün, həm də uzaq məsafəli hücumlar üçün çox uyğun idi.

Türklərin döyüş taktikaları onların Orta Asiya steplerindən başlayaraq geniş ərazilərə yayıldığı zamanla inkişaf etmiş və fərqli dövrlərdə müxtəlif dəyişikliklərə uğramışdır. Bununla belə, sürət, çeviklik, manevr qabiliyyəti və psixoloji strategiya daima onların döyüş meydanında ən güclü tərəfləri olmuşdur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.04.2026)

Nemət Tahir,

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

“Maraqlı söhbətlər” ənənəvi təhkiyəni bu dəfə dəyişəcək. Dilimizə daxil olan və soyad bildirən bəzi sözlərin mənşəyi barədə danışacağam.

ŞOVİNİZM- bu ad Napoleon ordusunun əsgəri olaraq onun işğalçılıq siyasətini dəstəkləyən və vətəni Fransaya pərəstiş edən Nikola Şovinin adı ilə bağlıdır.

XULİQAN- Londonda yaşamış oğru Patrik Xuliqanın adından yaranmışdır. O, öz ailəsi və kiçik dəstəsi ilə tez-tez cinayət törətməklə, qarət etməklə ad çıxarmışdı.

SAKSOFON- bu nəfəs musiqi alətini yaratmış belçikalı musiqi sənətkarı Adolf Saksın adı ilə bağlıdır. Saksofon adını isə dostu Hektor Berlioz onun şərəfinə adlandırmışdır.

ŞARLATAN- İnsanları tibbi əməliyyat adı ilə aldadıb pul yığıb, sonra aradan çıxan fransalı həkim Şarl Latenin adı ilə bağlıdır.

CAKUZİ- 1956-cı ildə dünyada ilk hidromasajı  yaradan italyan ixtiraçı Kandido Cakuzzinin adı ilə bağlıdır.

MANSARD- 1630-ci ildə ilk dəfə çardağı yaşayış məqsədi üçün istifadə etmiş fransalı memar Fransua Mansarın adı ilə əlaqəli yaranmışdır.

MESENANT- Tarixdə elm və sənət adamlarınıa himayədarlıq edən Qay Mesenantın adı ilə bağlıdır.

BOYKOT- İrlandiyada torpaq sahibi olan ingilis Çarlz Boykotun adı ilə bağlıdır. Sözün yaranmasına səbəb işçilərin onu saymaması və tətil etmələri ilə əlaqədardır.

OLİVYE – Bu salatın adı fransız aşpazı Lyusyen Olivyenin adı ilə bağlıdır.

LİTR- Bu ölçü vahidi şərab şüşələri istehsal edən fransız Klod Emil Jan-Batist Litrin adı ilə bağlıdır.

İYUL-Qədim Roma imperatoru Qa Yuli Sezarın adı ilə baəlıdır.

AVQUST- Roma imperatoru Oktavian Avqustun adından götürülmüşdür.

SİLUET- Bu fransalı nazir Etinne de Siluetin (1709-1769) adı ilə bağlıdır. Bu ad ölkə idarəçiliyində tətbiq etdiyi məhdud iqtisadi siyasətə və ucuz başa gələn çəkillərə görə yaranmışdır.

SENDVİÇ-  4-cü Sendviç qrafı Con Monteqüdən (1718–1792) adı ilə bağlıdır. İngilis qrafı qumar oynayarkən yeməyə vaxtı olmadığına üçün onun üçün belə bir sadə yemək hazırlayırlar.

KARDİQAN- qarderob predmeti olan bu söz, Kardiqan qraflığının yeddinci ailə başçısı olan general Ceyms Tomas Bradnellinin adı ilə baəlıdır.

ALO- Bu söz telefonu ilk icad edən amerikalı Aleksandr Qraham Bellin sevdiyi qız olan Alessandra Lolita Osvaldın (qısaca ALO) adından yaranıb. Bell ilk telefon xəttini yaxınlıqda yaşayan sevdiyi bu qızın evinə çəkmişdi. Hər dəfə onunla danışanda, qısaca ALO kəlməsindən istifadə edirdi.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.04.2026)

Pərvanə Bayramqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Süleymana qalmayan dünyada “Süleymana qalmayan şeir”lər də var, bunu bildiyi halda Süleyman Abdulla yenə şeir yazır. Yazır ki, oxucu çeynənmiş qafiyələrdən, təkrarlanan fikirlərdən ayrılsın.

Bəzən adama elə gəlir, onun yazdıqları şeir deyil, çünki bu yükdə, bu ağırlıqda poeziya olmur. S.Abdullanın şeirləri özündən roman yaradan şeirlərdir. Ona görə həmişə soruşuram: indi roman oxumağa vaxt, hövsələ yoxdur deyirlər, bəs Süleyman Abdullanın şeirləri niyə oxunur? Bəs bu roman kimi şeirləri kim gözlərinə təpir?

Şeir quş deyil ki oxuyan kimi uçub getsin. Misralar ilan torpaqda süründüyü kimi ürəklərdə sürünməsə, ruha dolanmasa, cismi çalmasa ondan heç nə qalmaz. S.Abdulla fiziki hadisələri poeziyaya gətirir. Oxuyanda görürsən ki, günəş boylanır, qəfil tufan qopur və birdən-birə sakitlik çökür. Şeirə nəyi qatsa, gözəl və sanballı olur. Bir şeirə bir dünya məna yükləyir. Bütöv yaradıcılığına nəzər salanda orda həyatın təkcə eniş-yoxuşunu yox, sevincini, nəşəsini, qalibiyyətini də görmək olur. Döyüşçü şairin poeziyasının hərb meydanını xatırlatması başadüşüləndir. Müharibənin ilk günlərində şair nisbətən sakit təsiri bağışlayır:

Bərk xəstələnmişdim döyüşlər başlayanda,

sayıqlama kimi anlayırdım cəbhə xəbərlərini.

Gözlərimin qabağından uçuşan

işıldaböcəklər kimiydi yaylım atəşləri.

Bədənim od içində olduğundan

hiss etməmişdim hərarətini atəşfəşanlığın.

Bir müddət sonra artıq cəbhə xəttində dərk etdiklərini, duyduqlarını söyləyir:

Torpaq qoxuyan hərbi geyimdir

geyimlərin ən ruhanisi...

Peyğəmbər hirqəsi kimidir

dizləri otlardan göyərmiş komuflyaj,

ətəyi öpüləsi xaki buşlat...

bir qəhrəmanın soyunduğu

çəkmələrin kəskin iyi...

Necə çatlayır adamın bağrı səadətdən...

S.Abdulla adı çəkiləndə adamın dilinə balasını hərbi gödəkcədə böyüdən şair ifadəsi gəlir. İfadənin yaranmasına səbəb olan şeiri oxuyaq:

O vaxt çox gərəkdi Vətənə əsgər,

Sevindim,

igidim dünyaya gəlmiş!

O gün havalar da xeyli soyuqdu,

Göydən narın-narın tökülürdü nəm.

Yolu yüyrək idi doğum evinin,

Barıt qoxuyurdu hərbi gödəkçəm.

Yorğun gözlərimdən sevinc yağırdı,

İlahi, boz çiskə çevrildi qara.

Qollarım yollandı dümağ qundağa,

Ciblərim yol oldu muştuluqlara.

Bakıya dönürdü səadət köçüm,

Qardan qorğanırdı özünü hamı.

Nə pulum qalmışdı,nə maşın vardı,

Hərbi gödəkcəmə bükdüm balamı.

Piyada yürüdük vağzala qədər,

Hərbi iş dediyin belə işdi dəə...

Təlaşla qundağı açıb yoxladıq,

Körpə puçur-puçur tərləmişdi də...

...Sonra illər keçdi o qarlı gündən,

O körpə böyüdü bir ərən oldu.

Böyüdü, boy atdı elə o ruhda,

Hərbi gödəkcəmlə boyu tən oldu.

Məncə, heç bir interpretasiyaya ehtiyac yoxdur. Şeir özü səhnədir, hər şeyi göstərir.

Sevənin ömürlük cəzası olur.

Öhd olmaz çuxası qara yatmışa,

Ağaran gözümdə çaşdı haqq yolu.

Ömrün payızını dövr etdim qışa,

Səni unutmağın yoxmuş "sağol"u.

Sevənə təşəkkür edilmirsə, unudana da sağ ol deyilməz. Hər ikisi adamın özünə verdiyi zülmdür.

Bütün olanlardan sonra şair Hamletsayaq sual verir:

Hansı çox əzizdir: yaramı, yarmı?

Nədir suya dönən: ağılmı, qarmı?

Cavab vermək əvəzinə mən də özümdən soruşdum:

– Hansı çox əzizdir: yaramı, yarmı?

Deyəsən, tapdım... yarın vurduğu yara da əzizdir, axı hər yara şeirə çevrilə bilmir...

Ağlın suya dönmə halı sevməkdir. Məncə, ağıllı adamlar sevə bilmirlər. (Bacaranlar etiraz edə bilərlər.)

Şair yazdı getdi, indi gəl sən bütün bunları saf-çürük elə.

Gördünüz, Süleyman Abdullanın şeirlərindən özünə heç nə qalmadı...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.04.2026)

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Doğrudur, Lerik rayonu ərazisinə görə Yardımlıdan bir qədər böyük və əhalisi isə bir qədər çoxdur. Məsələn, Lerikin ərazisi 1084 kvadratkilometrdirsə, Yardımlı rayonunun ərazisi 667 kvadratkilometrdir. Amma uzun illər Lerikin Yardımlı ilə sərhəddə yerləşən kəndlərinin əhalisinin güzəranı Yardımlı ilə bağlı olub. Hətta həmin kəndlərdən olan uşaqlar orta təhsilə Yardımlı məktəblərində yiyələniblər. Belə kəndlərdən biri də Lerikin Gendov kəndidir.

Bu gün sizə həmin kəndin yetirməsi olan bir ləyaqətli insan haqqında söhbət açmaq istəyirəm. Adı Zeynal, soyadı isə Fətullayevdir. O, 1956-cı ilin aprel ayının 7-də Gendovda- Allahverdi kişinin ailəsində dünyaya gəlib...

Deyir ki: - “Doğulduğum kəndi və ümumiyyətlə, o el-obanı çox sevirəm. Hər dəfə kəndə yolum düşəndə, elə bilirəm ki 70 yaşda yox, 7 yaşdayam. Özümü hələ də həmin el-obanın uşağı hesab edirəm. Həyatım elə də rahat olmayıb. Anam tez rəhmətə getdiyindən, necə deyərlər, nənəmin dizi üstə böyümüşəm. Nənəm Quran oxuyardı və o, daim mənə düzgün həyat yolu göstərərdi...”

Zeynal Fətullayev 1972-ci ildə Yardımlı şəhər M.F Axundov adına 1 nömrəli orta məktəbi bitirib. Məktəb illərində “Dünyanın Siyasi Xəritəsi” qarşısında dayanıb ayrı-ayrı rənglərdə olan dövlətlərə, okean və dənizlərə baxmağı çox sevərdi. Dünyanı görmək, ən böyük uşaqlıq arzularından biri olub. Elə bu səbəbdən də dənizçi peşəsini seçib və uzaq “Baltik Hərbi Donanmasında” xidmətə başlayıb. Leninqrad vilayətinin Kronştdat şəhərində hərbi dənizçilik məktəbini bitirdikdən sonra, hərbi gəmidə radiotexnika qurğuları (radar, hidroakustika kompleksləri və texniki tanınma) üzrə mühəndis kimi hərbi xidmətini davam etdirib...

“Hərbi dənizçi peşəsi nə qədər mürəkkəb, təhlükəli və çətin olsa da, gəmi ilə dünya okeanlarını gəzmək, uzun müddət Afrika ölkələrində olmaq, ayrı-ayrı millətlərlə ünsiyyətə girmək çox maraqlı olub və yaddaşımda xeyli gözəl xatirələr kimi qalıb. Hələ üstəlik Afrka ölkələrinin birində olduğum vaxt portuqal dilini də öyrəndim. Bu gün dönüb arxaya baxanda fikirləşirəm, əgər dənizçi olmasaydım yaşadığım bu həyat yolu bundan maraqlı olardımı? İnanmıram...”- söyləyir.

...Azərbaycana çox bağlıdır. 1990-cı il, 20 yanvar hadisələrində qərara gəlib ki, vətənə qayıtsın və belə də edib...

Deyir ki:- “Yaxşı yadımdadır, o vaxtlar, xidmət etdiyim döyüş tapşırığı yerinə yetirən gəmidə hər şey ciddi nəzarətdə olduğuna baxmayaraq, gizlincə “Azadlıq” radiosuna qulaq asırdım və xaricdə olan azərbaycanlı hərbçilərə vətənə dömnəklə bağlı müraciətləri həmin radiodan mən də eşidirdim, qayıtmaya bilməzdim. Qayıtdım da... Peşiman deyiləm. Azərbaycan Respublikası Hərbi Dəniz Qüvvələrinin yaranmasında çox yaxından iştirak etdim və bununla fəxr edirəm...”

O, Azərbaycana qayıtdıqdan sonra Bakı Ali Hərbi Dənizçilik məktəbini də bitirib və hərbi peşəsi üzrə çoxlu sayda gənc dənizçilərin hazırlanmasında aktiv iştirak edib. Təqaüdə çıxdıqdan sonra, uzun müddət Beynəlxalq təşkilatlarda işləyib və dövlətçiliyimizə, xalqımıza xidmət edən bir sıra layihələrin həyata keçirilməsinin iştirakçısı olub. Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının qurucu üzvlərindən və ilk təşəbbüsçülərindən biridir. 1992-ci ildə VHP-nin Səbail rayon təşkilatının ilk sədri olub. BMT-nin Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatında ekspert kimi fəaliyyət göstərib. VHP Ali Məclisinə müxtəlif dövrlərdə üzv seçilib. 2021-ci ildən isə VHP Mərkəzi Nəzarət-Təftiş Komissiyasının sədridir...

“Ölkədə və dünyada baş verən hadisələrə laqeyd qala bilmirəm. Odur ki, xeyli müddətdir Vətəndaş Həmrəyli Partiyasına (VHP) üzv olmuşam. Dünyada və ölkədə baş verən hadisələrlə bağlı fikirlərimi, mövqeyimi VHP sıralarında və fəaliyyəti daxilində aktiv, azad formada bildirirəm və bununla da daxilimdə rahatlıq hissi yaşayıram.”- söyləyir.

Azərbaycanın böyük oğlu, xalq şairi, VHP-nin sədri Sabir Rüstəmxanlı onu belə xarakterizə edir: “Zeynal Fətullayev uzun müddətdir ki, VHP-nin ən fədakar üzvlərindən biridir. Bu gün partiyada mühüm işlərdən biri- Nəzarət Təftiş Komissiyasının sədri vəzifəsi ona həvalə edilib və bu təsadüfi deyil- Zeynal bəy doğrudan da hər şeyə hüquqi cəhətdən yanaşan, nizam-intizamı sevən, hər kəlməsinin yerini, qədrini bilən, etibarlı, ədalətli insanlardan biridir. Ona görə də partiya üzvlərimizin arasında onun çox böyük hörməti var və mən də onun xətrini çox istəyirəm. Bu istək təkcə partiyadaş olmağımızdan irəli gəlmir, həm də onun insani keyfiyyətlərindən qaynaqlanır. Təkcə ölkədə gedən prosesləri deyil, ümumiyyətlə dünyada gedən prosesləri dərindən izləyir və ədalətli, aydın, siyasi cəhətdən yetgin mühakimə yürüdə bilir. Gurultulu danışmaq xarakterinə yad olsa da, amma hər sözünün xüsusi çəkisi olan adamdır. Ağlıma gəlməzdi ki, Zeynal bəyin 70 yaşı tamam olur, onu çox cavan bilirdim. İnanıram ki, hələ uzun illər eyni partiyada Azərbaycanın tərəqqisi uğrunda birlikdə olacağıq. Zeynal bəyə möhkəm can sağlığı, uzun ömür, firəvan həyat arzulayıram...”

...Bəli, Lerik rayonu ərazisinə görə Yardımlıdan bir qədər böyük və əhalisi isə, bir qədər çoxdur. Məsələn, Lerikin ərazisi 1084 kvadratkilometrdirsə, Yardımlı rayonunun ərazisi 667 kvadratkilometrdir. Amma uzun illər Lerikin Yardımlı ilə sərhəddə yerləşən kəndlərinin əhalisinin güzəranı Yardımlı ilə bağlı olub. Hətta həmin kəndlərdən olan uşaqlar orta təhsilə Yardımlı məktəblərində yiyələniblər. Bu isə, onların gələcək həyatında önəmli rol oynayıb. Haqqında sevə-sevə söhbət açdığım Zeynal Fətullayevin həyatında olduğu kimi. Aprelin 7-si Zeynal bəyin 70 yaşı tamam olur. 70 rəqəmi mələklərin numerologiya sistemində mənəviyyat, müdriklik, təhlil, sonsuzluq, potensial və ilahi enerji kimi qabiliyyətləri özündə ehtiva edir. Bu rəqəm, həm də daxili axtarış, elmi araşdırma və mənəvi inkişafın, sıfırın gücləndirici təsiri ilə daha geniş miqyasda təzahürünü simvolizə edir. Zeynal bəyi ürəkdən təbrik edirəm!..

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.04.2026)

Aysel Fikrət,

Azərbaycan Milli Konservatoriyasının mətbuat katibi.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Bu gün yenidən Azərbaycan Milli Konservatoriyasının sənətkar, yüksək peşəkarlığı ilə seçilən dəyərli müəllimlərindən biri – Xalq artisti Fəxrəddin Kərimov haqqında, onun zəngin sənət yolunun zirvə məqamlarından bəzi mühüm məqamlara nəzər salmaq istəyirəm.

Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti Fəxrəddin Kərimov Bülbül adına məktəbi skripka ixtisası üzrə bitirmiş, daha sonra Rusiyanın Moskva şəhərində P.İ. Çaykovski adına musiqi məktəbində skripka ifaçılığı ixtisası üzrə təhsilini davam etdirmişdir. Sonra o dövrün bütün gəncləri kimi hərbi xidmətə yollanmışdır. Tiflisdə hərbi xidmətini başa vuran gənc sənətkar qarşısına dirijorluq üzrə təhsil almağı məqsəd qoyur. Bu arzu və məqsəd onu Sankt-Peterburq şəhərində N.A. Rimski-Korsakov adına Dövlət Konservatoriyasına (opera və simfonik orkestr dirijorluğu ixtisası üzrə) gətirib çıxarmışdır. 1989–1991-ci illərdə Sankt-Peterburq “Mariinski” Akademik Dövlət Opera və Balet Teatrında dirijor-stajor kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Daha sonra həyat yolunun istiqaməti onu Türkiyəyə aparmışdır. 1991–2004-cü illərdə İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi Opera və Simfonik Orkestrinin qurucusu və baş dirijoru, eyni zamanda İstanbul MSÜ Dövlət Konservatoriyasının simfonik orkestrinin dirijoru kimi çalışmışdır. Fəxrəddin Kərimov sənət yolunda Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının dirijoru, Sankt-Peterburq “Mariinski” Akademik Dövlət Opera və Balet Teatrının dirijor-stajoru, Türkiyədə İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi Opera və Simfonik Orkestrinin qurucusu və baş dirijoru, İstanbul MSÜ Dövlət Konservatoriyasının simfonik orkestrinin dirijoru, İzmir Dövlət Opera və Balet Teatrında baş dirijor kimi fəaliyyət göstərmişdir. Eyni zamanda Rusiya, Ukrayna, Belarusiya, Gürcüstan, Tatarıstan, Özbəkistan, Qazaxıstan, Yakutiya, Türkiyə, Yunanıstan, Polşa, Rumıniya, Almaniya, Hollandiya, Fransa, İsveçrə, Küveyt və Yaponiyada opera və balet tamaşalarına, simfonik konsertlərə dirijorluq etmişdir. Sankt-Peterburq “Mixaylovski” Dövlət Opera və Balet Teatrında dəvətli dirijor, eləcə də Lvov Dövlət Filarmoniyasının Akademik Simfonik Orkestrində dəvətli baş dirijor, 2004-cü ildən Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının Üzeyir Hacıbəyli adına Simfonik Orkestrində dirijor vəzifələrini icra etmişdir.

Hazırda Azərbaycan Milli Konservatoriyasının Dirijorluq kafedrasında professor kimi fəaliyyət göstərir.

Sənət yolunun keşməkeşlərini görmüş, bütün yaradıcılıq sınaqlarından alnıaçıq, üzüağ çıxmış sənətkar son dövrlərdə də dünyanın müxtəlif aparıcı opera teatrlarından dəvətlər alaraq yaradıcılıq səfərlərinə davam edir.

Sizlərə sənətkarın son aylarda həyata keçirilmiş iki mühüm layihədə iştirakından söz açmaq istərdim. Bildirdiyim kimi, Xalq artisti Fəxrəddin Kərimov 2026-cı ilin başlanğıcından etibarən bir sıra beynəlxalq nüfuzlu tamaşalarda iştirak etmək üçün dəvətlər almışdır.

İlk olaraq dirijor 23–28 fevral 2026-cı il tarixlərində Zaxari Paliaşvili adına Tbilisi Opera və Balet Teatrında Rucero Leonkavallonun “Paqliacci” (“Məzhəkəçilər”) operasına dirijorluq etmək üçün dəvət alaraq Gürcüstan Respublikasına səfər etmişdir. Tamaşa mədəni ictimaiyyət arasında böyük rezonans doğurmuşdur. Belə ki, operanın premyerasında Gürcüstan Respublikasının mədəniyyət naziri Tinatin Ruxadze və prezident Mixeil Kavelaşvilinin həyat yoldaşı Tamar Baqrationi də iştirak etmişdir. Böyük maraqla izlənilən tamaşada dirijorun yüksək peşəkarlığı xüsusi diqqət çəkmiş, premyera Tbilisi opera səhnəsində əhəmiyyətli əks-səda doğuraraq tamaşaçıların estetik zövqünü oxşamışdır. Harada olmasından asılı olmayaraq, dünyanın müxtəlif səhnələrində Azərbaycan musiqisinin sehrini tanıdan sənətkar kimi Fəxrəddin Kərimovun fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Bu dəfə isə o, Rusiyanın D. A. Hvorostovski adına Krasnoyarsk Dövlət Opera və Balet Teatrından Cakomo Puççininin “Turandot” operasına dirijorluq etmək üçün dəvət almışdır. Məşhur opera tamaşası “Operada ulduzların paradi – Slovtsov” XV Beynəlxalq Festivalı çərçivəsində təqdim olunmuşdur.

27 mart 2026-cı il tarixində D. A. Hvorostovski adına Krasnoyarsk Dövlət Opera və Balet Teatrında üç pərdəli opera tamaşası təqdim edilmişdir. Tamaşa Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti, dirijor Fəxrəddin Kərimovun rəhbərliyi ilə həyata keçirilmişdir.

Səhnə əsərində əsas rolları tanınmış opera ifaçıları canlandırmışdır. Turandot obrazı Moskva K. S. Stanislavski və V. İ. Nemiroviç-Dançenko adına Musiqili Teatrın solisti İrina Vaşenko tərəfindən ifa olunmuşdur. Altoum rolunda Krasnoyarsk diyarının əməkdar artisti Yevgeni Baldanov iştirak etmişdir.

Tamaşada digər obrazlar da peşəkar ifaçılar tərəfindən yüksək səviyyədə səhnələşdirilmişdir.

Tamaşanın musiqi müşayiəti D. A. Hvorostovski adına Krasnoyarsk Dövlət Opera və Balet Teatrının orkestri tərəfindən təmin olunmuşdur.

Beləliklə, təqdim olunan tamaşa yüksək peşəkarlıq səviyyəsi ilə seçilərək beynəlxalq ifaçı heyətinin iştirakı ilə musiqi və səhnə sənətinin vəhdətini uğurla nümayiş etdirmişdir. Fəxrəddin Kərimovun dirijorluq fəaliyyəti yüksək peşəkarlıq, dərin musiqi təfəkkürü və incə interpretasiya duyumu ilə səciyyələnir.

Maestro Fəxrəddin Kərimovun  rəhbərliyi altında orkestr və səhnə arasında qurulan ahəngdar əlaqə yalnız texniki dəqiqliklə deyil, eyni zamanda əsərin dramaturji məzmununun dolğun şəkildə açılması ilə müşayiət olunur. Dirijorun partituranı dərindən mənimsəməsi və hər bir musiqi detalına həssas yanaşması ifanın bütövlüyünü təmin edən əsas amillərdən biri kimi çıxış edir.

Onun dirijorluq üslubu yalnız idarəetmə prosesi deyil, eyni zamanda yaradıcılıq aktı kimi təzahür edir. Fəxrəddin Kərimov ifaçılarla qurduğu peşəkar dialoq vasitəsilə səhnədə vahid bədii məkan formalaşdırır, musiqi materialının emosional və semantik qatlarını incəliklə üzə çıxarır. Bu baxımdan onun fəaliyyəti yalnız ifa prosesinin təşkili ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda musiqi əsərinin estetik və fəlsəfi mahiyyətinin tamaşaçıya çatdırılmasında mühüm rol oynayır.

Sənətkar , sənətə yeni qədəm qoyan və bu sahədə peşəkar olmaq istəyən gənclər üçün əsl örnəkdir. Daim öz üzərində çalışan Xalq artisti Fəxrəddin Kərimovun  duyumu və dünyagörüşü bir məktəbdir.

O, fasiləsiz,dinamik  yaradıcılıq fəaliyyəti ilə seçilir və bu yaradıcılıq xəbərlərini də qısa görüşümüz zamanı mənimlə bölüşərək yeni səfərlərə dəvət aldığını bildirmişdir.

Ömrünün 72-ci ilinə qədəm qoyan Azərbaycan Respublikasının musiqi mədəniyyətinin peşəkar təbliğatçısı olan bu dəyərli sənətkarın yaradıcılıq eşqinə heyran olmamaq mümkün deyil.

Xüsusilə qeyd olunmalıdır ki, Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti, dirijor Fəxrəddin Kərimovun dünya şöhrətli musiqiçilərin iştirak etdiyi beynəlxalq səhnələrdəki çıxışları milli musiqi mədəniyyətimizin qlobal miqyasda təmsilinə mühüm töhfə verir.

Onun yüksək bədii zövqə əsaslanan interpretasiya üslubu, dərin musiqi təfəkkürü və səhnə idarəetməsində nümayiş etdirdiyi peşəkar kamillik hər bir ifanı yalnız sənət hadisəsinə deyil, eyni zamanda estetik dəyər daşıyan mədəni hadisəyə çevirir. Bu baxımdan, sənətkarın fəaliyyəti Azərbaycan dirijorluq məktəbinin ənənələrini yaşatmaqla yanaşı, onu beynəlxalq sənət məkanında layiqincə təmsil edən parlaq nümunə kimi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Mən Azərbaycan Milli Konservatoriyasının Dirijorluq kafedrasının professoru, Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti, əziz Fəxrəddin Kərimova öz dərin sevgi və hörmətimi bildirərək ona yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.04.2026)

Nigar Həsənzadə,

“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Bu gün Bakı Dövlət Universitetində (BDU) sanmayın ki, adi günlərdən olacaq. Xeyr. Universitetin Tələbə Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin (THİK) Jurnalistika fakültəsi üzrə üzvlərinin təşəbbüsü ilə Azərbaycanın tanınmış jurnalisti, nüfuzlu ictimai xadimi, professor Nəsir İmanquliyevin anadan olmasının 115 illiyinə həsr edilən “Professor Nəsir İmanquliyev dərsləri” layihəsinə start verilir.

BDU-dan “Ədəbiyyat və İncəsənət” portalına verilən məlumata əsasən, layihənin əsas məqsədi Azərbaycan jurnalistika tarixində əhəmiyyətli rol oynamış professor Nəsir İmanquliyevin zəngin elmi və pedaqoji fəaliyyətinin sistemli şəkildə araşdırılması, təhlil edilməsi və gənc jurnalistlər arasında tanıdılmasıdır.

Layihə çərçivəsində tələbələrə onun publisistik fəaliyyəti, redaksiya təcrübəsi və milli mətbuatın inkişafına verdiyi töhfələr barədə geniş məlumat təqdim olunacaq, həmçinin jurnalistikanın peşə etikası və milli dəyərlər əsasında formalaşmasının vacibliyi izah ediləcək.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.04.2026)

Nail Zeyniyev,

“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

Hər bir şeir əslində bir insanın öz içindəki qaranlıqla apardığı mübarizənin ağ kağız üzərindəki izidir. Mən bu misraları sadəcə qafiyə xatirinə deyil, ruhumun daraldığı, qanadlarımın yorulduğu o anlarda bir nəfəs kimi dərmişəm. Bəzən insan ən çox doğmalarının arasında tənha qalar, ən çox səssizlikdə qışqırar. Bu misralar mənim o səssiz qışqırıqlarım, dünyaya sığmayan, amma sətirlərə sığınan ağrılarımdır.

Bu gün sizinlə bölüşdüyüm bu şeir, əslində bir itkinin, bir axtarışın və nəhayət, öz daxili yoxluğuyla barışan bir ruhun hekayəsidir. Həyatın amansız qaçışında büdrəyən, doğruların yalanlar içində əriyib itməsini seyr edən bir insanın özünə və dünyaya baxışıdır. Mən bu misralarda "ana" deyərkən bəlkə də itirəcəyimiz o ən saf sığınacağı, "qırılan qanadlar" deyərkən isə uçmaq istəyib də yerə çırpılan arzularımızı nəzərdə tutmuşam.

İnsan bəzən bu dünya ilə ayaqlaşa bilmir, çünki ruhu bu dünyanın sürətindən çox daha dərin və yavaş bir ritmlə döyünür. Mən öz canımın yanmasına alışan, amma saxtalığa alışa bilməyən bir qəlbin pəncərəsini sizin üçün açdım. Ümid edirəm ki, bu misralarda hər kəs özündən bir parça kədər, bir parça səmimiyyət və bəlkə də bir parça təsəlli tapacaq.

Gəlin, mənim dünyamın kədərinə və bu kədərdən doğan musiqiyə birlikdə qulaq asaq...

Ana, mənim qanadlarım qırılır,

Gəlib sənlə qucaqlaşa bilmirəm.

Arzularım yaşamaqdan yorulur,

Həyatımla hesablaşa bilmirəm.

Burda hamı mənə nifrət bəsləyir,

Üz çevirir, düşmən olur, tərsləyir.

Ağ əllərim boz göyləri səsləyir,

Yağışlarla soraqlaşa bilmirəm.

Doğrularla yalanlara qarışdım,

Canım yandı, amma buna alışdım.

Mən özümün yoxluğuyla barışdım,

Bu dünyayla ayaqlaşa bilmirəm.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.04.2026)