Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

Bəzən bir söz bütün bir həyatı ifadə edir. “Bircəciyim” — həm nəvaziş, həm bağlılıq, həm də itirmək qorxusudur. 1986-cı ildə ekranlaşdırılan Bircəciyim məhz bu bir sözün içində gizlənən böyük duyğuların, insan münasibətlərinin və taleyin sınaqlarının hekayəsidir.

Filmin rejissoru Ənvər Əbluc bu ekran əsərində ailə münasibətlərini, sevgi və məsuliyyət anlayışını sadə, amma təsirli bədii dillə təqdim edir. Onun yanaşmasında pafosdan uzaq, həyatın özündən gələn bir səmimiyyət var.

“Bircəciyim” — bu söz filmdə sadəcə müraciət forması deyil. O, bir insanın digərinə olan ən saf hissinin ifadəsidir. Amma bu sevgi hər zaman asan olmur.

Filmdə hadisələr insanların bir-birinə bağlılığı, münasibətlərdəki incə çatlar və gündəlik həyatın gətirdiyi sınaqlar üzərində qurulub. Burada sevgi var, amma bu sevgi ideal deyil — o, həyatın içində yoğrulmuş, bəzən sınanmış, bəzən də yaralanmış sevgidir. Rejissor Ənvər Əbluc filmdə ailə münasibətlərini ön plana çəkir. Ailə — burada həm sığınacaq, həm də sınaq yeridir.

İnsanlar bir-birini sevir, amma eyni zamanda bir-birini incidir. Bəzən deyilməyən sözlər münasibətləri daha çox zədələyir. Bəzən isə sadə bir “bircəciyim” kəlməsi bütün inciklikləri aradan qaldıra bilir.

Film tamaşaçıya belə bir sual verir:

Sevgi yalnız hissdirmi, yoxsa məsuliyyət və fədakarlıq tələb edən bir yolmu? “Bircəciyim” filminin ən güclü tərəfi onun səmimiyyətidir. Burada hər şey həyatidir — dialoqlar, münasibətlər, hisslər.

Personajlar ideal deyil. Onlar səhv edir, tərəddüd edir, bəzən də gec anlayırlar. Amma məhz bu xüsusiyyətlər onları tamaşaçıya yaxın edir. "Bircəciyim" Azərbaycan kinosunda məişət-psixoloji dramın incə nümunələrindən biri kimi yadda qalır. Film böyük hadisələrdən çox, kiçik anların içində gizlənən böyük hissləri göstərir.

Bu ekran əsəri bizə tanış olan həyatı göstərir — bəzən sevincini, bəzən ağrısını. Bəzən insan ən çox sevdiyi insana “bircəciyim” deyir. Amma o sözün arxasında böyük bir məsuliyyət dayanır.

“Bircəciyim” bizə xatırladır:

Sevgi sadəcə demək deyil — onu qorumaq, yaşatmaq və bəzən də uğrunda mübarizə aparmaqdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.04.2026)

Habil Yaşar,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

İstəkli oxucularımıza daha bir istedadlı gəncimizi tanıtmaq istəyirəm. Gənc şair Həsənov Rəhim İntiqam oğlu 1995-ci il noyabrın 15-də Bakı şəhəri, Yasamal rayonunda Alatavada  anadan olmuşdur. O, təhsilinə Yasamal rayonunda yerləşən 13 saylı tam orta məktəbdə başlamış və 9-cu sinifədək orada oxumuşdur. Daha sonra təhsilini Sumqayıt şəhərində yerləşən Soltan Hacıbəyov adına Musiqi Kollecində davam etdirmiş, burada xalq çalğı nəfəs alətləri ixtisası üzrə 4 il təhsil almışdır. Rahim qələmini əsasən qəzəl janrında sınayır.

Gedib

Getmisən, sabit olan qəlibimin aramı gedib,

Dilimin nitqi susub, könlümün ilhamı gedib.

Sən gedəndən bu könül süfrəmizin tamı gedib,

Gəlib əyyamı-zimistan, bahar əyyamı gedib.

Dedilər ki, biz olan şəhrə tərəf saqi gəlir,

Ürəyim ta ona sarı götürüb camı gedib.

Meyə mən bilmədiyimdən nə qatıbdır, saqi?

İndi əvvəlki qədər məst eləmir, tamı gedib.

Hər kimin namı qalıbdırsa, əgər başı gedib,

Hər kimin başı qalıbdırsa, əgər namı gedib.

Gün şüası ilə itib rəngi cahanın bu sabah,

Həqq özün faş eləyib, faniliyin famı gedib.

Rəhmi, bilməm nə danışdın, nə günah etdin ki,

Bircə sən getmədin, eşqin səfərin hamı gedib.

Qədrin bilmədin.

Könlümün, ey könlümün sultanı, qədrin bilmədin,

Canımın, ey canımın cananı, qədrin bilmədin.

Bir könül vardır ki, məndə dərd-hicran yandıran,

Bir gözəllik var ki, səndə, derlər, iman yandıran.

Canımı yandırdın, əfsus, olmadın can yandıran,

Mən sənin uğrunda verdim canı, qədrin bilmədin.

Harda səsləndim sənə, dad eylədim, əl tutmadın,

Hər nəfəs səndən dedim, yad eylədim, əl tutmadın.

Bir qəfəs küncündə fəryad eylədim, əl tutmadın,

Bildin, ey gül, çəkdiyim hicranı, qədrin bilmədin.

Dağ götürməz, daş götürməz, ah edəm, tufan edəm,

Sən neçin göz yummusan bəs? Naləvi əfğan edəm.

Mən gətirdim ki, bu canı şəninə qurban edəm,

Sən də oldun nəfsinin qurbanı, qədrin bilmədin.

Mən səninçün hər nə etdim, xeyrin amma güdmədim,

Hey əzildim, tapdalandım, mülki-dünya güdmədim.

Mən axı səndən, həbibim, bir təmənna güdmədim,

Keçsin Allah etdiyin nöqsanı, qədrin bilmədin.

Şükr ola Allaha, bu sevdanı yalnız seçmişəm,

Dönmərəm sadiqliyimdən, bir ömür and içmişəm.

Mən sənin nurundan ötrü gözlərimdən keçmişəm,

Ey sədaqət süfrəmin mehmanı, qədrin bilmədin.

Hacı Ələmdar Mahirin qəzəlinə təxmis

Bu aşiq kəslərin, ey kaş, olaydı hali halından,

Nigarım, binəsib etmə bizi feyzi-vüsalından.

Gülüm, gül çöhrəsin güllər nihan etməz halalından:

“Nola, ey şux, niqabın bir ataydın məh cəmalından,

Baxıb gedən də olsa, zövq alardıq xəttü xalından.”

Səni kim görmək istərsə, gərək məhrəm baxıb görsün,

Kimin hicrində yanmışdır, bəni-Adəm baxıb görsün.

Yığılsın cümlə aşiqlər, səni bahəm baxıb görsün:

“Cəlali-izzət ilə qoy qədəm, aləm baxıb görsün,

Nigarım, kim xəbərdir çoxları cahi-cəlalından.”

Həbibim, sən gedən yolda nə güllər əkdi aşiqlər,

Qalıb sən getdiyin yollarda, qəddin bükdü aşiqlər.

Gözün kim vəslin üçün yollarında dikdi aşiqlər:

“Üzün göstər, yetər ki, intizarın çəkdi aşiqlər,

Xilas eylə dili-üşşaqı dünyanın məlalından.”

Cəlali qeybə çevrilmiş vücudu-pakın, ey şahım,

Alıbdır ətri-pakın hər yerin, əflakın, ey şahım.

Qədəm qoy, nura qərq eylə cahanın xakın, ey şahım:

“Bütün arifləri lal eyləmiş idrakın, ey şahım,

Mənimçün çox çətindir söz açım əqli-kamalından.”

Məni şad eylə, bir yer ver məni naşadə eşqində,

Gətir vəslin şərabından, yanan var badə eşqində.

Tutub meyxanə küncün, ta düşüb üftadə eşqində:

“Fəda qıllam bu canı, ey peyəmbərzadə, eşqində,

Təriqi-eşqi öyrəndim bu səhranın Bilalından.”

Əlimdən dövləti-varı, bütün imkanı versəm də,

Gülüzlüm, dönmərəm səndən, əgər dövranı versəm də.

Bu canım verməsəm də, eşqinin qurbanı versəm də:

“Fəna mülkündə vəslin həsrətiylə canı versəm də,

Bəqa mülkündə də, yarım, ümid kəsməm müzəlindən.”

Səmada görsənib getsən, mübarək iz qalar səndən,

Üzün görsənsə gülşəndə, çiçəklər zövq alar səndən.

Düşünmə, Rəhmi, Mahir tək ona aşiq olar səndən:

“Düşüb səhrayi-eşqə, harda olsa, söz salar səndən,

Qəmindən ölsə də Mahir, adın çıxmaz xəyalından”

Neynim

Çıxdığım yollara daş düzdü rəqibim, neynim?

Olmadı dilbərim kuyi nəsibim, neynim?

Bu könül dəhrə sənin xalına xatir gəldi,

O da bir danəyə aldandı, həbibim, neynim?

Mən dedim, yarəmə əl çəksə, olar dərdə dəva,

Məndən əfsus, əlin çəkdi təbibim, neynim?

Həmdülillah, dəri-meyxanəni pünhan açdım,

Aşikar olmadı bu halı əcibim, neynim

Onu axtarmağa çıxmışdı xəyalında Rəhim,

Tapmadı, azdı uzaqlarda qəribim, neynim?

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.04.2026)

Aygül Bağırova,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Ömrünü elmə, Vətənə və Türk dünyasına həsr edən dəyərli bir ziyalının şərəfli həyat yoluna ehtiramla...

Torpağın yetişdirdiyi hər toxum o torpağın bərəkətinin, ruhunun, mənəvi gücünün nişanəsi olduğu kimi, bir xalqın yetirdiyi hər bir istedadlı, zəhmətkeş, əqidəli şəxsiyyət də həmin millətin dəyər ölçüsünü müəyyənləşdirən milli-mənəvi sərvətə çevrilir. Elə insanlar var ki, onların adı bir ömrün sərhədini aşaraq bir məktəbə, bir örnəyə, bir mənəvi dayaq nöqtəsinə çevrilir. Belə şəxsiyyətlər haqqında yazmaq artıq qəlbin ehtiyacına dönür. Çünki burada bir insanın həyatı ilə yanaşı, bir xalqın mənəvi gücü, tarixi yaddaşı, milli qüruru və gələcəyə uzanan ümidləri də görünür.

Bu gün bu torpaq üçün, bu millət üçün, bu məmləkət üçün gənc yaşlarından yorulmaz əməyi ilə dəyərli işlər görən, ölkəmizin siyasi, elmi, mədəni və ictimai həyatında mühüm qatqıları ilə seçilən, adını, soyadını, imzasını artıq Türk dünyasında bir dəyərə, bir nüfuza, bir brendə çevirən çox hörmətli professor Aygün Attar haqqında bu sətirləri yazmağı ürəyim mənə bir vəfa borcu kimi diqtə edir.

Ülkücülüyü yoluna, ədəbi düşüncəsi elminə zinət olan, müəllim pedaqogikasını, türk zehniyyətli nəsil yetişdirmək çabasını, zəhmətsevərliyini və annəliyini ayrıca bir sənət, ayrıca bir yaradıcılıq nümunəsi kimi dəyərləndirdiyim Aygün xanım kimi Azərbaycan qadınının varlığı Türk dünyasının əl birliyinə, dil birliyinə, düşüncə birliyinə güc verir. Onun timsalında Turan düşüncəsi, Turan birliyi və Türk dünyasının mənəvi bütövlüyü daha da işıqlanır, daha da mənalanır. Onun zəngin fəaliyyəti həm Azərbaycanda, həm də onun hüdudlarından kənarda böyük rəğbətlə qarşılanır. Çünki o, Azərbaycanın adını sevgi ilə daşıyan, Vətən yanğısını qürurla yaşadan, milli kimliyini uca tutan, mənsub olduğu xalqın mənəvi obrazını ləyaqətlə təmsil edən parlaq bir ziyalı xanımdır.

Qadın tarixin bütün dövrlərində mənsub olduğu nəslin, ailənin, elin, obanın yükünü çiyinlərində daşıyıb. Əməlləri, davranışları, mərdliyi, qayğıkeşliyi, ləyaqəti ilə həmişə ucalıqda dayanmağa çalışıb. Aygün xanım da bu uca qadınlıq missiyasını öz şəxsiyyətində böyük şərəflə yaşadan dəyərli Azərbaycan xanımıdır. Onun dilindən səslənən “Vətən namusdur, Vətən şərəfdir, Vətən qorunacaq tək hədəfdir” düşüncəsi bir ömür amalının ifadəsi kimi insanın yaddaşında yaşayır.

Aygün xanımın həyat yoluna nəzər salanda insan ilk növbədə onun köklərinin gücünü duyur. Ailəsinin bir tərəfi Zəngəzurdan, bir tərəfi Qarabağdan, Şuşadandır. Zadəgan Ağamirovlar nəslindən olan Aygün xanım Birinci Qarabağ müharibəsinin cəsur komandirlərindən biri, rəhmətlik Adil bəyin və döyüşçü Aqil bəyin bacısıdır. Bu ailənin taleyində mübarizlik, cəsarət, əqidə, ləyaqət və Vətən sevgisi bir soy yaddaşı kimi yaşayır. Elə buna görə də Aygün xanımın həyatına baxanda, onun şəxsiyyətində həmin soykökün nəcibliyini, iradəsini və milli ruhunu aydın görmək olur.

Onun böyük bacısı Sona xanım Həşimovanın adı da Azərbaycanın mübarizə tarixində xüsusi ehtiramla çəkilir. 20 Yanvar faciəsindən sonra Moskvada Qorbaçovun uzatdığı əli “bu əldə millətimin qanı var” deyərək tutmaqdan imtina etməsi qadın cəsarətinin, milli ləyaqətin və mənəvi bütövlüyün nadir təzahürü kimi xalqımızın yaddaşına həkk olunub. Qubadlı rayon partiya komitəsinin katibi olan Sona xanımın həmin cəsarətli davranışı Azərbaycanda böyük rəğbət doğurub, dillərdə dolaşıb, xalqın qəlbində dərin iz buraxıb. Belə bir ailənin mənəvi iqlimində böyüyən Aygün xanımın sonrakı həyat yolunda da eyni əqidənin, eyni mətinliyin, eyni milli duruşun yaşadığını görmək olur.

Aygün Attar Azərbaycanda anadan olub, lakin qardaş Türkiyədə seçki yolu ilə dövlət universitetinə rektor seçilən ilk azərbaycanlı kimi tarixə adını yazdırıb. Bu fakt özlüyündə böyük bir uğur olmaqla yanaşı, Azərbaycan qadınının zəkasına, idarəçilik qabiliyyətinə, elmə bağlılığına və yüksək təşkilatçılıq istedadına verilən böyük dəyərin ifadəsidir. O, qardaş ölkədə müxtəlif elm ocaqlarında dekan, prorektor və rektor vəzifələrində çalışıb, Türkiyə Respublikası Baş nazirinin müşaviri kimi mühüm dövlət məsuliyyəti daşıyıb. 2021-ci ildən etibarən Türkiyə Prezidenti cənab Rəcəb Tayyib Ərdoğanın rəhbərlik etdiyi Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Şurasının üzvü kimi də bu mühüm missiyanı böyük nailiyyətlə yerinə yetirib. Bu, etimadın, zəhmətin, intellektin və milli mövqeyin ali ifadəsidir.

Bütün ömrü və yaradıcılığı boyunca Azərbaycan başda olmaqla Türk dünyasına töhfələr verən Aygün Attarın dünyanın müxtəlif ölkələrindən aldığı çoxsaylı mükafat və təltiflər onun fəaliyyətinin miqyasını və mənəvi sanbalını dolğun şəkildə göstərir. İlham Əliyev tərəfindən “Vətənə xidmətə görə” ordeni və “Dostluq” ordeni ilə təltif olunması, müxtəlif ölkələrdən aldığı beynəlxalq mükafatlar onun fəaliyyətinə verilən yüksək qiymətin göstəricisidir. Oksfordda “Sokrat” mükafatı, “İlin rektoru” adı, Türk dünyasına xidmət medalları – bunların hər biri bir ömrün zəhmət salnaməsidir. Bununla yanaşı, Qaradəniz Ölkələri Universitetlər Birliyi tərəfindən təqdim olunan “Üstün Başarı Mükafatı”, Kosova tərəfindən verilən “Xidmət Nişanı”, TÜRKSAV-ın “Türk Dünyasına Xidmət” medalı, Qazaxıstan dövləti tərəfindən təqdim olunan “Dövlət Medalı”, həmçinin diaspor fəaliyyətinə görə verilən yüksək nişanlar onun xidmətlərinin geniş coğrafiyada necə böyük rəğbətlə qarşılandığını bir daha təsdiqləyir.

Aygün xanımın bioqrafiyasına hər dəfə diqqətlə baxanda onun həyatının qəribə keçidləri, taleyinin güclü dönüşləri, elmi düşüncə ilə siyasi baxışın, milli mövqe ilə mənəvi bütövlüyün necə ahəng içində birləşdiyi insanı dərindən düşündürür. Səməd Vurğunun gözəl bir fikri var: “Cəsarət böyük yaradıcılıq məsələsidir”. Bu fikir Aygün xanımın şəxsiyyətinə xüsusi yaraşır. Çünki şəxsiyyətində bütövlük, tamlıq, əqidə saflığı olan insan öz yolunu inamla keçir, öz sözünü ləyaqətlə deyir, öz imzasını şərəflə daşıyır. Mən Aygün xanımın bütün yaradıcılığı boyunca onun cəsarətini, milli mövqeyinin sabitliyini, düşüncəsinin aydınlığını, duruşunun mətinliyini xüsusi vurğulayıram. Uzun illərdir onun mövqeyində titrəmə görünmür, səndələmə hiss olunmur, yön dəyişmə yaşanmır. Harada çalışmasından, hansı vəzifədə olmasından asılı olmayaraq, o, həm yaşadığı ölkənin, həm də doğma Vətəninin başını uca edən ziyalı Azərbaycan qadını obrazını ləyaqətlə yaşadıb.

Bəzən elə şəxsiyyətlər olur ki, onlara təşəkkür etmək üçün də, təbrik ünvanlamaq üçün də, ehtiramı ifadə etmək üçün də söz seçmək çətinləşir. Aygün xanım mənim üçün məhz belə şəxsiyyətlərdəndir. Etik və mənəvi dəyərləri həyat amalına çevirən, zəhmətkeşliyi, iradəsi, doğru bildiyi yolun arxasınca dönmədən getməsi, əqidəsinə sədaqəti, yorulmaz əməyi və ortaya qoyduğu bütün işlərdə peşəkarlığı ilə gəncliyə örnək olan bu dəyərli Azərbaycan xanımını mən uzun illərdir böyük diqqət və rəğbətlə izləyirəm. Onun fəaliyyətində elm adamının dəqiqliyi ilə yanaşı, böyük müəllim qəlbinin istiliyi, bir ana ruhunun həssaslığı, bir Vətən sevdalısının yanğısı duyulur.

Mənim Aygün xanımla tanışlığım 2021-ci ildə beynəlxalq jurnalistlərlə birlikdə Azərbaycana gəlişi zamanı olub. ADA Universitetində keçirilən beynəlxalq tədbirdə onun Azərbaycanı, onun tarixini, milli həqiqətlərimizi, Qarabağ gerçəyini beynəlxalq jurnalistlərə böyük sevgi ilə, inamla, qürurla anlatması məni dərin şəkildə təsirləndirib. Həmin gündən etibarən bu xanıma qarşı qəlbimdə böyük ehtiram yaşayıb. Azərbaycan adına danışan, Azərbaycan həqiqətlərini dünyaya ağıl, bilik, dərinlik və mədəniyyətlə çatdıran belə bir qadının varlığı insanda böyük qürur oyadır.

Çox böyük qürur hissi ilə bildirirəm ki, bu gözəl xanım eyni zamanda mənim müəllifi olduğum “Qalib Sərkərdənin böyük qayıdışı” adlı üçüncü kitabımın rəyçisidir. Bu mənim üçün həm ədəbi taleyimdə, həm də şəxsi həyatımda unudulmaz və əlamətdar hadisədir. Ötən ilin dekabr ayında kitabımın Ankarada keçirilən təqdimatında Aygün xanım ailə üzvləri ilə birlikdə iştirak etdi və tribunadan çıxışında kitaba, Zəfər ruhuna, Azərbaycanın haqq savaşına və milli yaddaşımıza verdiyi yüksək dəyəri böyük səmimiyyətlə ifadə etdi. Həmin anlar mənim yaddaşıma qürur dolu, minnətdarlıq dolu, unudulmaz bir səhifə kimi yazılıb.

Zəfərin 5 illiyinə həsr etdiyim kitabım üçün Aygün xanımdan rəyçi olmasını xahiş edəndə, o, kitabı diqqətlə oxuyub, dəyər verib və bu xahişimi qəbul etdi.Bununla da kitabıma böyük şərəf qatdı. Daha sonra təqdimatın yüksək səviyyədə təşkil olunması üçün həmin gündən etibarən Azərbaycanın Türkiyədəki səfirliyi ilə birlikdə bu tədbirin ən yüksək səviyyədə ərsəyə gəlməsi üçün xüsusi hazırlıq apardı. Bu münasibət, bu həssaslıq, bu vəfa, bu dəstək qəlbimdə ona qarşı dərin minnətdarlıq duyğusunu o qədər böyüdüb ki... Vətən sevdalısı olan belə bir xanımın bir kitaba, bir müəllifə, bir milli ideyaya bu qədər ürəklə sahib çıxması onun nə qədər yüksək mənəvi keyfiyyətə sahib olduğunu bir daha aydın göstərdi.

Bu faktların, bu örnəklərin sayını daha da uzatmaq mümkündür. Onu tanıyan hər bir həmyerlimizin, tələbəsindən tutmuş, ona dərs verən müəllimlərinə, onunla çalışan həmkarlarına, fikirlərindən güc alan insanlara qədər çoxlarının bu sətirlərlə həmfikir olacağı qənaətindəyəm. Belə sevgi qazanmaq bir ömrün ən böyük mənəvi mükafatıdır. Gəncliyində kamilləşmək isə Ulu Yaradanın seçilmiş insanlara bəxş etdiyi ali mərtəbələrdən biridir.

Hörmətli Aygün xanım, Siz uğurlu elm insanı, güclü bir ziyalı, nüfuzlu bir idarəçi kimi qəlblərdə yer tutmaqla yanaşı, eyni zamanda Azərbaycanın səsini, Türk dünyasının ortaq vicdanını, millət sevgisini, tarix şüurunu və milli yaddaşını daşıyan çox dəyərli bir şəxsiyyətsiniz. Sizin əməyiniz, duruşunuz, sədaqətiniz, nəzakətiniz və yüksək xarakteriniz hər zaman təqdirlə anılır, adınızın varlığı həm Türkiyə, həm də Azərbaycan üçün böyük qürur mənbəyinə çevrilir.Ürəyimdə Sizə qarşı o qədər böyük minnətdarlıq var ki, bunu bir neçə cümləyə sığdırmaqda çətinlik çəkirəm. Mən Sizi tanıdığıma, Sizin kimi böyük ürək sahibi, dərin düşüncəli, vətənpərvər, ziyalı bir xanımın diqqətini və dəstəyini gördüyümə görə özümü xoşbəxt sayıram. Sizin Azərbaycanın adına etdiyiniz xidmətlər mənim qəlbimdə hər zaman ən ülvi duyğularla yaşayacaq.

Hörmətli Aygün xanım, ad gününüz münasibətilə Sizə qəlbimin ən səmimi duyğuları ilə təbriklərimi çatdırıram. Sizə möhkəm can sağlığı, uzun ömür, ailə səadəti, yeni-yeni uğurlar, elmi və ictimai fəaliyyətinizdə tükənməz enerji arzulayıram. Uca Tanrı Sizi qorusun, yolunuzu daim açıq etsin, qəlbinizə rahatlıq, ömrünüzə bərəkət versin.İmzanız daim ucalarda görünsün, sözünüz daim eşidilsin, xidmətləriniz hər zaman ehtiramla anılsın. Siz Azərbaycan qadınının zəkasını, ləyaqətini, mübarizliyini və mənəvi ucalığını öz şəxsiyyətinizdə yaşadan nadir simalardansınız.

Var olun, Aygün xanım, var olun ki, Azərbaycanın adı Sizin kimi dəyərli xanımların timsalında daha da ucalır, Türk dünyasının mənəvi birliyi Sizin kimi ziyalıların varlığı ilə daha da möhkəmlənir. Var olun ki, Vətən sevgisinin necə yaşandığını, əqidəyə sədaqətin necə qorunduğunu, ləyaqətin necə ucaldığını Sizin ömür yolunuzdan şahidlik edək. Var olun ki, Azərbaycan qadınının gücü, zəkası və Vətənə bağlılığı Sizin simanızda bir örnək, bir qürur, bir məktəb kimi yaşasın və gələcək nəsillərə yol göstərsin...

Sözlərin yetmədiyi bir dəyərin qarşısında...
Dərin hörmət və ehtiramla! 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.04.2026)

14 aprel 2026-cı il tarixində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti professor Aktotı Raimkulovanın Qazaxıstana rəsmi səfəri çərçivəsində Almatı İdarəetmə Universitetinin (AlmaU) rektoru Timur Buldıbayev ilə görüşü keçirilib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Fonddan verilən məlumata görə, keçirilən görüş tərəflər arasındakı dialoqun ardıcıl xarakter aldığını nümayiş etdirib və gələcək əməkdaşlıq üçün ilkin zəminin formalaşdırılmasına xidmət edib. Söhbət zamanı təhsil, elm və mədəniyyət istiqamətlərində potensial tərəfdaşlıq imkanları nəzərdən keçirilib, xüsusilə türk dünyasının ortaq irsinin araşdırılması və tanıdılması sahəsində ali təhsil müəssisələri ilə mümkün birgə təşəbbüslər müzakirə olunub.

Danışıqlar zamanı professor Aktotı Raimkulova müasir təhsil yanaşmaları ilə mədəni irsin vəhdətinin əhəmiyyətini vurğulayıb. O qeyd edib ki, akademik mühit gənclərin türk dünyasının zəngin irsinə bağlılığının formalaşmasında mühüm rol oynayır və AlmaU kimi innovativ ali təhsil müəssisələri ilə əməkdaşlıq isə bu irsin dəyərləndirilməsinə yeni imkanlar yaradacaqdır.

Rektor Timur Buldıbayev isə çıxışında Fondun fəaliyyətini yüksək qiymətləndirərək, onun türk dövlətləri arasında mənəvi bağların möhkəmləndirilməsində oynadığı rolu xüsusi vurğulayıb. Universitet olaraq bu irsin elmi şəkildə araşdırılması və beynəlxalq səviyyədə tanıdılması istiqamətində əməkdaşlığa hazır olduqları bildirilib.

Qeyd olunub ki, bu cür görüşlər gələcəkdə birgə təşəbbüslərin həyata keçirilməsi və davamlı tərəfdaşlığın qurulması baxımından etibarlı zəmin yaradır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.04.2026)

Varis,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Baş redaktoru

Dünən aldığımız bir ağır xəbər hamımızı sarsıtdı. Özbək gənci Cahangir Nomozov dünyasını dəyişib. O, Azərbaycan sevdalı şair, jurnalist və tərcüməçi idi. Onun ölüm xəbəri burada onu tanıyanlar üçün çox gözlənilməz oldu. Bizlərə Cahangir bir köynək daha yaxın idi, portalımızın Özbəkistan təmsilçisiydi...

Təsəvvür edin, şənbə günü mənə yazmışdı ki, Özbəkistanda yaradıcı gənclər üçün verilən mükafata namizədliyi irəli sürülüb, onun üçün xasiyyətnamə lazımdır. Mən xasiyyətnaməni yazıb dünən ona yolladım. Gördüm xətdə deyil. Az sonra da bu acı xəbəri eşitdik. Beləcə, məktub ona yetişmədi.

“ “Ədəbiyyat və İncəsənət” portalı adından böyük məmnuniyyətlə bildiririk ki, Cahangir Nomozov Furqat oğlu portalımızın Özbəkistan təmsilçisi kimi fəaliyyət göstərməklə yanaşı, çağdaş türk dünyası ədəbi əlaqələrinin inkişafında rol oynayan istedadlı şair, publisist, ədəbi təhlilçi və beynəlxalq ədəbi dialoq qurucularından biridir.

C. Nomozovun fəaliyyəti yalnız jurnalistik müşahidə və xəbərçiliklə məhdudlaşmır. O, Azərbaycan–Özbəkistan ədəbi münasibətlərinin daha da dərinləşdirilməsi, ortaq mənəvi dəyərlərin təbliği və türk xalqları arasında mədəni körpülərin möhkəmləndirilməsi istiqamətində ardıcıl, yüksək peşəkarlıqla və böyük məsuliyyət hissi ilə xidmət göstərir.

Portalımızda onun müəllifi olduğu ədəbi-bədii müsahibələr, elmi-analitik məqalələr, poeziya təhlilləri, esse və publisistik yazılar mütəmadi olaraq geniş oxucu auditoriyasının diqqətinə təqdim olunur. Bu yazılar yalnız bədii dəyəri ilə deyil, həm də dərin fəlsəfi məzmunu, ədəbi düşüncə zənginliyi və mədəniyyətlərarası dialoqa xidmət edən ideya yükü ilə seçilir.

Xüsusilə onun dünya miqyasında tanınmış şair və yazıçılarla keçirdiyi ədəbi-bədii və elmi söhbətləri təqdirəlayiqdir.

Əminliklə qeyd edirik ki, Cahangir Nomozovun fəaliyyəti bundan sonra da türk dünyası ədəbi-mədəni inteqrasiyasına, Azərbaycan–Özbəkistan ədəbi əlaqələrinin daha da genişlənməsinə və beynəlxalq ədəbi dialoqun dərinləşməsinə mühüm töhfələr verəcəkdir...”

Belə bir Xasiyyətnamə idi, ünvanına çata bilmədi...

Həyatım boyu çox ölümlər görmüşəm. Ancaq onların cəmi iki bölgüsü var. Gözlənilənlər və qəfil olanlar. Ahıl insanların, ağır xəstəlik keçirənlərin ölüm xəbərləri səni təəccübləndirmir, buna hazırlıqlı olursan. Amma gənc, sağlam insanın ölüm xəbərini alanda donub qalırsan, “bu necə ola bilər” sualını verirsən. Sualın da iki cavabı olur, ya bədbəxt hadisə, ya intihar.

Bu qədər həyat eşqi ilə dolu, bol enerjili, yaradıcılıq fədaisi olan bir gənc bu gün səninlə sabahkı planlarından, böyük-böyük işlərdən danışır, amma sabah canına qıyır. Niyə, nə səbəbə, nəyə görə?! Həyat, niyə bunca acımasızsan? Niyə gəncləri bu cür yarı yolda qoyursan?

Qeyd etdim, Cahangir Azərbaycan sevdalısı idi. Ən böyük arzusu gəlib Bakını görmək idi. Fəqət, arzusu ürəyində qaldı. Baxdım, onun dərc növbəsini gözləyən bir şeirini gördüm, “Azərbaycana” adlanır, martın 30-da yazıb, dilimizə Aysel xanım Xanlarqızı uyğunlaşdırıb.

Qoy elə bu şeirin səslənməsi də bizim Cahangirlə vida mərasimimiz olsun.

Bu qədər ürəkdən sevmək olarmı,

Üzünü görmədən bir başqa yeri.

Adı çəkiləndə ruhum sevinir,

Odur ürəyimin xoşbəxtlik sirri.

Xəyalım dolaşır küçələrində,

Qayalar dil açır Qobustandakı…

Alov qüllələri boylanır, baxır,

Salam söyləyirəm, eşidir Bakı!

Dənizin nəfəsi, küləyin səsi

Hicran yanğısıtək toxtamaz bir an…

Laylası məst edər gözəlliyilə

Qoynuna çağırar əziz Abşeron.

Sən məğrur, əbədi, qədim tarixsən,

Müdrik gələcəkdən xəbərdar, agah…

Qədim qalaların, gözəl bağların,

Köksündə cəmlənib Gəncə və Qazax.

O çay kollarının ətrin duyuram,

Yaşıl yarpaqlayır duyğular hər an.

Astara səsləyir: gəl, qardaş, deyə,

Limonlu çay süzür mənə Lənkəran.

Mingəçevir- səntək hey işıq saçır,

Çoşur ilhamım da səndən başlayır.

Mənə çox doğmasan, elə əzizsən,

Çünki gül qoynunda dostum yaşayır!

Dünya dərdlərindən yorulur könül,

Rahatlıq və hüzur axtarır bu can.

“Şükr elə” deyərək səccadə sərib,

Əlimə bir təsbeh verir Naxçıvan.

Qırmızı almalar, yaşıl almalar,

Quba tərəflərdə gözüm qalıbdır.

Xaçmazın o geniş, xoş yaylaqları

Ürəyimə vətən eşqi salıbdır.

Şoran olsa belə, bərəkəti bol,

Nə qədər təmizdir, xoşdur həyatı.

Döyünən qəlbidir hər sətirimin

Şirvan və Salyanın şərəfli adı.

Sarsıtdı, çox yordu nisgil, iztirab,

Şəkillərdən sənə həsrət baxıram.

Səni hiss edərək qucaqlayıram,

Səninlə göylərə uçuram, Aran.

Azərbaycan, böyük sevgimsən mənim,

Kədərim, sevincim — sənə bağlıdır.

Özüm özbək oğlu, türk oğlu türkəm,

Amma duyğularım qarabağlıdır.

Ey mənim görmədən sevdiyim diyar,

İstəyim də sənsən, arzum da sənsən.

Hüsnünə dastanlar söyləsəm yetməz,

Sözüm aciz qalır, can Azərbaycan!

Elə bizim də sözlərimiz bu qəfil yoxluğun qarşısında acizdir, Cahangir.

Allah sənə rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.04.2026)

Zəhra Allahverdiyeva,

“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Allahverdiyev Nəriman Məhərrəm oğlu (1967-ci il Şidli - 1994-cü il Füzuli)

Məhərrəm müəllimə muştuluq verdilər ki, oğlun dünyaya gəlib. Məhərrəm müəllimin neçə vaxt ürəyində gəzdirdiyi arzusu bu gün çin olmuşdu.

O, Azərbaycanın böyük oğlu Nəriman Nərimanovu çox istəyirdi. Bir dəfə Şidli kənd kolxozunun yığıncağında kolxozun adının Nəriman Nərimanov qoyulmasını təklif edir. Məcid müəllimin uzun sürən təkidli tələbi ilə Şidli kənd kolxozuna Nəriman Nərimanovun adı verilir. O, bir an belə fikirləşmədən uşağın da adını Nəriman qoyur.

Nəriman Məhərrəm oğlu Allahverdiyev 1967-ci ildə Vedibasar mahalının Şidli kəndində anadan olur. O, Şidli kənd orta məktəbini bitirir. Hərbi xidmət yaşı çatan bütün Şidli gəncləri tərəddüd etmədən hərbi xidmətə gedirdilər. Nəriman hərbi xidmətini uzaq Sibirdə başa vurur. Hərbi xidmətdən qayıdan Nəriman Şidli kəndində işə düzəlir. Ermənilərin çirkin siyasətinin nəticəsi olaraq onların da ailəsi Bakı şəhərində məskunlaşmalı olur.

20 Yanvar hadisəsi Nərimana ağır zərbə olur. Azadlıq təşnəsi onun içini yandırırdı. Əksər gənclər Şəhidlər Xiyabanını ziyarət edib könüllü döyüş bölgəsinə gedirdi. İki uşaq atası olmağına baxmayaraq Nəriman Fəxri Xiyabanda Şəhidləri ziyarət edib Hərbi komissarlığa yollanır.

 Qarabağ bölgəsində erməni hərbi birləşmələri fəallığı xeyli artırdığına görə “Könüllü” batalyonlar yaradılırdı. Nəriman yeni yaradılan könüllü batalyonun tərkibində döyüş bölgəsinə yollanır. Onun rus və erməni dilini yaxşı bilməsi kəşfiyyat bölüyündə kəşfiyyatçı kimi fəaliyyət göstərməsinə zəmin yaradır. 1991-ci ildən başlayan döyüş yolu Nərimanın Qarabağımızın bütün döyüş bölgələrində vuruşmağına səbəb olur. Nərimanın səsi gah Turşsudan, gah Nəbilər kəndindən, gah da Ağdərədən gəlirdi. Ağdərə döyüşləri zamanı ayağından yaralanan Nəriman müalicəsini Bakı şəhərində alır. Sağalan kimi yenidən döyüş bölgəsinə yollanır. Cəsur və qorxmaz tabur komandiri kapitan Nəriman Məhərrəm oğlu 1994-cü ilə kimi şərəfli bir döyüş yolu keçmişdir.

Ailəli və iki uşaq atası olan Nərimanı bir neçə dəfə ordudan tərxis etmək istəsələr də o buna razılıq verməmişdir. Bir aylıq məzuniyyətə yollanan Nəriman Bakıda 20 gün qalır. Babasının adını daşıyan böyük oğlu Təvəkkül sərbəst danışırdı. İkinci oğlu olanda o, oğlunun adını Atatürk qoyur. Elə bu adın özü onun nə qədər millətini, yurd-yuvasını sevdiyinə əyani sübutdur.

1994-cü ildə Füzuli bölgəsində vəziyyət həddindən artıq ağır idi. Onun taburunu Füzuli bölgəsinə yollayırlar. Cəsur kəşfiyyatçının son döyüşü Füzuli bölgəsinin Seyidəhmədli kəndində olur. 14 aprel 1994-cü il. Bu gün düz 27 il əvvəl, 1967-ci ildə Vedibasar mahalının Şidli kəndində, müəllim ailəsində bir oğlan uşağı doğulur. Atası Məhərrəm müəllim onun adını Nəriman Nərimanovun şərəfinə Nəriman qoyur. Komandirlər və döyüş dostları onu təbrik edirlər və bu döyüşə getməməyi ondan xahiş edirlər. Kapitan Nəriman Allahverdiyev bu təkliflərdən qəti imtina edir. "Gəlin Seyidəhmədli kəndini düşməndən azad edəyin, bu siz tərəfdən mənim Ad Günümə hədiyyəniz olsun, dostlarım. Bundan böyük hədiyyə ola bilməz" - Nəriman deyir.

Bir neçə saatlıq döyüşdən sonra erməniləri vurub Seyidəhmədli kəndindən çıxardan döyüşçülərimizin sevincinin həddi-hüdudu yox idi. Qarşıya qoyulan məqsədə çatmışdılar.

Ağaclar çiçəkləmişdi. Hər tərəf gül-çiçək içində idi. Nəriman böyük bir ağacın altında oturub kürəyini ağacın gövdəsinə dayamışdı. Bir neçə əsgəri də döyüşdən sonra onun ətrafında uzanıb siqaret çəkirdilər. Nəriman da bir siqaret yandırıb bir-iki "qullab" çəkib, "Dostlar, əgər mən bu döyüşdə sizin yanınızda olmasaydım indi sizin üzünüzə necə baxardım..." deyir, gerisini gətirmək istəyəndə bu vaxt düşmən snayperindən açılan atəş Nərimanın düz alnının ortasından dəyir. Onun əlində siqareti, ağzında sözü yarımçıq qalır. Bu da ermənilərin Nərimana Ad Günü hədiyyəsi oldu. Ad gününü qeyd eləmək Nərimana qismət olmasa da, Fəxri Xiyabanda dəfn olunmaq, Şəhidlik Zirvəsinə ucalmaq kimi fəxri ad ona qismət olur. Onun iki oğlundan biri öz oğluna Şəhid atasının adını qoyur. Həqiqətən də belədir, Şəhidlər ölməzdir...

Azərbaycan qəhrəmanlar yurdudur. General Polad Həşimovun anası demişkən - “Qarabağın istənilən yerinə bir stəkan saf su töksən, iki stəkan Şəhid qanı axar”. Nəriman Qərbi Azərbaycan oğludur, şəhadət yeri isə Füzulidir. Bu gün Füzuli azaddır, İnşallah Qərbi Azərbaycanı da azad edəcəyik! 

Bu gün Şəhid kapitan Nəriman Məhərrəm oğlu Allahverdiyevin həm doğum günü, həm də şəhidlik zirvəsinə ucaldığı gündür!  Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin!

Ad günündə Şəhid oldu Nəriman

Dünya bir ağacdır, insanlar yarpaq,

Bu fani dünyaya gəlirik qonaq,

Səni axtaranda verdilər soraq,

Ad günündə Şəhid oldu, Nəriman!

Köç etdi ömrünün bahar yaşında.

Yudu al-qanını yaz yağışında,

Vətən savaşında, el savaşında,

Ad günündə Şəhid oldu, Nəriman!

Heç zaman bilmədi qorxu, həyacan.

Vətənçün verəndə canını qurban,

Dedi Hürr yaşasın qoy Azərbaycan!

Ad günündə Şəhid oldu, Nəriman!

Nəriman bir anlıq xəyala daldı,

Yolunu Şidliyə, Vediyə saldı,

Uşaqlıq çağıyla baş-başa qaldı,

Ad günündə Şəhid oldu, Nəriman!

Solurdu getdikcə o gülən üzü,

Qıyıldı baxışı, süzüldü gözü,

Qisası alarsız oldu son sözü,

Ad günündə Şəhid oldu, Nəriman!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.04.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Onun adı dillər əzbəridir. Frans Kafka – dünyaşöhrətli bu yazıçı Azərbaycanda da kifayət qədər sevilir. Amma həyatı barədə çoxumuz məlumatsızıq. Halbuki, acılarla dolu bir həyat yaşayıb, sağlığında yazdıqlarına əhəmiyyət belə verməyiblər. Bu həyatda bir sınma nöqtəsi də olub – atası.

O, atasını əsla sevmirdi, çünki onunla münasibətləri çox gərgin və çətin idi. Kafka bu münasibətləri ən açıq şəkildə "Atama Məktub" ("Brief an den Vater") adlı əsərində təsvir etmişdi. Burada Kafka atasını avtoritar, tələbkar və emosional baxımdan soyuq bir insan kimi təqdim edir.

Bunun əsas səbəbləri bunlar idi:

1.     Qorxu və təzyiq:

Kafka uşaqlıqdan atasından çox qorxurdu. Atası onun üzərində psixoloji təzyiq göstərirdi və onu daim tənqid edirdi, bu da Kafkanın özünəinamını zəiflətdi.

2.     Anlaşılmazlıq:

Ata ilə oğul arasında böyük bir düşüncə və dəyər fərqi var idi. Kafka incə ruhlu, həssas və yazıçı təbiətli biri idi, atası isə daha sərt, praktik və dünyəvi insan idi.

3.     Tənqid və etinasızlıq:

Atası onun yazıçı olmaq istəyini dəstəkləmirdi, onu zəif xarakterli hesab edir və daim uğursuzluqları ilə üzünə vururdu.

4.     Sevgi çatışmazlığı:

Kafka atasından nə istədiyi sevgini, nə də dəstəyi ala bilmədi. Bu sevgi boşluğu onun həm şəxsi həyatına, həm də yaradıcılığına dərin təsir göstərdi.

Kafka üçün atası bir növ avtoritet və qəddar sistemin simvoluna çevrilmişdi. Onun bir çox əsərində — məsələn, "Məhkəmə", "Qəsr", "Metamorfoz" — bu avtoritar fiqurun metaforik təzahürlərini görmək mümkündür.

Nəticə 

İnsan sevgi ve qayğını ilk öncə ailəsində hiss etməlidir. Atasının Kafkaya olan soyuq münasibəti, onun yazıçı olmaq düşüncəsinə və hisslərinə laqeyd olması, atasından istədiyi dəstəyi və sevgini görə bilməməsi də yaradacılığına təsir etmişdi. Kafka atasını sevmirdi, ona sadəcə nifrət edirdi.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.04.2026)