Super User
“ASAN xidmət” “Təchizat Zəncirində Süni İntellekt” mövzusunda təlim reallaşdıracaq
25 aprel 2026-cı il tarixində ASAN İnnovativ İnkişaf Mərkəzi tərəfindən “Təchizat Zəncirində Süni İntellekt” mövzusunda interaktiv təlim proqramı təşkil olunacaq.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına ASAN-dan verilən məlumata görə, proqram müasir biznes mühitində süni intellekt texnologiyalarının təchizat zənciri proseslərinə inteqrasiyasını əhatə edir və bu sahədə fəaliyyət göstərən rəhbər şəxslər, menecerlər və mütəxəssislər üçün nəzərdə tutulub.
6 saatlıq intensiv proqram çərçivəsində iştirakçılara təchizat zəncirində ən kritik problemlər və onların süni intellekt əsaslı həll yolları təqdim olunacaq. Eyni zamanda tələb proqnozlaşdırması, inventar optimallaşdırması və logistika planlaması üzrə müasir yanaşmalar izah ediləcək.
Risklərin qabaqcadan aşkarlanması və operativ qərarvermə üzrə praktik yanaşmalar beynəlxalq real keyslər əsasında təqdim olunacaq. İştirakçılar bu yanaşmaları tətbiq edərək 90 günlük pilot layihə planlarının hazırlanması, “quick-win” strategiyalarının müəyyənləşdirilməsi, investisiya effektivliyinin (ROI) qiymətləndirilməsi və risk analizinin aparılması üzrə əsas bacarıqları interaktiv sessiyalar vasitəsilə mənimsəyəcəklər.
Təlim Türkiyədən dəvət olunmuş, təchizat zənciri və rəqəmsal transformasiya sahəsində geniş beynəlxalq təcrübəyə malik ekspert tərəfindən təqdim olunacaq.
Əsas məqsəd şirkətlərdə məlumat əsaslı qərarvermə mədəniyyətinin formalaşdırılması, süni intellekt texnologiyalarının effektiv tətbiq sahələrinin müəyyənləşdirilməsi və biznes proseslərində rəqəmsal transformasiyanın sürətləndirilməsidir.
Yer sayı məhdud olduğundan erkən müraciət edənlərə üstünlük verilir.
Qeydiyyat üçün keçid: https://forms.gle/Pf58TAGm9qjX7LcA8
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Apreldə Səyyar ASAN xidmətin fəaliyyət göstərəcəyi ünvanlar
1- 28 aprel tarixində Qazaxda, Qusarda, Ucarda, Qaxda və Xırdalanda, 1-13 aprel tarixində Saatlıda və Yardımlıda, 1-20 aprel tarixində Füzulidə, 16-28 aprel tarixində Neftçalada və Lerikdə, 23-28 aprel tarixində isə Cəbrayılda vətəndaşlara səyyar xidmət göstəriləcək.
Səyyar ASAN xidmətin həyata keçirilməsinin əsas məqsədi dövlət xidmətlərinin hər kəs üçün daha rahat, innovativ üsullarla və əlçatan şəkildə təqdim edilməsidir. Bu xidmət vətəndaş məmnunluğunu təmin etməklə yanaşı, dövlət xidmətlərinin daha geniş kütləyə sürətli və bərabər şəkildə çatdırılmasına imkan yaradır.
Səyyar ASAN xidmət avtobusları həftə içi 5 gün saat 10:00-dan 17:00-dək fəaliyyət göstərir. Saat 13:00 - 14:00 arası isə nahar fasiləsidir.
Yardımlıda Füzulidə, Lerikdə, Neftçalada və Cəbrayılda fəaliyyət göstərən Səyyar ASAN xidmət avtobusunda isə iş qrafiki saat 11:00- dan 17:00-dək nəzərdə tutulub.
Vətəndaşlar səyyar xidmətlər barədə ətraflı məlumat əldə etmək üçün 108 (daxili nömrə 3 yığaraq) Çağrı mərkəzinə müraciət edə bilərlər.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi İstanbulda kitab təqdim etdi
İstanbulda Azərbaycan və Türkiyənin tanınmış ictimai xadimi, mütəfəkkir, yazıçı, hüquqşünas və şərqşünas-alim Əhməd bəy Ağaoğluna həsr edilən “Doğu ile Batı arasında bir mütefekkir: Ahmet Ağaoğlu” (Şərq ilə Qərb aeasında bir mütəfəkkir: Əhməd Ağaoğlu) adlı kitabın təqdimatı keçirilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzindın verilən məlumata görə, Türkiyə türkcəsində hazırlanan nəşr Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi tərəfindən həyata keçirilən “Türkiyədə tanınmış azərbaycanlıların izi ilə” layihəsi çərçivəsində ərsəyə gəlib.
Azərbaycanlı tarixçi, araşdırmaçı Dilqəm Əhməd tərəfindən arxiv materialları əsasında hazırlanan kitabda Əhməd bəy Ağaoğlunun heç vaxt araşdırılmayan və çap olunmayan elmi-ədəbi məqalələri, xatirələri, memuarları, günlük yazıları, onun haqqında müsahibələr, tanınmış şəxsiyyətlərin fikirləri əks etdirilib. Kitabda Prezident İlham Əliyevin Əhməd bəy Ağaoğlunun 150 illik yubileyinin qeyd olunması haqqında Sərəncamında ədibin fəaliyyətinə dair fikirləri də yer alıb.
Türkiyənin ən qədim və nüfuzlu elm-təhsil müəssisələrindən olan İstanbul Universiretində keçirilən təqdimat mərasimində əvvəl Azərbaycan və Türkiyənin dövlət himnləri səsləndirilib, hər iki ölkənin şəhidlərinin xatirəsi yad edilib.
Tədbirdə Azərbaycan mədəniyyət nazirinin müavini Murad Hüseynov, İstanbul İniversitetinin rektoru, professor Osman Bülent, Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Samir Abbasov, İstanbuldakı baş konsulluğumuzun konsulu Sevinc Süleymanova, Türkiyədəki Səfirliyimizin müşaviri Füzuli Məcidli, universitetin müəllim heyəti, ictimaiyyət nümayəndələri, yerli azərbaycanlılar iştirak ediblər.
İlk öncə çıxış edən rektor Osman Bülent Azərbaycan - Türkiyə qardaşlığı haqqında danışaraq, ötən əsrin əvvəllərində çox sayda azərbaycanlı fikir adamının Türkiyəyə köç edərək ideoloji fəaliyyətlərini burada davam etdirdiyini bildirib. O, bu insanların gələcəyin strategiyasında böyük rol oynadıqlarını, ölkələrimizin bugünkü baxışına istiqamət verdiyini bildirib.
Nəşrin hazırlanmasını, Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin layihəsinj yüksək qiymətləndirərək bu istiqamətdə ortaq araşdırmaların davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Nazir müavini Murad Hüseynov Azərbaycan - Türkiyə qardaşlığı, Ulu Öndər Heydər Əliyevin “Biz bir millətin iki dövlətiyik” şüarını qeyd edərək, mədəni əlaqələrimizin güclənməsi, habelə Əhməd Ağaoğlu kimi düşüncə insanlarımızın araşdırılmasının ortaq irsimizin davam etdirilməsi üçün mühüm əhəmiyyət daşıdığını deyib.
Çıxış edən Türkiyədəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Samir Abbasov Azərbaycanın, Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı Şuşada doğulmuş Əhməd bəy Ağaoğlunun yaradıcılığının həm Azərbaycan, həm də Türkiyənin ortaq mənəvi sərvəti olaraq, onun marifçilik, mətbuat sahəsində fəaliyyəti,
dünyəvi təhsilin yayılması, milli oyanış ideyalarının formalaşmasında xidmətlərini qeyd edib.
Ağaoğlunun Şərq ənənələri ilə Qərb modernləşməsi arasında balansın tapılmasını vacib hesab etdiyini bildirən Abbasov, Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin dövlətimizin dəstəyi ilə gələcəkdə də bu kimi layihələr çərçivəsində iki ölkə arasında dostluq və qardaşlıq münasibətlərinə töhfə vermiş, Türkiyədə yaşamış tanınmış azərbaycanlıların zəngin irsinin araşdırılması və geniş şəkildə tanıdılması istiqamətində işlər həyata keçiriləcəyini bildirib.
Səfirliyimizin müşaviri Füzuli Məcildli Ağaoğlu mirasının bizim üçün düşüncə ideologiyası olduğunu qeyd edərək bu gün bu fəlsəfənin dövlətlərimiz arasındakı bağlarla ən bariz şəkildə nümayiş olunduğunu söyləyib.
Müəllif Dilqəm Əhməd çıxış edərək kitabın yaradılması, məzmunu və Əhməd Ağaoğlunun həyatı barədə iştirakçılara məlumat verib.
O, vurğulayır ki, Əhməd bəy Ağaoğlunun Şərq və Qərb mədəniyyətləri arasında apardığı müqayisələr onun həm ənənəvi dəyərlərə bağlılığını, həm də modern düşüncəyə açıq mövqeyini nümayiş etdirir.
İstanbul Üniversiteti Hüquq fakultəsi dekanı professor Fethi Gedikli və İstanbul Üniversiteti Ədəbbiyat fakültəsi, Tarix bölümünün professoru Halil Bal öz çıxışlarında Əhməd bəy Ağaoğlu və bu kimi mütəfəkkirlərin Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı tarixi bağların daha da möhkəmlənməsi istiqamətində xidmətləri haqqında danışıblar.
Qeyd edək ki, təqdimat çərçivəsində yeni nəşr olunmuş kitabın sərgisi təşkil olunub, müəllifin imza mərasimi keçirilib, kitabın 20 nüsxəsi İstanbul Universitetinin kitabxanasına hədiyyə edilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Kitablar səltənətinin inciləri: Məmməd Araz
Bakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsi Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin (MKS) M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxanasında Mədəniyyət Konsepsiyasının icrası ilə əlaqədar həyata keçirilən “Kitablar səltənətinin inciləri” adlı mütaliə silsiləsindən izləyicilərə Xalq şairi, tərcüməçi, publisist Məmməd Arazın “Üç oğul anası” poeması təqdim olundu.
Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına kitabxanadan məlumat verilib.
Məmməd Araz kimi tanıdığımız Azərbaycanın Xalq şairi Məmməd İnfil oğlu İbrahimov Naxçıvanın Şahbuz rayonunun Nursu kəndində anadan olmuşdur. Şeirlərinin qayəsi, mayası, əvvəli, axırı Azərbaycan, Azərbaycan və yenə də Azərbaycan olan şairin sözlərinə yazılmış və dillər əzbəri olan nəğmələri bu gün də radio-televiziya kanallarında, şənliklərdə və konsert salonlarında səsləndirilir.
Soruşdum birindən: – Şairəmmi mən?
Özüm ki, özümü öyə bilmərəm!
Cavabı asanca qopdu dilindən:
Hələ ölməmisən, deyə bilmərəm...
Poemaları, tərcümələri, şeirləri hər zaman oxunaqlı olan Məmməd Araz cismən aramızda olmasa da, yaradıcılığı və qoyub getdiyi irslə xalqın yaddaşında yaşayır. “Günahsız müqəssir”, “O yaşamır”, “Müharibə odası”, “Həzi burda doğulub”, “Müharibə olmasa”, “Köçəri quşlar” və saysız-hesabsız şeirlər, “Araz axır”, “Paslı qılınc”, “Mən də insan oldum”, “Əsgər qəbri”, “Atamın kitabı” və qısa bir hissəsini oxuculara təqdim edilən “Üç oğul anası” poemasında qələmindən süzülən bir çox fikir və yürütdüyü mülahizələr çox həzin və anlaşıqlı yazıldığından hər zaman kitabsevərlərin diqqətini özünə çəkmişdir.
“Vətən daşı olmayandan olmaz ölkə vətəndaşı” kimi aforizmə dönən çox sayda misralar M.Arazın poeziyada və ictimai mühitdə onun dövlətinə, xalqına, Vətəninə olan böyük vətəndaş mövqeyini ortaya çıxarır.
Məmməd Araz “Üç oğul anası” poemasında zamanından, məkanından asılı olmayaraq müharibələrin vurduğu yaraların, minlərlə evlər, ailələr dağıdan, anaların son nəfəsədək övlad gözləyən ümidlərini dahiyanə qələmə almışdır.
Yazıçı Şahzadə İldrımın səsləndirdiyi poemadan bir parça oxuculara təqdim olunur: https://www.youtube.com/watch?v=xSdxlHY7Zs8
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Bakı Dövlət Universiteti tələbələrinin təcrübə nəticələri qiymətləndirilib
Martın 31-də F.Köçərli adına Respublika Uşaq Kitabxanasında Bakı Dövlət Universitetinin (BDU) İnformasiya və sənət menecmenti fakültəsi tələbələrinin istehsalat təcrübəsinin yekun qiymətləndirmə mərhələsi keçirilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Kitabxanadan verilən məlumata görə, BDU-nun Kitabxanaçılıq və informasiya kafedrasının müdiri, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Elçin Əhmədovun da iştirak etdiyi tədbirdə tələbələrin praktik fəaliyyətlərinin nəticələri ümumiləşdirilib, müvafiq tövsiyələr verilib.
Tədbirdə həmçinin tələbələrin istehsalat təcrübəsi müddətində əldə etdikləri bilik və bacarıqlar qiymətləndirilib, onların peşə hazırlıq səviyyəsi müzakirə olunub.
Kitabxananın direktoru Əməkdar mədəniyyət işçisi Şəhla Qəmbərova tələbələrin fəaliyyəti ilə bağlı fikirlərini bölüşərək onların inkişaf perspektivlərini yüksək qiymətləndirib.
Tədbirin əsas məqsədi tələbələrin istehsalat təcrübəsi dövründə qazandıqları nəzəri və praktiki biliklərin qiymətləndirilməsi, onların peşəkar inkişafına dəstək göstərilməsi və gələcək fəaliyyətini istiqamətləndirməkdən ibarətdir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
İki qərinənin söz tablosu
Arif Fərzəli,
şair, AYB-nin üzvü.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
Nurəddin Ədiloğlunun “Qaçaq Mozu... Yezid İzzət” roman içində roman kitabını artıq dördüncü dəfədir oxuyuram. Ona görə yox ki, dili qəlizdir, süjet quruluşu mürəkkəbdir. Əksinə, rəvandır, asan başa düşüləndir. Üstəlik, işıqlandırılan zaman kəsiyinin xronologiyası dərsliklərdən bəlli, təsvir və təhlil edilmiş hadisələrin məkanı doğma, canlandırılmış obrazların prototipləri tanışdır.
Sadəcə, əsərin faydalı olmasına gənclərimizi inandıra bilim deyə, bu yazıya məsuliyyətlə yanaşmışam. İstəmişəm, masa üstündə qalanmış qeydlərimə tez-tez baxmayım. Seyrçilikdən yayınıb, birbaşa romanın içindəncə şərhimi diqqətinizə çatdırım. Təəssüf ki, hər dəfə səhhətim namərdlik eləyib. Qələmi yerə qoyub, haçansa onu yenidən götürəcəyimə ümid bəsləmişəm...
Budur, sizinləyəm! İnşaallah, beşinci oxuya ehtiyac qalmaz...
Qaçaq Nəbi, Qaçaq Kərəm, Qaçaq Alı, Qaçaq Süleyman... Həmişə belə demişik, belə yazmışıq. El qəhrəmanlarımızı bu şəkildə tarixiləşdirmişik. “Qaçaq” sözünün “aradan çıxmaq”, “uzaqlaşmaq” mənasını verən “qaçmaq” feilindən törəndiyinin fərqinə varmayıb, onu “qoçaq”, “igid” sözlərinə sinonimləşdirmişik. Bəs indi? Hər şeyin öz kökündən-əslindən aralandığı bir zəmanədə, təkcə həmin ifadə nədənsə sürətlə fiziki mahiyyətinə qayıdır. İdarəçilikdən narazı qalanlar, hansı yollarlasa çırpışdırdıqları milyonlar əllərindən çıxanlar qaçıb gedirlər. Təbii ki, sıldırımlı dağlara, qalın meşələrə yox, xarici ölkələrə. Soyuq, nəmişgən, qaranlıq mağaralara deyil, kimlərinsə alıb bağışladığı, yaxud kirayə pulunu ödədiyi rahat, işıqlı mənzillərə. Şirnikləşdirici vədlər, güclü maliyyə dəstəyi, efirə çıxmaq imkanı...
Beləcə, Çənlibeldən də möhkəm “qala” qurub, girişirlər ayrı-ayrı fərdləri, müxtəlif dövlət təşkilatlarını vurmağa. Əlbəttə, nə tapança ilə, nə avtomatla. Heç tankla-topla, ballistik raketlə də yox. Daha qorxunc, daha dağıdıcı silahla. Sözlə! Təhqir dolu, şantaj məqsədli ədəbsiz cümlələrlə... Ancaq gecə-gündüz haray-həşir salmaqlarına baxmayaraq, qəhrəmana çevrilə bilmirlər. Bilməzlər də! Çünki üslubları təkcə qisasçılığa söykənir. Təməlində xalqa sevgi, yurd təəssübü yoxdur. Bu isə adicə qaçmaqlıqdır! Qaçıb, qarabaqara ambisiyanın havasına yüyürüb, sonda uçuruma yuvarlanırlar. Daha dəhşətlisi odur ki, qıcıqlandırıcı, pafoslu təbliğatları ilə neçə-neçə sadəlövh insanı da ağıldan çıxarıb, məhvə sürükləyirlər.
Qaçaqlıq isə bir fəlsəfi anlayışdır. Məntiq əsasında şəxsi intiqam və insanlıq borcu arasında ortaq məxrəc tapmaqdır. Düşməndən əvəzini çıxıb, psixoloji cəhətcə rahatlanmaqla bərabər, məzlumların dərdinə çarə qılmaq, onların və onların əhatəsinin məhəbbətini qazanmaqdır. Beləliklə, el arasında xilaskar kimi qəbul edilmək, tədricən əfsanələşmək, hafizələrdə nəsilbənəsil yaşamaqdır.
Bax, elə Qaçaq Mozu kimi! Əsrə yaxındır, adı dillər əzbəridir, comərdliyindən, insani keyfiyyətlərindən ağızdolusu danışılır.
Yazıçı Nurəddin Ədiloğluya dərin təşəkkür düşür ki, bu dəyərli qəhrəmanın unudulmazlığını sığortalayıb, baqiliyini rəsmiləşdirib. Yəni topladığı ona aid xatirələri yazılı mənbələrdən üzə çıxardığı tarixi faktlarla cəmləyib bədii təxəyyülündən keçirib. 1930-1993-cü illər aralığında təxminən iki qərinəlik dövrün söznən tablosunu çəkib. Cavan nəslin mənəviyyatına zənginlik gətirə bilən, tədqiqatçılar üçün gərəkli üç yüz doqquz səhifəlik bir sanballı əsər ərsəyə gətirib...
Kitabı vərəqlədikcə, əxlaqi məsələlərə geniş yer verildiyini görürük. Və bizcə, bu təsadüfi deyil. Dünyanın tanıdığımız-tanımadığımız bütün xalq qəhrəmanlarının əqidəsindən halallıq, düzgünlük ana xətt kimi keçib. Mübarizələrinin əsas məzmununu cəmiyyətdə ədalətin bərqərarlığına cəhd təşkil edib. Qaçaq Nəbi türmə naçalnikinə necə göstəriş vermişdi? Demişdi: “Dustaqların hamısını burax, oğrulardan başqa”... Mozu da özgə malına göz dikənlərə, yalançılara, zinakarlara, rüşvətxorlara, haramzadələrə nifrət bəsləyirdi. Çünki taleyi oxşar düyündən keçmişdi. Haqsızlığın qurbanı olmuşdu. Nişanlısından zorla ayrı salındığına görə, küskünləşib, öz isti yuvasını tərk etmişdi.
Amma aqressiv deyildi. Bəzi qaçaqlar sayağı, hər xırda məsələdən ötrü tezkən əlini mauzerinə aparmırdı. Fəaliyyəti uzunu cəmi bir nəfəri öldürdü, görkəmli ziyalılarımızı, din xadimlərimizi sürgünə göndərtdirən, güllələtdirən, Şura hökuməti adından mənimsədiyi xalı-xalçamızı İrəvan bazarında satdıran NKVD rəisi Aşot Avanesovu... Yerdə qalan xeyirxah missiyasını isə təmkininə söykənərək yerinə yetirdi. Naxırçı Kərəm kimi yüzlərlə sadə insanı böhtandan, həbsdən qurtardı. Münaqişələr yatırtdı, müşküllər həll etdi. Başlıcası, Şeyx İbrahimin etimadını doğrultdu, çırağını sönməyə qoymadı. Oğlu İzzəti humanist ruhda böyütdü, hörmətli, nüfuzlu şəxsiyyət olaraq yetişdirdi...
Kitabda bir neçə orijinal gediş var və onlardan ən gözlənilməzi, ən qəribə görünəni, şəksiz, “içiçəlik” məsələsidir. Üz qabığını görüncə, istər-istəməz duruxursan. Nurəddin Ədiloğlunun yaradıcılıq kataloqunda roman kimi hansının beşinci, hansının altıncı olmasını müəyyənləşdirməkdə aciz qalırsan...
Güman ki, Qaçaq Mozu haqqında salnamə, İzzətdən bəhs edən səhnələrsiz də çəkisini itirməzdi. Həmçinin İzzətin həyat hekayəsi, Qaçaq Mozu ilə bağlı hissələr qatılmasaydı belə, bitkin görünərdi. Lakin yazıçı ziqzaqvari sınmalar hesabına süjet xəttində növbələşmə aparmağı lazım bilib.
Maraqlıdır ki, baş qəhrəman yalnız yetmiş dördüncü səhifədə, çolaq Aşotun kabinetinin döşəməsində işaran kağız parçasındakı yazı ilə əsərə daxil olur və ilk dəfə doxsan ikinci səhifədə hadisələrdə bilavasitə iştirak etməyə başlayır.
İki yüz onuncu səhifədə isə dənizin içərilərinə doğru Ovçu Rəşidin itələdiyi qayıqla ümumiyyətlə süjetdən çıxır... Lakin arxa plana keçmir – yenə əsas obrazlığında qalır. Bağışladığı müqəddəs Azərbaycan bayrağı və Quran imkan vermir, İzzətin yaddaşında ona aid xatirələr korşalsın...
Yazıçı tərəfindən yerində işlədilmiş çox uğurlu ədəbi fənddir ki, oxucu axırıncı nöqtəyə qədər hər sətirdə Qaçaq Mozunun adını arayır, onun təzədən olayların mərkəzinə qayıdacağına ümidini itirmir...
Əsərdə növbəti orijinal gediş Nurəddin Ədiloğlunun yazıçı kimi yüksək peşəkarlığını ortalığa qoyaraq, bacardıqca uydurma obrazlardan uzaq durmasıdır. Onların əvəzində, necə deyərlər, hazır materialdan yararlanıb. Bütün yaradıcılığı boyunca sanki səfərbərlik elan edib. İndiyə qədər qələmə aldığı romanlarda, povestlərdə, pyeslərdə, hekayələrdə, publisistik yazılarda xarakterlərini incələdiyi tarixi şəxsiyyətləri təzədən meydana çəkib. Böyükağa Talıblı, Məmmədağa Sultanov, Museyib Kərimov, Molla Mücrüm, Mircavad bəy Talışxanov, Şeyx Əsədulla, xanəndə Mirislam, Şeyx Bəşir, Əlövsət Baxışov, Sami Kəlbiyev... Bunlarla yanaşı, hətta kəndçiləri Kərəm, Qaraş, Züleyxa, babaları Həmid, Məşədi Babaş, Qəhrəman Nifti oğlu – uşaqlıq xatiratında yurd salmış, yaxşı tanıdığı insanlar... Birini geniş halda, birini epizodik şəkildə, eləsini lap tək cümlə ilə, təsvirini verdiyi, mahiyyətini açdığı hadisələrə qoşub. Bu cür obraz rəngarəngliyi isə, təbiidir ki, istənilən nəsr nümunəsinə dolğunluq, dinamiklik bəxş edər, onun təsir gücünü artırar, bölmələr, fəsillər, səhnələr arasında boşluğun qarşısını alar.
Müəllif eyni mövzuya uyarlı bayatılardan, atalar sözlərindən, zərb-məsəllərdən, xalq mahnısı mətnlərindən, məzəli əhvalatlardan da yeri gəldikcə faydalanıb.
Məsələn, proloqda belə bir qısa dialoq var: İzzətin dərzi köşkündə Bülbül radiodan onun şagirdinə söz atır ki,
Həsən gəl, ay Həsən, gəl,
Sevgi bağın kəsən, gəl.
Könlüm arzular səni,
Ya mən gəlim, ya sən gəl.
Usta zarafata zarafatla qarşılıq verərək, böyük xanəndəni çay içməyə dəvət edir...
Qələmə alınan hadisələr əsasən respublikamızın Cənub bölgəsi ilə bağlı olsa da, əsərin hədəfi məhəlli deyil, dünyaya, bəşəriyyətə düşündürücü, çox vacib mesajları var.
İzzətə yeniyetməlikdə deyilən “Yezid” ayaması eləcə gəlişigözəllik idimi? Yaxud onun qayğı göstərdiyi gənclərə təsadüfənmi mübarək Fatimə və Həsən adları qoyulub? Yəqin ki, yox! On dörd əsr əvvəl Peyğəmbər övladlarının məruz qaldığı təşnəliyə, taleyi məchul fələstinlilərin gerçək vətənsizliyinə, aclığına – susuzluğuna qarşı əsl yazıçı üsyanıdır bu...
Və mən də sadə oxucu kimi, istedadlı nasir Nurəddin Ədiloğlunun belə insanpərvər çağırışına dəstək verməyi özümə borc bildim. “Qaçaq Mozu ... Yezid İzzət” roman içində roman kitabı barədə bir neçə xoş söz demək istədim.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Ən lazımlı kitablar - Ceyms Allen, “Düşünən insan”
Kənan Məmmədli,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Düz 116 il öncə yazılan bir kitabın hələ də opular olması, hələ də insanlara bələdçilik etməsi, fayda gətirməsi əlbəttə ki, diqqətçəkən haldır. İnsan özünüinkişafı üzrə klassik iş hesab olunan bu kitabın əsas ideyası odur ki, insanı onun düşüncələri formalaşdırır. Yüksək, ali fikirlər insanı yüksəldir, necə deyərlər, axmaq fikirlər isə insanı alçaldır.
Həyatı faciələr içində keçən, cəmi 15 yaşında ikən atasının öldürülməsi səbəbindən təhsilini atıb ailəsini dolandırmaq üçün ağır işlərə qatlaşan Allendə kitaba sevgini Lev Tolstoyun yaradıcılığı oyadıb. Yüzlərlə kitab oxuyan bu dahi şəxsiyyət insanın imkanlarının dəyişilməsi üçün düşüncənin gücünü ən əsas faktor hesab edir.
Allenə görə insan özü barədə nə düşünürsə, mahiyyətcə elə düşündüyünə bərabər olur.
İlk dəfə motivasiya mövzusuna toxunan Allen şəxsiyyətn inkişafını, uğur qazanma sirlərini məhz düzgün düşünə bilməkdə görməklə insanlığı düşünməyə səsləyir.
Sadəcə, düşünün, əziz oxucularım! Hər şey sizin düşüncələrinizdən asılıdır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Eşq, məhəbbət qürurun ən uca, ən ilahi formasıdır, Bircəm!
Harun Soltanov, “Ədəbiyyat və incəsənət”
“Hər böyük sevginin kölgəsində bir qürur dayanır”, deyirlər. Hər qürurun içində isə eşqin inkar olunmuş forması gizlənir. İnsanlar uzun illərdir ki, bu iki qüvvəni bir-birinə zidd, bir-birini boğmağa çalışan düşmənlər kimi görürlər. Amma sevgi ilə qürurun müharibəsi yoxdur. Onlar arasındakı münasibət, əslində, ruhun içindəki ən mürəkkəb və ahəngdar rəqslərdən biridir.
Əgər məndən soruşsan, Bircəm, mən deyərdim ki, eşq, məhəbbət qürurun ən uca, ən ilahi formasıdır. Sevgi insanı kiçiltmir, o, əksinə, insanın mahiyyətini, varlığını ucaldır. Əgər sevgi səni zəiflədirsə, səni sındırırsa, deməli, bu, sevgi deyil, sadəcə asılılıqdır. Həqiqi eşq isə insanı zənginləşdirir, ruhunu genişləndirir, ona öz varlığını daha dərindən anlamağa imkan verir. O, insana içindəki ən dərin ziddiyyətləri, arzuları, qorxuları tanıtdırır. Həqiqi sevgi insanın qürurunu sarsıtmaz. Əksinə, ona yeni bir forma verər, buna biz eqonun qüruru yox, ruhun qüruru deyirik.
Bəziləri deyir ki, sevən insan qürurunu itirər, sevdiyi qarşısında diz çökər, özünü unudar. Bəziləri isə qüruruna sarılıb sevgidən qaçar, onun gətirdiyi həssaslıqdan qorxar, özünü dəmir divarlar arxasında gizlədər. Amma sevgi qürurun əksi deyil axı. İnsan sevəndə özünü müdafiəsiz hiss edir, çünki qəlbini açır, içindəkiləri çılpaq şəkildə ortaya qoyur. Bu, qorxulu bir şeydir. Çünki sən artıq öz gücünü itirirsən, onu sevdiyinin əllərinə təslim edirsən. Sevdiyin insan səni tərk edə bilər, səni anlamaya bilər, sənə lazım olan sevgini göstərməyə bilər. İnsanlar bu ehtimallardan qorxur və qürurunu silah kimi istifadə edir. Özünü sevgidən qorumaq üçün, hisslərinə sərhəd qoymaq üçün. Amma bu, qürur deyil axı, bu, sadəcə müdafiə mexanizmidir.
Əsl qürur isə sevdiyini etiraf edə bilməkdir. Özünü olduğu kimi təqdim edə bilmək, hisslərindən qaçmamaq, sevdiyini sevdiyinə söyləyə bilməkdir. İnsan sevdiyi üçün qürurundan keçməməlidir. Əksinə, o, sevdiyinə görə də, sevgisi ilə də qürur duymalıdır. İnsan sevdiyi üçün utanmamalıdır, əksinə, öz sevgisini daşımağı bacarmalıdır. Sevgini zəiflik, acizlik sayanlar onu heç vaxt həqiqi mənada yaşamayanlardır. Sevgi cəsarət tələb edir, fədakarlıq tələb edir. Sevmək yalnız güclü olanlara xasdır, çünki sevən özünü riskə atır, bütün müdafiəsini sökür, ruhunu ortaya qoyur.
Əgər bir insan qürurunun sevgisini məhv etdiyini düşünürsə, deməli, ya o sevməyi bilməyib, ya da qürurun əsl mahiyyətini anlamayıb. Çünki əsl qürur insanın öz insanlığını, ruhunu, şəxsiyyətini qorumasıdır. Əgər eşq insanın ruhunu zənginləşdirirsə, şəxsiyyətini daha üstün zirvələrə çatdırırsa, bu necə ola bilər ki, eşq insanı qürursuz etsin? İnsan eşqi alçaldıcı bir şey kimi görməməlidir. Əksinə, ona sahib çıxmalı, onu qorumağı bacarmalıdır.
Bəzən insanlar qürur ucbatından sevgidən imtina edirlər. Amma bu, məncə, ən böyük məğlubiyyətdir. Sevgidən imtina edən insan, əslində, öz ruhundan imtina edir. Qüruru üçün eşqini qurban verən insan bəlkə heç vaxt qüruru hiss etməmiş insandır. Ən gözəl sevgi, insanın həm öz dəyərini qoruduğu, həm də eşqini yaşada bildiyi sevgidir. O, nə insanı aciz bir vəziyyətə salır, nə də onu daş divarlar arasında gizlədir. Ən gözəl sevgi insanın sevərkən güclü qaldığı, eşqini rahatlıqla etiraf etdiyi, qürurunu bu sevginin bir parçası kimi daşıdığı sevgidir.
Sevgi insanı alçaltmamalıdır. Əgər bir sevgi qüruru yox edirsə, insanı sındırırsa, onu öz kimliyini tapmaqdan uzaqlaşdırırsa, bu sevgi deyil. Amma əgər bir sevgi səni gücləndirirsə, sənə həyat eşqi verirsə, sən öz ruhunun gücünü hiss edirsənsə, bax, o, əsl sevgidir.
Qürur sevgiyə maneə olmamalıdır, sevgi də qüruru görməzdən gəlməməlidir. Onlar bir-birini tamamlayan qüvvələrdir, Bircəm. Eynilə bizim kimi... Əgər bir eşq səni qürurlandırırsa, bu, əsl sevgidir. Əgər bir sevgi səni qürurundan məhrum edirsə, bu, sadəcə asılılıqdır. Eynilə mənim siqaretim kimi.
Və bəlkə də əsl həqiqət budur. Eşq qürurun ən gözəl formasıdır. Çünki sevgi insanı alçaltmaz, əksinə, insanı ucaldar. Əgər bir sevgi səni yüksəldirsə, ruhunu genişləndirirsə, sənə öz qürurunla yaşamağa imkan verirsə, deməli, o, səni sən edən sevgidir, həqiqi sevgidir.
Əgər eşq içində qürur varsa və qürur içində eşq varsa, onda insan bütövdür. Və bəlkə də insanın ən ali varlığı, ruhunun ən kamil halı budur, Bircəm... Eşq elə məhz qürurun özüdür. Sən isə eşqin özüsən."
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Şeirə və sənətə etibarlı olan Etibar Etibarlı
Könül Əliyeva,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Tqəvim şöbəsi
Az tanınanlar rubrikasında bu gün sizlərə Xalq şairi Nəbi Xəzrinin haqqında bəhs etdiyi Etibar Etibarlı barədə danışacağam.
Dərhal ondan başlayım ki, bu gün onun dünyaya gəldiyi gündür. Sağ olsaydı, 75 yaşını qeyd edərdi.
Etibar Etibarlı 2 aprel 1951-ci ildə Şamaxı rayonunun Kürdəmic kəndində (indiki Əhmədli) anadan olmuşdur. 1968-ci ildə S. M. Qənizadə adına Şamaxı şəhər 1 saylı orta məktəbi bitirmişdir. Bir müddət "Yeni Şirvan" rayon qəzetində işləmiş , sonra isə AzTV-nin "Gənclik" redaksiyasının "Yekun" jurnalında ştatdankənar kiçik redaktor kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Uşaq yaşlarından şeirə həvəs göstərmişdir. 1974-cü ildə M. F. Axundov adına Rus dili və Ədəbiyyatı İnstitutunu (indiki Slavyan Universiteti) bitirib, rayonda müəllim işləmişdir.
İlk şeirləri hələ məktəbliykən "Göyərçin" jurnalında və rayon qəzetində dərc olunmuşdur. "Ulduz" jurnalının 1969-cu il 10-cu nömrəsində şair Nəbi Xəzri onun haqqında "Uğurlu yol" məqaləsi yazmış, onu ümidverən bir gənc şair kimi ədəbi aləmə təqdim etmiş:"Qoy, Etibar Etibarlı şeirə və sənətə ikiqat etibarlı olsun!"
Etibarlının isə həmin nömrədə iki səhifə həcmində şeirləri çap olunmuşdur.
O, 1975-ci ildə "Molodyoj Azerbaydjana" qəzetinin Şamaxı və Ağsu rayonları üzrə ştatdankənar müxbiri olmuşdur. Sonrakı uzun illər ərzində isə jurnalist kimi rəsmi mətbuat orqanlarında, "Xalq qəzeti", "Mülkiyyət", "Respublika" kimi rəsmi qəzetlərdə, həmçinin AzərTAc-da (Dövlət İnormasiya Agentliyində) işləmişdir. Bu illər ərzində o, müxtəlif mövzularda müxtəlif səpgili yüzlərlə məqalə, oçerk və felyeton yazmış və yazıçı-publisist kimi də tanınmışdır.
Yüzlərlə şeirin, bir çox poemaların, M. Müşfiq haqqında "Gözdən yaş çıxarmı ürək yanmasa?" pyesinin, həmçinin şeir kitablarının müəllifidir. O, həm də epik-lirik poemalar müəllifi kimi tanınır, "Nisgil", "Taleyimdən keçənlər (irihəcmli), "Bir gecənin poeması", "Ağdama gedən yol","Dan üzü ağaranda" (Çanqqala döyüşünün 100 illiyinə həsr olunmuş), "Dünya dağılacaq" (Dialoq-poema) və s. kimi poemaları oxuculara bəllidir.
O, Rəsul Rza adına ədəbi mükafatın laureatıdır.
Şair 7 may 2019-cu ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Allah rəhmət etsin!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
Beynəlxalq Uşaq Kitabı Günündə uşaq ədəbiyyatına zənginlik qatan Xanım Anela ilə SÖHBƏT!
Şəfa Vəli,
“Ədəbiyyat və incəsənət”
Aprelin 2-si Beynəlxalq Uşaq Kitabı Günüdür. Uşaq kitabı... Hə, Hans Xristian Andersenin doğum günüdür 2 aprel... Amma çox az adam bilir ki, Beynəlxalq Uşaq Kitabı Gününün məhz Andersenin ad günündə qeyd olunması təklifini də bir yazıçı etmişdi - yəhudi əsilli Almaniya yazıçısı Yella Lepman ( Jella Lepman).
O Yella ki, avtobiqorafik kitabı belə adlanırdı: “Uşaq kitabları körpüsü”. O Yella ki, “Uşaqlar dünyamızı necə görürlər?” adlı kitabında 35 ölkədən material toplamışdı... O Yella ki, 1936-cı ildə faşist Almaniyasından İngiltərəyə köçmüşdü, müharibədən sonra - 1946-cı ildə yenidən vətəninə dönmüşdü. Münhendə 20 ölkədən olan yazıçıların kitablarından ibarət sərgi təşkil etmiş və demişdi: “Kitablar uşaqlar üçün qanaddır!” O Yella ki, 1949-cu ildə Münhendə Blutenburq malikanəsində Beynəlxalq Gənclik Kitabxanasının (İnternationale Jugendbibliothek-İJB) əsasını qoymuşdu. Və bu kitabxana hazırda dünyanın ən zəngin uşaq ədəbiyyatı kolleksiyasına malikdir...
Andersenin ad günündə qeyd edilən Beynəlxalq Uşaq Kitabı Günü mənimçün həm də “Yella günü”dür! Məhz buna görə, bir qadın müəlliflə danışmalıydım - son illərdə Azərbaycan uşaq ədəbiyyatına öz əsərləriylə zənginlik qatan Xanım Anela ilə!
***
-Uşaq ədəbiyyatı... Bu məfhumu necə müzakirə etmək olar? Və ya hansı əsərlər bu kateqoriyaya girir?
-Uşaq ədəbiyyatı haqqında danışmaq mənim üçün böyük zövqdür, çünki uşaqlara olan sevgim tamam başqadır. Bu mövzuda saatlarla danışa bilərəm! Amma uzun mətnlərin çox oxunmadığını bildiyim üçün qısa və yığcam olmağa çalışacam.
Uşaq ədəbiyyatı- xüsusi olaraq 15-16 yaşa qədər olan uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş ədəbiyyatdır və bədii obrazların dili vasitəsilə uşaqların tərbiyə və təhsil məsələlərini həll edir. Uşaq ədəbiyyatı janrı XVIII əsrdə Avropada orta təbəqənin artması və Con Lokkun fəlsəfəsinin populyarlaşması ilə formalaşmağa başlamışdır. 1744-cü ildə Con Nyuberi uşaqlar üçün ilk əyləncəli kitab olan “Balaca, gözəl cib kitabçası”nı nəşr etdirmişdir. Bu kitab qafiyələr, şəkillər, oyunlar və parlaq üz qabığı ilə nəzərə çarpırdı.
Uşaq ədəbiyyatını həm növlərə (epos, lirika, dram), həm də janrlara görə təsnif etmək mümkündür. Lakin adi janrların -roman, povest, hekayə, poema və s. – uşaq ədəbiyyatına daxil olduqda transformasiyaya uğradığını nəzərə almaq lazımdır. Məsələn, nağılın janr sisteminə təsiri nəticəsində müxtəlif janr modifikasiyaları meydana çıxır – povest-nağıl, novella-nağıl, poema-nağıl və s.
Uşaq auditoriyası üçün əsərlər: Proza (epos), poeziya (lirika), drama, bədii ədəbiyyat; Folklor janrları - xalq nağılları, laylalar, bayatılar, deyimlər, fantastik uydurmalar, uşaq xalq mahnıları; Müəllif nağılları, poetik miniatürlər, hekayələr, povestlər; Elmi-kütləvi janrlar (ensiklopediyalar); Dünya xalqlarının ədəbiyyat nümunələri.
-Uşaqlara dünyanı tanıtmaqda, onları həyata hazırlamaqda ədəbiyyatın rolu nə qədərdir? Və yaxud, ədəbiyyatsız böyümək olmazmı?
-Uşaq ədəbiyyatının məqsədi kiçik oxucuları zəngin söz ehtiyatı, cümlə quruluşları və dil modelləri ilə tanış etməkdir. Uşaqlara ucadan oxumaq onların dinləmə və danışıq bacarıqlarını inkişaf etdirməyə kömək edir, söz ehtiyatını genişləndirir və dili daha yaxşı qavramasına şərait yaradır.
Uşaqda kitaba və oxumağa sevgi aşılamaq erkən yaşlardan başlamalıdır. Beləliklə, o, dinləməyi, dünyanı dərk etməyi, fantaziya qurmağı və diqqətini cəmləməyi öyrənəcək. Bundan əlavə, kitab danışıq qabiliyyətinin inkişafı üçün əsas vasitələrdən biridir. Çünki bütün məlumatlar uşağın yaddaşında qalır və zamanla tam formalaşmış sözlərə və cümlələrə çevrilir.
Əsəbiyyatsız uşaqları böyütmək olarmı? Olar... Böyüyürlər... Görürük... Amma necə böyüyürlər? Oxumayan uşaqlar savadlılıq və düşünmə bacarıqları ilə bağlı problemlərlə qarşılaşırlar. Erkən yaşda, xüsusilə 8 yaşına qədər kitablarla tanış olmaq çox vacibdir. Ancaq oxuma vərdişi ömür boyu davam etməlidir. Oxumanın faydaları təkcə uşaqlıq dövrü ilə məhdudlaşmır. Əgər uşaqlar kitab oxumurlarsa, bu onların zehni və sosial inkişafına mənfi təsir edə bilər. Oxumaq dili öyrənmək, söz ehtiyatını artırmaq və anlama bacarıqlarını inkişaf etdirmək üçün əsasdır. Az oxuyan uşaqlar adətən zəif savadlılığa malik olur, söz ehtiyatları məhdudlaşır və böyüdükcə ünsiyyət qurmaqda çətinlik çəkirlər.
Oxumamağın nəticələri: Təhsil problemləri – Oxuma vərdişi olmayan uşaqlar məktəbdə çətinlik çəkirlər, çünki bir çox fənləri başa düşmək üçün yaxşı oxu bacarıqları tələb olunur. Zehni inkişafın zəifləməsi – Oxumaq tənqidi düşüncə və anlama bacarıqlarını inkişaf etdirir. Oxumayan uşaqlarda bu bacarıqlar geriləyə bilər. Empatiyanın azalması – Kitablar uşaqlara dünyanı fərqli baxış bucaqlarından görməyi öyrədir. Oxumayan uşaqlar başqalarının hisslərini başa düşməkdə çətinlik çəkə bilərlər.
Ən vacib yaş dövrünə gəldikdə isə, oxumaq xüsusilə erkən yaşlarda, doğulandan 8 yaşına qədər çox önəmlidir, çünki bu dövrdə əsas savad bacarıqları formalaşır. Ancaq bu, 8 yaşdan sonra oxumağın önəmsiz olduğu demək deyil. Yeniyetmə və yetkinlik yaşlarında da oxumaq şəxsi və akademik yüksəliş üçün vacibdir. Məncə oxuma vərdişinin inkişafı insanın bütün həyatı boyu davam etməlidir.
-Obrazların təsviri... Uşaq ədəbiyyatında bu təsvirlər üçün konkret tələblər varmı?
-Obrazların təsviri çox önəmlidir, çünki bu obrazlar uşaqların dünyagörüşünün formalaşmasına, onların mənəvi və emosional inkişafına təsir edir. Konkret tələblər varmı? Olmalıdır! Məsələn, deyək ki, müsbət və mənfi obraz. Onların arasında aydın fərq qoyulmalıdır. Müsbət obrazlar adətən dürüst, mehriban, cəsarətli və ağıllı olur. Onlar uşaqlara nümunə göstərir, yaxşılıq etməyə, düzgün qərarlar verməyə təşviq edir. Mənfi obrazlar isə ədalətsiz və ya qəddar ola bilər, lakin onların mövcudluğu uşaqlara pis əməllərin nəticələrini göstərmək və yaxşı ilə pis arasındakı fərqi anlamağa kömək edir.
Obrazları təsvir edərkən müəllif nəzərə almalıdır ki, uşaq obrazları maraqlı və yaddaqalan olmalıdır. Onların qeyri-adi adları, fərqli xüsusiyyətləri və özünəməxsus davranışları olarsa, uşaqlar onları daha asan qəbul edər və sevər. Məsələn, danışan heyvanlar, sehrli varlıqlar və ya canlı oyuncaqlar kimi personajlar uşaqların marağına səbəb olur və onların təsəvvür gücünü inkişaf etdirir.
Deyərdim ki, obrazların düzgün seçilməsi və işlənməsi uşaqların mənəvi inkişafına və dünyanı daha yaxşı dərk etməsinə töhfə verir.
-Nağıl yazmaq asandır?
-Mənim üçün bəli. İstənilən mövzuda və istənilən qədər nağıl yaza bilərəm. Bununla bağlı dost-tanışlarla çox danışıram.
Uşaqlıqda tək oynamağı və gəzməyi daha çox sevirdim. Atamın anası, Mələk nənəm (talış nənəm), dindar qadın idi. O, hətta bəzi varlıqların mövcudluğu barədə danışardı. Bizə deyirdi ki, əncir ağacının altına getməyin, qorxarsınız. Amma evdə heç kim olmayanda məhz o ağacın altına gedir, yerdə və budaqlarda qəribə varlıqlar axtarırdım. Orada başqa bir aləmin olduğunu düşünür, həmin varlıqları görmək və onlarla dostlaşmaq istəyirdim.
Xəyal dünyam çox geniş idi. Xəyallarımı yazmağa başladım və nağılçı oldum...
-Uşaqlar üçün yazdığınız əsərlərdən danışaq...
-İlk nağıllarımı övladlarım üçün yazmışdım. Rusiyadan qayıtdıqdan sonra bir müddət rayonda yaşadıq. Orada uşaq kitabı tapmaq və almaq çətin olduğu üçün özüm yazmağa başladım. İlk nağıllarım “Pıçıltı” və “Acı bibər” idi. Sonralar nağıllarımın sayı artdı və indi onların hamısı ilk nağıl kitabım olan “Pıçıltı”da yer alır.
Yeri gəlmişkən, “Pıçıltı” nağılımı o qədər çox sevirəm ki, oradakı qəhrəmanlar – Aydın və Ulduzu hal-hazırda rus dilində yazdığım “Больше жизни” adlı romanıma gətirmişəm. “Pıçıltı” nağıl kitabında ümumilikdə 10 nağıl yer alır: “Acı bibər”, “Leşyeyən və göyərçin”, “Qızıl alma ağacı”, “Xeyirxah şahzadə Şəfəq”, “Diş pərisi Mömü”, “Barmaq qurdu Zizi”, “Məstan”, “Musiqili şəhər” və “Nəhəng adam”.
Sonra “Şirin və Düşüncənin Yeni il macəraları” adlı nağıl kitabım çap olundu. Bu kitabda Şirin və Düşüncə Şaxta Babanın köməkçilərinə çevrilir və balaca Elifin Yeni il üçün hansı arzusu olduğunu öyrənməyə çalışırlar.
Daha sonra rus dilində yazdığım “Фа Фа и Гранатовое Королевство” və “Фа и Фа в поисках Деда Мороза” nağılları çap olundu. Bu nağılların qəhrəmanları Fərəh və Fəxridir. Onlar valideynlərindən icazəsiz anasının gizlətdiyi narı götürüb dolabın içində gizlənərək yeməyə çalışanda Nar Krallığına düşürlər və geri qayıtmaq üçün müxtəlif sınaqlardan keçməli olurlar. İkinci hissədə isə Şaxta Babanın varlığını sübut etmək üçün onun axtarışına çıxırlar.
Bəzi nağıllarım – “Yeni il kirpisi”, “Fidan və balaca sincab”, “Tülkü də bayram istəyir” – “Sehirli qış axşamı” adlı Yeni ilə aid nağıllar toplusunda yer alır.
Son çap olunan nağıl kitabım isə “Cırtdan geri qayıdır və ya Cırtdan və dostlarının Novruz macəraları” adlanır. Bu nağılda Cırtdan və dostları sehrli nağıl dünyasında uzun illər firavan yaşasalar da, zaman keçdikcə nağılların unudulduğunu və qəhrəmanların bir-bir yox olduğunu görürlər. Cırtdan anlayır ki, bir çarə tapmasa, özü də itib gedəcək. O, sehrin gücü ilə real dünyaya keçməyə qərar verir və insanlara nağılları yenidən tanıtmağa, onları unudulmaqdan xilas etməyə çalışır.
Hazırda yazılmış, lakin hələ çap olunmamış bir neçə nağılım da var.
-Uşaq kitablarının satışı ilə bağlı vəziyyət necədir?
-Ötən illərə baxanda indi daha yaxşıdır, amma yenə də başqa ölkələlə müqayisədə çox zəifdir.
-Məni obraz olaraq götürsəniz, uşaqlara necə təqdim edərsiniz?
-“Şəfaçı Şəfa”... ilk ağlıma gələn bu oldu. “Şəfaçı Şəfa” -sehrli bitkilərin sirrini bilən və insanlara şəfa verən balaca, xırda-mırda bir qadının hekayəsidir. O, meşələrdə, dağlarda və çay kənarlarında bitkilər toplayaraq onlardan möcüzəvi dərmanlar hazırlayır. Hər yeni kəşfini “Şəfaçı kitabı”na şeir şəklində yazır ki, bilikləri gələcək nəsillərə qalsın. Lakin bir gün insanlar çox qəribə bir xəstəliyə yoluxurlar. Şəfa bütün bacarığını və sehrini işə salaraq bu sirli xəstəliyin müalicəsini tapmağa çalışır. Belə...
***
İndi oturub “Şəfaçı Şəfa” adlı nağılı gözləyəcəyəm, ta gələn ilin 2 aprelinədək... Anamın dilində öz gəncliyindən bir misra qalıb: “Gözləyən olanda gəlmək asandır...” Bir də onu gözləyəcəyəm ki, Azərbaycanda müasir yazıçıların kitabları kitabxana fondlarına daxil ediləcək, “sağlığımızda yaxşı deyiləcək yaxşı yazdıqlarımıza...”
Bir gün də, Münhendə bir uşaq oturub Xanım Anelanın nağıllarını oxuyacaq... Dünyanın harasındasa hansısa Azərbaycan yazıçısının adı Hans ilə, Yella ilə yanaşı çəkiləcək...
“Arzuya bax, sevgili ədəbiyyat, bəhs etdiyin mətləblərdən incəmi? Söylə, ürəyincəmi?”
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.04.2026)
