İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Uşaqlıq illərini teatrın səhnəsində keçirən Rövşən sonradan elə valideynləri kimi ömrünü də böyük səhnəyə bağlayıb. 

Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Rövşən Hüseynov 1954-cü il fevralın 6-da Naxçıvanda sənətkar ailəsində doğulub. Anası xalq artisti Sofiya Hüseynova, atası uzun illər Naxçıvan teatrında inzibati işlərdə çalışan Maqsud Hüseynov balaca Rövşəni sərbəst böyüdüblər. 

Uşaq ikən müəyyən epizodlarda çıxış etsə də, 1968-ci ildən, yəni 14 yaşından teatrın truppasına aktyor kimi  qəbul edilib. Sözsüz ki, istedadı nəzərə alınmaqla. Azərbaycanda tanınan təcrübəli rejissorlar Baxşı Qələndərli, Vəli Babayev, Miribrahim Həmzəyev kimi sənətkarların quruluş verdikləri tamaşalarda bundan sonra gənc Rövşənin özünəməxsus rollar silsiləsi başlayır.

1968-ci ildə Süleyman Sani Axund­ovun “Laçın yuvası” əsərində Səfərlə başlanan rollar qalareyası Andrey Makayonkun "Tribunal" tragi-komediyasında oynadığı Volodka, Konstantin Simonovun "Dördüncü" pyesində Bonor, Georgi Xuqayevin "Mənim qaynanam" komediyasında Elburus, Lope de Veqanın "Bostan iti" pyesində Miranov, Şıxəli Qurbanovun "Sevindik qız axtarır" pyesində Çingiz, Hüseyn Cavidin "Şeyda" faciəsində Şeyda, Cəfər Cabbarlının "Solğun çiçəklər"ində Bəhram, Məmməd Səid Ordubadinin “Qılınc və qələm” əsərində Toxtamış kimi obrazlarla zənginləşdi. 

Ən başlıcası odur ki, oynanılan rolların əksəriyyəti baş qəhrəmanlardır. Bu obrazların hər biri də özünəməxsus xarakter cizgiləri ilə yaddaqalan şəkildə və bir-birini təkrar etmədən yaradılıb. Və bu rolların əksəriyyəti komediya qəhrəmanlarıdır. Əslində, Rövşən Hüseynov çox ciddi aktyordur. Elə buna görə də, onun oynadığı komik obrazlar ciddiliyi ilə seçilir. 

Amma tarixi dramlar, faciələrdə yaratdığı obrazlar da onlardan geri qalmır. Rövşən Hüseynov əsl aktyordur, yəni onun üçün əsas səhnədəki obrazın canlandırılması, xarakterinin açılmasıdır, bir də hər şeyi olduğu kimi yaşamaq. Komediya və ya faciə isə aktyorun yaratdığı obrazın düşdüyü mühitin diktəsi ilə yaranır.

Yaratdığı obrazlara görə dövlət səviyyəsində bir çox mükafatlar alıb. Ən ümdəsi isə “Xalq artisti” fəxri adına layiq görülüb. Rövşən müəllim, son illər özünü rejissor kimi  sınaqdan keçirib. Nəticədə, Həsən Elsevərin “Koroğlu nəsli”, İsgəndər Coşqunun “Ana laylası” əsərləri əsasında uşaq və yeniyetmələr üçün hazırlanan maraqlı, dinamik tamaşalar yarandı.

 Müzəffər Nəsirlinin “Qönçəbəyim nəğməsi”, İlyas Əfəndiyevin “Hökmdar və qızı”, Mirzə Fətəli Axundzadənin “Xırs quldurbasan”, İslam Səfərlinin “Göz həkimi” əsərləri onun rejissor fantaziyasından keçərək tamaşaçıya təqdim edilib.

Aktyor kimi oynadığı tamaşalar

- "Tribunal" Traki (A.Makayonk) — Volodka

- Dördüncü (K.Simonov) — Bonor

- Mənim qaynanam (G.Xuqayev) — Elburus

- Bostan iti (Lope de Veqa) — Miranov

- Sevindik qız axtarır (Ş.Qurbanov) — Çingiz

- Şeyda (H.Cavid) — Şeyda

Rejissor kimi quruluşu verdiyi tamaşalar

- Koroğlu nəsli (H.Elsevər)

- Sehirli yaylıq (V.Qubarev)

- Ana laylası (İ.Coşqun)

- Hökmdar və qızı (İ.Əfəndiyev)

- Göz həkimi (İ. Səfərli)

- Qaravəlli (Anar)

- Yazığam sevmə məni (Ə. Əylisli)

- Vəzifə (Ə. Əylisli)

- Qız atası (Ə. Əsgərov)

- Həmyerliləri (A. Məmmədov)

Filmoqrafiya 

- Babək filmi

- Doğma sahillər 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.02.2026)

Harun Soltanov, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Başlığa çıxardığım "Neçə yaşında olursan ol, öyrənmək gec deyil” cümləsini eşitdikdə, ürəyimizdə bir tərpəniş hiss edirik, elə bil uzun müddət gözləyən bir toxum nəhayət kök atmaq üçün bir az işıq tapıb. Ancaq sonra, dərhal arxasından, o ağır, qaranlıq pərdə ürəyimizə enir...

"Bəs ya mən? Mənim üçün artıq gec deyilmi? O saat artıq çalmadımı?" Bu sual, müasir dünyanın ən məkrli illüziyasıdır. O bizi bir cib saatı kimi təsəvvür etməyə məcbur edir. Sanki hər bir dişli, hər bir tiktak, həyatımızın sabit bir proqramını işlədir və biz "düzgün" anı qaçırırıq. Bütün həyatımızı, keçmişin böyük "əgər"ləri və gələcəyin "bəlkə"ləri arasında, indikinin dar zolağında gəzməyə məhkum edir.

Amma dostum, yanılırıq. Biz saat deyilik. Biz dənizik. Bir düşün. Bir dəniz üçün "gec" deyə bir an varmı? Bir dalğa üçün yeni bir sahilə çatmaq vaxtı keçə bilərmi? Beş yaşında bir uşaq əlifbanın sirrlərini açanda, doxsan yaşında bir nənə nəvəsinin üzünə baxıb sevginin sonsuzluğunu yenidən kəşf etdiyi zaman, onlar eyni dənizdən gələn, ancaq müxtəlif sahillərə çatan dalğalardır. Hər yaş, dənizin yeni bir dərinliyidir. Uşaqlıq səthin parlaqlığını, gənclik dalğaların gücünü, orta yaş axınının müdrik istiqamətini, yaşlılıq isə bütün o dalğaları bağrında saxlayan okeanın sükunətini öyrədir.

 Öyrənmək gec deyil. Çünki öyrənmək, var olmağın özünün nəfəs alıb verməsidir. Beynimizdə milyardlarla neyron, hər yeni fikir, hər yeni duyğu, hər yeni toxunuşla aralarında yeni körpülər, yeni şəhərlər salmaq üçün həyəcanla gözləyir. Biz onlara yaşımızı deyəndə, onlar anlamır. Onlar yalnız bir şeyi bilir. Elektrik impulsları, maraq, mövqe. Onlar üçün, altmış yaşında başlanan rəssamlıq dərsi ilə altı yaşında başlanan oxuma dərsi eyni qaydada işləyir, yeni bir yol salmaqla. Yaş, bu yolların üstünə düşən yarpaqlar deyil, onların altındakı daşdır. Köklərin daha möhkəm sarılmasına kömək edir. Bəs onda nə üçün bu qədər ağır gəlir? Niyə hər yeniliyin qapısı "Artıq gecdir" deyə bir keşikçi dayanır?

 Çünki ən çətin öyrənilən dərs, öyrənmək istəyimizi itirdiyimiz dərsdir. Bu, bir yaranın qabıq bağlaması kimi deyil. Bu, qəlbimizin ətrafına hördüyümüz bir qaladır. Həyat bizi incitdi  sevgidən, uğursuzluqdan, rədd olunmaqdan, itkidən. Və biz qərar verdik ki, bir daha heç vaxt o qədər açıq, o qədər duyğulu, o qədər istəkli olmayaq. Yenidən başlamaq, yenidən ümid etmək, yenidən istəmək... Bu, qaladan çıxıb yenidən müdafiəsiz döyüş meydanına qayıtmaq kimi gəlir. Orada olan ağrını xatırlayıb, qapını bağlayırıq və açarı atırıq. Yenidən öyrənmək istəməmək.. Bu, özümüzə qoyduğumuz ən ağır cəzadır.

 Ancaq bax, burada sirr var. O uşaq, o ilk dəfə dünyanı heyrətlə soruşan, parlaq gözlü varlıq, heç vaxt getmir. O, sadəcə qalanın dərinliklərində, qaranlıq bir zindanda yatır. Və hər dəfə ki, "Bəs ya mən? Gec deyilmi?" deyə soruşuruq, əslində onun zindanın qapısına vurduğu zəif bir səsi eşidirik. Ona qulaq as. O sənə nə deyir?

  O deyir ki,"Vaxt yoxdur. Yalnız mövcudluq var. Yalnız bu an." O deyir ki, "Mən beş yaşımda əllərimlə gilin necə heykəl olduğunu öyrənmək istəyirdim. Niyə indi, əllərim təcrübə ilə dolu ikən, onu etməyim qadağandır?"

  O deyir ki,"Mən on beş yaşımda şeir yazmaq istəyirdim, amma qorxdum. Niyə indi, sözlər qəlbimdə bir ömür yaşadıqdan sonra, onları kağıza köçürməyim qadağandır?"

 Yenidən öyrənmək, o uşağı zindandan azad etməkdir. Bu, onun əlinə yenidən bir oyuncaq, bir fırça, bir kitab verməkdir. Bu, ona deməkdir ki,"Gəl, birlikdə yenidən başlayaq. Sən mənə heyrəti öyrət, mən də sənə səbri."

 Beləliklə, bu gün, bu an, özünə vəd ver. Bir addım at. Bu addım nəhəng ola bilməz. O, cəld bir axtarış, kiçik bir kursun səhifəsini açmaq, bir fırça alıb bir rəngi sınamaq, bir mahnının ilk akkordunu çalmaq ola bilər. Bu, gözünü qapalı edib, qaladan ilk addımı atmaqdır. Çünki həqiqət də budur. Əsl gecikmə, dünyanın hələ də gözəl ola bileceyi fikrindən əl çəkməyimizdir. O, hələ də oradadır, bizdən gizlənmir, yalnız bizim ona uzanmağımızı gözləyir.

 Yaş bir rəqəmdir. Bir etiket, bir möhür deyil. O, gəmi göyərtəsindəki bir xətt kimidir, gəminin hara gedə biləcəyini deyil, yalnız nə qədər su keçdiyini göstərir. Və bir dəniz üçün, heç bir gəmi çox dərin deyil.

 Nəfəs al. Dalğalarının olduğunu xatırla. Və üz. Dayanmadan.. Nəfəsin kəsilənədək. Bir dahi demişdi ki, "Yaşamaq, qəbrə gözəl qorunmuş sağlam bədənlə getmək deyil. Yaraların təkrar təkrar tikildiyi, həyatda tozu dumana qatdıqdan sonra "uydaaaa mən nə yaşadım?!" deyib sonsuzadək var olmağdır." 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.02.2026)

Fatimə Məmmədova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bu gün, 6 fevral, qardaş Türkiyənin Kahramanmaraş şəhərində baş verən dağıdıcı zəlzələnin ildönümüdür. 2023-cü il fevralın 6-da səhər saat 04:17 və günorta 13:24-də Kahramanmaraş və ətraf 10 vilayəti güclü zəlzələlər silkələdi: səhər 7.7, günorta isə 7.6 maqnitudalı bu təbii fəlakət insan həyatına, şəhərlərə və bölgənin iqtisadiyyatına ağır zərbə vurdu. Zəlzələ yalnız binaları dağıtmadı, eyni zamanda insanların həyatında dərin sosial, psixoloji və insani travmalar yaratdı.

Kahramanmaraş zəlzələsi nəticəsində 38 mindən çox insan həyatını itirdi, yüz minlərlə insan yaralandı və 47 min bina ya tamamilə dağıldı, ya da ciddi şəkildə zədələndi. Həmin gün insanların yaşadığı ümid və qorxu qarışığı heç vaxt unudulmayacaq. Ailələrinin dağıntılar altında qalmasını izləyən, sevdiklərinin taleyini gözləyən insanlar Kahramanmaraş küçələrində bir işıq, bir ümid gözləyirdilər: hər xilas edilən həyat onlar üçün bir fürsət demək idi. İnsanlar düşünürdü: “Bəlkə xilas edilən mənim ailəmdəndir…”

Qışın sərt soyuğunda minlərlə insan çadırlarda qalmaq məcburiyyətində idi ki, bu da humanitar böhranı daha da dərinləşdirdi. Bölgədə təcili yardım üçün 35 min arama-qurtarma işçisi, 250 min dövlət işçisi və minlərlə könüllü səfərbər edildi. Türkiyə hökuməti dərhal fövqəladə hallar elan etdi və 10 vilayət üçün xüsusi yardım planları hazırladı. Jurnalist Fülya Öztürk isə xilasetmə proseslərini anbaan izləyicilərə çatdıraraq faciənin böyüklüyünü əyani göstərirdi.

Prezident Recep Tayyip Erdoğan qısa və uzun müddətli yardım paketlərini açıqladı:

"Zəlzələdən zərər çəkənlərə ilkin olaraq ailə başına 10 min TL, həyatını itirənlərin yaxınlarına 100 min TL maddi dəstək, bölgədən köçmək istəyənlər üçün 15 min TL daşınma və 5 min TL kira yardımı, bir il ərzində isə bütün yaşayış ehtiyaclarının qarşılanması planlanmışdır".

Faciə günlərindən etibarən Azərbaycan dövləti və xalqı qardaş Türkiyənin yanında oldu. Azərbaycanın yardımı həm mənəvi, həm də maddi baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyırdı. Kahramanmaraşda Azərbaycan Caddesi yaxınlığında “Azərbaycan Məhəlləsi” layihəsi reallaşdırıldı. Layihə çərçivəsində 1000 mənzilli müasir yaşayış kompleksi, Heydər Əliyev Mədəniyyət Mərkəzi, parklar, məktəb və digər sosial infrastrukturlar inşa edildi. Layihənin ümumi dəyəri 100 milyon dollar təşkil edir. Bu kompleks həm qardaşlıq simvolu, həm də depremzədələr üçün uzunmüddətli həyat şəraitini təmin edən bir nümunədir.

Azərbaycan Diaspora Nazirliyinin müavini Valeh Hacıyev bildirdi ki, Azərbaycan xalqı Türkiyəyə yardım üçün bir araya gəldi. Faciədən dərhal sonra Kahramanmaraş və Hatay bölgələrinə humanitar yük göndərildi. Xüsusilə soyuq qış günlərində çadırlarda qalan zərərçəkənlər üçün:

İstilik cihazları, qışlıq yorgan, elektrikli ocaklar və gündəlik ehtiyac əşyaları göndərildi.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Kahramanmaraş zəlzələsinin 3-cü ildönümü ilə bağlı Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğana ünvanladığı məktubda bildirdi:

"Hörmətli cənab Prezident, Əziz Qardaşım. Qardaş Türkiyə Respublikasını dərindən sarsıdan zəlzələdən üç il ötür. Dəhşətli faciə nəticəsində həlak olmuş insanların əziz xatirəsini böyük ehtiram və hörmətlə yad edirəm.    

Bu fəlakət Türkiyə üçün ciddi humanitar sınaq oldu. Bir gecədə minlərlə insan həyatını itirdi, bir çox şəhər və yaşayış məntəqələri dağıntıya məruz qaldı. Həmin günlərdə Azərbaycan xalqı baş verənləri dərin ağrı hissi ilə izləyərək qardaş Türkiyənin kədərini öz kədəri kimi qəbul etdi, onun dərdinə şərik çıxdı.  

Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin əsasında duran sarsılmaz qardaşlıq məhz belə çətin məqamda öz real mahiyyətini nümayiş etdirdi. Faciənin ilk anlarından etibarən Azərbaycan dövləti və cəmiyyəti birlik və həmrəylik prinsiplərinə sadiq qalaraq Türkiyənin yanında oldu, dəstək və yardım əlini uzatdı.  

Sizin müdrik rəhbərliyiniz altında aparılan güclü dövlət idarəçiliyi və xalqın birliyi sayəsində hazırda Türkiyə zəlzələnin nəticələrinin aradan qaldırılması istiqamətində mühüm nəticələr əldə etmişdir. Zərər çəkmiş bölgələrdə genişmiqyaslı yenidənqurma işlərinin aparılması, müasir yaşayış infrastrukturunun yaradılması və sosial rifahın bərpası Türkiyənin uzunmüddətli inkişaf strategiyasının bariz göstəricisidir.  

Qardaşlıq borcumuzun təzahürü olaraq Azərbaycan Kahramanmaraş vilayətində aparılan yenidənqurma və bərpa işlərinə töhfə vermiş, burada "Azərbaycan" məhəlləsinin salınmasında yaxından iştirak etmişdir. Qardaş ölkənin bərpa və quruculuq səylərinə Azərbaycanın dəstəyi dostluq və müttəfiqlik münasibətlərimizin əyani ifadəsidir.  

Əminəm ki, "Bir millət iki dövlət" fəlsəfəsinə əsaslanan Azərbaycan-Türkiyə güclü birliyi və strateji müttəfiqliyi bundan sonra da xalqlarımızın firavanlığına töhfə verməklə yanaşı regional sabitliyin, təhlükəsizliyin və davamlı inkişafın təmin olunmasına xidmət edəcəkdir.  

Bu anım günündə Sizə, həlak olanların ailələrinə və bütün qardaş Türkiyə xalqına bir daha dərin hüznlə başsağlığı verir, həyatlarını itirmiş bacı-qardaşlarımıza uca Allahdan rəhmət diləyirəm". 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.02.2026) 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Tələbə yaradıcılığı rubrikasında sizə axçıvan Dövlət Universitetinin Filologiya ixtisası üzrə I kurs tələbəsi, TEC Yazarlar klubunun və Gənc Yazarlar klubunun üzvü Sevgi Zülfüqarovanın “Sükutun səsi” hekayəsi təqdim edilir.

Payızın soyuq və yağışlı günlərindən biri idi.

Uşaqlıqdan bəri müstəntiq olmaq arzusu ilə yaşayan Rafiq Səfərov artıq 35 yaşına çatmış, tanınmış bir müstəntiq olmuşdu. Otağında isti qəhvəsini içərkən köməkçisi Sevil Əhmədova otağa tələsik girdi, nəfəsi kəsilirdi.

– Rafiq bəy... qarşı binada bir hadisə olub... qəribə bir hadisə...

Rafiq başını qaldırdı, gözlərini qıydı.

– Nə hadisə?

– Bir qız itkin düşüb. Və bir kağız tapılıb.

– Kağızda nə yazılıb?

– “Süküt da bəzən qışqırır.”

Rafiq dərin bir baxışla ayağa qalxdı:

— Tələs, Sevil. Gedək baxaq.

Hadisə yerinə çatanda qızın — Ayselin — isti qəhvəsi hələ masanın üstündə idi, amma özü yox idi. Ətraf jurnalistlərlə dolu idi. Onlardan biri, gənc və cəsarətli bir qadın Rafiqə yaxınlaşdı.

— Salam, siz tanınmış müstəntiq Rafiq Səfərovsuz, elə deyilmi? Mən Aytaç Kərimova, “Şəhər Xəbəri”ndənəm.

Rafiq gərginliklə başını sallayaraq təsdiqlədi.

— Aytaç xanım, bu mətbuatlıq məsələ deyil. Burada qəribə bir iz var, – dedi Rafiq.

Aytaç gülümsədi, amma baxışlarında narahatlıq vardı.

— Məncə də qəribədir. Bu, son beş ayda itkin düşən üçüncü qızdır.

Rafiqin baxışları dondu. Sükut otağa yayıldı. Çöldə yağan yağışın səsi, otağın zəif işığı, qəhvənin buxarı, Aytaçın baxışları...

Ertəsi səhər Rafiq hadisə yerinə tək qayıtdı. Otaqda dərin bir səssizlik hökm sürürdü. Masanın üstündə Ayselə məxsus gündəlik vardı. O, ilk səhifəni açdı:

“Sükutun arxasında kiminsə nəfəsi var. Mən onu hər gecə hiss edirəm.”

Rafiq diksindi. Bu, sadəcə qorxu deyildi — xəbərdarlıq idi. Gündəliyin arxasında isə bir neçə ad yazılmışdı: Ləman, Aysun, Nərgiz...

Hər adın yanında bir tarix, sonuncusu isə həmin gecəyə aid idi.

Rafiq çox təəccüblənmişdi.

Üç itkin qız... Eyni mesaj... Eyni yazı tərzi...

Müstəntiq iş yerinə qayıdan zaman artıq Aytaç çoxdan orada idi. Əlində sənədlərlə Rafiqi gözləyirdi. Onlar görüşdülər. Aytaç qızlar haqqında danışmağa başladı.

— Hər üçü eyni universitetin eyni fakültəsində oxuyub, – dedi Aytaç.

Rafiq qaşlarını çatdı.

— Deməli, bu təsadüf deyil. Onlar kiminsə məqsədli seçimi olub.

— Həm də hamısına gələn son mesaj eyni olub: “Sükut da bəzən qışqırır.”

— Bu mesaj hansı nömrədən gəlib, araşdırdın?

— Nömrə qeydiyyatsızdır. Hətta… sizə də iki həftə əvvəl həmin nömrədən zəng gəlib.

Rafiq donub qaldı.

— Bu… ola bilməz...

Otağına keçdi. Masasında bir qutu vardı. Qutunun içindən bir şəkil çıxdı — itkin düşən qızın şəkli.

Şəkildə qız onun arxasında dayanmışdı. Şəklin arxasında bir cümlə yazılmışdı:

“Sükutun səsini dinlə, Rafiq. O, səni tapacaq.”

Rafiq bu cümləni beynində təkrar etdikcə nəfəsi daralırdı.

Birdən telefonu titrədi — yenə həmin nömrə.

Mesajda yazılmışdı:

“O, səni unutmamışdı. Sadəcə sən susdun.”

O an Rafiqin beynində 12 il əvvəlki hadisə canlandı — Sara adlı bir qızın ölümü. Onun işi “intihar” kimi bağlanmışdı, amma Rafiqin içində daim bir şübhə vardı.

İndi anlayırdı: itkin düşən qızlar Saranın dostları idi.

O, dərhal işə getdi. Aytaç onu gözləyirdi.

— Rafiq bəy, bu, universitetin kamera görüntüləridir. İtkin qız son dəfə kimləsə görüşüb. Amma kamera o anda sönüb.

Rafiq acı-acı gülümsədi:

— Peşəkar hərəkət. Təsadüf deyil.

— Sizə o nömrədən mesaj gəlib, elə deyilmi? – Aytaç soruşdu.

— Sakit ol, Aytaç. Heç kim bilməməlidir. Mən artıq hədəfdəyəm.

— Niyə siz?

— Çünki illər əvvəl birinin ədalətini qoruya bilmədim…

Həmin axşam Rafiqə poçtla bir məktub gəldi. İçindən qara bir USB çıxdı.

USB-ni taxdıqda ekranda qaranlıq bir otaq göründü.

Soyuqqanlı bir səs danışmağa başladı:

“Hər kəsin bir sükutu var, Rafiq. Amma sən sükutun içindəki səsi eşitmədin.”

Kamera masaya çevrildi — orada üç qızın şəkli və Rafiqin fotosu vardı.

Sonra ekran qaraldı. Ekranda bir cümlə peyda oldu:

“Növbəti səssizlik sənin olacaq.”

Rafiq dərin nəfəs aldı. Artıq başa düşdü: bu sadəcə araşdırma deyildi, keçmişdən gələn bir qisasın siması idi.

“Sükut” — bir ad deyildi. O, Rafiqin illər əvvəl susduğu ədalətin səsi idi.

Yağış gecə boyu kəsilmirdi.

Rafiq videonu dəfələrlə izlədi. Hər dəfə eyni səs, eyni nəfəs...

— Bu səs… mənə çox tanış gəlir, – dedi.

— Kimə bənzədirsiniz? – Aytaç soruşdu.

— Elşada. 12 il əvvəl burada işləyirdi. O, Saranın işi zamanı şahidləri gizlətmişdi. Mən onu qorumaq üçün susmuşdum…

— Yəni bilirdiniz?

— Bəli. O, Saranın sevdiyi idi. Mən o işi bağladım. O isə işdən qovuldu. Deməli, “Sükut” o imiş…

Rafiqlə Aytaç Elşadı tapmaq üçün Elşadın  illər əvvəl yaşadığı evinə baxmaq üçün yola düşdülər.

Rafiqlə Aytaç Elşadın köhnə evinə gəlib çatdılar. Qapının əlcəyi paslanmışdı, amma içəridən səs gəlirdi.

— Polis! Qapını açın! — Rafiq qışqırdı.

Qapı aralandı… amma içəridə heç kim yox idi.

Masanın üstündə bir kağız vardı:

“Sən gec qaldın, Rafiq. Mən artıq yoxam. Amma sükut yaşayır. İndi onun yerinə başqası danışacaq.”

Birdən pəncərədən şüşə səsi eşidildi.

— Rafiq, diqqət et! – Aytaç qışqırdı.

Güllə divara dəyib keçdi. Rafiq Aytaçı qorumaq üçün üstünə atıldı.

Qaranlıqdan bir kölgə qaçdı. Yerdə bir şəkil vardı — Aytaçın şəkli.

Arxasında yazılmışdı: “Sükut səni seçdi.”

— Aytaç… sükut səni seçib…

— Qoy seçsin, – Aytaç cəsarətlə dedi. – Amma bu dəfə tələsini biz quraq. Qoy bu dəfə sükut deyil, biz danışaq.

Eyni gecə Rafiqin telefonuna mesaj gəldi:

“Sükut sənin evindədir.”

Rafiq diksindi. Evindən addım səsləri gəlirdi.

Rafiq silahını götürüb, asta addımlarla irəlilədi. Otağın qapısından işıq sızırdı. İçəri girdi — ekranda canlı yayım açılmışdı.

Aytaç əl-qolu bağlı halda idi.

Soyuq, sərt bir səs eşidildi:

“Xoş gəldin, Rafiq. Sən susanda başqaları öldü. İndi dinləməyin vaxtıdır.”

Rafiq dişlərini sıxdı:

— Aytaça toxunma, Elşad!

Kölgə önə çıxdı — bu, Elşad idi. Amma onun baxışlarında əvvəlki insan yox idi.

— Sən Saranı qorumalı idin, – dedi Elşad. – Amma qorxdun. Mən səni sükutla cəzalandırdım.

— O qızların günahı nə idi, Elşad?!

— Onlar günahsız deyildilər! Onlar Saranı uçuruma itələyənlər idi. Sosial mediada Saranı... Nəysə... Artıq bir mənası yoxdur. Sara öldü. Sən də bunun cəzasını çəkəcəksən!

Rafiq irəli addımladı.

— Bəs indi? Növbəti sükut kimindir?

Elşad qəribə təbəssümlə dilləndi:

— Sıra səndədir, Rafiq. Amma sən səssiz ölməyəcəksən.

Elşad silahı qaldırdı, lakin Aytaç cəld hərəkət edib stulu aşırdı. Güllə dönüb Elşadın sinəsinə dəydi.

Rafiq dərhal qaçıb Aytaçın iplərini açdı.

— Yaxşısan?

— Bəli, amma bu bitdi demək deyil… Eləmi?

---Düşünmə bunları, gəl.

Rafiq yerdə yatan Elşada yaxınlaşdı. Elşad asta səslə dedi:

— Sükut heç vaxt bitmir, Rafiq. O sadəcə adını dəyişir...

Elşadın səsi kəsildi. Rafiq və Aytaç qayıtdılar...

***

Artıq hadisədən bir həftə keçmişdi.

Rafiq yenə otağında isti qəhvəsini içirdi. Hər şey bitmiş kimi görünürdü.

Amma telefonu titrədi. Tanımadığı nömrədən yeni mesaj gəldi:

“Sükut hələ də qışqırır.”

Rafiq dərin düşüncələrə daldı.

Sükut — hələ də yaşayırdı.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.02.2026)

“ədəbiyyat ve incəsənət” portalının Güney Azərbaycan Poeziyası Antologiyası yatıyorihəsində Təmsilçimiz əli Çağlanın növbəti təqdim etdiyi cihazıi Təbrizdə yaşayan Mehdi Səhəndidir.

Mehdi Sırdaş

Tebriz

YARA

Dayanma vur, vur yenə, vur!

Hər nə yaran vardı mənə.

Mən yaralar övladıyam

Yaran etibardı mənə.

Həyatım nəzirdi yara,

Sanma rahatdı sanmışam.

Düzün dilərsən mələyim,

Mən yaradan yaranmışam.

Rol oynamaq gərək deyil,

Aramıza düşüb ara.

Mən səndən küskün deyiləm,

Gələn gəlir qəlbi yara.

Helal-halal halallaşıb,

Ayrılaraq haram oldun.

Düzməcəmi kapyıb,

Sən ən böyük yaram oldun.

Damğalayıb həyatımı,

Buraxdın ortalıqlara.

Səndən animde olub,

Yara, yara, yara, yara...

“ədəbiyyat ve incəsənət”

(05.02.2025)

Əkbər Qoşalı, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının redaktoru

Zaman bəzən adlarla danışır – ad zamanlaşır, zaman adlaşır... Bəzən də adlar anlayışa çevrilir. Elə adlar var, deyildiyi anda insanlığın ümidini xatırladır; elə adlar da var ki, dünyanın utancı olur...

Bir vaxtlar Albert Eynşteyn (Albert Einstein (14.03.1879, Almaniya – 18.04.1955, ABŞ) adı elmi düşüncənin şərəfi idi. Zəkanın məsuliyyətlə imtahanı sayılırdı o ad. Elm yalnız güc deyil axı, o, həm də vicdandır. Eynşteyn atomu parçalayanda belə, insanın bütövlüyünü hədəf almırdı. Eynşteyn üçün düha, belə demək olarsa, insanlığın yükünü daşımaq idi.

Bəs bu gün?.. Bu gün isə başqa bir ad “simvol”a çevrilib: Cefri Epşteyn (Jeffrey Edward Epstein; 20.01.1953, ABŞ – 10.08.2019, ABŞ). Bu ad artıq konkret bir şəxsdən çox, qaranlıq bir sistemin işarəsidir. Pulun toxunulmazlıq qazandığı, gücün məsuliyyəti boğduğu, insanın alqı-satqı obyektinə çevrildiyi bir sistemin…

Burada artıq zəka düşünmür – hesablayır;

burada ideya yaratmır – gizlədir;

burada insan məqsəd deyil – vasitədir…

Eynşteynlə Epşteyn arasındakı məsafə əslində, daban-dabana zidd iki dünyagörüşüdür.

Birində ağıl insanı ucaldırdı, digərində güc insanı alçaldır;

birində elm bəşəriyyətə xidmət edirdi, digərində sərvət insanlığı əsir alır.

Və iş belə olunca, qaçılmaz suallar yaranır: 

dünya harada azdı?

Elm nə vaxt etikadan ayrıldı?

Zəka nə vaxt mənfəətin nökərinə çevrildi?

Kulturoloji baxışla desək, məsələ təkcə fərdlərdə sanılmamalıdır – o, dəyərlər iyerarxiyasındadır. Çağdaş dünya bilik istehsal edir, amma hikmət yaratmır. Texnologiya sürətlidir, amma yönsüzdür. Zənginlik çoxdur, amma mənasızdır.

Eynşteyn dönəmində sual vermək cəsarət idi.

“Epşteyn dönəmi”ndə isə sualları susdurmaq biznesdir.

Toplum bu dəyişimi adiləşdirdikcə, sadə, bəlkə sadəlöhvcəsinə qəbul etdikcə, anormallıq normaya çevrilir. Və dünya Eynşteyndən uzaqlaşdıqca, Epşteynlər çoxalır. – Bax, ən təhlükəlisi də budur.

Gərçi tarix qapalı deyil. Gələcək hələ də seçimdir.

Yenidən Eynşteynə qayıtmaq mümkündürmü? – Yəni bir şəxsə yox, bir prinsipə qayıdış?.. Mümkün olmalı.

Elm vicdanla birləşməlidir. 

Güc məsuliyyətlə ölçülməlidir. 

Zənginlik mədəniyyətlə tamamlanmalıdır.

Çünki insanlıq nə yalnız ağılla, nə yalnız anlamla yaşaya bilir; ağılla anlamın, güclə vicdanın sarsılmaz birliyi lazım!

Asif Atanın belə bir poefəlsəfi, daha doğrusu, filopoetik sözü var: Qaranlıqlar yarılsın, Ürəyinizdə Günəş olsun! 

Bəli, qaranlığı adlandırmaq, işığı anmaq! – Dünyanın halını dəyişmək üçün ilk addım bu olsa gərək…

DÖVLƏTİMİZ ZAVAL GÖRMƏSİN!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.02.2026)

Kənan Məmmədli, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bu günə - 5 fevrala təsadüf edən əsas tarixi hadisələri və bayramları diqqətinizə çatdırırıq:

Beynəlxalq Skautlar Günü

Skaut yaşı 6 yaşdan ta ki 21 yaşa qədər hesab edilir. Bu gün 216 dünya ölkələrindən 50 milyondan çox uşaq, yeniyetmə və gənc skaut hərəkatının sıralarında birləşərək, «Hər gün bir xeyirxah iş görək” devizi altında fəaliyyət göstərirlər. Skaut sözünün tərcüməsi kəşfiyyatçı deməkdir, skaut hərəkatının banisi isə general Robert Baden-Pauell olub. Bu general istefada olarkən “Oğlanlar üçün kəşfiyyat” kitabını yazıb. Bu kitabda da o, yeniyetmə və gənclərin bir vahid ideya ətrafında birləşməsinin əsasını qoyub.

O cümlədən ölkəmizdə də fəaliyyət göstərən Skaut təşkilatı – müstəqil, qeyri-siyasi qurumdur, bu, uşaq, yeniyetmə və gənclərlə bir iş proqramıdır ki, özlüyündə bütün çətinliklərə baxmayaraq daim ayaqda qalmağı ehtiva edir. Skautların vətəni İngiltərə hesab edilir, 1907-ci ildə bu ölkədə ilk boyskaut düşərgəsi açılıb.

Skaut qalstukunu sonradan sovetlər götürüb pioner qalstuku kimi istifadə ediblər, eləcə də “Həmişə hazır ol” şüarını.

Skautun yaşadığı qaydalar şərçivəsi isə bunlardır: faydalı olmaq, bütün skautların dostu və qardaşı olmaq, xeyirxah, alicənab olmaq, yalan danışmamaq, təbiəti qorumaq, gülümsər olmaq, çətinlikdən qorxmamaq.

Azərbaycan skautlarının andı bilirsiniz necədir? And içirəm öz şərəfimə, məndən asılı hər bir şeyi edəcəyəm ki, Allah və Azərbaycan qarşısında olan borcumu yerinə yetirim, hər vaxt başqalarına kömək edim, skaut qanunlarına tabe olum.

Skaut gününüz mübarək, əziz uşaq, yeniyetmə və gənclər.

Ümumdünya Nutella günü

Bu bir uşaq bayramıdır, məşhur yerfındıqlı şokolad pastasının şərəfinədir. Bu qidanı bütün dünyada uşaqlar çox sevirlər, amma bir çox rejionda, xüsusən müharibələr və aclıqlar çəkən Afrika və Mərkəzi Asiya regionunda uşaqlar ona tamarzıdırlar. Nutella günündə xüsusən avropalı və amerikalı uşaqlar aclıq çəkən uşaqlara sovqatlar, mütləq də Nutelle göndərirlər.

Səhər naharına dondurma günü

Bu dadlı qidanı adətən insanlar səhərlər yeməzlər, amma bu gün insanlardan məhz səhər naharına dondurma yemək təvəqqe olunur. Bekarçılıqdan ortaya çıxan bir gündür əlbəttə. Qayğısız əcnəbi insanlar bilmirlər ki, başlarını nə ilə qatsınlar.

Monarx günü

Monarx günüdür həm də bu gün. Amma bu monarx o monarxdan deyil, yəni, kilsə ilə əlaqəli bir gün deyil. Söhbət nimfalid ailəsindən olan kəpənəkdən gedir, Şimalı Amerikada məskunlaşmış bu kəpənək olduqca valehedici olduğuna görə şəninə gün təsis ediblər.

Finlandiyada bayraq, Burundidə birlik, Danimarkada Şahzadə Merinin tacı, Pakistanda Kəşmirlə həmrəylik, Argentinada Linkoln və Buanes-Ayres karnavalları günüdür. İsraildə Tu bi-Şvat bayramıdır. Yəhudi təqvimi ilə şvat ayının 15-ci günündə qeyd edilən bu bayramın qeyri-rəsmi adı “Ağaclar üçün Yeni il” adlanır, insanlar bir-birini görcək gülümsəyərək “Roş xa-Şana La İlanot” söyləyirlər.

O ki qaldı Amerikaya, onlarda bu gün Milli şokoladlı fondyu günüdür. Fondyu – çörək, kartof və əridilmiş pendirin şokoladla süfrəyə verilməsidir.

La Skalada “Otello”nun premyerası

2009-cu ilin 5 fevralında Somalı piratları rəsmən 3200000 dollar pul alaraq Ukraynanın “Faina” gəmisini 17 nəfər ekipajla birgə azad edərək tarixdə ilk presidentin əsasını qoyublar. 1991-ci ildə Qırğızıstanın paytaxtı 65 il bolşevik terrorçusu Frunzenin adını daşıdıqdan sonra Bişkek olub. 1958-ci ilin 5 fevralı qəribə bir olayla yadda qalıb. Jorjiya sahillərindəki təlim zamanı aviaqəzada hidrohen bombası itib. Hələ də həmin bomba tapılmayıb. 1952-ci ildə Nyu-York üçişıqlı işıqfor işlədilən ilk şəhər kimi tarixə düşüb. 1924-cü ildə BBC radiosu Qrinviç abservatoriyasından dəqiq vaxt siqnalları verməyə başlayıb. 1920-ci ildə Ukraynada ataman Maxno vərəqələr yayaraq yerli xalqı rus bolşevikləri ilə mübarizəyə səsləyib. 1916-cı ildə Sürixdə “Kabare Volter” – dadaizmin yarandığı məkan fəaliyyətə başlayıb. Dadaizmin əsas prinsipləri irrasionalizm, mövcud kanon və stereotiplərin dağıdılması olub. 1887-ci ildə Milanın La Skala teatrında Verdinin “Otello” operasının premyerası olub. 1783-cü ildə İtaliyanın Kalabriya əyalətində tarixin ən uzunmuddətli zəlzələsi qeydə alınıb – iki ay davam edən yeraltı təkanlar və sunami 180 yaşayış məskənini dağıdıb, 60 min insan həyatını itirib.

Üç dahi azərbaycanlının doğulduğu gün

1985-ci ilin 5 fevralında dünya futbolunun ən parlaq ulduzu – Kriştianu Ronaldu, 1968-ci ildə Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu, 1878-ci ildə fransız mühəndisi, “Sitroen” kompaniyasının yaradıcısı Andre-Qustav Sitroen, 1840-cı ildə Amerika silah konstruktoru, pulemyotu kəşf etmiş Qayri Maksim, 1812-ci ildə fransız baronu, Puşkini dueldə öldürmüş Jorj Dantes dünyaya gəliblər.

Təqvimdə çox az sayda günlər var ki, həmin gün bir xalqa məxsus bir neçə dahi insan doğulur. 5 fevral da belə günlərdən biridir. 1939-cu ilin bu günündə dünyaşöhrətli azərbaycanlı yazıçı, ssenarist Rüstəm İbrahimbəyov, 1923-cü ildə tanınmış azərbaycanlı tarzən Baba Salahov, 1918-ci ilin bu günündə isə dahi azərbaycanlı bəstəkar, dünya musiqi irsində əvəzsiz yerə malik Qara Qarayev doğulublar.

Niyə də 5 fevralı dahilər günü elan etməyək ki?

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.02.2026)

Nigar Həsənzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bu gün onun növbəti onsuz keçən doğum günüdü, I Fəxri Xiyabandakı məzarı tər gül-çiçəyə bürünəcək. İnsanlar bu böyük sənətkarı anmağa gələcəklər...

Sənət elə bir möcüzədir ki, ona toxunan hər kəs ya onun sehrinə düşür, ya da özü bu sehri yaradanlardan birinə çevrilir. Azərbaycan muğamının nəhəng simalarından biri, unudulmaz xanəndə Əlibaba Məmmədov da məhz belə bir sənətkar idi. O, öz səsi və ifa tərzi ilə insan ruhuna toxunur, dinləyicilərini bəzən hüznə, bəzən də ilahi bir rahatlığa qərq edirdi. Onun muğama gətirdiyi yeniliklər və yaratdığı musiqi xəzinəsi yalnız Azərbaycan mədəniyyəti üçün deyil, bütün Şərq musiqisi üçün əvəzsiz mirasdır.

Azərbaycan xanəndəsi, bəstəkar və pedaqoq, Azərbaycan SSR xalq artisti (1989), musiqişunas alim, professor, görkəmli mədəniyyət xadimi, ictimai xadim, Şöhrət,  Şərəf və İstiqlal ordenli Əlibaba Məmmədov 5 fevral 1930-cu ildə Bakının qədim, sənətə möhkəm bağlı Maştağa kəndində dünyaya göz açıb. O torpağın nəfəsi, küləyin qoxusu, dar küçələrində səslənən muğam ona beşiyindəcə sirayət etmişdi. Bəlkə də elə buna görə idi ki, səsi həm ana laylası kimi sakitlik bəxş edir, həm də yurd həsrəti kimi qəlbi göynədirdi.

128 və 187 nömrəli məktəblərdə, 1944-cü ildən Bakıxanov qəsəbəsindəki 1 nömrəli fabrik-zavod məktəbində oxuyub. İki il sonra Neft Texnikumuna keçirilib və 1947-ci ildə təhsilini başa vurduqdan sonra təyinata əsasən Türkmənistan Respublikasının Nəbitdağ mədənlərində işləməyə göndərilib. Aşqabad şəhərində baş vermiş zəlzələdən sonra Əlibaba Məmmədov Azərbaycana qayıdıb və el şənliklərində iştirak edib. Əlibaba Məmmədovun xanəndə kimi yetişməsində Bakının və Abşeron kəndlərinin özünəməxsus muğam mühiti böyük rol oynayıb.

Uşaq yaşlarından musiqiyə olan marağı onu böyük ustadların dərgahına apardı. Seyid Şuşinski kimi bir dühanın tələbəsi olmaq, ondan muğamın sirlərini öyrənmək, sanki qədim bir irsi daşımaq demək idi. Amma Əlibaba Məmmədov bu irsi yalnız qorumaqla kifayətlənmədi, onu yeni çalarlarla zənginləşdirdi. Bir müddət sonra onun səsi təkcə ustadlarını deyil, bütöv bir xalqı heyran qoydu.

Onun ifasında muğam yeni bir həyat qazanırdı. Hər bir səs, hər bir titrəyiş qəlbin dərinliklərindən süzülüb gəlirdi. "Rast", "Bayatı-Şiraz", "Şur" muğamlarını elə oxuyurdu ki, adam sanki bir qədim dastanın içində özünü tapırdı.

Amma Əlibaba Məmmədov təkcə möhtəşəm bir xanəndə deyildi, o, həm də bəstəkar idi. "Azərbaycan", "Bənövşə", "Qoca dağlar" kimi mahnıları xalqın ruhuna hopmuşdu. O, mahnılarında təkcə melodiyanı deyil, torpağın nisgilini, suyun şırıltısını, yellərin pıçıltısını da canlandırırdı.

Onun bəstələdiyi "Vətən yaxşıdır" təsnifi illər sonra yeni bir ruh, yeni bir anlam qazandı. Şəhid Xudayar Yusifzadənin səsində bu təsnif başqa bir ahəng tapdı, başqa bir fədakarlıq simvoluna çevrildi. O gün Əlibaba Məmmədovun musiqisi Vətənin torpağına qarışdı, şəhid qanına, qəhrəman ruhuna bələndi. Bəlkə də bu, sənətin əbədiliyinin ən böyük sübutu idi: bir sənətkar dünyadan köçsə də, onun səsi yeni nəsillərin ruhunda yenidən doğulurdu.

Ömrü Boyu Muğama Bağlılıq və Əbədi Yaşayan Səs

Əlibaba Məmmədov muğamın keşikçisi idi. Onun səsi hələ də  köhnə lent yazılarında, radio dalğalarında səslənir və hər dəfə insanlara keçmişin şirin xatirələrini, muğamın əbədi sehri ilə dolu dünyasını xatırladır.

Amma mənim üçün o, sadəcə bir böyük sənətkar deyil. Mən onun doğulduğu torpağın adamıyam. Eyni küçələrdə addımlamışıq, eyni küləyin sərtliyini hiss etmişik. Onun səsi mənə tanışdır, çünki o, bu torpağın səsidir.

Əlibaba Məmmədov 25 may 2022-ci ildə 92 yaşında bu dünyadan köçdü.

Birinci Fəxri Xiyabanda dəfn olundu.

Amma onun səsi hələ də yaşayır. Və bilirsinizmi, muğam heç vaxt susmaz… Çünki onu oxuyan torpaq, onu dinləyən xalq sağdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.02.2026)

Könül, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Azərbaycan-sovet bəstəkarı və pedaqoqu Qara Qarayevin növbəti doğum günü qeyd edilir. 108-ci. Qara Qarayev adı Azərbaycanda böyükdən kiçiyə hamıya tanışdır. Azərbaycanın musiqi xəzinəsini “Yeddi gözəl”, “İldırımlı yollarla”, “Leyli və Məcnun” kimi ölməz baletlərlə zənginləşdirən bu şəxsə sevgimiz və sayğımız əbədidir.

Sosialist Əməyi Qəhrəmanı Qara Qarayev 1918-ci il fevralın 5-də Bakı şəhərində məşhur həkim, təbabət professoru Əbülfəz Qarayev və Sona xanım Axundova-Qarayevanın ailəsində anadan olub. 1925-ci ildə o, konservatoriya yanında musiqi məktəbində oxuduğu zaman pianoçu və pedaqoq Vladimir Mixayloviç Kozlov ilə tanış olub. Qarayev V. M. Kozlovun Azərbaycandan çox-çox uzaqlarda tanınmasını yüksək qiymətləndirirdi. Bu haqda o belə demişdi: "O Bakıda çıxış etmiş bütün artistlərlə çalmışdı və çoxları bilirdi ki, Bakıya akkompaniatorsuz da yollanmaq olar".

Təhsil müddətində professor Üzeyir Hacıbəyovdan Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları üzrə dərs almışdır. Üzeyir Hacıbəyovun sinfində "Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları" fənnini keçirdi. Hacıbəyov ilk andan onun gələcəkli istedadını aşkarlaya bilmişdi. Sonralar Qara Qarayev belə söyləyirdi: "O, əgər belə desək, mənim milli ruhum uğrunda çarpışırdı."

1938-ci ildə ilk böyük əsərini xor, simfonik orkestr və rəqs ansamblı üçün Rəsul Rzanın sözlərinə "Könül mahnısı" kantatasını bəstələmişdir. Həmin ildə Moskvada keçirilən Azərbaycan incəsənəti ongünlüyünün iştirakçısı olmuşdur.

1941-ci ildə M. Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının bədii rəhbəri vəzifəsində işləmişdir. 1943-cü ildə birinci simfoniyanı yazmışdır.

Qara bəyin yaradıcılığında vətən mövzusu bir sıra əsərlərin özəyini təşkil etmişdir. İkinci simfoniya, Cövdət Hacıyevlə yazdığı "Vətən" operası, "Ürək mahnısı" kantatası, "Səadət mahnısı", "Azərbaycan" süitası belə əsərlərdəndir. 

Saysız-hesabsız tələbə yetişdirirdi. Onun tələbələri yüksək professionallığı və individuallığı, xüsusi, özlərinə məxsus dəst-xətti ilə seçilirlər.

Onun yaradıcılığında Nizami Gəncəvi, Səməd Vurğun, Rəsul Rza poeziyasıyla bərabər, Uilyam Şekspir, Aleksandr Puşkin və Ömər Xəyyam, Mixail Lermontov və Lope de Veqa obrazlarına müraciət edilmişdi, o, müasirləri olan Nazim Hikmət, Lenqston Hyuz, Vsevolod Vişnevski, Piter Abrahams kimi XX əsr sənətkarlarının əsərlərindən ilhamlanmışdır.

Operaları

Vətən (1945)

Zəriflik (1972)

Baletləri

Yeddi gözəl (1952)

İldırımlı yollarla (1958)

Leyli və Məcnun (1969)

Müziklları

Çılğın qaskoniyalı (1973)

Xor, solistlər və orkestr üçün — kantata və oratoriyaları

Könül nəğməsi (1938)

Səadət nəğməsi (1947)

Partiyamızdır (1959)

Lenin (1970)

Dostluq himni (1974)

Orkestr üçün — simfoniyaları

Birinci simfoniya (Böyük Vətən müharibəsi qəhrəmanlarının xatirəsinə) (1944)

İkinci simfoniya (1946)

Alban rapsodiyası (1952)

Üçüncü simfoniya (kamera orkestri üçün) (1965)

Qoyya (Yaşlılar və uşaq xorları və simfonik orkestr üçün) (1979)

Don Kixot (1960)

Gördüyünüz kimi, çox zəngin bir irsdir.

Böyük bəstəkar 1982-ci il mayın 13-də Moskva şəhərində vəfat etmiş, Bakıda 1-ci Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur. Bəstəkarın qəbir daşını memar Tələt Xanlarov hazırlamışdır.

Allah rəhmət eləsin.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.02.2026)