İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

2019-cu ilin 2 aprel tarixində səhər saatlarında Sumqayıt şəhərin Sülh küçəsində Qubaya - rejissoru olduğu "Əsgərlər unudulanda ölürlər" filminin təqdimatına getməyə hazırlaşan tanınmış rejissor Rövşən Almuradlının vəziyyəti qəflətən pisləşdi. Əraziyə dərhaltəcilitibbiyardım çağırıldı. Lakino, xəstəxanayaaparılarkənyoldadünyasını dəyişdi. Beləcə, Azərbaycankinosuvə teatrı çoxdəyərlibirrejissorunuitirdi...

Bu gün unudulmaz sənətkarın anım günüdür...

Rövşən Almuradlı 1954-cü il aprelin 19-u Bakı şəhərində anadan olub. 1972-1976-cı illərdə Mirzəağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Dram və kino aktyorluğu fakültəsində ali təhsil alıb. Sonra o, aktyor kimi Tədris Teatrında fəaliyyətə başlayıb. 1984-1987-ci illərdə Moskva SSRİ Mədəniyyət Nazirliyi nəzdində Təkmilləşdirmə İnstitutunda ali rejissorluq kursunu bitirib.

Moskva Dövlət Akademik Satira Teatrında təcrübə keçib. Orada onun kurs rəhbəri SSRİ xalq artisti V.N.Pluçek olub. 1976-1980-cı ilə qədər Şəki Dövlət Dram Teatrında çalışan aktyor, həmin illərdə Şekspirin "Kral Lir"ində Kral Lir, Cəfər Cabbarlının "Aydın"ında Dövlət bəy, Anarın "Adamın adamı"nda İbiş İbşli və Xoca Zıq-zıq, Əkrəm Əylislinin "Kür qırağının meşələri"ndə Qasım obrazlarını ifa edib

O, 1980-1985-ci illərdə Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında Əkrəm Əylislinin "Vəzifə" tamaşasının quruluşçu rejissoru olub. 1987-ci ildə Şəki Dövlət Dram teatrında M.Salimoviçin "Dərviş və ölüm", 1987-ci ildə Sumqayıt Dövlət Teatrında N.Hikmətin "Bayramın birinci günü", 1988-ci ildə Sumqayıt Dövlət Teatrında M.Süleymanlının "Dəyirman" əsərlərinin quruluşçu rejissoru olub.

Rövşən Almuradlı 1988-1989-cu illərdə Mingəçevir Dövlət Dram Teatrının baş rejissoru olarkən Y.Səmədoğlunun "Qətl günü", V. Sergeyevin "Bağlı qapı arxasında iki nəfər" əsərlərinə quruluş verib. 1989-cu ildə "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının "Debüt" studiyasında "Hücum" adlı qısametrajlı bədii filmin quruluşçu rejissoru olub.

1990-cı ildə çəkilən "Azadlığa gedən yollar" filminin rejissorlarından biri olub. 1991-ci ildə Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının nəzdində açılan, müstəqil "İstiqlal" teatrının bədii rəhbəri olub. 1991-ci ildə M.Süleymanlının "Zirzəmi", 1992-ci ildə M.Dostoyevskinin "Şıltaq qız", 1992-ci ildə Qoqolun "Dəlinin qeydləri", 1992-ci ildə Gəncə Dövlət Dram Teatrında Anarın "Beş mərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi" kimi əsərlərin quruluşçu rejissoru olub.

1993-1995-illərdə "Bəri bax" müstəqil kinostudiyasında tammetrajlı "Yük" bədii filminin quruluşçu rejissoru olub. 1994-cü ildə "Doğma" kino-povesti əsasında çəkilən "Ümud" bədii filminin müəllifidir. R.Almuradlı AzTV-nin "Sabah" yaradıcılıq birliyində  bir neçə film-tamaşalara quruluş verib.

Film-tamaşaları:

- C.Məmmədquluzadənin "Anamın kitabı"

- N.Hacızadənin "Qayalarda qalan səs"

- Orxan Fikrətoğlunun "Şəkilçi və şəkilçi"

- Şekspirin "Kleopatra"

"Telefilm" yaradıcılıq birliyində aşağıdakı bədii televiziya filmlərinin quruluşçu rejissoru olub:

- "Yaz yuxusunun işiqi"

- "Bəsdir aglama"

Film dastanlar:

- "Abbas və Gülgəz", 7 seriyalı

- "Koroğlu"

Sənədli filmlər:

- "Etnoqrafik etüdlər"

- "Qobustan"

- Qax abidələri

- "Padarçöl"

- "Molla Cümə"

- "Şıx ocağının işığı"

- "Qudyalçay"

2006-2008-ci illərdə Mədəniyyət Nazirliyinin sifarişi ilə çəkilən “Cavad xan” bədiii filminin quruluşçu rejissoru, 2005-ci ildə Akademik Milli Dram Teatrında İ.Şıxlının "Ölüləri qəbiristanlıqda basdırın" əsərinin rejissoru olub. Rövşən Almuradlı 2006-cı il oktyabr ayının 25-də Akademik Milli Dram Teatrına quruluşçu rejissor vəzifəsinə qəbul edilib.

Bakı Bələdiyyə Teatrında 2010-cu ildə M. Süleymanlının “Bəylik dərsi” əsərinə, 2011-ci ildə Anarın “Qaravəlli” əsərinə, 2012-ci ildə M.F. Axundzadənin “Müraviyyə vəkilləri əhvalatı” əsərinə quruluş verib. 2012-ci ildə Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında F. Dürrenmattın “Yaşlı xanımın gəlişi” əsərinə quruluş verib.

Rövşən Almuradlı 2013-cü ildən Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının (VHP) üzvü olub. 2015-ci ildən VHP Siyasi Şurasının üzvü və Mədəniyyət Komissiyasının sədri olub.

Rejissor sabaha inamla çalışır, ortaya biri-birindən keyfiyyətli işlər qoyurdu. Nə biləydi ki, ömrü belə erkən yarıda qırılacaq.

Teatr barədə belə deyirdi: “Teatr incəsənətin ən güclü laboratoriyasıdır, incəsənət mədəniyyətin ən güclü təsiredici vasitəsidir. Teatrı qorumaq lazımdır. Binanı bəzəyib – get, orada işlə deməklə deyil, inkişaf rəqabətdə olur.

Dünyada iki cür teatr var. Biri dramatik, biri epik teatr. Dramatik teatr deyir ki, mən ruhlu bir aləm yaradıram, bacarırsansa, gəl mənə qoşul. Epik teatr isə – mən oynamıram, sənə hadisələri göstərirəm, mən yuxarıda durmamışam, elə sənin yanındayam, gəl birlikdə bütün cəmiyyətimizin problemlərini həll edək, - deyir. Bu iki teatrın hərəsinin minlərcə qolu var.

Mən də o epik teatrın qolunun birini özümə istiqamət götürmüşəm və onun yolu ilə gedirəm. Mənim bütün tamaşalarımda vətəndaş mövqeyi mütləq şəkildə olmalıdır.

Əslinə qalsa mən əsərin təqdimatı ilə məşğul olmuram. Əsərdən istifadə edib, bu günün ağrısından, dərdindən danışıram. Hadisələri göstərib deyirəm ki, gəl çiyin-çiyinə duraq, baxaq görək nəyimiz var, nəyimiz yoxdur. Nəyi düz edirik, nəyi səhv edirik. Teatr zaman və məkan çərçivəsindədir”.

Haqsızlıqlarla üzləşmişdi, bir müddət fəaliyyətfən kənarda qalmışdı. Son müsahibələrindən birində “Film sahəsində tanınmış rejissorlardansınız. Film sektorunun bu qədər inkişaf etdiyi bir dövrdə nə üçün o meydanda sizi görə bilmirik?” sualını belə cavlandırmışdı:

“Təklif olunsa əlbəttə ki, çox böyük məmnuniyyətlə film çəkərdim. Filmdən əlavə serial çəkmək arzusunda da olmuşam. Ancaq bunu mənə həvalə edən olmayıb. Tamaşa elədir ki, onun üçün lazım olan sərmayə çox az olur. Cüzi bir imkanla tamaşa hazırlamaq mümkündür. Filmdə isə nə qədər çox maliyyə ayrılsa, texniki tərəfdən o qədər keyfiyyətli bir iş çıxar ortalığa. İndiki dövrdə serial bazarına girmək, serial çəkmək üçün ya yaxşı əlaqələrin olmalıdır, ya da yaxşı sponsorun”.

“Bəs çəkilən serialların keyfiyyətindən necə razısınızmı?” sualını isə belə cavablandırmışdı:

“Çəkilən serialların içərisində razı qaldıqlarım da var, qalmadıqlarım da. Seriallarımızda sanki mövzu qıtlığı yaşanır. Hərdən imkan olduqca ötəri şəkildə onları izləyirəm. İnsanda elə təsəvvür yaranır ki, sanki bizim insanların hamısı villalarda yaşayır, ciplərdə gəzirlər. Camaatın əsas problemi odur ki, bir-birilərinə pul atsınlar, ətrafındakı insanların firmalarını ələ keçirsinlər.

Axı torpaqlarımızın 20 faizi işğal altındadır, kəndlərimiz boşalıb, nə qədər ağrılarımız, acılarımız var. Bizim qədim türklərə söykənən şanlı tariximiz, mədəniyyətimiz var. O qədər bədii əsərlərimiz var ki... Onlardan gözəl seriallar çəkmək mümkündür. Ancaq görünür ki, indiki zəmanə başqa şeylər tələb edir. Güman edirəm ki, hələ mənim zamanım gəlməyib”.

Bəli, onun zamanı gəlmədi. Olsun ki, bu zaman daha çox istedadsızlara, yaxud, öz fikri olmayan, asılılığı qəbul edənlər üçün işləyir.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

1943-cü ildə - 2-cidünyamüharibəsinin çıdırğı bir zamanında İstanbulda bir kitab çıxdı - "XəzmantoluMadonna” adlanırdı. Çox qısa bir zamanda məşhurlaşdı, insanlar müharibə reallığında bu sentimental romanı acgözlüklə xumağa başladılar...

Azərbaycanımızda da uzun illər bu roman “ən çox satılan” oldu...

Türkiyə şairi və yazıçısı Səbahəddin Əli 25 fevral 1907-ci ildə əsgər ailəsində anadan olub. Atası ilə Çanaqqala döyüşü zamanı Edremitə köçüb. Burada 1918–1921-ci illərdə ibtidai təhsil alıb. Atası yunan işğalı dövrü burada ticarətlə məşgul olub. Gənc yaşında içinə düşdüyü bu Anadolu kənd və qəsəbələri ilk romanı Kuyucaklı Yusif üçün qaynaq olub.

1922-ci ildə Balıkesir Müəllim Məktəbinə girib. Burada şeir və hekayələr yazıb. Sinif yoldaşları ilə bir sinif qəzeti çıxarıblar. 1927-ci ildə məzun olub. Səbahəddin Əli dövlət hesabına Almaniyada təhsil alıb, geri döndükdən sonra Konya və Ankarada alman dili müəllimi olaraq çalışıb.

1932-ci ildə Konyada şeir məclisində Atatürkə həcv oxuduğu iddiası ilə tutulub və bir il həbs cəzası alıb, lakin bir müddət sonra əvf olunub. Həbsdən sonra təhsil nazirliyində və Ankara Dövlət Konservatoriyasında işləyib. "İçimizdəki şeytan" romanı milliyyətçilərin qəzəbinə səbəb olmuş və yazara qarşı basqılar artıb.

Bu romandan sonra Səbahəddin bəy işdən çıxarılıb. Bundan sonra Əziz Nesin və Rüfət İlqazla "Marqo Paşa", "Mərhum Paşa" adlı siyasi-yumoristik dərgilər çıxarıb. Ancaq bu dərgilər də hökumət tərəfindən bağlanıb. S. Əli dərgidəki yazıları üzündən 3 ay həbsdə olub.

Həbsdən çıxdıqdan sonra siyasi basqı, təqiblər və işsizlik ucbatından 1948-ci ildə xaricə qaçmaq istərkən sərhəddə guya ona yol göstərməli olan Əli Ertəkin adlı dövlət işçisi tərəfindən xaincəsinə qətlə yetirilib. Səbahəddin Əlinin məzarının yeri bilinmir. Səbahəddin Əli yaradıcılığa şeirlə başlayıb.

"Sərvəti-fünun", "Günəş", "Həyat" kimi dərgilərə yazan S. Əlinin ilk hekayəsi "Bir ormanın hekayəsi"dir. Həbsdən çıxdıqdan sonra (1934–1936) "Kamal", "Qaranquş", "Ərəb Xeyri", "Bazarçı", "Öküz arabası" adlı hekayələri ilə daha da məşhurlaşıb. 1934-cü ildə xalq şeirləri üslubundakı şeirlərini "Dağlar və Rüzgar" adlı kitabında toplayaraq nəşr etdirib.

Səbahəddin Əlinin "Quyucu Yusif" (1937), "İçimizdəki şeytan" (1940), "Xəz mantolu Madonna" (1943) adlı romanları, "Dəyirman", "Öküz arabası", "Səs", "Yeni dünya", "Şüşəli köşk" adlı hekayələr kitabı, "Dağlar və Rüzgar", "Qurbağanın serenadası, başqa şeirlər" adlı şeirlər kitabı və "Əsirlər" adlı bir dram əsəri vardır.

Bundan başqa yazar Hofmandan, Puşkindən ("Generalın qızı"), Sofokldan türk dilinə tərcümələr də edib. Çağdaş dövrdə də Səbahəddin Əli sevilərək oxunub və müasirliyini itirməyib. Lakin maraqlı budur ki, S. Əlinin müasir dövrdə daha çox şeirlərinə müraciət edilib.

Əsərləri

"Şeirləri"

- Dağlar ve Rüzgâr (1934 – Yeni Eklerle 1943).

- Kurbağanın Serenadı ve Öteki Şiirler'le birlikte (1937)

- Bütün şiirleri.(YKY)

"Bəstələnən şeirləri"

- Hapishane Şarkısı V (Aldırma Gönül – Kerem Güney, Edip Akbayram)

- Leylim Ley (Zülfü Livaneli)

- Hapishane Şarkısı I (Göklerde Kartal Gibiydim / Nazlı Yarim – Deniz Akyürek)

- Hapishane Şarkısı III (Geçmiyor Günler – Ahmet Kaya)

- Çocuklar Gibi (Sezen Aksu)

- Kız Kaçıran (Ahmet Kaya)

"Hekayələr"

- Değirmen

- Kağnı

- Hanende Melek

- Ses

- Kağnı – Ses (İki Kitap Birlikte)

- Yeni Dünya

- Kamyon

"Romanları"

- Quyucaqlı Yusuf

- İçimizdəki şeytan

- Xəz mantolu Madonna

"Toplamaları, tərtibləri"

- Markopaşa Yazıları ve Ötekiler

- Çakıcı'nın İlk kurşunu

- Mahkemelerde

- Hep Genç Kalacağım

"Tərcümələri"

- Tarihte Garip Vakalar, Max Memmerich

- Antigone, Sofokles

- Minna Von Barnhelm, Lessing

- Üç Romantik Hikaye, H. Von Kleist – A. V. Chamisso – E. T. A. Hoffmann

- Fontamara, Ignazio Silone

- Gyges Ve Yüzüğü, Fr. Hebbel

- Yüzbaşının Kızı, A. S. Puşkin  (Erol Güney ile birlikte)

Səbahəddin Əli ədəbi şəxsiyyətini, sosial-realist müstəviyə qoyaraq həyat təcrübəsini oxucuya yönləndirib və Cümhuriyyət dövrünün Türk ədəbiyyatına təsir edən bir şəxs olub. Əsasən hekayə janrında əsərlər yazsa da, romanları ilə məşhurlaşıb, romanlarında müraciət etdiyi sevgi və məhəbbət mövzusunu uzun təsvirlərlə, bəzən də sosial pozuntulara yönəltdiyi tənqidlərlə, siyasi mübahisələrinə istinad edən povestlərlə təbliğ edib.

Onun "Kuyuçaklı Yusuf" (1937), "İçimizdəki şeytan" (1940) və "Xəz paltarında Madonna" (1943) romanları Türkiyənin ədəbi dairələri tərəfindən tanınıb və hər ikisi 20-ci əsr mükafatına layiq görülüb və 21-ci əsrdə öz təsirini qoruyub. Əyridərədə doğulan Səbahəddin Əli ilk hekayə və şeir cəhdlərinə Balıkəsirdə başlayıb, sonra İstanbuldakı ədəbiyyat müəllimi Ali Canip Yöntemin dəstəyi ilə ilk dəfə şeirlərini Akbaba və Çağlayan dərgilərində çap etdirib.

Yazar 2 aprel 1948-ci ildə vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

"Xalqımızın ulduzları" silsiləsi böyük ajiotaj yaratdı, diqqətlər çəkdi. Azərbaycanın bütün məşhur qəhrəman xanımlarını kətan, fırça və boya ilə bunca vəsf etmək, inanılmaz dərəcədə çətin idi, o, bunu alındırmışdı. "Tomris", "Məhsəti Gəncəvi", "Sara Xatun", "Xurşudbanu Natəvan", "Tuti Bikə", "Aşıq Pəri", "Ağa Bəyim Ağa" və digər bu silsilədən olan əsərlər həqiqətən də diqqətəlayiq əsərlərdir...

Altay Hacıyev 2 aprel 1931-ci ildə rəssam Əmir Hacıyevin ailəsində dünyaya göz açıb. 1951-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbini, 1959-cu ildə isə Kiyev Dövlət Rəssamlıq İnstitutunu bitirib. 1959-cu ildən beynəlxalq və respublika əhəmiyyətli sərgilərin iştirakçısıdır. 1960-cı ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvlüyünə qəbul edilib. 1962–1967-ci illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Mətbuat Komitəsinin baş rəssamı vəzifəsində çalışıb.

1982-ci ildə Altay Hacıyev Əməkdar rəssam, 2002-ci ildə isə Xalq rəssamı fəxri adlarına layiq görülüb. 1995-ci ildə "Humay" mükafatı ilə təltif olunmuşdur. Altay Hacıyev 2003-cü ildən Prezident təqaüdçüsü olub. Rəssamın bir neçə fərdi sərgisi təşkil olunub. Onun 1987-ci ildə qrafika əsərlərinin, 1991-ci ildə "Natəvan-Şuşa", 2001-ci ildə isə "Xalqımızın ulduzları" adlı tematik, eləcə də 2006-cı ildə 75 illik yubiley sərgiləri keçirilib.

Rəssamın əsərləri Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində, Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyasında, xarici ölkə muzeylərində və nüfuzlu şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır. "Azərnəşr"də işlədiyi müddətdə dövrün tanınan yazıçıları, şairləri ilə tanış olub, onların yaradıcılığını öyrənib. O, bir tərəfdən qələm sahibləri, digər tərəfdən də tanınan rəssamlar arasında uzun müddət vaxt keçirib. Beləliklə, sənət aləmində özünəməxsus yer tutub, imzasını tanıtdırıb.

Altay Hacıyevin yaradıcılığı bir sıra özünəməxsus cəhətləri ilə diqqət çəkib. Ukraynada ali təhsil alan sənətkar klassik Avropa rəssamlıq ənənələrini dərindən öyrənib. Bununla yanaşı, öz yaradıcılığında hər zaman şərqli duyumuna malik olduğunu büruzə verib, Azərbaycan təsviri sənətinin zəngin ənənələrindən yaradıcılıqla faydalanıb. Belə ki, əsərlərinin mövzusu, ideya bədii məzmunu, orijinal üslubu, kompozisiya tərtibatı, kolorit həlli ilə yaradıcılığında iki istiqaməti paralel apardığını, bədii sintez etdiyini müşahidə etmək mümkündür.

Altay Hacıyev yaradıcılığının böyük bir dövrünü kitab qrafikasının inkişafına sərf edib. Neçə-neçə kitaba bədii tərtibat verib, bir çox əsərlərə illüstrasiyalar çəkib. Rəssam həm də bir çox silsilələr yaradıb. Ali təhsilini başa vurub Vətənə dönən rəssam 60-cı illərdə Bakıda gedən tikinti-quruculuq, əsaslı təmir-bərpa işlərini, Bakının inkişaf etmiş sənaye şəhərləri səviyyəsinə yüksəldiyini görüb və "Yeni Bakı" adlı ilk silsiləsini yaradır.

 "Xəzər", "Dənizin iftixarı" və "Xəzərin sahibi" adlı yeni silsilələr rəssamın yaradıcılığının ilkin dövrünü təhlil etməyə imkan verib. Altay Hacıyev yalnız kitab qrafikası ilə kifayətlənməyib, rəngkarlıq sahəsində də fırçasını sınaqdan çıxarıb. Rəngkarlıq əsərlərinin ana xəttini isə şanlı keçmişimiz, tarixi şəxsiyyətlərimiz və zəngin mənəviyyat xəzinəmizin tərənnümü təşkil edir.

5-ci siniflər üçün "Azərbaycan tarixi" dərsliyinin üz qabığı üçün çəkdiyi Dədə Qorqudun rəsmi müzakirələrə səbəb olub

Mükafatları

- Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanı

- Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı

- Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı

- Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü

- "Füzuli Dünyası-500" və "Humay" mükafatları

Rəssam12 fevral 2019-cuildə vəfatedib

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Razılaşınki, Xocalı faciəsikimiçox ağır bir mövzuda çəkilən filmdə baş rolda oynamaq böyük məsuliyyət, ustalıq tələb edir. Həm də milli təəssübkeşlik, vətənpərvərlik tələb edir.

Pərvanə Qurbanova, hər şeydən öncə, təəssübkeşdir!

Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Pərvanə Qurbanova 2 aprel 1965-ci ildə anadan olub. 1981-ci ildə Gəncə Dövlət Dram teatrında fəaliyyətə başlayıb. Bu illər ərzində o  aşağıdakı rolları ifa edib:

Maral “Maral” (Cəfər Cabbarlı), Firəngiz “Oqtay Eloğlu” (Cəfər Cabbarlı), Sevinc “Sənsiz”(Şıxəli Qurbanov), İncixanım “Atabəylər” (Nəriman Həsənzadə), Əfsanə “İtkin gəlin” (Əlibala Hacızadə), Narınc “Yandırılmış adam”(Əlibala Hacızadə), Aqasiya “Odu atma, Promitey”(M.Kərim), Nazan “Yad qız”(Orhan Kemal), Gülqönçə “Cavad xan”(Nüşabə Məmmədova), Ülviyyə “Unutmaq İstəyirəm” (Nüşabə Məmmədova), Şahnaz “Mahnı dağlarda qaldı” (İlyas Əfəndiyev) və s.

1990-cı ildən hal hazıra kimi Gəncə Dövlət Nizami Poeziya teatrında işləyir və aşağıdakı rolların ifaçısıdır:

- “Xeyir və Şər”də Kürd qızı

- “Məhəbəət əfsanəsi”ndə Şirin,

- “Bəhram şah”da Afaq,

- “Məhəbbətin qənimi”ndə Sədaqət və s.

Pərvanə Qurbanovanın Milli kino sahəsində də xidmətləri az olmayıb. Bunlardan "Xocalı faciəsi" haqqında çəkilən "Haray" filmində baş rolda, E. Əfəndiyevin "Sarı gəlin" filmində əsas rollardan birinə, "Pərvanələrin rəqsi" serialında Yaqut xanım roluna çəkilib.

Filmoqrafiya

1. Haray

2. Döngələr

3. Cavad xan

4. Pərvanələrin rəqsi

5. 28 iyun

6. Yuxu kimi

7. Köhnə çamadanlar

8. Xəyanət

9. Qurd yağı

Teatr xadimləri ittifaqının üzvüdür, “Qızıl Dərviş” mükafatı laureatı, Azərbaycan Respublikasının xalq artistidir. 13 dəfə Prezident Mükafatına layiq görülüb.

"Doğum günlərimi adətən ailəmlə, balalarımla birlikdə qeyd edirəm. Amma bu dəfə fərqli olacaq. Zaur Baxşəliyev 3-4 gün bundan öncə mənə zəng edib dedi ki, çox istəyirəm sizə "Zaurla Günaydın" verilişində ad günü keçirim. Mən də çox böyük məmnuniyyətlə qəbul etdim. Sağ olsun Atv kanalı və xüsusilə də Zaur Baxşəliyev məni hər zaman diqqətdə saxlayır. Bunun özü mənə ən böyük hədiyyədir" – mediaya verdiyi açıqlamasında o belə deyib.

Və həm də öz həyat kredosunu aşıqlayıb:

"Mənim üçün ən böyük hədiyyə doğmalarımın diqqəti, sevgisi və qayğısıdır. Mən diqqəti çox sevirəm. Çünki özüm də hər kəsə bacardığım qədər diqqət yetirirəm. Doğum günlərini qeyd etməyi sevmirəm. Son illərdir ki, doğum günümdə telefonu açıq saxlayıb, kimlərinsə təbrikini qəbul edirəm. Həyat yoldaşım rəhmətə gedəndən sonra heç bir doğum günümü ürəkdən qeyd etməmişəm.

Balalarımın üstündə tək qaldım, əlbəttə ki, möhkəm olmalı idim. Ona görə də artıq mənə əhəmiyyətli deyildi ki, yaş üstünə yaş gəlir, qocalıram. Mənim fikrim o idi ki, balalarımı vətənə layiqli övlad kimi böyüdüm, işimdə uğurlarım bol olsun.  Çətinliklərim olsa da heç bir zaman aciz qalmamışam. Acizlik etdinsə bu həyatda aciz də qalacaqsan, heç nəyə nail olmayacaqsan".

Xalq artisti hər zaman səhnədə olmağı arzuladığını da bildirib:

"Sənətimlə bağlı arzularım çoxdur. Hər zaman səhnədə olub, oynadığım rollarla tamaşaçıların qəlbini fəth etmək istəyirəm. Tamaşaçılarla canlı ünsiyyəti, teatrı çox sevirəm. Kinodur, serialdır, onları neçə dəfə istəsən çəkib, sonra ən yaxşısını seçib tamaşaçıların ixtiyarına verirsən, amma tamaşa elə deyil. Səhnəyə çıxdınsa orada səhv olmaz. Hər zaman tamaşaçıların qəlbində yaxşı bir sənətkar kimi qalmaq, taxt qurmaq istəyirəm".

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)

Eltən Törəçi,

dəyər yaradıcısı.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Bir vaxtlar evlərdə axşamlar başqa cür olurdu.

Televizor açılardı, amma hamı eyni otaqda oturardı. Ata çay içə-içə günün yorğunluğunu danışardı, ana mətbəxdən səslənərdi, uşaqlar bir-birinə nəsə göstərərdi. İnsanların gözü bir-birinin üzündə idi.

İndi isə çox evdə səhnə dəyişib…

Eyni otaqda otururuq, amma hər kəs başqa bir dünyadadır. Birinin əlində telefon, birinin qarşısında laptop, birinin qulağında qulaqcıq. Sanki görünməz bir divar çəkilib.

Hamı yan-yanadır, amma heç kim bir-birini görmür.

İnternet bizə böyük imkanlar verdi — bunu inkâr etmək mümkün deyil. Dünyanın o biri başında baş verən hadisəni saniyələr içində öyrənmək, kitabxanalara getmədən minlərlə kitab oxumaq, uzaqdakı insanlarla danışmaq…

Bir vaxtlar bunların hamısı möcüzə kimi görünürdü.

Amma hər möcüzənin kölgəsi də olur.

Və bəzən biz o kölgəni görmək istəmirik.

Çünki insan rahatlığa çox tez alışır. Xüsusən də o rahatlıq pulsuz gələndə.

Məhz bu rahatlıqla birlikdə həyatımıza başqa bir vərdiş də girdi.

Pirat proqramlar.

Pirat filmlər.

Pirat musiqilər.

Hamımız bunu etdik.

Bir dost deyirdi: “Bu proqramı pulsuz tapmışam.”

Başqa biri deyirdi: “Bu filmi torrentdən yüklə.”

Biz də edirdik.

Gülə-gülə. Rahat-rahat.

Amma əslində nə edirdik?

Birinin əməyini oğurlayırdıq.

Bir musiqiçinin, bir rejissorun, bir proqramçının aylarla, bəlkə də illərlə çəkdiyi zəhməti bir kliklə götürürdük.

Və bunu normal sayırdıq.

Hətta bəzən özümüzü ağıllı hesab edirdik.

“Pul vermədim, pulsuz tapdım.”

Halbuki atalar boşuna deməyib:

“Oğurluq ilə çəngilik qırx gün çəkər.”

Haram üzərində qurulan iş uzun sürməz.

Amma biz bunu çox gec başa düşdük.

İnternet bizə başqa şeylər də verdi: əyləncə verdi, sonsuz məlumat verdi, dünya ilə əlaqə verdi.

Bu qədər imkanın arasında isə bir şey yavaş-yavaş normal hala çevrildi.

Oğurluq.

Sanki bizi buna alışdırdılar.

Çünki insan bir dəfə oğurluğa alışanda, ikinci dəfə daha asan olur. Üçüncü dəfə isə artıq utanmır.

Beləcə utanc hissi yavaş-yavaş itir.

Bir müddətdən sonra isə başqa bir psixologiya yaranır:

“Oğru elə bilər, hamı oğrudur.”

İnsan özü yanlış iş görəndə elə düşünür ki, hamı belə edir.

Bəlkə də internetin gətirdiyi ən təhlükəli dəyişikliklərdən biri məhz budur.

Əvvəllər oğurluq ayıb sayılırdı.

İndi isə çox vaxt sadəcə “sistem” sayılır.

Bu vəziyyətdən ən çox zərər çəkən isə yaradıcı insanlar oldu: Musiqiçilər, yazıçılar, rejissorlar, proqramçılar.

Bir mahnı illərlə yazılır, amma internetdə saniyələr içində pulsuz yayılır.

Bir film milyonlarla dollara çəkilir, amma bir neçə saat sonra pirat saytlarda peyda olur.

Belə vəziyyətdə insan istər-istəməz düşünür:

“Onsuz da oğurlanacaqsa, niyə yaradım?”

Beləcə yaradıcılığın özü zərbə alır.

Dünyada milyonlarla istedadlı insanın əməyinin dəyəri gözümüzün qarşısında əridi.

Biz isə bunu əyləncə kimi izlədik.

Halbuki bu vəziyyəti başqa bir ata sözü çox yaxşı izah edir:

“Oğru qalana yanar, mal sahibi gedənə.”

Oğru oğurladığı şeyin dərdini çəkir, amma əsl zərər çəkən mal sahibidir.

Amma internet təkcə oğurluq gətirmədi.

O, qaranlıq dünyaları da bir yerə topladı.

Bu gün internetdə narkotik satışı var, kibercinayət şəbəkələri var, şantaj qrupları var, saxta səs və görüntü texnologiyaları var.

Bir vaxtlar qaranlıq küçələrdə baş verən cinayətlər indi ekranın arxasında baş verir.

Bir kliklə.

Bir mesajla.

Bir saxta linklə.

Bəzən internet böyük bir şəhərə bənzəyir.

Amma bu şəhərin küçələri qarışıqdır.

Orada kitabxana da var, zibilxana da. Mədəniyyət də var,cinayət də.

Ən təhlükəlisi isə odur ki, bu zibil bəzən insanın beyninə dolur.

Çünki internet təkcə məlumat vermir.

O, davranış formalaşdırır.

Sosial şəbəkələr insan beyninin zəif tərəflərini çox yaxşı tanıyır:

Diqqət, maraq, təsdiq ehtiyacı.

Bir “like” gələndə insan beynində dopamin ifraz olunur.

Bu kiçik hiss insanı yenidən telefona baxmağa məcbur edir.

Sonra yenə.

Sonra yenə.

Beləcə ekran vərdişə çevrilir.

Bir vaxtlar insan kitab oxumağa vaxt tapmırdı.

İndi isə saatlarla ekran sürüşdürür.

Bir videodan o birinə.

Bir postdan o birinə.

Saat keçir, amma insan nə qazandığını belə anlamır.

Atalar demişkən:

“Yalan ayaq tutar, ancaq yeriməz.”

İnternetdə yayılan saxta xəbərlər bəzən həqiqətdən daha sürətli yayılır.

Amma həqiqət gec də olsa üzə çıxır.

Bu gün çox evdə eyni səhnə var.

Ata telefona baxır.

Ana telefona baxır.

Uşaq planşetə baxır.

Hamı eyni otaqdadır.

Amma hamı başqa dünyadadır.

Bu səhnə adamın yadına köhnə Azərbaycan filmlərindən bir replikayı salır:

“Adam var adam içində təkdir.”

Bəlkə də internet insanı heç vaxt olmadığı qədər tək buraxdı.

Təkcə tək yox.

Həm də aqressiv.

Sosial şəbəkələrdə linç mədəniyyəti yaranıb. İnsanlar bir-birini tanımadan hücum edir, təhqir edir, qrup halında bir adamın üstünə gedir.

Anonimlik insanın içində gizlənən qaranlıq tərəfi üzə çıxarır.

Atalar bunu da demişdi:

“Oğru it xoflu olar.”

Yanlış iş görən insan içində gizli qorxu daşıyır.

O qorxu isə çox vaxt aqressiya ilə üzə çıxır.

Bəzən insan internet haqqında düşünəndə köhnə bir metaforanı xatırlayır.

Qurbağa metaforasını.

Deyirlər ki, qurbağanı qaynar suya atsalar dərhal qaçar.

Amma onu soyuq suya qoyub suyu yavaş-yavaş qızdırsalar, təhlükəni hiss etməz.

Və sonda bişər.

Bəzən internet də həyatımıza belə daxil oldu.

Birdən-birə yox.

Yavaş-yavaş.

Əvvəl rahatlıq gətirdi.

Sonra əyləncə.

Sonra asılılıq.

Sonra isə başqa şeylər.

Biz isə bunu çox vaxt görmədik.

Çünki hər şey çox rahat idi.

Bu gün insan öz-özünə bir sual verir:

Biz həqiqətən inkişaf edirik?

Yoxsa sadəcə daha mürəkkəb bir sistemin içində yaşayırıq?

İnternet böyük bir alətdir.

Onun içində həm işıq var, həm qaranlıq.

Amma bir həqiqət dəyişmir:

Texnologiya insanı dəyişdirir.

Bəzən yaxşıya.

Bəzən pisə.

Ən təhlükəlisi isə odur ki, bu dəyişiklik yavaş baş verir.

Və insan bunu çox vaxt gec anlayır.

Bəlkə də bu gün ən böyük sual budur:

Biz interneti idarə edirik?Yoxsa internet bizi?

Bu sualın cavabını hər kəs özü verməlidir.

Amma bir həqiqət aydındır:

Texnologiya nə qədər inkişaf etsə də, insanın vicdanı köhnə qalmalıdır.

Çünki vicdan itəndə nə internet kömək edir, nə də bütün dünya bilikləri.

Atalar demişkən:

“Yalanla dünyanı dolanmaq olar, amma geri dönmək olmaz.”

Bəlkə də bu gün qorunmalı olan ən böyük şey texnologiya deyil, İnsanlığın özüdür.

Çölçü Bilgə deyirdi:

“Özündəki yanlışı tapmadan heç kimin yanlışının arayışına girmə.”

Bəlkə də indi hər birimiz papağımızı qabağımıza qoyub düşünməliyik.

Bizim də günahımız var. Biz də bəzən oğru olduq. Sevdiklərimizdən uzaqlaşdıq.

Dəyərlərimizdən uzaqlaşdıq. Özümüzə ögey olduq.

Bəlkə də çıxış yolu geriyə baxmaqdır: Özümüzə, Törəmizə,Doğaya.

Çünki insan öz kökündən uzaqlaşanda, ən güclü texnologiyalar belə onu xilas edə bilmir.

Bu rəqəmsal cəngəllikdə isə ən böyük təhlükə təkcə texnologiya deyil.

Texnomanqurtluqdur.

Yanlışın harasından dönsək, bir o qədər yaxşıdır.

Bəlkə də hələ gec deyil.

Sadəcə dayanıb düşünmək lazımdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı bu gün sizlərə Kinoemalatxana rubrikasında professor, kinoşünas Aydın Dadaşovun görkəmli Azərbaycan rejissoru Tofiq İsmayılovun quruluş verdiyi filmlər barədə düşüncələrini təqdim edir.

***

Tofiq İsmayılovun quruluş verdiyi «Bizim küçənin oğlanları» filmi (ssenari müəllifi Oqtay Orucov. 1973) gənclərin peşə yönümündən bəhs edir. Filmin bəstəkarı Nazim Əliverdibəyovun «Yollar» mahnısının uşaq xorunun ifasında səslənməsi ilə yeni tikilən binalardan köhnə məhəllələrə keçidlə çöldə qoyulmuş televizorda göstərilən «Nu poqodi»ni izləyən camaatın uşaqlı qadınla evinə qayıdan mühəndis İbrahimə (Şahmar Ələkbərov) heyrətlənmələri mühiti açır. Səhər açıldıqda orta məktəbi yenicə bitirmiş Arif (Ənvər Həsənov), Tofiq (Salam İsmayılov) və Rasimin (Ömür Nağıyev) özünə toyxana quran İbrahimin yanından keçərək şəhərə üz tutmaları, futbol oynayan uşaqların birinin yay gözlüyünün müzakirəsi və Səriyyə xalanın (Nəsibə Zeynalova) qeybət qıran qadınları durdurması, şəhərdən qayıdan yeniyetmələrin «Ay məhəllə uşaqları, əl çalın oynayaq» kimi meyxana ritmi altında rəqsləri, Arifin aldığı medala mahnı qoşulması, zurna, nağara sədası altında hamının toya yığılması karnaval estetikası yaradır.

İbrahimin dul, yanıuşaqlı qadına evlənməsinə etiraz edən Mehdi kişi (Əliağa Ağayev) ilə Rüstəm kişinin (Ağasadıq Gəraybəyli) yarı xoş, yarı zorla məclisə gəlməsi, yeniyetmələrin qol götürüb oynamaları təsviri zənginləşdirir. Kəndin kənarındakı çayda balıq tutmağa hazırlaşan Arifin şəhərli qız Elmira (Sədaqət Dadaşova) ilə ünsiyyəti məkan əlaqəsini reallaşdıran sevginin simvoluna çevrilir.

Qızının patefonda, yeniyetmələrin arasındakı Əliş ((Tariyel Qasımov) üçün səsləndirdiyi «Ay ana, dostum evlənir» mahnısını evə qayıdan Rüstəm kişinin yarımçıq kəsməsi digər sevgi epizodunu da mexaniki olaraq ortaya atır. Və nəhayət, Mehdi kişinin tibbə dair aldığı kitabları evinə gətirərək oğlu Rasimi həkim görmək istəməsi mövzuya dair ilkin ziddiyyəti yaxınlaşdırır. Hərbi məktəbə daxil olmaq istəyən Tofiqin atası Əbdülün (Məlik Dadaşov) oğluna: «Hansı peşəni seçirsənsə-seç, peşəkar olmalısan» - deməsindən sonra onu meşədəki taxta zavodunda çalışdırmaq istəməsi, çayda balıq tutub oradaca ocaqda bişirib təbiətin qoynunda açdıqları süfrədə yeyən Ariflə Elmiranın peşə barədə söhbətləri problemi yeni kontekstdə təkrarlayır. Ariflə söhbətində bioloq olmaq istəyib, ötən il imtahanda dodağına sürtdüyü boyanın tərkibini bilmədiyinə görə kimyadan kəsildiyini deyən Elmiranın mətni orta məktəb proqramından kənar olsa da, mövzu istiqamətini nizamlaya bilir. Yağışın yağması ilə süfrəni yığışdıran gənclərin qol-budaqlı ağacın altında gizlənmələri və qızın göy qurşağının altından keçməsinin təsviri həlli quruluşçu operator Rafiq Qəmbərovun peşəkarlığını təsdiqləyir.

Beləliklə, bu filmdə quruluşçu rejissorun peşəkarlarla yanaşı, yeniyetmə aktyorlarla da işləmək bacarığı maraqlı bir filmi ərsəyə gətirdi.

***

Şifahi xalq ədəbiyyatımızda fantasmoqorik obrazlı mühiti və kəskin ziddiyyətlərin təqdimatı ilə seçilən, mükəmməl dramaturji modelə malik «Məlikməmməd» nağılı əsasında Oqtay Altunbayın yazdığı «Gecə yarıdan keçəndə» ssenarisində səksən yaşlı padşahın böyük oğlu Böyükxan çovkan oynayan igid, ortancıl oğul Xanməmməd isə yeyib-yatan qarınqulu, kiçik oğul Xanəhməd isə tora düşmüş ceyran balasını xilas edən xeyirxah personaj kimi xarakterizə edilir. Padşaha alma tingi bağışlayan qocanın nağıllara xas olan rebus-tapmacaları əsasında Xanəhmədin ağıllılığı sübut olunur.

Şahın əmrilə ting bağda əkildikdən sonra qapısında üçbaşlı əjdaha keşik çəkən mağara - şər qüvvələrin mühiti təsvir olunur.

İlk kadrlarda quru otların, ağacın yanması lokal şərtilik yaratmaqla hadisələrin mühitinin tam açılışına təminat verə bilməsə də, alovların əhatəsində, qaranlıq zirzəmidə divlər sarayının, filmin bəstəkarı Tofiq Quliyevin gərgin musiqisi altında təsvirindən sonra Hökmdarın (H.Məmmədov) quşların cəh-cəh vurduğu güllü-çiçəkli sarayına gələn qocaya üç oğlunun bir-biri ilə yola getmədiyini, xalqın dərdini heç birinin çəkə bilməyəcəyini, torpağın yağıdan qorunmayacağını söyləməsi problemi səciyyələndirir. Nağılçı qocanın (M.Şeyxzamanov) əlinin işarəsilə görünən təsvirdə tənbəl qardaşları Şahməmmədlə (Elşad Qazıyev) Xanməmməddən (Viktor Demirtaş) fərqli olaraq Məlikməmmədin (Ötkəm İsgəndərov) qartal yemləməsi Qarayelə qarşı durmağın mümkünlüyünü səciyyələndirir. Növbəti kadrda Qocanın əlinin gücü ilə açılan mücrüdə divin bağından yığılan almaların olması çaşqınlıq yaratsa da, dünyanı viran qoyan Qarayelin (Haşım Qadoyev) divlərini (Eldəniz Zeynalov, Siyavuş Aslan, Yaşar Nuriyev) sir-sifətdən adama çevirməsi yarımmifik personajları təqdim edir. Həmin rəqqasələrə çevrilən divlərin ovsunu ilə qardaşların yatırılması, Məlikməmmədin isə barmağını kəsərək müqavimət göstərməsi nağıl motivini yeni kontekstdə canlandırır. Div mücrüdəki almanı götürüb apardıqdan sonra Məlikməmmədin qardaşlarını çağırması «güc birlikdədir» zərb-məsəlini struktura qoşur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)

Rəqsanə Babayeva,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" Beyləqan və İmişli təmsilçisi, Beyləqan rayon Mədəniyyət Mərkəzinin rejissoru, "Gənclik" xalq teatrının rəhbəri, "Haberdili.com"un Azərbaycan nümayəndəsi.

Hər bir insanın həyatında elə bir məqam olur ki, o, özünü ilk dəfə həqiqətən “ifadə edə bildiyini” hiss edir. Bəziləri üçün bu yazı masası arxasında, bəziləri üçün musiqidə, bəziləri üçün isə səssiz düşüncələrin içində baş verir. Mənim üçün isə bu məqam səhnədə doğuldu. Teatr mənim üçün sadəcə bir sənət növü deyil; o, nəfəs aldığım, düşündüyüm, yaşadığım və ən əsası – anladığım bir dünyadır. Dünya Teatr Günü münasibətilə bu yazını qələmə alarkən, teatrın mənim üçün nə ifadə etdiyini yalnız sənət prizmasından deyil, həm də şəxsi varlığımın ayrılmaz bir hissəsi kimi izah etmək istəyirəm.

Teatrın mənə ilk toxunuşu

Teatrla tanışlığım sıradan bir tamaşaçı təəssüratı ilə başlamadı. Mən səhnəyə ilk dəfə çıxanda, sanki özümü uzun illərdir tanıdığım, amma adını qoymadığım bir duyğunun içində tapdım. O an başa düşdüm ki, teatr yalnız rol oynamaq deyil – bu, insanın öz iç dünyasını başqa bədənlərdə, başqa talelərdə, başqa hekayələrdə yenidən yaşamasıdır.

Teatrın sehri ondadır ki, o, yalan vasitəsilə həqiqəti göstərir. Səhnədə qurulan hər şey – dekor, işıq, söz, hərəkət – əslində gerçək deyil. Amma tamaşaçı bu qeyri-gerçəkliyin içində öz gerçəyini tapır. Mən də bu prosesin bir hissəsi olduqca anladım ki, teatr insanın özünü dərk etməsinin ən güclü vasitələrindən biridir.

Səhnə – güzgü və sınaq meydanı

Səhnə mənim üçün yalnız nümayiş yeri deyil, eyni zamanda bir güzgüdür. Burada insan özünü gizlədə bilməz. Sən obraz yaradırsan, amma o obrazın içində özünlə qarşılaşırsan. Hər rol bir sualdır: “Sən kimsən?” və hər tamaşa bir cavab axtarışıdır.

Teatr həm də sınaq meydanıdır. Burada yalnız istedad deyil, səbr, intizam, düşüncə dərinliyi və emosional güc də sınanır. Səhnədə dayanmaq – bu, yalnız mətn əzbərləmək deyil; bu, hər dəfə yenidən doğulmaqdır. Hər çıxış yeni bir başlanğıcdır və hər səhv yeni bir dərsdir.

Teatr və cəmiyyət: görünməyən bağ

Teatr heç vaxt yalnız fərdi sənət olmayıb. O, cəmiyyətin aynasıdır. Tarix boyu teatr insanlara düşündürmək, suallar vermək, bəzən də susmaq üçün imkan yaradıb. Mənim üçün teatrın ən böyük gücü də məhz buradadır: o, insanları dəyişmədən dəyişdirir.

Bir tamaşa izləyən insan bəlkə də dərhal dəyişmir, amma onun içində bir fikir toxumu əkilir. Bu toxum zamanla böyüyür və insanın dünyagörüşünü formalaşdırır. Mən səhnədə olduğum zaman yalnız bir obrazı canlandırmıram; mən eyni zamanda tamaşaçının düşüncəsinə toxunmağa çalışıram.

Dil, kimlik və teatr

Ana dilində oynanan hər bir tamaşa mənim üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dil yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, o, kimliyin əsas sütunudur. Teatr isə bu dili yaşadan, qoruyan və gələcək nəsillərə ötürən ən güclü vasitələrdən biridir.

Səhnədə deyilən hər söz yalnız bir replik deyil; o, bir mədəniyyətin daşıyıcısıdır. Mən teatrla məşğul olduqca daha yaxşı anladım ki, dilə olan məsuliyyət yalnız yazıçının və ya müəllimin deyil, həm də aktyorun üzərindədir. Çünki aktyor sözü səsləndirən, ona can verən və onu yaddaşlara həkk edən şəxsdir.

Teatrın daxili intizamı

Teatr romantik görünə bilər, amma onun içində böyük bir intizam gizlidir. Repetisiyalar, saatlarla davam edən məşqlər, detallara verilən diqqət – bunların hamısı səhnədə görünməyən, amma hiss olunan zəhmətin nəticəsidir.

Bu intizam mənim həyatımın digər sahələrinə də təsir edib. Teatr mənə öyrədib ki, uğur təsadüf deyil; o, davamlı zəhmətin nəticəsidir. Hər rol üzərində işləyərkən, mən yalnız aktyor kimi deyil, insan kimi də inkişaf edirəm.

Teatr və zaman

Teatrın ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri onun keçiciliyidir. Hər tamaşa bir dəfə baş verir və bir daha eyni şəkildə təkrarlanmır. Bu, teatrı digər sənət növlərindən fərqləndirir. Kino saxlanıla bilər, kitab yenidən oxuna bilər, amma teatr anlıqdır.

Bu anlıq olma hissi teatrı daha dəyərli edir. Çünki hər tamaşa bir həyat parçasıdır və o, yalnız o anı yaşayanlar üçün mövcuddur. Mən səhnədə olduğum zaman bu keçiciliyin dəyərini daha dərindən hiss edirəm.

Mənim üçün teatr nədir?

Teatr mənim üçün bir məktəbdir. O, mənə insanı anlamağı öyrədib. Müxtəlif obrazlar vasitəsilə mən fərqli taleləri yaşamışam və bu, mənim dünyagörüşümü genişləndirib.

Teatr mənim üçün bir sığınacaqdır. Həyatın çətinlikləri içində səhnə mənə özümü ifadə etmək üçün bir yer verib. Orada mən həm özüməm, həm də başqası.

Teatr mənim üçün bir məsuliyyətdir. Səhnəyə çıxan hər kəs tamaşaçı qarşısında bir borc daşıyır – dürüst olmaq, səmimi olmaq və ən əsası, sənətə hörmət etmək.

Dünya Teatr Günü və düşüncələr

Bir neçə gün öncə qeyd edilən Dünya Teatr Günü yalnız bir bayram deyil; o, teatrın əhəmiyyətini xatırladan bir gündür. Bu gün biz yalnız səhnədə olanları deyil, səhnə arxasında çalışanları da xatırlamalıyıq. Çünki teatr kollektiv sənətdir və hər kəsin əməyinin nəticəsidir.

Bu gün həm də bir sual doğurur: teatr gələcəkdə necə olacaq? Texnologiyanın inkişafı ilə birlikdə teatr da dəyişir. Amma mən inanıram ki, onun əsas mahiyyəti dəyişməyəcək. Çünki teatrın əsasında insan dayanır və insan var olduqca teatr da yaşayacaq.

Teatr mənim həyatımda sadəcə bir mərhələ deyil, davam edən bir yolculuqdur. Bu yolculuqda mən özümü tapmışam, dəyişmişəm və böyümüşəm. Hər tamaşa, hər rol, hər söz mənim üçün yeni bir başlanğıcdır.

Dünya Teatr Günü münasibətilə demək istəyirəm ki, teatr yalnız səhnədə deyil, həyatın özündə də mövcuddur. Hər birimiz müəyyən mənada bu böyük səhnənin bir parçasıyıq. Amma fərq ondadır ki, teatr bizə bu rolu daha şüurlu yaşamağı öyrədir.

Və bəlkə də teatrın ən böyük gücü də elə bundadır – o, bizə yalnız başqasını deyil, özümüzü oynamağı öyrədir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)

Heyran Zöhrabova,

 "Ədəbiyyat və incəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Göy üzü hər yerdə eyni idi, amma baxışlar fərqli...

Kimi sevinclə baxırdı, kimi çarəsizcə...

Kimisi ümumiyyətlə başını qaldırıb, ağacların yaşıl budaqları arasından görünən mavi səmanı, bəyaz buludları görə də bilmirdi heç.

Kimi üzünü göyə tutub, gözlərini yumaraq dərin nəfəs alıb şükür edirdi. Kiminin baxışları isə darıxırdı, sükut edirdi. Kimi səmaya açılmış ovuclarının içindəki ümid toxumlarını isti göz yaşları ilə sulayır, kimi sadəcə eləcə durub dalğın, küskün simasıyla, danışmağa çox sözü varmış da artıq danışmaq istəmirmiş kimi baxırdı. Kiminin gözləri yağmağa hazır dolmuş qara buludlar kimi hüzünlü idi, kiminin gözləri isə öz ixtiyarına buraxmışdı artıq göz yaşlarını.

Göy üzü gecələr də hər yerdə eyni idi, baxışlar isə yenə fərqli... Kimi ulduz düşəndə arzu tutar, ümid edər, kimi sadəcə köks ötürüb sakitcə izləyərdi uzaqdan kiçik görünən, o sonsuz yanıb-sönən parıltıları.

Göy üzü gecələrdə də, gündüzlərdə də hər yerdə eyni idi, fəqət baxışlar fərqli...

Bəzən gündüz deyib gülən, qəhqəhələri ilə ətrafa təbəssüm saçan insanların gecələr necə iztirab çəkdiyini, necə acı-acı göz yaşı axıtdığını da görmüşdü o.

Göy üzü kimi insanların da iki fərqli siması vardı: gündüz işıqlı, rəngli, həyat dolu; gecələrsə qaranlıq, yalnız və yorğun. Səssiz şahidi idi göy üzü insanların, nələr-nələr görmüşdü o.

Bu göy üzünün altında necə həyatlar yaşanmış, nələr-nələr baş vermişdi.

Neçə insan çiçək misalı solub getmiş, neçə ömür puç olmuşdu.

Xoşbəxtliyinə də şahid olmuşdu insanların, bədbəxtliyinə də. Ən maraqlısı da o idi ki, dünyanın müxtəlif yerlərində eyni anda kimisi xoşbəxt, kimisi də bədbəxt idi. Və bu iki müxtəlif mənzərəni eyni anda izləmək məcburiyyətində idi o.

Bəlkə də elə bu bəm-bəyaz pambığa bənzəyən buludlar gözləri idi səmanın?

Bəlkə də şahid olduqlarına ağlayırdı o bəzən?

Bəlkə də yağan bu yağışlar göz yaşları idi mavinin?

Bəlkə də elə buna görə dünyanın bir tərəfində leysan yağışlar yağarkən, bir tərəfində günəş parıldaya bilirdi. Bəlkə göy üzü ayna tuturdu gördüklərinə?

Buludların göz yaşı axıtması bir ildırıma, bir şimşəyə bənd idi.

Amma insanların ildırımları fərqli, insanların şimşəkləri müxtəlif idi.

Bu göy üzünün altında insanlar fərqli şəkildə, amma hamısı acı çəkirdi.

Bəzən səma dolmuş qara buludlarla əhatələnir, tutqunlaşır, amma yağış gecikirdi. Bu mənzərə insanların bəzən “toxunsalar, ağlayacağam” deməsinə bənzəyirdi.

Bəzənsə ildırımlar çaxar, göy üzü çalxalanar və hönkür-hönkür ağlayardı. Bu yağış isə küncə qısılmış balaca bir uşağın hönkürərək ağlamasını xatırladardı.

Buludlardan axan hər bir damla yağış torpağa fərqli şəkildə qarışar, hər bir damla torpaqdan fərqli şəkildə yüksələrdi geriyə.

Kiminin axan göz yaşlarına qarışardı damlalar, kiminin məzar daşına.

Bəzən xoşbəxtlikdən yağışın altında rəqs edən cütlüyün üzərinə yağardı, bəzən də kimsəsiz insanların sökük daxmalarına, bəzən olmayan evlərinin damına, çirkli saç-başına damardı.

Bəzən bir çiçək toxumuna can verərdi o damlalar, bəzən torpağın canına qarışmış sevdiklərimizin ətrini bəxş edərdi bizə yağışdan sonrakı torpaq qoxusu ilə.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)

Nail Zeyniyev,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

Ənənəvi ədəbiyyat söhbətlərimə bu gün xitam verib sizlərə “Sənə məndən başqa ağlayan olmaz” adlı şeirimi təqdim etmək istəyirəm. Bəzən adam şairliyini xatırlayır, anlayır ki, ondan aralanmaq olar, amma uzaqlaşmaq qeyri mümkündür.

Sənə məndən başqa ağlayan olmaz,

Bu səssiz gecənin dar nəfəsində.

Elə bil könlümün ulduzu sönür,

Bir qərib bülbülün zümzüməsində.

Sənə məndən başqa ağlayan olmaz,

Göz yaşım torpağa tökülməyəcək.

Mənim gözlərimə gələn xəyalın,

Başımın üstündən çəkilməyəcək.

Bizim aramızda ayrılıq olsa,

İsitməz, bilirəm, yad əllər səni.

Kölgəli dünyada, soyuq dünyada,

Mənimtək sevəmməz gözəllər səni.

Sənə məndən başqa ağlayan olmaz,

Sən mənim ömrümün bahar çiçəyi.

Vədəsiz küləyə qurban getmə, qal,

Otur bir misrayla yaz gələcəyi.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.04.2026)