Rəqsanə Babayeva,

«Ədəbiyyatvə İncəsənət» Beyləqan və İmişlitəmsilçisi

İnsan gözlərini dünyaya açdığı ilk andan etibarən ətrafını dərk etməyə çalışır. Bu dərk prosesində onun ən böyük yardımçıları duyğularıdır. O görür, eşidir, toxunur, qoxulayır və dadır. Beləliklə, xarici aləm haqqında müəyyən təsəvvür formalaşdırır. Lakin insan ömrü irəlilədikcə bir həqiqəti daha yaxşı anlayır: hər gördüyümüz gerçək olmaya bilər, hər hiss etdiyimiz isə xəyaldan ibarət deyil. Məhz bu məqamda qədim və düşündürücü bir sual meydana çıxır: insan gördüyünə inanır, yoxsa hiss etdiyinə?

İlk baxışda sadə görünən bu sual əslində insanın varlığına, düşüncə dünyasına və həyat təcrübələrinə toxunan dərin fəlsəfi məzmun daşıyır. Çünki insan yalnız gözləri ilə yaşayan bir varlıq deyil. Onun qəlbi, duyğuları, sezgiləri və vicdanı da vardır. Bəzən gözlərin görə bilmədiyini qəlb hiss edir, bəzən də hiss etdiklərimiz gördüklərimizdən daha güclü həqiqətə çevrilir.

Tarix boyu insanlar görməni həqiqətə aparan ən etibarlı yol hesab etmişlər. “Gözlərimlə görmədim, inanmaram” ifadəsi də bunun ən sadə nümunəsidir. Doğrudan da, görmək insanı inandıran ən güclü vasitələrdən biridir. Bir hadisəyə şahid olmaq, bir insanın davranışlarını müşahidə etmək və ya hər hansı mənzərəni seyr etmək düşüncələrimizdə müəyyən qənaət formalaşdırır. Çünki gözlər insanın xarici dünya ilə əlaqə quran əsas pəncərəsidir.

Lakin tarix və elm göstərir ki, gözlər hər zaman həqiqəti olduğu kimi təqdim etmir. Səhrada yolunu itirmiş bir səyyahın uzaqda gördüyü ilğımlar əslində su deyil. Üfüqdə birləşirmiş kimi görünən göy və yer gerçəkdə bir-birindən sonsuz uzaqdır. Müxtəlif optik illüziyalar da sübut edir ki, insan gözü asanlıqla aldana bilir. Bəzən eyni hadisəyə baxan iki insan tamamilə fərqli nəticələr çıxarır. Çünki görmək yalnız gözlərin deyil, eyni zamanda beynin və düşüncənin fəaliyyətidir.

İnsan zehni gördüklərini əvvəlki təcrübələri əsasında şərh edir. Buna görə də eyni hadisə müxtəlif insanlarda müxtəlif təsəvvürlər yarada bilir. Bir insanın açıq və aydın gördüyü həqiqət başqası üçün tamamilə fərqli məna daşıya bilər. Deməli, görmək həmişə obyektiv nəticəyə gətirib çıxarmır.

Digər tərəfdən, hiss etmək insanın daxili aləminə açılan qapıdır. Həyatımızdakı ən mühüm qərarların əksəriyyəti yalnız məntiqlə deyil, hisslərlə də bağlıdır. Ana çox zaman övladının kədərini onun danışmasına ehtiyac qalmadan hiss edir. Uzun illərdən sonra görüşən dostlar arasında yaranan yaxınlıq sözlərdən əvvəl duyulur. Sevgi, mərhəmət, qorxu, ümid və həsrət kimi hisslər gözlə görünməsə də, insan həyatını dərindən istiqamətləndirir.

Sevgi bunun ən parlaq nümunəsidir. İnsan sevdiyi şəxsə baxarkən sadəcə onun simasını görmür. O, eyni zamanda həmin insanla bağlı xatirələrini, arzularını və duyğularını yaşayır. Buna görə də sevgi görmənin hüdudlarını aşan mənəvi bir dəyərdir. Bəzən kilometrlərlə uzaqda olan bir insanın varlığını belə hiss etmək mümkündür. Qəlb fiziki məsafələrin yarada bilmədiyi yaxınlığı yaradır.

Qorxu da hisslərin insan həyatına təsirini göstərən başqa bir nümunədir. Qaranlıq otaqda olan insanın narahatlığı çox zaman gördüklərindən deyil, görə bilmədiklərindən qaynaqlanır. İnsan zehni naməlumu təsəvvür edir və hisslərini buna uyğun formalaşdırır. Bu isə hisslərin davranışlarımıza nə qədər təsir etdiyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.

Lakin hisslər də hər zaman qüsursuz bələdçi deyil. Necə ki gözlər yanılır, hisslər də insanı yanlış istiqamətə apara bilər. Qorxular, tərəddüdlər, ön mühakimələr və ya həddindən artıq gözləntilər bəzən gerçəyi düzgün qiymətləndirməyə mane olur. İnsan tanımadığı birinə qarşı səbəbsiz rəğbət və ya antipatiya hiss edə bilər. Buna görə də yalnız hisslərə əsaslanaraq qərar vermək də düzgün nəticə verməyə bilər.

Əslində həyatın hikməti görmək və hiss etmək arasında tarazlıq qurmaqdan ibarətdir. Bu iki anlayış bir-birinə rəqib deyil, əksinə, bir-birini tamamlayan dəyərlərdir. Görmək bizə xarici dünya haqqında məlumat verir, hiss etmək isə həmin məlumatlara mənəvi məna qazandırır. Ağıl və qəlb necə birlikdə fəaliyyət göstərirsə, görmək və hiss etmək də insan həyatında eyni şəkildə vəhdət təşkil etməlidir.

Ədəbiyyat tarixində bu mövzuya tez-tez rast gəlinir. Şairlər və yazıçılar çox zaman “qəlbin gözü” ifadəsini işlətmişlər. Çünki onlar insanın yalnız maddi gerçəkliklə yaşaya bilməyəcəyini yaxşı anlayırdılar. Bir şeirin oxucunu təsirləndirməsi, bir musiqinin insanı duyğulandırması və ya bir tablonun düşündürməsi məhz hisslərin gücü ilə bağlıdır. Sənət görünən dünyanın arxasındakı mənaları kəşf etmək cəhdidir.

Türk-islam mədəniyyətinin böyük nümayəndələrindən olan Yunus Əmrə əsərlərində qəlb anlayışına xüsusi yer vermişdir. Onun düşüncəsinə görə insan yalnız baxmaqla deyil, həm də qəlbi ilə görməyi bacarmalıdır. Həqiqətə aparan yolun mühüm hissəsi daxili idrakdan keçir. Bu fikir əsrlər boyu Anadolu irfanının əsas sütunlarından biri olmuşdur.

Müasir dövr isə görmənin təsir imkanlarını daha da artırmışdır. Televiziya, internet, mobil telefonlar və sosial media insanları fasiləsiz şəkildə görüntülərlə qarşılaşdırır. Bu gün insanlar çox vaxt gördüklərinin həqiqət olduğuna asanlıqla inanırlar. Halbuki texnologiyanın inkişafı görüntülərin dəyişdirilməsinə, saxta məzmunların hazırlanmasına və ictimai rəyin yönləndirilməsinə imkan verir. Bu isə yalnız gözlərə güvənməyin nə qədər riskli ola biləcəyini göstərir.

Belə bir dövrdə insanın vicdanı, təfəkkürü və daxili hissləri xüsusi əhəmiyyət qazanır. Hər hansı xəbərin doğruluğunu araşdırmaq, hadisələrin görünməyən tərəflərini anlamağa çalışmaq və məlumatları müxtəlif mənbələrdən müqayisə etmək daha sağlam düşüncənin göstəricisidir. Çünki həqiqət çox zaman səthin altında gizlənir.

Həyatın dönüş nöqtələrinə nəzər saldıqda insanların ən mühüm qərarlarını həm gördüklərinə, həm də hiss etdiklərinə əsaslanaraq verdiklərini görürük. İnsan peşə seçərkən yalnız maddi imkanları deyil, daxili meylini də nəzərə alır. Dostluq qurarkən davranışlarla yanaşı, etibar hissi də önəm daşıyır. Yaşamaq üçün bir məkan seçərkən isə təkcə şərait deyil, həmin yerə aidlik duyğusu da mühüm rol oynayır.

İnsan ruhu mürəkkəb və çoxqatlı bir aləmdir. Məntiq və hisslər daim qarşılıqlı təsir içindədir. Buna görə də “İnsan gördüyünə inanır, yoxsa hiss etdiyinə?” sualına qəti cavab vermək çətindir. Bəzi hallarda görmək daha inandırıcıdır, bəzi hallarda isə hiss etmək daha doğru yol göstərir. Lakin həyatın bütöv mənzərəsinə baxdıqda insanın ən düzgün qərarları bu iki qüvvə arasında tarazlıq yarada bildiyi zaman verdiyini müşahidə edirik.

Dağın zirvəsindən baxarkən gözlərimiz möhtəşəm mənzərəni görür. Lakin həmin mənzərənin ruhumuzda yaratdığı heyranlıq və rahatlıq hiss olunmadıqca təcrübə tamamlanmış sayılmır. Bir kitabı oxuya bilərik, ancaq onun ruhumuza toxunan tərəfini hiss etməsək, səhifələr sadəcə söz yığınından ibarət qalacaq. Bir insanla söhbət edə bilərik, lakin onun səmimiyyətini hiss etmədikdə ünsiyyət natamam görünəcək.

Bəlkə də insanı digər canlılardan fərqləndirən əsas xüsusiyyət məhz budur. İnsan yalnız gözləri ilə deyil, qəlbi ilə də görə bilən varlıqdır. Onun dünyası maddi gerçəkliklə məhdudlaşmır. Arzuları, ümidləri, qorxuları və sevgisi vardır. Bütün bunlar gözlə görünməsə də, həyatın ən həqiqi tərəflərini təşkil edir.

Nəticə etibarilə insan nə yalnız gördüyünə inanır, nə də yalnız hiss etdiyinə. Həqiqətə çatmaq üçün hər ikisinə ehtiyac duyur. Gözlər dünyanı tanımağa kömək edir, hisslər isə ona məna qazandırır. Biri olmadan digəri natamam qalır. İnsan həyat yolunda həm gözlərinin işığına, həm də qəlbinin səsinə qulaq verdikdə özünü və ətrafındakı dünyanı daha dərindən dərk edə bilir. Bəlkə də əsl müdriklik məhz görünənlə hiss olunan arasında körpü qurmağı bacarmaqdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.06.2026)

Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

Kino tarixi bəzən "Matrix"dən əvvəl və "Matrix"dən sonra olmaqla iki dövrə bölünür. 1999-cu ildə işıq üzü görən bu film, tamaşaçıya yalnız unudulmaz döyüş və atışma səhnələri vəd etmirdi; o, insanın mövcudluğunu, azad iradəsini və reallığın özünü sorğulayan nəhəng bir fəlsəfi manifest idi.

 Vaçovski bacılarının vizyonu və ssenarinin fəlsəfi qaynaqları

Filmin bu dərəcədə böyük uğur qazanmasının arxasında rejissor və ssenari müəllifləri olan Lana və Lili Vaçovski (The Wachowskis) dayanır. Onların yaratdığı ssenari çoxşaxəli fəlsəfi fundament üzərində qurulub. Filmdə Platonun məşhur "Mağara alleqoriyası"ndan tutmuş, Jan Bodriyarın "Simulyakrlar və simulyasiya" nəzəriyyəsinə, dzen-buddizmdən xristian motivlərinə qədər onlarla fərqli mənbəyə gizli və açıq istinadlar var. Rejissorlar rəqəmsal dünyanın gələcəkdə insan azadlığına edəcəyi təsirləri dahi bir uzaqgörənliklə vizuallaşdırmağı bacarıblar.

Süjetə görə, Neo ləqəbli haker Tomas Anderson (Keanu Reeves) öyrənir ki, onun yaşadığı, işə getdiyi, hər gün gördüyü dünya əslində real deyil. Bu dünya, bəşəriyyəti qul kimi istifadə edən süni intellekt və maşınlar tərəfindən yaradılmış qlobal bir simulyasiyadır – Matrisadır. İnsanlara real dünyanı və azadlığı bəxş etmək istəyən üsyançıların lideri Morfius (Laurence Fishburne) Neoya iki həb təklif edir: göy həb simulyasiyada qalıb şirin yalanla yaşamağı, qırmızı həb ise acı da olsa real dünyanı görməyi təmsil edir. Neonun qırmızı həbi seçməsi ilə bəşəriyyətin xilası uğrunda böyük mübarizə başlayır.

 Texnoloji inqilab və "güllə vaxtı" effekti

Vaçovski bacıları vizual effekt texnologiyasında tammelilə yeni bir mərhələnin əsasını qoydular. Kinoya gətirilən "bullet time" (güllə vaxtı) effekti – kameranın çox sürətlə hərəkət edən obyektin ətrafında normal sürətlə fırlanması texnikası dünyanı heyrətə gətirdi. Bu effekt xüsusi yaşıl ekranlar və dairəvi şəkildə düzülmüş onlarla fotokamera vasitəsilə çəkilmişdi.

Döyüş səhnələrinin xoreoqrafiyası üçün Honkonq kino məktəbinin ustadı Yuen Vu-pin dəvət olunmuşdu. Aktyorlar aylarla xüsusi simlər üzərində uçmağı və şərq döyüş sənətlərinin sirlərini öyrəndilər. Nəticədə, kiberpank estetikası ilə uzun qara paltoların, qara eynəklərin və unikal döyüş tərzinin vəhdəti vizual bir trend yaratdı.

 Zamanın sınağından keçən populyar mədəniyyət mirası

"The Matrix" təkcə 4 Oskar mükafatı qazanmaqla qalmadı, həm də dildən-dilə gəzən ifadələr yaratdı. Keanu Reeves, Carrie-Anne Moss (Triniti) və Hugo Weaving (Agent Smit) kimi aktyorların unudulmaz ifası bu filmi hər bir onlayn media portalı və kinoşünas üçün tükənməz bir təhlil mövzusuna çevirir.

Süni intellektin və rəqəmsal inkişafın bu gün gəlib çatdığı nöqtəni – insanların alqoritmlər tərəfindən idarə olunmasını hələ 1999-cu ildə təməl fəlsəfə kimi dünyaya təqdim edən Vaçovskilərin bu şedevri, müasir dövrümüzdə daha aktual və qorxulu dərəcədə real səslənir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.06.2026)

Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Ucal Haqverdiyevin əsərləri ABŞ, Almaniya, Avstriya, Fransa, Norveç və Türkiyədə nümayiş olunub. Tək elə bu fakt onun istedadından və nüfuzundan xəbər verir.

Rəssam 2004-cü il dekabrın 18-də cəmi 44 yaşında vəfat edib.

İnsanlar bu möhtəşəm və qeyri-adi rəssamı uzun saçlarıyla və bütöv saqqalıyla tanıyırlar. Onun xoşrəftarını, həssaslığını, ağıllı baxışlarını və şeirlərini xatırlayırlar.

Ucal Haqverdiyev 9 iyun 1960-cı ildə Bakı şəhərində rəssam Həsən Haqverdiyev və həkim Vera Kalininanın ailəsində doğulub. O, 1975–1979-cu illərdə Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbində oxuyub. 1979-cu ildə Tallində İncəsənət İnstitutuna qəbul olunsa da, təhsilini Azərbaycan Pedoqoji İnstitutunda davam etdirib.

1985-ci ildə Rəssamlar İttifaqının nəzdində gənc rəssamlar birliyinə daxil olub və 1987-ci ildən Ümumittifaq və respublika sərgilərində iştirak etməyə başlayıb. Həmin il pravoslav xristian olub, xaç suyuna salınaraq "Pyotr" adını alıb. 1988–1991-ci illərdə SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının təqaüdçüsü olub, Akademiyanın hesabat sərgilərində iştirak edib.

1990-cı ildə Azərbaycanın gənc rəssamlarının Fransada keçirilən sərgisində iştirak edib, bundan əlavə rəssamın Tunisdə (Tunis – 1991), Almaniyada (Köln – 1992), Avstriyada (Vyana – 1993) fərdi sərgiləri olub, 1995-ci ildə İstanbulda keçirilən "Azərbaycan və Türk rəssamlarının birgə sərgisi"ndə iştirak edib. Rəssam həmçinin Avstriya, Almaniya və Bakı şəhərində keçirilən simpoziumların iştirakçısı olub.

1997-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü olub. 1998–1999-cu illərdə bir qrup rəssamlarla ekologiya üzrə "Land ART" layihəsində iştirak edib, 2000-ci ildə "Labirint" qrupu tərkibində "Humay" mükafatına layiq görülüb.

Qızı Bütünayatasını belə xatırlayır:

"O, böyük ürəyi olan adam idi, yüksəklərdə dayanan insan idi”.

Maraqlıdır ki, Ucalı tanıyan insanların bəziləri oğullarına onun şərəfinə Ucal adı qoyublar. Ucal Ahverdiyev Əzim Əzimzadə adına rəssamlıq məktəbini və Azərbaycan Pedeqoji universitetini bitirib, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü olub. O zəhmətkeş insan olub, çox sayda insanla dostluq edib, hələ onun xatırlayanların olduğu bir çox şəhərlərdə olub. "Labirint” rəssamlıq qrupunun üzvü olub.

"Atam qrafika ilə məşğul olurdu, nəhəng kağız vərəqələrə insan, balıq, gəmi və pilləkən miniatürləri çəkirdi. Jurnal və kitablar üçün akvarellə möhtəşəm illustrasiyalar çəkirdi”, - Bütünay deyir.

Ucal Ahverdiyev özündən sonra çox sayda rəssamlıq və qrafik işləri qoyub getdi. Ucal Ahverdiyevin rəsmlərinin süjeti əfsanələrdən və miflərdən gəlirdi, bəziləri özünün təsəvvürünün məhsuluydu. Qadınların təsvir edildiyi çox sayda işləri də var, bu rəsmlərdən qəhrəmanların hissləri və onların mürəkkəb daxili aləmləri əks olunur. 

Rüstəm Qasımov yazır ki, ömrünün son beş ilini Ucal Bakıdakı Arxangel Mixail kilsəsinin nəzdindəki apostol Varfolomey provaslav kilsəsində rəsmlər çəkməyə həsr etmişdi. Bu dövrdə o, kanonik incəsənətlə məşğul olurdu. Bu hətta onun şəkil çəkmək üslubuna da təsir etmişdi, onun işləri əvvəlkindən fərqlənirdi. Rus və slavyan ikona rəssamlığı onun xoşuna gəlirdi.

 Ucal Ahverdiyev İncili oxuyurdu və "Müqəddəs Yeronim”, "Misirdən qaçış”, "Babil qülləsi” kimi incil süjetlərini əks etdirən şəkillər çəkirdi. O, öz madonnalarını böyük və sevgi ilə çəkirdi.  Rəssam kilsədəki işini tamamlaya bilmədən vəfat etdi, ancaq onun xanımı, oğlu və dostları bunu onunçün tamamladılar.

Ucal Ahverdiyevin yaradıcılığıyla tanış olmaq istəyənlər Arxangel Mixail kilsəsində onun istedadının rəmzi olan rəsmlərə baxa bilərlər. Onun rəsmləri insanlara zövq verir. Ucal Ahverdiyevi təkcə doğmaları deyil, onun rəsmlərinə bələd olan isanların hamısı sevir və dəyərləndirirlər, onun işləri hər zaman insanlara sevinc bəxş edəcək. 

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Onun 1992-ciildə çəkdiyi "Bəxt üzüyü" tammetrajlı bədiifilmimüasirkinotariximizə yüksəkbədiikeyfiyyətlivə ənyüksəkkassagəlirigətirənfilmkimidaxilolub. FilmDaşkənddə keçirilənAsiyavə LatınAmerikası ölkələrininənənəvikinofestivalındaxüsusidiplomalayiqgörülüb.

Söhbət Ramiz Əzizbəylidən gedir.

Ramiz Əzizbəyli 20 iyul 1948-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. M. A. Əliyev adına ADİİ-nun mədəni-maarif fakültəsini bitirib. Aktyor, rejissor. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında işləyib. Respublikanın xalq artistidir. 1987-ci ildə "Debüt" studiyasında çəkdiyi "Pirverdinin xoruzu" qısametrajlı bədii filmi ilə o, rejissorluq fəaliyyətinə başlayıb.

Film bir neçə Beynəlxalq kinofestivalda müvəffəqiyyətlə iştirak edib, Kiyev şəhərində keçirilən Ümumittifaq festivalda isə rejissor debütünə görə mükafata layiq görülüb. 1991-ci ildə isə "Bəxt üzüyü" tammetrajlı bədii filmini çəkib. Film kinoteatrlarda nümayiş olunan ən baxımlı kassa filmi və yeni tariximizdə çəkilən ilk ən gəlirli kino işi kimi yadda qalıb.

Film Daşkənddə keçirilən Asiya və Latın Amerikası ölkələrinin kinofestivalında xüsusi diploma layiq görülüb. Rejissoru olduğu "Yalan" bədii filmi isə Qarabağ probleminə, onun törətdiyi faciələrə həsr edilib. Azərbaycan kino sənətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə 18 dekabr 2000-ci ildə Azərbaycanın əməkdar artisti, 1 avqust 2008-ci ildə isə Azərbaycanın xalq artisti fəxri adlarına layiq görülüb. 1 avqust 2018-ci ildə "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunub

Filmoqrafiya

1. 100 - rol: satıcı

2. 777 №-li iş

3. Ad günü

4. 777 №-li müəssisədə

5. Adi əhvalat

6. Axtaran tapar

7. Əhməd haradadır?

8. Arayış

9. Kontor

10. Köhnə bərə

11. Yalan

12. Yanğın

13. Yol əhvalatı

14. Bir nömrəli

15. Yaxşı qurtardıq

16. Hədiyyə

17. Xəbərdarlıq

18. Sübhün səfiri

19. Halal pullar

20. Bağ mövsümü

Ramiz Əzizbəylinin həyat hekayətində bəzi məqamlar var ki, onlara diqqət etməyimiz vacibdir.

Ulu babası Əziz bəy çox dövlətli adam olub, gəmiçiliklə məşğul imiş. Abşeronun böyük bir ərazisində meyvə bağları, Bakıda xeyli mülkləri, dəyirmanları olub. Ramiz Əzizbəylinin atası Təzə Pir məscidindəki ruhani məktəbinin əsasını qoyanlardan olub.

Bəy nəslinin, böyük var-dövlətin yeganə varisi olan atası Hacı Ağa ömrünün son illərinə qədər 11 uşaqlı ailəsini "Yasin" oxumaqla dolandırıb. 10 yaşı olanda atası dünyasını dəyişib. Ailənin kiçiyi olduğu üçün anası və bacısı Ramizə hər cür şərait yaradıblar. 190 nömrəli məktəbdə təhsil alıb. Rəsm dərnəyinə də gedib. Qılıncoynatma, üzgüçülük, gimnastika, güləş, futbol, atçılıqla da məşğul olub. Ramiz Əzizbəylinin sənətə gəlişi 1957-ci ildən - 9 yaşından başlayıb. Veriliş və televiziya tamaşalarında azyaşlı aktyor kimi çıxış edib.

İlk dəfə AzTV-nin uşaq redaksiyasında daimi üzv kimi işləməyə başlayıb. Hətta adına müvəqqəti əmək kitabçası da açılıb. Əmək kitabçası müvəqqəti olsa da, redaksiyanın daimi üzvü olub. Azyaşlı olduğu üçün maaşı onun özünə verməyib, poçtla göndərirmişlər.

1959-cu ildə kinostudiyanın dublyaj redaksiyasına cəlb olunub. O vaxta qədər uşaq rollarını da böyüklər səsləndirirdilər. İlk dəfə uşaq obrazlarını səsləndirməyi ona həvalə ediblər. Televiziyadakı, kinostudiyadakı işindən əlavə, "Bənövşə" uşaq xorunda, 26-lar adına Mədəniyyət Evində, indiki T.İsmayılov adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzində fəaliyyət göstərən dram dərnəklərinin üzvü olub.

O vaxt onunla birgə dram dərnəklərində olanlar Ramiz Əzizbəylinin həvəsinə aktyorluq sənətini seçib görkəmli sənətkarlara çevrildilər. Xalq artisti Həsənağa Turabov bu barədə etiraf edir: “Mən başqa sənətin dalınca gedəcəkdim, bax, bu Ramizə baxıb aktyorluğu seçdim”.

Məktəbi bitirəndən sonra sənədlərini İncəsənət Universitetinə versə də, ixtisas fənnindən kəsilib. Bu məsələ onu çox sarsıdıb. Könüllü əsgər getməyi qərara alıb. Tiflisdə hərbi tibb məktəbi əla qiymətlərlə bitirəndən sonra təyinatla Ermənistanın Leninakan şəhərinə yollanıb. Oranın tibbi-sanitar hissəsinin baş tibbi təlimatçısı işdən çıxdığı üçün onu bu vəzifəyə təyin ediblər. Ramiz Əzizbəyli səkkiz ay bu vəzifədə işləyib. Ermənilərin isə onu gözü götürməyib. Hətta onu öldürmək istəyiblər. Bu barədə müsahibələrinin birində deyir: “Ermənilər qorxurdular ki, oradakı azərbaycanlılar birləşib bir qüvvəyə çevrilərlər. Hərbi hissədə Qubadan olan bir əsgər də var idi. Bir gün o, möhkəm sancılandı. Başa düşdüm ki, təcili əməliyyat olunmalıdır. Mərkəzi xəstəxanaya çatdırmaq üçün raport yazıb icazə istəməyə vaxt qalmamışdı, ölə bilərdi. Onda maşını icazəsiz götürüb oğlanı xəstəxanaya çatdırdım. Məni həm mükafatlandırdılar, növbədənkənar məzuniyyət verdilər, həm də cəzalandırdılar - məzuniyyətdən qayıdandan sonra 72 saat nəm sementin üstündə yatmalı oldum. Səbəb kimi də maşını icazəsiz götürməyimi göstərdilər. Əslində isə bu, bəhanədən başqa bir şey deyildi. Onları qıcıqlandıran o idi ki, bir azərbaycanlı o birini xilas edib”.

“Bəxt üzüyü” filminə Ramiz Əzizbəyli həyat yoldaşı Zümrüd xanımı çəksə də, sonradan o, çəkilən hissələri montaj edir. 2006-cı ildə çəkdiyi "Yalan" bədii filmi Qarabağ müharibəsi mövzusunun ən uğurlu ekran həllindən biri hesab oluna bilər.

Ramiz Əzizbəyli aktyor kimi "Dərviş Parisi partladır", "Şeytan göz qabağında", "Gümüşgöl əfsanəsi", "Kişiləri qoruyun", "Bağ mövsümü", "Bəxt üzüyü", "Bəyin oğurlanması" filmlərində rol alıb. "Hacı Zeynalabdin Tağıyev", "Qızıl Buta" mükafatları laureatı olan Ramiz Əzizbəyli Azərbaycan radiosunda "Gəl, səhərim" verilişinin aparıcılarından biri olmaqdan savayı, ictimai işlərlə də məşğul olub.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Gənc xanəndə və müşayiətçilərin yetişməsində, onların xalq tərəfindən tanınmasında, meydan üzü görməsində yardımçı olaraq xeyirxah işlər görübVamiq Məmmədəliyev. Hələ post-sovet məkanında Azərbaycan radiosunda onun ifasıyla lentə alınan Bayatı Şiraz, Humayun, Rahab, Xaric Segah, Bayatı Qacar, Nəva muğamları qızıl fonda daxil edilərək gələcək nəsillərə ərməğan kimi qiymətləndirilib...

Vamiq Məmmədəli oğlu Məmmədəliyev 1946-cı il iyun ayının 9-u Bakının Kürdəxanı qəsəbəsində ziyalı ailəsində anadan olub. 1953–1964-cü illərdə 113 nömrəli Kürdəxanı kənd məktəbində orta təhsil alıb. İbtidai musiqi təhsilini kənd klubunun tar dərnəyini aparan Dərdayıl Aydəmirovun sinfində alıb.

Bir müddət sonra 1963-cü ildə Kürdəxanı kənd klubunda tar dərnəyini və daha sonralar "Bahar" xalq çalğı alətləri ansamblını yaradır. 1967 – 1972-ci illərdə həmin klubda təlimatçı, bədii rəhbər və müdir vəzifəsində çalışıb. 1965–1967-ci illərdə Astara rayonunda hərbi xidmətdə olub.

Vamiq Məmmədəliyev 1972–1976-cı illərdə isə Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi Texnikumunda, 1980–1985-ci illərdə Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında tar üzrə ali təhsil alıb

Bu tədris ocaqlarında Bəhram Mansurov, Əhməd Bakıxanov, Hacı Məmmədov, Adil Gəray, Oqtay Quliyev, Sərvər İbrahimov kimi magikanlardan muğamın sirlərini, ifa texnikasını və xanəndəni müşayiət formalarını mənimsəyərək canına hopdurub.

Mədəni Maarif Texnikumunu bitirən kimi tar aləti üzrə ixtisas müəllimi (1971–1993), Bakı Musiqi Akademiyasında baş müəllim, dosent (1988–2001) fəaliyyət göstərən Vamiq Məmmədəliyev 2001-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində açılmaqda olan musiqi sənəti fakültəsinə dekan vəzifəsinə dəvət olunub.

O vaxdan bu günədək rəhbər kimi çalışaraq fakültənin qurulmasında gərgin əmək sərf edən Vamiq Məmmədəliyev yaradıcılıqdan da kənar qalmayıb. Onlarla elmi məqalələr, metodiki göstəricilər, tədris proqramları tərtib etməklə bərabər mövcud kütləvi informasiya vasitələrində fəal iştirak edib.

Həmin dövrlərdə demək olar ki bütün xanəndələri – Yaqub Məmmədov, Hacıbaba Hüseynov, Əbülfət Əliyev, Arif Babayev, Canəli Əkbərov, Ağaxan Abdullayev, Alim Qasımov, Zahid Quliyev, Səkinə İsmayılova, Mələkxanım Əyyubova, Qəndab Quliyeva, Könül Xasıyeva, Nazpəri Dostəliyeva və s. müşayiət etmiş Vamiq Məmmədəliyev nəinki konsertlərdə, həm də dövlət televiziyasında, qastrol səfərlərində, festivallarda uğurla çıxış edərək ödüllərə layiq görülüb.

1985-ci ildə Ümumittifaq "Melodiya" firması Vamiq Məmmədəliyevin ifasında Xaric Segah və Rahab muğamlarını lentə alaraq yüksək tirajla çap edib. 1989-cu ildə İsveçdə keçirilən "Falun Folkmusic Festival" folklor festivalda uğurla çıxış edərək 1-ci yerə layiq görülüb və digər Avropa ölkələrinə dəvətlər alıb.

1994-cü ildə Fransanın "Maison De’s Cultures Du Monde" şirkəti Vamiq Məmmədiyevin ifasında Nəva və Rahab muğamlarını və onun müşayiətilə Qəndab Quliyevanı və Canəli Əkbərovu lentə alıb. 1996-cı ildə Vamiq Məmmədəliyev kompakt-disklərin təqdimatından ötrü Fransaya dəvət alıb. 1996–97-ci illərdə Avropa ölkələrində bu albomlar yüksək tirajla yayılıb.

Dəfələrlə İran İslam Respublikasında, Türkiyə Respublikasında (Hacı Bektaş Vəlinin 500 illiyində), İraqda (Babilistan Festivalında), Danimarkada, Rusiya Federasiyasının bir çox şəhərlərində, Ukrayna Respublikasında keçirilən tədbirlərdə uğurla çıxış edib, konsertlər verib

Ölkəni qarış-qarış gəzən, bütün zonalarda – istər müharibə bölgəsində, istərsə də dinc rayonlarda keçirilən konsertlərdə iştirak edən Vamiq Məmmədəliyev ümumiyyətlə Azərbaycanın musiqisevərləri, ziyalıları arasında da yaxşı tanınıb.

2005-ci ildə ulu öndərimizin adını daşıyan "Heydər Əliyev Fondu"nda UNESKO-nun xoşməramlı səfiri Mehriban Əliyevanın fəaliyyət proqramına daxil olan Azərbaycan muğamları layihəsinin müzakirəsi zamanı Vamiq Məmmədəliyev yaxından iştirak edərək öz arzu və tövsiyələrini sənət yoldaşları ilə bölüşüb.

Az sonra Azərbaycan Mədəniyyətinin Dostları Fondunun dəstəyi ilə ərsəyə gələn "Qarabağ xanəndələri" layihəsi Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin inkişafında daha bir addım olub. Vamiq Məmmədəliyev respublikada keçirilən müsabiqələrdə münsiflər heyətinin üzvü və sədri kimi də fəal ziyalı mövqeyini nümayiş etdirib.

Bir sözlə musiqidən, qəzəliyyatdan, muğamlardan bəhs edən mədəni tədbirləri, xatirə gecələrini, məclisləri Vamiq müəllimsiz təsəvvür etmək qeyri-mümkündür. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 16 sentyabr 2006-cı il tarixli 1673 saylı sərəncamında fəxri adlar siyahısında Vamiq Məmmədəliyevin adının olması tarzənin 60 illik yubileyinə töhfə olub.

Hazırda başçılıq etdiyi kollektivdə sərbəst ünsiyyət, yaradıcı mühit, gənc musiqiçilərin yetişməsi, onların ifaçılıq üslublarının cilalanması, sağlam rəqabət Vamiq Məmmədəliyevin kredosudur. 6 may 2016-cı ildə, 1 may 2017-ci ildə və 9 may 2018-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülüb

27.05.2018-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 27.05.2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Xalq artisti Fəxri adına, 13 dekabr 2023-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin 100 illiyi münasibətilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülüb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Əfsanəvi hind aktyoru və rejissoru Rac KapurRəşid Behbudovun yaxın dostu idi, onun sənətinə və şəxsiyyətinə dərin hörmət bəsləyirdi. O, xəstə olduğu dövrdə ona baş çəkməyə gələn Rəşid Behbudova olan ehtiramını ayağa qalxa bilmədiyi üçün onun əlindən öpərək göstərmişdi.

Dünya şöhrətli rus bəstəkarıDmitri ŞostakoviçBehbudovun vokal məharətini və musiqili ifadə tərzini yüksək qiymətləndirən bəstəkarlardan biri olub. Onun ifasının texnikasına və emosionallığına heyranlığını ifadə etmişdir.

SSRİ-nin görkəmli bəstəkarı və ictimai xadimi Tixon Xrennikov isə Rəşid Behbudovu təkcə müğənni kimi deyil, həm də fərqli mədəniyyətləri birləşdirən nadir istedad, musiqi elçisi adlandırmışdı...

Rəşid Behbudov 1915-ci il dekabrın 14-də Tiflisdə əslən Şuşalı xanəndə Məcid Behbudov Behbudalı oğlunun ailəsində dünyaya gəlib. Anası Firuzə Vəkilova isə Qazax rayonunun Yuxarı Salahlı kəndinin Vəkilovlar nəslinə mənsub olub. Uşaq yaşlarından məktəb xorunda oxuyan Rəşid 1933-cü ildə Dəmiryolu Texnikumuna daxil olub Təhsili dövründə tələbə öz fəaliyyət orkestrində çalışıb.

Hərbi xidməti zamanı ordu ansamblının solisti olan Rəşid Behbudov hərbi xidmətdən sonra Tiflis estrada qruplarından birində solistlik edir və tezliklə bəstəkar A. Eyvazın rəhbərlik etdiyi Azərbaycan Dövlət Caz orkestrində solistliyə başlayıb. 1930-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında klassik operaların xor səhnələrində solo oxuyub.

1939-cu ildə həmin teatrın truppası ilə birlikdə Moskvada Azərbaycan incəsənəti günlərində iştirak edib. 1942-ci ildə kollektivlə birgə Krım cəbhəsinə yollanıb. Həmin il Azərbaycan dövlət caz orkestrinin tərkibində İranda qastrol səfərində olub. 1943-cü ilin sonunda Bakı kinostudiyasında Üzeyir Hacıbəyovun eyniadlı operettasının motivləri əsasında çəkilən "Arşın mal alan" filmində baş rola dəvət alıb.

1944-cü ildə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının yay salonunda konserti olub. 1945-ci ildə film efirə çıxır və çox tez bir zamanda nəinki Azərbaycanda, bütün Sovet İttifaqında böyük populyarlıq qazanıb. 1946-cı ildə bu filmdəki Əsgər roluna görə Rəşid Behbudov "Stalin" mükafatı ilə təltif olunub. 1949-cu ildə Budapeştdə keçirilən Gənclərin və tələbələrin Ümumdünya festivalında çıxış edib.

1946–1956-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının, 1953–1960-cı illərdə fasilələrlə M. F. Axundov adına Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının solisti, 1957–1959-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Konsert Ansamblının təşkilatçısı və rəhbəri olub. 1966-cı ildən musiqi və estrada sənətinin caz, balet, pantomim kimi müxtəlif janrlarını üzvi surətdə birləşdirən Azərbaycan Dövlət Mahnı Teatrını təşkil edib və ömrünün sonunadək onun solisti və bədii rəhbəri olub.

Bütün Sovet respublikaları ilə yanaşı Argentina, Bolqarıstan, Belçika, Çili, Çin, Efiopiya, Finlandiya, Hindistan, İran, İraq, İtaliya, Misir, Türkiyə və s. ölkələrdə geniş repertuarla çıxış edən Rəşid Behbudov, Azərbaycan xalq mahnılarının və Azərbaycan bəstəkarlarının vokal əsərlərinin xarici ölkələrdə populyarlaşmasında çox böyük rol oynayıb. Rəşid Behbudov Hindistana səfəri haqqında "Uzaq Hindistanda" kitabını yazıb.

1975-ciildə NazimAbbastərəfindən çəkilənAzərbaycantelefilmistehsalı RəşidBehbudovadlı qısametrajlı sənədliteleviziyafilmionahəsrolunub.

1985-ciildə Davud İmanovtərəfindən çəkilənAzərbaycantelefilmistehsalı RəşidBehbudovadlı qısametrajlı sənədliteleviziyadə filmihəsrolunub.

Əsərləri

1. Aylı Gecələr

2. Alagöz

3. Anacan, Dostum Evlənir

4. Ayrılıq

5. Azərbaycan

6. Bakı Haqqında Mahnı

7. Bakının Ulduzları

8. Əlvida

9. Evləri Var Xana Xana

10. Əziz Şəhər

11. Gəlmədin

12. Gül Oğlan

13. Halvacı

14. Həzin Mahnı

15. Idet Vesna Po Apsheronu

16. Canım Bakı

17. Hardadır O Yar

18. Bakı 1

19. Bakı 2

20. Ey Sevincim

21. Gözəl Paytaxt

22. Ana

Filmoqrafiya

- Arşın mal alan (film, 1945)

- Doğma xalqıma (film, 1954)

- Bəxtiyar (film, 1955)

- Səadət yolu ilə (film, 1956)

- Azərbaycan mədəniyyətinin baharı (film, 1959)

- Romeo mənim qonşumdur (film, 1963)

- Abşeron ritmləri (film, 1970)

- Toyda görüş (film, 1970)

Təltifləri və mükafatları

- Sosialist Əməyi Qəhrəmanı

- "SSRİ xalq artisti" fəxri adı

- "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı

- "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı

- "Gürcüstan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı

- "Dağıstan MSSR xalq artisti" fəxri adı

- "Stalin" mükafatı

- Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı

- 2 dəfə "Lenin" ordeni

- "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

- "Xalqlar Dostluğu" ordeni

 Rəşid Behbudov 1989-cu il iyunun 9-da Moskva şəhərində vəfat edib. Qarabağ münaqişəsinin yeni alovlandığı bir vaxtlar idi, müğənni də bu münaqişədə Moskva ilə danışıqlar aparan bir tərəf idi. Odur ki, onun ölümününü müəmması hələ də açılmayıbdır.

2015-ci il 14 dekabrda Heydər Əliyev Sarayında müğənninin 100 illik yübileyi qeyd olunub.

1991-ci ildə, Bakı şəhərində, keçmiş adı "Leytenant Şmidt küçəsi" və uzunluğu 2,16 km olan mərkəzi küçələrdən biri, Rəşid Behbudovun adına adlandırılıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.06.2026)

Ziyarət Cabarova-Qəhrəmanova,

sənətşünas, Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyasının böyük elmi işçisi, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının gənc sənətşünaslar bölməsi üzrə prezident təqaüdçüsü.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Bəzən rəssamın yaradıcılıq yolu onun çəkdiyi əsərlərdən daha əvvəl başlayır. Uşaqlıq xəyallarında, ilk rəng seçimlərində və gələcəyini müəyyən edən kiçik, lakin taleyüklü anlarda. Nəsibə Əsgərovanın sənət yolu da məhz belə bir hekayənin davamıdır. O, qrafika təhsili almasına baxmayaraq, rəngkarlıq sahəsində formalaşdırdığı fərdi üslubu, milli-mənəvi dəyərlərə söykənən əsərləri və uzun illər ərzində yetişdirdiyi gənc istedadları ilə Azərbaycan təsviri sənətində özünəməxsus yer tutmuş, yaradıcılıq yolunun əsas istiqamətini müəyyənləşdirmişdir.

Əsgərova Nəsibə Abdulhəsən qızı 12 mart 1984-cü ildə Neftçala şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Neftçala şəhəri Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Samid İmanov adına 1 nömrəli tam orta məktəbdə almışdır. Nəsibənin təsviri sənətə olan marağı hələ uşaqlıq illərindən özünü göstərmişdir. O, bağça yaşlarından çəkdiyi rəngarəng rəsmlərlə müəllimlərinin diqqətini cəlb edir, əsərləri təhsil aldığı müəssisələrin şərəf lövhələrində nümayiş etdirilərək digərlərinə nümunə göstərilirdi. Kiçik yaşlarından kitab oxumağa böyük maraq göstərən balaca rəssam mütaliə etdiyi nağılların qəhrəmanlarını öz təsəvvüründə canlandıraraq albomlara köçürürdü. Onun ilk tamaşaçısı, ən böyük dəstəkçisi və həvəsləndiricisi atası olmuşdur. Atası qızının çəkdiyi rəsmləri hər zaman qürurla göstərir, onun istedadına inanırdı.

Rəssamlıqla yanaşı, dekorativ-tətbiqi sənətin müxtəlif sahələrinə də maraq göstərən Nəsibə Əsgərova tikiş, geyim dizaynı və moda sahəsində də bacarıqlarını nümayiş etdirmişdir. Onun yaradıcılıq yolunda mühüm dönüş nöqtələrindən biri xalçaçı-rəssam İsmayıl Qasımovla tanışlığı olmuşdur. İsmayıl müəllim onun əsərlərini yüksək qiymətləndirərək gənc istedadı rəssam Rəhim Rəhimovla tanış etmişdir. Nəsibə Əsgərova iki il ərzində hər iki sənətkardan peşəkar rəsm dərsləri alaraq təsviri incəsənətin incəliklərini dərindən mənimsəmiş, bu sahənin sirlərinə bələd olmuş, rəssam kimi gələcəyinin möhkəm təməlini formalaşdırmışdır. O, 2000-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin “Qrafika” fakültəsinə qəbul olunmuşdur. Sonradan təhsilini yeni yaradılmış Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında eyni ixtisas üzrə davam etdirmişdir. Akademiyada təhsil aldığı illərdə Azərbaycan təsviri sənətinin görkəmli nümayəndələri olan Azərbaycan Respublikasının Xalq rəssamları Yusif Hüseynov, Cəmil Müfidzadə, Oqtay Sadıqzadə, Natiq Əliyev, Əməkdar rəssamlar Rəsul Hüseynov, Aydın Hüseynov və digər sənətkarların tələbəsi olmuşdur. Nəsibənin yaradıcılıq dünya görüşünün və fərdi dəst-xəttinin formalaşmasında xüsusilə Yusif Hüseynov və Cəmil Müfidzadənin müstəsna rolu olmuşdur. Bakalavr təhsilinin sonunda diplom müdafiəsi zamanı görkəmli heykəltəraş, Xalq rəssamı Ömər Eldarov, magistratura təhsili üzrə diplom müdafiəsində isə Xalq rəssamı Tahir Salahov onun yaradıcılığını yüksək qiymətləndirmişlər.Tahir Salahovun auditoriya qarşısında söylədiyi “Sənin əsərlərində poeziya var, baxmayaraq ki, ciddi mövzu üzrə  əsər işləmisən” fikri gənc rəssam üçün böyük stimul və mənəvi dəstək olmuşdur. O, həm bakalavr, həm də  magistratura təhsilini fərqlənmə diplomları ilə başa vurmuşdur. Akademiyada təhsil aldığı illərdən etibarən müxtəlif mövzulu sərgilərin, nazirliklərin keçirdiyi layihələrin fəal iştirakçısına çevrilən Nəsibə Əsgərova bir sıra diplom və mükafatlara layiq görülmüşdür. Qeyd etmək lazımdır ki, o, tələbəlik illərində Nahid Kabakçı mükafatına layiq görülən iki tələbədən biri olmuşdur.

İstedadlı rəssamımız 2004-cü ildən etibarən Azərbaycan Milli Konservatoriyasının nəzdində fəaliyyət göstərən İncəsənət Gimnaziyasında müəllim kimi çalışır. Uzun illər ərzində şagirdləri ilə birlikdə respublika və beynəlxalq sərgi, müsabiqə və layihələrdə iştirak edərək uğurlu nəticələr əldə etmişdir. Nəsibə xanım yetişdirdiyi hər bir şagirdin uğurunu öz uğuru kimi qiymətləndirir və onların yaradıcılıq inkişafına xüsusi diqqət yetirir. Onun əsərlərində qrafikanın dəqiqliyi ilə rəngkarlığın emosional ifadə gücü harmonik şəkildə birləşir. Rəssam forma və işığın təsir imkanlarını rəng vasitəsilə təqdim edir, qrafik düşüncədən qaynaqlanan aydın konturlar və dəqiq kompozisiya quruluşu ilə əsərlərinə fərdi xarakter qazandırır. Xüsusilə qızılı və qəhvəyi tonlardan istifadə etməsi onun yaradıcılığının səciyyəvi xüsusiyyətlərindəndir. Bu rəng həlli tamaşaçı ilə emosional əlaqə yaratmağa xidmət edir.

Nəsibə Əsgərova rənglərin dili ilə düşünən, hisslərini fırçanın gücü ilə peşəkarcasınsa ifadə edərək cəmiyyətin mənəvi yaddaşını formalaşdırır. Onun   əsərlərində Azərbaycanın milli-mədəni dəyərləri, tarixi keçmişi, təbiəti, insan taleləri və müasir həyatın müxtəlif məqamları özəksini tapır. Rəssam üçün seçdiyi sahə sadəcə peşə deyil, daxili dünyasını ifadə etmək və insanlarla ünsiyyət qurmaq vasitəsidir. O, müxtəlif janrlarda uğurlu əsərlər ərsəyə gətirmişdir. Buna misal olaraq “Sərdarabad qalası”, “Güzgülü saray”, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin portreti, “Gerçəkləşmiş arzular”, “Dua və iradə”, “Simlərin səsi”, “Tarın nəğməsi”, “İnamın zəfəri”, “Çiçəklərin rəngli səsi”, “Çiçəklərin təbəssümü”, “Qarabağ”, “İrəvan xanlığı”, “Üzeyir Hacıbəyov”, “Payız təranələri” və digər adlarını sadaladığımız əsərləri onun yaradıcılıq diapazonunu əks etdirən dəyərli nümunələrdəndir.

Daim yaradıcılıq axtarışında olan rəssam 2010-cu ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. 2024-cü ildə keçirilən “Vətənim Qərbi Azərbaycan” Respublika rəsm müsabiqəsində II yerə layiq görülmüşdür. 2026-cı ildə isə ilk fərdi sərgisi sənətsevərlərin görüşünə gəlmişdir. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü il dönümünə həsr olunmuş tədbir çərçivəsində təşkil edilən “Yaddaşın sədası” adlı bu sərgi rəssamın yaradıcılıq fəaliyyətində mühüm mərhələ olmuşdur. Sərgidə müxtəlif janr və texnikada olan maraqlı kompozisiyalı 30-dan çox əsərini nümayiş etdirmişdir. Zəngin ekspozisiyası ilə diqqət çəkən sərgi sənətsevərlər tərəfindən maraqla qarşılanmış, nümayiş olunan əsərlər hər bir tamaşaçıda dərin təəssürat yaratmışdır.

Bu gün də Nəsibə Əsgərova pedaqoji və fərdi yaradıcılıq fəaliyyətini uğurla davam etdirərək yeni əsərlər üzərində çalışır, incəsənət dünyasına öz töhfələrini verir. Onun əsərləri müxtəlif şəxsi kolleksiyalarda və sərgi ekspozisiyalarında qorunub saxlanılır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(09.06.2026)

Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

Azərbaycan kinosunun 1970-ci illərin sonu dövrü təkcə böyük epik filmlərlə deyil, həm də gənclərin daxili dünyasına, mənəvi axtarışlarına və cəmiyyətdə öz yerini tapmaq səylərinə həsr olunmuş kiçikmiqyaslı, lakin dərin məzmunlu ekran əsərləri ilə diqqət çəkir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal olunmuş "Diplom işi" qısametrajlı bədii filmi də məhz belə səmimi gənclik dramlarından biridir.

 Yaradıcı gəncliyin arxa planı

Filmin ssenari müəllifi, milli kinomuzda psixoloji dramların və kəskin süjetli filmlərin mahir ustası olan görkəmli dramaturq Ramiz Fətəliyevdir. Ssenarinin gücü ondadır ki, müəllif sovet gəncliyinin idealizə edilmiş obrazından uzaqlaşaraq, real tələbə mühitini, gənclərin qarşılaşdığı bürokratik və mənəvi çətinlikləri qabarda bilib.

Filmin quruluşçu rejissoru, öz fərqli vizual estetikası ilə seçilən Şamil Nəcəfzadədir. Rejissor bu qısa zaman kəsiyində personajların daxili dünyasını, onların gələcək peşə həyatına addım atarkən yaşadıqları həyəcanı və prinsiplər uğrunda mübarizəsini çox dəqiq ştrixlərlə tamaşaçıya çatdırıb.

 Filmin süjet xətti və prinsiplərin sınağı

Süjetin mərkəzində universitetin son kursunda oxuyan və öz diplom işini müdafiə etməyə hazırlaşan gənc bir tələbənin hekayəsi dayanır. Bu iş onun üçün sadəcə bir qiymət və ya diplom almaq vasitəsi deyil, öz peşəkar bacarığını, dünyaya baxışını və fərdi imzasını təsdiq etmək imkanıdır.

Lakin sistemin yazılmamış qaydaları, bəzi müəllimlərin mühafizəkar yanaşması və gənc reallığı ilə sovet bürokratiyasının toqquşması hadisələri dramatik müstəviyə keçirir. Film, yaradıcı insanın öz prinsiplərini qorumaq üçün nə dərəcədə güzəştə gedib-getməyəcəyi sualı ətrafında qurulub. Tələbə gənclər arasındakı dostluq, rəqabət və həmrəylik motivləri də hekayəni daha da canlandırır.

 Zamanın sınağından keçən dəyərlər

"Diplom işi" filmi öz dövrünün ab-havasını, gənclərin geyim tərzini, düşüncə sistemini və Bakı tələbə mühitini vizual yaddaş kimi qoruyub saxlayır. Böyük aktyor heyətinin səmimi ifası və rejissorun detallara verdiyi önəm bu qısametrajlı filmi bu gün də maraqla izlənilən bir əsərə çevirir.

Xüsusilə Ramiz Fətəliyevin yaradıcılığına və Azərbaycan gənclik kinosunun tarixinə müraciət edən media portalları üçün bu film, kinomuzun gizli qalmış, lakin mənəvi yükü böyük olan incilərindən biri kimi gözəl bir araşdırma mövzusudur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.06.2026)