Bir əlində silah, bir əlində qələm: Şəhid Baş Leytenant Xaliddin Nəsibov

Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

Azərbaycanın 44 günlük Vətən Müharibəsi dastanında hər bir şəhidimizin özünəməxsus, bənzərsiz bir hekayəsi var. Bu dastan həm də döyüş meydanında göstərdiyi misilsiz igidliyə görə vaxtından əvvəl baş leytenant rütbəsi alan, qəlbi vətən eşqi ilə döyünən şəhid-şairimiz Xaliddin Vaqif oğlu Nəsibovun (Nəsib) adı ilə zəngindir. O, həm səngərdə yazdığı qəhrəmanlıq tarixi, həm də cibində gəzdirdiyi şeir dəftəri ilə yaddaşlarda əbədiləşmişdir.

Erkən illəri və hərbi təhsili

Xaliddin Nəsibov 17 iyul 1998-ci ildə Qazax rayonunun Qarapapaq kəndində dünyaya göz açmışdır. Ziyalı bir mühitdə böyüyən Xaliddin gənc yaşlarından həm ədəbiyyata, həm də hərb sənətinə böyük maraq göstərmişdir.

 Məktəb illəri: 2004-cü ildə Qazax şəhər Mehdi Hüseyn adına humanitar və təbiət fənləri üzrə məktəb-liseyə daxil olub.

 Hərbi Lisey: 2012-ci ildə məktəbin 8-ci sinfini bitirərək yüksək balla Naxçıvandakı Heydər Əliyev adına Hərbi Liseyə qəbul olub.

 Ali Hərbi Məktəb: 2015–2019-cu illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində (AAHM) ali hərbi təhsil alıb.

 Xidmətinin başlaması: 2019-cu ilin avqust ayından etibarən Ağcabədi rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə leytenant rütbəsi ilə motoatıcı tağım komandiri kimi xidmətə başlamışdır.

 "Mən ona ata oldum" – əsgər qayğısı

Xaliddin təkcə cəsur komandir deyil, həm də əsgərlərinin qayğısına qalan nümunəvi rəhbər idi. Onun haqqında yayılan ən təsirli xatirələrdən biri andiçmə mərasimi ilə bağlıdır.

Hərbi xidmətə yeni gələn kimsəsiz (yetim) bir əsgərin yanına ailəsindən heç kim gəlmədiyi üçün uşaq ağlayır. Bunu görən Xaliddin evə zəng edərək anasına deyir: "Ana, onun andiçməsinə heç kim gəlməmişdi, çox pis olmuşdu. Mən onun yanına getdim, qoluma sıxdım, ona təsəlli verdim. Ana, mən bu gün ona həm ana oldum, həm də ata". O, hər zaman maaşı ilə əsgərləri üçün ərzaq və geyim alar, onlarla bir süfrədə əyləşərdi.

 Vətən müharibəsi və döyüş meydanında təltif

2020-ci il sentyabrın 27-də Vətən Müharibəsi başlayanda Xaliddin ilk günlərdən ön cəbhədə vuruşdu. O, Xocavənd rayonunun azadlığı uğrunda gedən ən ağır döyüşlərdə iştirak etdi.

Göstərdiyi misilsiz şücaət və sərkərdəlik bacarığı nəzərə alınaraq, ona döyüş meydanındaca vaxtından əvvəl baş leytenant rütbəsi verildi və 15 oktyabr 2020-ci ildə bölük komandiri vəzifəsinə təyin olundu.

 Şəhadət zirvəsi

Xocavənd istiqamətində gedən strateji döyüşlərin birində Xaliddin öz bölüyü ilə düşmənin müdafiə xəttini darmadağın etdi. Şəhid olmazdan əvvəl kameraya baxaraq gülümsəyib, gələcək nəsillərə və ailəsinə xitabən: "Qoy, axırıncı dəfə özümü çəkim" deyərək son videosunu qeydə aldı.

6 noyabr 2020-ci il tarixində Xocavənd döyüşləri zamanı qəhrəmancasına şəhidlik zirvəsinə ucaldı. Noyabrın 18-də doğulub boya-başa çatdığı Qazax rayonunun Qarapapaq kəndində böyük izdihamla dəfn olundu. Subay idi, qayıtdıqdan sonra elçiliyə getməyi arzulayırdı.

 Yarımçıq qalmış şeir dəftəri

Xaliddin döyüşlərin ən çətin anlarında belə qələmini yerə qoymamışdı. Onun şəhidliyindən sonra hərbi geyiminin cibindən bir şeir dəftəri tapıldı. Həmin dəftərdə vətənə, anaya və şəhadətə aid yazdığı təsirli şeirlər yer alırdı. Onun xatirəsinə və yaradıcılığına hörmət əlaməti olaraq, şəhidliyinin ildönümündə rəsmi qurumlar tərəfindən "Yarımçıq qalmış şeir dəftəri" adlı kitab nəşr olunaraq təqdim edilmişdir.

 Təltifləri

Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda göstərdiyi igidliyə görə Prezident İlham Əliyevin müvafiq sərəncamları ilə ölümündən sonra yüksək mükafatlarla təltif olunmuşdur:

 "Azərbaycan Bayrağı" ordeni

 "Vətən uğrunda" medalı

 "Cəsur döyüşçü" medalı

 "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı

Xaliddin Nəsibov həm qəhrəmanlığı, həm də vətənpərvər mənsubiyyəti ilə Azərbaycan gəncliyinin unudulmaz and yerinə çevrilmişdir. Ruhu şad olsun!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.07.2026)

Murad Vəlixanov,

 "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

Yaxın Şərq və Anadolu tarixinin gedişatını dəyişdirən, Anadolunu elmin, mədəniyyətin və ticarətin mərkəzinə çevirən liderlər arasında Anadolu Səlcuqlu Dövlətinin hökmdarı Birinci Alaəddin Keyqubadın (1220–1237) xüsusi çəkisi var. Onun hakimiyyət illəri sadəcə hərbi qələbələrlə deyil, həm də fəlsəfi, memarlıq və iqtisadi yüksəlişlə xarakterizə olunur ki, bu dövr tarixçilər tərəfindən haqlı olaraq "Səlcuqlu intibahı" adlandırılır. Bu dahi hökmdarın həm dövlətçilik dühası, həm də şəxsi həyatının dramatik tərəfləri müasir kinematoqrafiyanın da diqqət mərkəzindədir.

 Taxta gedən çətin yol və hərbi dühaya çevrilmə

Alaəddin Keyqubadın hakimiyyətə gəlişi asan olmamışdı. Qardaşı Birinci İzzəddin Keykavus ilə taxt mübarizəsində məğlub olduqdan sonra uzun illər Malatya qalasında məhbus həyatı yaşamışdı. Lakin bu sürgün və həbs illəri onu sarsıtmadı, əksinə, elmi, dövlət idarəçiliyini və strateji planlaşdırmanı dərindən öyrənməsi üçün bir məktəbə çevrildi. Qardaşının vəfatından sonra, 1220-ci ildə Səlcuqlu taxtına oturan Sultan Alaəddin qısa zamanda daxili iğtişaşlara son qoydu.

Onun hərbi dühasının ən parlaq nümunəsi Alanya (Kalonoros) qalasının fəthi və burada Səlcuqlu dövlətinin ilk böyük hərbi dəniz limanının, tərsanəsinin qurulması oldu. Aralıq dənizi və Qara dəniz sahillərində ticarət yollarını təhlükəsizliyə alan Sultan, xarici tacirlər üçün tarixdə ilk dəfə "dövlət sığortası" sistemini tətbiq etdi. Onun dövründə tikilən və ölkəni şəbəkə kimi bürüyən karvansaralar Anadolunu qlobal ticarətin mərkəzinə çevirdi.

 Mövlanə Cəlaləddin Rumi ilə mənəvi bağlar və mədəniyyət yüksəlişi

Sultan Alaəddin Keyqubad təkcə qılınc deyil, həm də qələm və elm adamı idi. O, paytaxt Konyanı dövrün ən böyük İslam mədəniyyəti mərkəzlərindən birinə çevirdi. Sultanın bəşəriyyətə bəxş etdiyi ən böyük xidmətlərdən biri də dahi mütəfəkkir Mövlanə Cəlaləddin Rumini və onun atası Bəhaddin Vələdi Konyaya dəvət etməsi, onlara dövlət səviyyəsində ən yüksək ehtiramı göstərməsidir.

Mövlanə öz əsərlərində Sultan Alaəddini "ədalətli və müdrik hökmdar" kimi vəsf edirdi. Sarayında filosofları, memarları, şairləri cəm edən Keyqubad Anadoluda unikal bir memarlıq məktəbinin (Səlcuqlu memarlığı) bünövrəsini qoydu. Onun ucaltdığı məscidlər, mədrəsələr və saraylar (məsələn, Qubadabad Sarayı) bu gün də heyranlıq doğurur.

 Siyasi gərginliklər və qəfil ölümün sirri

Həyatı böyük uğurlarla dolu olan Sultanın son illəri monqol təhlükəsinin kölgəsində keçdi. O, Şərq sərhədlərini qorumaq üçün böyük qalalar tikdirsə də, Xarəzmşah Cəlaləddin Mənguberdinin uzaqgörən olmayan siyasəti nəticəsində baş verən Yassıçəmən döyüşü (1230) iki böyük müsəlman dövlətini zəiflətdi və monqolların Anadoluya girişini sürətləndirdi.

1237-ci ildə Kayseridə xarici elçilərin şərəfinə verilən ziyafətdə Sultan Alaəddin Keyqubad qəfildən zəhərlənərək vəfat etdi. Tarixi qaynaqlar bu ölümün arxasında onun böyük oğlu İkinci Qiyasəddin Keyxosrovun və bəzi nüfuzlu əmirlərin (xüsusilə Sədeddin Köpəyin) dayandığını iddia edir. Bu qəfil və sirli ölüm bütöv bir imperiyanın çöküşünün başlanğıcı oldu.

 Tarixi reallıq kinematoqrafiyada: "Eşq və taxt" filmi

Sultan Alaəddin Keyqubadın bu ziddiyyətli, sevgi, xəyanət, möhtəşəm qələbələr və saray intriqaları ilə dolu həyatı kino sənayesinin də diqqətindən qaçmayıb. Son dövrlərdə böyük tarixi layihələr sırasına daxil edilən və üzərində ciddi iş gedən "Eşq və taxt" bədii filmi məhz bu epoxanı hədəf alır.

Film haqqında əldə olunan kinematik məlumatlara görə, ekran işi sadəcə döyüş səhnələrindən ibarət olmayacaq. Ekran əsəri iki əsas xətt üzərində qurulur:

Taxt xətti: Alaəddin Keyqubadın qardaşı ilə mübarizəsi, həbsdən imperiyanın zirvəsinə ucalması və dövləti idarə edərkən qarşılaşdığı daxili xəyanətlər (Sədeddin Köpək intriqaları).

Eşq xətti: Sultanın Əyyubi şahzadəsi Qaziya Xatun (Melike Adile) ilə olan böyük sevgisi və bu sevginin saray daxilindəki güc balansına təsiri. Məlumdur ki, Sultan məhz Qaziya Xatundan olan oğlu İzzəddin Qılıncarslanı vəliəhd təyin etmək istəyirdi və bu addım sarayda böyük qısqanclıqlara, yekunda isə onun faciəvi ölümünə yol açan intriqalara səbəb olmuşdu.

"Eşq və taxt" filmi eyni zamanda Mövlanə cərəyanının Anadoluda yayılmasını, dövlətin mənəvi sütunlarının necə qurulduğunu vizual olaraq epik bir dillə tamaşaçıya təqdim etməyi hədəfləyir. Yüksək büdcəli dekorasiyalar və dövrün ruhunu əks etdirən kostyumlarla hazırlanan bu layihə, Səlcuqlu tarixinə tam fərqli bir vizual pəncərə açacaq.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.07.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Sənin sənətə gəlişinə yaşıl işıq birdən-birə iki dəfə yandırılır. Birincisi – atan görkəmli xanəndə olur. İkincisi, sənə ustadlar ustadı uğurlu yol diləyir...

Söhbətim Nizami Abdullayev barədədir.

Bu gün doğum günüdür, yubileyidir, 75 yaşı tamam olur.

Abdullayev Nizami Ağabala oğlu 17 iyul 1951-ci ildə Füzuli şəhərində, Azərbaycanın görkəmli xanəndəsi Ağabala Abdullayevin aliləsində anadan olub. 1958–1968-ci illərdə orta məktəbdə oxumaqla yanaşı, musiqi məktəbində də təhsil alıb. Nizami Abdullayev sənətə gəlişini belə xatırlayır:

"Mən muğamın sirlərini atamdan öyrənmişəm, xeyir-duanı isə Seyid Şuşinski vermişdir. 1963-cü ildə dədəmin ustadı Seyid Şuşinski bizə qonaq gəlmişdi. Xoşbəxtəm ki, Seyid Şuşinski kimi bir şəxsiyyətlə ünsiyyətdə olmuşam, onun qulluğunda durmuşam. Dədəm ona Həmişə "Ağa", "Ustad" deyə müraciət edərdi. Ağaya təzə dəmlənmiş samovar çayı gətirdim.

Elə bu zaman dədəm ustada söylədi ki, Ağa, bir nökərin var, ona qulaq asarsanmı?

 -Kimdir о?

-Bizim Nizamini deyirəm, Həm də yaxşı tar zalır.

Tez tarı gətirib köklədim, dedim, dədə, nə oxuyum?

Dədəm soruşdu:

 -Ağa nə oxusun?

Seyid qayıtdı ki, elə atasının "Zabul"unu oxusun.

Baxdım dədəmin üzünə, dedi bir "Segah" oxu. Özüm çaldım, özüm oxudum. Ardınca da dədəmin məşhur "Nə var könlündə, könlündə" mahnısını.

Bir anlıq sükutdan sonra Ağa dədəmə dedi:

-Sənin uşaqlıq səsindi. Bunun gələcəyi uğurlu olacaq, sənin yolunu bu davam etdirəcək."

Seyid Şuşinskinin xeyir-duasından sonra Nizami Abdullayevin musiqiyə, muğama olan həvəsi birə-beş artıb, öz üzərində daha çox zalışmağa başlayıb. 1968-ci ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun maliyyə-kredit fakültəsinə daxil olub. 1973-cü ildə həmin institutu bitirərək Hərbi xidmətə yollanıb.

1974-cü ildə Hərbi xidməti başa vuran Nizami Abdullayev zabit rütbəsi ilə tərxis olunub. 1975-ci ildə "Zabul" instrumental ansamblını yaradıb və ona rəhbərlik edib. 1975–1977-ci illərdə keçirilən müsabiqədə respubli-ka üzrə birinci yerə çıxıb, "Qızıl medal"a layiq görülüb. О,1992–1996-cı illərdə Füzuli rayon mədəniyyət şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb.

Nizami Abdullayev müxtəlif ölkələrdə qastrol səfərlərində olub, Azərbaycan mədəniyyətini, incəsənətini təbliğ edib. Təkcə Dani-markada "Qarabağ ocağı" ansamblı ilə 8 şəhərdə bir-birinin ardınca 32 konsert verib. Qarabağ müharibəsi başlayandan tez-tez cəbhə böl-gələrində konsertlər verib, əsgərlərimizin döyüş əfval-ruhiyyəsinin artmasına köməklik edib.

Bu cür xidmətlərinə görə Müdafiə Nazirliyinin fəxri fərmanlarına layiq görülüb. 1991-ci ildə ilk xeyriyyə konserti verən Nizami Abdullayevin xeyriyyə konsertlərinin sayı 200-ü ötüb. 19 sentyabr 2016-cı ildə Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə əməkdar artist fəxri adına layiq görülüb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.07.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Yay mövsümündə dünyanın müxtəlif ölkələrində daha çox yüngül, təravətləndirici, bol tərəvəzli və meyvəli yeməklərə üstünlük verilir. Dünya mətbəxinin yaya aid ən məşhur 10 yeməyi və onların qısa hazırlanma resepti təqdim olunur. Bələdçimiz dünya mətbəxinə aid minlərlə resepti ilə məşhur olan BBC  good food nəşridir.

Kapreze salatı (İtaliya)

Ərzaqlar:

• Mozzarella pendiri
• Pomidor
• Reyhan
• Zeytun yağı
• Balzam sirkəsi

Hazırlanması:
Pomidor və pendiri növbə ilə düzün, reyhan əlavə edin, üzərinə yağ və balzam sirkəsi gəzdirin.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.07.2026)

Nemət Tahir,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Çoxları elə bilir ki, sənətçilər ancaq fəxri ad və imtiyaz, maddiyyat uğrunda çalışır. Amma əsls belə deyil. Xalq artisti Flora Kərimovanın timsalında indi bunu sübut edək.

SSRİ dövründə Qarabağda konsert keçirilir. Şövkət Ələkbərovadan sonra səhnəyə erməni müğənni çıxaraq Qarabağ şikəstəsini zildən oxuyur. Sonra səhnəyə çıxan Flora Kərimova konsertin proqramındakı mahnını yox, Qarabağ şikəstəsini daha yüksək səslə ifa etməklə hamını təəccübləndirir. Lakin Bakıya qayıtdıqdan sonra Azərbaycanın Mədəniyyət Nazirliyi bunu milli təəssüb hissi kimi qiymətləndirərək onu bir müddət səhnədən kənarlaşdırır. Flora xanıma Ermənistanın xalq artisti adı verilsə də o bu addan imtina edir. Belə olduqda ona uzun müddət fəxri ad verilmir. Flora xanıma Xalq artisti fəxri adı 1992-ci ildə verilib. O, bununla müstəqil Azərbaycanda ilk fəxri ad alan qadın sənətçi olub.

Ermənilər Topxana meşəsini dağıdıb Azərbaycana ərazi iddiaları qaldıranda Flora xanım Bakıda Azadlıq Meydanında buna etiraz edən ilk qadın sənətçi olub.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.07.2026)

Nemət Tahir,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Bu lətifədirmi, alleqorik hekayədirmi, bilən yoxdur. Amma çox ibrətamizdir. Xüsusən günümüzdə hər kəsə şəbədə qoşan, quyruq bağlayan insanlara aiddir, oxuyub ibrət götürsünlər.

İki eşşək söhbət edə-edə gedirmişlər. Bu zaman görürlər ki, ağacın başında bir dişi meymun oturub. Biri o birinə deyir:

-Gəl bu meymunu ələ salaq.

-Yaxşı. Necə edək?

-Gəl soruşaq, görək ki, ərə gedib ya-yox. Əgər desə ərə getmişəm, deyərik kül səni alanın başına! Özün bu gündəsən, gör indi səni alan bədbəxt nə gündədir.

-Əgər birdən yox desə?

-Əgər yox desə,onda deyərik ki,kül sənin başıva! Ay bədbəxt,bir güzgüyə bax,gör nə gündəsən. Bu eybəcərlikdə səni kim alacaq.

-Yaxşı.

Eləcə də onlar meymun oturan ağacın altına yaxınlaşaraqmeymunu səsləyirlər:

-Ay meymun, ay meymun! Bir de görək, sən ərə getmisən, ya-yox?

Meymun acıqlı halda aşağı baxaraq deyir:

-Əşi, kimə ərə gedəsən e... Ətrafıma baxıram hamısı eşşəkdi!...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.07.2026)

Zəhra Allahverdiyeva,

“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının Yaradıcılıq şöbəsi

BizimkəndAğrı dağınınətəyində yerləşirdi. Hərsəhərnənəmdeyərdiki, “Ağrı bugündə bizə baxır... dağlaradamın şahididir, qızım.” Mənisə uşaqağlımladüşünərdimki, dağ baxabilərmi?

 Sonralarbaşadüşdüm: odağ yalnızbaxmır, həmdə görür, yaddasaxlayır, susaraqdanışır...

Okənddə babamdadoğulmuşdu, atamda, mənimköklərimdə orabağlı idi. Atamdeyirdi: “Hərbayramdanəvvəlkəndqəbiristanlığınagedərdik. Baş daşlarındaQuranayələri, gözəloymanaxışlar, birdə qədiməlyazısı ilə yazılmış adlarvardı. Bizodaşlaratoxunandaelə biltarixə toxunurduq...”

Ammabirgünbizioradanqopardılar. Qaçqınadını verdilər, ammaəslində didərginolduq. Təkcə evlərimizdənyox... ölülərimizinyanındandadidərginsalındıq.

İllərkeçdi... kəndimizdənbirgörüntü tapdım. Qəbiristanlıqdadaş qalmayıb. Ağrı dağınınətəyindəkiosəssizabidələr... yoxedilib. Baş daşlarınınyerində indiotbitib, bəlkə də bəzilərinin üstündə maşınparkedilib. Elə bilbizheç olmamışıq...

Bunecə unudulsun?

Bunecə bağışlansın?

Soyadımızınsahibadı sankitorpağınaltındadır, amma üstündəkinişanəsisilinib. Obaş daşındayazılmış duaindimənimsinəmdə döyünür. Çünkiqəbirlərsusur, ammayaddaş danışır.

Okənd, odağ, oməzarlarmənimyaddaşımdır. Onlarsındırılıbsa, mənayaqdadayanmalıyam. Onlarunudulubsa, məndanışmalıyam. Onlartorpağınaltındayatırlarsa, mənonları ruhumdayaşatmalıyam.

QərbiAzərbaycan İcması buməsələniişıq üzünə çıxarırvə sübutlufaktlarla 2000-dənartıqxəritə çəkilişlərində aşkarlanamış barizvandallıqnümunələrininəzərə çatdırır. Onlarqəbristanlıqlarınnə vaxtdağıdıldığı barəsində məlumatəldə ediblər. Qəbirlərbizimabidələrqədərirsimizdir. Biznə didərgindüşdüyümüzyurdu, nə də silinməyə çalışılanirsimiziunutmalıyıq. Alibaş komandanımızdemiş: “BizAşıq Ələsgərinkəndində Aşıq Ələsgərinabidəsiniqoyacayıq”. Bizyaşadığı yeridağıdanyox, çiçəkləndirən, canverənruhuq. Bizqayıdandaotumuzu, ağacımızı canlandıracaq, abidələrimizi, qəbiristanlıqlarımızı bərpaedəcəyik!

Birgünqayıdacağıq. Otorpağa, odağınətəyinə. Qəbirlərbəlkə də yoxolacaq... ammabizyenidənoraduailə qayıdacağıq. Daş qoymasalar da, ruhumuzu qoyacağıq...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.07.2026)

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Olduqca inadkar adamdır. Məqsədinə nail olanadək yorulmadan çalışır. Dürüstlük və etibarlılıq onun üçün çox vacibdir. Fədakarlıq alın yazısıdır. Haqsızlıqla qarşılaşanda tərəddüd etmədən mübarizəyə atılır. Dostluqda etibarlıdır, dostlarına sonadək sadiq qalır. Ədalət onun üçün çox önəmlidir. Planlı və nizamlı şəkildə hərəkət etməyi xoşlayır. Yaxşı intuisiyası var, hadisələri əvvəlcədən hiss edə bilir. Azadlıq aşiqidir, məhdudiyyətə nifrət edir. İnsanları sevən, lakin tünlükdən qaçan adamdır. Sülh və əminamanlıq onun ən böyük istəyidir. Çox ciddi və düşüncəli olduğu üçün öz üzərinə məsuliyyət götürməkdən çəkinmir. Bir az dərvişliyi də var- dünyanı yaşamaq üçün ideal yer hesab etmir və adətən tək qalmağa üstünlük verir. Bir sözlə, onu insanlara sevdirən ədalətli və vicdanlı olmasıdır. Analitik idraka malik olduğuna görə, nəyisə sınaqdan keçirmədən qərar vermir. Onun üçün kəmiyyət yox, keyfiyyət daha üstündür. Lazımsız yerlərə pul xərcləmir, israfçılıqdan çəkinir...

Deyir ki:- “Teatr hər zaman olub. Əvvəl də var idi, bu gün də var. Teatr ayrı-ayrılıqda bir prosesdir, haqqında danışarkən onu əsasən iki mərhələyə, sovet və müstəqillik mərhələsinə bölmək lazımdır. Təbii ki, bu dövrlərdə teatrın uğurlu, uğursuz vaxtları da olub. Məsələn, SSRİ dövründə böyük bir imperiyada Azərbaycan teatrı, Azərbaycan aktyorları çox böyük işlər görüblər, çox yüksək sənət əsərləri göstəriblər. Bu dövrdə çox böyük sənətkarlar yetişib. Müstəqillik dövrünə gəldikdə isə, ilk vaxtlar bütün sahələrdə olduğu kimi, teatrda da bir durğunluq yaşandı. Bu, hamı üçün gözlənilməz idi. İctimai formasiya dəyişirdi. Nəyin necə olacağını bilmirdik. Amma indi bütün bu proseslər öz yoluna düşüb və necə deyərlər, hər şey yaxşılığa doğru gedir. Öz fikirlərimi təsdiqləmək üçün təkcə bir faktı demək istəyirəm. Bu il biz Azərbaycanda ilk dəfə müstəqil teatrların festivalını keçirdik. Səmimi deyim ki, mənim də xəbərim yox idi, biz festival keçirəndə gördük ki, Bakıda 20-yə yaxın müstəqil teatr var. Bu çox gözəl göstəricidir, buna sevinmək lazımdır. Əlbəttə, bu teatrların çoxunun müstəqil binası yoxdur, stabil heyəti yoxdur, bir çox problemləri var. Amma bu yeni formalaşan məsələdir. Getdikcə daha da yaxşılaşacaq. Qeyd edim ki, Bakıda hər zaman teatr və teatrı sevən insanlar olub. Əgər biz yaşda aktyorlar hələ teatrdan bezib getməyibsə, deməli, hər şey yaxşıdır.”

Söhbət prezidentin fərdi təqaüdçüsü, xalq artisti Vidadi Həsənovdan gedir. O, 1958-ci il iyulun 16-da Gəncədə anadan olub. Orta təhsilini orada başa vurub. 1979-cu ildə hərbi xidməti başa vurduqdan sonra Cəfər Cabbarlı adına Gəncə dövlət dram teatrında fəaliyyətə başlayıb. Daha sonra Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və incəsənət İnstitutunda dram və kino aktyoru ixtisasına yiyələnib. 1986-cı ildən həmin elm məbədində müəllim kimi çalışır. "Estrada rejissoru" kafedrasının dosentidir. Eyni zamanda "Media Company"-nin nəzdində yaradılmış "M. Teatr Production"un bədii rəhbəridir. 2008-ci ildə "Şair olmaq istəmirəm" adlı şeirlər kitabı işıq üzü görüb. Avropa kinematoqrafçılar Assosasiyasının xətii ilə Tibilisidə və eləcə də Moskvada ssenaristlər kursunu keçərək, beynəlxalq sertifikatlar alıb...

“Bəlkə də, bir az bəsit müqayisə olacaq, ancaq yenə də deyim. İnsan ac olanda yemək istəyir. Ac olmayanda yeməyə ehtiyac duymur. Teatr da insanın digər ehtiyacları kimidir. Adam var ki, özündə teatra getmək ehtiyacı duyur, adam da var ki, onun üçün teatrın varlığının və ya yoxluğunun elə bir əhəmiyyəti yoxdur. Sən nə qədər təbliğat aparsan da, izah etməyə çalışsan da- "mənə teatr lazım deyil", deyəcək. Bu, normal haldır. "Bizim insanlar niyə teatra getmirlər?" sualı ritorikdir. Bu sualın cavabı yoxdur. Heç kəs bu suala cavab verə bilməz. Getmək istəyən teatra gedəcək, getmək istməyən də getməyəcək.”- söyləyir…

Bir sıra əsərlərin səhnələşdirilməsində rejissorluq edib. Eləcə də tetrda və iyirmi beşə yaxın filmdə aktyor kimi müxtəlif obrazları canlandırıb...

Deyir ki:- “İndi bir çox insanlar ancaq nostalji hisslərlə yaşayırlar, müasir filmlərə baxmadan, müqayisə aparırlar. Mən bir neçə festivalda iştirak etmişəm. Həmin festivallarda Azərbaycanın yeni filmləri nümayiş olunub. O filmlər haqqında orada yüksək fikirlər deyilib. Hətta, Kazan festivalında bir çox peşəkar adamlar, böyük mütəxəssislər bu filmlər barədə çox yüksək fikirlər səsləndiriblər. Mən şəxsən bunun şahidi olmuşam və o fikirləri sosial şəbəkələrdə paylaşmışam. Belə olan halda indi belə filmlərin pislənməsilə bağlı fikirlərlə necə razılaşmaq olar? Gəlin, "Bəyin oğurlanması" filmini misal göstərək. Aktyorlar da, rejissorlar da, kinoşünaslar da qeyd edirlər ki, öz bədii dəyərinə görə bu film o qədər də yüksək film deyıl. Daha çox regional filmdir. Düzdür, orada deyilən hər söz insanların dilindədir, orada deyilən hər söz zərbi-məsələ çevrilib. Amma bu film bədii dəyər baxımından zəif filmdir. Sən onu götürüb Azərbaycandan hansısa festivala aparsan, heç onu müsabiqəyə də salmazlar. Ancaq uşaqdan-böyüyə hamı o filmi sevir. "Əhməd haradadır" filmini sevməyən var? Ancaq ona kateqoriya veriləndə ən aşağ kateqoriya verilmişdi. Amma bizim elə mürəkkəb, elə qəliz filmlərimiz var ki, onlar uğur qazanıblar. Ola bilər ki, o filmlər Azərbaycanda göstərilər və bəyənilməz. Ancaq bu, o demək deyil ki, həmin filmlər uğurlu deyil. Bu baxımdan Azərbaycanda kino prosesi çox uğurlu gedir. Hər sahənin çatışmayan cəhətləri olduğu kimi bu sahənin də çatışmayan cəhətləri var. Əsas məsələ də maddi məsələdir. Bu məsələ həll olunsa, biz daha yaxşı filmlər çəkə bilərik.”

Bəli, xalq artisti kino sənayesindəki problemləri görür və çox narahatdır. Haqlı iradları var: “Bizdə bu qədər tarixi filmlər çəkilib. Hansından razı qalmısınız? Ona görə tarixi seriallar çəkilməsə yaxşıdır. O cür serialları çəkmək asan məsələ deyil. Paltardakı detallar, sifət cizgiləri, təbiət mənzərələri və sair çox dəqiq olmalıdır. Buna isə külli miqdarda vəsait lazımdır. Türkiyə seriallarına baxın, demək olar ki, dünya teleməkanını zəbt ediblər. Elə bir ölkə yoxdur ki, orada türk serialları nümayiş etdirilməsin. Təbii ki, o səviyyəyə gəlib çatmaq üçün peşəkarlıqla yanaşı, maddi vəsait də əsasdır. Məsələn, bəzi deputatlarımız müəyyən məsələlərin həllində dünya təcrübəsini misal gətirirlər. Eyni şəkildə kinomuzun, teatrımızın problemlərini də dünya təcrübəsinə uyğun həll etmək olar. Çünki hər şeyi dövlətdən gözləmək olmaz. Ən azı ona görə ki, bu gün bizim bərpasını gözləyən Qarabağımız var. Düzdür, hər sahədə olduğu kimi, bu sahədə də müsbət yanaşmalar var. Ancaq nə edəsən ki, hələ də nəticə o deyıl.”- deyib köks ötürür...

Ümumiyyətlə, Vidadi Həsənov zəhmətkeş adamdır. Necə deyərlər, arı kimi səhərdən axşamadək çalışır. İnanır ki, Azərbaycan kinosunun ən böyük uğurları hələ qabaqdadır...

İyulun 16-sı haqqında danışdığım xalq artistinin 68 yaşı tamam olur. Onu bu münasibətlə təbrik edir, möhkəm can sağlığı arzulayıram...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.07.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Haqqında söhbət açacağım şəxs çox unikal bir şəxsdir.

Adətən insan həyatı boyu bir, uzağı iki sahədə külüng döyür. Amma bu qayda Faiq Zöhrabova aid deyil. O, rəqqas, rejissor, aktyor, pedaqoq, kimi çalışıb, müxtəlif yerlərdə rəhbər kürsüsünü tutub…

Faiq Zöhrabov 1939-cu il iyul ayının 16-da Bakı şəhərində anadan olub. 1957–1960-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında rəqqas kimi fəaliyyət göstərib. 1963–1968-ci illərdə o, Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun rejissorluq fakültəsində təhsil alıb.

İnstitututu bitirdikdən sonra, həmin təhsil ocağında "Aktyor sənəti" kafedrasında müəllim kimi fəaliyyətə başlayıb. Zöhrabov Bakı Pioner və Məktəblilər Parkının direktoru işləyib. O, Aktyor evinin və Səyyahçılar və ekskursiya bürosunun direktoru işləyib. 1968–1985-ci illərdə F. Zöhrabov İncəsənət İnstitutunda aktyor sənətindən dərs deyib.

1985–88-ci illərdə o, Dağıstan Dövlət Ləzgi Musiqili Dram Teatrına dəvət olunub və orada 4 il baş rejissor vəzifəsində çalışıb. Bu dövrdə rejissor A. P. Çexovun "Elçilik", A. Şirvanzadənin "Nakam qız", Q. Lezqinsovun "Dağlar oğlu", N. Hikmətin "Bayramın birinci günü", Ü. Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" və s. dramaturqların əsərlərinə quruluş verib

1988-ci ildən F. Zöhrabov ADMİU-nun "Səda" Tədris Teatrının direktoru və Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Musiqili teatr" kafedrasının dosenti olub. 2000-ci ilə kimi pedaqoq kimi fəaliyyət göstərdiyi illər ərzində bir çox rejissorların, aktyorların yetişməsində müstəsna xidmətləri olub.

1999-cu ildən sənətçi Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında quruluşçu rejissor kimi fəaliyyətini davam etdirib. Burada F. Zöhrabov "Dəli dünya", "Bankir adaxlı", "Məhəbbət oyunu", "Talelər qovuşanda", "Aldın payını, çağır dayını" və s. kimi bir-birindən maraqlı tamaşalar hazırlayıb.

5 iyun 2009-cu ildə Bakıda ürək çatışmazlığından vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.07.2026)