16 mart 2026.

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü maddəsinin I hissəsinin 1-ci və 15-ci bəndlərini rəhbər tutaraq qərara alır:

“Kinematoqrafiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998, № 8, maddə 489 (Cild I); 2024, № 5 (I kitab), maddə 489) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:

1. 1-ci maddənin birinci hissəsi üzrə:

1.1. dördüncü – səkkizinci abzaslar müvafiq olaraq on birinci – on beşinci abzaslar, doqquzuncu – on beşinci abzaslar müvafiq olaraq on səkkizinci – iyirmi dördüncü abzaslar hesab edilsin;

1.2. aşağıdakı məzmunda dördüncü – onuncu, on altıncı və on yeddinci abzaslar əlavə edilsin:

“milli film – xarici film hesab edilməyən və bu Qanunun 4-cü maddəsində göstərilən tələblərə cavab verən film;

xarici film – bütövlükdə xarici prodüser (prodüserlər) tərəfindən istehsal edilən film;

birgə istehsal filmi – yerli və xarici prodüserlərin birgə istehsal etdikləri və milli film hesab edilməyən film;

film istehsalı – film çəkilişinə hazırlıq, film çəkilişi və film çəkilişinin tamamlanması mərhələlərini özündə əhatə edən proses;

film çəkilişinə hazırlıq – filmin ideyasının yaranması, konsepsiyasının hazırlanması, ssenarisinin yazılması və film çəkilişi məqsədi ilə digər inzibati və texniki məsələlərin həlli ilə əlaqədar işləri əhatə edən proses;

film çəkilişi – filmin bilavasitə kinolentə və ya digər daşıyıcıya çəkilişini təmin edən fəaliyyətləri əhatə edən proses;

filmin çəkilişinin tamamlanması – çəkilmiş kadrların redaktəsini, filmin vizual, səs və rəng işləmələrini, effekt, titr və qrafik tərtibatını əhatə edən proses;”;

“yerli prodüser – Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı və ya qanunla müəyyən olunmuş qaydada Azərbaycan Respublikasında dövlət qeydiyyatından keçmiş hüquqi şəxs olan prodüser;

xarici prodüser – əcnəbi və ya vətəndaşlığı olmayan şəxs və ya xarici hüquqi şəxs olan prodüser;”.

2. 3-cü maddənin birinci hissəsinin altıncı və yeddinci abzasları yeddinci və səkkizinci abzaslar hesab edilsin və aşağıdakı məzmunda altıncı abzas əlavə edilsin:

“xarici prodüserləri Azərbaycan Respublikasının ərazisində film istehsalına cəlb etmək üçün təşviqedici tədbirlərin həyata keçirilməsi;”.

3. 4-cü maddənin ikinci hissəsində “müştərək çəkilmiş” sözləri “birgə istehsal edilmiş” sözləri ilə əvəz edilsin.

4. 7-ci maddə üzrə:

4.1. birinci hissədə “orqanı” sözü “orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum)” sözləri ilə əvəz edilsin;

4.2. üçüncü hissəyə “orqanının” sözündən sonra “müəyyən etdiyi orqanın (qurumun)” sözləri əlavə edilsin.

5. 10-cu maddənin birinci hissəsində “orqanı” sözü “orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum)” sözləri ilə əvəz edilsin.

6. 13-cü maddəyə aşağıdakı məzmunda ikinci və üçüncü hissələr əlavə edilsin:

“Xarici prodüserləri Azərbaycan Respublikası ərazisində film istehsalına cəlb etmək məqsədilə filmlərin istehsalı üçün çəkilmiş xərclər qismən geri ödənilir.

Xarici və birgə istehsal filmlərinin istehsalı üçün çəkilmiş xərclərin qismən geri ödənilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) müəyyən etdiyi qaydada və şərtlərlə həyata keçirilir.”.

İlham Əliyev

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Bakı şəhəri, 27 fevral 2026-cı il

Mənbə: Prezident.az

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.03.2026)

Mədəniyyət Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərən Azərbaycan Respublikasının Kino Agentliyi tərəfindən keçirilən “Dövlət sifarişi ilə istehsal ediləcək film layihələri” müsabiqəsinin pitçinq mərhələsinin nəticələri məlum olub.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı Mədəniyyət Nazirliyinə istinadən xəbər verir ki, Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafına yönəlmiş müsabiqə çərçivəsində təqdim olunan layihələr mərhələli qiymətləndirmədən keçərək pitçinq mərhələsinə təqdim edilib.

Pitçinq mərhələsinin nəticələrinə əsasən aşağıdakı film layihələri 2026-cı il üzrə dövlət sifarişi ilə istehsal üçün seçilib:

“Türkmənçay” — “Şahdağ Film” MMC, rejissor Elxan Cəfərov

“Rəqqa” — “Rakurs Film-Media” MMC, rejissor İsmayıl Səfərəli

“Mən, Lalə, bir də o” — İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkəti, rejissor Rüfət Şahbazov.

Seçilmiş layihələr Azərbaycan kino sənayesinin inkişafına yönəlmiş yaradıcı yanaşmaları, aktual mövzuları və müxtəlif bədii həll yollarını özündə əks etdirir.

“Dövlət sifarişi ilə istehsal ediləcək film layihələri” müsabiqəsi milli kino istehsalının sistemli şəkildə dəstəklənməsi, yaradıcı mühitin stimullaşdırılması və keyfiyyətli film layihələrinin həyata keçirilməsinə şərait yaradılması məqsədini daşıyır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.03.2026)

​Nərgiz Mustafayeva,

 Gəncə, “Ədəbiyyat və incəsənət” 

Su oyanıb aydınlıq gətirdi, Od hərarət bəxş etdi, Yel isə təbiəti nəfəsi ilə hərəkətə gətirdi. İndi isə növbə ana Torpağındır. Xalq arasında “İlaxır çərşənbə” adlanan bu müqəddəs gün yaradılışın tamamlanmasını, dirilişin və bərəkətin təntənəsini simvolizə edir. Əcdadlarımızın inancına görə, məhz bu gün Torpaq oyanır, öz qoynundakı bütün nemətləri canlandırır və insanı ruzi ilə müjdələyir.

Torpaq çərşənbəsi dörd ünsürün birləşdiyi nöqtədir. Su torpağı islatmalı, Od onu isitməli, Yel isə qurudub toxuma hazırlamalıdır ki, Torpaq ana öz bərəkətini bizə sunsun. Mifologiyamızda Torpaq həm başlanğıc, həm də son mənzildir. Ona görə də İlaxır çərşənbədə torpağa ehtiram xüsusi yer tutur. Deyilərdi ki, bu gün torpağı incitmək olmaz; çünki o, yeni həyatın (cücərtinin) sancısını çəkir.

Bu çərşənbə sübh daxil olandan gecə yarısına qədər rituallarla zəngindir:

​“Papaqatdı”: Gənclərin və uşaqların ən sevimli adətidir. Qapılara atılan papaqlar bayram sevincini bölüşmək, küsülülərin barışması üçün bir vəsilədir.

“Qulaq falı”: Axşam vaxtı qonşuların qapısını pusmaq və eşidilən ilk sözə görə niyyət tutmaq qədim bir inancdır. Buna görə də bu gün hər evdə yalnız şirin və xoş sözlər danışılmalıdır.

“Tonqal qalanması”: İlaxır çərşənbə tonqalı sadəcə bir atəş deyil, ruhun qışın ağrılığından xilas olub paklanması ayinidir. Gecəni nura qərq edən tonqallar, əcdadlarımızın minilliklərdən süzülüb gələn “odla arınma” inancının təzahürüdür. İnsanlar tonqalın üzərindən tullanarkən “Ağırlığım-uğurluğum oda tökülsün” deyirlər. Bu, ötən ilin bütün dərd-sərini, xəstəliyini və mənfi enerjisini alova tapşırıb, yeni ilə günəş kimi parlaq və torpaq kimi pak başlamaq niyyətidir. Adətə görə, bir tonqalın üzərindən yeddi dəfə tullanmaq kainatın yeddi qatı ilə bütövləşməyi simvolizə edir.

İnsanların inancına görə tonqal özü sönməlidir, çünki suyu oda tökmək bərəkəti söndürmək sayılır. Sönmüş tonqalın külü isə bərəkət rəmzi kimi bağ-bağata, əkin sahələrinə səpilərdi ki, ocağın hərarəti torpağın bağrına hopsun.

Bu gün hər kəs təzə paltar geyinməyə çalışır. Evlər sonuncu dəfə ətirlənir, şamlar ailə üzvlərinin sayı qədər yandırılır, əcdadların ruhu yad olunur. Çünki Torpaq həm də bizi köklərimizə bağlayan ən güclü bağdır.

İlaxır çərşənbənin süfrəsi xalqımızın kulinariya sənətinin nümayişidir. Yumurta boyama - yumurta xalq təfəkküründə dünyanı, kainatı təmsil edir. Yumurtanın boyanması dünyanın yenidən nizamlanması deməkdir. Yumurtanın rənglərinin mənası belə izah olunur ki, qırmızı - odu (və ya günəşi), yaşıl - təbiəti, sarı - ayı və ulduzları təmsil edir. Yumurta döyüşdürmək isə bir növ “köhnə ilə yeni”nin mübarizəsi və yeninin qalib gəlməsidir.

İlaxır çərşənbədə süfrəyə qoyulan şirniyyatların formaları göy cisimlərini təmsil edir:Şəkərbura - Ayın təsviridir, üstündəki naxışlar isə ayın kraterləri və ya ulduzları kimi qəbul olunur, Paxlava - ulduzun (və ya dörd ünsürün: od, su, yel, torpaq) rəmzidir, Qoğal - parlayan günəşin simvoludur.İlaxır çərşənbə süfrəsi bir kainat xəritəsidir. Qoğalla Günəşi, şəkərbura ilə Ayı, paxlava ilə Ulduzları süfrəmizə dəvət edirik. Yumurtanı boyayarkən dünyanı rəngləyir, şamı yandırarkən qəlbimizdəki ümidi alovlandırırıq. Belə süfrə sadəcə nemətlər yığını deyil, insanın təbiətlə bütövləşmə ayinidir.

Torpaq çərşənbəsi bizə xatırladır ki, insan nə qədər göylərə ucalmağa çalışsa da, kökü həmişə torpaqdadır. Bu gün sadəcə torpağın deyil, daxilimizdəki xeyirxahlıq toxumlarının da oyanış günüdür.

Qoy bu İlaxır çərşənbə hər birinizin ocağına ruzi, qəlbinə isə torpaq qədər səbir və bərəkət gətirsin.

Qeyd: Məqalə müəllifin şəxsi tədqiqatları, xalq inancları və mifoloji mənbələrin müqayisəli təhlili əsasında hazırlanmışdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.03.2026)

Səadət Sultan,

yazıçı-publisist, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Müəlliflər oxucularla hər görüşü səbrsizliklə gözləyirlər. Təkcə ona görə yox ki, görüşdə istidəyin qədər adam iştirak etsin. Əsas məsələ ondan ibarətdir ki, şairi, kitab müəllifini tanıyırlar, əsərlərini oxuyurlar, onu dəyərləndirirlər, öz fikirlərini auditoriya qarşısında ifadə edirər.

“Litera” –book and coffee"də keçirilən ədəbi yığıncaqda bir daha bunun şahidi olduq. Pedaqoji fəaliyyətlə yanaşı, nəğməkar şairə, publisist və ictimai fəal kimi tanınan Kamalə Abiyeva ilə görüşdə bu qənaətə gəldik.

Yaşının ahıl çağlarına qədəm qoymasına baxmayaraq, Kamalə xanım Abiyevada olan tükənməz enerjiyə, həyata baxışına və sabaha inamına heyran qalmamaq mümkün deyil. Yaradıcı insanlarda Allahın ona bəxş etdiyi ilham, ilahi ruh olur. Əgər bu ruh yoxdursa, ələ qələm almaq mənasızdır.

“Litera”da keçirilən görüşdə şairənin təkcə bir kitabı haqqında yox, ümumi yaradıcılığı haqqında söhbət açıldı. Ədəbi yığıncağı təşkil edən “Zərif kölgələr” yaradıcı klubunun rəhbəri və yaradıcısı Aysel Nəsirzadə və klubun fəallarından Həmidə xanım, şairə Kəmalə Abıyevanı oxucuları ilə görüşdürməklə, ona və oxuculara böyük bir sevinc yaşatdılar.

Görüşün aparıcısı şairə Aysel xanım Fikrət tədbiri xoş sözlərlə açaraq, bütün iştirakçıları səmimiyyətlə salamladı, şairə K.Abiyeva haqqında ürək sözlərini məclis iştirakçılarına çatdırdı. Ümumən görüş iştirakçıları K.Abiyeva şəxsiyyəti, yaradıcılığı haqqında xoş sözlər söylədilər və xüsusilə vurğuladılar ki, şairənin əsərlərinin mayası halal zəhmətdən yoğrulub, oxucunun qəlbinə yol tapır, müasir dövrün problemlərini önə çəkir, yüksək vətəndaşlıq ruhu aşılayır, insanları mənəvi paklığa və təmizliyə dəvət edir. Onun əsərlərində xeyrin şər üzərində qələbəsi görünür.

Görüşdə çıxış edənlər arasında şairə-publisist Aysel Əlizadə, şairə Aysel Xanlarqızı Nəsirli, yazıçı-publisist Bahəddin Həzi, qiraətçi Bəhiyyə Nağıyeva, yazıçı publisist Səadət Sultan, şairə Zeynəb Cəmaləddin qızı, oxucu Çiçək xanım, yazıçı Şahsənəm xanım və oxucular iştirak edirdilər. Şairənin şeirlərindən parçalar xüsusi bir istəklə səsləndirildi. İştirakçılar Kamalə xanımın yazdığı şeirlərə bəstələnən mahnılar haqqında ağızdolusu söhbət açdılar.

Nəğməkar şairə onunla görüşə gələnlərə minnətdarlıq ifadə etdi və gələcək yaradıcılıq işlərindən danışdı. “Zərif kölgələr” yaradıcılıq klubunun gördüyü işlərin mənəvi dərini vurğulayaraq, uğurlar arzuladı. Müəllifi olduğu bir neçə kitabını imzalayıb, oxuculara təqdim etdi.

Sonda “Zərif kölgələr” yaradıcılıq klubunun rəhbəri Aysel Nəsirzadə qeyd etdi ki, “Litera” kitab məkanında keçirilən bu səpkidən olan ədəbi görüşlər ilk və son olmayacaq – belə silsilə görüşlər ədəbi yaradıcılıqla məşğul olan digər şair və yazıçılarla da keçiriləcək.

Görüş iştirakçıları ilə xatirə şəkli çəkildi.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.03.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Qərb bölgəmiz sazın, sözün vətənidir. Burada Qazax-Akstafa, Tovuz və Gədəbəy aşıq məktəbləri çox populyardır. Bu gün aşıqdan danışacağıq.

Aşıq musiqisi xalqın şifahi yaradıcılığının ən geniş yayılmış qoludur. Tanınmış aşıqlarımızdan birinin bu gün doğum günüdür.

Cavan Alay 1942-ci il 17 martda Tovuz rayonunun Əlimərdanlı kəndində anadan olub. Şeirlərində xalq ədəbiyyatı ənənələri üstünlük təşkil edib. Lirik duyğular, məhəbbət, Vətən və xalqa bağlılıq mənəvi ucalıq el şairinin yaradıcılığının əsas mövzusu olub.

O, aşıq şeirinin, demək olar, bütün janrlarında dillər əzbəri olan şeirlər yazıb. Hələ sağlığında onun yaradıcılıq örnəkləri aşıqların repertuarında özünəməxsus yer tutub. Uzun müddət yerli dövlət orqanlarında müxtəlif vəzifələrdə çalışmış Cavan Alayın şəxsiyyəti və yaradıcılığı hər zaman yaradıcı insanlar, onu tanıyanlar, iş yoldaşları və oxucuları üçün əziz olub.

"Mənim də qəlbimin bir arzusu var" kitabının müəllifidir.

Tovuzlu Alayam, yırtıb kəfəni,

Sevindirrəm məni candan sevəni.

Ölsəm də, həyatda hər zaman məni

Yaşada biləcək duyğularım var.

Cavan Alay 1996-cı ildə vəfat edib. 2012-ci ildə onun 70 illiyi geniş çəkildə qeyd edilib. Hazırda YuTube platformasına çıxışları da yüklənib, baxıb yaradıcılığına qiymət verə bilərsiniz.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.03.2025)

Fatimə Məmmədova,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Bəzi insanlar qalın kitablar oxuyur, amma illər sonra həmin kitabdan yalnız bir cümlə yadında qalır.  Bəziləri isə kitab oxumasa da daim o kitabların içərisindəki sitatları axtararlar. O cümlə isə təkcə bir fikir deyil, sanki insanın öz həyatı ilə bağlı düşündüyü bir sual olur. Ədəbiyyatın gücü də bir qədər bundadır. Yazıçılar bəzən bir neçə sözlə insanın hisslərini, səhvlərini və həyatın müxtəlif tərəflərini ifadə edə bilirlər.

Müxtəlif dövrlərdə yaşamış yazıçıların fikirləri bir-birindən fərqli olsa da, onların hamısını birləşdirən bir mövzu var: insan və onun daxili dünyası.

“İnsani borcunuzdan, öz dostlarınızdan imtina eləməmisiniz, siz təkcə qumarda uduşdan başqa hər hansı məqsəddən imtina eləməmisiniz, siz hətta öz xatirələrinizdən imtina etmisiz…”  Qumarbaz, Fyodor Dostoevsky

Bildirək ki, Dostoyevski insanın zəif tərəflərini ən açıq şəkildə təsvir edən yazıçılardan biridir. Onun əsərlərində qəhrəmanlar çox zaman öz ehtiraslarının və seçimlərinin nəticələri ilə üz-üzə qalırlar. Bəzən insan bir istəyə və ya bir ehtirasa o qədər aludə olur ki, həyatında dəyərli olan digər şeyləri görməz olur.

“İnsan bütün ömrü boyu çox şeylər görsə də gördüklərinin az bir qismini dərk edir”. On Dördüncü Adam, Elxan Elatlı

İnsan həyat boyu saysız-hesabsız hadisələr yaşayır. Amma bu hadisələrin hamısının mənasını dərhal anlamaq mümkün olmur. Bəzən illər keçəndən sonra insan bir vaxt yaşadığı bir hadisəyə başqa cür baxır və onun əsl mənasını yalnız o zaman anlayır.

“İnsan axtaran zaman elə ola bilər ki, məqsədində ilişib qalsın və elə bu səbəbdən axtardığını tapmasın…” Siddhartha, Hermann Hesse

Hesse insanın həyat boyu davam edən axtarışını təsvir eliyir. Bəzən insan bir məqsədə o qədər fokuslanır ki, ətrafında olan başqa həqiqətləri görməz olur. Halbuki bəzi həqiqətlər çox uzaqda deyil, insanın lap yaxınlığında olur. Biz isə onları görə bilmirik. Bəlkə də görmək istəmirik...

“Bu, insan psixologiyasının çox möhtəşəm qabiliyyətidir. İnsan kosmosu araşdırır, yerin dərin qatlarına qədər gedə bilir, ancaq özünü tam olaraq öyrənə bilməyib hələ də”. Abaddon, Rövşən Abdullaoğlu

Müasir dövrdə insan texnologiya və elm vasitəsilə böyük kəşflər edir. Oxuyur, işləyir,  hətta alim belə ola bilir. Amma bütün bu inkişaflara baxmayaraq, insanın öz daxili dünyası hələ də tam olaraq açılmamış bir sirr olaraq qalır.

“Əgər öz ad-sanına hörmət edirsənsə yaxşı keyfiyyətli adamla otur-dur, çünki tək olmaq pis dostluqdan yaxşıdır”. George Waşinqton

İnsan həyatında ətrafında olan insanlar böyük rol oynayır. Dostluqlar insanın düşüncəsinə, qərarlarına və hətta taleyinə təsir edə bilir. Buna görə də bəzən tək qalmaq belə yanlış insanlarla birlikdə olmaqdan daha doğru seçim hesab edilir. Çünki yanlış dost səni öz bataqliğına çəkər, aparar...

“Daha o gün anlamışdım mən ömürüm boyu səninlə sınanacaqdım. Çünki insan daim ən sevdiyiylə sınanar…”- Çalıquşu, Rəşad Nuri Güntəkin

Sevgi insan həyatının ən güclü hisslərindən biridir. Amma sevgi yalnız xoşbəxtlik və sevinc deyil. Bəzən sevgi insanın dözümünü, səbrini və sədaqətini sınayan bir hissə də çevrilə bilir.

“İnsan çox zaman qiymətli bir şeyi əldən verəndən, onun qədrini bilməyib itirəndən sonra ayılır”.  Dəli Kür, Ismayil Şıxlı

İnsan təbiətində qəribə bir xüsusiyyət var ki, sahib olduğu şeylərin dəyərini çox vaxt onları itirəndən sonra anlayır. Bu, münasibətlərdə də belədir, gündəlik həyatda da. Bəzən bir şeyin dəyərini başa düşmək üçün onun yoxluğunu hiss etmək lazım gəlir.

“Sadəcə kitab oxumaq bəs etməz insana. Bəzən meydan oxuya bilməli: özünə, həyata, dünyaya…”- İnsanı Yaşadan Nədir?, LevTolstoy

Onu hər birimiz tanıyırıq. Tolstoy... Tolstoyun bu fikri insanın həyat qarşısında passiv olmamalı olduğunu xatırladır. Oxumaq və düşünmək vacibdir, amma insan bəzən həyatın özü ilə üz-üzə gəlməli, suallar verməli və cavablar axtarmalıdır.

Ədəbiyyatın gözəl tərəfi odur ki, müxtəlif ölkələrdə və müxtəlif dövrlərdə yaşamış yazıçılar insan haqqında eyni sualları verirlər. Onların dilləri fərqli olsa da, yazdıqları fikirlər bir-birinə çox bənzəyir.  Çünki insanın sevinci də, qorxusu da, səhvləri də əsrlər keçsə belə dəyişmir. Yenə də olduğu kimi qalır.

Bəzən bir roman yüzlərlə səhifədən ibarət olur, amma oxucunun yaddaşında yalnız bir cümlə qalır. Həmin cümlə isə illər sonra belə insanı düşündürməyə davam edir. Elə buna görə də bəzi sitatlar sadəcə ədəbiyyat nümunəsi deyil. Belə ki, onlar həyatın müxtəlif məqamlarında insanın qarşısına çıxan bir növ kiçik xatırlatmalardır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.03.2026)

Aynur İsmayılova,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Yaradıcılıq şöbəsi

Hər gün eyni vaxtda küçəyə çıxıb avtobus gözləyirdim. Çox zaman eyni avtobusla dərsə gedirdim. Onun gəldiyini görəndə artıq əl etməyimə ehtiyac yox idi; məni tanıyırdı. Bu gün də eyni şəkildə avtobusu saxladı. Salamlaşıb oturmaq üçün boş yerin olub-olmadığına baxdım. Avtobus demək olar ki, dolu idi. Ən arxalarda bir boş yer gözümə dəydi. Yavaş-yavaş həmin yerə doğru addımladım. Boş yer olduğuna çox sevinmişdim. Hər səhər yuxulu-yuxulu dərsə gedən biri üçün bundan xoşbəxt nəsə ola bilməzdi.

Yerimi rahatlayıb ətrafa göz gəzdirdim. Oturduğu yerdə dərin yuxuya dalan kim, avtobusun aynasına söykənib uzaqlara dalan kim, əlində telefon, qulağında qulaqcıqla heç nə ilə maraqlanmayan kim… Hər kəs öz düşüncəsinə çəkilmişdi. Mən isə arxada oturub sadəcə onları izləyirdim. İçəridə qəribə bir səssizlik var idi. Bəlkə də mənim üçün yad idi; çünki mən də hər gün onlardan biri idim. Bir gün aynadan çölü izləyən, bir gün oturduğu yerdə yuxuya dalan, bir gün isə əlində telefon, qulağında qulaqcıqla öz dünyasına qapanan… Bu gün isə heç nə etmədən onları izləyirdim. Və onların həyatını düşünməyə başladım. İçəridəkilərin baxışı, duruşu, hərəkətləri əslində onlar haqqında çox şey deyirdi. Bəlkə də bunu hər kəs görürdü, ancaq kimsə müşahidə etmirdi. Mən isə bu səhər çox şeyin şahidi oldum. Onların hər biri öz içində bir dünya daşıyırdı. Hər kəsin bir hekayəsi var.

O gün anladım ki, bu avtobus bizi sadəcə bir yerdən digər yerə aparmır; o, eyni zamanda hər kəsi öz hekayəsi ilə bir yerdə daşıyır. Və mən bu gün bu hekayələrin səssiz şahidi oldum. Heç kim danışmırdı, amma baxışlarında başqa bir dünya vardı. Onu görmək üçün bəzən sadəcə ən arxada oturmaq kifayətdir.

Bu günün hekayəsi avtobusun ən axırıncı dayanacağa çatması ilə sona çatdı. Ən sonda çantamı çiynimə alıb səssizcə avtobusdan düşdüm. Arxamı dönüb baxanda avtobusa yeni insanlar mindiyini gördüm. Anladım ki, avtobusda hekayələr heç vaxt bitmir — sadəcə şəkil dəyişdirir və hər dəfə yenidən başlayır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.03.2026)