Fatimə Məmmədova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bu gün - 31 yanvar tarixində Azərbaycan Dövlət Akademik Musiqili Teatrında “Şərəf” və “Şöhrət” ordenli Xalq artisti Afaq Bəşirqızının iştirakı ilə “Zal qızı Zalxa” komediyasının premyerası təqdim olunacaq. Dünən də premyera idi.

Yazıçı-dramaturq Əli Əmirlinin “Yeddi məhbusə anası” pyesi əsasında ərsəyə gələn tamaşanın bəstəkarı Əməkdar incəsənət xadimi Cavanşir Quliyev, quruluşçu rejissoru Prezident mükafatçısı Samir Qulamovdur.

Tamaşanın süjeti polis məntəqəsinin müvəqqəti saxlama təcridxanasında baş verən tragikomik hadisələr üzərində qurulub.  Dəmir barmaqlıqlar arxasında saxlanılan yeddi  məhbus qadın və onları qorumağa çalışan ananın duzlu-məzəli əhvalatı tamaşaçılara gülüş dolu anlar bəxş edəcək. Komediyada ana fədakarlığı, qadın taleyi, ailə və cəmiyyət arasındakı bağların möhkəmliyi də ön plana çəkilir. Səhnə əsərinin quruluşçu dirijoru Əməkdar incəsənət xadimi Fəxrəddin Atayev, quruluşçu rəssamı Vüsal Rəhim, quruluşçu baletmeysteri Əməkdar artist Nigar Şahmuradova,  dirijoru Səməd Süleymanlı, xormeysteri Məlahət Qasımova, konsertmeysteri Fidan Məmmədova, rejissor assistenti Razimə İsmayılovadır.

Tamaşada Xalq artisti ilə yanaşı, Əməkdar artist Əzizağa Əzizov (Babək), Prezident mükafatçısı Ülviyyə Əliyeva (Nigar), aktyorlar Hüseyn Əlili (Polis Aslan), Gülcahan Salamova (Həcər), Türkel Tariqpeyma (Nüşabə) Ofeliya Məmmədova (Tomris), Gültac Əlili (Ərəbi), Gülnarə Əzizova (Qüdrət), Nərmin Əliyeva və Nigar Rüstəmova (Şöhrət), Cəbrayıl Cəbrayılov (arabadakı adam), həmçinin teatrın xor və balet artistləri iştirak edəcəklər.

Xatırladaq ki, aktrisa bu obrazı 2007-ci ildə Əməkdar incəsənət xadimi Oruc İzzətoğlunun quruluşunda da uğurla ifa edib.

Dünənki premyera öncəsi Xalq artisti Afaq Bəşirqızı jurnalistlərə müsahibə verib. Müsahibəsində Afaq xanım deyib:

"Mən çox istərdim ki, Cavanşir Quliyev öz doğma vətənində diqqət və qayğı ilə əhatə olunsun, dövlət başçımızın və müvafiq dövlət nümayəndələrinin diqqətində olsun və layiq olduğu yüksək dəyəri alsın. Dirijorumuz son dərəcə peşəkar, həddindən artıq diqqətli, xüsusi yanaşması olan və istedadlı sənətkardır. Bütün bu keyfiyyətlər Fəxrəddin bəyə çox yaraşır. Dirijorumuz məhz odur. Baletimiz öz gözəl rəqsləri və yüksək səviyyəli quruluşları ilə seçilir. Rəqs quruluşları Nigar xanıma məxsusdur. O, çox istedadlı baletmeysterimizdir. Əminəm ki, bu gün zalda heç kim darıxmayacaq. Əksinə, böyük bir bayram əhval-ruhiyyəsi hökm sürəcək. Bu gün hamımız sevinəcəyik. Arzu edirəm ki, gün o gün olsun — bütün teatr və incəsənət aləmi bugünkü gün qədər məsuliyyətli və sevincli olsun".

Qeyd edək ki, ARB televiziyasında yayımlanan və Fikrət Dəmirovun manyak obrazını canlandırdığı “8” serialı ilə bağlı bir məsələ gündəmə gəlmişdi. Serialın ilk bölümü qeyri-etik ifadələrə görə müəyyən səbəblərdən həm efirdə, həm də YouTube platformasında dayandırılmışdı. Xalq artisti bu barədə də fikrini bildirib:

"Bu, vəziyyətdən asılı olan məsələdir. Hikmət çox təbii, səmimi aktyordur, həm də olduqca istedadlı insandır. Mən onun “Alatava” layihəsinə də baxmışam, pərdəarxası qurduğu tamaşaları da izləyirəm. Ümumilikdə bu filmləri maraqla izləyirəm və onlara böyük rəğbət bəsləyirəm. Niyə? Çünki elə vəziyyətlər olur ki, insan emosiyalarını gizlədə bilmir. Bəzən istər-istəməz deyirsən: “Axı belə olmaz. Mən artıq boğaza yığılmışam. Mən də insanam, mən də qadınam. Ayıb olsun sənə! Utanmadın məni bu vəziyyətdə qoymağa?” Bu, aktyorun obrazdan irəli gələn reaksiyasıdır. Bəli, həmin səhnələrdə müəyyən ifadələr montaj edilə bilərdi. Amma bu gün tamaşaçıların əksəriyyəti “Eşref Rüya” serialına baxır. Orada Əşrəfin ən yaxın dostlarından biri qeyri-etik ifadə işlətdi və həmin hissə kəsilmədi. Niyə? Çünki real vəziyyət bunu tələb edirdi və həyatın içindən gəlirdi. Məhz buna görə mən bu mövqenin tərəfdarıyam. ARB-yə qarşı düzgün addım atılmadı. Ola bilər ki, montaj edən şəxs sənət adamı olduğu üçün həmin səhnəyə toxunmayıb. Xüsusilə qeyd etmək istəyirəm ki, rəssamımız Vüsalı teatrda tapdığımız üçün çox sevinirik. Qulamov onu təxminən 8 ay axtarmışdı. Vüsal son dərəcə məşğul sənətkardır. Qarabağ mövzusundan tutmuş, bir çox dəyərli əsərlərimizin səhnə quruluşlarını məhz o həyata keçirir".

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(31.01.2026)

Kübra Quliyeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bəzən bir insanın adı millətin taleyinə çevrilir. O ad çəkildikdə yalnız bir şəxs yox, bütöv bir ideya canlanır. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə — adı gələndə göz önünə yalnız bir insan yox, bir xalqın azadlıq mübarizəsi, istiqlal uğrunda döyüşü, müstəqillik düşüncəsi gəlir.

Bu gün azad Azərbaycan var. Lakin bu azadlığın bünövrəsi harada qoyuldu? Məhəmməd Əmin Rəsulzadə 1884-cü ilin 31 yanvarında Bakı quberniyasının Novxanı kəndində dünyaya göz açmışdır. Azərbaycanın ictimai-siyasi xadimi eyni zamanda cümhuriyyətin qurucularından biri, Azərbaycanın Rəyasət Heyətinin sədri olmuşdur. Vəfatı isə 1955-ci ilin 6 martına təsadüf edir.

Bir çoxları onu sadəcə Vikipediyanın ilk abzasında qeyd olunan məlumatlar qədər tanıyır. Halbuki…

1884-cü ilin 31 yanvarında Bakının Novxanı kəndində dünyaya gələn Məhəmməd Əmin, hələ gənc yaşlarında milli mübarizə yoluna qədəm qoydu. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə 71 illik ömürünün 40 ilini mühacirətdə, dəfələrlə həbsdə və sürgünlərdə keçirməsinə baxmayaraq daim azadlıq şüarları səsləyən, ilk dəfə milliyət və türkçülük anlayışını bir araya gətirmiş, basdığımız torpağı bizə Vətən deyə ərməğan etmiş və bu gün torpaq uğrunda can verən şəhidlərimizin daim mavi səmada dalğalandırdığı Azərbaycan bayrağını xanımı ilə birgə ilmək-ilmək işləmiş və müstəqilliyimizi əfəndilərə xitab edərək "Əfəndilər yarın cümhuriyyəti elan edirik" deyib elan etmişdir.

Hələ erkən yaşlarda təhsilini yarım qoyub siyasi fəaliyyətə keçmiş Rəsulzadə Fizuyat jurnalında, İrşad və Tərəqqi qəzetlərində siyasi azadlıqla bağlı məqalələr və elmi əsərlər nəşr etdirmişdir. Mövcud fəaliyyətindən dolayı dəfələrlə həbs edilən Rəsulzadə yaşadığı çətinliklərə baxmayaraq öz ideologiyasını irəli sürməkdən və yaymaqdan əsla boyun qaçırmamışdır. 1902-ci ildə o, “Müsəlman Gənclik Təşkilatı"nı yaratdı. O vaxt Azərbaycan hələ Çar Rusiyasının tərkibində idi və milli kimliyi açıq şəkildə müdafiə etmək təhlükəli idi. Amma o, susmadı. 1905-ci il inqilabından sonra Bakıda siyasi fəaliyyətini gücləndirdi və "Hümmət" təşkilatında sosialist ideyalarına yaxın dayansa da, tezliklə fərqli bir yol seçdi.

1911-ci ildə Osmanlıya gedərək İstanbulda "Müsavat" partiyasını qurdu. Bu partiya təkcə bir siyasi hərəkat deyildi. Bu, Azərbaycan xalqının ilk sistemli milli-azadlıq ideologiyasını formalaşdıran təşkilat idi. O vaxtadək Azərbaycan türkləri Çarın tabeliyində sadəcə bir etnik qrup kimi görülürdü. Lakin Rəsulzadənin ideyası bunu dəyişdirdi: Azərbaycanlılar yalnız bir xalq deyil, azad yaşamağa layiq olan bir millətdir.

1918: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və Bayraq

1918-ci il 27 may tarixində Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin rəhbərliyi və Fətəli xan Xoyskinin, Nəsib bəy Yusifbəylinin, Xəlil bəy Xasməmmədovun böyük təşəbbüsü ilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti elan edilmiş, tarixi müstəqilliyimiz yolunda ilk addım atılmışdır. 1918-ci ilin 28 mayında Rəsulzadənin ideaları gerçəyə çevrildi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) elan olundu.

Bu, təkcə Azərbaycanın deyil, bütün Şərqin ilk demokratik respublikası idi. O dövr üçün bu, inanılmaz bir hadisə idi: bir müsəlman ölkəsi demokratik əsaslarla idarə ediləcək, xalqın seçdiyi parlament fəaliyyət göstərəcək, kişilərlə yanaşı qadınlara da seçki hüququ veriləcəkdi. Avropa ölkələrindən belə əvvəl!

Azərbaycan Demokratik Respublikasının elan edilməsinin 35ci ilini qeyd edən zaman Rəsulzadənin çıxışından:

İstiqlal elanı üzərinə qurulan milli Azərbaycan Hökuməti, az zamanda məmləkətdə çox böyük işlər gördü. 100 ildən bəri əsgərlikdən mən edilən Azərbaycanda bir ordu yaratdı. Çarlıq zamanında dövlət idarəsinə yaxın buraxılmayan Azərbaycanlılardan zabit və əmniyyət qüvvələri vücuda gətirdi. Sosial sahədə əsaslı islahata girişdi. Kəndlilərə torpaq vermək üçün qanunlar hazırladı. Fəhlələrin haqlarını qorumaq üçün tədbirlər aldı.

Xalqı öz ana dilində oxutmağa başladı. Türkcəni dövlətin rəsmi dili elan etdi. Orta və ali məktəblər açdı. Qərbi Avropa demokrasiyaları tipində, xalq nümayəndələrinə cavabdeh bir hökumət üsuli-idarəsi yaratdı. 

Hakimiyyət milli məclisin əlində idi. Parlamentdən etimad almadıqca heç bir hökumət iş başında qala bilməzdi. Məmləkətdə tam bir azadlıq vardı. 

""Vətəndaşlar! Üç rəngli İstiqlal bayrağını döşlərində gəzdirən buradakı Vətən ayrısı bizlərdən, orada hər türlü (formada) qorxu və təhdid altında qəlbləri istiqlal eşqi ilə çırpınan azadlıq ayrısı sizlərə candan salamlar göndərir, 28 Mayıs istiqlal qurbanlarının əziz ruhları hüzurunda hörmətlə əyilir və hər iki tərəfi birləşdirən milli böyük həsrəti şairin deyişi ilə dilə gətirirəm:

Sən bizimsən, bizimsən durduqca bədəndə can, Yaşa, yaşa, çox yaşa, ey şanlı Azərbaycan!"

Bu sözləri ilə qəlbləri fəth edən ulu öndər fəailyyətini ilk olaraq təhsil sahəsinə yönəltmiş,ilk dəfə müstəqil əlifbadan istifadə edilməsinə icazə verilmişdir.

O gün Azərbaycan bayrağı ilk dəfə Bakıda dalğalandı. Üç rəngli bayraq — türklük, islamçılıq və çağdaşlıq ideyalarının birləşməsi idi.

Rəsulzadə o məşhur sözlərini məhz həmin günlərdə dedi:

"Bir kərə yüksələn bayraq, bir daha enməz!"

Rəsulzadə üçün bayraq təkcə bir rəmz deyildi. Bayraq bir xalqın öz varlığını tanıması, onun ideoloji gücünün ifadəsi idi. Üçrəngli bayrağın mənası dərin idi:

• Mavi rəng — Türklük

• Yaşıl rəng — İslam

• Qırmızı rəng — Müasirlik, inkişaf və azadlıq

O, öz gündəliyində bayraq haqqında  yazırdı ki, öz milliyyətini və dinini bilməyən xalq ayaqda qala bilməz, şəhidini unudanın torpağı Vətən olmaz. Tarix boyu hələ Göytürk dövlətindən bu yana mavi rəng türkçülüyü simvolizə etmişdir.Mavi rəngin ardından gələn qırmızı şəhid qanına işarə olmuş və ən sondakı yaşıl rəng islamı dayaq tutan ölkə olmağımızı simvolizə etmişdir.Hətta, o zaman yaxınlarından bir kəsin (adı qeyd olunmur) yaşıl rəngin ən sonda gəlməsinin səbəbini soruşmasına Rəsulzadə öz qeydlərində yazır ki:

"Qoy, bizim türkçülüyümüz və türk qanından olan şəhadətimiz islamı özünə dayaq bilsin.Lakin, biz dini yox dünyəvi dövlətik".

Rəsulzadə bilirdi ki, azadlıq yalnız qılıncla qazanılmır. Azad olmaq üçün, ilk növbədə, insanların içindəki köləlik hissi yox olmalıdır. Əgər insanlar özlərini əsir kimi hiss edirsə, onların başında kim olursa olsun, yenə də azad olmayacaqlar.

Ona görə də müstəqillik qazanmaq yetərli deyil. Müstəqilliyi yaşatmaq lazımdır.

Lakin tarix amansız idi.

AXC-nin Süqutu və Rəsulzadənin Mücadiləsi

1920-ci ilin aprelində Qızıl Ordu Bakıya daxil oldu. Azərbaycan Sovet İttifaqına qatıldı və müstəqillik arzusuna son qoyuldu. Rəsulzadə isə bu dövrdə də mübarizədən əl çəkmədi. O, həbs edildi, lakin Leninin göstərişi ilə azadlığa buraxıldı və Moskvaya aparıldı.

SSRİ bilirdi ki, Rəsulzadə güclü bir siyasi fiqurdur və ondan Sovet Azərbaycanı üçün istifadə edə bilər. Amma Rəsulzadə heç vaxt bolşevik rejiminə xidmət etmədi. 1922-ci ildə gizlicə Moskvadan qaçaraq Avropaya yollandı. Ömrünün qalan hissəsini mühacirətdə keçirdi, lakin Azərbaycan davasını bir an da unutmadı.

Türkiyədə, Almaniyada, Polşada, İranda, Fransada Azərbaycan mühacirət hökumətinin əsas siması oldu. 1949-cu ildə Ankarada Azərbaycan Kültür Dərnəyini təsis etdi və ömrünün sonuna qədər Azərbaycanın müstəqilliyi üçün çalışdı.

1955-ci ilin martında Rəsulzadə Ankarada vəfat etdi. Azərbaycan torpağına qayıda bilmədi. Lakin onun fikirləri 1991-ci ildə gerçək oldu – Azərbaycan yenidən müstəqilliyini elan etdi və üçrəngli bayraq yenidən yüksəldi.

Bu gün ondan bizə xatirə olaraq Novxanıda hal-hazırda baxça kimi fəaliyyət göstərən evi, heykəli, xatirələrini qeyd etdiyi gündəliyi və əsərləri qalmışdır.

Bu gün artıq Rəsulzadənin anadan olmasından 142 il ötür. Rəsulzadənin adını çəkmək bəziləri üçün çətin olsa da, tarix onu unutmadı. Çünki o, təkcə bir lider deyildi. O, bir millətin düşüncəsi, bir xalqın azadlıq ruhu idi.

Ey öndər, bizlərə ərmağan etdiyin Vətənə sahib çıxacağımıza və əmanətinə gözümüz kimi baxıb səni əsla peşman etməyəcəyimizə ümidlərim hələ də, yaşayır.Biz səni və sənin ruhunun əziz xatirələrini qanımızın hər damlasında, sonuncu nəfəsimizə qədər yaşadacağıq.

Nurlar içində yat!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(31.01.2026)

İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Azərbaycanlı kişisinin təbii obrazı Rüstəm kişini canlandıran aktyor,adı sənət tariximizin qızıl fondunu bəzəyən görkəmli teatr və kino xadimi, SSRİ Xalq artisti Ələsgər Ələkbərov barədədir sözümüz. Bu gün ustad sənətkarın anım günüdür.

 “Azərbaycan dram teatrı ilə əlaqədar olduğum zamanlar Ələkbərovun sənətə münasibəti, surət üzərində işləməsi mənim diqqətimi cəlb etdi. Ələkbərov rol əlinə keçən gündən onunla yaşayırdı, hətta mənə elə gəlirdi ki, gündəlik həyata, rast gəldiyi adamlara da surətin gözü ilə baxır, sonra bunun psixoloji nəticələrini izləyir, hisslərin dilini tapmağa cəhd edir… Ələsgər Ələkbərov həm klassik əsərlərdə, həm də müasir əsərlərdə eyni hərarətlə oynayır. O, bizim adamların, bugündən danışan dramlardakı qəhrəmanların surətini böyük həvəslə yaradır. Bu, çox qiymətli xüsusiyyətdir və yalnız ictimai cəhətdən deyil, estetik cəhətdən də mənalıdır” – bunlar Xalq yazıçısı Mirzə İbrahimoun sözləridir.

Ələsgər Ələkbərov 26 mart 1910-cu ildə Bakıda anadan olub. Məktəbdə oxuduğu illərdə Ələkbərov klubundakı dram dərnəyinə getməyə başlayıb. 1927–1930-cu illərdə Bakıdakı Teatr Texnikumunda təhsil alıb. Sonra Bakı Türk İşçi Teatrında çalışıb, burada Hacı Baxşəli ("Ölülər"), ikinci bələdiyyə ("Hücum") kimi yaddaqalan obrazlar yaradıb.

Teatrda Maktuf ("Maqbet"), şah Zeyir ("Şahnamə"), Aydın ("Aydın"), Heydərbəy ("1905-ci ildə"), Fərhad ("Fərhad və Şirin") və s. onlarla rol oynayıb. Yaratdığı iki obraz — Vaqif ("Vaqif") və Otello ("Otello") yaradıcılığının zirvəsi hesab olunur. Aktyor həm də bir sıra filmlərdə rol alıb.

 Dovjenko adına Kiyev kinostudiyasında çəkilən "Varislər" filmində don Aqilla rolunu uğurla oynayıb (1960). Azərbaycan kinosunda Rüstəm kişi ("Böyük dayaq"), Fətəli xan ("Fətəli xan") kimi yaddaqalan rollarda oynayıb. "Lətif", "Almaz", "Kəndlilər", "Leyli və Məcnun", "Uzaq sahillərdə" filmlərində rollar alıb. 1961-ci ildə SSRİ xalq artisti adına layiq görülüb.

Teatr səhnəsindəki rolları

- Makduf (Makbet, Uilyam Şekspir)

- Vaqif (Vaqif, Səməd Vurğun)

- Fərhad (Fərhad və Şirin, S. Vurğun)

- Otello (Otello, V. Şekspir)

- Xanlar (Xanlar, S. Vurğun)

- Minnətov (Vəfa, Rəsul Rza)

- Alxan (Bahar suları, İlyas Əfəndiyev)

- Yusif (Məhəbbət, Mirzə İbrahimov)

Filmoqrafiya

- Ağasadıq Gəraybəyli (film, 1974)

- Aktrisanın təbəssümü (film, 1974)

- Almaz (film, 1936)- rol: Fuad

- Altıncı hiss (film, 1935) — mühəndis Heydər

- Bizim küçə (film, 1961)

- Böyük dayaq (film, 1962)

- Fətəli xan (film, 1947)

- Kəndlilər (film, 1939)

- Kölgələr sürünür (film, 1958)

Təltif və mükafatları

- "SSRİ xalq artisti" fəxri adı

- "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı

- "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı

- "Lenin" ordeni

- "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

- "Şərəf nişanı" ordeni

- "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı

Böyük aktyor, ustad sənətkar 31 yanvar 1963-cü ildə vəfat edib. O, Fəxri xiyabanda dəfn olunub.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(31.01.2026)

2026-cı ilin ilk “Ulduz”unun – yanvar-fevral sayı “Birinci Türkoloji Qurultay” (1926, Bakı): “Ulduz” jurnalı, “Ədəbiyyat qəzeti” və Təhsil Nəşriyyatı Poliqrafiya” MMC-nin birgə layihəsi kimi işıq üzü görüb.  

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına “Ulduz”dan verilən məlumata görə, jurnal Azər Turanın “Birinci Türkoloji Qurultay – film kimi bir hadisə” yazısı ilə açılır.

Dərgidə “Birinci Türkoloji Qurultay” nümayəndələri haqqında  ətraflı məlumat verilir.

Əli bəy Hüseynzadənin Birinci Türkoloji Qurultayda yazdığı qeydlər yüz ilin o üzündən günümüzə körpü salır.

Elnarə Akimovanın “Yüz ilin ədəbiyyat yolçuları” yazısı Türk dünyasının birliyi uğrunda qüdsal yola çıxan insanların fədakarlığından söz açır.

“Ulduz”un tarixə güzgü tutan bu sayında Aqil Abbasın “Rəmiş” povesti oxculara təqdim olunur.

“Dərgidə kitab”da  Kamil Şahverdinin “Bir daha himnimiz haqqında” (3-cü yazı) araşdırması yer alır.  

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.01.2026)

28 yanvar 2026-cı il tarixində Qazaxıstana rəsmi səfər çərçivəsində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Aktotı Raimkulova ilə Astana Beynəlxalq Universitetinin (AIU) prezidenti Serik İrsaliev, eləcə də Astana HUB və NITEC QSC (AO «НИТ») qurumlarının nümayəndələri arasında görüş keçirilib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Fonddan verilən məlumata görə, görüş zamanı Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun fəaliyyəti, həyata keçirilən layihələr və Fondun Türk dünyasının zəngin mədəni irsinin qorunması, tədqiqi və beynəlxalq miqyasda təşviqi istiqamətində prioritet səyləri barədə ətraflı məlumat verilib. 

Fondun prezidenti Aktotı Raimkulova təşkilatın elm, təhsil və innovasiyalar sahəsində müasir yanaşmalara xüsusi önəm verdiyini vurğulayaraq, ali təhsil müəssisələri və müvafiq qurumlarla əməkdaşlığın genişləndirilməsinin əhəmiyyətini qeyd edib.

Astana Beynəlxalq Universitetinin prezidenti Serik İrsaliev universitetin akademik potensialı, elmi-tədqiqat istiqamətləri və beynəlxalq əməkdaşlıq imkanları barədə məlumat verərək, Türk mədəni irsinin öyrənilməsi və rəqəmsal platformalar vasitəsilə tanıdılması sahəsində birgə təşəbbüslərin həyata keçirilməsində maraqlı olduqlarını bildirib. Astana HUB və NITEC QSC nümayəndələri isə innovasiya, startap və rəqəmsal həllərin mədəni irsin qorunması və təbliğində tətbiqi imkanlarına toxunublar.

Görüş çərçivəsində tərəflər gələcək əməkdaşlıq perspektivlərini müzakirə edib, birgə layihələrin icrası, elmi-təhsil proqramlarının hazırlanması, rəqəmsallaşma və innovativ yanaşmaların tətbiqi istiqamətində fikir mübadiləsi aparıblar. 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.01.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı sizlərin diqqətinə Anar Tağıyevin təqdimatında Xalq şairi Səməd Vurğunun yaradıcılığı ilə bağlı maraqlı bir məlumat çatdırır. Bu gün böyük şairi kommunist ideologiyasına boyun əyməkdə ittiham edən ağzıgöyçəklərə indi dərc edəcəyimiz Vurğun misraları əsl şillədir. Sovet imperiyasının ən qatı zamanında bu cür kəskin ittihamı hər kəs edə bilməzdi.

Səməd Vurğunun "Aslan qayası" poemasına epiloq əvəzinə yazdığı bu on iki bəndin çapına 1938-ci ildə senzura icazə verməyib. Poema həmin ildə "Revolyusiya i Kultura" jurnalının 4 və 5-ci nömrələrində dərc olunub. Dərc olunmayan bu bəndlər M.Füzuli adına Respublika əlyazmaları İnstitutunun fondunda (Arxiv 46-da) saxlanılır.

Yüz il biz ayrıldıq ana dilindən,

Məktəbin adına dedik "uşkola"

Oxucum! Bir daha nəzər yetir sən,

Keçdiyin o qanlı, o qorxunc yola.

Yüz il Füzuliyə həsrət qalaraq,

Doğma anamıza söylədik "mama".

Yüz illik yuxuya birdən dalaraq,

Yağdı gözümüzdən yaş dama-dama,

Yüz il nəfəsini çəkə bilmədi,

Şairlər oylağı böyük bir ölkə,

Yüz il öz qolunu çəkə bilmədi...

Tarix! Bax sənindir bu qara ləkə!

Tər içdi, qan uddu motal papaqlar,

Son dana, son çuval getdi vergiyə...

Bağlandı qapılar, söndü ocaqlar,

Qarılar, qocalar yalvardı göyə...

Axdı Rusiyaya neft kəmərləri,

Daşıdı onları ilk dəmir yolu...

Tarixə hökm edən o gündən bəri,

Çalışdı yadlara Azəri oğlu...

O gündən titrədi yurdun üstündə

Cüt başlı qartalın qanlı bayrağı,

Tarixin doğduğu o qara gündə

Böyük bir ölkənin söndü çırağı.

O gündən yayıldı siflis, süzənək,

Eşitdik ilk dəfə "fahişə" sözü...

Bunları nəzm ilə artıqdır demək

Tarixə şahiddir tarixin özü.

O gündən göründü sarı paqonlar,

Boşaldı kəndlinin dolu xırmanı

Elləri qurd kimi taladı onlar,

Dedilər: padşahın sağ olsun canı.

O gündən ağladı aşığın sazı,

Dilində can yaxan dərdli haraylar.

Uçan durnaların küskün avazı,

Ötdükcə dinlədi ulduzlar, aylar.

Buludlar çaxnaşdı, hava daraldı,

Çumalar dolaşdı bizim elləri

Bizim ipəkləri Peterburq aldı,

Bəzəndi knyazın madmazelləri.

O gündən saraldı yaşıl təbiət,

Axdı həzin-həzin Kür çayı, Araz

Baş əydi qanuna kitab, şəriət

Ürəklərdə zədə, baxışlarda yas.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(30.01.2026)

Tanınmış ictimai-siyasi xadim, yazıçı-publisist, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, mərhum Sadıq Murtuzayev, publisist, Əməkdar hüquqşünas Müzəffər Ağazadə və yazıçı-rejissor, publisist-jurnalist, Əməkdar incəsənət xadimi Ağalar İdrisoğlu səmavi insanların, dünya dahilərinin  və Azərbaycan mütəfəkkirlərinin on mindən çox  kəlamlarını, sitatlarını, aforizmlərini toplayıb, tərcümə  eləyib və  “Sözdən  yaranan incilər” adlı çox qalın bir kitabı  çapa hazırlayırlar. 

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalı olaraq belə qərara gəldik ki, bu  sayımızdan başlayaraq həmin kəlamlardan, sitatlardan, aforizmlərdən bəzilərini səhifələrimizdə çap edək. İnanırıq ki, sözdən yaran bu incilər sizin də xoşunuza gələcək və onları öz yaddaşınıza köçürəcək, gündəliyinizə yazacaq, dostlarınızla, yaxınlarınızla bölüşəcəksiniz.

Çünki bu incilər, hər insana  lazım olan ən qiymətli sözlərdir. Onun daha yaxşı, mükəmməl  kamilləşməsi üçün əvəzsiz və  lazımlı  bir məktəbdir.

  AĞALAR   İDRİSOĞLU  (1950), yazıçı, dramaturq, rejissor,

                                  jurnalist, publisist, esseist

-  Milyonçunun qızını alan oğlan, həmişə qapıda qulluqçu kimi dayanacağını əvvəlcədən  bilməlidir.

- İnsan o deyil ki, savadlıdır. Əslində insan  o ali varlığa deyirlər ki, keçmişilə gələcək arasında özünün yerini müəyyənləşdirə bilsin.

- Gəlmək getmək üçündür. Getmək də gəlmək üçündür. Amma əslində nə gəlməklər var, nə də getməklər. Sadəcə bir şey var. İnsan yaşamaq xatirinə özü-özünü aldadaraq, yaşayır.

- Dövlət, o zaman qüdrətli olur ki, onun hər bir vətəndaşı Milli birlik üçün öz varlığı kimi çalışır və Vətəni öz namusu, əqidəsi, ailəsi kimi qoruyur.

- Vəzifə insanın boynunda başqalarına xidmət etməkçün müqəddəs bir yükdür. O yükü də hər adam apara bilməz. Gərək o yükü daşımağa layiq olasan və bu yüklə hamıya xeyir verməyi bacarmalısan.

- Rüşvət, insanın üstünə düşən və heç vaxt getməyən qara bir ləkədir.  Əgər rüşvətxorun bir az da olsa vucdanı varsa, o ləkə onu  ömrü boyu təqib  edir və bir adam ona  diqqətlə baxanda fikirləşir ki, həmin adam onun  rüşvətxor olduğunu bilir.

-  Ziyalı, məddəahlıqdan uzaq olmalı və hər an hökmdarın yox, millətin, xalqın yanında olmalıdır. Hökmdarı da  buna inandırmalıdır. Belə olduqda o, ziyalı ola bilər.

  “Ədəbiyyat və incəsənət” 
(30.01.2026)