Rəqsanə Babayeva,

Beyləqan rayon Mədəniyyət Mərkəzinin rejissoru, “Gənclik” xalq teatrının rəhbəri, yazıçı. “Ədəbiyyat və İncəsənət” üçün

 

Teatr əsrlər boyu cəmiyyətin aynası olub. O, yalnız incəsənət forması deyil, həm də ictimai həyatın, fikir və duyğuların ifadə vasitəsidir. Bu aynanın ən parlaq işığı isə gənclikdir. Gənclər teatrın həm tamaşaçısı, həm də yaradıcı qüvvəsi olaraq səhnəyə yeni nəfəs gətirir, onu müasir çağın ritminə uyğun yeniləyir.

Azərbaycan teatrı son illərdə gəncliyin aktiv iştirakı ilə özünü yenidən kəşf edir. Gənclər yalnız aktyor, rejissor və dramaturq kimi deyil, həm də tamaşa quruluşçusu, ssenarist və ideya verici kimi səhnədə görünürlər. Bu dinamika teatrın daha canlı, maraqlı və universal olmasına şərait yaradır.

 

Gənclik və teatr mədəniyyəti

 

Gənclik enerjisi teatrı yalnız yeniləmək deyil, həm də onu cəmiyyət üçün daha əlçatan etmək deməkdir. Bu prosesdə sosial media, rəqəmsal platformalar və interaktiv tamaşalar mühüm rol oynayır. Gənc tamaşaçılar artıq yalnız auditoriyada oturub izləyici rolunda qalmır; onlar tamaşaya interaktiv qatılır, əsərin inkişafına təsir göstərir.

Müasir gənclik teatrı həm klassik, həm də müasir dramaturgiyanı əhatə edir. Onlar Nizami, Cəlil Məmmədquluzadə və Mirzə Fətəli Axundzadənin əsərlərini yeni interpretasiyada təqdim edir, həmçinin müasir yazıçıların ssenarilərini səhnəyə gətirirlər. Bu yanaşma gəncliyin həm ənənəni qoruduğunu, həm də müasirliyi qəbul etdiyini göstərir.

 

 

Yeni ideyalar və eksperimentlər

 

Gənc teatrçıların gətirdiyi ən mühüm yeniliklərdən biri eksperimentlərə açıqlıqdır. Onlar səhnədə multimedia və texnologiyadan istifadə edir, dramaturgiya və musiqi ilə eksperimental əlaqələr yaradır, vizual həlli ön plana çıxarır. Bu, teatrın yalnız estetik deyil, həm də konseptual dərinliyini artırır.

Müasir gənc rejissorlar, dramaturqlar və aktyorlar səhnəni sadəcə hekayə anlatmaq vasitəsi kimi görmürlər. Onlar tamaşaçı ilə dialoq qurur, sosial mövzuları işıqlandırır və gənc nəsli ətraf mühit, mədəni irs və insan haqları barədə düşünməyə çağırırlar.

 

 

Teatr və gənclərin sosial rolu

 

Gənclər teatr vasitəsilə həm özünü ifadə edir, həm də cəmiyyətlə ünsiyyət qurur. Gənc tamaşaçılar sosial problemləri, milli irsi və insan münasibətlərini səhnədə görərək onları daha dərindən anlayır. Bu, yalnız sənət deyil, həm də təhsil, həm də mədəniyyətin bir hissəsidir.

Beynəlxalq teatr festivallarında gənc aktyor və rejissorların iştirakı Azərbaycanın mədəni diplomatiyasına da xidmət edir. Bu çıxışlar yalnız sənət nümayişi deyil, həm də ölkəmizin dünyaya açıq, yaradıcı və zəngin mədəniyyətə malik olduğunu göstərir.

 

Gənclik və milli irs

 

Azərbaycanın gənc teatrçıları milli irsi unutmurlar. Muğam motivləri, aşıq poeziyası, Qarabağ mövzusu, Novruz ənənələri və digər milli elementlər səhnədə müasir bir dil ilə təqdim olunur. Bu, gənclərin həm öz köklərini dərk etməsinə, həm də onları dünyaya tanıtmasına xidmət edir.

Məsələn, Şuşada keçirilən “Xarıbülbül” festivalında gənc teatr truppaları milli motivləri beynəlxalq tamaşaçı üçün səhnələşdirir, onları həm vizual, həm də emosional olaraq təqdim edirlər. Bu yanaşma gənclərin mədəniyyətə bağlılığını və yaradıcılıq qabiliyyətini göstərir.

 

Çətinliklər və çağırışlar

 

Gəncliyinteatrsahəsində qarşılaşdığı əsas çətinliklərdənbirimaliyyə və resurs çatışmazlığıdır. Həmdövlət, həmdə özəldəstəkolmadanbir çoxyenilayihələrhəyatakeçirilməsi çətinolur. Bununlabelə, gəncteatrçılaristedadvə yaradıcılıqlabu çətinlikləriaşır, tamaşalardayenifikirlərvə metodlartəqdimedirlər.

Dövlətvə mədəniyyətmüəssisələriningənclərə verdiyidəstək, təhsilimkanları və beynəlxalq əlaqələronlarınyaradıcılığını dahadainkişafetdirir. Buisə teatrıngələcəyinitəminedənmühümamildir.

Teatrvə gənclikbir-birinitamamlayanqüvvələrdir. Gəncliksəhnəyə enerji, yenilik, təzə baxış gətirir; teatrisə gənclərə özünü ifadə etmək, yaradıcılıqqabiliyyətləriniinkişafetdirməkimkanı verir. Buqarşılıqlı təsirnəticəsində Azərbaycanteatrı dahadinamik, dahamüxtəlifvə beynəlxalqsəviyyədə tanınanbirsənətforması kimimöhkəmlənir.

Gəncliyinteatrlabağlılığı yalnızsənətuğurudeyil, həmdə mədəniirsinqorunması, millikimliyingələcəyə ötürülməsivə dövlətimizinmədənidiplomatiyasınıngüclənməsideməkdir.

 

Əminliklə deməkolarki, gənclikAzərbaycanteatrınıngələcəyidirvə səhnəyə gətirdiyienerjionunsərhədsizpotensialını nümayiş etdirir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.10.2025)

 

 

Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun “Yazıçı” nəşriyyatında Xalq yazıçısı Anarın “2=3+4, yaxud iki ailədə üç Xalq yazıçısı, dörd Xalq şairi” adlı kitabı işıq üzü görüb. Nəfis tərtibatlı, illüstrasiyalı kitab Azərbaycan ədəbiyyatı irsinə böyük töhfələr vermiş iki nəsildən, onlar barədə həqiqətlərdən və onların ədəbi nümunələrindən ibarətdir.

 

608 səhifəlik bu unikal kitabı tərtib edən Xalq yazıçısı Anar uzun illər ərzində təkcə öz yazdıqlarını yox, qəhrəmanlarının – Səməd Vurğun, Rəsul Rza, Nigar Rəfibəyli, Vaqif Səmədoğlu, Ənvər Məmmədxanlı və Yusif Səmədoğlunun yazdıqlarını eyni ideya-estetik yaradıcılıq məcrasına qoşaraq, onları eyni axında birləşdirərək ən yeni ədəbiyyatın ən milli paradiqması olaraq təqdim edibdir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı kitabdan hissələri oxucularına təqdim edir. Anar qəhrəmanlarının ən populyar əsərlərini bir daha yaddaşlarda təzələyir:

 

 

ANAR, ŞEİRLƏR

 

QAFİYƏSİZ ŞEİR

 

Gecə saat ikidə

bu zil-zülmət şəhərdə

qaranlıq bir binada

altıncı mərtəbədə

yalnız bir pəncərədən

işıq süzülüb gəlir.

O pəncərə ardında

Kim var, nə var, görəsən?

Heç kəs oxumayacaq

əsərini yaradan

yuxusuz bir yazarmı?

Yüz dəfə deyiləni

təkrar-təkrar işləyən

yorulmaz bir alimmi?

Ya bəlkə də işıqda

sevişməyi xoşlayan

aşiqlər-məşuqlarmı,

ya balasın itirmiş,

yuxusu ərşə çıxmış

təsəllisiz anamı?

Ya içki məclisində

vaxta məhəl qoymayan

kefcillərmi, rindlərmi

ya bəlkə qaranlıqdan

eymənən bir tənhamı?

Günlərin bir günündə

Bu göydələn binanın

Liftsiz pillələriylə

Mən töyşüyə-töyşüyə

Qalxacam işıq gələn

Altıncı mərtəbəyə.

Qapını döyəcəyəm,

Açacaqlarmı, bilməm.

Ya qapını döymədən

Enəcəyəm aşağı.

Yenə hər gecə yarı

Seyr etməkçün həyətdən

işıqlı pəncərəni

Agah olmadan heç vaxt

Onun məşum və mübhəm

məchul, gizli sirrinə,

ömrün sonuna qədər

hər gecə baxacağam

işıqlı pəncərəyə,

Ta bir gecə qəfildən

o işıq keçənəcən,

ya mən keçinənəcən.

                          7 may 2012

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.10.2025)

 

Könül, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

MÜTALİƏ MƏDƏNİYYƏTİNİ NECƏ FORMALAŞDIRMALI?

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının təqdim etdiyi bu silsilə yazılar Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Ədəbiyyat Fondunun Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən 2024-cü ildə “Qeyri-hökumət təşkilatları üçün qrant müsabiqəsi” çərçivəsində həyata keçirdiyi “Yeniyetmə və gənclərdə mütaliə mədəniyyətinin formalaşdırılması” layihəsinin tərkib hissəsi olaraq nəşr edilir.

Sizlər üçün çağdaş yazıçı və şairlərimizin ən yaxşı ədəbi nümunələrini seçərək təqdim edəcəyik.

Azərbaycan Ədəbiyyat Fondu@

 

POEZİYA

 

 

ƏKBƏR QOŞALI

 

İLAHİ

 

Göy üzünə ulduz səp,

Naxış olsun, İlahi.

Arxamca bir cam su səp,

Yağış olsun, İlahi...

 

"Qaranlıqlar yarılsın",

Nə sorğun var sorulsun;

Axırımız durulsun,

Alxış olsun, İlahi.

 

Xatirəmi ağ saxla,

Gözlərimi sağ saxla,

Qoy keçmişdən sabaha

Baxış olsun, İlahi.

 

 

GƏL

 

Torpağı sərinəm, gəl,

Kədəri dərinəm, gəl;

Yüz ildən anrıdasan,

Min ildən bərinəm, gəl...

 

Gəl, quş qonan budağıq,

İlk iz düşən yolağıq;

Sabahlardan sorağıq,

Sən mənsən, mən sənəm, gəl...

 

Dənizəm - gəmin üçün,

Bütöv ol - kəmim üçün;

Sən bayraq ol, səninçün

Yel olub əsənəm, gəl!..

 

 

URMU GÖLÜNÜN ÖYKÜSÜ

 

Adıma Urmu derlər

Suyum göyə çəkilib…

Göllüyüm qeyb olsa da,

Yenə quru göllərin ən gözəli özüməm.

Türküstan talesizi 

Aralın bacısıyam;

O daha tez qurdu -

Məhşərə hazırlaşır

atamqızı elə bil…

 

Ən uzaq yaddaşımdan süzülüb gələnləri

danışım, qoy qalmasın -

Min illər öncəydi - biz ayrılanda

Aral sağ əlini çəkdi başıma

Başıma gələnə bax -

Min illər sonradı

        indi biz ikimiz də quruyuruq, 

                                       quruyuruq...

Nə mənim Acıçayım, 

nə də bacım Aralın 

                   Ceyhun ilə Seyhunu 

                    su daşımır dağlardan…

 

Xəzərə də əl çatmır…

Araz boynuburuqdu…

 

Aralın da mənimtək

gəmiləri pas atır…

Tanrının işinə bax -

Duzlu su çürütməyən gəmilər indi bir-bir

susuzluqdan qəhr olur…

Elə bil dil bilirlər

Elə bil göl bilirlər…

Göl vardımı bizimtək?..

 

Siz, ey zalim göllərin ən zalim gəmiləri

Sirdaşınız kim olsun?..

Kölgənizə yığışıb 

                   əsnək vurur dəvələr

Balıqlar üzüşərdi böyrünüzdə ilmüdam

Bəlkə mən bilməyirəm

Balıqlar dəvə olub?

Bircə onu bilirəm

                 dəvələr balıq olmaz…

 

Qanadsızdı dəvələr

Dəvələr dözümlüdü

Dözəcəklər, dözəcəklər

Bizim 

          son qətrəmiz də quruyan gün -

                   baxarsız,

Qanad çıxaracaqdır

Kölgədəki dəvələr

İnanın, düz sözümdü…

 

Xəzərə əlim çatmır…

Əlimi göyə açdım…

 

 

HƏDİYYƏ VERƏK…

 

Nabran… 

Dəniz sahili…

O başdan bu başa gəlib-gedirik

Sahildə nə olur? - 

Balıqqulaqları, narın qum

bir də 

Dənizin qırağa atdığı nəsə…

 

Nə yaşıl orman var, 

nə də göy çəmən

Bəs nədi, 

bizləri gətirən bura?

O yaşıl ormanlar

göy çəmənliklər

çox gözəl olsa da,

bir gün gəlir də

qaçmaq istəyirsən, 

uzaqlaşırsan...

Bəzən özümüzdən qaçmaq istərik

Özgədən, özündən, hər yerdən qaçan

Gəlib soluğunu sahildə alar…

 

Bəs dəniz olmayan ölkələr neynir?..

Dənizə, sahilə özgələr neynir?..

 

Ancaq biz… 

Və ancaq Xəzər sahili…

Balıqqulaqları, narın qum

bir də 

Xəzərin qırağa atdığı nəsə…

Təsadüf olmayır dünyada heç nə…

 

Balıq tanımayır öz qulağını

Deyirlər balığın yaddaşı olmur;

Amma insanlarçün

 bu balıqqulaqlı, 

 bu narın qumlu 

                 sahillər

                 sahilsiz xatirə yığnağı olar -

O ya yaşanıbdı ya yaşanacaq…

 

Heç nə gərək deyil

Nə yaşıl, nə göy… 

Boz sahil 

boyunca yeriməyimiz,

Dənizi dinlərcə kiriməyimiz

Hopacaq sabahkı xatirələrə -

Bu balıqqulaqlı, bu narın qumlu, 

 Heç yerə getməyən üzüboz sahil

Dünyanın ən əlvan yeri olacaq…

Ən rəngli yuxular qazanacaq o

Həsrətin əlçəkməz süsü olacaq…

 

Neynək, bu sahildə sadədil olaq,

Balıqqulağına tutunaq duraq;

Bu dəniz, bu sahil, bu qum nə deyir?..

Torpaqla dənizin öpüşdüyü yer,

Nəsə bir hikmətə sahib olmalı…

 

Gəl, hədiyyə verək bir-birimizə:

Bu bir cüt qızılı balıqqulağı -

Biri sənin olsun, biri də mənim

Bizi bu sahilə gətirər yenə

Dəniz pıçıltılı balıqqulağı…

 

 

 

HAMI ƏVVƏL-AXIR BURDAN KEÇƏCƏK

 

Dəniz üstdən ötür dolmuş buludlar

Kim bilir hirsini hara tökəcək…

Əlim qaşım üstə, fikrim uzaqda,

Üfüqlər xəyaldı, sahillər gerçək…

 

Sahil dolur-daşır insanla bəzən

Yaşlı qayğılar var, gənc əyləncələr… 

Fikri dağıtsa da körpə ləpələr,

Hamı burdan evə yorğun dönəcək…

Üfüqlər xəyaldı, sahillər gerçək…

 

Sahillər qocalır, sular gəncləşir,

Görərsən yorurmu sahili dəniz?..

Neçə ki sahil var, neçə ki dəniz,

Onların sevdası heç bitməyəcək…

 

Balıqqulağı var burda bu qədər,

Burda pıçıltı da sirr qala bilməz…

Yerin qulağı var - belə deyiblər -

Yəqin ki buranı görüb deyiblər…

Hamı əvvəl-axır burdan keçəcək.

Üfüqlər xəyaldı, sahillər gerçək…

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.10.2025)

 

 

Kənan Məmmədli, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

 

MÜTALİƏ MƏDƏNİYYƏTİNİ NECƏ FORMALAŞDIRMALI?

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının təqdim etdiyi bu silsilə yazılar Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Ədəbiyyat Fondunun Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən 2024-cü ildə “Qeyri-hökumət təşkilatları üçün qrant müsabiqəsi” çərçivəsində həyata keçirdiyi “Yeniyetmə və gənclərdə mütaliə mədəniyyətinin formalaşdırılması” layihəsinin tərkib hissəsi olaraq nəşr edilir.

Azərbaycan Ədəbiyyat Fondu@

 

 

30.

NƏ ETMƏLİ?

 

Mənəvi-əxlaqi dəyərlər aşılamasını və harmonik şəxsiyyətin formalaşmasındakı rolunu və əhəmiyyətini,  tibbi baxımdan oxumağın insan psixologiyasına və səhhətinə müsbət təsirlərini nəzərə alaraq mütaliəni vərdişə çevirmək lazımdır. Bu işdə yaşlılar uşaqlar və gənclər üçün nümunə olmalıdırlar. Çünki uşaq və gənclərin təfəkkürü hələ tam formalaşmadığından onların mütaliəsinə rəhbərlik etmək və ya düzgün istiqamət vermək zəruridir.

Bilmək lazımdır ki, uşaq və gənclərin mütaliəsi onların həyatında böyük rol oynayır, yaşlı adamın həyatında oynadığından daha böyük rol oynayır. Uşaqlıqda və gənclikdə oxunan bir kitab, demək olar,  adamın bütün ömrü boyu hafizəsində qalır və onun sonrakı inkişafına təsir göstərir. 

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi İmran Verdiyevin də məsələyə baxışı diqqət çəkir. O yazır:“Oxunan səhifələrin sayının çoxluğu kimsənin yaxşı oxucu olduğunu göstərməz. Oxumaq yazılı sözləri tanıma,  sözlərin mənalarının nə olduğuna qərar vermə və bu sözlərin mənalarının dərk edilməsi kimi bir çox bacarığı tələb edən olduqca kompleks bir əməliyyatdır.  Çoxdan sübut edilmişdir ki,  adını oxuduğu obyektin nə olduğunu bilən insan oxuma və anlamada daha sürətli olur.

Sürətli oxu səmərəli mütaliənin əsas şərtlərindəndir.   Bunun üçün oxucu fasilələrlə oxuya,  "sözləri deyil, fikirləri görməyə" (yəni tək - tək sözləri deyil,  söz qruplarını oxumağa),  səhifə ilə  (monitorla)  göz arasında  normal  məsafə saxlamağa və səhifəyə dikbucaq altından baxmağa,  yalnız gözlərdən istifadə etməyə,  nə oxuyacağını və necə oxuyacağını əvvəlcədən müəyyən etməyə,  oxu texnikası qaydalarına əməl etməyə çalışmalıdır. Ənənəvi qiraət zamanı dərkolunmanın (qavramanın)  dərəcəsi  60 %,  sürətli qiraətdə isə  80 %  təşkil edir.  Orta qiraət bacarığı  (və ya adəti)   olan insanın gözləri bir kitab sətrində  12-16,  sürətlə qiraət edənin isə  2-4  duruş edir.   Sürətli qiraət zamanı gözlər yavaş qiraətə nisbətən daha az yorulur.

Hazırda həyatımıza elektron kitablar və elektron mütaliə də daxil olmaqdadır. Birmənalı olaraq bunu rədd etmək və qarşı çıxmaq mümkün deyil. Amma bir məsələ var ki, bu gün heç də bütün kitabların elektron versiyası yoxdur. İnternet olmayan kəndlər var. Ən vacibi şair S.Rüstəmxanlının da dediyi kimi, elektron kitablar və elektron mütaliə heç vaxt ənənəvi kitabı və ənənəvi mütaliəni əvəz edə bilməz. “Ənənəvi formada kitab oxumağa üstünlük verənlərin bir sıra tutarlı dəlilləri var. Onlar kitabla fiziki təmasdan, kağızın qoxusundan, vərəqlərin çevrilməsindən, sətirlərin altından xətt çəkib qeydlər aparmaqdan, səhifə kənarlarını qatlamaqdan, ümumiyyətlə, kitabla qurulan psixoloji-mənəvi, emosional əlaqədən və bu zaman yaranan atmosferdən zövq aldıqlarını bildirirlər. Hətta araşdırmalara görə, yaponlar uşaqlarına hələ körpə vaxtlarından kitab qoxladırlar ki, gələcəkdə qoxu yaddaşının təsiri ilə mütaliəyə meyillənsinlər.

Neyrobioloqlar da bildirirlər ki, yaddaşımız assosiativ olduğuna, yəni beyinə ötürülən məlumatları başqa şeylərlə əlaqələndirməyi sevdiyinə görə, hətta kitabın üz qabığı, vərəqlərin saralıb-saralmaması, müxtəlif şriftlər oxuduqlarımızın hafizədə saxlanmasında önəmli rol oynayır, əsər yaddaşa hopub xatirədə çox güclü, qalıcı izlər buraxır”.

Hər nə olsa da, elektron kitablardan və elektron mütaliədən imtina düz deyil.

İstər ənənəvi, istərsə də elektron mütaliədə  kitab  seçimi  xüsusi  əhəmiyyət   kəsb  edir.  Başqa sözlə, düzgün kitab seçimi mütaliədə əsas şərtdir ki bu barədə də əvvəlki bölümlərdə geniş bəhs etmişdik.

 

Növbəti: 30.Gənclər heçmi kitab oxumur?

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.10.2025)

 

 

 

Kənan Məmmədli, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Bu gün 2 oktyabrdır. 

Bu gün dünyaya gəlmiş məşhur mədəniyyət xadimləri kimlərdir? Buyurun.

 

ROBERT MİXANOVİÇ

Xorvatiya mədəniyyəti tarixində ən ünlü simalardan biri, Yuqoslaviya heykəltəraşlığının banisi.

1872-ci ildə Zaqrebdə dünyaya gəlib, 1940-cı ildə orada da vəfat edib. 

 

ROMİNA PAUER

Bu ad ola bilsin hər kəsə tanış deyil, amma onun oxuduğu Feliçita mahnısı A-dan Z-yə, 7-dən 77-yə hamıya tanışdır. Bu italiyalı xanım müğənni həyat yoldaşı Al Bano ilə möhtəşəm mahnılar ifa edərək yaddaşlara həkk olunub. Həm də aktrisa, rəssam olan Rominanın bir üstünlüyü də gözəlliyi idi.

1951-ci ABŞ-da, Los-Ancelesdə dünyaya gəlib. 

 

SİYAVUŞ MƏMMƏDZADƏ

Əməkdar İncəsənət Xadimi, şair, tərcüməçi. 

Xüsusən rus dilinə mükəmməl tərcümələri var. 

1935-ci ildə Bakıda anadan olub, 2022-ci ildə orada da vəfat edib. 

 

STİNQ

Əsl adı-soyadı Qordon Metyu Tomas Sammer olan məşhur ingilis müğənnisi, həm solo ifaları, həm də “Thr Police” qrupundakı solistliyi ilə dünyada tanınıb və sevilib. Qremmi mükafatçısıdır.

1951-ci ildə Uollzenddə doğulub. 

 

TEYMUR KƏRİMLİ

Akademik, tanınmış ədəbiyyatşünas, yazar, Elmlər Akademiyası Əlyazmalar İnstitutunun direktoru. 

1953-cü ildə Ordubad rayonunda dünyaya gəlib. 

 

TURAN CAVİD

Dövlət Teatr Muzeyinin direktoru, Hüseyn Cavidin Ev museyinin yaradıcısı və rəhbəri, Hüseyn Cavidin qızı. 

1923-cü ildə Bakıda anadan olub, 2004-cü ildə orada da vəfat edib. 

 

YURİ LEVİTAN

İnanılmaz səs tembrinə malik sovet diktoru. Xüsusən İkinci Dünya Müharibəsində müharibə xəbərlərini çatdırması ilə məşhurlaşmışdır, onun səsini milyon səsin içindən asanca ayırd etmək olur.

1914-cü ildə Vladimirskdə anadan olub, 1983-cü ildə Moskvada vəfat edib. 

 

Allah bütün vəfat edənlərə rəhmət eləsin, sağ olanlara cansağlığı versin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.10.2025)

 

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Ulduz” jurnalı ilə birgə Biri ikisində layihəsində bu gün sizlərə Seyyid Əsrinin qəzəlləri təqdim edilir.

 

 

Heydərli Məcid Seymur oğlu 15 mart 1994-cü il tarixində Bakı şəhərində anadan olub. Əslən Qarabağ seyyidlərindəndir. 2015-ci ildə Bakı İslam Universitetindən dinşünaslıq ixtisası üzrə məzun olub. “Fidan çiçəkləri” adlı şeir kitabının müəllifidir. Seyyid Əsri imzası ilə qəzəllər yazır. Seyyid Ümminin tələbəsidir. Azərbaycanın Milli İnkişafı Naminə (AMİN) İctimai Birliyinin sədri, birliyin nəzdində "Mərifət inciləri" ədəbi-irfani məcmuəsinin təsisçisidir. Həmmüəllifliyi və redaktorluğu ilə bir neçə mətnşünaslıq əsər dərc edilib. Mənzum bədii tərcümələri və ədəbi məqalələri dövri mətbuatda çap olunmaqdadır. BDU Elmi Kitabxanasının baş biblioqrafıdır.

 

Səlam, İlahi, mənimçün ki yar müjdəsidir,
Liqa ilə bitəcək intizar müjdəsidir.

Gülüm, o göz süzməyin də vüsal vədəsidir,
Qaranquşun uçuşu növbəhar müjdəsidir.

Boyun bəlasın alım mən, gülüş öpüş gətirər,
Fidan açarsa, çiçək tazə bar müjdəsidir.

Nə var olub onu yoxdan ki, var edən vardır,
Sənin o yox deməyin nəysə var müjdəsidir.

Düşübdüsə başıma ağ əlin, yəqin, oxşar,
Uşaq sevinci olan ilk qar müjdəsidir.

Könül, o sürmə qarası səni çəkir gözünə,
Ey ovçu, müşk izi ahu şikar müjdəsidir.

Tikanlı teldə dirəkdir dügünlü saçda qələm,
Bu can qərib, o sərhəd diyar müjdəsidir.

Yaxında, Əsri, sənin könlün eşq ilə tutacaq,
Bu, Rumə fəthdə Pərvərdigar müjdəsidir.

***
 
Versəm könül kimi sənə, ey kaş, canı da,
Sənsiz cəhan nədir, diləməm heç cinanı da.

Sünbül saçın məni samana döndəribsə də,
Ahım verər yelə od ilə kəhkəşanı da.

Batində bir yəqin günəşi parlayır bu gün,
Zahirdə yoxdu zərrə qovuşmaq gümanı da.

Qırx gün ki görmədim səni, xəlvət nə çəkdim, ah,
Hərçənd çilləkeşliyin ötmüş zəmanı da.

Tuba gözümdə varsa, olum kül odun kimi,
Çox görmə, bağban, mənə bircə fidanı da.

Axirzəmandı, Əsriyə ver yarın, ey fələk,
Eşqin vüsal ilə bitə bir dastanı da.

***

Atım bəhardə, ya Rəbb, fəraq dağını kaş,
Tutum o türfə fidanla vüsal bağını kaş.

Qızılgülə sarılan sünbülün təsəllisi yox,
Görüm yenə dolanıb birçəyi qulağını kaş.

Qızıl balıqdan odur istəyim ki, ol pərinin
Qovuşma göz yaşı ilə yuyum ayağını kaş.

Himayə sayəsi salsın hüma quşu başıma,
Hənalı əlləri yaxsın gəlin çırağını kaş.

Döyür ki, kirpiyimin barmağı yuxun qapısın,
Bir axşam ev yiyəsi qovmaya qonağını kaş.

Sarılsa, sarsa, nola sarsılan könül yarasın,
Təbibim açsa o şəfqət dolu qucağını kaş.

Düşüncə yadıma səssiz yeyincə addımlar,
Dinib dayanmaya saqi verə əyağını kaş.

Duayə açdığım əllərdə can quşum, Əsri,
İlahi, qırmaya əyləşdiyi budağını kaş.

***
 
Canım, o gün ki, sən kimi cananı sevmişəm,
Sevdirdiyiyçün ol ulu Sübhanı sevmişəm.

Kim sevsə, eşqin açmasa, ölsə, şəhid olur,
Bir müddət ol ümid ilə pünhani sevmişəm.

Əmma sevən də sevdiyinə sevdiyin deyər,
Pirim deyib məqamım, o fərmanı sevmişəm.

Sən ki saçılmaz ətir vurubsan, vurulmuşam,
Sanma ki, müşk tutsa da, hər yanı sevmişəm.

Həq və’didir ki, sonda vüsalın sorağı var,
Yandırsa qəlbimi belə, hicranı sevmişəm.

İsminlə bir fidanlığa döndərrəm axırı,
Məcnun kimi qəmində biyabanı sevmişəm.

Ey türk dilli, bu ərəbə bəxş edib səni,
Mən Seyyid Əsri Azərbaycanı sevmişəm.

***
 
Çarəm bir oxdu, sən kimi qaşı kəmanda var,
Yarəm sağaldı, bəlkə, bu yolla, gümanda var.

Məczub olar könül səni mə’zun görən günü,
Səhra yolu bu eşqdə son imtəhanda var.

Sayəndə bisəmər ölümün tək nişanəsi
İtkin məzarım üstə ləçəksiz fidanda var.

Əfsanəpərvər olma gəl, olsan da, ey könül,
Bax gör vüsal sonluğu bir dastanda var.

Məcnunsifət özün nə yaraşdırmısan ona,
Bir eyib güzgütək məgər ol növcavanda var?

Məğlub səslə Əsridə qalmayıb bir Əsrilik,
Təbriklər sənə, belə fateh hayanda var?

***
 
Bu qəm ki mən çəkirəm, çəksə bircə can, dözməz,
Nə bircə can, buna, billah, bütün cəhan dözməz.

Görəndə boy-buxunun güclə ahımı tuturam,
Xəzan küləklərinə körpəcə fidan dözməz.

Görüş çağı üzülən cismi göz yaşım yıxacaq,
Bəhar daşqınına bir quru saman dözməz.

Mənəm ki eşq çölündə ərəb, ölübdü dəvəm,
Bu ayrılıq yükünə hiç karvan dözməz.

Nə xoş ki, boynuma qansızca qanmadan çəkdim
Ağır əmanəti ki, dağ, yer, asiman dözməz.

Vəfası olmasın əksik, İlahi, sevdiyimin,
Ey Əsri, yoxsa mənim səbrimə zəman dözməz.

***
 
Nəsib danəsi, yaz keçdi, sünbül olmadımı?
Ümid qönçəsi axir qızılgül olmadımı?

Sevinclə xəlq bu novruz yeddi od qaladı,
Yanıqlı ahım ilə yeddi göy kül olmadımı?

Sözüm-sovum səhər-axşam duayə dönmədimi,
İşim-gücüm gecə-gündüz təvəkkül olmadımı?

Bu nazlı-nazlı gəliş tazə can verib, nəfəsim,
Həyatım ayrılığında ölümcül olmadımı?

Görəndə halımı zəncir boynuma sarılır,
Edən dəli məni ol burma kakül olmadımı?

Sənə var idi yenə Leyli meyli, ey Məcnun,
Sevilməz aşiqi gör, dərd yüngül olmadımı?

O gül fidanı desin Əsrinin könül halın,
Qanadlanıb bu yazıq yavru bülbül olmadımı?

***
 
Üzün ziyası bəsimdir, çirağı neynəyirəm?
Könüldə var ola eşqin, ocağı neynəyirəm?

Görəndə dincəlirəm şəhrin ortasında səni,
Mən istirahət üçün dağı, bağı neynəyirəm?

Səni, ey incə fidan, qarə ruzgar yıxar,
Düşünmə, bu qurugövdə dayağı neynəyirəm.

Dəyibsə qəlbinə acı zərafəti, şəkərim,
Görüm yanıb-yaxıla, dil-dodağı neynəyirəm?

Roman deyil bu həyat, ey müəllimə, məni sev,
Gərəkmidir acımaq ölmə çağı, neynəyirəm?

Qapı dalında nədən gizlədin özün məndən?
Yaxınlaşıb açıram söz, uzağı neynəyirəm?

Ogünki mehr nə idi, bugünki qəhr nədir?
Yaz istisin edəcək qış sazağı neynəyirəm?

İlahi, Əsri ilə yarını barışdır özün,
Özüm də bilmirəm hicran qabağı neynəyirəm.

***
 
Bir dəm dodaq dodağıma canan qovuşdurar,
Ölmüş bu canıma yeni bir can qovuşdurar.

Görcək məni görüm ki, qoşa qaşların deyil,
Boynumda kaş iki qolu bir an qovuşdarar.

Ziddik demə, acı dənizi şirin ilə Rəbb
Bəxş eyləməklə lö’lö yü mərcan qovuşdurar.

Mən səndən ayrı qalmamışam bircə an belə,
Hazırda da məni sənə hicran qovuşdurar.

Hər qədr müşkil olsa, könül, döz bu eşqdə
Asan ayırmağa fələk asan qovuşdurar.

Sən zərrə-zərrə yarə daşı, ey qarışqa ki,
Dağın aşırmaq ilə Süleyman qovuşdurar.

Həq bağbanı, Əsri, gələn yaz fidanına
Dünyanı eylədikdə gülüstan qovuşdurar.

***
 
Cəhan bağında bir incə fidandı sevdiciyim,
Nə gül ki, başdan-ayaq gülsitandı, sevdiciyim.

Ey ali məktəbin ə’laçısı xanım mə’zun,
Fəraq dərsi ağır imtəhandı, sevdiciyim.

Demə, vüsal ola bilməz, de, bilmək olmaz ki,
Xuda bilir, nə yəqin, nə gümandı, sevdiciyim.

Bu könlümü ələ al, qoysa incə dırnaqlar,
Gül üstə bülbülü sancan tikandı, sevdiciyim.

Nişandı, barmağına gəl taxım, bu qaşlı üzük
Səadət ulduzuma asimandı, sevdiciyim.

Məhəbbətindi qocaldan vücudimi, yoxsa
Ürək uşaqdı, nəinki cəvandı, sevdiciyim.

Əman yerimsən, əmansızca getmə gəl, getmə,
Əmandı, sevdiciyim, dur, əmandı, sevdiciyim.

Şükr ki, yaxşı-yaman vardır arəsi mənlə,
Bir arə yaxşı bir arə yamandı, sevdiciyim.

Bu ay ki ilk görüşün bir yaşı təmam oldu,
Səlamın Əsriyə xoş ərməğandı, sevdiciyim.

***

Ümid bəxş et, İlahi, vüsal üçün bu səhər,
Fəraqə son səhər olsun məlal üçün bu səhər.

Özün tikanə vurar, duysa binəva bülbül
Həzin nəvamı gülən gül cəmal üçün bu səhər.

Şirin-şirin dodağınçün yazanda vəsf qələm
Arı görüb bayılar, çıxsa bal üçün bu səhər.

İki göz istər edə seyr şehli nərgistək
Gözündə eynəki cahü-cəlal üçün bu səhər.

Səlamı gün kimi doğdu, səbadı, söyləyərdim,
O can verən "Necəsən?" tək sual üçün bu səhər.

O gün gələ, görüşə də’vət eyləyim o gülü,
Desin haçan, deyim onda, misal üçün, bu səhər.

Fidanı söyləsin, ey Əsri, mən səni sevirəm,
Uğurlu çağdır, İlahi, məcal üçün bu səhər.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.10.2025)

 

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Redaksiyanın poçtundan rubrikasında bu gün sizlərə Cəlilabad ədəbi mühitinin tanınmış nümayəndəsi, rayonun ilk jurnalist xanımı, AJB-nin üzvü, "Həməşəra" və "Nizami Gəncəvi" Fəxri Diplomları laureatı, yazıçı-publisist, şair Solmaz Məmmədovanın “Özünü gözlə” adlı şeiri təqdim edilir.

 

ÖZÜNÜ GÖZLƏ

 

Gülü kötüyündən çıxarıb atan,

Su tökmək yerinə od alışdıran

Torpağı zəhərlə yandırıb yaxan,

Ziyankar adamdan özünü gözlə...

 

Hər işdə axtarıb, bir qərəz görən,

Günahkar olsa da, haqq özün bilən

İnad və küfründən heç əl çəkməyən,

Haqqa kəm baxandan özünü gözlə...

 

Aqil insanların içinə girən,

Heç ədəb, mərifət elmin bilməyən

Kaş ki, tapılaydı bir ağıl verən,

Belə sərsəridən özünü gözlə...

 

Əzəldən dürr sözün sərrafı olub,

Böyükdən nəsihət qəbul olunub

Kiçiklər dinləyib, həmişə susub,

Bu səddi aşandan özünü gözlə...

Bu səddi aşandan özünü gözlə...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.10.2025)