Super User

Super User

Cümə axşamı, 12 Mart 2026 09:34

Onu ittiham edən, qınayanlar çoxdur. Amma...

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Ötən gün onun doğum günü idi.

Onu ittiham edən, qınayanlar çoxdur. Bəziləri Müşfiqə, Cavidə, Cavada qarşı satqınçılıqda ittiham edirlər. Bəziləri bu sayaq şeirlərinə görə:

Layka uçur göyə, edir ham-ham,

Mən də ona baxıb alıram ilham.

Amma bu adam Azərbaycan sovet poeziyasında sosialist realizmi cərəyanının ən qüdrətli nümayəndəsi kimi tarixdə qalacaq.”Ana və poçtalyon” kimi ədəbiyyatımızın qızıl fonduna verdiyi töhfə ilə da unudulmayacaq. Bir də, Cənub həsrətli şeirlərin ən mükəmməl müəllifi kimi xatırlanacaq.

 

Xalq şairi Süleyman Rüstəmin anadan olmasından 120 il ötdü.

Süleyman Rüstəm 1906-cı il martın 12-də Bakıda kasıb dəmirçi ailəsində dünyaya göz açıb. Kasıb həyat tərzi, çətin uşaqlıq keçirməsinə baxmayaraq, ədəbiyyata, poeziyaya böyük maraq göstərib, fəhlə, kəndli əməyinə, torpağa və zəhmətə qiymət verməyi poeziyasında işıqlandırıb. 83 il ömür sürən şairin həyatının 65 ildən çox müddəti əhatə edən yaradıcılığı yüzlərlə şeir, poema, dram əsərlərindən ibarətdir. 1923-cü ildən 1989-cu ilədək xalqın həyatında baş verən ictimai-siyasi hadisələrdən tutmuş, xalqın mənəvi durumunadək bu poeziyada hər şey öz əksini tapıb.

Qeyd etdiyimiz kimi, Süleyman Rüstəm həm də cənub mövzusunda yazmaqla Azərbaycan poeziyasına poetik çələng gətirib. O, cənubda yaşayan soydaşlarımızın ağır həyat tərzini görüb və könlündən keçənləri kağızlara köçürüb. “Təbrizim” adlı şeiri şairin bu səpkili şeirlərindən ən təsiredicisidir. Bundan başqa, şair “Könlümə Təbriz düşdü”, “İşıq”, “Yenə Araz qırağında”, “Yaralarım”, “Görsəm” kimi şeirlərində vətən həsrəti çəkən, əzablı, cəfalı günlər keçirən soydaşlarımızdan danışır.

Ədəbi fəaliyyətə "Çimnaz xanım yuxudadır" birpərdəli komediyası ilə başlayan sənətkarın “Qaçaq Nəbi” məzmun dramı, “Durna” komediyası dramaturgiyamızın incilərindəndir.

“Ələmdən nəşəyə” kitabı ilə kifayət qədər sevilən Süleyman Rüstəm mübariz, optimist, düşmənə qarşı barışmaz bir şair kimi tanınıb, yaddaşlarda həmişə yaşayacaq.

Onun şeirlərinin coğrafi genişliyini də ayrıca qeyd etməyə dəyər. Azərbaycanın elə bir guşəsi yoxdur ki, Süleyman Rüstəm ora şeir qoşmasın. Xəzər dənizi haqqında ən çox şeir yazan da məhz Süleyman Rüstəm olub. "Xəzər və durnalar", "Xəzər nəyə bənzəyir", "Xəzərdə gecə", "Xəzərdə", "Xəzərin səhəri", "Xəzərim olsun" və başqa şeirlərdə öz xəyalının qanadlarını Xəzərin dalğaları ilə qovuşduran şair bu mavi gözəli tərənnüm etməkdən doymayıb.

İkinci Dünya müharibəsi Süleyman Rüstəm yaradıcılığından təsirsiz keçməyib. O, bu mövzuda bir-birindən maraqlı və mükəmməl əsərlər yaradıb: "Ana ürəyi", "Durnalar", "Ana və poçtalyon", "Gün o gün olsun ki" kimi kitabları məhz o dövrdə çapdan çıxıb.

Onun xalq, vətən qarşısındakı xidmətləri layiqincə qiymətləndirilib. Əsərləri müxtəlif xarici dillərə tərcümə olunub.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.03.2026)

Cümə axşamı, 12 Mart 2026 08:03

70 il şeir, 70 il şair – CABİR NOVRUZ

Fariz Əhmədov,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Naxçıvan təmsilçisi

 

 “Sızlar yada düşəndə ürəyimin telləri, o mehriban, o əziz tələbəlik illəri”- deyib, hamımızı o gözəl tələbəlik illərinə aparan, “mənim nəslim”- deyib davamlı öz nəslimizi yad etməyi bizə xatırladan Xalq şairimiz Cabir Novruz üçün bəzən çox darıxırıq.

 

Bu gün onun doğum günüdür. O, tanrının ona verdiyi ömür payını bütövlükdə poeziyaya sərf edərək, milli poetik prosesdə fasiləsiz iştirak edib. Ümimiyyətlə, Cabir Novruzun şeirləri onu oxuyan hər kəsi məftun edir desək yanılmarıq. Azərbaycana vurğun ən böyük şairlərdən biridir o.

 

Tək yaşamaq istəmirəm özüm üçün,

Anam üçün, oğlum üçün, qızım üçün.

Qoyun məndən inciməsin əzizlərim,

Qəlblərinə toxunmasın bu sözlərim.

İstəmirəm bir onlara gərək olum,

                     İstəyirəm milyonlara gərək olum.

Gərək olum mən yada da, yaxına da,

Adamların qarasına, ağına da.

Lazım olum insanların bu gününə,

xoş vaxtına,

Xəstəsinə, sağlamına, bədbaxtına,

xoşbaxtına.

 

Poeziya ruha sirayət edən bir sənətdir. Ona görə yox ki, o söz sənətidir. O peşəkarlıqdan başqa ilahi vergi, istedad istəyir. Poeziya şairdən qəlbini və idrakını həmçinin bütün həyatını tələb edir. Əgər verə bilmirsənsə, deməli sən əsl şair deyilsən.

Azərbaycanın Xalq şairi, əməkdar incəsənət xadimi Cabir Novruz 1933-cü il mart ayının 12-də Xızı rayonunun Upa kəndində anadan olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra M.Ə.Sabir adına Bakı Pedaqoji Texnikumunda təhsil alan şair 1952-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə daxil olur. Təhsilini davam etdirmək üçün Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının tövsiyəsi ilə Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutuna göndərilir. 1958-ci ildə “Bakı” qəzetində ədəbi işçi kimi əmək fəaliyyətinə başlayan Cabir Novruz 1967-1970-ci illərdə “Azərbaycan” ədəbi-bədii jurnalının, 1991-1993-cü illərdə isə “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzetinin baş redaktoru vəzifələrində çalışıb. 1970-1997-ci illərdə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı İdarə Heyətinin katibi vəzifəsində çalışıb. Onun qələmindən çıxan nümunələr mövzu rəngarəngliyi ilə seçilir. “Cavanlığım”, “Bulaq suyu, dağ havası”, “Səsim səsinə öyrəşib”, “Ömür keçir”, “Məhəbbət ölməyəcək”, “Sən oldun”, “Gecikmiş məhəbbət” və başqa şeirlərinə bəstələnmiş mahnılar musiqisevərlər tərəfindən həmişə zövqlə dinlənilib.

Cabir Novruz vətənpərvərlik və mübarizlik ruhunun aşılanmasında da mühüm xidmətlər göstərib. Şairin şeirləri müxtəlif xalqların dillərinə tərcümə edilərək nəşr olunub. Həmçinin onun bədii tərcümələri sayəsində Azərbaycan oxucusu dünya poeziyasının bir çox qiymətli nümunələri ilə tanış olub.

Vətən üçün aktiv fəaliyyəti ilə seçilən Cabir Novruz 1995-ci ildə Azərbaycan Milli Məclisinin deputatı seçildi. Lakin dönüb siyasətçi olmadı, elə orada da şair ömrü yaşadı.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü, Xalq şairi Cabir Mirzəbəy oğlu Novruzov 2002-ci il dekabrın 12-də ömrünün 70 yaşında gözlərini həyata əbədi yumur.

Qırx illik poetik fəaliyyətində o, ancaq şair olaraq, özü də lirik şair olaraq yaşadı. O, heç kəsə bənzəmədi. Bənzərsiz təhkiyə, lirik özünüifadə tərzi ilə daima seçildi.

Azərbaycan ədəbiyyatında və ictimai fikir tarixində əvəzsiz rolu olan Xalq şairi Cabir Novruzun söz dünyası və qəlbləri fəth edən həzin mahnılara dönmüş  şeirləri onu sevənləri, onu hiss edənləri daima şairi xatırlayaraq yad etməyə səsləyəcək.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.03.2026)

 

 

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Bugünkü missiyam size maraqlı bir şairlə - Adil Qasımlı ilə tanış etməkdir. Bu gün onun doğum günüdür.

 

O yer ki, dağları qranitləşib

Köksündə nizələr, oxlar kütləşib,

Qədim qalalardan zireh geyibdi…

Bütün ötkəmliyi, sərtliyi ilə

Vüqarı, dözümü, mərdliyi ilə

Məni göz açandan sehrləyibdi.

Köklənib dumduru məhəbbət üstə

Qəlbimin telləri çalınıb sim-sim.

Gah pay-piyada, gah da at üstə

Gəzdiyim torpaqdı ilk müəllimim.

 

Adil Qasımlı 12 mart 1938-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. Naxçıvan şəhəri 2№-li orta məktəbi bitirib, Azərbaycan Pedoqoji İnstitutuna daxil olmuş, təhsilini başa vurduqdan sonra əmək fəaliyyətinin ilk illərində Naxçıvan Müəllimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda metodist, Naxçıvan pedaqoji məktəbində və Naxçıvan Pedaqoji İnstitutunda müəllim işləmişdir. 

Sonra jurnalistlik fəaliyyətinə keçərək Naxçıvan MR Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində müvafiq ardıcıllıqla redaktor, böyük redaktor, şöbə müdiri, baş redaktor vəzifələrində çalışmışdır. Əsərləri və ərsəyə gətirdiyi televiziya verilişləri ilə milli ideyaların yayılmasına xidmət etməklə bərabər, müstəqillik uğrunda başlayan Azərbaycan Milli-Azadlıq Hərəkatında (1988–1991) aktiv mübarizə aparmışdır.

Gənclik dövrü sənət adamları üçün böyük sıçrayış və inkişaf dövrü kimi səciyyələnən ötən əsrin 60-cı illərinə təsadüf edən, yeni ruhlu şeirləri ilə görkəmli qələm ustalarının diqqətini özünə çəkən, ustad şair Adil Qasımlı müasir poeziyamızda əsərlərinin bədii-fəlsəfi yükü və özünün orijinal deyim tərzi ilə seçilib.

Azərbaycan radiosunda səhnələşdirilən "Cəsarət", "Yaşıl obanın nağılları" poemaları dinləyicilərə təqdim edilmiş, Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında oynanılan "Aylı gecənin qaranlığında" ikihissəli pyesi tamaşaya qoyulmuşdur. Naxçıvan Dövlət Televiziyasında müəllifi və aparıçısı olduğu "İncilər, qöncələr", "Karvan", "Əlvan fikirlər" kimi uzunömürlü həftəlik televiziya verlişləri cəmiyyətdə milli ruhun qorunub saxlanılmasına və inkişafına xidmət etmişdir. 

 

Kitabları:

1. Pıçıltılar

2. Biz görüşəndə

3. Dağlar, Qalalar, Babalar

4. Qaranquş ömrü

5. Sənə dönərəm

6. Salam sevgi

 

Mədəniyyətimiz tarixində çox adlar var. Əlbət ki, hamı eyni dərəcədə məşhur ola bilmir. Amma ən azı, onlar barədə danışmaq, onları yada salmaq bizim borcumuzdur.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.03.2026)

 

 

 

 

Zəhra Allahverdiyeva, “Ədəbiyyat və İncəsənət”

 

 

Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan ərazisindəki tarixi Azərbaycan torpaqlarının) yer adlarının etimologiyası barədə türk mənbələrinə əsaslanan faktları təqdim edirəm. Bu faktlar əsasən Osmanlı, Səfəvi, Qaraqoyunlu, Ağqoyunlu və qədim türk mənbələri əsasında araşdırılmışdır. 

 

1. İrəvan

Osmanlı mənbələrində "Revan" və "Rəvan qalası" kimi qeyd olunub. 1590-cı ildə Osmanlı imperiyası İrəvanı fəth etdikdən sonra bu ad rəsmi sənədlərə düşüb. Evliya Çələbi (XVII əsr səyyahı) İrəvanı "möhkəm qalanın olduğu yer" kimi təsvir edir.

B.е.ə. VIII əsrə aid edilmiş daş kitabələrdə qeyd edilir : Urar­tu şahı I Rus (e. ə. 730-714) deyib ki, ölkəni, о cümlədən İrəvan ölkəsini zəbt etdim.

Buradan aydın olur ki, Urartu şahının işğal etdiyi yer qədim türk ərazisi olub. Deməli, bir yaşayış məskəni kimi İrəvan qədim tarixə malikdir.

F.Köçərli demişkən : “Şəhri-İrəvan keçmişdə mərkəzi-üləma, füzəla və şüəra olub”.

 

 

2. Vedibasar

İlkin əsasa görə şəhərin adı ərəb dilindəki Vadi (ərəb. وادي‎) sözündən yaranıb. Toponim fərqləndirici əlamət bildirən böyük və ərəb dilində "iki dağ arasında olan uzun çuxur dərə", "bir çayın axdığı yer, çay yatağı", "çöl, səhra", "sahə", "məkan, yer" mənalarında işlənən vadi sözlərindən əmələ gəlmişdir.

Qədim türk dillərində "Vedi" sözü "çay yatağı, dərə" mənasını verir. Osmanlı və Səfəvi sənədlərində "Vedi" və "Vedibasar" kimi qeyd olunub. Osmanlı Tahrir Dəftərləri (XVI əsr) bu bölgədə azərbaycanlı kəndlilərin yaşadığını göstərir.

Bir fərziyyəyə görə şəhərin adı Vedi çayının daşması ilə əlaqədardır. Basar sözü türk mənşəli olub bərəkətli yer mənasını verir. 

 

 

3. Zəngibasar

"Zəngi" qədim türk tayfalarından birinin adıdır. Bu tayfa Səlcuq türkləri dövründə Qafqaza köçmüşdür. Əbdürrəşid Bakuvi (XIV əsr coğrafiyaşünası) Zəngi çayının adını türk mənşəli olduğunu qeyd edir.

Həmçinin şəhərin adı Zəngi çayının daşması ilə də əlaqələndirilir.

 

4. Basarkeçər

 Osmanlı və Səfəvi mənbələrində "Basar" məhsuldar torpaq, "keçər" isə keçid yeri mənasında işlənir.  Qaraqoyunlu və Ağqoyunlu hökmdarlarının fərmanları – Basarkeçər onların əsas yaylaq yerlərindən biri olub.

 

5. Göyçə

 "Göyçə" türk dilində "göy rəngli su" mənasını verir. Bölgə qədim türk boyları tərəfindən məskunlaşmışdır. XIII əsr Moğol və Səlcuq mənbələri – Göyçə gölü ətrafında türk tayfalarının (Qıpçaqlar, Kəngərlər, Qarqarlar) yaşadığı qeyd olunub.

 

6. Zəngəzur

 "Zəngi" türk tayfa adı, "zur" isə qədim türk dilində "dik dağlıq ərazi" mənasını verir.

 Kaşğarlı Mahmud - "Divanü Lüğat-it-Türk" əsərində "Zəngi" boyu haqqında məlumat var.

 

7. Mehri

 "Mehr" qədim türk-monoqol (Uyğur və Hun) mədəniyyətində "günəş" mənasını verir.

 Orxon-Yenisey yazıları - "Mehr" sözü Günəş Tanrısı anlamında istifadə olunub.

 

8. Qafan

 "Qaf" qədim türk dillərində "hündür dağ" deməkdir, "-an" şəkilçisi isə yer bildirir.

Oğuznamələr - Qafqaz ərazilərində "Qaf" adlı müqəddəs dağlardan bəhs edilir.

 

9. Dərələyəz

 "Dərə" türk dilində "çökəklik", "Ləyəz" isə qədim türk boylarından birinin adıdır.

Osmanlı arxiv sənədləri (XVII əsr) - Bu ərazidə yaşayan türklər qeyd olunur.

 

10. Əzizbəyov

 Sovet dövründə Məşədi Əzizbəyovun adı ilə adlandırılıb, lakin bu bölgə tarixi olaraq Azərbaycan türklərinə məxsus olub.

Qacar və Səfəvi mənbələri - Bu bölgədə əsasən türk tayfaları yaşayırdı.

 

11. Qırxbulaq

 "Qırx" qədim türkcədə "çoxlu", "bulaq" isə "su mənbəyi" deməkdir.

 Dədə Qorqud dastanı - Qırx igid və su mənbələri ilə bağlı motivlər mövcuddur.

Burada çox sayda bulaqlar olub. 

 

12. Sarıqamış

 "Sarı" türk dillərində rəng bildirir, "qamış" isə bataqlıq bitkisidir. Osmanlı tədqiqatçıları (XVII əsr) - Bölgənin sarı otlaqları və qamışlıq sahələri qeyd edilib.

 

 

13. Pəmbək

 "Pəm" qədim türk mənşəli olub "hündür, dağlıq" mənasını verir, "-bək" isə türk feodal tituludur.

 Qaraqoyunlu və Ağqoyunlu mənbələri - Burada türk bəylərinin yaşadığı qeyd olunur.

 

14. Ağbaba

 "Ağ" (təmizlik, işıq) və "baba" (müqəddəs şəxs) türk dilində çox işlənən sözdür.

 XVI əsr Osmanlı tədqiqatları - Ağbaba türklərin müqəddəs saydığı yerlərdən biri olub.

 

Bu rayon və bölgələrin adları Osmanlı, Səfəvi, Qaraqoyunlu, Ağqoyunlu və digər qədim türk mənbələrində qeyd olunub. Erməni hakimiyyəti XX əsrdə bu adların çoxunu dəyişdirib, lakin tarixi sənədlər bu ərazilərin türk-müsəlman əhalisinə aid olduğunu sübut edir. 

Qayıdış çərçivəsində atılan addımlardan biri də Qərbi Azərbaycanda doğulan şəxslərin şəxsiyyət vəsiqəsində erməniləşdirilmiş şəhər adları yox qədim yəni əsl adları yazılır. 

Bizə “haralısan?” deyəndə, biz fəxrlə ata yurdumuzun əsl və tarixi adını deyə bilirik. Bu bizim üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Biz yurdumuza qayıdacayıq. Azərbaycan əlifbası ilə öz tarixi şəhər, rayon və kənd adlarımız yazılan lövhələri Azərbaycan bayrağı ilə birlikdə asacayıq. Biz doğma vətəndə bayrağımızı dalğalandıracayıq.

Biz buna inanırıq, biz qayıdacayıq!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.03.2026)

 

 

 

 

Arzu Polad, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Bu gün Azərbaycan ədəbiyyatının parlaq simalarından biri, tanınmış ədəbiyyatşünas və yazıçı Nargis İsmayılovanın doğum günüdür. Onun ədəbiyyat sahəsindəki fəaliyyəti, elmi araşdırmaları və yazıları Azərbaycan mədəniyyətinə dəyərli töhfələr verib. Onun zəhməti nəticəsində həm klassik, həm də müasir Azərbaycan ədəbiyyatının bir çox sahələrində dəyərli araşdırmalar meydana çıxıb.

 

Həyatı və Təhsili

Nargis İsmayılova 1986-cı ilin 12 martında Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda dünyaya göz açıb. Uşaqlıqdan elmə və ədəbiyyata böyük maraq göstərən Nərgiz xanım məktəb illərində fərqlənən şagirdlərdən biri olub. O, Naxçıvan Dövlət Universitetində Azərbaycan dili və ədəbiyyatı üzrə bakalavr təhsili aldıqdan sonra elmi fəaliyyətini davam etdirmək məqsədilə Gəncə Dövlət Universitetində xarici ölkə xalqları ədəbiyyatı üzrə magistr təhsili alıb. Bununla da onun elmi araşdırmalar sahəsindəki yolu açılmış olub.

 

Elmi və Yaradıcılıq Fəaliyyəti

Elmi araşdırmalarını uğurla davam etdirən Nargis İsmayılova Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Naxçıvan Bölməsində böyük elmi işçi kimi fəaliyyət göstərir. O, indiyə qədər 60-dan çox elmi məqalənin müəllifi olub. Onun tədqiqat sahələri Azərbaycan ədəbiyyatının müxtəlif dövrlərini əhatə edir. Xüsusilə, klassik və müasir Azərbaycan ədəbiyyatının inkişaf meyilləri, yazıçı və şairlərin yaradıcılıq xüsusiyyətləri haqqında dəyərli məqalələr yazıb. Bu məqalələr Azərbaycan elmi ictimaiyyəti tərəfindən yüksək qiymətləndirilir və müxtəlif konfranslarda, simpoziumlarda təqdim olunub.

Bundan əlavə, Nargis İsmayılova bədii yaradıcılıqla da məşğuldur. Onun qələmə aldığı əsərlər oxucular tərəfindən maraqla qarşılanır. Əsərlərində insan psixologiyasına, cəmiyyətin inkişafına, mədəniyyətin müxtəlif aspektlərinə dərin nəzər salınır. O, söz sənətinə olan sevgisini, zəngin biliyini və araşdırmaçı ruhunu öz yazılarında ustalıqla əks etdirir.

 

Azərbaycan ədəbiyyatına töhfələri

Nargis İsmayılovanın ədəbiyyatşünaslıq sahəsində apardığı araşdırmalar və yazdığı elmi məqalələr təkcə akademik çevrələrdə deyil, həm də geniş oxucu kütləsi arasında böyük maraq doğurur.

O, Azərbaycan ədəbiyyatının beynəlxalq səviyyədə tanınmasına da töhfələr verir. Elmi məqalələri və çıxışları vasitəsilə Azərbaycan ədəbiyyatının dünya ədəbiyyatında tutduğu yer haqqında maraqlı təhlillər aparır.

 

Təbrik

Nargis İsmayılovanı doğum günü münasibətilə səmimi qəlbdən təbrik edir, ona yeni yaradıcılıq uğurları, sağlamlıq və bol ilham arzulayırıq. Onun elmi və bədii yaradıcılığı uzun illər Azərbaycan ədəbiyyatına xidmət edəcək və gələcək nəsillərə dəyərli irs qoyacaq.

Ad gününüz mübarək, dəyərli Nərgiz İsmayılova! Sizə uğurlar və yeni nailiyyətlər diləyirik!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.03.2026)

 

 

Könül, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Biz bir neçə gün ərzində biznesdə, peşə fəaliyyətində uğur qazanmağın yolunu göstərən ən çox tələb olunan kitablara nəzər yetiririk. Ümumiyyətlə adi insanı uğurlu insana çevirən, insanın düşüncə tərzini, adət və xasiyyətini, xarakterik cəhətlərini dəyişən ən populyar kitablardan növbətisi Norman Vinsent Pilin «Pozitiv düşüncənin gücü» kitabıdır.

 

Daha bir superbestseller. Onun fəlsəfəsi milyonlarla insana, şəxsi, mənəvi və maliyyə hədəflərini vurmağa kömək edib. Müəllif qəti əmindir ki, pozitiv düşüncə həmişə müsbət nəticəyə gətirir. O, on illər boyunca bu təlimi öyrənib, əksər uğur qazanan insanın sirlərinə bələd olub və başa düşüb ki, bu təlim 100%  işləyir.

Az qala 100 il yaşayan amerikalı yazıçı və din xadimi (1896 - 1993) Norman Vinsant Pil motivasiya kitabları boyunca aforizm səviyyəsinədək yüksələn gözəl fikirlərini səpələməklə də xüsusi maraq oyadır.

Əziz oxucum, gəlin onlardan bəzilərinə diqqət edək:

 - Həyatımızdakı bu və ya digər cəhət özlüyündə heç bir məna  kəsb etmir. Məna kəsb edən -  sizin ona münasibətinizdir. Və məhz bu münasibət uğuru və uğursuzluğu müəyyənləşdirir.

 - Fikirlərinizi dəyişin və siz öz dünyanızı dəyişəcəksiniz.

 - Həyatın nə qədər miskin olsa da gözlərini aç və çalış ki, imkanları görəsən. Mütləq görəcəksən. Çünki onlar var.

 - Boş ciblər heç vaxt sizə olmaq istədiyiniz mərtəbəyə çatmağa mane ola bilməzlər. Mane ola bilənlər boş başlar və boş ürəklərdir.

 - Sürətlə üzmək üçün asta avar çəkmək lazımdır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.03.2026)

 

 

 

Nail Zeyniyev,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

 

Azərbaycan ədəbiyyatı tarixini bir okeana bənzətsək, Rəsul Rza o okeanın rəngini dəyişən, ona yeni axınlar gətirən bir qasırğadır. Biz çox vaxt klassikaya, o öyrəşdiyimiz qafiyə sisteminə bir sığınacaq kimi baxmışıq. Amma Rəsul Rza gələndə o sığınacağın divarlarını uçurdu.

 

O, sübut etdi ki, şeir sadəcə qulağı oxşayan bir musiqi deyil, həm də beyni oyardan, insanı sarsıdan bir düşüncə formasıdır. Onun gətirdiyi modernizm, sadəcə sərbəst vəznin (qafiyəsiz və ya sərbəst ölçülü şeirin) tətbiqi deyildi; bu, bir millətin dünyanı görmə bucağının dəyişməsi idi.

Rəsul Rzanın şeirlərində Azərbaycan insanı artıq sadəcə taleyinə boyun əyən, dağların başında kədərli mahnılar oxuyan bir obraz deyil. O, artıq şəhərlidir, intellektualdır, rənglərin dilini bilir, atomun sirrindən xəbərdardır və ən əsası, azad düşüncənin nə olduğunu dərk edir. Onun meşhur "Rənglər" silsiləsini götürək. Bu silsilə Azərbaycan poeziyasında bir inqilab idi. Şair rəngləri bizə sadəcə boya kimi yox, bir psixoloji və fəlsəfi vəziyyət kimi təqdim edirdi. Qaranın içindəki ümidi, ağın içindəki qorxunu, qırmızının içindəki inqilabı və utancı göstərirdi. Bu, modernizmin ən təmiz halıdır: hər kəsin gördüyü əşyaya kimsənin görmədiyi mənadan baxmaq. Onun yaradıcılığında vətən anlayışı da modernləşdi. Vətən artıq sadəcə torpaq və su deyildi, vətən insanın içindəki ləyaqət, keçmişin ağrısı və gələcəyin işığı idi. Şair "Mən torpağam" deyəndə, özünü sadəcə bir coğrafiya ilə yox, bəşəriyyətin bütün tarixi ilə eyniləşdirirdi. Onun şeirlərindəki o geniş miqyas, o kainat fəlsəfəsi oxucunu öz kiçik dünyasından çıxarıb ulduzların arasına aparırdı. Amma o ulduzların arasından baxanda belə, Xəzərin mavisini, Abşeronun küləyini hiss etdirirdi.

  

Mən torpağam, məni atəş yandırmaz;

tərkibimdə kömürüm var,

külüm var.

Mən baharam çəmən-çəmən

çiçəyim var, gülüm var.

 

Rəsul Rza həm də cəsarətin simvolu idi. O, Müşfiqin ruhuna, repressiya qurbanlarının xatirəsinə həsr etdiyi misralarda dövrün bütün sərtliyinə rəğmən həqiqəti deyirdi. Onun "Qızılgül olmayaydı" poeması bir xalqın bağrından qopan fəryadın modern şəkildə kağıza köçürülməsi idi. Şair bu əsərlə göstərdi ki, ən böyük faciələr belə bəzəkli sözlərlə yox, ən sadə və ən kəskin ifadələrlə daha dərindən anladıla bilər.

Bu gün biz 21-ci əsrin gəncləri olaraq Rəsul Rzanı oxuyanda ondan bir şeyi öyrənirik: yenilikdən qorxmamalıyıq. O, bizə öyrətdi ki, bir millətin ruhu onun ənənələrinə sadiq qalaraq necə müasirləşə bilər. Onun şeirlərindəki Azərbaycan ruhu, qədim köklərindən qidalanıb göylərə boylanan bir çinar kimidir. O, bizim poeziyamıza intellekt gətirdi, bizi duyğuların bəsitliyindən çıxarıb düşüncənin dərinliyinə çəkdi. Rəsul Rza oxumaq, özünü və dünyanı yenidən kəşf etmək deməkdir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(11.03.2026)

 

 

Turan Etibaroğlu,

Sumqayıt Dövlət Dram Teatrının mətbuat katibi. “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

 

Sumqayıt Dövlət Dram Teatrı 10 Mart - Milli Teatr Gününü yeni səhnə əsərinin premyerası ilə qeyd edib. Tanınmış tatar dramaturqu Taufiq Minullinin “Ərmağanlı Əlməndər” əsəri əsasında hazırlanmış “Sonuncu qonaq” tamaşası ilk dəfə tamaşaçılara təqdim olunub.

 

Tamaşanın quruluşçu rejissoru Sumqayıt Dövlət Dram Teatrının aktyoru, Xalq artisti və Prezident təqaüdçüsü Valeh Kərimov, quruluşçu rəssamı Nizami Dadaşov, musiqi tərtibatçısı Gülcahan Yusifova, rejissor köməkçisi Ləman Məmmədli, rəqslərin quruluşçusu isə Kamil Ağazadədir.

Səhnədə Əməkdar artistlər Fəranə Musayeva və İlahə Səfərova, eləcə də aktyorlar Oktay Mehdiyev, Akif Mirzəyev, Şəms Abdullayeva, Füzuli Qərənizadə, Elay Xasiyev və Aynur Hümmətova çıxış ediblər.

Milli Teatr Günü münasibətilə və şəhərin ictimai həyatında fəal iştiraklarına görə teatrın bir qrup əməkdaşına Sumqayıt şəhər İcra Hakimiyyətinin fəxri fərmanları təqdim olunub. Eyni zamanda, teatrın bir neçə əməkdaşı Sumqayıt Dövlət Dram Teatrının direktoru Samir Şəfiyev tərəfindən təşəkkürnamə ilə təltif edilib.

Bayram gününün xüsusi anlarından biri isə teatrın sevilən aktyoru, Əməkdar artist Rauf Ataşkişiyevin Teatr Xadimləri İttifaqı tərəfindən “Qızıl dərviş” mükafatına layiq görülməsi olub. Bu uğur tamaşaçılar və teatrsevərlər tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılanıb.

Beləliklə, Sumqayıt Dövlət Dram Teatrı 10 Mart - Milli Teatr Gününü həm səhnə yenilikləri, həm də teatrın yaradıcı heyətinin uğurlarını qeyd etməklə xüsusi əhəmiyyətli və yadda qalan bir gündə qeyd edib.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(11.03.2026)

 

Şahanə Müşfiq, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Türkiyədə yaşayan azərbaycanlı aktyor və rejissor Nahid Abbaszadə öz müəllifi olduğu tamaşa ilə Azərbaycana qastrol səfərinə gəlir. Türkiyənin bir çox səhnələrində uğurla nümayiş olunan tamaşa indi Azərbaycan tamaşaçısı ilə görüşə hazırlaşır.

 

“Aşkın yapay provası” adlı böyüklər üçün komediya aprelin 24-ü saat 19:00-da Azərbaycan Dövlət Akademik Musiqili Teatrında nümayiş olunacaq.

Həqiqi sevgini tapmaq ümidi ilə yola çıxan, lakin artıq ümidsizliyə qapılan Mehtap çıxış yolunu münasibət simulyasiyasında axtarmağa qərar verir. O, bir-birindən fərqli xarakterə malik yeddi müxtəlif robot partnyorla qarşı-qarşıya gəlir.

Rəqs və musiqi ilə zənginləşdirilən səhnə əsərində bir qızın yaşadığı eniş-yoxuşlar tamaşaçını həm düşündürür, həm də əyləndirir. Müasir münasibətlərə satirik və yumoristik baxış təqdim edən tamaşa sevgi anlayışına fərqli prizmadan yanaşır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(11.02.2026)

 

Fatimə Məmmədova,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

“Dünya həssas qəlblər üçün cəhənnəmdir” – bu ifadə təsadüfən deyilmir. Çünki həssas insanlar bu dünyada hər şeyi daha dərindən hiss edirlər. Başqalarının adi qəbul etdiyi söz, baxış və ya davranış onların daxilində böyük fırtınalar yarada bilir. Onlar bəzən nə etdiklərini belə tam anlamırlar. Sadəcə ürəklərinin səsini dinləyirlər. Hətta bu səs onları dəfələrlə peşman etsə də, yenə də ona qulaq asmaqdan vaz keçə bilmirlər. Bəlkə də bu, insanın sahib ola biləcəyi ən gözəl xüsusiyyətlərdən biridir – ürəyin səsini dinləmək. Amma bu gözəlliyin ağır tərəfi də var. Çünki həssas qəlblər çox vaxt özlərini qorumağı bacarmırlar. Onlar insanlara inanır, bağlanır, ümid edirlər. Və hər dəfə qırıldıqda sanki içlərində bir parça daha itirirlər.

 

O da belə insanlardan biri idi. Hər zamankı kimi yenə kefsiz idi. Aylardır içində yığılan yorğunluğun necə çıxacağını bilmirdi. Səhər işləyirdi, axşam işləyirdi. Hətta dərsdə belə işləyirdi. Günləri bir-birinə qarışmışdı. Hər gün əlində telefon, qarşısında noutbuk. Bitməyən mesajlar, yazılar, düşüncələr…

Artıq yorulmuşdu.

Bəzən ən xırda bir səbəb belə onun üçün kifayət edirdi. Oturub birdən-birə hönkür-hönkür ağlayardı. O göz yaşlarında yalnız bir anın kədəri yox idi. Günlərin, ayların yorğunluğu, ümidsizliyi və içində yığılan qəzəbi vardı.

Bir gün yenə belə anlardan birində telefonuna mesaj gəldi.Artıq mesajlara normal cavab yazmağa belə gücü qalmamışdı. Mesajı göndərən isə bu həyatda ən çox dəyər verdiyi insanlardan biri idi. Amma yorğunluq, inciklik və yığılmış hisslər bəzən insanın dilinə zəhər qatır. O da elə etdi  və içindəki bütün sərtliyi sözlərinə tökdü.

Mesajı göndərdikdən sonra isə sanki içində nəsə qırıldı.

Başladı hönkür-hönkür ağlamağa. Çünki bu dəfə qəlbini dəfələrlə qırmış birinə sərt cavab verdiyinə görə yox, özünün o qədər sərtləşdiyini hiss etdiyinə görə ağlayırdı. Həssas insanlar belədir. Onlar başqalarını incitməkdən qorxurlar. Hətta onları incidən insanlara qarşı belə sərt davrandıqda vicdan əzabı çəkirlər.

Səhər açıldı.

Gecənin yorğunluğu hələ də üzündən çəkilməmişdi. Amma o yenə də telefonu əlinə aldı və üzr istədi. Bəlkə də buna ehtiyac yox idi. Bəlkə də qarşı tərəf bunu çoxdan haqq etmişdi. Amma həssas qəlb belə işləyir.  O incitsə belə, barışmaq istəyir.

Bəzən həssas olmaq insanı zəif kimi göstərir. Halbuki bu, zəiflik deyil. Həssas olmaq hiss edə bilməkdir. Başqasının ağrısını, sözün ağırlığını, baxışın mənasını hiss etməkdir. Bu dünya bəzən həssas qəlblər üçün həqiqətən də çətin yerə çevrilir. Amma eyni zamanda dünyanı gözəl edən də məhz bu qəlblərdir. Çünki mərhəmət, sevgi, anlayış və vicdan ən çox onların içində yaşayır.

 

Bəlkə də dünya həssas qəlblər üçün cəhənnəm kimi görünür.

Amma həqiqət budu ki, bu dünyanın cənnətə çevrilmək ümidini də məhz onlar yaşadır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(11.03.2026)

Sayt Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən 2024-cü ildə “Qeyri-hökumət təşkilatları üçün qrant müsabiqəsi” çərçivəsində Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun həyata keçirdiyi “Yeniyetmə və gənclərdə mütaliə mədəniyyətinin formalaşdırılması” layihəsinin tərəfdaşı olaraq yenilənmiş, yeni bölmələr əlavə ediımiş, layihənin təbliği üzrə funksional fəaliyyət aparılmışdır.