Super User
“Kitabxana - informasiya elmləri” jurnalının ilk nömrəsi işıq üzü görüb
Son bir neçə ildə Azərbaycan kitabxana-informasiya məkanında bir sıra yeniliklərə imza atmış Respublika Gənclər Kitabxanası yeni elmi-praktiki jurnal - “Kitabxana və informasiya elmləri” Jurnalını təsis edib və onun ilk nömrəsi bu günlərdə işıq üzü görüb. Bu barədə AzərTAC məlumat verir.
Kitabxanadan informasiya agentliyinə bildirilib ki, jurnalın redaksiya heyəti və xüsusi qiymətləndirmə (ekspert) komissiyası, kitabxana və informasiya elmləri üzrə aktiv elmi tədqiqatlar aparan Azərbaycan və xarici ölkə alimlərindən təşkil edilib. “Kitabxana və informasiya elmləri” jurnalı – kitabxana və informasiya mütəxəssisləri, bu sahədə tədqiqat aparan alimlər və təhsil alan magistrant və doktorantlar üçün nəzərdə tutulmuş, resenziyalaşan beynəlxalq nəşrdir. Jurnalda kitabxana və informasiya elmləri üzrə aktual problemlərin həllinə yönəlmiş elmi-tədqiqat işlərinin və yeni innovativ təcrübələrin nəticələri çap ediləcəkdir.
Jurnalın birinci nömrəsində Azərbaycan və rus dillərində məqalələr çap edilib, onların tərtibatı və resenziyalaşması beynəlxalq nəşr standartının normalarına uyğun aparılıb. Respublika Gənclər Kitabxanasının direktoru, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Oruc Quliyevin verdiyi məlumata görə, jurnal dünyanın nüfuzlu, tammətnli məlumat bazalarına daxil olunacaq, beynəlxalq istinad bazalarında indeksləşməsi təmin ediləcəkdir. “Kitabxana və informasiya elmləri” jurnalı bu sahədə ən keyfiyyətli tədqiqat işlərini dərc etməyi hədəfləyir.
Jurnalın baş redaktoru, fəlsəfə doktoru, dosent Azad Qurbanovun verdiyi məlumata görə, “Kitabxana və informasiya elmləri” jurnalında heç bir nəşr və informasiya vasitələrində əvvəllər nəşr olunmayan orijinal əsərlər dərc olunacaq. Təqdim olunan bütün məqalələr beynəlxalq müəllif etikasına və tərtibat qaydalarına uyğun olmalıdır. Jurnala qəbul ediləcək hər bir məqalə beynəlxalq normalara uyğun olaraq iki mütəxəssisin rəyinə göndəriləcək və hər bir məqalə “antiplaqiat” ekspertizası keçdikdən sonra jurnalda çap olunacaq. Bununla da jurnalın yüksək reytinqi təmin ediləcək və öz sahəsinin mötəbər elmi platforması olaraq fəaliyyət göstərəcək.
Bu gün həm də Beynəlxalq Qəribə Musiqi Günüdür
Bəstəkar Nazim Əliverdibəyovun 95 illiyi
Elə insanlar olub ki, vətən naminə böyük işlər görüblər, ancaq unudulublar. Eynən musiqimizin görkəmli xadimi Nazim Əliverdibəyov kimi. 1926-cı il avqust ayının 24-də Kislovodsk şəhərində anadan olan, ailəsi ilə Bakıya köçdükdən sonra ilk musiqi təhsilini Bakı Musiqi Texnikumunda, sonra onillik musiqi məktəbində alan Nazim bəy onillik musiqi məktəbinin buraxılış imtahanı zamanı özünün bəstələdiyi pyeslərindən birini ifa etməklə dərhal məşhurlaşmışdı. Daha sonra Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının bəstəkarlıq fakültəsində təhsilini davam etdirərək 1952-ci ildə professor Cövdət Hacıyevin bəstəkarlıq sinfini bitirmiş, musiqinin müxtəlif janrlarına müraciət etmiş, uşaqlar üçün “Cırtdan” nağıl-operasının, “Nazxanım naz edir” musiqili komediyasının, “Muğan” xoreoqrafik lövhələrinin, iki balet süitasının, “Mingəçevir” simfonik poemasının, xalq çalğı alətləri orkestri üçün “İçəri şəhər” adlı musiqi lövhələrinin, Hüseyn Cavidin sözlərinə silsilə romansların, çoxlu sayda kamera-instrumental və xor əsərlərinin, kinofilmlərə və teatr tamaşalarına yazılmış musiqilərin müəllifi kimi ad çıxarmışdır. Onun, xüsusilə “Bayatı Şiraz” muğamını akapella xor üçün işləməsi çox orijinaldır. Nazim Əliverdibəyov Ü. Hacıbəylinin “Leyli və Məcnun” və “Əsli və Kərəm” operalarının klavir və partiturasının yeni redaktəsini hazırlamışdır. Hazırda bu operalar onun redaktəsi ilə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında tamaşaya qoyulur. Onun “Qəhrəmanlıq”- Simfonik orkestr üçün uvertüra (1951), Simfonik orkestr üçün Balet süitası (1956), Simfonik orkestr üçün “Rəqs suitası” (1978), violançel ansamblı və simfonik orkestr üçün “Skertso” (1978) və başqa əsərləri məşhurdur. Bununla belə, bu insan nə sağlığında, nə sonra heç bir fəxri ad, mükafat almayıb. Xüsusən indi yağışdan sonra göbələk kimi artan xalq və əməkdar artistlərimizi görüncə bu qədər xidmətlərin qiymətləndirilməməsi təəccüblü gəlir adama.
Nazim Ağalar oğlu Əliverdibəyov 1985-ci il fevral ayının 17-də Bakıda vəfat edib. Allah rəhmət eləsin.
Tanınmış maarifçı Məhəmməd Ağaoğlunun 125 illiyi
Görün sizə kimdən danışacam. 20-ci əsrdə Azərbaycan mühacir ziyalıları pleyadasında xüsusi yeri olan Məhəmməd Ağaoğlu 1896-cı il avqust ayının 24-də İrəvan quberniyasının İrəvan şəhərində, ziyalı ailəsində anadan olub. İbtidai təhsilini burada mədrəsədə alıb, sonra 1912-ci ildə gimnaziyanı bitirərək elə həmin il Moskva unuversitetinin şərqşünaslıq fakültəsinə daxil olub. Orada qədim şərq incəsənət tarixi, ədəbi və fəlsəfi fikri ilə tanışlıq onda tədqiqatçılığa maraq oyadıb, 1916- 1919-cu illərdə bu məqsədlə Türküstan, İran, İraq, Türkiyə və Suriyaya səyahət edib. Filologiya elmləri üzrə doktorluq dissertasiyası müdafiə etdikdən sonra Bakıya köçən Məhəmməd bəy AXC yaranandan dərhal sonra mədəni quruculuq işlərində fəal çalışıb: İstiqlal muzeyi, Qədim abidələrin müdafiəsi Cəmiyyəti onun təşəbbüsü və köməyi ilə yaradılıb. 1920-ci ildə Azərbaycanın bolşeviklər tərəfindən işğal edilməsi onun Türkiyəyə mühacirət etməsini şərtləndirib, o, İstanbul Universitetinə daxil olub. 1926-cı ildə fəlsəfə elmləri doktoru alimlik dərəcəsini alan Məhəmməd bəy 1927-1928-ci illərdə İstanbulda Milli muzeyin islam incəsənəti bölməsinə müdirlik edib, elə həmin ildə “Türk və İslam əsərləri” muzeyinin direktoru vəzifəsinə təyin edilib. Sonra tale yelləri onu Amerikaya atıb. O, Detroyt İncəsənət İnstitutunda Yaxın Şərq mədəniyyəti və incəsənəti şöbəsini təşkil eləyib, müsəlman Şərq xalqlarının dekorativ sənət nümunələrindən ibarət Detroyt “İslam incəsənəti qalereyası”nı yaradıb. O, Miçiqan Universitetində müəllim, professor olub. 1933-1938-ci illərdə burada İslam incəsənəti tarixi kafedrasını yaradıb. 1934-cü ildə Firdovsinin anadan olmasının 1000 illiyi münasibətilə Tehranda keçirilən Beynəlxalq Şərqşünaslıq konqresində Detroyt İncəsənət İnstitutunu və Miçiqan Universitetini məhz o təmsil edib. Geniş erudisiyalı şərqşünas alim kimi tanınan Məhəmməd Ağaoğlu ana dilindən başqa ərəb, fars, rus, ingilis, alman, fransız, latın və yunan dillərini mükəmməl bilirmiş. Doqquz dil bilmək sizə zarafat gəlməsin. Onu mədəniyyət mərkəzlərinə mühazirə oxumağa və İslam incəsənət sərgisi təşkil etməyə dəvət edirmişlər. Şərq mədəniyyəti və incəsənətinin unudulmuş abidələrini, sənət əsərlərini tədqiq və təbliğ etməsi ona dünya şərqşünaslığı salnaməsində ölməz mövqe qazandırıbmış. Məhəmməd bəy həm də “Art islamika” (“İslam incəsənəti”) adlı jurnalın naşiri və redaktoru olmuşdur. Onun “Səfəvi xalçaları və parçaları”, “İslam incəsənəti haqqında qeydlər” və s. kitabları, eləcə də Azərbaycan, Türkiyə, İran, Ərəb Şərqi və Türküstan xalqlarının incəsənət, arxitektura, memarlıq tarixinə, təsviri və dekorativ tətbiqi sənətinin ayrı-ayrı problemlərinə dair külli miqdarda elmi məqalələri Amerika və Avropada dərc edilmiş, rəğbətlə qarşılanmışdır.
Ziyası bütün şərqi bürüyən böyük azərbaycanlı - Məhəmməd Ağaoğlu 1949-cu il iyun ayının 4-də Amerikanın Detroyt şəhərində vəfat etmişdir. Azərbaycanı dünyaya tanıdan, amma Azərbaycanda əsla tanınmayan Məhəmməd bəyə Allahdan rəhmət diləyir, bizlərə də xalq olaraq bu unutqanlıqdan qurtulmağı arzu edirəm.
Ukraynanın müstəqilliyi günü
Bizə dost və qardaş olan, bizim Qarabağ probleminə rəğmən analoji Krım, Donbass, Luqansk problemi olan Ukraynanın müstəqillik günüdür, dostlarımızı və qardaşlarımızı səmimi qəlbdən təbrik edirik, “müstəqilliyiniz daimi və əbədi olsun” deyirik.
Ukraynanın dövlətçilik tarixi 9-cu əsrdən – Kiyev dövlətinin qurulmasından hesablanır. Sonradan bu dövlət süqut edib, xırda knyazlıqlara parçalanıb, bir də 17-ci əsrdə Ukraynada növbəti güclü dövlət qurulub, Kazak-Getman dövləti adında. 18-ci əsrin sonundan Rusiya işğalına məruz qalaraq Ukrayna Rusiya İmperiyasının tabeçiliyində olub, 1917-ci ildə bolşevik inqilabı zamanı rusların başları özlərinə qarışanda ukrainlər də bizim kimi fürsətdən yararlanıb müstəqil dövlət qurublar, amma 1920-ci ildə Rusiya bu dəfə Sovet İttifaqı adı altında Ukraynanı ilhaq edib. Bir də 1991-ci ildə - avqustun 24-də Qorbaçovun dağıtdığı SSRİ-nin uçqunları altından müstəqil Ukrayna da çıxıb.
Biz inanırıq ki, tarix hər şeyi öz yerinə qoyacaq, necə ki, bizim Dağlıq Qarabağımız, gürcülərin Abxaziyası, Cənubi Osetiyası, moldovanların Pridnestrovyesi, eləcə də ukrainlərin Krımı, Donbası, Luqanskı azad olacaq, öz qanuni sahiblərinə qayıdacaq.
Kartof çipsləri günü
Uşaqların və pivəsevərlərin böyük bayramı. 1853-cü ilin bugünündə ilk kartof çipsləri hazırlanıb. Təsadüfən yaranan bu ərzaq bu gün dünyada ən çox tələb olunan qəlyanaltı hesab edilir. Nyu-York yaxınlığındakı Saratoqa-Sprints kurortunda şef-aşbaz Corc Krum o dövrdə ABŞ-ın ən varlı adamlarından biri olan Kornelus Vanderbiltin “Bu nə qalın doğranmış kartofdur, mənə verirsən? Mənə kartofu nazik qızardıb ver” şikayətinin müqabilində kartofu o qədər nazik kəsib qızardıb ki. Süfrəyə ilk çips plastinkalarını qoyanda aşbaz dəmiryolu maqnatını nazik kartof istəyinə görə sadəcə utandırmaq istəyib, amma əksi olub, maqnat “bəh-bəh” deyərək çipsi ləzzətlə yeyib. O gündən bu günə çips istehsalı dünyanı bürüyüb. Ən tanınmış çips brendi bu gün bizim marketləri də bəzəyən Pringles, Lays brendləridir. Əlbəttə, bizim yerli sənaye də çips istehsalına əl atıb, hər nədir, onlar da çips istehsal edirlər.
Kartof çipsləri barədə, onun ziyanı barədə də nəsə deməyimi istəyirsiniz, məndən “həm cibə, həm mədəyə ziyandır” kəlmələrini qoparıb uşaqlarınıza çips almamaq üçün bəhanə gəzirsiniz, amma mən bu gün bunu edə bilməyəcəyəm. Kişinin bayramıdır, mərdimazarçılığımız elə bu günə qalıb?
Beynəlxalq qəribə musiqi günü
Nyu-York musiqiçisi Patrik Qrant tərəfindən təsis olunan bu gününü məğzi insanları indiyədək dinləmədikləri, yaxud dinləyib dəyər vermədikləri musiqiləri dinləyib qiymətləndirməyə çağırmaqdır. Məsələn, bizim Azərbaycanda necə etmək olar? Bəzi rayon camaatı aşıq musiqisinə alüdədir, meyxana dinləmir, bu musiqini “düşüklük” adlandırır, bəzi abşeronlularsa əksinə, meyxananı sevir, aşıq musiqisinə “çuşkalıq” deyə şəbədə qoşur. Təklif edirəm, bir gün bunlar zövqlərində dəyişiklik edib əks cəbhənin bəyəndiyini dinləsinlər. Bu qədər bəsit. Daha qlobal anlamda isə, gəlin, xaricilərə muğam yollayaq, xalq mahnılarımızı yollayaq, qoy ləzzət alsınlar, özümüzsə kəntri, xard-rok, blüz dinləyək. Kiminçünsə adi olan kiminçünsə qəribə səslənir, amma qəribəliyin özü yeni təəssürat deməkdir.
NATO-nun və Ərəfatın doğuluşu, Plutonunsa ölümü
Bu gün Vezuvi günüdür, eramızın 79-cu ilində bu İtaliya vulkanı ən dağıdıcı şəkildə püskürüb. Plutonun statusunun kiçildilməsi günüdür bu gün həm də (Allah, sən özün saxla). Uruqvayda qeyd edilən günə baxın, Nostalgiya gecəsi. Əlbəttə ki, ABŞ-da üstü ərikli piroq günüdür. (Beləsini indiyədək bişirməyən xanımlarımız bişirə bilərlər). 1995-ci ilin bu günündə Windovs 95 istismara buraxılıb. 1968-də Fransa ilk dəfə nüvə silahını sınaqdan keçirib. 1949-da NATO yaranıb. 1572-də Varfolomey gecəsi baş verib (Fransa Krallığında qutenotlar qətliama məruz qalıblar). 1929-da Yasir Ərəfat doğulub, qoy onu da deyim.
Plutonun statusu niyə kiçildilib, onu demədim axı, 2006-cı ilin bu günündə yazıq Plutonu daha Günəş sistemi planeti yox, cırtdan planetlərdən biri saymağa başlayıblar
Varisin “21-31 avqustun təqvimi” yazısından fraqmentlər
Şeir gecələri kapuçino dadındadır
Monteneqrolu Katarina Saric Nikšić Universitetində Fəlsəfə və Cənubi Slavyan ədəbiyyatı üzrə təhsil alaraq Podqoritsada sosial siyasət üzrə magistr dərəcəsini tamamlayıb. Sosial kontekstdə şeir və nəsr yazır.Çoxsaylı antologiyalarda və böyük ədəbi saytlarda təmsil olunan müəllifdir.Onun şeirləri və nəsri haqqında xeyli elmi əsərlər yazılıb. Əsərləri bir çox mükafatlara layiq görülüb, yeddi dilə tərcümə edilib. Katarina Saricin şeirləri heç vaxt döyüş meydanını tərk etməyən və düşüncələri uğrunda mübarizə aparan cəsur bir qadının səsidir. Onun poetik görüşləri zaman-zaman böyük feminist şairlərin poetikasından keçir.O, sözün həqiqi mənasında, qadının iç dünyasını detallarına qədər oxucuya çatdırır.
Şair Ümid Naccari Katarina Saricin bir neçə şeirini dilimizə çevirərək “Ədəbiyyat və incəsənət” portalı vasitəsi ilə şeirsevərlərə ərməğan edir. Bu şeirlərin bəzən abstrakt fikirləri, düşüncə ziddiyyəti ilə oxucunu yüklədiyi duyulsa belə, əslində onlar, gerçəkdən, sirli-sehirli, bir qədər də metafizik abu-hava yaradır, oxucunu düşündürərək hardasa bu yaranmış mənzərənin bir parçasına çevirir.
ŞƏKƏR YAĞMURU
Mənə mesaj olaraq bir mətnlə yaxınlaşmayacaqsan, Şəkər!
Haralıyam, peşəm nədir kimi bir sualla…
Çox tez hiss edəcəksən
Danışıq dilindən dəhşətə düşdüyümü,
Hazır formulların ürəyimi bulandırdığını,
Mart ayında doğulduğumu,
Və mavi rəngi sevdiyimi.
Dağınıq bir “Vikinq” sıçrayışında
mənə tərəf qaçacaqsan
Artıq rezerv edilmiş bir park kimi,
Baş ağrısından işgəncə almış kimi.
Bazar günü olacaq və həssas dərim üçün
Krem aldığım aptek işləməyəcək.
Evlənməyəcəksən, boşanmayacaqsan,
Ya da qarmaqarışıq bir münasibət içində olmayacaqsan.
Sadəcə palçıq içindən keçənlər kimi yorulacaqsan.
Yağmur yağacaq,
Və hər zamanki kimi çətirim olmayacaq.
Hind Okeanında bir tısbağaya toxunduğunu danışacaqsan.
Qürur və ya utanc hissi?
Sənə sunami qayalarının altından topladığım
mərcan rəngli dırnaqları göstərəcəyəm
Seylon sahilləri yox olduğunda.
Məni arxa daxmaya aparacaqsan,
romlu bir çay üçün ən yaxın restorana.
və mənə yol boyu dostluqlarından danışacaqsan.
Siləcək səsi duyulacaq,
dumanlı şüşəyə üfürəcəyəm,
yol xəritəsini cıracaqsan,
Zirehli evim şüşədən düzəldilmiş kimi dağılacaq.
Kirpiklərinin üzərindən keçəcəyəm,
tikanlı məftil arasından
və bir qaranquş gedişi ilə gözünün dibinə dalacağam.
Köhnə video cihazında "Kəpənək"i
milyon dəfə geri çəkdiyimi biləcəksən,
azadlığa uçmağı xəyal etdiyimi belə...
Cibindən bir torba qızılı rəngdə tütün çıxaracaqsan,
büküb bütün qorxularımızı
çəkəcəyik havalı arzularımızı,
mavi tüstülərdən keçəcəyik.
Və külün içində bir çiçək əkəcəyik,
yağmur yağacaq
su kimi böyüyəcək çiçəyimiz
FLAŞ
Günortadan sonra yağışa dözə bilmirəm,
caza və keçmişə dönməyə dözə bilmədiyim kimi.
Geriyə dönüb baxdığımda
günəşin qürubunda maşın sürməyimiz,
siqareti uçuşda bitirməyimiz görünür.
Dadsız saqqıza dözə bilmirəm,
çiyələk və balonların partlaması
məhdudiyyətsiz bu şirin zarafat.
Dördyolda ayaqlarımı sığallayıram,
başımı pəncərədən çıxarıram,
külək saçlarımı yelləyir,
dözə bilmirəm
musiqi qutuları üçün yol kənarındakı gözyaşlarına.
Şeir gecələri kapuçino dadındadır
hər yeni sevdiklərimi məhv edən yaralar
Ya da uzaq məsafəli sevgilərə bənzər kimi...
Hər körpünü yandıran bu lənətlənmiş zəifliyə
dözə bilmirəm,
amma davranışları
əbəs məni məsumluğumda tənha buraxır.
Sonsuza qədər açıq olan bir yaranın üstünə
palçıq vurur,
mənə yenidən acı verir
məni öldürmək əvəzinə.
Yağışa dözə bilmirəm,
caz səsinə də,
fasiləsiz olaraq daima bu dəyişməz hislərə...
Məbədlərdə partlayışlar kimi
və yolun yanmış qoxusu
həmişə o dəyişməz küllərdən gəlir.
FOTO
- Bu həyatın fotosunu sənə buraxıram
bir çanta dolu qəhvə,
sobada albalı dadında tort,
və o ayaqqabılar - ad günüm üçün hədiyyən
(bir ölçü böyük).
Uydurulmuş hay-küylər...
şəhərkənarı yataqxanalarda
bu həftə sənin üçün planlaşdırılır
(və kağız qırıntıları).
Bu gün tərk edildim,
küləklərə ürək verdim,
öldürücü gözündən
retuşlaşmış gerçəkliyimi alıram.
Unudulmuş əlyazması
və son uğursuz gəlişim,
məndən sənə və geri.
(Məntiq anlamından gerçəklik anlamına).
Bütün görmədiklərini sənə buraxıram
barmaqlarına sıxılmış klaviatura düymələri,
ikinci dərəcəli modelləşdirilmiş gerçəklik.
Gözəl bir dizaynda buludların köpüyü,
sənin dəyişən eqon,
Paralel kainatın yaradıcısı,
bu virtual yer və göy üzü.
Mən səni tərk edirəm.
Təqlid etmirəm.
Heç vaxt təqlid etmirəm.
Və etmərəm.
Xalq yazıçısı, akademik Kamal Abdullanın yeddicildliyinin altıncı cildi işıq üzü görüb
“Mən heç bir tələbəni heç bir müəllimin ayağına verməyəcəm, amma heç bir müəllimi də heç bir tələbənin ayağına verməyəcəm” - Kamal Abdullanın məqalə və müsahibələri bir kitabda.
Xalq yazıçısı, akademik Kamal Abdullanın yeddicildliyinin altıncı cildi çapdan çıxıb.
AzərTAC xəbər verir ki, Kamal Abdullanın “Seçilmiş əsərləri”nin VI cildinə onun elmi, pedaqoji, ictimai fəaliyyəti, həmçinin dövlət xadimi kimi ölkədə həyata keçirilən siyasətlə bağlı müxtəlif illərdə yerli və xarici qəzet, jurnal, televiziya, radio və saytlara verdiyi müsahibələri, müxtəlif ədəbi-bədii, ictimai, sosial və siyasi proseslərlə bağlı yazdığı elmi, elmi-publisistik məqalələri, araşdırmaları daxil edilib.
Bu cild müxtəlif yerli və xarici ədəbiyyat, incəsənət, mədəniyyət və elm adamlarının, jurnalistlərin, idmançıların, tərcüməçilərin, tənqidçilərin, naşirlərin Xalq yazıçısı, akademik Kamal Abdullanın 70 illik yubileyi münasibətilə ona ünvanladığı 70 suala müəllifin cavablarından ibarət müsahibə ilə başlayır. Sonra isə Kamal Abdullanın son 30 ildə müxtəlif qəzet, jurnal, radio, televiziya və saytlara verdiyi müsahibələr xronoloji ardıcıllıqla təqdim olunur.
Cilddəki tarixi ardıcıllıqla verilən müsahibələr müstəqilliyimizin ilk illərindən başlayaraq ölkəmizdə həyata keçirilən mədəniyyət siyasətinin konturlarının düzgün müəyyənləşdirilməsi, mədəniyyətimizə dövlət qayğısı, Azərbaycandakı ədəbi proses və bu prosesin dünyada baş verən mövcud ədəbi tendensiyalarla əlaqələndirilməsi, müəllifin birbaşa yaradıcılığı, ayrı-ayrı şeir, hekayə, dram və xüsusən də dünyanın müxtəlif ölkələrində çap olunmuş, ədəbi mükafatlar qazanmış romanlarının ədəbi taleyi, Azərbaycanda həyata keçirilən dövlət siyasətinin məqsəd və hədəfləri, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında ölkəmizdə həyata keçirilən çoxşaxəli dövlət siyasətinin multikulturalizm və tolerantlıq prizmasından təhlili və digər məsələlərlə bağlıdır.
Kitabda görkəmli şəxsiyyətlər, ədəbiyyat adamları ilə ədəbi və ictimai problemlərə həsr edilmiş söhbətlər də əksini tapıb. Böyük Azərbaycan yazıçısı Ənvər Məmmədxanlı, türk dünyasının böyük şəxsiyyəti Cavad Heyət, Rusiyanın məşhur ədəbiyyat adamları Aleksandr Livergant, Lev Anninskiy, Aleksandr Tkaçenko, Boris Yevseyev, Alla Axundova, Lyudmila Lavrova, İnna Rastovtseva, Türkiyəli yazar İrfan Ülkü, ədəbiyyatşünas Yasemin Bayer, Böyük Britaniyalı araşdırmaçı-jurnalist Neil Vatson, “Ədəbiyyat” qəzetinin baş redaktoru ədəbiyatşünas Azər Turan və başqaları ilə olan söhbətlər müəllifin müxtəlif problemlərə akademik yanaşmasını əks etdirir.
Cildə müəllifin xüsusən ölkəmizdə baş verən ictimai, sosial və siyasi proseslərə həsr edilmiş məqalələri də daxil edilib. Müəllif “Azərbaycan multikulturalizmi”, “Multikulturalizmə giriş” dərsliklərindən, “Azərbaycan multikulturalizminin ədəbi-bədii qaynaqları” adlı dərs vəsaitindən, müxtəlif toplulardan və qəzetlərdən götürülmüş məqalələrdən, əsasən ulu öndər Heydər Əliyevin siyasi banisi olduğu Azərbaycan multikulturalizm modelindən və bu siyasət modelinin ölkəmizə qazandırdığı böyük beynəlxalq dividendlərdən bəhs edir.
Qeyd edək ki, Xalq yazıçısının 7 cilddən ibarət “Seçilmiş əsərləri”nin 1-ci cildinə onun üç romanı və haqqında məlumat, 2-ci cildinə bir romanı, bir povesti və hekayələri, 3-cü cildinə şeirləri, esseləri, pyesləri, 4-cü cildinə “Kitabi-Dədə Qorqud” tədqiqatları, 5-ci cildinə dilçilik və poetikaya aid əsərləri daxil edilib.
Bu gün Stalinizm və faşizm qurbanları yad ediləcək
23 avqust. Avropada stalinizm və faşizm qurbanlarının xatirə günü
Black Ribbon Day! Qitənin matəm günü. Bəli, ey uzun illər sovetlər birliyində işıqlı gələcək quran insanlar, yaşlılar, kommunist əqidəlilər, bu gün Avropa qitəsində rəsmən qeyd edilən bu xatirə gününün adı sizin qəlbinizi sızladacaq. Sən demə, uğrunda fəda olduğunuz stalinizm, əslində faşizm kimi bir şey imiş. Avropa Parlamenti bu qərarı havadan da verməyib axı. Avropa Parlamentlər Assambleyası Şurasının 2006-ci ildə qəbul etdiyi 1481 nömrəli Qətnamə totalitar kommunist rejimləri ilə nasizm cinayətlərini eyniləşdirərək hər ikisini insanlıq əleyhinə aksiya adlandırıb. Razı deyilsiniz bu fikirlə? Bir onda, ən azı, 1937-ci il stalinizm qurbanları barədə oxuyun lütfən.
23 avqust. Beynəlxalq qul ticarəti qurbanlarının xatirəsi günü
YUNESKO-nun İsraiyyə Şurasının 150-ci sessiyasında qərara alınıb ki, avqustun bugünkü günündə qul ticarəti qurbanları anılsın. İlk dəfə 1791-ci ilin bu günündə San-Dominqoda və Haitidə qullar üsyana qalxıblar, bununla da quldarlıq sistemi çökməyə başlayıb. Hər il bu gün Seneqal sahillərindəki Qori adasında mərasim keçirilir, ölənlər üçün dualar oxunur, şamlar yandırılır. Sən demə, qulların Afrikadan Amerikaya aparılmasında məhz bu məntəqə tranzit yolu oynayırmış.
Amma bu gün qul ticarətinə əsla son qoyulmayıb. BMT-nin hesablamalarına görə, hər il milyonlarla insan, xüsusən qadın və uşaqlar aldadılmaqla, yaxud zorla eksplutasiyaya məruz qalır, “canlı mal” adını alır. Müasir dövrün bu yeni qul ticarəti dünya ictimaiyyətini hədsiz narahat etməkdədir.
23 avqust. Küləyi ram etmək günü
Bir baxın, dünya belə bir günü qeyd edir, biz – rəsmən küləklər şəhəri adlanan dünyada yeganə şəhərin sakinləri isə bundan bixəbərik. Var olaq, vallah.
Bu gün, əslində qayğısız insanlar üçündür. Dənizdə və okeanda üzmək, yaxud yelkənli qayıq sürmək, səmada paraşütlə, yaxud deltaplanla uçmaq, çərpələng uçurmaq və bu zaman tam gərginlikdən qopmaq, küləyə icazə vermək ki, səni, sənin idarə etdiyin texnikanı istədiyi səmtə apara bilsin... Sadəcə, yayın son günlərindən birindən həzz almaq – günün tələbi bax budur.
Zira, bakılılar bu günü qeyd edərlərsə fərqli qeyd edərlər, qeyzlənib tozu-torpağı gözə soxan, lap qeyzlənib damları uçuran, şüşələri çilikləyən, ağacları aşıran küləyə deyərlər ki, nə olar, ildə bircə gün əsmə. Lap araya salıb zümzümə də edə bilərlər ki, Külək niyə belə əsirsən, külək/ Niyə ümidimi kəsirsən külək...
Varisin “21-31 avqustun təqvimi” yazısından fraqmentlər
Kişiləri qız rəsmləri ilə heyrətləndirən, riqqətə gətirən rəssam
Rəssam Zhang Xiang Ming-in adı bir anda dünyanı dolaşdı. Onun “Pekin qızlarının gözəlliyini və təqsirsizliyinı” əks etdirən tabloları sərgiləri bəzəməkdə, auksionlarda gurultulu çəkic zərbələri altında satılmaqdadır. O, ən gözəl Çin qızlarını seçib çəkir, foto dəqiqliyi ilə, üstəlik, əlavə ştrix və cizgilərlə.
Rəssam Zhang Xiang Ming Shandong adlı Çin əyalətində yerləşən Quangrao şəhərində anadan olub. Onun incəsənət təhsili var. O, Şandun(2003) Pedaqoji Universitetini bitirib, orada Rəssamlıq fakültəsində təhsil alıb.
Rəssamın sonrakı təhsili Çin rəssamlıq Tədqiqatları İnstitutunda davam etdirilib və o, yağlı boya sənəti üzrə ixtisaslaşıb, bu texnikanı kifayət qədər uğurla mənimsəyib.
Zhang Xiang Ming "Pekinli qız" adlı silsilə rəsmlər yaradır. Rəsmlərdə müasir həyatda müəyyən yer tutan gənc Çin qadınının obrazı yer alır.
O, rəsmlərdə şəhər həyatının müasir ritmi ilə bağlı olan qadının ruhi vəziyyətini göstərməyə çalışır.
Rəssamın çəkdiyi obrazların hər biri gözəl və məsumdur, lakin eyni zamanda öz həssaslığı və cazibədar üsyankar xarakteri ilə xüsusən kişiləri başdan da çıxarırlar.
Zhang Xiang Ming-in bütün işləri realist üslubdan istifadə edərək yağlı boyayla yazılmışdır. O, Çin qızlarının xarakterinin özünəməxsusluğunu və gücünü əks etdirə bilir.
“Ədəbiyyst və incəsənət” portalı Week-end həftəliyinin icmalçısı
Alex Ivanova istinad edərək bildirir ki, bu portretlərdə bəzi Pekin qızlarının gözündə eyni zamanda həyəcan və sakitliyi müştərək görmək olar. Lakin ən əsası, onların hamısı çox gözəldir.
Maraqlı cəhət ondan ibarətdir ki, rəssam öz rəsmlərinin yazılmasında bir konkret xətt seçmişdir. O, tamaşaçıların diqqətini gözəl gənc və çox cəlbedici qəhrəmanlar üzərində cəmləşdirmişdir.
Rəssam Çjan deyir ki, onun rəsmlərində yüksək dərəcədə mənəvi etinasızlığın və hətta laqeydliyin, eləcə də yoxa çıxan idealların rəmzi olan müasir dünyaya üsyan edən qızlar təsvir edilib.
Onların paltarları, aksessuarları da müasir dünyada baş verən və insanlar tərəfindən anlayış əldə edən hadisələri əks etdirir.
Gözəl qızlar güzgüdə olduğu kimi, Çin cəmiyyətinin mənəvi vəziyyətini və qeyri-milliyyətçi baxışlara xeyirxah münasibətini, həmçinin gerçəkliyin və həyat dəyərlərinin estetik qavranılmasını əks etdirirlər. Rəssam bu sayaq yaradıcılıqla öz qlobal maraqlarını da ortaya qoyur, yalnız Çin qadınlarının deyil, dünyanın digər ölkələrində yaşayan qadınların da sosial problemlərini əks etdirmək istəyini büruzə verir.
Rəssamın bəzi işlərini oxucularımıza təqdim edir, onları çılğın gözəlliklə baş-başa buraxırıq.
XX əsrdə dünyanın 7 stil ikonası müəyyənləşdi
Bu qadınların hər biri vaxtilə üslub, tərz, stil ikonası adlandırılırdı, Yer kürəsində gözəl cinsin milyonlarla nümayəndəsi isə onları təqlid edirdi. Onlar qüsursuz zahiri görünüşləri ilə diqqəti cəlb edirdilər, onların obrazları isə bu gün də bir çox məşhur və adi dəbsevərlər üçün nümunədir. Heç də hamısının taleləri xoşbəxt olmadı, lakin onlar daim xatırlanır və uzun illərdir model trendi hesab olunur.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı XXL dərgisinə istinadən XX əsrdə dünyanın 7 stil ikonasını təqdim edir:
Marlen Ditrix
O, təminatlı bir ailədə dünyaya gəldi, lakin həmişə "boz siçan" kimi davranırdı. Aktrisa olmaq qərarına gəldiyi zaman onunla dəyişikliklər baş verməyə başladı. Ona dahi rejissor Cozef Fonternberqlə görüşmək qismət oldu, bu, Ditrixə kamera qarşısında işləməyi və ümumiyyətlə, aktyorluq məharətini öyrənməyi nəsib edib. Və Cozef gənc aktrisaya görünüşünü bir az təkmilləşdirməyi məsləhət gördü. Gənc Marlen o gündən özü ilə ciddi məşğul olmağa başladı: bir neçə artıq kiloqram atdı, qarabənizdən sarışına çevrildi.
Tezliklə Marlen Ditrix bütün dünyaya məşhurlaşdı və 1930-1940-cı illərin dəbinin əsl qanunvericisinə çevrildi. O, şalvar geyməyə başladı və tezliklə bir çox qadınlar öz qarderobunda kişi geyim elementlərindən qorxmağı dayandırdılar. Aktrisa müxtəlif elementləri və üslubları cəsarətlə sınaqdan keçirdi və birləşdirdi. Onda füsunkar keçmiş şlyapayla uyğunluqda kişi kostyumu əla görünürdü. Və eyni zamanda aktrisa həmişə qadın ecazkarlığını qoruyurdu, şık görünürdü.
Şəkildə Marlen Ditix.
Qreys Kelli
O, həmişə öz təkrarolunmaz qadın obrazını yaratmağa imkan verən heyrətamiz üslub hissi ilə fərqlənib. 1950-ci illərdə Qreys Kelli əsl təqlid nümunəsi oldu. Günün istənilən vaxtında və istənilən şəraitdə qüsursuz görünürdü: mükəmməl düzülmüş saçlar, inanılmaz dərəcədə ona yaraşan qadın donları, orijinal jaketlər.
Qreys Kelli Monako şahzadəsi ilə ailə qurduqdan sonra öz şahzadəsi ilə görüşən Zoluşka nağılının əsl təcəssümü oldu. Təəssüf ki, onun həyatı çox tez qırıldı: Qreysin avtomobil qəzasında həlak olduğu vaxt yaşı cəmi 52 idi.
Şəkildə Qreys Kelli
Merilin Monro
Bu cazibədar sarışın qadın günü bu gün - ölümündən sonra yarım əsrdən çox müddət keçdikdən sonra da bütün dünyada moda dizaynerləri və sadə qızlar üçün qadın cinsinin simvolu və ilham mənbəyi olaraq qalır. O, öz üstünlüklərini məharətlə vurğulayır, bədən gözəlliklərini qabartmaq üçün tam uyğun paltar geyirdi. Ağ rəngli saç qıvrırcıqları, qırmızı dodaqlar aktrisanın, müğənninin və modelin vizit kartı idi.
Şəkildə Merilin Monro
Bricit Bordo
İnanılmaz dərəcədə qadın ecazkarlığına malik olan Bricit elə görünməyə çalışırdı ki, onun obrazında yüngül laqeydlik gözə dəysin. Fransız qadının sirri sadəlik və təbiilikdən ibarət idi. Babet, ifadəli gözlər və zərif dodaqlar həmişə onda cavan qızın riqqətli obrazını yaradırdı. Bricitin sayəsində modaya Bikini girdi və çiyinləri açıq sviter xüsusi populyarlıq əldə etdi.
Şəkildə Bricit Bordo
Odri Həpbörn
O, gözəl və ecazkar idi, onun uzun müddətdir ki, cazibədar görünüşü üçün gözlərindəki parıltı kifayət edirdi. O, həmişə şirin və zərif idi, lakin Yuber Jivanşı ilə görüşdən sonra məşhur moda dizaynı üslubunun və muzasının əsl simvoluna çevrildi. Tandemin birgə yaradıcılığı "Sabrina" filmindən başlamışdı və dizayner həmin filmə kostyumlar tikmişdi. Və sonra o, kövrək və incə Odrini geyindirməkdən əl çəkmədi, davamlı olaraq ona sadəliyi ilə heyran edən libaslar tikdi, hətta kolleksiyasındakı ən yaxşı qoxulu bir ətiri - " l'Interdit"-i də ona həsr etdi. Aktrisa həm qara paltarda, həm də bir qədər qısaldılmış şalvarda çox gözəl idi, o, dəyirmi eynək və inanılmaz şlyapalar taxmağı bacarırdı, hətta gündəlik həyatda baletkalarda və dalğıclarda da zərif görünməyi bacarırdı.
Şəkildə Odri Həpbörn
Tviqqi
1960-cı illərdə Lesli Louson cəsarətli gəncliyin təcəssümü idi. İngiliscə tərcümədə tross mənasını verən Tviqqi ləqəbini o, özü üçün boşuna seçməmişdi, arıq, uzun, incə, bir sözlə, əsil tross. Tviqqi incə olduğu qədər də kövrək idi, naəlaclıqdan nadincliyi də vardı, o, moda, üslub və qadın fiquru haqqında bütün təsəvvürləri sındıra bilmişdi. O, üslublarını uğurla qarışdırırdı və eyni zamanda təkrarolunmaz idi: kuklalara bənzər balaca paltarlar, aşağı dabanlı ayaqqabılar, parlaq rəngli kolqotlar və hündür qolflar.
Tviqqi yeniyetmə qıza oxşayırdı və öz uşaq sadəliyini hər vəchlə vurğulayırdı. Bu zaman sifətində iri kukla kirpiklərinə bənzər kipriklərlə seçilən gözlər parlaq görünürdü, dodaqları isə sadəcə, rəngbərəng şirni konfetlərini xatırladan zərif çəhrayı dodaq boyası ilə qabarırdı.
Şəkildə Tviqqi
Jaklin Kennedi
O, Amerika Birləşmiş Ştatları prezidentinin həyat yoldaşı və tanınmış stil simvolu idi. Jaklini, mübaliğəsiz, gözəl adlandırmaq olar, amma bu gözəlliyi o, öz əlləri ilə yaradır, çatışmazlıqları məharətlə gizlədir və üstünlüklərini qabardırdı.
O, yalnız klassik tərz geyimi geyirdi, hansı ki, fiquruna görə mükəmməl uyğunlaşdırılmışdı, heç bir "universal" ölçü qəbul etmirdi. Eleqant kostyumlar, qadınlar üçün mühafizəkar paltarlar, uzun əlcəklər, daha sonra böyük eynəklər və gözəl şlyapalar ona yaraşıq verirdi.
Şəkildə: Jaklin Kennedi
“Həyata münasibətimizi dəyişən kitablar” silsiləsində Hal Elrod
Hər il dünyada yüz milyon tirajlarla kitablar çıxır. Və yalnız nadir olan kitablar həyat tərzimizi və davranışımızı dəyişdirirlər. Hal Elrodin “Səhərin magiyası” kitabı həm hər şeyi, həm də hər şeydən artığını edir. Siz bu kitabdan səhər yuxudan oyanandan sonra ilk saatınızın bütün gününüzün müvəffəqiyyətini necə müəyyənləşdirdiyini və potensialınızı ortaya qoymağa necə kömək etdiyini öyrənəcəksiniz.
Müəllifin məsləhətlərindən sonra, on minlərlə insan sağlamlığını yaxşılaşdırdığı faktı məlumdur, on minlərlə insan daha çox qazanmağa başladı, əsas vəzifələrə diqqət yetirməyi öyrəndi və ən əsası - xoşbəxt oldu.
Bu kitab, ilk səhər saatından başlayaraq həyatını dəyişdirmək istəyən hər kəs üçündür.
Kövrəldən, heyrətləndirən və duyğulandıran Rəşad Məcid
Gözəl şair, publisist, ictimai xadim Rəşad Məcidin bu gün doğum günüdür. Şablon tərcümeyi-hal sadalamalarını bir kənara qoyub Rəşad Məcid haqqında onu deyə bilərik ki, o, öz lirik şeirləri ilə oxucusunu…
1.Kövrəldir…
BİLSƏYDİM
Bilməzdim bu qədər ağrı verəcək,
Hər təzə misrası üzəcək məni,
Yolumu daşlığa sarı döndərib
Bu qədər incidib əzəcək məni…
Bilsəydim, yazmazdım bu şeirləri.
Mən dedim, yazdıqca unutduracaq
Köhnə ağrıları, əski dərdləri.
Bağrımın başında qalayıb ocaq
Yenidən yaşatdı məşəqqətləri…
Bilsəydim, yazmazdım bu şeirləri.
Ağrılar, əzablar ac quzğun kimi,
Boynuma uzatdı caynaqlarını.
Vurduğun yaralar sağalmamışkən
Yenidən qopardı qaysaqlarını…
Bilsəydim, yazmazdım bu şeirləri
2.Heyrətləndirir…
BİR GÜNƏŞ EYLƏ…
Tanrının yerdəki əziz bəndəsi,
Məni də mülkündə kirəkeş eylə.
Artır qüvvətimi, çoxalt gücümü,
Sıfırı bir eylə, biri beş eylə.
Qolla fərmanını, əmrini qolla,
Çıxaram sınaqdan – testini yolla,
Üşüyən qəlbimə istini yolla,
Odlu baxışını gur atəş eylə.
Durulan gölünəm, daşan selinəm,
Kölən, cangüdənin, qulun, dəlinəm,
Ovcunda yupyumşaq plastilinəm,
Yay məni, yenidən bir günəş eylə.
3.Duyğulandırır…
SƏNSƏN…
Sənsən əzablarla dolu qürbətim,
Sənsən diz çökdüyüm vətənim mənim.
Sənsən ən yaxınım, vəfalı dostum,
Qanıma susayan düşmənim mənim.
Cəhənnəmim də sən, cənnətim də sən,
Gah nəğmə oxuyan, gah ağı deyən.
Ağır əzablardan tir-tir titrəyən,
Ruhtək rahatlaşan bədənim mənim.
Sən – gecəm-gündüzüm, sən – toyum-yasım,
Sənsən dar ağacım, sənsən xilasım.
Əynimə oturan ən düz libasım,
Boyuma biçilən kəfənim mənim.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı adından Rəşad Məcidi doğum günü münasibəti ilə təbrik edir, bu kövrəldən, heyrətləndirən və duyğulandıran şeirləri ilə oxucularını daim cazibəsində saxlamasını arzulayırıq.
Əkbər Qoşalı: “Ədəbiyyatda, mədəniyyətdə süniçilik, qondarmaçılıq, intriqa, əsilsiz barışmazlıqlar olursa, bu, ilk növbədə həmin yaramaz prosesləri aparanların özlərinə ziyan edir”
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Ulduz” jurnalı ilə birgə layihəsi olan “Şənbə qonağı”nda bugünkü qonağımız şair, ictimai xadim, türk dünyası ədəbi əlaqələrində böyük rol oynayan ədəbiyyat funksioneri, son günlər adı tez-tez gündəmə gələn, xüsusən Şuşa barədə poetik misralarla diqqət çəkən Əkbər Qoşalıdır. Qonaqla İntiqam Yaşar söhbətləşir.
-Salam Əkbər bəy, qalib ölkənin qalib vətəndaşı və şairi nə düşünür, nə yazır?
-Salam. Qalib ölkə vətəndaşı olmaq elə bir duyğudur ki, biz bu duyğuya, əslində, çox həsrət qalmışdıq. Dövlətimiz, ordumuz, dövlət başcımız bizə elə bir hadisə yaşatdı ki, son onilliklərin deyil, hardasa son iki yüz ilin həsrətinin təlafisi idi bu. Artıq qalib ölkənin şairi, yazıçısı, ziyalısı olmaqdan ziyadə ən sıravi vətandaşı hansı hisslərə malikdirsə bax o hissləri, duyğuları paylaşmaq istərdim. Qalib ölkənin ən sıravi vətəndaşı olmaq xoşdur, nəinki getsin, gəlməsin, biz uzun illər məğlubiyyət acısı ilə yaşamışdıq. Düzdür bu keçici məğlubiyyət idi, amma torpaqlarımız işğal altında idi və biz o ağrı-acını yaşayırdıq. Yazdıqlarından, vəzifəsindən, cəmiyyətdə tutduğu mövqedən asılı olmayaraq hər bir yazar üçün o elə bir ağrı idi ki, indi ən ümumiləşmiş sözlə “getsin, gəlməsin” deyirik. İnşallah, bundan sonra Azərbaycanımız öz intibahının, çiçəklənməsinin sevincini yaşadacaq öz vətəndaşlarına, vətəndaşlarımız da ölkəmizə. Ölkəmizin kainatın ruhu boyda ruhu, ölkəmizin rəsmi sınırlarını aşan mədəniyyətinin gətirdiyi kəramət bizə sevinclər vəd edəcək, inşallah.
- Zamanı şeirlə yaşamaq olurmu?
-Şeirdən danışarkən, ədəbiyyatdan danışarkən, incəsənətdən danışarkən, ümumiyyətlə mədəniyyətdən danışarkən adətən zamanüstü, zamansızlıq, məkansızlıq, zamanı, məkanı aşan anlayışlar ön plana çıxır. Əlbəttə, bunu unutmuş deyilik. Bununla bərabər belə bir anlayış da var ki, yaradıcı insan ilk növbədə öz zəmanəsinin salnaməsidir həm də. Bilirsinizmi? Burda həm də yazılacaq, işlənəcək mövzudan asılı olmayaraq, istər-istəməz gələcək nəsillər həmin yaradıcı insanın zamanının izlərini görürlər. Bax indi biz 2021-ci ildə “Nizami ili”ni qeyd edirik, Nizami Gəncəvinin yubileyini qeyd edirik, eyni zamanda 12-ci əsrə Nizaminin əsərləri ilə baxırıq, səyahət edirik o dövrün gerçəkliklərinə. Və ya 14-cü əsr yıxılır, durur, tutur Nəsiminin ətəklərindən.
- Şair Əkbər Qoşalı, publisist Əkbər Qoşalı, ictimai xadim Əkbər Qoşalı... Çətinlik, məsuliyyət, həvəs?
-Mən, bilirsinizmi, məşğul olduğum işlərin hamısıyla gücüm çatdığı qədər məsuliyyətlə məşğul olmağa çalışmışam. Amma yaradıcılıq məşğuliyyətdən daha artıq sözlər tələb edən bir kateqoriyadır, ona görə də nə yazmışıqsa, necə yazmışıqsa, necə rəftar etmişiksə, necə davranmışıqsa, necə bir əsər ortaya qoya bilmişiksə, istər cavanlıqda istər indiki dövrümüzdə, o bizim taleyimizdir, o bizim özkeçmişimizdir və mən onu xüsusi cümlələrlə süsləməzdim, şərh etmək istəməzdim. Bəlkə də sonrakı nəsillər daha uyğun qiymət verəcəklər. Mən özümü ikiləşmiş, üçləşmiş təqdim etmək istəməzdim. Bütün hallarda eyni insan öz düşüncələrini, fikrini başqa formada, başqa kateqoriyada çatdırmış olur. Bəzən, əgər mənim, məsəlçün, yaxşı rəssamlıq qabiliyyətim olsaydı, yaxşı saz ifa edə bilsəydim, mən orda da şeirdə ifadə etdiyim duyğuları ifadə edərdim. Heykəltəraş olsam orda da şeirlə ifadə etmək istədiyim duyğuları ifadə edərdim. Ümumiyyətlə, o fikirə şərikəm ki, mən burda konkret öz fikrimi demirəm, ümumi dəyərləndirmə aparıram, “İstedadın təzahürü vahiddir”. Hərəmizdə bir cür təzahür edir. Məsəlçün çox istedadlı bir kulinar, çox istedadlı bir sürücü, çox istedadlı bir şair və ya mühəndis o nüvəyə istinadən öz əsərini yaradır, öz işini görür, öz yoluna gedir. O mənada mən fərdiləşdirmədən, ikiləşdirmədən, üçləşdirmədən elə bilirəm ki, yazdıqlarımız bizim taleyimizdir.
- İllərin o tayına boylandıqda bir şairin itirdikləri, yoxsa qazandıqları yaddaşınızda dərin izlər buraxıb?
-İllərin o tayında həsrət var, illərin o tayında özləm var, illərin o tayında bəlkələr var. Amma bütün hallarda keçmiş keçmişdir, keçmiş gələcək deyil, məlumunuz. Ona görə də mən, itirdiklərimə, etmədiklərimə peşiman olmaqdan ziyadə, peşiman olmamaq düşüncəsində cavab vermək istərdim və bu düşüncəyə hakim olmaq istərdim. Bütün hallarda, bilirsinizmi, peşimançılıq da, düşünmək də, daşınmaq da, keşkə də, bu bizim dilimizdə, leksikonumuzda olan sözlərdir. Bu sözlər havayı yaranmayıb. Bu sözlər varsa, demək bu sözlərin ifadə etdiyi hisslər də var, həyəcanlar da var. Hər şeyin bir dərəcəsi var, hər şeyin istər-istəməz çərçivəsi demək istəməzdim, hər şeyin dövlətin sınırları kimi və yaxud hər insanın məhlədə öz evinin sınırı kimi sınırları da var. Hətta, evdə hərəmizin öz köşəmizin olduğu kimi yəqin ki, bu hisslərin də bir sınırı var. Bizim cavanlığımız elə dövrə düşdü ki, torpaqlarımız işğal altında idi. Birinci sualın cavabında da qeyd etdiyim kimi. Bu bizim istər-istəməz ömrümüzə və yazdıqlarımıza hopdu. O illərdə hadisələrin gedişi başqa cür olsaydı, bəlkə də bizim həyat yolumuz da başqa cür olardı. Amma bu, məndən və mənim zamandaşlarımdan asılı bir məsələ deyildi. Belə oldu, belə alındı. Keçmiş olsun.
- Bir zamanlar Əkbər bəyə doğulduğu Qoşa kəndindən Bakı çox uzaq görünürdü, yoxsa sonralar Bakıdan Türk dünyası?
-Bakı da, Qoşa da, Kərkük də, Təbriz də, Urumçi də, bunlar hamısı bizim könlümüzün məntəqələridir, könlümüzün yaşayış yerləridir. Məsələn, mənim əlimdə belə bir imkan olsaydı ki, dünyanın ən məhşur şəhərlərinə getmək, deyək ki, Parisə, Nyu-Yorka, Londona, Mexikoya, Pekinə yox, mən seçim olaraq Ərdəbili seçərdim, Təbrizi seçərdim əlbəttə. Ərdəbildə, Təbrizdə yerləşən ən ucqar bir yerdə yerləşən evi seçərdim. Qazaxıstanda, Qırğızıstanda, Özbəkistanda, Türkmənistanda, İraqda ən ucqar bir kənd evini seçərdim. Bu mənada Qoşadan Tovuza, Tovuzdan Bakıya, Bakıdan Türk dünyasına, bu mənim yalnız könlümün yox, doğrudan da fiziki yolçuluğumun xəritəsidir. Bu xəritəni mənə qismət edən Tanrıma çox şükürlər olsun deyirəm.
-Əkbər bəy, 20 il əvvəlin Türk dünyası ölkə və topluluqları arasındakı istər ədəbi-mədəni münasibətləri, istərsə də ictimai-siyasi münasibətləri müqayisə edəndə fərqlər?
-O dövrlərdə ki, biz başlamışdıq ortaq platforma düzəltməyə, Türk dünyasının yazarlarını bir araya gətirməyə, o dövrdə buna çox ehtiyac var idi. Ortaq Türk qurumları ya bu işlə məşğul olmurdu, ya da gərəyincə məşğul olmurdu və ya ümumiyyətlə ortaq Türk qurumları yox idi. İndi şükür Allaha, bu gün Türksoy çox böyük fəaliyyəti ilə seçilir, artıq 30 illiyini qeyd edir. Türk akademiyası var Nursultan şəhərində, maşallah olsun, Türk Mədəniyyət Fondu var Bakıda, Türk PA var, Türkiyə dövlət başcılarının daimi başçılarının katibliyi var İstanbulda. Bunlardan pərvazlanan, çiçəklənən qurumlar var, dövlət qurumlarının yanında. Bizim Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi 20 ildən artıqdır ki, fəaliyyəti dövründə bəlli bir sistem yaradıbdır, təşkilat özkeçmişi yaradıbdır. Buna görə, əlbəttə illər öncəsi ilə bu günü müqayisə etdikdə Türk dünyasında çox fərqli bir yerə gəlib çıxmışıq. Bu gün mən sizə deyə bilərəm ki, Qarabağda zəfər qazanərkən bizim gənclərimizin xüsusi vətənpərvərliklə, məhz xüsusi deyirəm, əlbəttə vətənpərvərlik xüsusi hadisədir, Qarabağda qazandığımız zəfər də xüsusi hadisədir, amma o xüsusilərin içindəki xüsusiləri də fərqləndirərək, qeyd edərək, habelə, Türkiyədəki meşə yanğınlarında azərbaycanlı gənclərin xüsusi kateqoriyadaki şərh edəcəyimiz davranışı, bunların hamısı bəlkə bir xeyli də mədəniyyətimizdən, ədəbiyyatımızdan hələ-hələ onilliklər ərzində də yazılmışlardan, təşkil olunmuş işlərdən qaynaqlanır, bunları yanaşı qoymaqla türk sevgisini izhar etmək olar. Bilirsinizmi, bəlkə də burda biləvasitə həmin gənclər bizim hansısa toplantımızda iştirak etməyib, biləvasitə biz onların bir çoxu ilə təmasda olmamışıq, amma bu ünsiyyət yalnız fiziki ünsiyyət deyil, dalğa-dalğa yayılan bir enerjidən danışırıq, bir yerdə başlayıb, bir yerdə bitən enerjidən danışırıq. Yazılan əsərlərdən, kitablardan süzülənlərdən danışırıq, televiziya çıxışlarından, mətbuatın tirajlanmalarından danışırıq. Və nəticə etibarı ilə çox şadıq ki, bu gün Türk dünyasında çox fərqli yerlərə gəlmişik və çox fərqli yerlərə getməyə də yalnız ümidimiz yox, böyük inamımız var. Bu inamı bizə dövlətimiz, dövlət başçımız, bizə böyük mənada Türk dünyasına xitab edən qərarlar verir. Azərbaycan və Türkiyə dövlət başçılarının imzaladıqları Şuşa Bəyannaməsi. Azərbaycan, Türkiyə və Pakistan parlament başçılarının birgə imzaladıqları Bakı Bəyannaməsi. Bilirsinizmi, bunların hər birindən hər bir vətəndaşımızın ömrünə işıq düşür. Biz bu işığın hər kəsin ömründəki zərrəciklərini çox da uzaq olmayan gələcəkdə görəcəyik inşallah.
-Türk dünyası ədəbi gəncliyini birləşdirən xeyli layihələrin müəllifi olmusunuz. Uzun illərin təcrübəsi bundan sonra bu yöndə gənclərin hansı işləri ön planda tutmasını söyləməyə əsas verir?
-İndi əlbəttə yeni dönəm yaranıb. Onu çox düz vurğulayırsınız. İndiyə qədər görülən işlər bəlli bir dönəm yaratdı, indi isə bir qədər öncə qeyd etdiyim Şuşa Bəyannaməsi olsun, Bakı bəyannaməsi olsun, bunlardan sonra bu rəsmiyyətin bir də ədəbiyyatda, mədəniyyətdə, gənclik dünyasında inşası var. Mən elə başa düşürəm ki, ictimai fikirlərdən dövləti qərarlara, hüquqi qərarlara, dövlət qərarlarından, dövlət zirvəsinin aldığı qərarlardan da ictimai qərarlara gələn xəttlər ki var, o xəttlər bir-birini tamamlamalıdır. İctimai fikir belə yaranır, belə böyüyür, belə qidalanır, belə dalğalanır, belə genişlənir və ömürlərə belə səpələnir. Nələri qeyd etmək olar? Məsələn, qabaqlar Türk dünyası coğrafiyası olaraq cızdığımız bəlli bir coğrafiya ki var idi, bunu artıq ortaq Türk xalqlarının siyahısına daxil olmaqla Macarıstan, Pakistan (adını çəkdiyim o bəyannamələri nəzərə alaraq təbii ki, Pakistanı qeyd edirəm) böyütdü. Gələcəkdə (baxmayın, orda hakimiyyət dəyişikliyi olub) Əfqanıstan da bu sıraya qoşula bilər. Digər dövlətlərin də daxil olmasını və daha da genişlənməsini istərdim. Biz əslində ədəbiyyatdan danışırıqsa dünyanın özündən, bütövlükdə bütün xalqlardan, bütün coğrafiyalardan danışırıq. Burda sərhəd yoxdur. Burda qucaqlama var, burda könül var. Günəş kimi yanaşırıq, üfüq kimi yanaşırıq. Bu bizim xalqın xarakteridir. Kimlər ki bizim masanın ətrafında oturmağı, kimlər ki bizimlə bir kitabda olmağı, kimlər ki bizimlə bir könüldə olmağı qəbul eləmir, demək onlar hələ buna hazır deyillər. Bizim könlümüz də, masamız da, kitabımız da, bizim üfüqümüz də itələyici deyil, qucaqlayandır. Məqsəd sınır dışına buraxmaq deyil, sınırın, könülün içinə almaq xəttindədir, üfüqündədir, çiçəyindədir. Bu mənada mən Türk dünyası gəncliyinə, hərçənd ki, gənclərə ən böyük tövsiyyəm odur ki, heç kimin məsləhətinə qulaq asmasınlar, amma hər halda bu sual verilibsə deməliyəm ki, qoy yeni dövrün çağırışlarına qulaq versinlər. Sadəcə qulaq yox, həm də könül versinlər. Yeni dünyanın çağırışları onlara çox böyük mövzular verir və çox böyük meydan vəd edir. Bu meydanda mən Türk dünyası gəncliyinə böyük uğurlar arzu edirəm.
-Qarabağın azad olunması bir ədib kimi sizi Türk dünyasının gələcəyi ilə bağlı hansı düşüncələrə daşıyır?
-Qarabağın azad olunması bizim yalnız arzumuz deyildi, inamımız idi. Bu inamı şükürlər olsun ki, yazdıqlarımızla, fəaliyyətimizlə əks elətdirmişdik. Çox Şükürlər, bu gün o arzular, o istəklər, o inam çin oldu. “Əziz Şuşa” şeirində bəlkə gücümüz yetdiyi qədər onu ifadə eləməyə çalışmışıq. Qismət olar, bu günlərdə Şuşaya gedərik, bilavasitə gözümüzlə, könlümüzlə görərik. İndiyə qədər arzumuzda, inamımızda olub, həm də bilavasitə ayağımız dəyər. Havasınını udarıq. Bəlkə hələ illər öncə, hələ çox gənc yaşlarında yazdığım bir misra vardı onu xatırlatmaq istərdim: “Mən Şuşada olmamışam, məndən şair olmaz, qardaş.” Mənim doğulduğum kəndin adı Qoşadır, bilirsiniz. Və qoşa ilə Şuşa yalnız həmqafiyə deyil. Dağlarının ucalığı ilə, təbiəti ilə və ruhu ilə bir-birinə çox yaxındır. Mən buna inanıram və o inam yalnız fərdi planda deyil. Mən Şuşanın Azərbaycanın Mədəniyyət paytaxtı statusunun təsadüfi olmadığını, onun bir qanunauyğunluq olduğunu dərindən bilirəm, dərindən inanıram. Və bilirəm ki, Şuşa yalnız Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı olmayıb, yalnız Qafqazın konservatoriyası olmayıb, yalnız Türk dünyasının və İslam dünyasının mənəvi paytaxtlarından biri olmayıb. Doğrudan-doğruya dünyadakı bütün ədalətsevər, bütün haqsevər bütün sülhsevər insanların da könlünün paytaxtı olacaqdır.
-44 günlük savaşımız ədəbi-mədəni sektor qarşısında hansı öhdəlikləri qoyur?
-Sizin təbirinizcə desək, bütün ədəbi-mədəni sektorumuz 44 günlük Vətən müharibəsində də, ondan öncəki Tovuz hadisələrində də, müharibəsonrası dönəmdə də əsasən özünü sağlam tərəfdən göstərdi. Amma düşünürəm ki, daha böyük potensial vardı. Könül istərdi ki, biz o böyük potensialı barı bundan sonrakı hədəflərimizdə, Göyçə, İrəvan, Zəngəzur hədəflərimizdə meydanda görək. Çünki, dövlətin, dövlət başçısının etdiklərinə müqabil davranmaq mənəvi öhdəliyi var ədəbiyyatımızın, ədəbiyyatçılarımızın, mədəniyyət və incəsənət xadimlərimizin qarşısında. Mənim rəsmi iş yerim olaraq da, mənim bu yaxınlarda seçildiyim Mədəniyyət Nazirliyi yanında İctima Şuranın rəhbər heyətində olmaq etibarı ilə də mədəniyyət dünyasında baş verən hadisələrə bəlkə bir köynək daha yaxından vaqif olmaq, daha çox mənəvi məsuliyyət hiss eləmək gerçəkliyi də var. O mənada belə başa düşürəm ki, yalnız siyasətçilərimiz, yalnız hərbçilərimiz, diplomatlarımız deyil, ədəbiyyatçılarımız, mədəniyyət xadimlərimiz, gənc istdedadlarımız, xüsusilə də bunu əldə silah şəklində demirəm, elə qələmləri ilə, klaviaturaları ilə üzv olduqları sosial şəbəkələri ilə virtual olaraq da hər gün öz fəaliyyətlərinə, öz həyatlarında hiss elətdirməlidirlər. Öz ömürlərini Qarabağa, Qarabağı öz ömürlərinə köçürməlidirlər. Köçürərlər də inşallah. Bilirsinizmi, hamıdan eyni dərəcədə iş gözləmək düzgün deyil. Hamı eyni dərəcədə fəliyyət göstərsə elə onda monoton bir ədəbiyyat mənzərəsi olardı. Hamı eyni şeyi yazardı. Ancaq görürsünüzmü, ədəbiyyatımızda oxşar şeirlər var. Məsələn, Vaqifin, Vidadinin, Zakirin “Durnalar” şeirlərində bir bənddən çox oxşarlıq görə bilmirsən. Oxşarlıq ola bilər, tamamilə oxşarlıq olsa isə monoton bir mənzərə ilə qarşılaşardıq. Mən bu mənada vətənpərvərliyi də, vətəncanlılığı da, vətənə, millətə bağlılığı da bu prizmadan baxmağı və şərh etməyi daha düzgün sayıram. Elə başa düşürəm ki, ədəbiyyatımızı da, mədəniyyətimizi də istər əlində silah, istər əlində qələm xilas etməyə cəhd edən insanlarımız oldu. Və bu cəhd hansısa plan-proqramla olmadı. Cəhdin özü də çox təbii şəkildə meydana çıxdı. İnşallah ki, bundan sonrakı hədəflərimizdə indiyə qədər buraxdığımz səhvləri buraxmadan daha böyük nəticələr əldə etmək inamına da sahibik. Şuşasız bizim işimiz yarımçıq qalar deyən və bizim Şuşasız işimizi yarımçıq qoymayan dövlət başçımız artıq İrəvanla, Zəngəzurla, Göyçə ilə bağlı hədəfləri müyyənləşdiribdir və bizim qarşımızda duran hədəflərimizdə biz də öz şair borcumuzu, yazıçı borcumuzu, vətəndaş borcumuzu yerinə yetirməliyik.
-Bu günlərdə Şuşaya həsr etdiyiniz şeiriniz mətbuatda yayımlandı. Şuşa sevgisi, uzun işğal illəri və bu gün... Fikirləriniz maraqlı olar.
-Təşəkkür edirəm “Şuşa” şeirini xatırlatdığınız üçün. O şeiri mən yazmamışam. Sadəcə olaraq, könlümdən ekrana köçürmuşəm. Və açığı, gözlədiyimdən artıq ictimai, ədəbi münasibət görməyin də məmnunluğunu yaşamaqdayam. Şeir ümumiyyətlə qurama olmamalıdır. Hər nə qədər quramanın özünü də naxışlarda əks elətdirənlər var. Mən bunlara qarşı çıxmıram. Ancaq, hələ-hələ Şuşa mövzusunda… Şuşa bizdən ötəri müqəddəs mövzudur. Quramaçılıq əlbəttə yolverilməzdir. Ola bilər ki, mənim o şeirimdə heca bölgüsü, şeirin hansısa akademik tələbləri pozulmuş olsun, amma orda ruhun tələbləri yerindədir. Mən məhz o şeirlə bağlı bu cümləni işlətmək istərdim, bu sözü demək istərdim. Fürsətdən istifadə edib bu şeiri öz platformalarında, öz səhifələrində paylaşan bütün könül dostlarına, bütün Şuşa və böyük Azərbaycan sevdalılarına, o cümlədən “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına çox təşəkkür edirəm. Həmişə qalibiyyətin və uğurun şeirini yazmaq nəsibimiz olsun.
-Daim ədəbi gəncliyin yaşlı nəsli inkarçılığı və yaşlı nəslin gənclikdən narazılığı özünü göstərib. Bu nəsillərarası mədəni "savaş" ümumi prosesə necə təsir esir, sizcə?
-Nəsillər arasında anlaşılmazlıq, oğullar və atalar arasındakı problemlər, bizdən əvvəl də olub, bizim dövrdə də var, bizdən sonra da olmayacaq deyə bir şey yoxdu. Ancaq belə başa düşürəm ki, zəki insanlar, ədəbiyyatın, mədəniyyətin, ümumiyyətlə bu işlərin materiyasına bələd olan adamlar bilirlər ki, bu işlər əgər qaydasında gedirsə cəmiyyətin xeyrinədir. Yox burda süniçilik, qondarmaçılıq, intriqa, əsilsiz barışmazlıqlar olursa, bu, ilk növbədə həmin yaramaz prosesləri aparanların özlərinə ziyan edir və əlbəttə ədəbiyyatda da proseslər ziyan çəkmiş olar, nələrsə ləngimiş olar bilər, nələrsə itirilmiş enerji ilə, belə demək olarsa, əlbəttə enerji itmir bunu bilirik, itirilmiş vaxtla yüklənmiş ola bilər . Ona görə də, nəsillərarası savaş kimi yox, nəsillər arası rəqabət kimi, mükalimə kimi qəbul etmənin tərəfdarı olardım. Azərbaycanda, ədəbi nəsillər anlamında daha çox 20-ci əsrdə repressiya dövrünün ədəbiyyatı və ədəbiyyatçıları, sonra 60-cı illərin ədəbiyyatı, nəsli və nəhayət 90-cı illərin nəsli daha çox deyilir, daha çox təhlil olunur. Birincisi, repressiya dövrü adı üstündə repressiya dövrüdür. İnsanlar günahsız yerə sürgün edilir, güllələnir, elə yalnız Mikayıl Müşfiqin adını çəkmək kifayətdir ki, o məhşum günlərin gərginliyini gözlərimizin önündə canlandıra bilək. 60-cı illər isə, artıq Stalinizmin çökdüyü, Xruşov yumşalması dövrünün başladığı dövr idi. Bir dövr başa çatmışdı, başqa bir dönəm gəlməkdə idi, o istər-istəməz bütün əməli fəaliyyət sahələrində, münasibətlər sistemində və yaradıcılıq müstəvisində, ədəbiyyat təsərrüfatında da özünü göstərirdi. Və nəhayət 60-cı illərdə dünya iki qütblü dünyaya tərəf gedirdi, Sosializm və Kapitalizm. Bizim aid olduğumuz coğrafiya sosializmlə hökmlü idi, ədəbiyyatda da görürsünüz, sosializm realizmi aparıcı xətt idi. Biz bunu qəbul etsək də, etməsək də o dövrün gerçəkliyi bundan ibarət idi. İki qütblü dünyada istər- istəməz, dəyərlərin də savaşı gedirdi, ideologiyaların da savaşı gedirdi, bu da ədəbiyyatda da, ədəbiyyatçılar arasında da bir qahmarçılıq hissi yaradırdı. Qaldı ki 90-cı illərə, 90-cı illərdə bu iki sistemdən biri çökdü, biri özünü doğrultmadı. Eyni zamanda Azərbaycan öz dövlət müstəqilliyini əldə etdi, habelə Azərbaycan dövlət müstəqilliyini əldə etməklə bərabər, çox böyük bir hadisə ilə də üzləşdi. Çox təəssüflər olsun ki, müstəqilliyin dadını çıxarmayacaq qədər erkəndən torpaqlarımızın işğalı başladı. Ona görə də 90-cı illərin ədəbi nəsli həm talesiz nəsil sayıla bilər, həm də taleli, bəxtli nəsil sayıla bilər. Burda da ikililik var. Çünki həm dövlət müstəqilliyimizi əldə etmişdik, müstəqilliyimizə qovuşmuşduq, digər tərəfdən də torpaqlarımız işğal olunmuşdu. Xocalı soyqırımını yaşamış nəslin nümayəndəsiyik bizlər. Bax bu ikili hisslər istər-istəməz ədəbi nəsillər arasında da, ədəbiyyatın materiyasında da, bu və digər dərəcədə öz şəkillənməsində çıxış edir. Artıq, bir qədər öncə də dediyimiz kimi, fərqli bir dönəmə daxil olmaqdayıq. Uzun illər ərzində arzuladığımız hadisələr cərəyan edir. Azərbaycan dövlətinin müstəqilliyinin nemətini, sərvətini görməkdəyik. Qürurluyuq, sevincliyik, fəxr edirik, başımız dikdir. Böyük hədəflərlə çıxış edirik və bu hədəflər yalnız sözdə qalmır, realda da özünü göstərəcəyinə inamımız sabitdir.
-Zamanın şeirə bugünkü ev sahibliyi qənaətbəxşdirmi? Eləcə də şeirin zamana ev sahibliyi.
-Bu suala bir qədər öncə müəyyən qədər cavab vermişdim. Bilirsinizmi, zaman, məkan şeirdə, şeir zaman və məkanda tamamilə qopuq deyildir. Bir-birinin içindədir və ya bir-birinin yanındadır. Hər nə qədər zamanlararası, zamanüstü, zamanyanı, zamansızlıq, çərçivəsizlik anlayışı mövcüddur və biz buna da qarşı deyilik. Bir qədər öncə dediyimiz kimi. Bununla belə zaman axı ilk növbədə, həmin zamandaşların zamanının özündə əbədiyyatda və ya digər yaradıcılıq sahələrində inikas olmalarla özünü göstərir. Yaradıcı insan həm də salnaməçidir, belə demək mümkün olarsa. Doğrudur, o, birbaşa salnamə ilə məşğul deyil, amma on illər sonra, yüz illər sonra, onun yazdıqları qiymətli bir mənbəyə çevrilir. Səməd Vurğunun o məhşur sözləri ki var, deyir, "Hər saxsı parçası hər məzar daşı, nəsildən-nəsilə bir yadigardır". Saxsı daşı və məzar daşı da bir yaradıcılıq nümunəsidir, elə deyilmi? Bəlkə onların üstündə bir söz qalır, bəlkə də onu yaradanın əlinin həniri qalır, amma nəticə etibari ilə o yadigar olur. Nəticə etibarı ilə öz dövrünün texnologiyası, hansı imkanları var idi, hansı mədəniyyət səviyyəsi var idi, hansı ilmə var idi, naxış var idi, hansı rəng var idi, çeşid var idi, baxış var idi, nə var idi, nə var idi... Bəzən bir saxsı parçasında, məzar daşında onu görə bilirsənsə, sənə zaval yoxdur. Bir də var ki, 12-ci əsrdə bütöv yaradıcılığı bu günə qədər gəldiyinə inandığımız Nizami Gəncəvi var idi, Xəmsə var idi və istər-istəməz Nizami Gəncəvi dövründə Nizami Gəncəvidən daha artıq dərəcədə başqasını xatırlamırıq. Bu da ədəbiyyatın kəramətidir, ədəbiyyatın qüdsiyyətidir.
- Türk dünyası ədəbi gəncliyinə səslənsəniz...
-Türk dünyası özünün həm qürurlu günlərini, həm də məsuliyyətli günlərini yaşayır. Əfqanıstanda baş verənlər, Çində baş verənlər, o cümlədən İraqda baş verənlər, o cümlədən hələ də öz dövlət müstəqilliyini əldə edə bilməmiş, habelə öz yaşadığı dədə-baba torpaqlarında dilində məktəbə, qəzetə, televiziyaya malik olmayan elə bizim güneyli qardaşlarımızın timsalında çox da uzağa getmədən, elə türk topluluqları var, xalqlar var, cəmiyyətlər var, o mənada türk gəncliyinin qarşısında hansı vəzifə durur?! Vəzifənin birincisi vəzifələrin dəqiq müəyyyənləşdirilməsindən ibarədir. İkincisi,əməkdaşlıqdan keçir. Türk gəncliyi bütün parametrləri üzrə bir-birini yaxşı tanımalıdır, yaxşı bilməlidir. İstər 44 günlük Vətən savaşında, istər Türkiyədə bu günlərdəki meşə yanğınlarında biz Türk dünyasını arzuladığımız səviyyədə görmədik yanımızda. Amma belə olmamalıdır. Və yaxud da Qırğızıstan-Tacikistan sınırında hadisələr yaşanarkən türk dünyası gəncliyini arzuladığımız səviyyədə gördükmü?! Müsbət cavab vermək xeyli cəsarət tələb edir. Biz Türk dünyasının hər yanında baş verən hadisələrə, həmin hadisələrin və Türk dünyasının, tariximizin və əcdadımızın arzularının və fəaliyyətinin zirvəsindən baxmalıyıq. Yenə mən Şuşa Bəyənnaməsinə qayıtmaq istərdim. Cənab prezident qiymətli bir söz də dedi orada. Xatırlayırsınızsa, dedi ki, biz bu bəyənnamə ilə əcdadlarımızın arzusunu yerinə yetiririk, onların ruhunu şad edirik və gələcək nəsillər üçün yol cızırıq, yol xəritəsi qoyuruq. Bax mən türk gəncliyini öz gələcək yol xəritələrini, könül xəritələrini bir an öncə bəlirləməyə dəvət edərdim.
-Təşəkkür edirəm maraqlı söhbət üçün.
-Mən də təşəkkür edirəm, var olun!
