Nigar Xanəliyeva,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi
Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Türk dünyası tarixi birgə layihəsindəyik. Bu dəfə Çanaqqala döyüşünün türk milli şüurundakı yeri barədə danışacağıq.
Çanaqqala döyüşü türk tarixinin ən mühüm və taleyüklü hadisələrindən biri hesab olunur. 1915-ci ildə Birinci Dünya Müharibəsi zamanı baş verən bu döyüş yalnız hərbi qələbə deyil, həm də türk millətinin iradəsini, vətən sevgisini və milli birliyini nümayiş etdirən böyük bir qəhrəmanlıq nümunəsi olmuşdur. Bu səbəbdən Çanaqqala döyüşü türk milli şüurunun formalaşmasında mühüm rol oynamışdır.
Müttəfiq dövlətlər Osmanlı imperiyasını zəiflətmək, İstanbul boğazlarını ələ keçirmək və Rusiyaya dəniz yolu açmaq məqsədilə Çanaqqalaya hücum etmişdilər. Lakin Osmanlı ordusu böyük çətinliklərə baxmayaraq düşmənin qarşısını almağa nail oldu. Minlərlə türk əsgəri vətənin müdafiəsi uğrunda canından keçdi. Bu döyüşdə sadə xalqın, gənclərin, tələbələrin və zabitlərin göstərdiyi fədakarlıq türk xalqının yaddaşında silinməz iz buraxdı.
Çanaqqala döyüşü türk milli kimliyinin və vətənpərvərlik hissinin güclənməsinə səbəb olmuşdur. “Çanaqqala keçilməz!” ifadəsi xalqın birlik və müqavimət simvoluna çevrilmişdir. Bu qələbə türk xalqına öz gücünə inanma hissi qazandırmış, gələcəkdə baş verəcək milli azadlıq hərəkatlarına mənəvi zəmin yaratmışdır. Xüsusilə Mustafa Kamal Atatürk bu döyüşdə göstərdiyi liderlik və hərbi bacarıqla xalqın diqqətini çəkmiş, sonradan Türkiyə Cümhuriyyətinin qurulmasına gedən yolda mühüm şəxsiyyətə çevrilmişdir.
Bu döyüş türk ədəbiyyatında, musiqisində və folklorunda da geniş şəkildə əks olunmuşdur. Şeirlərdə, mahnılarda və əsərlərdə Çanaqqala şəhidlərinin qəhrəmanlığı tərənnüm edilir. Beləliklə, Çanaqqala yalnız tarixi hadisə deyil, həm də milli yaddaş və mənəvi dəyər kimi yaşayır.
Nəticə etibarilə, Çanaqqala döyüşü türk milli şüurunun formalaşmasında böyük əhəmiyyətə malik olmuşdur. Bu savaş türk xalqının birlikdə mübarizə aparmaq gücünü, vətənə bağlılığını və azadlıq uğrunda fədakarlığını bütün dünyaya göstərmişdir. Bu gün də Çanaqqala türk xalqı üçün qürur, qəhrəmanlıq və milli birlik rəmzi olaraq qalır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(08.05.2026)
