Harun Soltanov, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

 

Sağdaki səhifədə özümü də cəlb edən bir cümlə var, şəkildən oxuyarsınız.

Xəttimi oxuya bilməyəcəksiniz deyə, paylaşmadan keçə bilməyəcəm.

 

"Hansı ki, sən olmadıqda ruhum islanmış kağız, mürəkkəbi axan qələm kimi olur. Sənsiz heç nəyi düşünə, arzulaya, xəyal qura bilmirəm. 

Sən mənimçün dəyərli deyilsən. Dəyərin özüsən. 

Səmadan ay öz parıltısını səndən oğurlayır, yerdəki gül öz qoxusunu zülfündən oğurlayır. Bülbül səsini sənin səsinə bənzədir. 

Səndəki bu gözəllik var, Afrodita səni gördükdən sonra Zevsə nifrət edib. 

Sən çox gözəlsən. 

Bu aşiqanəlik məndə, bu gözəllik ki səndə var, bizə bu dünyada ölüm haqq deyil"

 

“Ədəbiyyat və incəaənət”

(27.12.2024)

Tanınmış ictimai-siyasi xadim, yazıçı-publisist, mərhum Sadıq Murtuzayev, publisist, Əməkdar hüquqşünas Müzəffər Ağazadə və yazıçı-rejissor, publisist-jurnalist, Əməkdar incəsənət xadimi Ağalar İdrisoğlu dünya dahilərinin, səmavi  insanların və Azərbaycan mütəfəkkirlərinin on üç mindən çox kəlamlarını, aforizmlərini toplayıb, tərcümə eləyib və “Sözdən  yaranan incilər” adlı kitab kimi çapa hazırlayırlar.  Bu sayımızdan başlayaraq həmin kəlamlardan, aforizmlərlərdən seçmələri səhifələrimizdə çap edirik. İnanırıq ki, sözdən yaran bu incilər sizin xoşunuza gələcək və onları öz yaddaşınıza köçürəcək, gündəliyinizə yazacaqsınız.

 

HÜMBƏT HƏSƏNOĞLU

 

Hümbət  Həsənoğlu - həkim, yazıçı, ictimai xadim.  “Tərəqqi” medallı.  Altı mindən çox aforizmlərin müəllifidir. Tükdilli xalqlar arasında ən çox aforizmlər yazan azərbaycanlı yazıçıdır.

 

 

-  Həyat mahnı, segi isə onun nəqarətidir.

 

-  Uşağa oxumağı öyrədənən sonra, ona hər oxuduğuna inanmamağı da öyrədin.

 

-  İnsan dəqiq saat yaradıb ki, öz qeyri dəqiqliyinin hər gün şahidi olsun.

 

-  Xəncər gəzdirmək dəbdən düşəndən sonra, çox danışmaq dəbə düşüb.

 

-  Utanmaz kişi utanan qadın arzulayar.

 

-  Şair ötəri baxışdan əbədi sevgi poeması yaza biləndir.

 

-  Qadın təkrar soruşulacağına əmin olmasa, heç vaxt “ yox” deməz.

 

-  İnsan səhv edə- edə özünü, inana- inana başqalarını tanıyır.

 

-  İnsanın göz yaşları bir neçə sevgiyə bəs edir, hələ artıq da qalır.

 

-  Gizlənmək üçün ən etibarlı yer təbəssümün arxasıdır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.12.2024)

Leyla Səfərova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

 

2024-ün bitməsinə saylı günlər qalıb, hər kəsin yeni ildən hər il arzuladığı ortaq bir diləyi var, əmin-amanlıq. Gəl gör ki, yer kürəsində fəlakətlərin hələ də ardı-arxası kəsilmir. 

 

Artıq 3 gündür ölkəmiz dərin yasa bürünüb. Biz yenə vətənimizin övladlarını, körpələrin ata-analarını torpağa verdik. Biz yenə gözümüzü qorxaraq, hüzünlə, üzünü belə heç görmədiyimiz insanlara ağlayaraq başımızı yastığa qoyduq. 

Deyəsən, dünyanın qanunu məhz budur. İnsan olmağın təməlidir fəlakətə məruz qalmaq və fəlakətə məruz qalanlara 3gün ağlayıb sonra unutmaq...

Düşünün ki, öz canınızı düşünməyi buraxmalısınız, çünki heç tanımadığınız onlarla insan sizə əmanətdir. Baxın pilotlarımız tam olaraq bunu etdi. Özlərini unutdu. Bütün yükü çiyinlərinizə alırsınız, həlak olursunuz, hətta mən deyərdim ki, o qəhrəman pilotlara da, digər ekipaj üzvlərinə də şəhid adı verilməlidir. Adam dəhşətə gəlir. Videonu izləyəndə elə bil oradaymış kimi o qorxunu özüm də yaşadım. Biraz daha o hissə qapılaraq özümü pilotların yerinə qoydum. Baş pilotumuz İqor təyyarənin sərnişinlər olan qismi daha az zərər görsün deyə ağırlığı ön tərəfə verir. Hətta iddialara görə onun havada dövrələr vurma səbəbi də məhz benzini boşaldıb daha az zərərə məruz qalmaq idi. Mən o qədər cəsur, belə bir vəziyyətdə bu qədər ağıllı ola bilərdim? Bəlkə də yox. 

Qulaqlarımda hələ də o məğrur qadının, Hökümə xanımın səsi var. "Hər şey yaxşı olacaq."

Onlar üçün hər şey yaxşı olmadı. Vətənimizin evladları yenə başqalarının torpaq davasına qurban getdi. Bizim üçün isə hələ gələcək, sabah, bir neçə saat sonrası belə müəmmadır. Həyatımız bu qədər bir ip üstündə kimi irəliləyərkən insanlıq olaraq, cəmiyyət olaraq, məncə, ciddi mənada özümüzü, qəlbimizi, fikirlərimizi belə sükana salmalıyıq. İşimizi, peşəmizi, insanlıq vəzifəmizi layiqincə yerinə yetirməliyik.  Yetirməliyik ki, arxamızca bizi bu qədər hörmətlə, minnətlə ansınlar.

Vaxt var idi nənələrimiz, babalarımız bizə deyərdi ki, siz nə görmüsünüz ki? Bizim vaxtımızda filan çətinliklər var idi, müharibələr, fəlakətlər. Onlar bizi çox bəxtəvər sandılar. Artıq biz də onlara deyə bilərik ki, biz bu yaşımızda hər cür ağrını, itkini daddıq, hər fəlakətlə üzləşdik.

Biz nə qədər danışsaq da, acımızı nə qədər ifadə etmək istəsək də mənası yoxdur. Olan o canlara və geridə qoyduqları can dediklərinə oldu. Allahdan rəhmət, şifa və səbr diləyirəm. Həm bu travmanı yaşayanlara, həm də yaxınlarına!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.12.2024)

TÜRKSOY heyeti uçak kazasında hayatını kaybedenlerin anısına Ankara’daki Azerbaycan Büyükelçiliği önüne çelenk bıraktı. 

 

Türk Dünyası’nın kültür ve sanatının ortak çatısı TÜRKSOY’un çalışanları, Azerbaycan Hava Yollarına ait yolcu uçağının Kazakistan’ın Aktau kenti yakınlarında düşmesi ve çok sayıda insanın hayatını kaybetmesi nedeniyle Azerbaycan halkıyla dayanışma göstererek Ankara’daki Azerbaycan Cumhuriyeti Büyükelçiliği önüne çelenk koydu.

TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev’in önceden planlanmış etkinlikler çerçevesinde yurtdışında bulunması nedeniyle Azerbaycan’ın TÜRKSOY Ülke Temsilcisi Elçin Gafarlı başkanlığındaki TÜRKSOY heyeti Azerbaycan Büyükelçisi Reşad Memmedov tarafından karşılandı. Büyükelçilik önüne çelenk konulmasının ardından Elçin Gafarlı, Genel Sekreter Sultan Raev adına Büyükelçilikteki Anı Defterini imzaladı.

TÜRKSOY çalışanları, Azerbaycan Hava Yollarına ait yolcu uçağının kazası sonucunda çok sayıda insanın hayatını kaybetmesinden duydukları büyük üzüntüyü dile getirerek, Büyükelçiye başsağlığı dileklerini ilettiler.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.12.2024)

Nemət Tahir, “Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Xocalı şəhəri yaxınlığında yerləşən, 1356-cı ilə aid Hoca (Xoca) Əli Türbəsi var, Xocalının adı da bu abidənin adından götürülüb.

 

XIV əsrə aid abidələrdən biri də Xocalı kurqanları sahəsində, yonulmuş ağ daşlardan tikilmiş Xocalı abidəsidir. Abidənin on iki bucaqlı quruluşda olması və giriş qapısının çox qabarıq, lakin sadə daşdan oyma ornamentlə işlənməsi Xocalı türbəsini dövrün başqa abidələrindən xeyli fərqləndirir. 

Xocalı türbəsinin daş üzü qopub töküldüyündən, onun xarici görünüşü qeyri-adi bir şəkil almışdır.

Qarabağın qülləvari türbələr qrupuna daxil olan bu türbə yerli daşla tikilib, üzəri yaxşı cilalanmış plitələrlə üzlənmişdi. Lakin hələ Sovet dövründə Qarabağın digər abidələri kimi bu abidənin də üzlük daşlarını ermənilər qaşıyıb tökmüş və onun xarici görünüşünü qeyri-adi şəkilə salmışdılar. 1992-ci il fevralın 26-da Xocalı rayonu ermənilər tərəfindən işğal edildikdən sonra 30 ildə vandalizmə məruz qalan türbənin hazırkı acınacaqlı vəziyyəti şəkildən də görünür. Ərazi bütövlüyünü bərpa edən müzəffər Azərbaycanın  tezliklə Xoca Əli türbəsini də restavrasiya edəcəyi qəti şübhə doğurmur.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.12.2024)

Aida Eyvazlı ilə “Türk dünyasına səyahət” rubrukasında Krımda gəzişməmizi davam edirik. Yolumuz Yaltadakı Livadiya sarayınadır.

                                  

Yaltada diqqətinizi çəkə biləcək digər tarixi məkan rus imperatorlarının cənub iqamətgahı olan, Yaltanın 3 kilometirliyində yerləşən Livadiya sarayıdır. Mən bu sarayın ecazkar gözəlliyindən lap sərməst oldum ilk tanışlığımda. Qara dənizin sahilində, yamyaşıl meşəlikdə yerləşən bu ağ mirvariyə tamaşa etməyə iki göz əsla bəs etməz.

Cənubi Krımda Qara dənizin sahilində yerləşən Livadiya adlı bu dəniz sahilinin mirvarisi sayılan sarayı 1861-ci ildə II Aleksandr tikdirib. 1783-cü ildə II Yekatrina bu ərazini Türk gəmiləri ilə müharibədə Rusiyanın xeyrinə vuruşan yunan dəniz donanması admiralı  Lanbros Katsonisə hədiyyə verib. Dənizçi Katsonis isə ona verilən ərazidə üzümlüklər salmağa başlayır, 100 ildən sonra isə onun üzümlüklərindən hazır olunan Krım  şərabının sorağı Avropa ölkələrinə yayılır. 

Daha sonra Livadiyada bağban Dellinger 40 hektar sahədə Asiya və Amerikadan gətirdiyi müxtəlif bitkilərlə ekzotik bağ yaradır. Təkcə 1910-cu ildən başlayaraq 17 ay ərzində bu sarayın təmiri və bərpasında gecə-gündüz 2 min 500 fəhlə çalışır. Onu İtaliya renessansı üslubunda yenidən həyata qaytarırlar.

Bu məşhir saray Romanovlar ailəsinin də 1914-cü ilə qədər yay tətillərini keçirdikləri iqamətgahları idi. Sonuncu dəfə onlar buranı ailəliklə 1914-cü ilin iyun ayının 12-də tərk edirlər. 1917-ci ilin 28 iyulunda II Nikolay taxt-tacdan əl çəkməsi barədə sənədə imza atandan sonra, qalan ömrünü ata-baba yurdu sayılan Livadiya sarayında keçirmək istədiyi haqqında Müvəqqəti hökumətə məktub yazsa da, onun müraciəti cavabsız qalır. Bu ağ sarayda müharibədən qalib çıxmış üç qalib dövlətin  -- ABŞ, İngiltərə və SSRİ-nin liderləri tarixdə məşhur olan Yalta Konfransını keçirirlər. 1945-ci ilin fevral ayının əvvəlində  konfransda Ruzvelt, Çörcil və Stalin  müharibədən sonraklı sülhün konturlarını müzakirə edirlər. BMT kimi məşhur beynəlxalq təşkilatın yaranmasının təməli də  elə həmin danışıqlar zamanı bu Livadiya sarayında qoyulur.

Yalta konfransından sonra Livadiya  1953-cü ilə qədər dövlət iqamətgahı kimi istifadə olunur. 1953-cü ildə isə bu saraya dəyər verməyənlər onu müalicə məqsədyönümlü sanatoriya kimi istifadə edirlər. O dönəmdə saray bərbad hala salınır. Aşılanır. Tavan, döşəmə, divar – hamısı ürəkdağlayıcı hala düşür. Yalnız 1993-cü ildə tarixin bütün dönəmlərinə şahidlik etmiş padşah Nikolay Romanovun  sarayı yenidən muzey statusu alır. Ukrayna hökuməti dəyərlilərə dəyər verməyi lazım bilir.

İndisə Krım və təbii ki, onun bu arxitektura şedevri sayılan Livadiya sarayı rus işğalı altındadır. Müharibə davam edir, Allah bu gözəllikləri bombalardan hifz eləsin.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.12.2024)

 

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Ədəbiyyat qəzet” ilə birgə ƏDƏBİYYATIMIZI SEVDİRƏK layihəsində bu gün sizlərə Ziya Dilsuzun şeirləri təqdim edilir. 

 

 

*

Hərdən adama elə gəlir ki,

Payızdan sonra

Hər şey yaxşı olacaq.

Dünyada bütün müharibələr

Təslim olacaq,

Daha ölümdən şeir yazmayacaqsan.

Hərdən adama elə gəlir ki,

Payızdan sonra

Xətrinə dəyənlər

Gəlib səndən üzr istəyəcəklər,

Ən uzaqdakı doğman da qayıdacaq.

Amma adama elə gəlir...

 

 

*

Sənin adını qəlbimə

Böyük hərflərlə yazdım,

Mən ona qədər

Xüsusi isimlərin böyük hərflə

Yazıldığını bilmirdim.

 

Mən "qovuşmaq" sözünün kökünü

"qov" götürürəm.

Hamını ömrümdən qovdum...

Sənə qovuşmaq üçün

Başqa nə lazımdır ki?

 

 

*

Hər şeydən, hamıdan

Çox sevdiyim biri var,

Nəyi, kimi məndən çox sevsən,

Əlindən alacağam, deyirsən,

İlahi, lap onu da?

 

Neyləyim, onu sevməklə

günaha batdım,

Deyirsən, günah sahiblərini

Cəhənnəmdə yandıracaqsan,

İlahi, lap məni də?

 

 

*

Bütün çiçəklər payıza üz tutdu,

Barı, sən onlara uyma,

Mən günəşin bir addımlığında

Gözləyirəm səni.

 

 

*

Mən güzgüyə baxarkən

Daha heç kimi görmürəm,

Sən gedəndən sonra

Sağmı qalacaqdım?!

 

 

*

Əslində, yağış

Normadan artıq yağmamışdı,

Gözlərim o aralar

Bir az tərləmişdi. 

 

 

*

Küləyə bir şans da verdim

Saçlarının ətrini gətirmək üçün...

Hardandı küləkdə o güc?!

 

 

*

Ən çətini diriləri qane etməkdir,

Ölülər bir gülə,

Bir şam işığına,

Bir duaya da razılaşırlar.

 

Dərd sevə bilməyənlərindir,

Heç nə ilə xoşbəxt deyillər,

Nə ev,

Nə pul,

Nə maşın.

Sevə bilənlər

Səhraya da razılaşırlar.

 

Şair olmayanlara nə var ki?

Ancaq öz ağrılarını tanıyırlar,

Müharibələrdən sağ çıxa bilirlər,

Onlar

bu dünyaya da razılaşırlar.

 

 

Gözlə məni

 

Bəlkə, bu yerlərə bir də gəlmədim, 

Duman, salamat qal, dağ, salamat qal. 

 

M.Araz

 

Bəlkə, bu yerlərə bir də qayıtdım,

Duman, gözlə məni, çən, gözlə məni.

Yorulub yollarda gecikmək olar,

Düşsə də saçıma dən, gözlə məni.

 

Gözəl, öz qəlbini oxlamaq nədi?

Ölməz eşqin yasın saxlamaq nədi?

Əgər dönmək varsa, ağlamaq nədi?

Xəyal qur, arzu tut, şən gözlə məni.

 

Bəzən sığınarsan dar qəfəsə də,

Ömür ötüb keçər hey vəsvəsədə.

Allah, məni heç kim gözləməsə də,

Mən mütləq gələrəm, Sən gözlə məni.

 

 

Öyrəşir adam

 

Bircə dua qəbul olur,

Tez göyə öyrəşir adam.

Uzaq-uzaq adamlara

Bəs niyə öyrəşir adam?

 

Oynayacaq min oyunu,

Çatar hər oyunun sonu.

Pozub ömrün sükutunu,

Səs-küyə öyrəşir adam.

 

Soyuq qəlbi qəlb isidir,

Susmaq elə Haqq səsidir.

Düzdür, zaman itkisidir,

Hər şeyə öyrəşir adam.

 

 

Başım bu payıza 

elə qarışıb... 

 

Yağışlar torpağa taleyin yazır,

Küləklər danışır sözdən xəbərsiz.

Kim atdı pərişan, məyus payızı

Fəsillər içinə bizdən xəbərsiz?!

 

Üşüyür Vətənin hər bir qarışı,

Bir doğman ağrıyır yarpaq adında.

Başım bu payıza elə qarışıb...

Bütün uzaqlıqlar çıxıb yadımdan.

 

İlahi, bitdimi ömrü bu eşqin?

Düşüb səhralara aza bilmirəm.

Başım bu payıza elə qarışıb...

O qızçün şeir də yaza bilmirəm.

 

 

Qayıdaq

 

Ay gözəlim, getdiyimiz bu yolu

Yorğun-yorğun, ağır-ağır qayıdaq.

İllərdi ki, bu sevdanın başında

İldırımlar möhkəm çaxır, qayıdaq.

 

Çətin nəsə məlhəm ola yaraya,

Kimlər girdi, nələr girdi araya?

Kim çatar ki belə vaxtda haraya?

Ya sus, ya da qışqır, bağır, qayıdaq.

 

Oldu bizi bu yollarda güdən də,

Ağrıları gizlətdik bir bədəndə.

Həyasızca getmişdikmi gedəndə?

Qayıdanda fağır-fağır qayıdaq.

 

Belə gediş, belə dönüş olmayıb,

Açdığımız izlər geniş olmayıb.

Görsən əgər güc-taqətin qalmayıb,

Lazım gəlsə, kömək çağır, qayıdaq.

 

Bizi vurar silahımız, bilirik,

Necə olar sabahımız, bilirik.

Az olmadı günahımız, bilirik,

Allah bizə tərs-tərs baxır, qayıdaq.

 

Daha bütün uzaqlar da xətirsiz,

Daha bütün çiçəklər də ətirsiz.

Eşqin payız fəslindəyik, çətirsiz,

Dayanmadan yağış yağır, qayıdaq.

 

Addımlaya bilərikmi bərabər?

Gəl geriyə dönək indi birtəhər.

Yorulmuşuq, təkid etmə bu qədər,

Qayıdarıq əvvəl-axır, qayıdaq.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.12.2024)