Düşmənin başına pul qoyduğu əfsanəvi topçu: İsgəndər Aznaurovun ömür və döyüş yolu

Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı İsgəndər Söhrab oğlu Aznaurov ("Topçu İsgəndər") Birinci Qarabağ müharibəsində sərrast artilleriya zərbələri ilə düşmən ordusuna qorxu salan əfsanəvi zabitdir. Milliyyətcə Axısqa türkü olan qəhrəman doğma torpaq kimi bağlandığı Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda canından keçərək adını hərb tariximizə qızıl hərflərlə yazdırıb.

Sürgündən başlayan ömür yolu

İsgəndər Aznaurovun həyat hekayəsi bir millətin sürgün taleyi ilə başlayıb, qəhrəmanlıq zirvəsində tamamlanır:

Doğumu və təhsili: O, 16 avqust 1956-cı ildə Özbəkistanın Buxara vilayətinin Qala-Asiya kəndində sürgün edilmiş Axısqa türkü ailəsində dünyaya göz açıb. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Ukraynanın Çerkassk şəhərində hərbi xidmət keçib. 1978-1983-cü illərdə Daşkənd İrriqasiya İnstitutunda ali təhsil alıb.

Azərbaycana pənah gətirməsi: 1989-cu ildə Özbəkistanın Fərqanə vadisində baş verən qanlı hadisələrdən sonra yüz minlərlə soydaşı kimi o da ailəsi ilə birlikdə tarixi vətəninə - Azərbaycana üz tutub. 1990-cı ildə Şəmkir rayonunun Kür qəsəbəsində məskunlaşan İsgəndər burada cihazqayırma zavodunda çalışmağa başlayıb.

Könüllü cəbhəyə gediş və "Topçu İsgəndər" əfsanəsi

1992-ci ilin yazında Ermənistan silahlı birləşmələrinin Azərbaycan torpaqlarına hücumları genişləndikdə, üç qız atası olan İsgəndər Aznaurov tərəddüd etmədən könüllü olaraq yeni yaranan Milli Ordu sıralarına yazılıb.

Artilleriya komandiri: O, Gədəbəy rayonunun Şınıx bölgəsində yerləşən "N" saylı hərbi hissənin artilleriya üzrə komandir müavini təyin edilib.

Misilsiz hərbi şücaət: İsgəndər istifadə etdiyi KS-19 zenit topunu elə bir məharətlə idarə edirdi ki, yerüstü hədəfləri belə zərgər dəqiqliyi ilə vururdu. O, Şınıxda yerləşən yüksəklikdən açdığı atəşlə bir gündə düşmənin 4 topunu sıradan çıxarıb, bir neçə silah-sursat anbarını yerlə-yeksan edib.

Strateji əməliyyatlar: Qəhrəman zabit əfsanəvi Başkənd əməliyyatında, eləcə də "Mutudərə", "Ərdağı", "Kaftar qayası" və "Ləzgi daşı" döyüşlərində düşmənin canlı qüvvəsinə və zirehli texnikasına sarsıdıcı zərbələr endirib.

Düşmənin qorxusu: Onun dəqiq atəşlərindən vahiməyə düşən erməni komandanlığı "Topçu İsgəndər"in başı üçün böyük məbləğdə pul mükafatı təyin etmişdi.

Son döyüş və əbədiyyətə qovuşma

1993-cü ilin yazında səhhətində ciddi problemlər yaranmasına baxmayaraq, İsgəndər Aznaurov müalicədən imtina edərək yenidən silahdaşlarının yanına - ön cəbhəyə qayıdıb.

18 aprel 1993-cü ildə Gədəbəy rayonunun Örükdaş (Mutudərə) istiqamətində gedən ağır döyüşlər zamanı baş leytenant İsgəndər Aznaurov son nəfəsinə qədər mövqeyini tərk etməyərək qəhrəmancasına şəhid olub. O, Bakıdakı Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilib.

Xatirəsinin əbədiləşdirilməsi

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 yanvar 1995-ci il tarixli Fərmanı ilə baş leytenant İsgəndər Söhrab oğlu Aznaurova ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" fəxri adı verilib. Qəhrəmanın adı bu gün ölkəmizin müxtəlif guşələrində yaşayır:

İsgəndər Qalası: Gədəbəy rayonunun Şınıx kəndində yerləşən və onun döyüşdüyü Mormor yüksəkliyi xalq və ordu tərəfindən "İsgəndər qalası" adlandırılıb. Onun istifadə etdiyi KS-19 topu isə bu gün də nümunə kimi qorunub saxlanılır.

Təhsil və yaşayış məntəqələri: Şəmkir rayonunun Ceyrançöl ərazisində salınmış qəsəbəyə və Kür qəsəbəsindəki 1 saylı tam orta məktəbə İsgəndər Aznaurovun adı verilib.

Muzey və abidələr: Kür qəsəbəsindəki 2 saylı orta məktəbdə qəhrəmanın şəxsi əşyalarının və fotolarının toplandığı Xatirə Muzeyi fəaliyyət göstərir, xidmət etdiyi hərbi hissənin önündə isə büstü ucaldılıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(10.11.2026)