İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
“Az tanınmışlar” rubrikasında bu dəfə sizlərə ədəbiyyat sahəsində külüng döyən, həm ədəbiyyatşünaslıqda, həm bədii yaradıcılıqda ortaya işlər qoyan bir şəxs barədə danışacağıq. Adı çoxunuza tanış gəlməyəcək, amma əməlləri ən azı xatırlanmalıdır.
İslam Məmməd oğlu Ağayev 1932-ci il avqust ayının 20-də Bakının Bülbülə qəsəbəsində anadan olub. İlk təhsilini Bülbülədə 79, 208 və Sabunçu rayonundakı 51 nömrəli fəhlə-gənclər məktəbində alıb. 1952–1957-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində təhsil alıb.
1957–1960-cı illərdə Azərbaycan Dövlət kitabxanasında baş biblioqraf işləyib. 1960-cı ilin iyun ayında Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Nizami adına Dil və Ədəbiyyat İnstitutuna kiçik elmi işçi vəzifəsinə dəvət edilib.
1964-cü ildə "Satirik Zənbur jurnalı" mövzusunda namizədlik, 1984-cü ildə "Molla Nəsrəddin" jurnalı və XX əsrin əvvəlləri Azərbaycan Ədəbiyyatının ideya — bədii inkişafı problemləri" mövzusunda elmlər doktoru dərəcəsi adı almaq üçün dissertasiya müdafiə edib.
Bu vaxta kimi, XIX əsrin sonları – XX əsrin əvvəlləri Azərbaycan ədəbiyyatı və dövri mətbuatının tarixi, şəxsiyyətləri, ideya və nəzəri problemləri mövzusunda 15 kitabi, 150-dən artıq məqaləsi dərc edilib. Hazırda çap olunmaqda olan çoxcildli "Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi" kitabının müəlliflərindən biridir.
1976–1987-ci illərdə dərc edilmiş 10 cildlik "Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası"nın əsas məqalə və 2004–2005-ci illərdə dərc edilmiş 2 cildlik "Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti Ensiklopediyası"nın baş redaksiya heyətinin üzvü və əsas məqalə müəlliflərindəndir
Elmi əsərləri
- Azərbaycan kitabı (1870 – 1920-ci illərdə nəşr olunmuş Azərbaycan çap kitabının biblioqrafiyası). (Müəlliflərdən biri)
- Satirik "Zənbur" jurnalı
- Cəlil Məmmədquluzadə (həyatı və yaradıcılığı) (Müəlliflərdən biri)
- "Molla Nəsrəddin"in poetikasi"
- ""Molla Nəsrəddin"in tarixi hünəri"
- Əliqulu Qəmgüsar (həyatı və yaradıcılığı)
- Əli Razi Şamçızadə (həyatı və yaradıcılığı, əsərlərindən seçmələr)
- Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti (Müəlliflərdən biri)
- Əlabbas Müznib (həyatı, yaradıcılığı, mübarizəsi)
- XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan şeri
"Arzu" adli ilk şeri 1953-cü ilin 17 iyununda Azərbaycan Dövlət Universitetinin çoxtirajlı qəzetində çıxıb. Sonrakı illərdə "Gənclik nəğmələri" (1957), "Tər çiçəklər" (1959), "Duyğular" (1960) adlı ədəbi almanaxlarda hekayələri dərc edilib. İslam Ağayev 1958–1960-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Radio və Televiziya Komitəsində və "Bakı" axşam qəzetində rəsmi ştatdankənar müxbir olub.
O, 20-ci əsrin sonlarından başlayaraq bədii yaradıcılıqla müntəzəm məşğul olub, azyaşlı uşaqlar üçün "Tez böyümək istəyirəm" (1977) və "Dostunu yaxşı tanı" (1981) adlı hekayə kitablarını, mənsur şerlərindən ibarət "Ayrılıq düşüncələri" (1995), "Salam olsun" (1997), "Sirli dünya" (2000), "Tale çiçəkləri" (2002),"Xəzan yarpaqları" (2007) kitablarını çap etdirib. Bu illərdə onun "Azərbaycan gəncləri", "Ədəbiyyat qəzeti" və "Kredo" qəzetlərində bir sıra hekayə bə şeirləri çıxıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(20.08.2026)
