Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Müasir cəmiyyətdə yetkinlik yaşına çatmış hər bir gəncin gec-tez qarşılaşdığı, bəlkə də ən çox eşitdiyi suallardan biri budur: “Evlənmək fikrin yoxdur? Yaş keçir...”. İlk baxışdan sadə bir ailə qurmaq təklifi kimi görünən bu sual, pərdəarxasında gənclərin çiyinlərinə böyük bir sosial və iqtisadi yük qoyur. Çünki bu gün evlənmək sadəcə iki qəlbin birləşməsi deyil, həm də çox böyük bir maddi öhdəliyin altına girmək deməkdir. Bu öhdəliklərin başında isə ən vacib və ən çətin məsələ dayanır: Ev problemi.
"Ev hanı?" Sualının yaratdığı təzyiq
Azərbaycan cəmiyyətində ailə qurmağa hazırlaşan gənclərə verilən ilk suallardan biri, qız tərəfinin haqlı olaraq maraqlandığı "Ev varmı?" sualıdır. Müstəqil ailə həyatı qurmaq, valideynlərdən ayrı, rahat bir yuva yaratmaq hər bir yeni cütlüyün arzusudur. Lakin bugünkü daşınmaz əmlak bazarındakı qiymətlər gənclərin bu arzusunu böyük bir dərdi-sərə çevirir.
Bakı şəhərində və onun ətraf qəsəbələrində mənzil qiymətlərinin durmadan artması, adi maaşla dolanan bir gəncin nağd pulla ev almasını qeyri-mümkün edir. 5 minə və ya 15 minə başını soxmağa keyfiyyətli bir mənzil tapmağın xəyal olduğu bir dövrdə, gənclər məcburən çoxillik kreditlərin, ipotekaların və MTK-ların təklif etdiyi ağır şərtlərin cənginə düşürlər.
Kreditlərin ağır yükü və cavan yaşda qocalanlar
Şəhərin mərkəzindən uzaq olan Hökməli, Zabrat, Masazır və ya Xırdalan kimi ərazilərdə nisbətən ucuz ev tapılsa belə, bu dəfə gəncləri uzunmüddətli borc öhdəlikləri gözləyir. 20-25 illik ipoteka kreditləri kağız üzərində bir çıxış yolu kimi görünsə də, reallıqda insanın ən gözəl, ən məhsuldar gənclik illərini daimi bir stress içində keçirməsinə səbəb olur. Hər ay maaşın böyük bir hissəsini banka ödəmək qorxusu, işini itirmək təşvişi insanı mənəvi olaraq aşındırır. Müəllifin də qeyd etdiyi kimi, ev sahibi olmaq yolunda gənclərin "saçları tökülür, baş-beyni əldən gedir". Mərkəzdə isə qiymətlər astronomik rəqəmlərə — yarım milyona çatdığı üçün buralardan ev almaq adi bir əməkhaqqı alan şəxs üçün sadəcə utopiyadır.
Sosial nəticələr: gecikən evliliklər
Bu maddi çətinliklər birbaşa olaraq ölkədəki demoqrafik və sosial göstəricilərə də təsir edir. İqtisadi cəhətdən özünü təmin edə bilməyən, ev problemini həll edə bilməyən gənclər evliliyi illərlə təxirə salmalı olurlar. Nəticədə evlənənlərin sayı azalır, subay gənclərin fikri ailə qurmaqdan uzaqlaşaraq sadəcə günü-gündən yaşamağa yönəlir.
Evlənmək və yuva qurmaq insan həyatının ən gözəl mərhələlərindən biri olmalıdır. Lakin bu proses gəncliyi borc bataqlığına çəkən, onları vaxtından əvvəl qocaldan bir sınağa çevrilməməlidir. Cəmiyyət olaraq gənclərdən maddi tələbləri bir az azaltmaq və dövlət səviyyəsində gənc ailələr üçün daha əlçatan mənzil layihələri yaratmaq, bəlkə də bu problemin ən doğru çıxış yoludur. Əks halda, gənclərin bu ağır yükün altında əzilməsi qaçılmaz olacaq.
Sosial şəbəkələrdə böyük maraqla qarşılanan və bu acı reallığı sətiraltı yumor və birazda kədərlə ifadə edən şeir parçası ilə yekunlaşdırıram:
Evlənmək Dərdi
Hamı deyir evlən, ötür da yaşın,
Gəl sənə bir sirri deyim, qardaşım.
Hansı pulla ailə qurum qoç kimi?
Pul dediyin göydə uçur toz kimi.
Qaydası var, şərti var evlənməyin,
Gör nə qədər dərdi var evlənməyin.
Qız tərəf ordan dirənir "ev hanı?"
Ev də təmiz dərdə salır insanı.
Get düşünüb dərinə, ev varmı ki?
5 minə, 15 minə ev varmı ki?
Var desən əgər, gözdən gələn MTK-lar,
Yan-yana düzülüb özəl MTK-lar.
Var kreditlərlə, güzəştlər falan,
Hökməli, Zabrat, Masazır, Xırdalan.
Orda da lap tapdın ucuz qiymətə,
Orda da ayrıldın uzun müddətə.
Saç tökülüb, baş-beyin əldən gedib,
100 minə, 400 minin əldən gedib.
Ev cavan insanlara əziyyətlidir,
Mərkəzə gəlsən daha dəhşətlidir.
Lap qazanıb atdın hər aydan dala,
100 minə ev tapmaq alınmır, bala.
Bəlkə də gəlsin sənə çox gülməli,
Olsa yarım milyon, alarsan bəli.
Adi maaşla necə toplansın o?
Mümkünatı yoxdur bunun, bax, kişi!
Evlənənlərin sayı düşməkdədir,
Çoxlarının fikri gəzişməkdədir.
Sən də Murad, cəhd et, həyatla barış,
Yaxşısı torpaq seçəsən bir qarış.
Qalma cavan yaşda ağır yükdə də,
Dəfn eləsinlər rahat öldükdə də.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(20.07.2026)
