İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
HaqqındasöhbətaçacağımF. MurrayAbraham (F. MürreyAbraham) Amerikateatrvə kinoaktyorudur. O, xüsusilə Amadeus filmində bəstəkar Antonio Salieri obrazını canlandırması ilə dünya şöhrəti qazanıb. Bu roluna görə 1985-ci ildə “Oskar” mükafatına layiq görülüb. O, həmçinin televiziya seriallarında və teatr tamaşalarında yaratdığı obrazlarla tanınır.
F. Murray 24 oktyabr 1939-cu ildə dünyaya gəlib. O, uşaqlıq illərini Texas ştatının El-Paso şəhərində keçirib. Atası Suriya mənşəli, xristian ailəsindən olan avtomobil mexaniki Fred Abrahamdır, anası Cozefin Stello isə italyan mühacirlərinin nəslindəndir. O, gənc yaşlarından səhnə sənətinə maraq göstərib və aktyorluq təhsili alıb. Daha sonra Nyu-Yorkda teatr sənəti üzrə biliklərini inkişaf etdirərək peşəkar aktyorluq fəaliyyətinə başlayıb.
F. Murray Abraham aktyorluğa ilk növbədə teatr səhnəsində başlayıb. 1968-ci ildə Brodvey səhnəsində debüt edib. Kino sahəsində isə ilk çıxışlarından biri 1971-ci ildə çəkilmiş They Might Be Giants filmində olub. 1970-ci illərdə o, müxtəlif filmlərdə və televiziya layihələrində kiçik rollar oynayaraq təcrübə qazanıb. Həmin dövrdə böyük şöhrətə malik olmasa da, səhnədəki fəaliyyəti və fərqli xarakterli obrazları ilə peşəkar aktyor kimi formalaşıb.
1973-cü ildə Al Paçino ilə birlikdə Serpico, 1976-cı ildə isə All the President's Men filmlərində rol alıb. 1983-cü ildə çəkildiyi Scarface filmi onun tanınmasına kömək edən ekran işlərindən biri olub. F. Murray Abrahamın karyerasında ən mühüm dönüş nöqtəsi 1984-cü ildə ekranlara çıxan Amadeus filmi olub. Filmdə o, məşhur italyan bəstəkarı Antonio Salieri obrazını canlandırıb.
Süjet Volfqanq Amadey Motsartla Salieri arasındakı münasibətləri, istedadı, qısqanclığı, şöhrəti və insanın öz qabiliyyətləri ilə mübarizəsini dramatik şəkildə təqdim edir. Abraham obrazı sadəcə qısqanc rəqib kimi deyil, daxili ziddiyyətlər yaşayan, musiqiyə bağlı və özünü dahi Motsartla müqayisə edən mürəkkəb insan kimi canlandırıb.
Bu rol aktyora böyük uğur gətirdi:
- 1985-ci ildə Ən yaxşı kişi aktyor nominasiyasında “Oskar” qazanıb.
- Eyni roluna görə “Qızıl Qlobus” mükafatını alıb.
- Britaniya Kino və Televiziya Sənəti Akademiyasının (BAFTA) mükafatına namizəd olub.
Maraqlı məqam odur ki, həmin filmdə Motsartı canlandıran Tom Hals da “Oskar”a namizəd idi. Abraham mükafat nitqində həmkarının əməyini də xüsusi qeyd edib.
Ən məşhur filmləri
1. Scarface (1983)
Azərbaycan dilində: “Çapıqlıüz”
Abraham filmdə Omar Suares obrazını canlandırıb. Al Paçinonun baş rolda olduğu bu kriminal dram onun erkən kino fəaliyyətinin tanınmış nümunələrindəndir.
2. The Name of the Rose (1986)
Azərbaycan dilində: “Qızılgülün adı”
Şon Konneri ilə birlikdə çəkildiyi tarixi detektiv filmdir. Abraham Bernardo Qinin obrazını canlandırır. Film sirli hadisələr və orta əsrlərin dini mühiti ətrafında qurulub.
3. Last Action Hero (1993)
Azərbaycan dilində: “Sonuncu döyüş qəhrəmanı”
Arnold Şvartseneggerin baş rolda olduğu fantastik döyüş-komediyadır. Abraham filmdə Con Praktis obrazını canlandırıb.
4. Mighty Aphrodite (1995)
Azərbaycan dilində: “Qüdrətli Afrodita”
Vudi Allenin rejissoru olduğu komediya filmidir. Abraham burada xorun rəhbəri rolunda çıxış edir. Film qədim yunan mifologiyasını müasir həyatla birləşdirir.
5. Finding Forrester (2000)
Azərbaycan dilində: “Forresterin axtarışında”
Gənc yazıçı namizədi ilə qapalı həyat yaşayan məşhur yazıçı arasındakı münasibətləri təsvir edən dramdır. Abraham professor Robert Krouford rolunu oynayır.
6. Inside Llewyn Davis (2013)
Azərbaycan dilində: “Lüin Devisin daxilində”
Koen qardaşlarının musiqili dramıdır. Abraham musiqi karyerasında irəliləməyə çalışan baş qəhrəmanın qarşılaşdığı Bud Qrossman obrazını canlandırır.
Mükafatları və nailiyyətləri
- “Oskar” mükafatı — 1985
Amadeus filmindəki Antonio Salieri roluna görə ən yaxşı kişi aktyor mükafatını qazanıb.
- “Qızıl Qlobus” — 1985
Amadeus filmindəki roluna görə dram filmində ən yaxşı kişi aktyor mükafatını alıb.
- Obie teatr mükafatları
Uncle Vanya və The Merchant of Venice tamaşalarındakı ifalarına görə teatr sahəsində də mükafatlar qazanıb.
Bundan əlavə, BAFTA, “Emmi” və “Qremmi” mükafatlarına namizədlikləri olub. Onun nailiyyətləri kino, televiziya və teatr sahələrini əhatə edir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(24.10.2026)
