“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı yazıçı və naşir Rasım Qaracanın təqdimatında əsasən Medium platformasında yazan məşhurmüəllif, esseist və bloger Snehaba Jadejanın “Nə qədər çox oxuyuram, o qədər çox yazıram” essesini təqdim edir.
S n e h a b a J a d e j a
“Nə qədər çox oxuyuram, o qədər çox yazıram”
--------------------------------------
İlk yazmağa başlayanda beynimdə minlərlə mövzu dövr edirdi. Oxucularıma hər şeyi danışmaq istəyirdim. Öyrəndiyim hər kiçik detalı, kəşf etdiyim hər maraqlı faktı, məni maraqlandıran hər düşüncəni. Hər şeyi bölüşmək istəyirdim. Yazası o qədər mövzum var idi ki, bəzən haradan başlayacağımı belə bilmirdim.
Medium-da (https://medium.com/) məqalələr yazmağa başlayalı hələ çox da zaman keçməyib və düzünü desəm, yazıçılıq rejimim bu günə qədər çox da ardıcıl olmayıb.
Bir gün yazıram. Başqa gün isə ötürürəm. Bəzən əhval-ruhiyyəmdən asılı olur, bəzən həyat mane olur, bəzən də sadəcə yazmaq gəlmir. Mən hər gün yazan biri deyiləm. Amma nə vaxt maraqlı bir şey kəşf etsəm və ya itirmək istəmədiyim bir düşüncəm olsa, onu qeyd edirəm.
Və bilirsiniz nə var? İndi o qədər qeydlərim var ki, bəzən telefonumda təsadüfən başqa bir kitabxana yaratdığımı düşünürəm.
Amma gülməli olan bir şey var.
Nə vaxt yazmaq üçün əyləşib, qeydlərimi açsam və bir fikir seçsəm, bəzən onu ümumiyyətlə niyə qeyd etdiyimi özüm də başa düşə bilmirəm.
Sözlər oradadır. Mövzu ordadır. Amma o qeydi yazmağa vadar edən hiss artıq yoxdur.
Bunu heç yaşamısınızmı?
Bir fikriniz olur və həmin an o, dünyada ən maraqlı şey kimi görünür. Onun haqqında yazmaq üçün həyəcanlanırsınız. Amma nəhayət əyləşəndə, sadəcə sizə baxan bir neçə söz qalır.
Bu yaxınlarda yazıçılıq səyahətimlə bağlı yeni bir şey kəşf etdim.
Digər yazarları oxumağın öz yazımızı təkmilləşdirməyə necə kömək edə biləcəyi haqqında bir məqalə oxudum. Və ilk reaksiyam belə oldu: dayan… mənim etməyə başladığım şey məhz elə budur?
Mən məqalələri daha mütəmadi olaraq oxumağa başladım. Sadəcə bitirmək üçün yox, nələrisə fərq etmək üçün.
Yazıçı hekayəyə necə başlayır? Onlar bir düşüncədən digərinə necə keçir? Şəxsi təcrübələrini hekayəyə necə daxil edirlər? Adi bir hadisəni kimsə oxumaq istəyəcək qədər maraqlı hala necə gətirirlər?
Əvvəllər heç vaxt diqqət yetirmədiyim kiçik detalları görməyə başladım.
Bəzi yazıçıların adi bir səhəri necə maraqlı hekayəyə çevirə bildiyini, bir paraqrafda bizi güldürüb, növbətidə isə düşündürə bildiyini gördüm. Onların sadə şəxsi təcrübəsi heç vaxt görmədikləri biri ilə əlaqə yarada bilər.
Anlamağa başladım ki, yazmaq təkcə deyiləsi bir şeyin olması deyil; həm də kimsənin qulaq asmaq istəməsini təmin edən bir yol tapmaqdır.
Və gözlənilməz bir şey baş verdi.
Mən məqalə oxumaqdan məqalə yazmaqdan aldığım qədər həzz almağa başladım.
Əvvəllər əsasən insanların nə demək istədiyim barədə düşünürdüm. İndi isə digər yazıçıların öz hekayələrini necə danışdıqlarına da diqqət yetirirəm.
Və gülməli odur ki, artıq həmişə daha yaxşı yazıçı olmaq məqsədi ilə oxumuram. Bəzən sadəcə kimsənin nə deyəcəyinə maraq duyduğum üçün Medium-u açıram. Yeni bir mövzu kəşf edirəm, bilmədiyim bir şey öyrənirəm və ya özümü tamamilə fərqli bir perspektiv haqqında düşünərkən tapıram.
Bir məqalə açıb sonda daha beşini oxuya bilərəm. Deyəsən, oxuma vərdişim də sonsuz səhifələməyi öyrənib.
Mən kiminsə üslubunu kopyalamağa çalışmıram. Hər yazıçının öz səsi var və mən öz səsimdən daha çoxunu kəşf etmək istəyirəm.
Heyran olduğum birisinin yazısının surəti olmaq istəmirəm. Onların yazısını xüsusi edən şeyin nə olduğunu anlamaq və bundan nə öyrənə biləcəyimi kəşf etmək istəyirəm.
Hekayəyə başlamağın, bir hissi ifadə etməyin və ya bir fikri izah etməyin daha yaxşı yolunu öyrənə bilərəm. Amma yazmaq üçün əyləşəndə yenə də öz düşüncələrimin, öz yumorumun və əşyalara baxışımın öz kiçik tərzimin orada olmasını istəyirəm.
Və düşünürəm ki, bu, səyahətimdə dönüş nöqtəsinə çevrilir.
Məqalələrimdə kiçik dəyişikliklər görürəm. Heç bir xüsusi yazı rejiminə əməl etməmişəm və ya prosesimdə dramatik dəyişikliklər etməmişəm, lakin lüğətim zənginləşir. Cümlələrim daha təbii olur və yaratmaq istədiyim tonu anlamağa başlayıram.
Və düzünü desəm, özümü daha yaxşı yazıçı kimi hiss edirəm.
Bilirəm ki, bu, özünü tərifləməyə bənzəyir. Amma nə edə bilərəm? Səhvlərimi görə bilirəmsə, irəliləyişlərimi də görməliyəm.
Həmçinin düşünməyə başlamışam ki, oxumağı həmişə mürəkkəbləşdirməyə ehtiyac yoxdur. Sadəcə yaxşı bir məqalə oxuya və ondan zövq aldığımız bir şeyi fərq edə bilərik. Bu, başlanğıc, hekayə danışma və ya sadəcə bizdə qalan bir cümlə ola bilər. Hər şeyi xatırlamaq və ya öyrəndiklərimizi dərhal tətbiq etmək məcburiyyətində deyilik.
Hələ öyrənməli çox şeyim var. Hələ də qeydlərimi açıb bir fikir qeyd edərkən ağlımda nə olduğunu başa düşmədiyim günlərim olur.
Amma indi hiss etmirəm ki, hər zaman oturub yeni bir şey istehsal etməliyəm. Bəzən başqasının hekayəsini oxumaq da mənim yazı səyahətimin bir hissəsidir.
Nə qədər çox oxuyuram, yazının nə ola biləcəyini bir o qədər yaxşı başa düşürəm. Və onu nə qədər çox başa düşürəmsə, ö zyazımın nə olmasını istədiyimi bir o qədər çox kəşf edirəm.
Mən hələ də öyrənirəm, hələ də ideyalar toplayıram və hələ də kiçik qeydlər kitabxanamı doldururam.
Amma indi gündəliyimə daha bir şey əlavə olunub: oxumaq. Və mən bu yeni fəsildən həqiqətən zövq alıram.
“Ədəbiyyatvə incəsənət”
(17.11.2026)


