“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Mütaliə saatı”nda yeni roman təqdim edilir. Bu, gənc yazar Bahar Bəxtiyarqızının “Əslində, mən kiməm?!” romanıdır.

Xoş mütaliələr.

10-CU DƏRC

Gecikmiş görüşlər də sağalda bilir...

Onuncu hissə

Axtardığım, həyat hekayəsini dinləmək istədiyim insan qarşımda idi. Amma bu dəfə söz tapa bilməyən mən idim. Adətən belə hallar pasiyentlərimdə baş verirdi – ilk dəfə gələndə danışmağa çətinlik çəkirdilər. Bəzən həyəcanlanır, bəzən utanır, bəzən isə yaralarını yenidən xatırlamaqdan qorxurdular.

 Cəsarətimi toplayıb danışmaq istəyirdim ki, Rüstəm bəy məni qabaqladı.

- Humay xanım, Əli bəy mənə sizin məni axtardığınızı deyəndə və ən əsası dediyim sözü unutmadığınızı biləndə təəccübləndim. Düzünü desəm, elə ilk tanışlığımızdan sizin əzmkar və işində məsuliyyətli bir insan olduğunuzu hiss etmişdim. Amma dəniz kənarında təsadüfən rast gəldiyiniz bir insanı unutmamağınız, onu axtarmağınız…

Başa düşürəm ki, bu, sadəcə təsadüf deyil. Əminəm ki, siz mənim yaralarımı hiss etdiyiniz üçün, mənə kömək etmək istəmisiniz. Amma düşünürəm ki, bu, yalnız işinizə olan sevginizdən irəli gəlmir. Bu, eyni zamanda mərhəmətli biri olmağınızın göstəricisidir. Əlidən bunu eşidəndə çox duyğulandım. Mənimlə heç bir qan bağı olmayan birinin, həyatımı aydınlatmağa çalışması, məni həm sevindirdi, həm də təsirləndirdi. Açığı, sizin yanınıza gəlməyi düşünürdüm, amma belə tez yox…

Onun son cümləsi məni çaşdırdı.

 - Necə yəni? Yəni siz mənim psixoloq olduğumu bilirdiniz? Axı mən sizə yazıçı olduğumu demişdim…

- Düzdür, siz elə demişdiniz. Hətta həqiqəti öyrənəndə, mən, niyə bu yalanı söylədiyinizi də anlamışdım. Axı, mən əvvəlcədən demişdim ki, psixoloqlarla söhbət etməyi sevmirəm.

- Aha elədir, məhz buna görə sizə belə bir yalan danışdım. İndi qarşınızda bunun üçün utanıram. Amma sizin yaralarınızı öyrənmək, az da olsa sizə kömək etmək istəyirdim.

- Başa         düşürəm, Humay xanım. Səmimiyyətinizə inanıram. Əksinə, buna görə sizə təşəkkür edirəm.

Başımı tərpədərək minnətdarlığımı bildirdim:

- Bəs,          mənim psixoloq olduğumu necə öyrəndiniz?

- Açığı, bunu ilk görüşümüzdən hiss etmişdim. Sual vermə tərziniz, diqqətlə dinləməyiniz, reaksiyalarınız – bunlar sizin peşəkar olduğunuzu göstərirdi. Amma tam əmin olmaq üçün bir az da müşahidə etdim.

Mən bir anlıq düşündüm. Rüstəm bəyin sözlərində həqiqət var idi. Uzun illər insanları dinləmək, onların davranışlarını analiz etmək mənim üçün adi bir vərdişə çevrilmişdi. Artıq bu, həyatımın bir parçası idi. Qarşımda əyləşən insanın danışığından, jestlərindən hətta baxışlarından belə, daxili dünyasını hiss edə bilirdim. Amma indi dayandım və düşündüm: Görəsən, özüm də kiminsə müşahidə obyekti olmuşammı?

 Onun bunu bu qədər tez anlaması məni təəccübləndirdi. Bəlkə də, illərlə başqalarını incələdiyim üçün, artıq özümü gizlətməyi öyrənmiş olduğumu düşünürdüm. Görünür bu elə də uğurlu alınmamışdı.

- Deməli, mən özümü bu qədər büruzə vermişəm? – deyə zarafatla dedim.

Rüstəm bəy də gülümsədi.

- Humay xanım, siz nə qədər gizlətməyə çalışsanız da, gözləriniz danışır. Bəzən insan, özünün də fərqinə varmadığı xırda şeylərlə ələ verilir.

Onun nə demək istədiyini yaxşı başa düşdüm. Çünki eyni şeyi mən, dəfələrlə başqaları haqqında demişdim. İnsan bəzən elə bilir ki, hər şeyi gizlədə bilər, amma gözlər… Onlar hər şeyi açıb deyir. İllərdir mən də insanları gözlərindən oxumağa öyrəşmişdim. İndi isə eyni şey mənim başıma gəlirdi.

Bu məni bir az düşündürdü. Nədənsə, bu dəfə müşahidə olunmaq mənə rahatlıq verdi.

- Yaxşı müşahidəçisiniz, Rüstəm bəy.

- Bu, bir az da risklidir. Çox insan öz şəxsi dünyasına başqasının toxunmasını istəmir. Hətta bəzən bu, onlar üçün qorxulu da, ola bilər. Çünki, insanın ən zəif tərəfləri məhz daxili dünyasında gizlənir.

- Düzdür, – başımı tərpədərək razılaşdım. – Amma bəzən insanın sağalması üçün kimsə onun dünyasına toxunmalıdır…

Seansın vaxtı çoxdan bitsə də, söhbətimiz elə axıcı idi ki, saatın necə keçdiyini hiss etmədik. Rüstəm bəy pəncərədən baxıb, havanın qaraldığını görüb dedi:

- Sizin seansınızın bitmə vaxtını çoxdan keçmişik, deyəsən.

Saata baxdım və onun haqlı olduğunu anladım. Əli bəyin seans vaxtı hələ tam başa çatmadığı üçün, Rüstəm bəylə sərbəst danışmaq fürsətimiz oldu. Ancaq növbəti görüşlərin vaxtını dəqiq müəyyənləşdirmək lazım idi. Bunun üçün onu Tavat xanıma yönləndirdim. Daha sonra Rüstəm bəy sağollaşıb getdi.

İnsan nəyi ürəkdən istəyirsə və şüur altında möhkəmləndirirsə, bir gün mütləq ona çatır. Bu gün də bunun şahidi oldum.

         Həyatımıza daxil olan heç bir insan səbəbsiz deyil. Hər kəsin öz missiyası var. Rüstəm bəylə görüşüm də səbəbsiz deyildi. Ola bilsin, onun hekayəsini dinlədikcə, bu qarşılaşmanın mənim üçün əslində nə demək olduğunu daha yaxşı anlayacağam.

         Qələmimi götürüb not dəftərimin səhifələrini araladım. Bəzən mən də ürəyimdəkiləri bölüşmək istəyirəm. Lakin pasiyentlərim kimi danışmaq yerinə, düşüncələrimi yazmağı üstün tuturam.

Bu, mütləq keçmişimdə iz buraxan hadisələr haqqında olmalı deyil. İnsanlarla söhbət etdikcə, onların dünyasını daha dərindən kəşf etdikcə, haqlarında ümumi bir təsəvvür formalaşdırıram. Bir-biri ilə zəncirvarı bağlılığı olan pasiyentlərimlə apardığım söhbətlər mənə bir həqiqəti daha aydın göstərdi.

İnsan cəmiyyətdə öz yerini tapmalı və doğru bir həyat yaşamaq üçün, ilk növbədə, kim olduğunu dərk etməlidir.

         Bir qadının öz kimliyini tapması, xüsusən cəmiyyətin təsiri altında olan bir mühitdə, çətin, amma dəyərli bir prosesdir. Öncəliklə özünü tanımalıdır. Özü ilə dürüst söhbətlər etməli, güclü və zəif tərəflərini, dəyərlərini, inanclarını araşdırmalıdır.

Sual verməlidir: “Mən nəyi sevirəm? Hansı dəyərlər mənim üçün vacibdir?”

Daha sonra, cəmiyyətin gözləntilərini kənara qoyaraq öz arzularına və məqsədlərinə fokuslanmalıdır. Başqalarının fikirlərinə görə deyil, öz istəklərinə görə qərarlar verməyə çalışmalıdır. Öz dəyərlərinə uyğun olan sahələrdə fəaliyyət göstərməli, özünə uyğun maraq dairələri taparaq şəxsi inkişafınıza dəstək olmalıdır. Bu minvalla özünü inkişaf etdirərək biliklərini artıra bilər. Yeni məlumatlar əldə etmək, dünyagörüşünü genişləndirir və seçimləri daha aydın görmək imkanı verir.

Özünü tanımaq və daxili travmalarını həll etmək üçün bir psixoloqdan dəstək almaq da faydalı ola bilər. Daxili sakitlik və balans əldə etmək, kimliyi tapma yolunda mühüm addımdır. İnkişafına töhfə verən və dəstəkləyən insanlarların əhatəsində  olunmalı, dəyərlərini sorğulayan insanlardan uzaq durmağa çalışılmalıdır. Xəyallara doğru kiçik addımlarla getmək, öz kimliyinə daha yaxın edəcək.

Hər kəs tərəfindən anlaşılmaya bilər, amma əsl kimliyiniz sizi daha xoşbəxt edəcək. Buna görə də, hər zaman özünüz olmaqdan çəkinməyin. Cəmiyyət, müxtəlif rollar və qaydalar təyin edə bilər, amma unutmamalıyıq ki, kim olduğumuzu yalnız özümüz müəyyən edə bilərik.

         Bir kişinin isə öz kimliyini tapması, qadınlar üçün olduğu kimi, dərin və şəxsi bir prosesdir. Cəmiyyətin yaratdığı gözləntilər və stereotiplər kişinin əsl kimliyini dərk etməsini çətinləşdirə bilər.

Cəmiyyət bəzən kişilərdən sərt, duyğusuz, yalnız təminatçı olmağı “tələb” edir. Amma əslində kişi də hiss edir, incinir, dəstəyə ehtiyac duyur.

Kişilər, özünə həqiqətən mənalı gələn işlə məşğul olmalıdır. Kimlik axtarışında duyğularını ifadə etməkdən qorxmamalıdır –  kədər, sevinc, qorxu və ümidlər insanı insan edən əsas hislərdir. 

Bəzən cəmiyyət və ailə kişidən müəyyən şəkildə davranmağı tələb edir. Amma əgər bu narahat edirsə və kimliyinə ziddirsə, onu sorğulamaqdan çəkinməməlidir. Əsl kimlik bəzən uşaqlıq arzularında gizlənmiş ola bilər. Cəmiyyətin, “bu sənə uyğun deyil” deməyinə baxmayaraq, özünə sadiq qalınmalıdır. Kimi sevəcəyinə, necə yaşayacağına, hansı dəyərlərə sahib olacağına yalnız özü qərar verməlidir.

Əslində, kişi və qadın kimliyini tapmaq baxımından çox oxşardır. Fərq ondadır ki, cəmiyyət kişidən “güclü və sərt” olmağı gözləyir. Amma əsl güc özünü olduğu kimi qəbul edib, cəmiyyətin qəliblərindən qorxmamaqdadır.

(İyunun 3-də sizlərə 11-ci hissə təqdim ediləcək)

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.06.2026)