İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Bəli, bu gün dünyanın musiqi xəzinəsində özünə əbədi yer etmiş italiyalı tenor Luçano Pavarottinin anadan olmasının 91-ci ildönümüdür. 19 ildir ki o dünyada yoxdur, amma 19 ildə onu dinləyənlərin sayı əsla azalmayıb, əslində, bəlkə də 19 dəfə artıb.

Luçano Pavarotti (Luciano Pavarotti) — XX əsrin ən məşhur opera müğənnilərindən biri, İtaliya opera sənətinin dünyada tanınmasına böyük töhfə vermiş əfsanəvi tenor olub. Güclü səsi, yüksək notları asanlıqla ifa etməsi və səhnədəki özünəməxsus xarizması ilə milyonlarla insanın sevgisini qazanıb.

Luçano Pavarotti 12 oktyabr 1935-ci ildə İtaliyanın Modena şəhərində dünyaya gəlib. Atası Fernando Pavarotti çörəkçi olmaqla yanaşı, həvəskar müğənni idi. Anası Adele Venturi isə fabrikdə işləyib. Musiqiyə olan sevgisi hələ uşaqlıq illərindən formalaşmağa başlayıb. Atasının opera yazılarını dinləyir, onunla birlikdə xor kollektivində oxuyub.

Pavarotti gəncliyində yalnız musiqi ilə maraqlanmayıb, futbolu da çox sevib. Bir müddət müəllimlik təhsili aldı və ibtidai sinif müəllimi kimi çalışıb. Lakin musiqiyə olan sevgisi getdikcə daha da gücləndi və o, həyatını peşəkar müğənniliyə həsr etmək qərarına gəlib.

Səs imkanlarını inkişaf etdirmək üçün Arrigo Pola və Ettore Campogalliani kimi müəllimlərdən dərs alıb. Uzunmüddətli məşqlər və zəhmət nəticəsində özünəməxsus ifa tərzini formalaşdırıb.

Pavarottinin peşəkar opera səhnəsində debütü 1961-ci ildə baş tutub. O, Cakomo Puççininin La bohème operasında Rudolf rolunu ifa edib. Bu çıxış onun gələcək uğurlarının başlanğıcı olub. 1963-cü ildə Londondakı Kral Opera Teatrında çıxış etməsi beynəlxalq karyerasında mühüm dönüş nöqtəsinə çevrilib. Daha sonra Milanın La Scala teatrı və Nyu-Yorkun Metropolitan Opera Teatrı kimi dünyanın nüfuzlu səhnələrində çıxış edib.

1972-ci ildə Qaetano Donitsettinin La fille du régiment operasında ifa etdiyi məşhur ariya ilə xüsusi şöhrət qazanıb. Bu ariyada ardıcıl doqquz yüksək Do notunu məharətlə səsləndirməsi tamaşaçıları heyran edib. Məhz buna görə ona “Yüksək Do notlarının kralı” (King of the High Cs) ləqəbi verilib.

Pavarotti opera musiqisini yalnız klassik musiqi həvəskarları arasında deyil, geniş ictimaiyyət arasında da populyarlaşdırıb. Onun konsertləri televiziya vasitəsilə yayımlanır, albomları milyonlarla dinləyiciyə çatdırıb.

Ən məşhur ifaları və əsərləri

1. Nessun dorma — “Heç kim yatmasın”

Puççininin Turandot operasından olan bu ariya Pavarottinin ən məşhur ifalarından birinə çevrilib. Onun güclü və emosional ifası əsəri dünya miqyasında tanıdıb.

2. La bohème — “Bohemiya həyatı”

Puççininin operasıdır. Pavarotti burada Rudolf obrazını canlandıraraq karyerasının ilk illərində böyük uğur qazanıb.

3. Ah! mes amis — “Ah, dostlarım”

Donitsettinin La fille du régiment operasından olan bu ariya onun yüksək notları ustalıqla ifa etmək bacarığını nümayiş etdirir.

4. O Sole Mio — “Mənim günəşim”

Məşhur Neapolitan mahnısıdır. Pavarottinin ifasında bu əsər klassik vokal musiqisinin geniş auditoriyaya çatmasına kömək edən nümunələrdən biri olub.

1990-cı ildə Luçano Pavarotti, Plasido Dominqo (Plácido Domingo) və Xose Karreras (José Carreras) bir araya gələrək “Üç tenor” (The Three Tenors) adlı məşhur musiqi layihəsini təqdim ediblər. Onların Romada futbol üzrə Dünya Çempionatının finalı ərəfəsində verdikləri konsert klassik musiqinin tarixində əlamətdar hadisəyə çevrilib.

 Üç sənətçinin fərqli səs tembrləri və birgə ifaları opera musiqisinə marağı artırıb. Layihənin albomları və televiziya yayımları böyük uğur qazandı. Beləliklə, Pavarotti klassik opera səhnəsindən kənarda da milyonlarla insanın tanıdığı sənətkara çevrilib.

Mükafatları

Pavarotti həyatı boyunca çoxsaylı beynəlxalq mükafatlara və fəxri adlara layiq görülüb. Onun uğurları arasında aşağıdakılar var:

- Altı “Qremmi” mükafatı (Grammy Awards).

- 1998-ci ildə “Qremmi Əfsanəsi” (Grammy Legend Award) mükafatı.

- 2001-ci ildə Kennedi Mərkəzinin fəxri mükafatları (Kennedy Center Honors).

- İtaliya Respublikasının yüksək dövlət təltifləri.

Onun sənəti klassik musiqinin daha geniş auditoriyaya çatmasına şərait yaradıb. Pavarotti təkcə güclü səsi ilə deyil, opera sənətini insanlara sevdirmək bacarığı ilə də seçilib.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.10.2026)