İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Cüzeppe Verdi (Giuseppe Fortunino Francesco Verdi) dünya musiqi tarixinin ən görkəmli italyan bəstəkarlarından biridir. O, xüsusilə opera janrında yaratdığı əsərlərlə məşhurlaşmış, XIX əsr Avropa musiqisinin inkişafına böyük təsir göstərmişdir. Verdi sevgi, qısqanclıq, xəyanət, fədakarlıq, azadlıq və insan taleyi kimi mövzuları musiqi vasitəsilə ifadə etməyi bacaran sənətkarlardan biri hesab olunur.
Verdi 10 (9) oktyabr 1813-cü ildə İtaliyanın şimalında, sadə bir ailədə dünyaya gəlib. Atası kiçik mehmanxana və ərzaq dükanı işlədirdi, anası isə əyiriciliklə məşğul olurdu. Ailəsinin imkanları geniş olmasa da, Verdi kiçik yaşlarından musiqiyə maraq göstərib.
O, ilk musiqi biliklərini yaşadığı kənddə əldə edib, sonralar Busseto şəhərində təhsilini davam etdirib. İstedadını görən yerli tacir və musiqi həvəskarı Antonio Baretsi ona dəstək olmuş, Verdi isə daha sonra Milanda musiqi biliklərini inkişaf etdirməyə çalışıb. Milan Konservatoriyasına qəbul olunmasa da, bu uğursuzluq onun musiqiçi kimi inkişafına mane olmadı. O, fərdi müəllimdən dərs alaraq bəstəkarlıq bacarıqlarını təkmilləşdirib.
Verdi opera sənətini yeni səviyyəyə qaldıran bəstəkar kimi tanınır. Onun musiqisində insan hissləri, dramatik hadisələr və obrazların daxili aləmi xüsusi yer tutur. O, melodiyaların yadda qalan olması, orkestrin təsirli səslənməsi və musiqi ilə səhnə hadisələrinin bir-birini tamamlaması ilə seçilib.
Ən məşhur operaları
Nabucco (Nabukko) — 1842
Verdi üçün böyük uğur gətirən operadır. Əsər Babil hökmdarı II Nabukko və əsir düşmüş yəhudi xalqının taleyi ətrafında qurulub. Operadakı “Va, pensiero” xoru azadlıq və vətən həsrəti ilə əlaqələndirilir.
Riqoletto (Rigoletto) — 1851
Saray təlxəyi Riqolettodan, onun qızı Cildadan və hakimiyyətin insan taleyinə təsirindən bəhs edir. Əsər sevgi, intiqam və faciə mövzularını birləşdirir.
La Traviata (Yoldan çıxmış qadın) — 1853
Verdi yaradıcılığının ən məşhur operalarından biridir. Əsər Violetta və Alfredo arasındakı sevgi münasibətini, cəmiyyətin təzyiqini və fədakarlığı təsvir edir.
İl Trovatore (Trubadur) — 1853
Sevgi, qisas, ailə sirrləri və faciəvi hadisələr üzərində qurulmuş dramatik operadır. Güclü vokal partiyaları ilə seçilir.
Aida — 1871
Qədim Misirdə baş verən hadisələri təsvir edən operadır. Aida adlı əsir şahzadənin sevgisi ilə vətəninə sədaqəti arasında qalması əsərin əsas mövzusudur.
Otello (Otello) — 1887
Uilyam Şekspirin faciəsi əsasında yaradılıb. Qısqanclıq, şübhə, manipulyasiya və faciəli insan taleyi əsərin əsas xəttini təşkil edir.
Falstaf (Falstaff) — 1893
Verdi yaradıcılığının sonuncu operasıdır. Şekspirin əsərləri əsasında yazılan bu komik opera bəstəkarın yumor hissini və musiqi ustalığını nümayiş etdirir.
Bunlardan əlavə, onun Makbet (Macbeth), Don Karlos (Don Carlos), Maskalı bal (Un ballo in maschera) və Taleyin qüvvəsi (La forza del destino) operaları da dünya səhnələrində tanınır.
1874-cü ildə Verdi məşhur italyan yazıçısı Alessandro Manzoninin xatirəsinə Messa da Requiem (Rekviyem messası) adlı əsərini yaratdı.
Bu, adi opera deyil, xor, solistlər və orkestr üçün yazılmış dini musiqi əsəridir. Əsərdə ölüm, insanın faniliyi, qorxu, ümid və mənəvi düşüncə kimi mövzular ifadə olunur. Xüsusilə “Dies irae” hissəsi özünün güclü ritmi və dramatik səslənməsi ilə seçilir. Rekviyem Verdi yaradıcılığının ən əhəmiyyətli opera olmayan əsərlərindən biri sayılır.
XIX əsrdə İtaliya hələ vahid dövlət deyildi və ölkənin birləşdirilməsi uğrunda hərəkat davam edirdi. Verdi bəzi əsərləri ilə azadlıq, milli birlik və vətən həsrəti ideyaları ilə əlaqələndirildi.
Onun “Nabukko” operasındakı “Va, pensiero” xoru xüsusilə məşhurlaşdı. Bu musiqi italyanların milli hissləri ilə bağlandı və bəstəkarın ictimai nüfuzunun artmasına kömək etdi. Verdi özü də müəyyən müddət siyasi fəaliyyətlə məşğul olmuş, İtaliyanın milli həyatında tanınmış simalardan birinə çevrilmişdir.
Cüzeppe Verdi 27 yanvar 1901-ci ildə, 87 yaşında Milanda vəfat etmişdir. Onun ölümü İtaliya musiqi mədəniyyəti üçün böyük itki idi.
Verdi ömrünün son illərində də yaradıcılıqla məşğul olmuş, xüsusilə “Otello” və “Falstaf” operaları ilə yaşlılıq dövründə belə yüksək sənətkarlıq nümunələri yaratmışdır.
Bu gün onun əsərləri dünyanın aparıcı opera teatrlarında ifa olunur.
Verdi musiqi tarixində təkcə məşhur melodiyaların müəllifi kimi deyil, həm də musiqi ilə insan xarakterini, ictimai münaqişələri və dərin hissləri ifadə edən böyük dramaturq-bəstəkar kimi yaşayır.
Cüzeppe Verdi haqqında maraqlı faktlar
Verdi kiçik yaşlarından musiqi ilə maraqlanırdı. Milan Konservatoriyasına qəbul edilməsə də, sonradan dünya şöhrətli bəstəkara çevrildi.
“Nabukko” operası onun karyerasında dönüş nöqtəsi oldu. “Aida” operası 1871-ci ildə Qahirədə səhnəyə qoyuldu.
Verdi Şekspirin əsərlərindən ilhamlanaraq “Makbet”, “Otello” və “Falstaf” operalarını yaratdı.
Onun musiqisi bu gün də opera sənətinin əsas repertuarlarından birini təşkil edir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(10.10.2026)
