Bir ilk məhəbbət travmasının musiqi salnaməsi
Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Azərbaycan musiqi tarixinin retro incilərindən sayılan, Xalq artisti Flora Kərimovanın ifasında ölümsüzləşən "Bilməzdim" mahnısı, sadəcə bədii bir təxəyyülün məhsulu deyil. Bu əsər — şair Oqtay Şamilin 13 yaşından başlayan uşaqlıq travmasının, illərlə içində gəzdirdiyi çarəsiz bir ilk məhəbbətin və sonradan studiyada yaşanan gizli bir müəllif qarşıdurmasının real hekayəsidir.
Ağsudan Bakıya uzanan çarəsiz sevgi hekayəsi
Hekayənin kökləri 1950-ci illərin sonlarına dayanır. Şair Oqtay Şamil hələ 13 yaşında gənc bir yeniyetmə olarkən, bir neçə günlüyünə Ağsu rayonundan Bakıya gəlir. Paytaxtda təsadüfən gördüyü bir qıza elə ilk baxışdan, dəlicəsinə aşiq olur. Səfəri bitəndən sonra Ağsuya qayıtmalı olsa da, növbəti bir neçə il ərzində gecə-gündüz yalnız həmin qızı düşünür.
Oqtay Şamil təhsilini davam etdirmək üçün yenidən Bakıya köçəndə, daxilindəki bu sevgi alovu sönməmişdi. O, paytaxtda yaşayacağı evi belə məhz həmin qızın evinə yaxın olsun deyə xüsusi olaraq seçir. Bütün gücünü və cəsarətini toplayaraq qızın qarşısına çıxan gənc şair, illərlə qəlbində bəslədiyi hissləri ona etiraf edir. Lakin qız onu dinlədikdən sonra soyuqqanlı şəkildə başqasını sevdiyini bildirir. Dünyası alt-üst olan Oqtay Şamil, yaşadığı bu ağır ilk məhəbbət travmasını elə o gecə vərəqlərə tökərək ölümsüz misralara çevirir.
13 illik sükut və Elza İbrahimovanın toxunuşu
Bu hadisənin üzərindən düz 13 il keçir. Oqtay Şamil artıq dövrün tanınmış şairlərindən birinə çevrilir. Günlərin bir günü dahi bəstəkar Elza İbrahimova ilə eyni masa arxasında əyləşir. Elza xanım ondan bəstələmək üçün bir şeir istəyəndə, şair ona illər öncə həyatını alt-üst edən o gecənin xatirəsini təqdim edir.
Mətndəki real insan kədərini dərhal hiss edən Elza İbrahimova, onun üçün eyni dərəcədə yanıqlı və möhtəşəm bir harmoniya bəstələyir. Təxminən bir ay davam edən yaradıcılıq prosesindən sonra, 1976-cı ildə mahnı tam hazır olur.
1987-ci il versiyası və studiyada yaşanan "söz davası"
Mahnı çıxdığı ilk gündən böyük rəğbət qazanır. Lakin əsərin tarixində ən maraqlı dönüş nöqtəsi 1987-ci ildə qeydə alınır. Elza İbrahimova mahnını yenidən yazdırmaq üçün təkrar Flora Kərimovaya müraciət edir.
Bu ikinci lent yazısı zamanı Flora Kərimova şairin orijinal mətninə öz şəxsi emosiyalarını və həyat təcrübəsini qataraq, Oqtay Şamilin icazəsi olmadan iki böyük dəyişiklik edir:
Orijinal mətndəki "Sevgimiz elə bu qədərmiş" ifadəsini Flora xanım "Eşqimiz elə bu qədərmiş" formasına salır (yəni "Sevgi" sözünü "Eşq" ilə əvəzləyir).
Şeirdəki rəsmi "Bu qədərmiş" təsdiqini isə ifasında daha böyük fəryad qoparan "Bu qədərmi..." sual nidası ilə əvəz edir.
Bu dəyişikliklər şair Oqtay Şamilin heç də xoşuna gəlmir. O, şeirin strukturunun pozulmasına etiraz etsə də, Flora xanım öz yaşadığı daxili ağrını məhz bu cür ifadə etməyi doğru bilir. Nəticədə, sənətkarların bu gizli qarşıdurmasından Azərbaycan musiqi tarixinə silinməz, daha da emosional və zamanı qabaqlayan bir şah əsər yadigar qalır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(06.10.2026)
