Rəqsanə Babayeva,

"Ədəbiyyatvə İncəsənət" Beyləqan-İmişlitəmsilçisi.

Bu həyat çox qəribə və acımasızdır. Zəif oldun, səni heç sevməzlər, güclü oldun, səninlə mübarizə apararlar. Sanki bu dünyada insanın rahat nəfəs alması belə bəzən özünü necə göstərməsindən asılıdır. Amma heç kim bilmir ki, bəzən ən güclü görünən insanların içində ən böyük yorğunluqlar, ən dərin səssizliklər yaşayır.

Bəzən biz güclü göründüyümüz anlarda əslində daxilən çox zəifləmiş oluruq. Ayaqdayıq, amma içimizdə çoxdan çökmüşük. Gülürük, danışırıq, işimizi görürük, hər kəsə “yaxşıyam” deyirik. İnsanlar da buna inanırlar. Çünki onlar bizim içimizdə baş verənləri deyil, ayaqda qalmağımızı görürlər. Heç kim bilmir ki, insan bəzən ayaq üstə dura-dura da içindən diz çökə bilər.

Elə belə vaxtlarda birinə güvənmək istəyirik. Elə bilirik ki, qarşımıza çıxan insan bizdən daha güclüdür və bizim məğlub olduğumuz problemlərdən bizi o xilas edəcək. Ona o qədər inanırıq, o qədər güvənirik ki, sanki Tanrı onu məhz bizim qarşımıza çıxarıb.

Əslində ondan heç bir maddi şey istəmirik. Sadəcə bir çiyin istəyirik. Başımızı qorxmadan qoyacağımız bir çiyin, yorulanda tutacağımız bir əl, heç nə demədən bizi anlayacaq bir baxış... Düşünürük ki, o əllərdən möhkəm-möhkəm yapışsaq, artıq bizə heç nə zaval gətirə bilməz.

Güvəndiyimiz insanın yanında keçmişimizi də, gələcəyimizi də bir müddətlik unuduruq. Ona dəyər veririk, onun yanında özümüzün də dəyərli olduğumuza inanırıq. Bəzən isə özümüzü o qədər inandırırıq ki, sanki həyatımızın yeni ssenarisini yazırıq. Özümüzü həmin filmin baş qəhrəmanı, qarşımızdakı insanı isə bizi bütün ağrılardan qurtaracaq xilaskar kimi görürük.

Amma həyat həmişə bizim yazdığımız ssenariyə uyğun getmir.

Bir gün ayılıb baxırsan ki, başını qoyduğunu sandığın çiyin əslində heç vaxt sənə məxsus olmayıb. Möhkəm-möhkəm sarıldığın qollar da səninkidir. Tutduğun əllər də öz əllərindir. Və sən bir daha öz içində, öz gücsüzlüyünün arasında qalmısan.

Bəlkə də insanı ən çox yoran tək qalmaq deyil. Güvəndiyi yerdə tək qalmaqdır.

Bax, məhz onda qeyb olmaq istəyirsən. Elə uzaqlara getmək istəyirsən ki, heç kim səni tapmasın. Heç kim səndən heç nə gözləməsin. Heç kim sənin güclü olduğunu düşünməsin. Bir müddətlik adından, məsuliyyətlərindən, hamının sənə yüklədiyi “güclü insan” obrazından uzaqlaşmaq istəyirsən.

Sadəcə yox olmaq istəyirsən.

Amma gedə bilmirsən. Çünki səni hər kəs güclü bilir. Sənin üzərində məsuliyyətlər var. Sənə ehtiyacı olan insanlar var. Səndən bir söz, bir addım, bir kömək gözləyənlər var. Sən özün dağılmış olsan belə, başqalarının dağılmasına imkan verməmək üçün ayaqda qalmalı olursan.

Və bir yerdən sonra anlayırsan ki, sənə aid olduğunu düşündüyün ömrün belə tamamilə sənin ixtiyarında deyil. Çünki bəzən insan öz ağrısını yaşamağa belə vaxt tapa bilmir. Özünü düşünməyə belə haqqı çatmır. Arxasında gözləyənlər, ona ehtiyacı olanlar var.

Bu, insanın ən ağır tənhalıqlarından biridir: hamının güvəndiyi insan olmaq, amma özünün güvənəcək bir kimsəsinin olmaması.

Sonra bir gecə, bütün səslər susanda, insan öz içindən gələn başqa bir səsi eşidir. Sakit, amma qəribə şəkildə tanış bir səs... Sanki çoxdan bildiyin, amma uzun müddətdir eşitmədiyin bir səs.

O səs sənə xatırladır ki, sən yalnız insanların səndən gözlədiklərindən ibarət deyilsən. Sən yalnız üzərinə yüklənən məsuliyyətlər, yaşadığın ağrılar və yarımçıq qalan hekayələr deyilsən. Sənin bütün bunlardan daha dərin bir tərəfin var.

Ruhun var.

Bəzən insan həyatın bütün suallarının cavabını insanlarda axtarır. Birinin gəlməsini, onu anlamasını, yaralarını sağaltmasını gözləyir. Halbuki bəzi yaralar başqasının əli ilə sağalmır. Bəzi yolları insan özü getməlidir. Bəzi qaranlıqlardan da insan özü çıxmalıdır.

Çünki heç kim bizi özümüzdən xilas edə bilməz.

Heç kim bizim yerimizə yaşaya bilməz. Heç kim bizim yerimizə yol gedə bilməz. Heç kim bizim içimizdəki boşluğu öz varlığı ilə tamamlaya bilməz.

Bəlkə də insanın ən böyük yanılması da budur: əvvəlcə öz içində itir, sonra başqasının əlindən tutaraq özünü tapacağını düşünür. Amma həyat bir gün ona göstərir ki, axtardığı yol kənarda deyilmiş.

İnsan əvvəlcə özünə qayıtmalıdır. Öz yaralarına, öz susqunluğuna, öz həqiqətinə... Və bəlkə də ən çətini — öz gücsüzlüyünü qəbul etməlidir. Çünki insan hər zaman güclü olmaq məcburiyyətində deyil. Yorulmaq ayıb deyil. Ağlamaq zəiflik deyil. Birinə ehtiyac duymaq da insanı kiçiltmir. Bəzən “mən də yoruldum” deyə bilmək, insanın özünə qarşı etdiyi ən böyük dürüstlükdür.

Məncə, Tanrı da bəzən bizi məhz öz gücsüzlüyümüzdən keçirərək özümüzə qaytarır.

Bəzi qapılar bağlanır ki, biz yanlış yerdə gözləməyək. Bəzi insanlar gedir ki, biz özümüzü onların varlığına bağlamayaq. Bəzi ümidlər ölür ki, daha böyük bir həqiqətə yer açılsın. Bəzən bütün yollar bağlanır ki, insan nəhayət başını qaldırıb göyə baxsın.

Və onda anlayırsan ki, gedəcəyin yer heç də uzaqda deyilmiş.

Sən bütün ömrün boyu özünü axtarmısan. Halbuki axtardığın yol sənin içindən keçirmiş. İnsan özünü özündə tamamlamadan heç bir yerə çata bilmir. Çünki bəzi yollar insanı başqa insanlara deyil, öz ruhuna aparır.

Bəlkə də bütün yolçuluqların son dayanacağı elə budur: insanın özünə qayıtması, öz həqiqətini tapması və sonunda kimə aid olduğunu anlaması.

Tanrıya.

Bəlkə də biz bu dünyada yalnız güclü görünmək üçün yaşamırıq. Bəlkə də həyat bizə güclü görünməyin arxasında gizlənən gücsüzlüyümüzü tanımağı, insanlardan gözlədiyimiz dayağın əslində haradan gəldiyini anlamağı öyrədir.

İnsanın ən böyük gücü heç vaxt yıxılmamaq deyil. Yıxıldıqdan sonra yenidən ayağa qalxmaqdır. Amma bu dəfə kiminsə çiyninə sığınmadan, kiminsə əlindən yapışmadan, öz həqiqətinə söykənərək...

Və ürəyində yalnız bir cümlə ilə: Mən Səninəm, İlahi. Sənə dönənə qədər özümü öz içimdə tamamlamalıyam.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.09.2026)