Rəqsanə Babayeva,

"Ədəbiyyatvə İncəsənət" portalınınBeyləqantəmsilçisi

 

İnsanları çox vaxt yalnız gördüyümüz qədər tanıyırıq. Onların gülüşünü görürük, danışığını eşidirik, gündəlik həyatını müşahidə edirik və bütün bunlardan bir nəticə çıxarırıq: "Deməli, yaxşıdır."

 

Halbuki insanın görünən tərəfi ilə yaşadığı həyat arasında bəzən böyük bir məsafə olur.

Bəzən ən sakit görünən insanın içində ən böyük fırtına qopur. Bəzən ən çox gülən insan gecələr tək qalanda göz yaşlarını saxlaya bilmir. Bəzən hər kəsə dayaq olan insanın özünün söykənəcək bir çiynə ehtiyacı olur.

Amma bunu heç kim bilmir.

Çünki insan hər ağrısını danışmır.

Bəzi ağrılar var ki, sözə çevriləndə daha da ağırlaşır. Bəzi xatirələr var ki, adını çəkmək belə insanın ürəyini sıxır. Bəzi itkilər var ki, illər keçsə də, insan onların yoxluğuna tam öyrəşə bilmir.

Ona görə susur.

Və ətrafındakılar bu susqunluğu sakitlik zənn edir.

Halbuki bəzən ən böyük mübarizələr səssizlikdə yaşanır.

İnsan gecə hamı yatandan sonra öz düşüncələri ilə tək qalır. Gün ərzində gizlətdiyi hər şey həmin saatlarda yenidən qarşısına çıxır. Keçmiş, peşmanlıqlar, yarımçıq qalan söhbətlər, deyilməmiş sözlər, itirilmiş insanlar, baş tutmayan arzular...

Gündüz özünü məşğul etməklə unutduğu hər şey gecə yenidən danışmağa başlayır.

Və insan onları susdurmaq üçün bəzən səhərə qədər öz içində savaşır.

Səhər isə heç nə olmamış kimi qalxır.

Üzünü yuyur.

Geyinir.

İşə gedir.

İnsanlarla danışır.

Gülümsəyir.

Heç kim onun gecə hansı düşüncələrdən keçdiyini bilmir.

Heç kim bilmir ki, bəzən səhər yataqdan qalxmaq belə insan üçün böyük bir qələbədir.

Çünki həyat bizə dayanmaq üçün çox az vaxt verir.

Hər nə olursa-olsun, səhər yenə açılır. Görüləsi işlər, cavablandırılacaq telefonlar, qayğı göstəriləcək insanlar, yerinə yetiriləcək məsuliyyətlər var.

İnsan öz ağrısını bir kənara qoyub həyatını davam etdirməli olur.

Bəlkə də buna görə bəzi insanlar çox güclü görünürlər.

Onlar güclü olduqları üçün yox, başqa seçimləri olmadığı üçün ayaqda qalırlar.

Amma güclü görünmək heç vaxt yorulmamaq demək deyil.

Ən güclü insanlar da yorulur.

Sadəcə onların yorğunluğu hər zaman görünmür.

Bəzən insanın "Mən yaxşıyam" deməsi həqiqətən yaxşı olduğu anlamına gəlmir.

Bəzən bu cümlə sadəcə "Danışmağa halım yoxdur" deməyin başqa formasıdır.

Çünki hər kəsin hər kəsə danışa bilmədiyi bir hekayəsi var.

Elə şeylər yaşayırıq ki, onları danışmaq üçün əvvəlcə özümüz onları qəbul etməliyik. Bəzən isə insanın öz yaşadıqlarını qəbul etməsi illər çəkir.

İnsan əvvəlcə "Niyə mən?" deyə soruşur.

Sonra "Bunun öhdəsindən necə gələcəyəm?" deyir.

Daha sonra isə bir gün heç nə soruşmadan yoluna davam etməyi öyrənir.

Bəlkə də sağalmaq tam olaraq unutmaq deyil.

Bəzən sağalmaq yaşadıqlarının artıq həyatını idarə etməsinə icazə verməməkdir.

İnsan keçmişini silə bilmir.

Amma onunla yaşamağı öyrənə bilər.

Bir vaxtlar onu ağladan xatirəyə illər sonra daha sakit baxa bilər.

Bir vaxtlar itirdiyi bir insanın yoxluğunu qəbul edə bilər.

Bir vaxtlar bağlanan qapının qarşısında saatlarla gözləyən insan bir gün dönüb başqa istiqamətə gedə bilər.

Və bunu heç kim görməz.

Heç kim onun içində nə qədər böyük bir yol getdiyini bilməz.

Bəzən biz qarşımızdakı insanı yalnız davranışlarına görə qiymətləndiririk.

"Çox dəyişib."

"Əvvəl belə deyildi."

"Artıq əvvəlki kimi gülmür."

"Çox soyuq olub."

Amma heç vaxt soruşmuruq:

Görəsən, onu bu hala gətirən nə oldu?

Bəlkə həyatında elə bir şey baş verdi ki, əvvəlki kimi qalmaq artıq mümkün deyildi.

Bəlkə güvəndiyi biri onu yarı yolda qoydu.

Bəlkə çox sevdiyi birini itirdi.

Bəlkə illərlə qurduğu bir xəyal dağıldı.

Bəlkə də özünü hamı üçün güclü göstərməkdən yoruldu.

İnsanların dəyişməsinə təəccüblənməzdən əvvəl onların nələrdən keçdiyini düşünmək lazımdır.

Çünki hər dəyişiklik öz-özünə baş vermir.

Bəzən həyat insanı dəyişməyə məcbur edir.

Bir insanın əvvəllər hər şeyə gülməsi, indi isə bəzi şeylərə susması onun pis biri olduğunu göstərmir.

Bəlkə sadəcə artıq hər şeyə əvvəlki qədər inanacaq qədər saf deyil.

Bəzən insan çox şey yaşadıqca daha az danışır.

Çünki anlayır ki, hər kəsə özünü izah etməyə ehtiyac yoxdur.

Hər kəsin onu başa düşməsi mümkün deyil.

Və ən əsası, hər kəsin onun ağrısını bilməsi də vacib deyil.

Bəzi mübarizələr insanla onun arasında qalır.

İnsan özü ilə barışmaq üçün savaşır.

Özünü bağışlamaq üçün savaşır.

Yenidən inanmaq üçün savaşır.

Yenidən sevmək üçün savaşır.

Yenidən həyata bağlanmaq üçün savaşır.

Bəzən isə sadəcə əvvəlki kimi rahat nəfəs almaq üçün mübarizə aparır.

Bu mübarizələrin heç birinin tamaşaçısı olmur.

Alqışlayan yoxdur.

Medal verən yoxdur.

"Heç olmasa sən bacardın" deyən yoxdur.

Amma insan yenə də davam edir.

Çünki içində çox kiçik də olsa bir ümid qalır.

Bəzən bütün həyat həmin kiçik ümiddən asılı olur.

İnsan hər şeyi itirdiyini düşündüyü anda belə içində bir səs deyir:

"Bir az da dayan."

"Bir az da səbir et."

"Sabah bəlkə başqa cür olacaq."

Bəlkə də insanı ayaqda saxlayan məhz həmin səsdir.

Ona görə də insanlara qarşı daha mərhəmətli olmaq lazımdır.

Çünki heç kimin yükünü tam bilmirik.

Bəlkə qarşımızda dayanan insan həmin gün həyatının ən ağır xəbərini alıb.

Bəlkə bir neçə saat əvvəl ağlayıb.

Bəlkə gecə boyu yata bilməyib.

Bəlkə içində min dəfə dağılıb, amma səhər yenə ayağa qalxıb.

Biz isə onu sadəcə gülümsəyən halda görüb "Nə yaxşı görünür" deyirik.

Bəzən bir insanın yaxşı görünməsi onun yaxşı olması deyil.

Bəzən bu, onun bütün ağrılarına baxmayaraq həyatdan əl çəkməməsidir.

Və bunun özü çox böyük bir gücdür.

Bəlkə də insanlara hər zaman məsləhət vermək lazım deyil.

Bəzən sadəcə dinləmək kifayətdir.

"Bunun da keçəcək" deməkdənsə, "Mən buradayam" demək daha qiymətlidir.

Çünki ağrı içində olan insanın bəzən həllə yox, yanında bir nəfərin olmasına ehtiyacı var.

Onu xilas edə bilməsən belə, tək olmadığını hiss etdirə bilərsən.

Bəzən bir telefon zəngi, bir mesaj, bir fincan çay, bir qucaqlaşma və ya sadəcə səssizcə yanında oturmaq insanın içində böyük bir boşluğu doldura bilər.

Biz heç vaxt bilmirik hansı kiçik yaxşılığımızın kiminsə həyatında böyük bir iz buraxacağını.

Ona görə insanlara qarşı bir az yumşaq olaq.

Tez mühakimə etməyək.

Hər susanı soyuq, hər əsəblini pis, hər uzaqlaşanı nankor, hər güləni xoşbəxt hesab etməyək.

Çünki insanın görünən üzü onun bütün hekayəsi deyil.

Hər insanın heç kimin bilmədiyi bir mübarizəsi var.

Bəzilərinin mübarizəsi ailəsi ilədir.

Bəzilərinin keçmişi ilə.

Bəzilərinin itirdikləri ilə.

Bəzilərinin özləri ilə.

Və bəziləri heç kimə demədən hər gün yenidən ayağa qalxırlar.

Bəlkə də həyatdakı ən böyük qəhrəmanlıqlar elə bunlardır.

Səssizcə davam etmək.

Yenidən cəhd etmək.

Ümid etmək.

Sevmək.

Bağışlamaq.

İnanmaq.

Və bütün yaşadıqlarına baxmayaraq ürəyində yaxşılığı öldürməmək.

Heç kim bilməsə də, sən bilirsən.

Nələrdən keçdiyini sən bilirsən.

Neçə dəfə dağıldığını, neçə dəfə özünü yenidən topladığını sən bilirsən.

Heç kim görməsə də, gecələr içində apardığın savaşı sən bilirsən.

Ona görə bəzən özünə qarşı da mərhəmətli ol.

Hər şeyi dərhal düzəldə bilmədiyin üçün özünü günahlandırma.

Yorulduğun üçün utanma.

Ağladığın üçün zəif olduğunu düşünmə.

Bəzən insanın ağlaması onun məğlub olması deyil.

Əksinə, uzun müddət daşıdığı yükü bir anlıq yerə qoymasıdır.

Unutma:

Sənin sağ qalmağın belə bəzən böyük bir mübarizənin nəticəsidir.

Sənin bu gün yenidən gülümsəməyin, yenidən insanlara inanmağın, yenidən bir şeylərə ümid etməyin görünməyən qələbələrindir.

Bəlkə heç kim səni alqışlamayacaq.

Bəlkə heç kim "Sən nə qədər güclüsən" deməyəcək.

Amma sən öz hekayəni bilirsən.

Və bəzən insanın özünə deyə biləcəyi ən qiymətli cümlə budur:

"Mən bütün bunlara baxmayaraq hələ də buradayam."

Bəzən bundan böyük qələbə yoxdur.

 

"Ədəbiyyat və İncəsənət"

(10.09.2026)