Rəqsanə Babayeva,

”Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi

Həyatda elə şeylər var ki, onları çox gözləyirik. Elə bilirik ki, vaxtı gələndə hər şey öz-özünə düzələcək, doğru insan qarşımıza çıxacaq, illərdir arzuladığımız qapı açılacaq, ürəyimizdə saxladığımız bir arzu gerçəyə çevriləcək. Sonra zaman keçir və biz yavaş-yavaş gözləməyin də bir yorğunluğu olduğunu anlayırıq. Bəzən həyat bizə istədiyimizi vermir. Bəzən isə verir, amma gec verir.

İnsan ən çox da buna təəccüblənir: “Niyə indi?” Çünki bəzi şeylər vaxtında gəlsəydi, həyatımız tamam başqa cür ola bilərdi. Bir insanın vaxtında söylənməyən “səni sevirəm”i kimi. Bir ananın övladına deməyə gecikdiyi sözlər kimi. Bir atanın qocaldıqdan sonra xatırlanan gəncliyi kimi. Bir dostun illər sonra etiraf etdiyi peşmanlığı kimi. Bir insanın illərlə arzuladığı uğurun, artıq ona əvvəlki qədər sevinc vermədiyi bir vaxtda gəlməsi kimi...

Gecikən hər şey itirilmiş deyil. Amma hər gecikən şey əvvəlki mənasını da qoruyub saxlamır. Bəzən bir qapı açılır, amma biz artıq o qapının qarşısında əvvəlki insan deyilik. Bəzən arzuladığımız insan həyatımıza gəlir, amma ürəyimiz çoxdan yorulub. Bəzən illərlə gözlədiyimiz xəbər gəlir, amma o xəbəri gözləyən insan artıq yoxdur içimizdə.

Həyatın ən ağrılı tərəflərindən biri də budur: insan dəyişir, amma arzularının tarixi dəyişmir.

Uşaqlıqda qurduğumuz bəzi xəyallar böyüyəndə qarşımıza çıxır. Amma biz artıq uşaqlıqda xəyal etdiyimiz insan deyilik. O vaxt böyük bir ev xoşbəxtlik kimi görünürdü, sonra anlayırsan ki, evin böyüklüyündən çox, içində kimin olduğu önəmlidir. O vaxt çoxlu insan tanımaq istəyirdin, sonra anlayırsan ki, bir nəfərin səni həqiqətən anlaması yüz nəfərin yanında olmasından daha qiymətlidir.

Bəzən gecikən şey bizə bir nemət kimi yox, bir dərs kimi gəlir. İllərlə gözlədiyimiz uğur gəlir və biz onun gətirdiyi sevincdən daha çox, ona çatana qədər keçdiyimiz yolu düşünürük. Çünki insanı dəyişdirən həmişə əldə etdiyi şey olmur. Bəzən ona çatmaq üçün itirdikləri, dözdükləri və təkbaşına keçdiyi yollar insanın əsl hekayəsinə çevrilir.

Bəlkə də həyatın özünəməxsus bir vaxt anlayışı var. Biz saatla, təqvimlə, yaşla ölçürük zamanı. Həyat isə bəzən başqa cür hesablayır. Biz “gecikdi” deyirik. Həyat isə bəlkə “hələ hazır deyildin” deyir.

Bəlkə bəzi qapılar ona görə açılmadı ki, biz içəri girəndə özümüzü itirəcəkdik. Bəlkə bəzi insanlar ona görə həyatımızdan getdi ki, onların yanında qalmaq bizi özümüzdən uzaqlaşdıracaqdı. Bəlkə bəzi arzular ona görə gecikdi ki, biz onları əldə etməzdən əvvəl həmin arzunun əslində nə olduğunu anlamalı idik.

Amma bunu həmin anda bilmirik. İnsan gözləyərkən yalnız boşluğu görür. Sonradan geriyə baxanda isə bəzən o boşluğun həyatında necə böyük bir yer tutduğunu anlayır.

Həyatda gecikən hər şeyə görə özümüzü günahlandırmamalıyıq. Çünki həyat yarış deyil. Hamının eyni yaşda uğur qazanması, eyni vaxtda ailə qurması, eyni vaxtda öz yolunu tapması, eyni yaşda rahatlığa çatması lazım deyil.

Kimininsə baharı iyirmi yaşında gəlir, kimininsə qırxında. Kimsə özünü gəncliyində tapır, kimsə illərlə axtardıqdan sonra. Kimsə sevgini erkən yaşayır, kimsə həyatının ən sakit çağında.

Gecikmək həmişə uduzmaq deyil. Bəzən gecikmək başqa bir həyatın içindən keçməkdir. Bəlkə sənə çatmayan şeyin əvəzində başqa bir şey qazanırsan: dözüm, müdriklik, özünü tanımaq, insanları ayırd etmək, tək qalmaqdan qorxmamaq, “yox” deməyi öyrənmək...

Bunların heç biri təqvimdə görünmür. Amma insanın xarakterini məhz bunlar formalaşdırır.

Ən çox da sevgidə gecikən şeylər ağrıdır. Çünki sevgi vaxtı keçdikcə azalmaq məcburiyyətində deyil, amma insanın ürəyi dəyişə bilir. Bir vaxtlar yolunu gözlədiyin insan illər sonra qayıdanda sən artıq onun gəlməsini istəməyə bilərsən.

Bu, qəddarlıq deyil. Bəzən insan sadəcə gözləməkdən yorulur. Və bir gün anlayır ki, bəzi insanları deyil, onların gələcəyi günü gözləyirmiş. O gün gəlməyəndə isə insan öz həyatına davam etməyi öyrənir.

Bəlkə də ən böyük azadlıq budur: gecikən hər şeyi ömrünün sonuna qədər gözləməmək.

Çünki insanın həyatında gəlməyən şeylər qədər, vaxtında qiymətini bilmədiyi şeylər də var. Yanımızda olan bir insanın dəyərini onu itirəndən sonra anlamayaq. Sağlamlığımızın qədrini xəstələnəndə düşünməyək. Bir fincan çayın, evdəki sakitliyin, sevdiyimiz bir insanın səsinin, adi bir günün nə qədər böyük nemət olduğunu həyat bizdən alandan sonra başa düşməyək.

Çünki bəzən ən böyük gecikmə insanın əlində olanın qiymətini anlamaqda gecikməsidir.

Həyat bizə hər şeyi vaxtında verməyə bilər. Bəzən çox gözlədə bilər. Bəzən “niyə?” sualına cavab vermədən bizi başqa yollara apara bilər. Amma həyatın bütün gecikmələri itki deyil.

Bəziləri bizi yetişdirir. Bəziləri bizi qoruyur. Bəziləri bizi dəyişdirir. Bəziləri isə sadəcə öyrədir ki, hər istədiyimiz şey bizim üçün doğru olan şey deyil.

Ona görə həyatında gecikən bir şey varsa, özünü onun üçün yarımçıq hesab etmə. Bəlkə də sənin hekayən gecikmir. Sadəcə sənin hekayənin zamanı başqalarınınkı ilə eyni deyil.

Bəlkə hələ gəlməyib. Bəlkə heç gəlməyəcək. Bəlkə də sən onun əvəzinə daha böyük bir şey yaşayacaqsan.

Amma bir şeyi unutma: həyat yalnız gözlədiklərimizdən ibarət deyil. Həyat həm də gözləmədiyimiz anda qarşımıza çıxan gözəlliklərdən ibarətdir.

Bəzən qapını döyən şey illərdir gözlədiyimiz deyil. Amma içəri girəndə anlayırıq ki, bəlkə də bütün o gözləmələr bizi məhz həmin ana hazırlayıb.

Və onda insan geriyə baxıb sakitcə düşünür:

“Demək, gecikməyibmiş... Sadəcə mən onun gələcəyi vaxta qədər böyüməliymişəm.”

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.09.2026)