Rəqsanə Babayeva,

”Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi

Bəzən insanın yorğunluğu üzündə görünmür. O, səhər yuxudan qalxır, saçını darayır, geyinir, işinə gedir, insanlarla danışır, gülümsəyir, lazım olan yerdə “yaxşıyam” deyir. Günün sonunda isə hamının gördüyü həmin insan öz otağında, öz səssizliyinin içində bir anlıq dayanır və heç kimə etiraf etmədiyi bir həqiqətlə üz-üzə qalır: “Mən çox yorulmuşam.”

Bu yorğunluğun bəzən yuxu ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Səkkiz saat yatırsan, yenə də səhər içində qəribə bir ağırlıqla oyanırsan. Çünki bədən yox, ruh yorulub. İnsanların səndən gözlədikləri, sənə demədikləri, səndən aldıqları və sənin öz içində saxladığın hər şey yavaş-yavaş bir yükə çevrilib.

Ən ağır yorğunluq da budur — izah edə bilmədiyin yorğunluq. Sən yorulmusan, amma nədən yorulduğunu bir cümləyə sığışdıra bilmirsən. Bəlkə hər şeyi həmişə öz üzərinə götürməkdən. Bəlkə hamını anlamağa çalışıb heç kimin səni anlamağa çalışmamasından. Bəlkə hər kəsin dərdinə qulaq asıb öz dərdini danışmağa növbə tapmamaqdan. Bəlkə də hər dəfə güclü görünmək məcburiyyətindən.

İnsanın içində elə yorğunluqlar var ki, onları heç bir həkimə, heç bir dosta, heç bir ailə üzvünə tam danışa bilmir. Çünki bəzi ağrılar danışılmaq üçün deyil, sadəcə yaşanmaq üçün qalır insanın içində.

“Yaxşıyam” deyirik.

Bu söz bəzən dünyanın ən böyük yalanına çevrilir. Çünki “yaxşıyam” deyərkən içimizdə başqa cümlələr dolaşır: “Məni bir az da sən düşün.” “Bu dəfə məndən heç nə gözləmə.” “Mən də yorula bilərəm.” “Mənim də köməyə ehtiyacım var.” “Bir dəfə də sən soruş ki, həqiqətən necəsən?”

Amma demirik. Çünki öyrəşmişik.

Öyrəşmişik ki, güclü olaq. Öyrəşmişik ki, ağlamayaq. Öyrəşmişik ki, ailənin, dostların, işin, həyatın bütün ağırlığını bir şəkildə daşıyaq. Hətta bəzən o qədər yaxşı öyrəşirik ki, özümüzün də yorulduğumuzu gec anlayırıq.

İnsan özünə ən son etiraf edir yorulduğunu. Başqalarına “dincəl” deyir, özü dincəlmir. Başqasının göz yaşını silir, öz göz yaşını gizlədir. Başqasının “sən bacararsan” sözünə inanır, amma gecələr öz-özünə “mən daha bacarmıram” deməkdən qorxur.

Bəlkə də böyümək bir az da budur: içində fırtınalar qoparkən gündəlik həyatını davam etdirmək.

Heç kim görmür ki, bəzən bir insan sadəcə bir stəkan çay qarşısında uzun müddət susur. Pəncərədən küçəyə baxır, amma heç nə görmür. Telefon əlindədir, amma heç kimə yazmaq istəmir. Musiqi səslənir, amma eşitmir. Ətrafında insanlar var, amma özünü dünyanın ən böyük tənhalığının içində hiss edir.

Və ən qəribəsi budur ki, həmin insan sabah yenə ayağa qalxacaq. Yenə işinə gedəcək. Yenə gülümsəyəcək. Yenə kiminsə “necəsən?” sualına “yaxşıyam” deyəcək.

Çünki həyat dayanmağı həmişə bizə icazə vermir.

Amma insanın dayanmağa da ehtiyacı var. Bəzən heç nə etməməyə. Heç kimə cavab verməməyə. Telefonu söndürməyə. Bir gün ərzində hamını xilas etməyə çalışmamağa. Özünü izah etməməyə. Güclü görünməyə məcbur olmamağa.

Bəzən insanın sadəcə birinin yanında susmağa ehtiyacı var. Elə birinin ki, “nə olub?” deyə israr etməsin. Sadəcə yanında otursun. Sənin susmağından qorxmasın. Gözlərinin altında yığılan yorğunluğu görsün. “Sən bu gün yaxşı görünmürsən” demək əvəzinə, “gəl, bir az oturaq” desin.

Çünki bəzi insanlar məsləhət istəmir. Onlar sadəcə anlaşılmaq istəyirlər.

İnsanın ən böyük ehtiyaclarından biri də budur: olduğu kimi görünə bilmək. Güclü olmadığı halda güclü görünmək məcburiyyətində qalmamaq. Yorulduğu zaman bunu gizlətməmək. “Bu gün bacarmıram” deyə bilmək. Və bunun qarşılığında günahlandırılmamaq.

Bəlkə də biz bir-birimizin yorğunluqlarını çox gec görürük. Bir insan həyatımızdan çıxanda, artıq əvvəlki kimi gülməyəndə, əvvəlki kimi danışmayanda, əvvəlki kimi bizə yazmayanda anlayırıq ki, onun içində nələrsə çoxdan dəyişib. Halbuki bəlkə də həmin insan uzun müddət səssizcə kömək gözləyib.

Bəzən bir insanın həyatında böyük bir hadisə baş vermir. Sadəcə kiçik ağrılar üst-üstə yığılır. Bir az məyusluq. Bir az gözləmək. Bir az susmaq. Bir az bağışlamaq. Bir az özündən keçmək. Bir az da “boş ver” demək. Sonra bütün bu “bir az”lar insanın içində böyük bir yorğunluğa çevrilir.

Və bir gün insan heç nəyə əsəbiləşmir, heç nəyə sevinmir. Sadəcə sakitləşir.

Əslində bu sakitlik həmişə rahatlıq deyil. Bəzən insan o qədər yorulur ki, artıq etiraz etməyə belə gücü qalmır.

Ona görə də yanımızdakı insanlara bir az daha diqqətlə baxmaq lazımdır. Həmişə danışanların deyil, susanların da səsini eşitmək lazımdır. Həmişə gülənlərin də kədərini düşünmək lazımdır. Çünki ən çox gülümsəyən insan bəzən ən çox gizlədən insandır.

Bəlkə də bu həyatda bir-birimizə verə biləcəyimiz ən böyük yaxşılıq hər şeyi həll etmək deyil. Sadəcə bir-birimizin yorğunluğunu görməkdir.

Bir insanın “mən yaxşıyam” sözünün arxasında “məni bir az başa düş” cümləsini eşitməkdir.

Çünki hər kəsin heç kimə demədiyi bir yorğunluğu var. Kiminsə yorğunluğu illərlə gözləməkdir. Kiminsəki itirməkdir. Kiminsəki ailəsi üçün susmaqdır. Kiminsəki sevdiyi halda gedə bilməməkdir. Kiminsəki gedən birinin yerinə hər gün yenidən yaşamaqdır. Kiminsəki özünü hamıya çatdırmağa çalışarkən özündən uzaq düşməkdir.

Və bəlkə də ən dərin yorğunluq insanın özünü uzun müddət başqalarının ehtiyacları arasında unutmasıdır.

Ona görə bu gün özümüzə bir az mərhəmətli olaq. Hər şeyi çatdırmaya bilərik. Hər kəsi xoşbəxt edə bilmərik. Hər problemi həll edə bilmərik. Hər gedəni geri qaytara bilmərik. Hər ağrını unutdura bilmərik.

Bəzən sadəcə yaşamaq, nəfəs almaq və bir az dayanmaq kifayətdir.

Çünki insan maşın deyil. Onun da yorulmağa haqqı var. Onun da susmağa, ağlamağa, heç nə etmək istəməməyə, “bu gün mənə dəstək lazımdır” deməyə haqqı var.

Və bəlkə də bir gün biz “yaxşıyam” sözünü məcburiyyətdən deyil, həqiqətən yaxşı olduğumuz üçün deyəcəyik.

O günə qədər isə özümüzü qınamayaq. Çünki bəzən heç kimə demədiyimiz yorğunluqlar bizim zəifliyimiz deyil. Onlar uzun müddət güclü qalmağımızın səssiz izləridir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(25.08.2026)