”Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi
Özündən uzaqlaşmağın səssiz başlanğıcı
Bəzən insan öz həyatından uzaqlaşdığını hiss edir, amma bunun nə vaxt başladığını xatırlaya bilmir. Hər şey yerindədir: ev, iş, insanlar, gündəlik qayğılar, danışılan sözlər, görülən işlər... Lakin bütün bunların içində qəribə bir boşluq yaranır. İnsan sanki öz həyatını yaşamır, kənardan izləyir. Ən qəribəsi də budur ki, insan özünə yadlaşanda bunu başqalarından gizlədə bilir, amma özündən gizlədə bilmir.
Səhərlər oyanırsan və günün necə keçəcəyini əvvəlcədən bilirsən. Eyni yollar, eyni üzlər, eyni söhbətlər, eyni cavablar. İnsan bir müddət sonra həyatını yaşamaqdan çox, onu təkrarlamağa başlayır. Təkrar isə səssiz şəkildə insanın içindəki həvəsi öldürür. Bəlkə də insanın özünə yadlaşması böyük bir hadisə ilə başlamır. Heç kim bir səhər oyanıb birdən-birə “Mən artıq özüm deyiləm” demir. Bu, xırda güzəştlərlə başlayır. İstəmədiyin halda “olar” deyirsən. Getmək istəmədiyin yerə gedirsən. Səni incidən sözə susursan. Arzuladığın şeydən “onsuz da mümkün deyil” deyərək vaz keçirsən.
Sonra bir gün güzgüyə baxırsan və üzündə tanış bir insan görsən də, gözlərində özünü tapa bilmirsən.
Başqalarını itirməmək üçün özünü itirmək
İnsan bəzən başqalarını itirməmək üçün özünü itirir. Kiminsə sevgisi davam etsin deyə öz arzularını susdurur. Kiminsə xətrinə dəyməsin deyə həqiqətlərini gizlədir. Kiminsə onu tərk etməsindən qorxduğu üçün öz içindəki insanı tərk edir.
Halbuki insanın həyatında ən ağır ayrılıq başqa birindən ayrılmaq deyil. Ən ağır ayrılıq özündən ayrılmaqdır. Çünki başqasını itirəndə onun yoxluğuna zamanla alışa bilərsən. Amma özünü itirəndə hara qayıdacağını bilmirsən.
Bəzən insan hamının ehtiyacını düşünə-düşünə öz ehtiyaclarını eşitməz hala gəlir. Hamını anlamağa çalışa-çalışa özünü izah etməyi dayandırır. Hamını bağışlamağa çalışa-çalışa öz yaralarını unutmuş kimi davranır. Və bir gün yorğunluğun sadəcə bədəndə olmadığını anlayır. İnsan bəzən ruhən yorulur. Heç bir yuxunun sağalda bilmədiyi bir yorğunluqdur bu.
“Bəs mən kiməm?”
İnsan böyüdükcə ona çoxlu rollar verilir. Övlad olursan, valideyn olursan, işçi olursan, rəhbər olursan, dost olursan, həyat yoldaşı olursan. Hər rolun öz məsuliyyəti, öz gözləntisi olur. Amma bütün bu rolların arasında bir sual unudulur: “Bəs mən kiməm?”
Bu sualın cavabı bəzən illərlə insanın içində gözləyir. Çünki insan başqalarının ondan gözlədiyi adam olmağa o qədər çalışır ki, özünün olmaq istədiyi insanı unudur. Cəmiyyətin, ailənin, dostların, işin və həyatın qoyduğu çərçivələr arasında insanın öz səsi getdikcə zəifləyir.
Belə vaxtlarda insanın çox şeyə ehtiyacı yoxdur. Bəzən sadəcə dayanmağa ehtiyacı var. Telefonu kənara qoymaq, sakit bir yerdə tək qalmaq, uşaqlıqda sevdiyin bir mahnını dinləmək, heç kimin anlamayacağı bir arzunu özün üçün etiraf etmək və özünə soruşmaq lazımdır: “Mən həqiqətən belə yaşamaq istəyirəmmi?”
Bu sual sadə görünür, amma cavabı insanın bütün həyatını dəyişə bilər.
Qorxuların yaratdığı görünməz qəfəs
Bəzən həyatımızın böyük hissəsini seçimlərimiz yox, qorxularımız idarə edir. “Birdən alınmaz”, “birdən məni anlamazlar”, “birdən tək qalaram”, “birdən gecdir” düşüncələri insanı görünməz bir qəfəsə salır. İnsan isə bir müddət sonra qəfəsin qapısının açıq olduğunu belə unudur.
Ən böyük məhdudiyyətlərdən bəziləri divarlardan yox, insanın öz düşüncələrindən yaranır. İnsan özünü inandırır ki, artıq gecdir, artıq dəyişmək mümkün deyil, artıq hər şey belə qalmalıdır. Halbuki həyatın ən gözəl tərəflərindən biri insanın yenidən başlaya bilməsidir.
Bəlkə də həyatın müəyyən yaşında yenidən özünə qayıtmaq lazımdır. Geriyə yox, özünə. Keçmişdə kim olduğumuzu axtarmaq üçün deyil, bu gün kim olmaq istədiyimizi anlamaq üçün.
İnsan dəyişəndə həyat da dəyişir
İnsanın yaşı artdıqca dəyişməsi təbiidir. Uşaqlıqda istədiyimiz insanla illər sonra olmaq istədiyimiz insanın eyni olması vacib deyil. Bəlkə dünən sevdiyimiz şey bu gün bizə heç nə hiss etdirmir. Bəlkə vaxtilə uğur hesab etdiyimiz şey indi bizim üçün sadəcə yorğunluqdur. Bəlkə bəzi insanları həyatımızda saxlamağımızın yeganə səbəbi onları sevməyimiz yox, onları itirməyə öyrəşməməyimizdir.
Bunları etiraf etmək çətindir. Çünki insanın öz həqiqəti ilə üzləşməsi çox vaxt başqalarının həqiqəti ilə üzləşməsindən daha ağır olur. Amma insan öz həqiqətindən qaçdıqca içində daha böyük bir səssizlik yaranır.
O səssizlik əvvəlcə narahat edir. Sonra insan ona alışır. Daha sonra isə onu həyatının bir hissəsi hesab edir. Əsl təhlükə də budur. İnsan bədbəxtliyə alışanda onu bədbəxt edən şeyləri normal qəbul etməyə başlayır.
Həyat yalnız dözməkdən ibarət deyil
Həyat yalnız dözməkdən ibarət deyil. İnsan hər zaman xoşbəxt ola bilməz. Həyatda itkilər, ayrılıqlar, uğursuzluqlar, xəyal qırıqlıqları olacaq. Ancaq bütün bunların içində insanın özünə qarşı dürüst qalması mümkündür.
Bəlkə də xoşbəxtlik hər şeyin yaxşı olması deyil. Bəlkə xoşbəxtlik, hər şey yaxşı olmasa belə, insanın öz içində özünə sığınacaq tapa bilməsidir. İnsan dünyadakı hər şeyi dəyişə bilməz, amma özünə münasibətini dəyişə bilər.
Və bəlkə insanın həyatında ən böyük qayıdış bir yerə deyil, özünə qayıdışdır. Bir gün yenidən ürəyindən gələn kimi gülməkdir. Heç kimə izah etmədən “yox” deyə bilməkdir. İstədiyin zaman susmaq, istədiyin zaman danışmaqdır. Başqalarının gözləntilərindən bir qədər uzaqlaşıb öz səsini eşitməkdir.
Çünki insanın həyatda itirə biləcəyi çox şey var. Amma özünü itirməməlidir. Çünki dünya səni qəbul etməsə belə, sən öz içində özünə bir yer saxlaya bilirsənsə, hələ qayıtmaq üçün yolun var.
Və bəzən insanın həyatında ən böyük başlanğıc sadəcə bir cümlə ilə başlayır: “Artıq özümü yarı yolda qoymayacağam.”
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.08.2026)
