”Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi
İnsan həyat boyu bir şeyin ardınca qaçır: xoşbəxtlik. Bəzən bunu açıq şəkildə etiraf edir, bəzən isə fərqinə varmadan bütün seçimlərini onun üzərində qurur. İnsan çalışır, sevir, mübarizə aparır, yorulur, gözləyir… Çünki haradasa onu xoşbəxt edəcək bir anın olduğuna inanır. Amma illər keçdikcə qəribə bir sual yaranır insanın içində: xoşbəxtlik doğrudan da seçdiyimiz bir hissdir, yoxsa zamanla sadəcə yaşadıqlarımıza uyğunlaşaraq ona “xoşbəxtlik” adı veririk?
Bu sual ilk baxışda sadə görünə bilər. Amma insan öz həyatına dərindən baxanda anlayır ki, xoşbəxtlik düşündüyümüz qədər aydın anlayış deyil. Çünki hər insanın xoşbəxtliyi fərqlidir. Bir insan üçün xoşbəxtlik böyük uğurdursa, başqa biri üçün sakit bir axşam, doğma bir səs və ya sevdiyi insanın yanında olmaq kifayət edir. Deməli, xoşbəxtlik yalnız əldə etdiyimiz şeylərlə deyil, ona necə baxdığımızla bağlıdır.
İnsan gənc olanda xoşbəxtliyi gələcəkdə axtarır. Düşünür ki, universitetə qəbul olsa xoşbəxt olacaq, sevdiyi işi tapsa xoşbəxt olacaq, çox pul qazansa hər şey düzələcək. Amma qəribədir ki, insan bir arzunu reallaşdırandan sonra başqa bir arzunun arxasınca qaçmağa başlayır. Xoşbəxtlik sanki daim bir addım qabaqda dayanır.
Bəlkə də insanın ən böyük yanılması xoşbəxtliyi bir nəticə kimi görməsidir. Halbuki xoşbəxtlik çox vaxt bir hissdir, bir baxışdır, həyatla qurulan münasibətdir. İnsan eyni həyatı yaşayaraq həm bədbəxt, həm də xoşbəxt ola bilər. Fərq onun düşüncəsindədir.
Bəzən insan uzun müddət xoşbəxtliyi böyük hadisələrdə axtarır. Amma illər keçəndən sonra anlayır ki, insanı yaşadan əslində kiçik anlardır. Bir səhər içilən çay, sevdiyin insanın gülümsəməsi, yorğun günün sonunda hiss edilən sakitlik… İnsan sonradan başa düşür ki, xoşbəxtlik çox vaxt səs-küylü olmur. O, sakit gəlir.
Lakin həyat yalnız gözəl anlardan ibarət deyil. İnsan ağrı yaşayır, itkilər görür, xəyal qırıqlıqları keçirir. Məhz o zaman başqa bir həqiqət ortaya çıxır: insan hər şeyə uyğunlaşır. Ən böyük ağrılar belə zamanla səssizləşir. İnsan əvvəl yaşaya bilməyəcəyini düşündüyü şeylərlə yaşamağı öyrənir.
Bəlkə də buna görə bəzi insanlar xoşbəxtliyi seçməkdən çox ona uyğunlaşırlar. İnsan həyatın gətirdiyi vəziyyətlərə zamanla alışır və yeni bir daxili tarazlıq qurur. Əvvəl çatışmayan şeylər insanı narahat edir, sonra isə həmin çatışmazlıqlarla yaşamaq adi hala çevrilir.
Məsələn, insan uşaqlıqda xoşbəxtliyi çox sadə yaşayırdı. Bir oyuncağa sevinirdi, yağış altında qaçmaqdan zövq alırdı. Sonra böyüdü və xoşbəxtliyi çətinləşdirdi. Artıq xoşbəxt olmaq üçün daha çox şey lazım oldu. Daha çox uğur, daha çox pul, daha çox təsdiq… Halbuki insanın daxilindəki o uşaq hələ də kiçik şeylərlə sevinə bilirdi.
Müasir dövrdə insanlar xoşbəxtliyi daha çox müqayisə etməyə başlayıblar. Sosial şəbəkələrdə hər kəs öz həyatının ən gözəl hissəsini göstərir. İnsan başqalarının həyatına baxıb özünü natamam hiss edir. Halbuki heç kim öz ağrılarını tam göstərmir. İnsanlar xoşbəxt görünməyə çalışır, amma daxilində nə yaşadığını yalnız özü bilir.
Bu müqayisə hissi insanın xoşbəxtliyini əlindən alır. Çünki insan daim başqasının həyatına baxaraq öz həyatını qiymətləndirəndə sahib olduqlarını görməyi unudur. Halbuki xoşbəxtlik bir qədər də minnətdarlıqdır. İnsan sahib olduqlarını hiss etməyi bacaranda daha sakit olur.
Bəzən insan xoşbəxtliyi seçmək istəyir, amma həyat ona imkan vermir. Ağır xəstəliklər, maddi çətinliklər, itkilər və ağrılar insanın ruhunu yorur. Belə anlarda “xoşbəxt ol” demək asandır, amma yaşamaq çətindir. Buna görə də xoşbəxtliyi yalnız seçim adlandırmaq bir qədər qəddar görünə bilər.
Lakin insanın daxilində qəribə bir güc var. O, ən çətin vəziyyətlərdə belə yaşamağa davam edir. İnsan tam xoşbəxt olmasa belə, həyatın içində kiçik işıqlar tapmağa çalışır. Bu isə uyğunlaşmanın gücüdür.
Bəlkə də xoşbəxtlik insanın həyatla barışmağı bacarmasında gizlidir. Hər şeyin mükəmməl olmadığını qəbul etməkdə… Çünki həyat heç vaxt tam istədiyimiz kimi olmur. İnsan həmişə nəyisə gözləyir, nəyisə itirir, nəyəsə gecikir. Amma buna baxmayaraq yenə də gülümsəməyi bacarır.
İnsan ruhu qəribədir. O, həm ağrını, həm sevinci eyni anda daşıya bilir. İnsan bəzən ağlayaraq da xoşbəxt ola bilir. Çünki xoşbəxtlik hər zaman problemsiz həyat demək deyil. Bəzən sadəcə bütün çətinliklərə baxmayaraq yaşamağa davam etməkdir.
Məncə, xoşbəxtlik bir az da insanın baxışında gizlidir. Eyni yağış bir insanı kədərləndirir, başqa birinə huzur verir. Eyni həyat bir insanı yorur, başqa birinə minnətdarlıq hiss etdirir. Deməli, xoşbəxtlik təkcə yaşadıqlarımız deyil, onları necə hiss etdiyimizdir.
İnsan zaman keçdikcə anlayır ki, xoşbəxtlik davamlı bir vəziyyət deyil. O, gəlib keçən anlardan ibarətdir. Heç kim daim xoşbəxt olmur. Əsas məsələ həmin anları görə bilməkdir.
Bəzən insan xoşbəxtliyi çox uzaqda axtarır. Halbuki o, insanın həyatına səssizcə daxil olur. Bir qoxuda, bir xatirədə, bir baxışda… İnsan bunu çox vaxt sonradan anlayır. Keçmişə baxıb “əslində xoşbəxt imişəm” deyir.
Bu isə insanın başqa bir xüsusiyyətini göstərir: insan sahib olduğu şeylərin dəyərini çox vaxt onları itirəndən sonra anlayır. Buna görə də xoşbəxtlik bəzən içində yaşadığımız, amma fərqinə varmadığımız bir hiss olur.
Xoşbəxtliklə bağlı ən böyük həqiqətlərdən biri budur: insan öz daxilində sakitlik tapmasa, heç bir xarici uğur onu tam xoşbəxt edə bilməz. İnsan özünü qəbul etməyi bacarmalıdır. Çünki insan özü ilə savaş içində yaşayanda dünyanın bütün gözəllikləri belə ona çatmır.
Məncə, insan həm xoşbəxtliyi seçir, həm də ona uyğunlaşır. İnsan bəzi hallarda həyata baxışını dəyişərək xoşbəxt olmağı seçir. Bəzi hallarda isə yaşadığı həyatın içində yeni bir xoşbəxtlik forması yaratmağa məcbur olur.
Əslində insanın ən böyük gücü də budur. O, qırılır, amma yenə yaşayır. Yorulur, amma yenə sevir. Ağrılar yaşayır, amma yenə də bir gün xoşbəxt ola biləcəyinə inanır. İnsan ruhunun gözəlliyi məhz buradadır.
Belə nəticəyə gəlmək olar ki, xoşbəxtlik nə tamamilə seçimdir, nə də yalnız uyğunlaşma. O, insanın həyatla qurduğu daxili münasibətdir. İnsan bəzən xoşbəxtliyi özü yaradır, bəzən isə həyatın gətirdikləri ilə barışaraq onu hiss etməyi öyrənir.
Və bəlkə də insanın ən böyük xoşbəxtliyi həyatın mükəmməl olmamasına baxmayaraq yenə də yaşamağı sevməsində gizlidir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(29.05.2026)
