Rəqsanə Babayeva,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi

İnsan bədəni zədələndikdə, yaranın izi gözlə görünür. O yara sarınır, sağalır və zamanla iz qoyaraq yox olur. Lakin insan ruhunda açılan yaralar fərqlidir – onlar nə gözlə görünür, nə də asanlıqla sağalır. Əksinə, bu görünməyən yaralar bəzən illərlə insanın daxilində yaşayır, onun düşüncələrinə, davranışlarına və həyatına səssiz şəkildə təsir edir. Bu baxımdan demək olar ki, ən dərin yaralar məhz görünməyənlərdir.

Görünməyən yaralar çox vaxt sözlə ifadə olunmayan ağrılardan yaranır. Bu ağrılar bir xəyal qırıqlığı, bir itki, bir xəyanət və ya bir anlaşılmamaq hissi ilə bağlı ola bilər. İnsan bəzən yaşadığı hadisəni unuda bilər, lakin həmin hadisənin yaratdığı hiss onun daxilində qalır. Bu hiss zamanla dəyişir, lakin yox olmur. O, bəzən sakitləşir, bəzən isə gözlənilməz anlarda yenidən üzə çıxır.

Bu yaraların ən təhlükəli tərəfi onların gizli olmasıdır. İnsan çox vaxt öz ağrısını gizlətməyi öyrənir. Cəmiyyətin “güclü ol” mesajı insanı hisslərini göstərməkdən çəkindirir. Beləliklə, insan öz daxilində bir dünya qurur – heç kimin görmədiyi, heç kimin bilmədiyi bir dünya. Bu dünyada yığılan ağrılar isə zamanla daha da dərinləşir. Çünki paylaşılmayan hisslər ağırlaşır.

Görünməyən yaralar insanın davranışlarına da təsir edir. Bəzən bir insanın səbəbsiz aqressivliyi, soyuqluğu və ya həddindən artıq həssaslığı onun keçmişində yaşadığı görünməyən yaraların nəticəsi olur. İnsan özü belə bəzən bu davranışların səbəbini tam dərk etmir. Çünki yara görünmür, lakin təsiri davam edir.

Xüsusilə uşaqlıq dövründə yaranan emosional yaralar insanın həyatında daha dərin iz buraxır. Uşaq vaxtı yaşanan sevgisizlik, diqqətsizlik və ya anlaşılmamaq hissi insanın gələcək münasibətlərinə təsir edir. Bu yaralar böyüdükcə yox olmur, sadəcə forması dəyişir. İnsan bəzən fərqində olmadan eyni ağrını təkrar-təkrar yaşayır.

Digər tərəfdən, görünməyən yaralar çox vaxt ifadə olunmayan sözlərlə bağlıdır. Deyilməyən hisslər, saxlanılan sözlər insanın daxilində yığılıb qalır. İnsan bəzən “kaş desəydim” və ya “kaş başa düşüləydim” düşüncələri ilə yaşayır. Bu düşüncələr isə keçmişi bağlamağa imkan vermir və yaraları açıq saxlayır.

Bu yaraların sağalması isə fiziki yaralardan daha çətindir. Çünki onların konkret bir forması yoxdur. Onlar hisslərdən ibarətdir və hissləri ölçmək, görmək və ya toxunmaq mümkün deyil. Bu səbəbdən, insan çox vaxt öz ağrısını izah etməkdə çətinlik çəkir. Bu isə onu daha da tənhalaşdırır.

Lakin görünməyən yaralar yalnız ağrı deyil, həm də bir güc mənbəyi ola bilər. İnsan yaşadığı çətinliklərdən öyrənir, daha həssas, daha anlayışlı və daha dərin düşünən bir varlığa çevrilir. Bu baxımdan, yaralar yalnız zərər vermir; onlar eyni zamanda insanı formalaşdırır.

Əsas məsələ bu yaralarla necə davranmaqdır. Onları inkar etmək, gizlətmək və ya görməzdən gəlmək onları yox etmir. Əksinə, bu yanaşma yaraların daha da dərinləşməsinə səbəb olur. Sağalma isə qəbul ilə başlayır. İnsan əvvəlcə öz ağrısını qəbul etməli, sonra isə onu anlamağa çalışmalıdır.

Bəzən sadəcə danışmaq belə bu yaraların sağalmasına kömək edə bilər. İnsan hisslərini ifadə etdikcə, daxili yükü azalır. Paylaşılan ağrı yüngülləşir. Bu isə göstərir ki, görünməyən yaraların ən böyük dərmanı anlayış və empatiyadır.

Demək olar ki, ən dərin yaralar həqiqətən də görünməyənlərdir. Onlar səssizdir, lakin güclüdür; gizlidir, lakin təsirlidir. Bu yaraları anlamaq isə yalnız baxmaqla deyil, hiss etməklə mümkündür.

Bəlkə də insanın ən böyük mübarizəsi də budur:

Heç kimin görmədiyi yaralarla yaşamaq və yenə də davam etmək.

Və bəlkə də əsl güc,  məhz bu görünməyən yaralarla ayaqda qalmağı bacarmaqdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.05.2026)