Rəqsanə Babayeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi

 

Səhnənin sükutu var… Səsin yoxluğunda yaranan o dərin, ağır, amma qəribə bir istilik daşıyan sükut. Sanki bu sükut insanın daxilinə doğru açılan bir qapıdır. Mən o qapının qarşısında dayanmışam. Nə içəri girməyə cəsarət edirəm, nə də geri dönməyə.

 

İşıqlar hələ yanmayıb. Zal qaranlıqdır. Kresloların səssizliyi, taxtanın nəfəsi, pərdənin hərəkətsiz dayanışı… Hamısı mənə baxır. Mən də onlara baxıram. Amma əslində bu baxışların heç biri zahiri deyil. Hamısı içəridə baş verir.

Səhnəyə çıxan insan dəyişir deyirlər. Bəlkə də doğru deyirlər. Amma məncə, səhnə insanı dəyişmir. Səhnə insanı soyundurur. Onu özündən ayırır, qatlarını bir-bir açır, gizlətdiyi bütün kövrək tərəflərini üzə çıxarır. İnsan səhnədə daha güclü olmur. Əksinə, daha həssas olur.

Mən bunu ilk dəfə səhnəyə çıxdığım gün anlamadım. O gün yalnız qorxu vardı. Ayaqlarımın titrədiyini hiss edirdim. Əllərim sanki mənə aid deyildi. Sözlər yaddaşımdan qaçırdı. Amma bu qorxunun arxasında başqa bir şey gizlənirdi. O vaxt anlamadığım, amma sonradan dərk etdiyim bir hiss…

İnsanın özünü itirmə qorxusu.

Çünki səhnə sənə deyir: “Sən artıq sən deyilsən.”

Amma qəribədir, elə həmin anda sən ilk dəfə özün olursan.

Bu paradoks mənim daxilimi parçalayırdı. Mən kiməm? Səhnədəki mən, yoxsa səhnədən kənardakı? Yoxsa hər ikisi? Bəlkə də heç biri…

Bir gün məşqdən sonra səhnədə tək qaldım. Hamı getmişdi. İşıqlar söndürülmüşdü, yalnız səhnənin ortasına düşən zəif bir işıq qalırdı. O işığın içində dayanmışdım. Səssizlik o qədər dərin idi ki, öz nəfəsimin səsini eşidirdim.

O an özümlə danışmağa başladım.

“Burada nə edirsən?”

Cavab vermədim. Çünki sualın cavabını bilmirdim.

“Bu səhnə səndən nə istəyir?”

Yenə susdum.

Sonra birdən anladım… Səhnə məndən heç nə istəmir. Səhnə sadəcə məni mənə göstərir.

Bu an çox ağır idi. İnsan özünü görmək istəmir. Öz zəifliyini, qorxusunu, sarsıntısını, içində gizlətdiyi bütün o qırıq hissələri görmək istəmir. Amma səhnə səni buna məcbur edir.

Və sən qaça bilmirsən.

O gündən sonra səhnə mənim üçün bir məkan yox, bir güzgü oldu.

Mən hər dəfə səhnəyə çıxanda yalnız bir obrazı oynamıram. Mən özümü oynayıram. Mənim qorxularım, mənim sevgim, mənim susqunluğum, mənim çarəsizliyim… hamısı səhnədə canlanır.

Və qəribədir ki, insanlar bunu alqışlayır.

Onlar səni güclü hesab edir. Səni istedadlı adlandırır. Amma onlar bilmirlər ki, sən sadəcə öz zəifliyini göstərirsən.

Bəlkə də səhnənin ən böyük sirri budur: zəiflik gücə çevrilir.

Bir dəfə tamaşa zamanı gözlərim doldu. Ssenaridə belə bir şey yox idi. Bu planlaşdırılmamışdı. Amma sözlər boğazımda düyünləndi. Səsim titrədi. Bir anlıq düşündüm ki, dayanım. Amma dayanmadım.

Çünki o an artıq mən yox idim.

Mən sadəcə hiss idim.

O hiss məni idarə edirdi. Mən isə ona təslim olmuşdum.

Tamaşa bitəndə alqış səsləri yüksəldi. Hamı ayağa qalxdı. Mən baş əydim. Amma içimdə qəribə bir boşluq vardı.

“Mən nə etdim?” – deyə düşündüm.

Sonra anladım… Mən sadəcə səmimi oldum.

Səhnə səmimiyyəti sevir. O, saxtalığı qəbul etmir. Sən nə qədər gizlənməyə çalışsan da, səhnə səni açır. Səni çılpaq qoyur. Ruhunu göstərir.

Və bu, çox qorxuludur.

İnsanlar həyatda maska taxır. Gülümsəyir, susur, gizlənir. Amma səhnədə maska yoxdur. Orada hər şey açıqdır.

Bəzən öz-özümə sual verirəm: “İnsan niyə səhnəyə çıxır?”

Şöhrət üçün? Alqış üçün? Sevilmək üçün?

Bəlkə də… Amma mənim üçün cavab fərqlidir.

Mən səhnəyə özümü anlamaq üçün çıxıram.

Çünki həyatda bunu bacarmıram.

Həyat çox sürətlidir. İnsan düşünməyə vaxt tapmır. Hisslərini yarımçıq yaşayır. Sözlərini yarımçıq deyir. Düşüncələrini yarımçıq saxlayır.

Amma səhnədə zaman dayanır.

Orada hər şey daha dərin, daha yavaş, daha həqiqidir.

Sən bir cümləni deyərkən onun içində yaşayır, onunla nəfəs alırsan. Hər söz sənin içindən keçir. Hər baxış sənin ruhuna toxunur.

Və sən dəyişirsən.

Səhnə insanı incəldir. Onu daha kövrək edir. Amma bu kövrəklik zəiflik deyil.

Bu, anlayışdır.

Sən başqalarını daha yaxşı hiss etməyə başlayırsan. Onların ağrısını, sevincini, qorxusunu… hamısını.

Çünki sən artıq özünü hiss edirsən.

Bir dəfə küçədə bir qadın gördüm. O, sakitcə gedirdi. Heç kimə baxmırdı. Amma onun üzündə elə bir ifadə vardı ki, içim sızladı.

Əvvəllər bunu görməzdim.

Amma indi görürəm.

Çünki səhnə mənə baxmağı öyrətdi.

Sadəcə baxmağı yox… görməyi.

Bu fərq çox böyükdür.

İnsanların çoxu baxır. Amma azı görür.

Səhnə isə səni görməyə məcbur edir.

Və sən artıq geri dönə bilmirsən.

Bəzən istəyirəm ki, bu həssaslıq olmasın. Daha sərt olum. Daha laqeyd olum. Daha az hiss edim.

Amma bacarmıram.

Çünki səhnə mənim içimdə bir qapı açıb.

Və o qapı artıq bağlanmır.

Bəzən gecələr yata bilmirəm. Düşüncələrim məni rahat buraxmır. Keçmiş səhnələr, sözlər, hisslər… hamısı bir-birinə qarışır.

“Mən kiməm?” sualı yenə qayıdır.

Amma bu dəfə qorxmıram.

Çünki bilirəm ki, bu sualın cavabı yoxdur.

Və bəlkə də bu yaxşıdır.

Çünki insan cavab tapanda dayanır. Amma sual olanda axtarır.

Səhnə isə axtarışdır.

Bitməyən, tükənməyən, daim davam edən bir axtarış…

Və bu axtarışın içində insan özünü itirir, amma eyni zamanda tapır.

İndi yenə səhnədəyəm.

İşıqlar yanıb.

Zal doludur.

Pərdə qalxır.

Mən addım atıram.

Amma bu addım sadəcə fiziki deyil.

Bu, daxilə doğru atılan bir addımdır.

Mən yenə özümlə qarşılaşacağam.

Yenə qorxacağam.

Yenə kövrələcəyəm.

Amma yenə də davam edəcəyəm.

Çünki səhnə məni çağırır.

Və mən bu çağırışı rədd edə bilmirəm.

Bəlkə də bu bir asılılıqdır.

Bəlkə də bu bir ehtiyacdır.

Amma bir şeyi dəqiq bilirəm…

Səhnə məni daha həssas etdi.

Daha incə.

Daha insan.

Və bəlkə də həyatın ən böyük mənası da budur:

İnsan qalmaq.

Bütün zəifliklərinlə, bütün qorxularınla, bütün kövrəkliyinlə…

İnsan qalmaq.

Və bunu qəbul etmək.

Səhnə mənə bunu öyrətdi.

Və mən hələ də öyrənirəm…

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(06.04.2026)