Rəqsanə Babayeva,

"Ədəbiyyatvə İncəsənət" Beyləqanvə İmişlitəmsilçisi,

BeyləqanrayonMədəniyyətMərkəzininrejissoru, "Gənclik" xalqteatrınınrəhbəri,"Haberdili.com"unAzərbaycannümayəndəsi

Bəzən insan öz içində elə bir səssizliyə düşür ki, orada nə ünvan var, nə də müraciət ediləcək konkret bir ad. Sözlər havada qalır, cümlələr boşluğa deyilir və hisslər öz sahibindən belə gizlənməyə çalışır. Bu esse də elə bir səssizliyin içindən doğulur. “Ölsəm, bağışla” — bu ifadə bir insana deyil, bir yerə deyil, bir zamana belə deyil. Bu, bəlkə də özümə, bəlkə də keçmişimə, bəlkə də heç vaxt tam anlaya bilmədiyim varlığıma yönəlmiş bir xitabdır.

İnsan özünü tanımağa çalışdıqca daha çox sualların içində itib-batır. Mən də bu sualların içində uzun zamandır yol axtarıram. Hər dəfə bir cavab tapdığımı düşünəndə, onun yalnız başqa bir sualın başlanğıcı olduğunu anlayıram. Bu səbəbdən də bəzən düşünürəm ki, insanın ən böyük yanılması “özünü tanıdığını” sanmasıdır. Mən isə özümü tanımadığımı qəbul edərək yaşayıram. Bəlkə də bu, mənim ən böyük həqiqətimdir.

Dünyagörüşüm sadə deyil. Mən hər şeyi iki tərəfdən görməyə çalışanlardanam. Yaxşı ilə pis arasında sərhəd çəkməkdə çətinlik çəkirəm. Çünki bilirəm ki, insanın içində həm qaranlıq, həm də işıq var. Mən öz qaranlığımla da, işığımla da barışmağa çalışmışam. Amma bu barışıq heç vaxt tam olmur. Həmişə içimdə bir münaqişə qalır. Həmişə bir tərəf digərinə üstün gəlmək istəyir.

Bəlkə də bu səbəbdəndir ki, mən insanlara qarşı nə tam güvənə bilirəm, nə də tam uzaqlaşa bilirəm. Mən aralıqda qalanlardanam. Həmişə bir az yaxın, bir az uzaq. Bu məsafə isə bəzən qoruyucu qalxan kimi görünür, bəzən isə dərin bir tənhalığın səbəbi olur. Mən tənhalığı seçmişəmmi, yoxsa o məni seçib — bunu dəqiq bilmirəm. Amma bildiyim bir şey var: mən tək qalanda özümə daha yaxın oluram.

“Ölsəm, bağışla” demək, əslində bir etirafdır. Bu etirafda günah da var, yorğunluq da, bəlkə də bir az ümid də. Mən həyatım boyunca bir çox şeyi yarımçıq buraxmış ola bilərəm. İnsanlara deyə bilmədiyim sözlər, içimdə saxladığım hisslər, qorxularım, tərəddüdlərim… Bunların hamısı mənim iç dünyamın parçalarıdır. Mən bu parçaları birləşdirə bilmədiyim üçün bəzən özümü natamam hiss edirəm.

Amma eyni zamanda düşünürəm ki, bəlkə də insanın gözəlliyi elə bu natamamlığındadır. Tam olan heç nə inkişaf etmir. Qırıq olan isə hər zaman dəyişir, yenilənir, böyüyür. Mən də qırıq tərəflərimlə böyüməyə çalışmışam. Hər ağrıdan bir dərs çıxarmağa çalışmışam. Amma bu dərslər bəzən çox ağır olub.

Mənim üçün həyat heç vaxt yalnız yaşamaqdan ibarət olmayıb. Mən hər zaman həyatın mənasını axtarmışam. Sadəcə var olmaq mənə kifayət etməyib. Mən “niyə” sualını çox verənlərdənəm. Niyə buradayam? Niyə bu hissləri yaşayıram? Niyə bəzi insanlar həyatımıza girir, bəziləri isə gedir? Bu sualların çoxuna cavab tapa bilməmişəm. Amma bəlkə də cavabın olmaması belə bir cavabdır.

İnsan bəzən öz hisslərindən qorxur. Mən də qorxmuşam. Sevməkdən, bağlanmaqdan, itirməkdən… Çünki bilirəm ki, hər sevginin içində bir itirmə ehtimalı var. Bu ehtimal isə məni həmişə ehtiyatlı edib. Amma eyni zamanda bilirəm ki, qorxaraq yaşamaq da yaşamaq deyil. Bu səbəbdən də bəzən qorxularımın üzərinə getmişəm. Bəzən isə geri çəkilmişəm. Mənim həyatım bu iki hərəkətin arasında keçib.

Dünya mənim üçün sadəcə fiziki bir məkan deyil. Bu dünya mənim içimdə də var. Mənim iç dünyam bəzən xarici dünyadan daha qarışıqdır. Orada xatirələr var, arzular var, qorxular var, peşmanlıqlar var. Mən bu dünyada tək deyiləm. Mənim keçmişim də oradadır, gələcəyim də. Hər biri mənimlə danışır, mənə nəsə deməyə çalışır.

Bəzən keçmişim məni buraxmır. Keçmişdə etdiyim səhvlər, qaçırdığım fürsətlər, deyə bilmədiyim sözlər… Bunlar mənimlə qalır. Mən onları unutmağa çalışsam da, onlar məni unutmur. Amma zamanla başa düşmüşəm ki, keçmişdən qaçmaq mümkün deyil. Onu qəbul etmək lazımdır. Çünki o, mənim bir hissəmdir.

Gələcək isə həmişə qeyri-müəyyəndir. Mən gələcəkdən qorxuram, amma eyni zamanda ona ümidlə baxmaq istəyirəm. Bu iki hissin arasında qalmaq isə çox yorucudur. Amma bəlkə də həyat elə budur — qorxu ilə ümid arasında bir balans tapmaq.

“Ölsəm, bağışla” demək, eyni zamanda bir vida deyil. Bu, daha çox bir anlayış istəyidir. Mən başa düşülmək istəyirəm. Amma bilirəm ki, insanın tam başa düşülməsi mümkün deyil. Hər kəs öz dünyasında yaşayır. Hər kəs öz prizmasından baxır həyata. Bu səbəbdən də mən artıq başa düşülmək üçün çox çabalamıram. Mən sadəcə özüm olmağa çalışıram.

Özüm olmaq isə düşündüyüm qədər asan deyil. Çünki insan bəzən başqalarının gözündə necə göründüyünü düşünərək yaşayır. Mən də bundan qaça bilməmişəm. Amma zamanla başa düşmüşəm ki, başqalarının fikirləri ilə yaşamaq insanı özündən uzaqlaşdırır. Mən isə özümə yaxın olmaq istəyirəm.

Mənim hisslərim dərin və qarışıqdır. Mən sadə hisslər yaşayan biri deyiləm. Mən hər şeyi çox hiss edirəm. Bu isə bəzən mənim üçün bir yük olur. Amma eyni zamanda bu, mənim gücümdür. Çünki hiss etmək insanı insan edən ən əsas xüsusiyyətlərdən biridir.

Bəzən düşünürəm ki, əgər bir gün yox olsam, arxamda nə qalacaq? Mənim sözlərim? Mənim hisslərim? Yoxsa sadəcə bir xatirə? Bu sualın cavabı məni düşündürür. Amma bəlkə də önəmli olan arxada nə qalacağı deyil, yaşadığım müddətdə nə hiss etdiyimdir.

Mən həyatı tam anlamasam da, onu hiss etməyə çalışmışam. Hər anı, hər duyğunu… Bəzən bu hisslər məni incitmiş, bəzən isə gücləndirmişdir. Amma hər halda, mən bu hisslərlə yaşamışam. Və bu, mənim üçün dəyərlidir.

“Ölsəm, bağışla” — bu sözlərdə bir zəiflik yoxdur. Əksinə, burada bir cəsarət var. Özünü qəbul etməyin cəsarəti, səhvlərini etiraf etməyin cəsarəti, yaşadıqlarını inkar etməməyin cəsarəti… Mən bu cəsarəti öz içimdə tapmağa çalışmışam.

Əgər bir gün yox olsam, istəyirəm ki, bu sözlər havada qalmasın. İstəyirəm ki, bu sözlər bir anlam qazansın. Amma eyni zamanda bilirəm ki, hər sözün bir ünvanı olmaq məcburiyyəti yoxdur. Bəzən sözlər sadəcə var olmaq üçün deyilir.

Mən də bu sözləri var olmaq üçün deyirəm.

Bəlkə də bu esse mənim özümlə bir dialoqumdur. Bəlkə də bu, mənim iç səsimin kağıza köçürülmüş halıdır. Amma hər nədirsə, bu mənəm. Bütün qarışıqlığımla, bütün ziddiyyətlərimlə, bütün hisslərimlə…

Və əgər bir gün bu səs susarsa —

Ölsəm, bağışla.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(31.03.2026)