Rəqsanə Babayeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

İnsan ən çox nə vaxt tək qalır?

Ətrafında heç kim olmayanda? Yoxsa hamı yanındaykən, amma onu anlayan olmayanda?

Bəzən ən böyük tənhalıq izdihamın içində yaşanır...

İnsan gülür, danışır, işləyir, görüşür… Hər şey normal görünür. Amma içində boşluq var. Heç nə ilə dolmayan, səssiz bir boşluq. Sanki ürəyində bir otaq var və ora heç kim girmir.

Uzun müddət tənhalıqdan qorxmuşam.

Tək qalmaq mənə həmişə ağır gəlib. Səssizlik məni narahat edib. Çünki sükut gələndə düşüncələr də gəlir. Keçmiş xatirələr, yarımçıq arzular, gizli qorxular bir-bir üzə çıxır.

Səs-küy onların üstünü örtürdü. İnsanlar onları unutdururdu. Məşğulluq onları susdururdu.

Amma tək qalanda… heç nə gizlənmirdi.

Bəzən gecələr telefonuma baxıb kiməsə yazmaq istəmişəm. Sadəcə “necəsən?” demək üçün. Sadəcə bir səs eşitmək üçün. Amma yazmamışam. Çünki cavab gəlməyəndə daha çox tənha hiss edəcəyimi bilirdim.

İnsan bəzən özünü belə qoruyur.

Tənhalıq çox vaxt zəiflik kimi görünür. Elə bil tək qalan insan uğursuzdur. Elə bil yanında kimsə yoxdursa, demək ki, dəyərin yoxdur.

Cəmiyyət bizə belə öyrədib.

“Hamının dostu olmalıdır.” “Yanında biri olmalıdır.” “Tək qalmaq normal deyil.”

Amma heç kim demir ki, bəzən insanlar səni tənha hiss etdirdiyi üçün tək qalmağı seçirsən.

Mən də bir vaxtlar hər boşluğu insanlarla doldurmağa çalışmışam. Lazım olmayan söhbətlərə qatılmışam. Daxilimə uyğun olmayan mühitlərdə qalmışam. Sadəcə tək qalmamaq üçün.

Amma orada özümü itirmişəm.

Gülməli olmayan şeylərə gülmüşəm. Demək istəmədiyim sözləri demişəm. Özüm olmadığım rollar oynamışam.

Və axırda yenə tənha qalmışam.

Sadəcə bu dəfə — özümə yad.

Sonra bir gün yoruldum.

Hər kəsi razı salmaqdan, Hər yerə uyğunlaşmaqdan, Hər şeyi izah etməkdən…

Yoruldum.

Və ilk dəfə tək qalmağı seçdim.

Əvvəl çox çətin idi.

Sükut qulaqlarımı ağrıdırdı. Boşluq ürəyimi sıxırdı. Gecələr uzun gəlirdi.

Özüm-özümə suallar verirdim: “Mən niyə təkəm?” “Məndə nə çatmır?” “Məni niyə başa düşən yoxdur?”

Bu suallar ağrılı idi.

Amma zamanla anladım ki, tənhalıq mənə sual vermək üçün yox, cavab tapmaq üçün verilmişdi.

Tək qalanda öz səsimi eşitdim. Nə istədiyimi anladım. Nəyi istəmədiyimi də.

Kimin yanında susduğumu, Kimin yanında özüm olduğumu gördüm.

Tənhalıq mənə güzgü oldu.

Orada öz zəifliyimi gördüm. Qorxularımı gördüm. Yanlış seçimlərimi gördüm.

Amma eyni zamanda gücümü də gördüm.

Özüm-özümə ayağa qalxa bildiyimi, Özüm-özümə təsəlli verə bildiyimi, Özüm-özümə yol tapa bildiyimi…

İlk dəfə başa düşdüm ki, mən tək deyiləm.

Mən özümlə varam.

Bu böyük fərqdir.

Tənhalıq artıq mənim üçün boşluq deyil.

O, dincəlməkdir. O, düşünməkdir. O, yenilənməkdir.

Tək qalanda kitab oxuyuram. Musiqi dinləyirəm. Yazıram. Xəyal qururam.

Özümə vaxt ayırıram.

Əvvəllər buna eqoizm deyərdim. İndi buna özümə hörmət deyirəm.

Amma bu o demək deyil ki, insanlara ehtiyacım yoxdur.

Əlbəttə var.

İnsan insanla yaşayır. Sözlə, baxışla, toxunuşla böyüyür.

Sadəcə artıq bilirəm ki, hər kəsə yox.

Yanımda az adam olsun, Amma doğru adam olsun.

Məni dəyişdirməyə yox, Məni başa düşməyə çalışan olsun.

Məni susdurmağa yox, Məni dinləyən olsun.

İndi soruşsalar: “Tənhalıq qorxudur, yoxsa azadlıq?”

Deyərəm:

Əvvəl qorxudur. Çünki insan özünlə üzləşməyə hazır olmur.

Sonra müəllimdir. Çünki səni tanıdır.

Və axırda azadlıqdır. Çünki artıq özünə möhtac olmursan.

Artıq qaçmırsan. Artıq gizlənmirsən. Artıq başqasının təsdiqinə ehtiyac duymursan.

Sadəcə özün olursan.

Və bu — ən böyük rahatlıqdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(20.02.2026)