Rəqsanə Babayeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Tənha qadın səhərlər daha tez oyanır. Çünki sükut onu oyadır. Saatın zəngi, pəncərədən süzülən boz işıq, kiminsə səsi yox — sadəcə içində qalan, gecədən səhərə daşınan fikirlər. O fikirlər ki, insan yatanda susmur, sadəcə daha astadan danışır.

Tənha qadın güzgüyə baxanda üzünü yox, zamanın izlərini görür. Orada illərin yorğunluğu var, amma qocalıq yoxdur. Orada gözləməkdən öyrənilmiş səbr var, amma təslimiyyət yoxdur. O, üzündəki xırda cizgilərin hər birini xatırlayır: biri bir vidanın, yarımçıq qalan söhbətin, biri də heç vaxt soruşulmayan bir “necəsən?”in yadigarıdır.

Tənha qadın çox danışmır. Danışanda isə hamıyla yox, seçdikləri ilə danışır. Çünki o öyrənib ki, hər qulaq assn eşitmir, hər baxış görmür, hər səssizlik anlayış demək deyil. Bəzən susmaq ən səsli etirazdır, bəzən də ən dərin etiraf.

O qadın bir zamanlar çox inanmışdı. İnsanlara, sözlərə, vədlərə. İnanmaq onun üçün zəiflik deyildi, əksinə, cəsarət idi. Amma zamanla başa düşdü ki, hər inam qarşılıq tapmır, hər verdiyin dəyər geri qayıtmır. Və insan ən çox da verdiklərinin geri dönmədiyini anlayanda böyüyür.

Tənha qadın tənha qalmağı seçməyib. O, sadəcə uyğun olmayan yerlərdə özünü itirməmək üçün geri çəkilib. Bəzən uzaqlaşmaq qorxaqlıq deyil, özünü qorumağın ən səssiz yoludur. O bunu gec başa düşdü, amma başa düşdü.

Onun həyatında səs-küylü dramlar olmayıb. Heç kim qapını çırpıb getməyib, heç kim diz çöküb yalvarmayıb. Onun həyatındakı ayrılıqlar sakit olub — çay soyuyana qədər susulan masalarda, yarımçıq cümlələrdə, cavabsız zənglərdə. Ən ağır ayrılıqlar elə bunlardır: iz qoymayan, amma içini boşaldan ayrılıqlar.

Tənha qadın axşamlar işıqları tez söndürmür. Qaranlıqdan qorxduğu üçün yox, düşüncələrdən qaçmaq istəmədiyi üçün. Qaranlıqda hər şey daha dürüstdür. Orada maskalar yoxdur, rollar yoxdur, başqasının gözündə necə göründüyün önəmli deyil. Orada sadəcə sən varsan və sənin içində danışan səslər.

O qadın bəzən uşaqlığını xatırlayır. Hər şeyin sadə olduğu, kədərin də sadə olduğu vaxtları. O zamanlar insan incinəndə ağlayırdı, indi isə gülümsəyir. Çünki böyümək bir az da ağlamağı içində gizlətməyi öyrənməkdir.

Tənha qadın sevgini inkar etmir. Sadəcə onu ucalara qaldırmır. O bilir ki, sevgi səsli sözlərdə yox, gündəlik diqqətdə gizlidir. Sənin yorğunluğunu fərq edən baxışda, susduğun yerdə səni anlayan sükutdadır. Və o sükutu tapmayanda, tək qalmaq daha şərəflidir.

O qadın güclü görünür. Çünki ağrısını nümayiş etdirmir. Amma bu, onun ağrısız olduğu demək deyil. Sadəcə o, ağrını tamaşaya çevirməyib. Çünki hər dərd danışılmaq üçün deyil, bəziləri yaşanmaq üçündür.

Tənha qadın öz-özü ilə danışmağı bacarır. Bu, dəliliklilik deyil, yetkinlikdir. O bilir ki, insan əvvəlcə özünü dinləməyi bacarmalıdır ki, başqasını anlaya bilsin. Və özünü dinləmək üçün bəzən tək qalmaq lazımdır.

Onun günləri eyni görünə bilər kənardan baxana. Amma içində hər gün başqa bir sual var. “Düz yaşadım?”, “Artıq gec deyil ki?”, “Əgər başqa cür seçsəydim, kim olardım?” Bu sualların cavabı yoxdur, amma onların varlığı insanı diri saxlayır.

Tənha qadın başqalarının xoşbəxtliyinə paxıllıq etmir. O bilir ki, hər gülüşün arxasında görünməyən bir mübarizə var. İnsanlar sosial mediada paylaşdıqları həyatı yox, gizlətdikləri gerçəyi yaşayırlar. O isə gizlətməmək üçün tənha qalmağı seçib.

O qadın bəzən sevilmədiyini düşünür. Amma sonra anlayır ki, sevilməmək yox, doğru insan tərəfindən sevilməmək ağırdır. Və o, yanlış sevgidə itməkdənsə, doğru sevgini gözləməyi üstün tutur — gəlib-gəlməyəcəyini bilməsə belə.

Tənha qadın zamanla öyrənib ki, hər şeyi izah etmək məcburiyyətində deyil. Özünü sübut etmək, haqlı olduğunu anlatmaq, hisslərini müdafiə etmək — bunların hamısı insanı yorar. Bəzən susmaq ən güclü cavabdır.

O qadın gecələr pəncərədən çölə baxır. Küçədə gedən insanların hərəsinin bir hekayəsi olduğunu düşünür. Bəlkə də onlar da təkdir, sadəcə fərqli cür. Çünki tənha olmaq həmişə fiziki tək qalmaq deyil; bəzən insan ən çox kalabalığın içində tənha olur.

Tənha qadın ümidini itirməyib. Sadəcə onu səs-küyə çevirmir. Ümid onun üçün qışqıran bir inanc yox, sakit bir gözləntidir. Və bəzən elə bu sakitlik insanı ayaqda saxlayır.

O qadın bilir ki, həyat onu sındırmağa çalışıb. Amma o da həyatla razılaşmayıb. Hər səhər qalxıb, saçını darayıb, üzünü yuyub, çölə çıxıb. Bu da bir mübarizədir. Heç kimin alqışlamadığı, amma çox az adamın bacardığı bir mübarizə.

Tənha qadın sevgini bir gün yenə yaşaya biləcəyinə inanır. Amma bu dəfə tələsməyəcək. Özünü azaltmayacaq, susmalı olduğu yerdə susmayacaq, getməli olduğu yerdə qalmaq üçün yalvarmayacaq. Çünki o artıq bilir: insan öz dəyərini gec də olsa tapır.

Və bəlkə də tənha qadının ən böyük gücü budur — o, tənhalığını lənət kimi yox, bir mərhələ kimi görür. Keçici, öyrədici, formalaşdırıcı bir mərhələ.

Çünki o qadın təkdir, amma məğlub deyil. Susur, amma bitməyib. Gözləyir, amma boş yerə yox. O, sadəcə həyatla səssiz bir söhbətin içindədir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.01.2026)