Heyran Zöhrabova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Növbəti ekspress-sorğudayıq. Sualımız belədir: “Ən çox kim olmağı sevirik?”

Həyatımız boyu müxtəlif kimliklərə bürünürük. Kimi üçün valideyn – ata və ya ana, kimi üçün bacı və qardaş, kimi üçün həyat yoldaşı, kimi üçün övlad, kimi üçün dost, kimi üçün isə tanış oluruq. Bir çox kimliyimiz olur: yazıçı, müəllim (peşə kimliyi), oxucu, rəhbər, işçi, tələbə. Amma bəs özümüz ən çox kim olmağı sevirik?

Murad Vəlixanov:

Həyat bizə tək bir kimlik vermir. Doğulduğumuz andan etibarən zamanın axarında üzərimizə müxtəlif adlar, rollar və məsuliyyətlər geyindiririk. Bir dövrdə övladıq, bir dövrdə valideyn. Bəzən bacı, qardaş, dost, bəzən həyat yoldaşı. Cəmiyyət içində müəllimik, işçiyik, rəhbərik, tələbəyik. Hər bir rolun öz qaydası, öz gözləntisi, öz çərçivəsi var. Biz isə bu çərçivələr arasında hər gün bir az da bölünürük. Elə buna görə də sual yaranır: bütün bu kimliklərin içində biz özümüz ən çox hansını sevirik?

İnsan çox vaxt sevdiyi kimliklə deyil, məcbur olduğu kimliklə yaşayır. Çünki həyat şərtləri seçimdən çox uyğunlaşma tələb edir. Valideyn olmaq sevgi qədər məsuliyyət, peşə sahibi olmaq istək qədər zərurətdir. Cəmiyyət bizə “belə olmalısan” deyə-deyə, “necəsən?” sualını çoxdan unudur. Halbuki insanın içində daim danışmaq istəyən bir “mən” var. O “mən” bəzən susur, bəzən sıxılır, bəzən də özünü heç kimə anlatmadan yaşayır.

Ən çox sevdiyimiz kimlik, adətən, ən az rol oynadığımız kimlik olur. Çünki orada tamaşaçı yoxdur. Orada sübut etməyə ehtiyac qalmır. Yazıçı olan insan bəlkə də yazarkən, müəllim olan insan şagirdlə səmimi söhbətdə, valideyn olan insan övladının başını sığallayarkən, sadəcə insan olur. O anlarda adlar, titullar, statuslar arxa plana çəkilir.

Bəzən insan ən çox tək olanda özü olur. Heç kim üçün güclü görünmək, ağıllı danışmaq, doğru qərar vermək məcburiyyəti qalmayanda. Özünlə üz-üzə qaldığın anlarda hansı kimliyə sığınırsansa, əslində onu sevirsən. Çünki insan yalnız sevdiyi kimliyə qayıdır.

Cəmiyyət bizə daim daha çox rol yükləyir, amma nadir hallarda soruşur: “Sən bu rolların hansında nəfəs ala bilirsən?” Nəfəs ala bildiyin kimlik isə sənin ruhuna ən yaxın olanıdır. Çox vaxt bu kimlik kənardan görünmür, alqışlanmır, titul qazandırmır. Amma insanı diri saxlayan da məhz odur.

Bəlkə də ən çox sevdiyimiz kimlik sadəcə “özümüz olmaq”dır. Heç kimin gözləntisinə uyğunlaşmadan, heç bir maska taxmadan, olduğu kimi qalmaq. Bu, ən çətin, amma ən səmimi kimlikdir. Çünki özün olmaq cəsarət tələb edir.

Sonda sual yenə qalır: ən çox kim olmağı sevirik?

Cavab sadə görünür, amma dərin mənalıdır:

Biz ən çox ruhumuza yaxın olan kimliyi sevirik.

Və insan yalnız o kimlikdə olanda özünü yarımçıq deyil, bütöv hiss edir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.01.2026)