İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Maykl Qembon (Sir Michael Gambon) İrlandiya əsilli, Britaniya kino və teatr sənətində böyük iz qoymuş məşhur aktyor idi. O, dünya tamaşaçılarına, xüsusilə də “Harri Potter” film seriyasında Hoqvarts məktəbinin müdrik direktoru Albus Dambldor obrazı ilə tanınıb. Bununla belə, onun yaradıcılığı yalnız sehrbaz obrazı ilə məhdudlaşmırdı. O, teatrda, televiziyada və kinoda altı onillikdən artıq davam edən fəaliyyəti boyunca çoxsaylı fərqli obrazlar yaradıb.

Maykl Con Qembon (Michael John Gambon) 19 oktyabr 1940-cı ildə İrlandiyanın Dublin şəhərində, Kabra bölgəsində anadan olub. Atası Edvard Qembon, anası isə Meri Qembon idi. İkinci Dünya müharibəsindən sonra ailəsi ilə birlikdə İngiltərəyə köçüb və Londonda böyüyüb. Onun uşaqlıq və yeniyetməlik dövrü gələcəkdə seçəcəyi sənət yolunun əsasını qoyan maraq və təcrübələrlə yadda qalıb.

Qembon 15 yaşında məktəbi tərk edib. O, əvvəlcə aktyorluq deyil, texniki sahə üzrə təhsil alıb və mühəndislik istiqamətində şagirdlik keçib. Təxminən 21 yaşında mühəndis-texnik kimi ixtisaslaşıb. Sonradan teatr səhnələrinin hazırlanması ilə əlaqəli işlərdə çalışması onu səhnə sənətinə daha da yaxınlaşdırıb. Onun həyat yolu göstərir ki, insanın ilkin peşəsi sonrakı taleyini mütləq müəyyən etmir.

Qembon texniki sahədən başlayaraq özünü teatr və kino sənətində tapıb. 1963-cü ildə isə məşhur aktyor və rejissor Lourens Olivyenin (Laurence Olivier) rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərən Milli Teatrın (National Theatre) kollektivinə qoşulub. Bu, Qembonun karyerasında mühüm dönüş nöqtəsi idi. O, burada dövrünün tanınmış teatr sənətkarları ilə işləmək, klassik əsərlərdə çıxış etmək və aktyorluq texnikasını təkmilləşdirmək imkanı qazanıb.

Olivye kimi böyük sənətkarla eyni teatr mühitində çalışmaq onun peşəkar inkişafına əhəmiyyətli təsir göstərib. Qembon illər ərzində səhnədə həm klassik, həm də müasir dramaturqların mürəkkəb obrazlarını canlandıraraq Britaniyanın tanınmış teatr aktyorlarından birinə çevrilib.

Maykl Qembonun sənət həyatında teatr xüsusi yer tuturdu. Kino onu bütün dünyada məşhurlaşdırsa da, aktyorluq qabiliyyətinin ən parlaq nümunələri uzun illər səhnədə üzə çıxıb. O, Uilyam Şekspirin əsərlərində, eləcə də müasir dramaturqların pyeslərində müxtəlif xarakterli obrazlar yaradıb. Qembonun səhnə yaradıcılığında aşağıdakı əsərlər mühüm yer tutur:

“Otello” (Othello) — Şekspirin qısqanclıq, inam və xəyanət mövzularını araşdıran faciəsi.

“Hamlet” (Hamlet) — insanın daxili mübarizəsini, tərəddüdünü və ədalət axtarışını əks etdirən klassik əsər.

“Kral Lir” (King Lear) — hakimiyyət, ailə münasibətləri, xəyanət və insanın mənəvi sarsıntıları haqqında faciə.

“Qalileyin həyatı” (The Life of Galileo) — Bertolt Brextin elm, həqiqət və hakimiyyət arasındakı münasibətləri araşdıran pyesi.

“Körpüdən mənzərə” (A View from the Bridge) — Artur Millerin ailə, qısqanclıq və faciəvi seçimlər haqqındakı dramı.

Qembonun səhnədəki uğuru onun mürəkkəb xarakterləri inandırıcı təqdim etmək bacarığı ilə bağlı idi. O, obrazın yalnız sözlərini deyil, onun daxili ziddiyyətlərini, gizli qorxularını və emosional vəziyyətini də tamaşaçıya çatdırmağa çalışıb. Artur Millerin “Körpüdən mənzərə” əsərindəki çıxışı ona 1987-ci ildə nüfuzlu Lourens Olivye teatr mükafatını qazandırıb. O, ümumilikdə üç dəfə bu mükafata layiq görülüb.

Qembonun kino karyerası teatr fəaliyyətindən sonra genişlənib. O, 1965-ci ildə “Otello” ekran əsərində iştirak edərək kino debütünü edib. İlk dövrlərdə müxtəlif xarakterli və bəzən kiçik rollarda çəkilsə də, sonrakı illərdə rejissorların diqqətini cəlb edən, özünəməxsus ekran üslubuna malik aktyora çevrilib. 1989-cu ildə rejissor Piter Qrinaveyin (Peter Greenaway) “Aşpaz, oğru, onun arvadı və onun sevgilisi” (The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover) filmində Riçard obrazını canlandırıb.

Film qeyri-adi vizual üslubu, dramatik hadisələri və insan münasibətlərinə sərt yanaşması ilə seçilib. 1992-ci ildə “Oyuncaqlar” (Toys) filmində də rol alıb. Bu ekran əsərləri onun müxtəlif janrlarda işləyə bildiyini göstərirdi. Qembon yalnız müsbət və müdrik obrazları deyil, sərt, qəribə, təhlükəli və mənəvi baxımdan ziddiyyətli personajları da uğurla canlandırıb.

Maykl Qembonun adını dünya miqyasında məşhurlaşdıran əsas rol Albus Dambldor obrazıdır. Dambldor yazıçı Coan Roulinqin (J. K. Rowling) yaratdığı “Harri Potter” əsərlərinin əsas personajlarından biridir. O, Hoqvarts sehrbazlıq məktəbinin direktorudur, böyük biliyə, təcrübəyə və güclü mənəvi iradəyə malik sehrbaz kimi təqdim olunur. Harri Potter üçün isə yalnız müəllim deyil, həm də yol göstərən və mənəvi dayaq olan bir şəxsdir.

İlk iki “Harri Potter” filmində Dambldoru irlandiyalı aktyor Riçard Harris (Richard Harris) canlandırıb. Harrisin 2002-ci ildə vəfat etməsindən sonra rolun yeni ifaçısı axtarılıb və seçim Maykl Qembonun üzərində dayanıb. Qembon bu obrazı ilk dəfə 2004-cü ildə çəkilmiş “Harri Potter və Azkaban məhbusu” (Harry Potter and the Prisoner of Azkaban) filmində canlandırıb. Sonralar seriyanın ümumilikdə altı filmində Dambldor rolunda çıxış edib.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.10.2026)