Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
2000-ci illərin ortalarında Azərbaycan kinosunda Birinci Qarabağ müharibəsinin fəsadlarına, torpaq itkisinə və məcburi köçkünlərin sosial-psixoloji vəziyyətinə həsr olunmuş bir neçə diqqətəşayan film ərsəyə gəldi. 2007-ci ildə "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında lentə alınan "Biz qayıdacağıq" tammetrajlı bədii filmi məhz bu qəbildən olan, xalqın daxili ağrısını və eyni zamanda ümidini əks etdirən mühüm ekran işidir. Rejissor Elxan Qasımovun ekranlaşdırdığı bu film, sadəcə keçmişin acı xatirələrini deyil, həm də gələcək zəfərə olan inamın təməllərini göstərir.
Çadır şəhərciyində yaşayan talelər və mənəvi möhkəmlik
Filmin ssenari müəllifi İsi Məlikzadənin eyniadlı əsəri və mövzusu əsasında qurulan süjet xətti, doğma dədə-baba torpaqlarından didərgin düşərək çadır şəhərciyində ağır şəraitdə yaşamağa məcbur olan insanların gündəlik həyatını əks etdirir. Müharibə onların evlərini, əmlaklarını, yaxınlarını əllərindən alsa da, torpaq sevgisini və ləyaqətini ala bilməyib.
Filmdəki obrazlar mühitin bütün çətinliklərinə — tozlu-torpaqlı yollara, isti çadırlara və imkansızlığa rəğmən öz mənəvi təmizliyini, qonaqsevərliyini və insanlığını qoruyub saxlayırlar. Süjetdəki əsas fəlsəfə budur: Şərait nə qədər ağır olursa-olsun, doğma yurdun bir ovuc torpağı və ora qayıtmaq ümidi insanı ayaqda tutan yeganə mənəvi dayaqlardır.
Səmimi aktyor ansamblı və daxili dram
Filmin ən uğurlu tərəflərindən biri onun aktyor heyətinin səmimiyyətidir. Ekran işində həm təcrübəli ustad sənətkarlar, həm də gənc ifaçılar yer alaraq məcburi köçkün mühitinin canlı panoramasını yaradıblar:
Ağsaqqal və ağbirçək obrazları: Doğma kəndlərinin hər daşını, bulağını xatırlayan, son nəfəsində belə öz torpağında olmaq istəyən yaşlı nəslin faciəsi aktyorların dərin psixoloji oyunu ilə təqdim olunur.
Gənc nəsil və uşaqlar: Müharibə gənclərin arzularını yarımçıq qoysa da, onlar gələcəyə nikbinliklə baxır, təhsil almağa və torpaqları azad edəcək qüvvəyə çevrilməyə çalışırlar.
Film boyunca qəhrəmanların dilindən səslənən hər bir dialoq, hər bir xatirə tamaşaçıda həm dərin bir kədər, həm də daxili bir etiraz hissi oyadır.
Vizual dil və kadr arxası ab-hava
Rejissor Elxan Qasımov və operator işi filmi süni bəzəklərdən uzaq, sənədli realizmə yaxın bir dildə çəkib. Çadır şəhərciyinin real mənzərələri, insanların üzündəki qırışlar və baxışlarındakı kədər rejissor pultu tərəfindən olduğu kimi lentə alınıb. Film üçün seçilən musiqi tərtibatı isə hadisələrin faciəvi çəkisini və eyni zamanda ümidli ruhunu tamamlayır.
Tarixi kəhanət və zəfər yaddaşı
Filmin adı — "Biz qayıdacağıq" uzun illər boyunca Azərbaycan xalqının əsas şüarına və milli ideyasına çevrilmişdi. 2007-ci ildə çəkilən bu film, əslində bir xalqın öz tarixi ədalətini bərpa edəcəyinə olan dərin inamının kinematoqrafik ifadəsi idi.
İllər sonra torpaqlarımızın azad olunması və Böyük Qayıdışın başlaması ilə bu filmin adı və daşıdığı əsas ideya tarixi bir həqiqətə çevrildi. Məhz bu səbəbdən "Biz qayıdacağıq" filmi bu gün də milli kino tariximizdə xüsusi bir ehtiramla xatırlanır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(31.07.2026)
